recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Көрікті ойраш** (лат. *Ostrowskia magnifica*) – қоңыраугүлдер тұқымдасының ойраш туысына жататын көпжылдық өсімдік.

Мәртебесі: сирек кездесетін, жеке типті туыстың қалдық түрі. Угам жотасының тек үш сайында ғана (Мақбалсай, Алмалысай, Пияздысай) кездеседі. Қазақстан жерінен тыс Солтүстік Ауғанстан мен Памир-Алайда (Тәжікстан) таралған. Солтүстік тасты тік беткейлерде бұталармен бірге немесе жасыл жекелеген арша ағаштарымен өседі. Өте әдемі, биік (1,5 м) көпжылдық өсімдік, піспек тәрізді жапырақтары мен шеңбері 12 см, ірі ақ және көгілдір гүлдері бар. Жиі гүлдері жалғыз, бірақ көбіне бір сабақта 10-ға дейін болады. Бұл түрдің тамыры өте ерекше – жуан, ақ, цилиндр тәрізді, ұзындығы 60см, шеңбері 8-10 см; көптеген жіңішке тамыршалары бар. Осы тамыршалары арқылы жаздың ыстық кезеңінде жер үсті бөліген сумен қамтамасыз ететін ылғалды жинайды. Тамыры 20-35 см тереңдікте орналасады. Бұл өну бүршігін ауа райының қолайсыз жағдайларынан қорғайды. Сонымен қатар ересек дараларын басқа жерге отырғызу қиынға түседі. Қазақстан популяциясы 1000 дараға дейін жетеді. 1968 жылы тек Мақбал сайынан ғана 850 дара есептелген болатын. 30 жылдан кейін осы жерден көлемі 500 шаршы метр популяциясы сипатталып жазылған болатын, оның жоғарғы тығыздығы бір шаршы метрде 5-6 гүлдеп тұрған дара. Мұндай тартымды сәндік өсімдікті көгалдандыру жұмысында кеңінен қолдану керек. Мәдени түрде XIX ғасыр соңынан белгілі. Б.А.Федченко 1898 жылы Швейцарияда гүл өсіруші Марк Мишельден керемет көшеттерін көрді. Тұқымымен көбейтеді, алғашқы көшеттері Ташкентте төртінші жылы, Алматыда бесінші-алтыншы жылдары гүлдейді. Табиғатта көшеттері 10 жылдан кейін, көбіне 16 жылдан кейін гүлдейді. Қазақстан популяциясы Угам қорығында орналасқан. Оның жағдайына үнемі бақылау жасап, толық қорғауға алу керек.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан өсімдіктер әлемінің асыл қазынасы» Қызыл кітап беттерінен. А.А.Иващенко. Алматы 2006 жыл
**Дон Кихот** – испан жазушысы Мигель де Сервантестің «Ламанчтық айлакер идальго Дон Кихот» (1605-15) романының қаһарманы. 
Дон Кихот - дәулеті қайтқан ақ көңіл серінің бейнесі. 

Оның өмірден көрген бар қызығы серілер жайында жақылған романдар оқу болады. Бұл романдарда айдаһарлармен, жын-шайтандармен жекпе-жек алысқан адамдар, жиһан кезіп әлсіздер мен жәбір көрген жандарға көмектескен, зұлымдар мен қиянатшыларды жазалаған серілер суреттеледі.

Қарапайым адамдарға жаны ашып, бүйрегі бұрғанымен, ол шындыққа жанаспайтын серілік қиялдың шырмауында болады, зорлық-зомбылығы жоқ заман орнатуды арман етеді. Бірақ феодализмнің ыдырау дәуіріндегі нақты қоғамдық қатынастармен қақтығысқа түскенде, оның серілік бұлдыр арманы быт-шыт болып, күлкілі жағдайларға ұшырайды. Нақты өмірден түсінігі жоқ, қиял құшағындағы Дон Кихот есімі қазақ арасындағы Қожанасырға жақындайды. Осыдан шыққан «донкихотшылық» деген бейнелі сөз қолдан келмес іске ұмтылар көзсіз даңғойлықты танытады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  М.Қ.Қаратаев, Қазақ совет энциклопедиясы. 4 том. 672 бет
*Басқа мағыналар үшін Қоскөл деген бетті қараңыз.*
**Қоскөл** — Теңіз көлінің солтүстік-батысындағы тұйық көл.

Географиялық орны
-----------------

Ақмола облысы Атбасар ауданы Есенкелді ауылының оңтүстік-батысында 18 км жерде орналасқан. Теңіз деңгейінен 356 м биіктікте жатыр.

Гидрографикасы
--------------

Аумағы 1,7 км2, ұзындығы 2,5 км, енді жері 1 км, жағалау бойының ұзындығы 6,5 км. Екінші көлдің аумағы 1,6 км2 шамасында. Көктемгі еріген қар және жер асты суларымен толысады. Қараша айында суы қатып, сәуірде ериді. Шығысында Құбакөл, оңтүстігінде Айдарлы көлдері бар. Жағалауы - шабындық.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
*Басқа мағыналар үшін Қосмұрын деген бетті қараңыз.*

**Қосмұрын** – Сарыарқаның орталық бөлігіндегі тау.

Географиялық орны
-----------------

Қарағанды облысы Шет ауданы Ақадыр кентінің оңтүстік-батысында 15 км жерде орналасқан. Солтүстіктен оңтүстікке қарай 30 км-ге созылып жатыр, енді жері 7-8 км. Абсолюттік биіктігі 1115 м.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Девон жүйесінің төменгі және ортаңғы бөлімінің жыныстарынан түзілген.

Жер бедері
----------

Сай-жыралармен тілімденген бірнеше ұсақ шоқылардан тұрады. Бұлақтарға (Мүкібай, Айнабұлақ), жылға, өзендерге (ірілері - Талдыеспе, Алабасқы, Жаманөзек) бай.

Өсімдігі
--------

Сортаңдау қоңыр топырақ жамылғысында жусан, бетеге, бұталар өседі. Жайылымдық пен қыстауларға (Шағыр, Бекет, т.б.) пайдаланылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
**Су перісі синдромы** – дене мүшенің төменгі аяқ бөлігінің біртұтас өсіп, даму аномалиясы. Аяқ бөлігі біртұтас өсу салдарынан, олар балық құйрығы секілді болып қалады. Бала су перісінен аумай қалады.

Аурудың белгілері
-----------------

Аяқ бөлігі біртұтас өсу салдарынан, олар балық құйрығы секілді болып қалады. Бала су перісінен аумай қалады. Жиі ешқандай сыртқы жыныс мүшелерінің даму белгісі болмағандықтан, баланың жынысын көп жаңдайда ажырату мүмкін болмайды. Сондай-ақ, асқазан-ішек жолдары мен ішкі ағзаларының даму ауытқулары байқалады.
100000 туғандарға бір ауру кездеседі. Әдетте бүйрек пен қуықтың дамуы мен ауытқулары , істен шығуынан , сәби туғаннан кейін 1-2 күн ішінде өлімге әкеледі. Су перісі синдромында , тіпті хирургиялық отасыз, бірнеше жыл бойы өмір сүрген балалардың жағдайлары бар. Осылайша су перісі синдромымен ауыратын,, американдық қыз Шило Пепин, 10 жылдан астам өмір сүрген, 2009 жылы қайтыс болды. Және ғалымдарға бұл синдром туралы көбірек білу көмектесті. Әлемде әйгілі су перісі синдромымен ауыратын екі қыз бар. Олар хирургиялық ота жасатып, қайта қалпына келіп, жүріп үйренген. Ол 1980 жылы дүниеге келген, 1 жасында хирургиялық ота жасатқан, америкалық Тиффани Йоркс. Сондай-ақ, 1 жасында ота жасатқан, 2004 жылы туған перулік Милагрос Серрон. Оған 5 жылда 3 ауыр ота жасалған. Бірақ Милагрос өздігінен жүре алмайды.

Аурудың түрлері
---------------

Су перісі синдромын аурудың түріне байланысты 2 деңгейдегі бөлуге болады.

### Жеңіл түрі

Жеңіл су перісі синдромы тек тері деңгейінде. Аяқтары толық тек тобықта қалыптастырылып бекітілуі мүмкін. Аяқтың негізгі үш сүйектері толық және дұрыс қалыптасқан. Бұл жағдайда, шағын ота көмегімен оңай түзетуге болады.

### Ауыр түрі

Ауыр су перісі синдромының ауыр нысандарын тіпті елестету өте қиын. Ол сыртқа екі аяқ толық қосылған және нашар қалыптасып көрінеді. Онда табан құрылымдарының толық болмауы және аяқта тек екі сүйек болуы болып табылады. Басқа да ішкі зақымдануы тек медициналық сынақтар мен рентген сәулелері арқылы анықталуы мүмкін.

Аурудың себептері
-----------------

Ғалымдар мен дәрігерлер әлі күнге дейін жаңа туған нәрестелердің туа біткен ақаулары туралы дауласып жатыр. Бірнеше расталмаған теориялар, жанама себептері бар. Олар төменде көрсетілген:
анасы жүктілік кезінде ауру зардап шеккен,
болашақ анаға нашар перинаталдық күтім жасалған,
анасындағы немесе әкесіндегі гендердің генетикалық ауытқулары.

Алдын алу
---------

Сақтық шарасы ретінде, жүкті әйел УДЗ (күмән болса) жасай аласыз, және дәрігердің ұсынымдары бойынша, жүктілік тоқтатуға болады.
**Көсе жыланбас** (сақалсыз жыланбас лат. *Dracocephalum imberbe*) – ерінгүлділер тұқымдасы, жыланбас туысына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанда Алтайдан Батыс Тянь-Шаньға дейінгі аралықтағы биік тау баурайларында өседі. Биікт. 10 – 30 см, төселмелі тамыр сабағынан бірнеше (кейде ондаған) гүлді өркен өсіп жетіледі. Тамырынан шығатын жапырақтарының сағақтары ұзын және олар жер бетіндегі өсімдік бүріне топталған, ал сабақ бойындағылары (3 жұптан орналасады) жоғарылаған сайын сағақтары қысқара береді. Жапырақ тақталары сопақша, бүйрек тәрізді (ені 1 – 4 см), шеттері ірі доғал тісшелерге тілімденген. Гүлдері тығыз жұмыртқа тәрізді гүлшоғырына жиналған. Гүлжапырақшалары тостағаншадан қысқа, жоғары жағында үшкір қалаққа бөлінген. Тостағаншасы қандауырша тісшелі, қос ерінді екені анық көрінбейді. Күлтесі ірі (ұзындығы 3 – 4 см), жіңішке түтікті және қайырылған қос ерінді болып келеді. Күлтесі қанық көк түсті, кейде ақшыл түстері де кездеседі. Маусым – шілде айларында гүлдеп, тамызда жемісі пісіп жетіледі. Жемісі – жұмыртқа тәрізді қара жаңғақша. Жапырағы мен гүлінде 0,5% эфир майы бар. Көсе жыланбас – сәндік өсімдік.‎
**Доналд Слейтон**(Slayton) (1.3.1924 ж.т. Спарта, Висконсин штаты)- АҚШ-тың ұшқыш-космонавы, әскери-әуе күштерінің отставкадағы майоры. 1942 жылдан әсери-әуе күштерінің құрамында. Миннесот университетін бітіргеннен кейін (1949), жаратылыс тану ғылымының бакалавры дәрежесін алып, Сиэтлдегі (Вашингтон штаты) «Боинг» авиакомпаниясында жұмыс істеді. 1951 ж. әсери-әуе күштеріндегі әсери қызметке қайта шақырылды. 1956 ж. ұшқыш-сынаушылар даярлайтын мектепті бітіріп, Эдуардс (Калифорния штаты) әскери- әуе базасында қызмет етті. 1959 ж. сәуірден бастан АҚШ Аэронавтика және космос кеңістігін зерттеу жөніндегі ұлттық басқарманың космонавтар тобына қабылданды.

Ғарышқа ұшулары
---------------

Жүректе байқалған ауруға байланысты «Меркурий» программасындағы белгіленген космостық ұшуларға қатынаса алмады. 1963-1974 ж. Хьюстанда (Техас штаты) космостық ұшуларға байланысты әр түрлі жұмыстарды басқарды. 1972 ж. наурыз айында (көптеген зерттеулерден кейін) Слейтонның космосқа ұшуға денсаулығы жарамды деп есептелді. 1975 ж. 15-25 шілдеде Т.Стаффорд және В.Брандпен бірге «Союз-Аполлон» космос жүйесіндегі америкалық экипажының бір мүшесі ретінде космосқа ұшты.

Қолданылған әдебиет
-------------------

Қазақ Совет энциклопедиясы, 1976 жыл, Алматы,10 том, 194 бет
**Қослықты** – Байғұл тауларының солтүстігіндегі шоқылы тау.

Географиялық орны
-----------------

Ұлытау облысы Жаңаарқа ауданы Жаңаарқа кентінің батысында 47 км жерде орналасқан.

Жер бедері
----------

Абсолюттік биіктігі 655 м. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 10 км-ге созылып жатыр, енді жері 4 км шамасында. Беткейі көлбеу, көптеген тізбектелген шоқылардан тұрады. Солтүстігінде Жаманадыр тауы, шығысында Қараөзен қонысы, оңтүстігінде Тоқта (Тоқты) таулары, батысында Құдайменде өзені ағып өтеді.

Өсімдігі
--------

Сұр қоңыр топырақ жамылғысында бұта аралас астық тұқымдас шөптесіндер, қылқан селеу, бетеге, т.б. өседі. Шөбі шүйгін бұлақтардың бойы мал жайылымы ретінде пайдаланылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
**Зарядты байланысқан аспаптар** (орыс. Приборы с зарядовой связью) - заңына бағынатын және сыртқы өріс әсерінен шалаөткізгіш кристалл ішінде пайда болатын потенциалдық шұңқырларда (ПШ) жинақталған зарядтарды сыртқы электродтағы кернеу өзгерісіне сәйкес бір ПШ-дан екіншісіне беретін интегралдық шалаөткізгіш аспап. Зарядты байланысқан аспаптар төсеніштен оқшауланған және бір-біріне жақын орналасқан бірнеше жаппалардан (металл-диэлектрик-шалаөткізгіш) тұрады. Осы жаппалар астында бастаудан құймаға қарай инжекция немесе төсеніш ішінде оптикалықсәуленің жұтылуынан пайда болған негізгі емес заряд тасымалдаушылардың ақпараттық топтары тасымалданады. Зарядты байланысқан аспаптарды фотосезімтал, жадылық құрылғыларда, сигналды интегралдық схемаларда, аналогтік және сандық өңдеуде қолданады. Осы зарядты байланысқан аспаптарды көп функциялы иформационды системада пайдалануды 1970 ж. Американ физиктері У.С.Бойл мен Дж.Э. Смит ұсынған.

1. ↑  Радиотехника, Компьютер және байланыс сөздігі, Алматы 2007
**Субетеге** (бетеге, Festuca) - астық тұқымдасына жататын өсімдік туысы. Гүл шоғыры сыпыртқы тәрізді,көп жылдық шөптесін өсімдіктер. Масағы үш не көп гүлді. Субетегенің 300 - ге жуық, бұдан КСРО -да 51 болған, оның ішінде Қазақстанда 20 түрі белгілі. Барлық түрі дерлік құнды мал азығы, кейбір түрі қыста жапырақ тастамайтындықтан қысқы жайылым. Субетегенің көптеген түрі қолдан егіледі. Шаруашылыққа ең маңыды түрі шабындық субетеге.

Шабындық субетеге
-----------------

Орманды, орманды дала аймақтарда ылғал жеткілікті жерлерде өседі. Гектарынан 50 центнер сапалы пішен алынады. 100 кг пішенінде ц60,2 азық өлшемі және 4,2 кг қорытылатын протеин бар.

Қызыл субетеге
--------------

Қызыл субетеге көбіне далада, тауда өседі. Жайылымға көп жыл пайдаланылады. Гектарынан 15- 25 центнер пішен шабылады, 100 кг пішенінде 50,3 азық өлшемі, 3-5 кг қорытылатын протеин болады.

Көкшұнақ субетеге
-----------------

Көкшұнақ субетеге орманды даланың оңтүстгі , дала және шөлейт аймақта таралған. Көктемде, күзде мал жайылымы, қой жақсы семіреді. Гектарынан 3 - 5 центер пішен түседі, 100 кг -нда 52,2 азық өлшемі, 5 кг қорытылатын протеин болады.

Қолданылған әдебиет
-------------------

Қазақ Совет энциклопедиясы, 1976 жыл, Алматы,10 том, 432 бет
{{Т  

ексерілмеген мақала|date=қараша 2016}} 
  
Биіктігі 5-25 см, пиязшығы жұмыртқа тәрізді, жуандығы 15-20 мм, қабық қабыршағы көн тәрізді, қызыл қоңыр, кейінірек сұр қоңыр, ішкі жағы өрмекті түкті, қабыршақтың ұш жағы едәуір қалың.
  
Сабағының жоғарғы жағы бұтақты, гүл сабағы сирек түкті, жапырағы екеу, алшақ орналасқан, қайырылған, сызылты, көкшіл сұр, жалаңаш, сирек кірпікшелі, төменгісінің ені 10-15 мм, сабағынан шамалы ұзын.
  
Гүл саны - 2-3 (5), гүл шанағында бүгілген; гүл серігі жапырақшаларының ұзындығы 15-25 мм, ақ, түбі сары, ішкі жағынан ұзын кірпікшелі, тарамды, сүйір, сырты қызғылт күлгін, сопақша таспа тәрізді, сыртқылары ұзыншақ, ішкілерінен 1,5 есе жіңішке, аталық жіпшелері сары, түбі кеңейген, кеңейген жерінде түкті сақиналы, жоғарғы жағы түкті, тозаңдықтары сызықша сопақшалы, сары; қорапша ұзынша, балғындары жатаған, пісіп жетілгені тік.
  
Наурыз айының соңы мен сәуірде гүлдейді.
  
**Қазақстанда таралуы.** Эндемик. Қаратау жотасынан шығысқа қарай тау жұрнақтарының тасты және ұсақ топырақты беткейлерінде, Қырғыз Алатауынан солтүстікке қарай құмды топырақты Мойынқұм мен сазды шөл Балқаш маңына дейін өседі.

1. ↑  Қазақстанның қызғалдақтары (Алматыкітап баспасы)
Дмитрий Владимирович Бавильский
**Дмитрий Владимирович Бавильский** (19.01.1969, Челябі) ─ орыс жазушысы, сыншы, журналист. 

1993 жылы Челябі мемлекеттік университетін бітіреді. 
1996 жылдан бастап Ресей Жазушылар Одағының және Ресей әдеби қорының мүшесі. 
2006 жылы «Новый мир» журналының сыйлығына ие болады. 1995-1999 жылдары «Уральская новь» журналының бас редакторының орынбасары болады. 
1998 жылы «Комментарии» журналында «Вавилонская библиотека» романы жарияланады. Шығармалары: «Праздные люди», «Нодельма», «Курс молодого бойца», «Ангелы на первом месте», «Едоки картофеля».

Дереккөздер
-----------
Хат Максимилиан Трансильвана — бірінші жарияланған туралы есеп кругосветном сапардағы Магеллана, ең ықтимал аудармашы, оның церковнославянский язык болды Дмитрий Герасимов
**Дмитрий Герасимов** (**Митя**, "**елшісі Дмитрий**", **Дмитрий Толмач**, **Дмитрий Схоластик**, латын тіліндегі аты **Деметрий Эразмий**, лат. *Demetrius Erasmius*, шамамен 1465) — орыс кітапшылы, дипломат, аудармашы, оқымысты және Еуропа мәдениетін дәріптеуші.

Өмірбаяны
---------

Новогород қаласының тумасы, бірақ оның туған жері белгісіз. Оның өзі секілді монах Герасима Поповки деген ағасы болған. Ол біраз уақыт бойы Ливонияда өмір сүрген, Дмитрий неміс және латын тілдерін жетік меңгерген. 

16 ғасырдың алғашқы онжылдығында Герасимов Посоль қақпасында аудармаш ретінде қызмет еткен.

Дереккөздер
-----------
**Шашкова Любовь Константиновна** (28.11.1951 жылы туған, Беларусь Республикасы Могилев облысы Пармческий ауданы Василевка ауылы) - ақын. ҚазҰУ-ды бітірген (1981). "Темиртауский рабочий" газетінде, республикалық қазақ радиосында "Жазушы" баспасында, Қазақстан Жазушылар одағында әдеби кеңесші сияқты жауапты жұмыстар атқарған. Қазір "Казахстанская правда" газетінің тілшісі және "Простор" журналында бөлім редакторы.

Шығармашылық
------------

"Жар души своей", "Пора подсолнухов" ,"Ты есть - Я", "Диалоги с надеждой" (3 томдық таңдамалы шығармалары) жинақтарының авторы. Бірқатар қазақ ақындарының жырларын орыс тіліне аударған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010.ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
{{}}
**Химиялық қосылыстар**, химиялық заттар — бір немесе бірнеше элемент атомдарының химиялық байланысу нәтижесінде құралған заттар. Химиялық қосылыстар химиялық реакциялар көмегімен алынады. Қандай жолмен және қандай жағдайда алынса да таза Химиялық қосылыстардың сандық және сапалық құрамы тұрақты болады. Химиялық қосылыстарға молекуласында ковалентті байланысқан атомдары бар жай заттар да жатады (азот N2, оттек O2, сутек Н2, т.б.) Химиялық қосылыстардың құрамы химиялық формулалар түрінде өрнектеліп, құрылымы формулалармен беріледі. Химиялық қосылыстардың негізгі қасиеті құрам тұрақтылық заңына және еселік қатынас заңына байланысты, сондықтан әрбір Химиялық қосылыстардың өзіне тән химиялық, физикалық, оптикалық, т.б. қасиеттері болады. Химиялық қосылыстар химиялық реакциялар нәтижесінде алынады. Ол түзілгенде энергия бөлінеді не сіңіріледі (Экзотермиялық реакция, эндотермиялық реакция). Алынған қосылыстың физикалық, химиялық қасиеттерінің бастапқы алынған заттардың қасиеттерінен айырмашылығы болады (қ. Изомерия). Химиялық қосылыстар органикалық емес (қ. Анорганикалық химия) және органикалық (қ. Органикалық химия) болып бөлінеді. Осы кезде 100 мыңнан аса органикалық емес, 3 млн-нан аса органикалық Химиялық қосылыстар белгілі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ Энциклопедиясы", 9 том
**Заря Ақылбаева**  (28.11. 1936. Шығыс Қазақстан облысы, Таврия ауданы, Жартас ауылы) - телевидение маманы. Орта білімді. 

1961-68 аралығында Өскемен телестудиясында машинистка, 1969-91 жылдарда Шығыс Қазақстан облыс телевидение және радиохабарларын тарату комитетінің кино-өндірісінде үлдірікті тазалаушы, монтаждаушы, кино жөніндегі техника бақылау бөлімінің шебері, аға шебері қызметтерін атқарды. 1991 жылы зейнеткерлікке шықты. Есімі студияның "Құрмет кітабына" жазылды. "Еңбек ардагері" медалінің иегері.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақ телевизиясы. Энциклопедия. – Алматы: "ҚазАқпарат", 2009, 1-т. – 640 б. ISBN 978-601-03-0070-5

[[Санат:]]
[[Санат:]]
**Радиациялық, химиялық және биологиялық қорғау әскерлері** немесе **РХБ қорғау әскерлері** — жаппай қырып-жоятын қарудан қорғану шараларын орындау үшін арнайы құрылған әскер. Химиялық әскерлер құрамында уланғаннан кейін дегазациялау жұмыстарын жүргізетін арнайы бөлім мен бөлімшелер болады. Химиялық қорғау бөлімдері (рота, взвод, бөлімшелер) ұйымдастыру жағынан басқа әскерлер түрінің құрамына енеді. Химиялық әскерлерге радиациялық және химиялық барлау жүргізу, киім-кешекті, әскери жабдықтарды, аяк киімдерді және жеке қорғану құралдарын, уланған жер әңірлері мен жолдарды дегазациялау, дезинфекциялау, адам құрамының радиоактивтік сәулемен зақымдануын бақылау, қару-жарақ, техника және материалдар қорының радиоактивтік және улағыш заттардан қорғалуын бақылау, сондай-ақ жердің улану дәрежесінін өзгеруін қадағалап отыру міндеттеледі. Өз әскерлері тұрған жерлерде және олардың жүретін маршруттарында қарсылас қолданатын улағыш заттарды табу және онын қай түрге жататынын айыру мақсатында химиялық барлау жүргізеді.[1]

Ядролық қорғау мен басқа жаппай жою құралдарының бар болуы осы қару түрлерін қолдану жағдайында, сондай ақ радиациялық және химиялық қауіпті объектілердегі қиратулар кезінде әскерлерді қорғау бойынша шаралар қабылдау қажеттігін тудырады. Осындай тапсырмаларды шешуде радиациялық, химиялық және биологиялық қорғау әскерлері маңызды рөл атқарады.

Радиациялық, химиялық және биологиялық қорғау
---------------------------------------------

Әскерлерді ұрыстық қамтамасыз ету түрлерінің бірі ретінде ұрыста әскерлерінің шығынын төмендету және радиоактивті, химиялық және биолгиялық зақымдану жағдайында әрекет жасау кезінде қойылған тапсырманың орындалуын қамтамасыз ету, жоғары дәлдіктегі және басқа қару түрлерін қорғану мақсатында ұйымдастырылып жүзеге асырылып отыр.

Міндеттері
----------

Қарсыластың жаппай жою қаруын қолдану салдарынан радиациялық, химиялық және биологиялық қауіпті объектілердің қиратылу зардабы мен масштабын табу және бағалау. Радиоактивті, улағыш, уытты заттар мен биологиялық құралдардан жеке құрамды қорғау. Әскерлер мен объектілердің көрінуін төмендету[2].

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Әскери іс. Алматы: «Мектеп» ААҚ, 2001 жыл
2. ↑  Алғашқы әскери дайындық, 10 сынып, Мектеп баспасы, 2006
Дмитрий Донскойдың жарақат алуы
**Дмитрий Донской**, князь Дмитрий Иванович (12.10.1350, Мәскеу қаласы – 19.5.1389, сонда) – Владимир мен Мәскеудің ұлы князі (1359 – 89). Иван І Калитаның немересі. 

Жас бала кезінде үкіметті метрополит Алексей басқарды. Дмитрий Донской билікке келген уақыт Мәскеу князьдігінің күшейе бастаған кезеңіне тура келді. Бұл кезде Алтын Орда мемлекеті ішкі тақ таластарына байланысты әлсірей бастаған еді. Боярлар мен қалалықтардың қолдауымен ол өзінің қарсыластары – Суздаль-Нижегород, Рязань, Тверь князьдарының қарсылығын басты. 1367 жылы Мәскеуде бірінші тас Кремль салынды, 1368 және 1370 жылдары Мәскеуге жасалған Литва князі Ольгердтің шабуылы тойтарылды. Тверьмен болған соғыста (1368 – 75) өз үстемдігін мойындатты. 1376 жылы Мәскеу князьдігі Волга-Кама Болгариясына өз ықпалын орнатты. 1378 жылы Мәскеу әскері Скорнищевоның түбінде Рязань князін талқандады. 1378 жылы Вожа өзенінде Алтын Ордалық Бегіш мырзаның әскері талқандалды. 1380 жылы Дмитрий Донской орыстардың біріккен күштерін Руське аттанған Мамай әскеріне қарсы бастап шықты (қ. Күлік шайқасы). Күлік шайқасында жеңіске жеткендіктен "Донской" деген атақ алды. Бірақ Алтын Орданың жаңа билеушісі Тоқтамыс ханмен бетпе-бет келуден қорқып, 1382 жылы Мәскеуді тастап, солтүстікке қашты. Алтын Орда әскерінің қоршауында, ешқандай басқарусыз қалған қала іштегі бүліншіліктердің әсерінен өртеніп кетті. Дмитрий Донской өзінің Алтын Орда ханына қайта бағынатындығын мойындады. Осыдан кейін Тоқтамыс хан Ордаға қайтып, Дмитрий Донской талқандалған қаланы қалпына келтіру жұмысын басқарды. Дмитрий Донскойдың кезінде Мәскеу өзінің орыс жерлерін басқарудағы жетекшілік жағдайын онан әрі нығайтты. [1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл. ISBN 5-89800-123-9, X том
Клисфен

Клисфен
-------

**Клисфен** - (грек. Κλεισθένης) - б.з.б.6 ғасырдағы Афиныда (Ежелгі Грекия) заң шығарушы.
Алкмеон әулеті тұқымынан шыққан, Мегакл мен Агаристаның ұлы, өзімен аттас Сикион тиранының немересі (Клисфен үлкені).  

Алғашқы рет Клисфент туралы ежелгі афиндық жазбада кездеседі. Ол жерде Клисфент 525 ж. б. д. д. архонт болған деп айтылған.
508-507 ж. б.д.д. архонт болып Исагор сайланған. Осы жылдар шамасында Клисфентпен Исагордың арасына таққа таласу басталады. Исагор аристикраттық "жолдастықтарды" (гетерияларды) қолдап, жалпы олигархтық бағытта болады. Ал Клисфент халыққа жақын болып демократиялық реформаларды жоспарлап, халыққа сүйенеді. Исагор Спартадан көмек сұрайды. Спартаның Клеомен патшасы Исагорға көмекке келіп Афиныдан 700 отбасын қуылып, Клисфен жасырын қашып, тіпті өліктердің сүйектері молаларынан қазылып лақтырып тастатқан. Билікке Исагор мен оның қолдайтын 300 олигархтар отбасы келді. Көп ұзамай жалпы елдің көтерілісі басталып, нәтижесінде Клеомен спарталықтармен бірге елден қуылып, Исагор да өзінің жақтаушыларымен бірге елден безді. Осыдан кейін Клисфен қалаға кайтып келіп, іс жүзінде мемлекеттік билігін өз қолына алып, бірқатар реформа жүргізіп, афиналық демократияны орнатты.

### Клисфен реформалары

* Аймақтық бөліну. Реформа жүргізу алдында Афины 4 тайпалық аймаққа бөлінетін (фила). Реформадан кейін аймақтық бірлігі болып "деревня" (дем) санала басталды. Бірнеше демдер - тритийді құрайды, ал триттий - филды құрайды. Фил арқылы демдер мемлекеттік басқарудға қатысады. Триттийдің саны -30 болған, ал филдар - 10.

Осы Клисфен бойынша демге бөлінуі б.д. 4 ғ-на дейін сақталған, ол кездерде 13 фил, 200 дем болған. 

* Қалалық кеңес реформасы. Бұрын Солон Конституциясы бойынша әр филдан 100 өкілден қатысып, барлығы 400 адам қалалық кеңеске кірген. Клисфен әр филден 50 адам сайланып барлығы 500 адам болып жаңа "бесжүздің кеңесі" құрады. Кеңес 10 секцияға бөлініп, әр бөлімшеде 10 филдың өкілдері қатысу міндетті болды. 6000 сот сайланып, олар да 10 филдың өкілдерінен бірдей қылып алынған.
* Басқа реформалар. Клисфен дәуірінде бай әулеттердің басымдылығы жойылып, әр 18-ге келген афиндықтың (феттерден басқа) саясатта ролін атқаруға мүмкіншілігі бар болды.

Және 10 стратегтен әскери коллегия құрылды. Оны архонт-полемарх басқарды.  
Клисфен кезінде острахизм енгізілді.

### Нәтижесі

Клисфенреформалары Тезейдің кезінде басталған Аттиканың бірігуін аяқтады. Афиныда демократия күшейіп, афиндақтар көп жеңістерге жетті.

Дереккөздер
-----------

* "Қазақстан": Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998
**Махфируз Қадиша сұлтан** (түр. *Mahfiruz Hadice Sultan*; 1590 — 1620) — I Ахметтің күңі (хасеки), II Осман анасы.

Өмірбаяны
---------

Махфируз Қадиша сұлтан шамамен 1590 жылы дүниеге келген. Оның нақты шығу тегі белгісіз: оның грек және серб екендігі жайлы болжамдар бар. Туған есімі Евдокия болуы мүмкін. 1600 жылдардың басында Махфируз 1603 жылдың 22 желтоқсанында қайтыс болған III Мехметтің гареміне түседі. Таққа оның 13 жасар ұлы I Ахмет отырады. Ахмет жас кезінде сұлтан болғандықтан, оның мұрагерлері болмады; Ахметтің анасы, Хандан сұлтан, лайықты күң ретінде Махфирузды таңдайды. Ахметтің таққа отырғанынан кейін бір жылдан кем уақыт өткен соң, тарихта алғашқы рет бас қалада туған тақ мұрагері II Осман дүниеге келеді. 

Махфируз сұлтанның күңіне айналған кезде, гаремге Көсем сұлтан келеді. Ол Ахметтің сүйікті күңі, және болжамдар бойынша заңды әйелі атанады. Көсемнің үлкен ұлы Мехмет шаһзада Османның туылғанынан 4 ай өткен соң дүниеге келеді. Осы сәттен, Ахметтің өміріндегі басты әйел Көсем болғанымен, ол өзінің тұңғышының анасына бауыр басып қалған еді — Махфиркз кем дегенде екі ұл — 1612 жылы Баязид шаһзада мен 1613 жылы Хүсейн шаһзаданы туды; ол әдетте анасы Көсем саналатын 1609 жылы туған Ханзада сұлтан мен 1610/11 жылы туған Сүлеймен шаһзаданың анасы болуы мүмкін.

Өнерде
------

* Түркия «Махпейкер» фильмі (2010 жылы, Махфируз Қадиша сұлтан рөлінде — Ойкю Челик)
* Түркия «Ғаламат ғасыр: Көсем дәуірі» телехикаясы (2015 жылы, Махфируз Қадиша сұлтан рөлінде — Джейда Олгунер, бірақ, ол отбасылық жағдайларға байланысты телехикаядан шығып кетті. Продюсерлер осы рөлге жаңа актриса алудын орнына, Диляра Аксюек ойнайтын Раша хатунның атын өзгертуді шешті.
**Джозеф (Джо) Майкл Аллен** (ағылш. *Joseph Michael Allen*; 14 наурыз 1990 жыл) — уэльстік футболшы, Уэльс Ұлттық футбол құрамасы мен "Сток Сити" клубының жартылай қорғаушысы.

Карьерасы
---------

### Клубтық

2007 жылы Англия чемпионаттарында ойнайтын уэльстік клуб — "Суонси Сити" сапында кәсіпқой карьерасын бастады. 2008 жылы "Рексем" клубына жалға берілді. 

2012 жылы 10 тамызда "Ливерпульге" ауысты, трансфер құны 13,5 миллион еуроны құрады. 

2016 жылғы Еуропа чемпионатынан соң "Сток Ситиге" ауысты.

### Ұлттық құрама

2009 жылы мамыр айында Уэльс құрамасы сапындағы тұңғыш ойынын Эстонияға қарсы жолдастық кездесуде өткізді. Бұл кездесуде ойынға матч барысында тыңнан қосылды. 2011 жылы Швейцарияға қарсы ойында тұңғыш рет бастапқы құрамда шықты.

2012 жылы Ұлыбритания құрамасы сапында Жазғы Олимпиада ойындарына қатысты.

2016 жылы Еуропа чемпионатына қатысты.

Жетістіктері
------------

### Клубтық

* УЕФА Еуропа лигасының финалисі: 2015/16

### Халықаралық

* Еуропа чемпионатының қола жүлдегері: 2016

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Squad Profiles. Joe Allen  (ағыл.), *BBC Sport*.

Сілтемелер
----------

* National-football-teams.com сайтындағы профилі

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  Осы үлгіні қарау   Тематикалық сайттар | 
FootballDatabase.eu · National-Football-Teams.com · Soccerway · Sports-Reference.com · Transfermarkt · worldfootball.net |

 |
**Химиялық лаборатория**, химиялық зертхана — химиялық тәжірибелер мен зерттеулер жүргізуге арналған, арнайы жабдықталған бөлме. Химиялық лаборатория қолдану мақсатына қарай оқу, ғылыми-зерттеу, зауыттық, бақылау лабораториялары болып бөлінеді. Оқу лабораторияларында оқушылар теоритикалық білімдерін толықтырып, химиялық жабдықтар мен қондырғыларда жұмыс істеуге үйренеді. Ғылыми-зерттеу лабораторияларында ғылыми мәселелерді шешу мақсатында әр түрлі тәжірибелер жүргізіледі. Зауыт лабораторияларында өндіріске қажетті шикізаттар мен одан шығатын өнімдердің сапасы қадағаланады. Бақылау лабораторияларында қондырғылар, технологиялық сұлбалардың жұмыс істеуі, тиімділігі, т.б. тексеріледі. Химиялық лаборатория жұмыстарды жүргізу әдістеріне қарай аналитикалық, анорганикалық, физикалық, коллоидты химиялық, электрхимиялық, т.б. болып бөлінеді. Химиялық лаборатория мүмкіндігінше кең, терезелері үлкен, жарық болуы және жарық жұмыс істеушінің сол немесе алдыңғы жағынан түсіп тұруы керек. Онда өрт сөндіргіш құралдар мен алғашқы дәрігерлік көмек көрсету жабдықтары болуы шарт. Лабораториялардағы приборлар мен ерітінділер бүлінбес үшін ол атмосферасы газ, шаң-тозаңдармен ластайтын өнеркәсіп орындарынан алшақ салынады. Химиялық лаборатория столының беті линолеум, пластик немесе асбовинилді плиталармен қапталады. Столдарының шкафтары мен тартпаларында лабораториялық жұмысқа қажет химиялық ыдыстар, приборлар, реактивтер сақталады. Жиі пайдаланылатын реактивтер сөрелерге қойылады. Столдың ұзындығы 1,5 — 3 м, жанында биік орындық, тәжірибелер қорытындыларын жазатын жазу орны болады. Химиялық лаборатория ауасын таза ұстау үшін желдеткіш, тез ұшатын, агрессивті (сұйық бром, концентрациялы азот, күкірт қышқылдары) тез тұтанатын (күкіртті көміртек, эфир, бензол, т.б.) заттармен жұмыс істеуге арналған тартпалы шкафы болады. Химиялық тәжірибелерде көбінесе дистилденген су қолданылады, сондықтан Химиялық лабораторияда суды дистилдейтін қондырғылар орналастырылады. Аналитикалық таразы, оптикалық нәзік приборлар Химиялық лабораторияның қасындағы жеке бөлмелерде сақталады.

Сілтемелер
----------

"Қазақ Энциклопедиясы", 9 том
**Цвырова Любовь Ивановна** – баспагер. .

1949 жылы 11 қыркүйекте Ресейдің Кемеров облысының Прокопьев қаласында дүниеге келген. 1989 жылы Абай атындағыҚазақ мемлекеттік педагогикалық институтының филология факультетін бітірген. Еңбек жолын 1967 жылы телеграф агенттігінде (КазТАГ) бастаған. 1979-1986 жылдар аралығында осы мекемеде кадр бөлімінің инспекторы. 

1986-1997 жылдары шығару бөлімінде тексеруші редактор, 1997-2000 жылдары "Қазақстан теміржолында" редактор-корректор, 2001 жылы "Мектеп" баспасында корректор, 2002-2004 жылдар "Кедентранссервис" компаниясында редактор-корректор, "Мерсал" баспа үйінде редактор болып жұмысістеді. 2005 жылдан "Мектеп" баспасында корректор. "Еңбек ардагері" медалімен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері. Анықтамалық. Алматы, "Білім баспасы". 2005 ж. - 576 бет. ISBN 9965-09-134-X
**Сүйменқұл Шоқморов** (қыр. *Сүймөнкул Чокморов*; 9 қараша 1939 ж. Чоңташ ауылы, Ворошилов ауданы, Қырғыз КСР, КСРО — 26 қыркүйек 1992 ж. Бішкек, Қырғызстан — қырғыз киноактері, суретші, Қырғыз КСР-інің (1975) және КСРО-ның (1981) халық артісі, Қырғыз КСР-інің халық суретшісі (1990).

Өмірбаяны
---------

1958 ж. Бішкек көркемсурет училищесін, ал 1964 ж. Ленинградтың (қазіргі Санкт-Петербург) кескіндеме, мүсін және архитектура институтының кескіндеме факултетін бітірді. Бұдан кейін Бішкек көрмесурет училищесі директорының орынбасары болумен қатар осында пед.қызметпен шұғылданды. 

1987-91 ж. Қырғызстан Суретшілері одағының төрағасы болды.

Шығармашылығы
-------------

Шығармашлығын әуелі суретшіліктен бастаған бастаған Чокморов кескіндеме ("Тау жолы", "Ұзату", т.б.) және портрет ("Автопортрет", "Ана", "Манасшы" және Саяқбай Қаралаевтың, актерлер А.Жаңқоразованың, С.Жұмадыловтың, т.б. портреттері) жанрында жемісті еңбек етті. 

1968 жылдан киноға түскен. М.Әуезовтың "Қараш-Қараш" пен "Көксерек" (1968, 1973) шығармасы бойынша қойылған фильмдерде Бақтығұл (Алматы қаласында өткен 4-ші Бүкілодақтық кинофестивальдың 1-ші сыйлығы, 1970) мен Ақанғұлдың (баку қаласында өткен Бүкілодақтық кинофестивальдың және Швейцарияның Локарно қаласында откен 27-Халықаралық Кинофестивалінің 1-сыйлығы, 1974) рөлін орындап, актерлік үздік шеберлігімен ерекше көзге түсті. 

Чокморов бұдан басқа көптеген фильмдерде әр алуан рөлдерді шебер ойнауымен өзінің суреткерлік диапазоны кең актер екенін байқатты. Ол әйбір ойнайтын кейіпкерінің ішкі жан жүниесі мен мінез табиғатын тереңірек ашуға әрі оларды толысу, даму үстінде көрсетуге деп қоятын актер болатын.

Марапаттары
-----------

Өзбек КСР-і (1971) және Қырғыз КСР-і (1978) Мемлекеттік сыйлықтарының, Бүкілодақтық Ленин комсомолы сыйлығының (1972), қырғыстанның Халықаралық Ш.Т.Айматов клубы (1990) мен "Алтын көпір" (1994, қайтыс болғаннан кейін) сыйлықтарының лауреаты. 

Қырғыз КСР-і жоғарғы Кеңесінің депутаты (1981 - 90) болған. "Құрмет белгісі" орденімен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан ұлттық энциклопедия. 9 том. Алматы, 2007.
Боскан мен Гарсилас де ла Вегидің шығармалар жинағы. 1543
**Хуан Боскан Альмогавер** (ис. *Juan Boscán Almogáver*, каталон тілінде: Joan Boscà i Almogàver, 1490 ж. Барселона — 1542 ж. 21 қыркүйек, Перпиньян) — испандық жаңашыл ақын.

Өмірбаяны
---------

Бай отбасыдан шыққан, әкесінен ерте айырылған (1492 ж.). Жоғарғы білім алған. 1507 жылдан бастап Католиктік патшалар сарайында, кейінірек Карлос I сарайында қызмет етті. 1522 жылдан бастап Альб герцоктің тәлімгері болып кызмет етті. Сарайда Диего Уртадо де Мендосоймен достасты. Олар достық жолдаумен айырбастасты, екеуі де испандық поэзияның маңызды тұлғалары болды.

1530 жылы Родос аралында түріктермен соғысты, 1532 жылы Венада соғысты. Италияда испан елшісі болды, ол жерде Гарсиласо де ла Вегамен танысты.

Шығармашылығы
-------------

Аузиаса Марканың поэзиясы Босканға бедел мен бағдар берді. Венецияның испандық сарайындағы атақты елшісі Адре Наваджераның әсерімен Боскан италияндық лирика мен Петрарка дәстүрлеріне бет бұрды. Испандық поэзияны күрделі өлеңмен байытты, ол өлең сонетта, терцина, октава формасымен жасалды.

«Геро және Леандр» поэмасында Боскан ежелгі грек сюжеттерінен үлгі алды. Бальдассар Кастильонің «Сарай жайлы» деген диалогын аударды (1534 ж.). Ол басылым өте үлкен табыс алып келді. Боскан Гарсиласоның шығармасын өнімге дайындады, бірақ ойлағанын соңына дейін жеткізе алмады. Оның бастағанын жоғары білім алған әйелі Ана Хирон де Ребольедо аяқтады. Ол Барселонада екі автордын да шығармалар жинағын басып шығарды (1534 ж.).

Орыс тіліндегі шығарылымдары
----------------------------

* Поэзия испанского Возрождения/ Сост. и коммент. В. С. Столбова. М.: Художественная литература, 1990, с.66-77
* Сонет в переводе Валерия Перелешина.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Lorenzo J. «Nuevos casos, nuevas artes»: Intertextualidad, autorrepresentación e ideología en la obra de Juan Boscán. New York: Peter Lang, 2007.
**Джозеф (Джо) Дэвид Кири** (ағылшын. *Joseph David Keery*, 1992 жылы 24 сәуірде туған, Ньюберипорт, Массачусетс штаты) - американдық актер. Netflix "Оғаш дүниелер" сериалындағы Стив Харрингтон рөлімен танымал.

Ерте өмір және білім беру
-------------------------

Джо Кири Ньюберипортта, Массачусетс штатында өсті, онда *River Valley Charter* мектебінде оқып, Ньюберипорттың орта мектебіне барды. Ол отбасында бес баланың екіншісі; оның төрт әпкесі бар. Кири өзінің әпкесінің талабы бойынша мектеп қойылымдарына қатыса отырып, жоғары мектепте ойнай бастады. Ол Де Поля университетінде театр мектебінде оқуын жалғастырды және 2014 жылы бітірді.

Мансап
------

**Кино және теледидар**

Университетті бітіргеннен кейін Кири жүзден астам тыңдалымда болып көрді. "Өте қызықты істер" сериалында өзінің серпінді рөліне дейін ол KFC және Domino ' s Pizza жарнамасында пайда болды, сондай-ақ "Империя" және "Чикаго өрт сөндірушілері" телесериалдарында эпизодтық рөлдерде ойнады. Оның кинодағы дебюті Стивен Конның "Генри Гэмблдың туған күні" фильмі болды.

2015 жылдың соңында Кири "өте қызықты істерде"рөлге ие болды. Бастапқыда ол Джонатанның рөліне үйреніп, кейін Стив рөлін тыңдауға шешім қабылдады. Бірінші маусымда Кири кіші рөлді ойнады,бірақ екінші маусымда оның кейіпкері негізгі кейіпкерлердің бірі болды.

**Музыка**

Сонымен қатар, Кири музыкамен айналысады. Ол гараждық Post Animal псих-рок тобының гитаристі және вокалшысы болды. Олардың дебюттік толық форматты альбомы 2015 жылдың қазан айында шығарылды.

Бұрын Кири әндерін Cool Cool Cool лақап атымен шығарған.

13 қыркүйек 2019 жылғы Джо "Twenty Twenty" альбомін Djo лақап атымен шығарды. Осы жазбаны қолдау үшін бұрын шыққан "Roddy", "Chateau (Feel Alright)", "Mortal Projections" синглдары 12 тректен тұратын трек-парағына кірді.

Фильмография
------------

| Жыл | Түпнұсқа атауы | Рөлі |
| --- | --- | --- |
| 2015 | Sirens | Сенестер |
| 2015 | Chicago Fire | Эммет |
| 2015 | Empire | Тони Тричер III |
| 2015 | Henry Gamble's Birthday Party | Гейб |
| 2016-осы кез | Stranger Things | Стив Харрингтон |
| 2016 | The Charnel House | Скотт |
| 2017 | Slice | Джексон |
| 2017 | Molly's Game | Коул |
| 2017 | Shotgun | Крис |

Марапаттар мен номинациялар
---------------------------

| Жыл | Марапат | Санат | Жұмыс | Нәтиже | Дереккөздер |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2017 | АҚШ киноактерлерінің Гильдия Премиясы | Драмалық сериалдағы үздік актерлік құрам | Stranger things | Жеңіс |  |

Дереккөздер
-----------

1. ↑  ..
2. 1 2 3  ..
3. ↑   Мұрағатталған 6 тамыздың 2019 жылы.
4. ↑  ..
5. ↑  ..
6. ↑  ..
7. ↑  ..
8. ↑
9. ↑
**Хуари Бумедьен** - Алжирдің саяси, әскери және мемлкеттік қайраткері. Полковник.

Шаруа отбасында туған. 1955 жылдан алжир халқының фрацуз отаршылдыға қарсы қарулы күресіне қатысты. 1960-1962 ж. Алжир революциялық ұлттық кеңесінің мүшесі және Ұлт-азаттық армиясы Бас штабының бастығы. 1962 ж. қыркүйекте Алжир Халық Демокартиялық Республикасы Ұлттық қорғаныс министрі, 1963-1965 ж. әрі Министр кеңесі төрағасының бірінші орынбасары. 1965 ж. 19 маусымынан Революциялық кеңесінің төрағасы, 10 маусымнан әрі АХДР Министрлер кеңесінің төрағасы. 1963, 1965, 1967 ж ресми сапармен КСРО-да болды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1976ж. 9 том
**Джозеф Джордж Уиллок** (ағылш. *Joseph George Willock*; 20 тамыз 1999) — англиялық футболшы, «Арсенал» клубының жартылай қорғаушысы.

Карьерасы
---------

### Клубтық

Уиллоктың тегі монтсерраттық, "Арсенал" футбол клубының түлегі. 2018 жылға дейін "Арсеналдың" жастар клубында өнер көрсетіп келді.

Негізгі командада 2017 жылы 20 қыркүйек күні Англия Лига кубогында "Донкастерге" қарсы ойында алаңға шықты. Сегіз күннен соң еурокубоктердегі дебют ойынын өткізді, УЕФА Еуропа лигасындағы БАТЭ-ге қарсы матчқа қатысты. Ал премьер-лига матчтарында сол жылы желтоқсанда "Ньюкаслге" қарсы ойында алаңға шықты.

### Ұлттық құрама

Англияның 16 және 19 жасқа дейінгі құрамаларында ойнады.

Жетістіктері
------------

* Англия суперкубогы 2017
* УЕФА Еуропа лигасының финалисі: 2019

Жеке өмірі
----------

Ағалары Крис Уиллок пен Мэттью Уиллок та футболшылар.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Updated squads for 2017/18 Premier League confirmed

Сілтемелер
----------

* Профилі
**Хуаң Йүңйүй** – айрықша қасиетке ие адам. Тужя ұлтынан шыққан. 1924 жылы Қытайдың Хунан провинциясындағы Фыңхуаң ауданында дүниеге келген. Бастауыш және орта мектептік білім алған. Жастайынан ағаш ойма туындылары мен сурет саласында ерекше көзге түсіп, «Қытайдағы үш алғыр баланың бірі» атанған. 

Хуаң отбасында көп балалы болғандықтан, ол 13 жасында-ақ елге шәкірт болып, жер аралап күн кешеді. Өмірдің сан қилы қиындықтарын бастан кешірсе де, мойымай, өнерге жақындай түседі. Гонконгта журналдың өрнекті қыстырма суреттерін сызумен айналысады. 
Оның салған мүшел жыл пошта маркасы Қытайда кеңінен танымал болады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Көрші» әмбебап мәдени журналы, № 6591-Ж, 2009,05,№ 36
**Сүйем** Бас бармақ пен сұқ қол аралығымен өлшенетін мөлшер осылай аталады. «Қазақ жауынгерлері
Украина, Белоруссия, Кавказ жерлерін өзіміздің жер, Отан жері деп бағалап, оның әрбір сүйемі үшін жаумен жан аямай жұлқысты» (Р. Ыдырысов, Отты жыл.). Қырғыз тілінде осы мағынаны «сөөм» сөзі ұғындырады. Осы тіл дерегіне одан әрі зер салсақ, «сеәмей» тұлғасын кездестіріп, мағынасы — біздегі «сұқ қол» екенін білеміз. Дыбыстық құрамы жағынан осы тұлғалас якут тіліндегі «сөмүйә» сөзі «сұқ қол» мағынасында ұшырасады. Тұңғұс-маньчжур тобындағы тілдердің кейбіреуінен де осыны байқаймыз. Тілдік деректер мәліметін қорыта келгенде, «сүйем»
сөзінің алғашқы мағынасы — сұқ қол. Ал бізде соның қатынасымен жүргізілетін өлшемде ғана сақталған.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Бес жүз бес сөз.— Алматы: Рауан, 1994 жыл. ISBN 5-625-02459-6
**Сүйрік** немесе **Стерлядь** (*Acipenser ruthenus*) - - бекіре тұқымдасына жататын балық, бекіре тұқымдастарының ішіндегі бірден-бір тұщы су балығы. Оны Каспий, Азов, Қара, Ақ, Баренц және Кара теңіздерінен, сондай-ақ Батыс Сібір өзендерінен аулайды. Орташа салмағы 250—800 г.

Биологиялық сипаттамасы
-----------------------

Тұрқы 100-125 см, салмағы 12-16 кг, тұмсығы сүйір. Жұмыр денесінің сыртында 5 қатарлы сүйекті ірі қабыршақтар бар, екі бүйірі тарақ тіс тәрізді ұсақ пластинкалы. Сүйрік әдетте тұщы өзен суларын мекендейді.

Таралуы
-------

Қара теңіз, Балтық, Каспий, Ақ теңіздерде, Еділ, Обь өзендерінде, Қазақстанда Жайық, Ертіс өзендері мен Бұқтырма, Зайсан көлінде бар.

Түрлері және көбею
------------------

Сүйріктің еуропа және сібірлік екі нәсілі болады. Жыныстық жағынан еркегі 3-7, ұрғашысы 5-12 жылда жетіледі, 2-3 жылда бір рет сәуірде-маусымда ағыны қатты суларға уылдырық (4-137 мың, диаметрі 2 мм) шашады. Уылдырығы 6-11 тәулікте жамып жетіледі, 22 жылға дейін өмір сүреді. Сүйріктің негізгі қорегі омыртқасыз жәндіктер, насекомдардың (хирономид т.б.) личинкалары. Қыс айларында қоректенбейді, су түбіндегі шұңқырларда қыстайды.

Қолданылуы
----------

Кәсіпті маңызы зор, еті дәмді, майлылығы 5,6-6,4%. Қоры азайып қалғандықтан соңғы жылдары Сүйрік жасанды су тоғандарында қортпамен будандастырып қолдан өсіріледі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: К54 Қоғамдық тамақтандыру.— Алматы: "Мектеп" баспасы, 2007. — 232 бет.ISBN 9965-36-414-1
2. ↑  Қазақ Совет энциклопедиясы, 1976 жыл, Алматы,10 том, 420 бет
3. ↑  Қазақ Совет энциклопедиясы, 1976 жыл, Алматы,10 том, 420 бет
4. ↑  Қазақ Совет энциклопедиясы, 1976 жыл, Алматы,10 том, 420 бет
*Басқа мағыналар үшін Әбдірахманов деген бетті қараңыз.*
 
**Ерсайын Әбдірахманов** (21 қаңтар 1946 — 31 шілде 2001) — Кеңестік және қазақстандық деректі және анимациялық филімдердің режиссері және филім директоры.

Өмірбаяны
---------

1946 жылы 21 қаңтарда дүниеге келген. 1964 жылы Қазақ ұлттық педагогикалық университетінің көркемдік-графикалық факультетіне оқуға түсіп, оны 1969 жылы бітірді. 1971 жылы «Қазақфильм» киностудиясына мультфильмдер шеберханасына жұмысқа орналасып, алдымен график суретші, содан кейін аниматор және суретші-сәндеуші болып жұмыс істеді, ақырында мультфильмдер шеберханасының бастығы болып жұмыс істеді. 1973 жылдан 1974 жылға дейін В. И. Ленин атындағы ҚазПТИ сәулет факультетінде сурет және кескіндеме пәнінің мұғалімі болып жұмыс істеді. 1975 жылдан бастап XX ғасырдың 90-жылдарының басына дейін «Қазақфильм» киностудиясында анимациялық режиссер болып жұмыс істеді, сонымен бірге деректі филімдер түсірді. Ол АСИФА мүшесі және Т. Жүргенов атындағы Қазақ ҰӨА кино факультетінің бірінші деканы болған.

2001 жылдың 31 шілдесінде опат болды.

Жеке өмірі
----------

Ерсайын Әбдірахманов Қатира Ұнтақовамен үйленді, 2 қыз және үш немересі бар.
**Серікбай Өрікбайұлы Нұрғисаев** (27.5.1956, Алматы облысы Іле ауданы Жаңаарна ауылы) – қызметкер. 1980 жыл ҚазМУ-дің (қазіргі *ҚазҰУ-дың механика-математика факултетін* (1980), Қазақ мемлекеттік Басқару Академиясының экономикалық жоспарлау факултетін (1994) бітірген. Еңбек жолын Алматы облысы Талғар қаласындағы СПТУ-20 училищесінде өндірістік оқыту бөлімінің шебері болып бастады. 

Ұлы жүзден шыққан.

1982 – 85 жылдары Алматы қаласы, обыстық комсомол комитетінің жастар ісі секторының жетекшісі, 1985 – 86 жылдары Қазақстан *ЛКСМ ОК*-нің жауапты ұйымдастырушысы, 1986 – 89 жылдары Қазақстан *ЛКСМ ОК*-нің жастарға білім беру бөлімі меңгерушісінің орынбасары, 1992 – 93 жылдары Алматы қаласы Алатау ауданы әкімінің 1-орынбасары, 1993 – 94 жылдары *Совет* ауданы әкімі, 1994 – 96 жылдары өнеркәсіптік-қаржылық «*Глоба-Казахстан*» корпорациясының президенті болды. 1996 – 99 жылдары Қызылорда облысы әкімінің 1-орынбасары, 1999 – 2004 жылдары облыс әкімі, 2004 – 05 жылдары Қазақстан Республикасы Президентінің кеңесшісі қызметтерін атқарды. 2005 жылдан Қазақстан Республикасы Президентінің Алматы қаласындағы арнайы өкілі.

Сілтемелер
----------

Қазақ энциклопедиясы

  



1. ↑  Возглавить Кызылординскую область проще уроженцу Китая, чем местному алшыну (ru-RU).
**Azerspace-1** немесе **AzerSat** (әз. *AzərSat-1*), сондай-ақ AzerSpace Africasat-1a деген атпен белгілі, STAR-2 спутниктік платформасы негізінде Orbital Sciences корпорациясы жасаған алғашқы әзербайжандық байланыс серігі. Спутниктің салмағы шамамен 3,2 тонна және 36 белсенді транспондермен жабдықталған. Ол геостационарлық орбитада шығыс бойлықтың 46 градус позициясында орналасқан және Еуропа, Кавказ, Африка, Орталық Азия және Таяу Шығыс аймағын қамтиды. Жер серігі 2013 жылы 7 ақпанда Куру ғарыш айлағынан ұшырылған.

Тарихы
------

Куру ғарыш айлағынан зымыран ұшыру.
2008 жылы Әзірбайжан президенті Ильхам Әлиев «Әзербайжанда ғарыш саласын құру және телекоммуникациялық спутниктерді орбитаға шығару туралы» бұйрыққа қол қойды. 2009 жылы ғарыш саласын құру мен дамытудың мемлекеттік бағдарламасын бекіту туралы бұйрыққа қол қойылды.

Ұлттық байланыс спутнигін ұшыруға 163 миллион манат (202,6 миллион доллар) жұмсалды.

* Жер серігінің құны 86-87 миллион манат (107-108 миллион доллар)
* Негізгі және резервтік спутниктік басқару жүйелеріне арналған шығындар – 16 миллион манат (19,8 миллион доллар)
* Жер серігін орбитаға шығару үшін зымыранды дайындау және ұшыру құны шамамен 40 миллион манатты (49,7 миллион доллар) құрайды.
* 100% сақтандыру - 18 миллион манат (22,4 миллион доллар)

Шығындарды өтеу 5-7 жыл. Алдағы 8 - 10 жылда жерсеріктің жұмысы тиімді болмақ.

Орбитаға ұшыру
--------------

Жер серігін орбитаға шығаруды француздық Arianespace компаниясы жүзеге асырды. Azerspace/Africasat-1a спутнигін Orbital Sciences корпорациясы жасап шығарды, спутник орналасқан 46 градус шығыс бойлық орбиталық позициясы малайзиялық MEASAT операторымен жасалған келісімге сәйкес бірлескен пайдалануда.

Azerspace-1 орбитаға 2013 жылғы 7 ақпанда жергілікті уақыт бойынша сағат 18:36-да Гвиана ғарыш орталығы – Француз Гвианасындағы Куру ғарыш айлағынан ұшырылды. Ұшыру Әзірбайжан туы бейнеленген Ariane-5 зымыран тасығышымен жүзеге асты. Әзірбайжан жер серігімен бірге орбитаға испандық Amazonas-3 спутнигі шығарылды. Орбитада спутниктің қызмет ету мерзімі кемінде 15 жыл. Спутник телерадио хабарларын таратуды, телекоммуникациялық қызметтерді, жоғары сапалы және тұрақты байланысты қамтамасыз етеді. Ұлттық жерсеріктің болуы жоғары сапалы телехабар таратуды, сенімді байланысты құруға, арналар санын көбейтуге мүмкіндік береді.

Пайда
-----

Спутниктің 2013 жылдың 2 айындағы (маусым, шілде) пайдасы 5 миллион долларды құрады. Спутникті пайдалану кезеңінде 600 миллион доллар көлемінде табыс алу жоспарлануда.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Amazonas-3 ready for launch. Мұрағат көшірмесі 15 шілденің 2021 Wayback Machine мұрағатында (ағыл.)
2. ↑  New Oil Money Fueling Modest Space Dreams and Political Heartburn.(қолжетпейтін сілтеме)