recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Владимир Андреевич Никитенко** (8 қаңтар 1957 жыл, Кабардино-Балкария Республикасының Терек елді мекенінде дүниеге келген. ) — кеңес футболшысы, жартылайқорғаушы, қазақстандық бапкер, КСРО спорт шебері. Білімі – жоғары.

Карьерасы
---------

### Клубтық

Кабардино Балкария елінде Терек ауылында дүниеге келген. 8 жыл Ашхабад қаласында тұрған. Сол қалада оның ойын карьерасы басталады. 

1974 жылы ашхабадтық «Строитель» клубында алғашқы ойынын өткізді. 4 жылдық келісімшарт негізінде түркіменстандық клуб намысын қорғады. 1978 жылы «Кайрат» командасына шақырылды. Сол кездері «Қайрат» сапына бірнеше таланттар шоғыры келіп қосылды. Евстафий Пехлеваниди, Вахид Масудов, Сергей Волгин, Кұрбан Бердыев, Сергей Стукашов, Антон Шох, Александр Убыкин, және екі жақты келісім негізінде «Строитель» клубынан келген Владимир Никитенко. Осы команданың сапында Владимир Никитенко 1978-1987 жылдар аралығында он жылға жуық доп тепті. 

Жоғарғы лигада өнер көрсеткен 10 жылда 257 матчқа қатынасты. Бұл «Қайрат» командасының рекорды болып саналады. «Қайратта» өнер көрсеткен жылдары ішінде бірнеше бапкердің қарамағында жаттықты. Алғаш Каминский, Сегізбаев сияқты бапкерлер болса, кейіннен Игорь Волчок, Леонид Остроушко тәрізді бапкерлерден тәлім алды. 

Кейіннен футболшы карьерасының соңына таман екі жыл Павлодарлық «Трактор» құрамында өткізді. Бұл команда бірінші лигага жолдама алып шығу жолында еңбектенді.

Одан кейін футболшылық карьерасын аяқтайтын тұста жамбылдық «Химик», алматының «Достығында» аз уақыт ойнады. В.Никитенко 1990 жылдары бапкерлікке көшті.

### Бапкерлік

1990 жылдан бері бапкерлік іске көшкен В.Никитенко қазақстандық бірнеше команданы жаттықтырып үлгерді. 

### Жетістіктері:

«Достық» (АлмаТЫ) 

* 1993 жылғы ҚР Кубогының иегері

«Актөбе» 

* 1994 жылғы ҚР Кубогының финалисті

«Елімай» (Семей) — 

* 1995 жылғы ҚР чемпионы,
* ҚР Кубогы мен ҚР Суперкубогының иегері

«Қайрат» (Алматы) 

* 1997 жылы РҚ Кубогының иегері

«Қайрат-Бутя» 

* 3 орын, ҚР Кубогының иегері

«Атырау» (Атырау) 

* Екі дүркін қола жүлдегер (2001, 2002).

«Терек» (Грозный, РФ) 

* РФ лигасында 3 орын (2003ж)
* РФ Бірінші лигасының чемпионы (2004)
* РФ Кубогының иегері (2004)
* РФ Бірінші лигасының вице-чемпиондары (2007).

Отбасы
------

Үйленген, 2 бала тәрбиелеп өсірді.

Дереккөздер
-----------
**Владимир Аполлонович Лосский** (1874 жылы 18 (30) маусымда Киевте дүниеге келіп, 1946 жылы 6 шілдеде Мәскеуде дүниеден өткен) – орыс және совет опера (бас) және оперетта әртісі, камералық әнші, режиссер және ұстаз.

1925 жылы Республиканың еңбек сіңірген әртісі атағын алған. 

1899 жылы Киев университетін бітіреді, 1897-1899 жылдары музыка училищесінде оқиды. Кейінірек білімін Италия, Париж және Бертрамиде жетілдіреді. 

1899-1900 жылдары жекеменшік Мәскеу орыс операсында ән айтады. 1902-1906 жыл]]дары Киев музыка училищесінде, кейінірек Киев және Одесса консерваториясында сабақ береді. 

1906-1918 және 1920-1928 жылдары Мәскеу Үлкен театр сахнасында өнерін көрсетеді.

Дереккөздер
-----------
**Влади́мир Анато́льевич Фёдоров** (туғ. 19 ақпанда 1939, Мәскеу) — кеңес пен ресей театр мен киноның актері.

Биография
---------

Владимир 1964 жылы Мәскеу инженерлік-физикалық институтын бітірді және биофизика институтына жұмысқа тұрды. Владимир Федоров маманы бойынша физик-ядрошы. Ол 50-ден астам ғылым еңбектер мен өнертабыстардың авторы. Оның көп жұмыстары ағылшын тіліне аударылған. Федоров И.В.Курчатовтың студенті болды.

Жеке өмірі
----------

Владимир некелескен болып отыр, оның әйелі Вера Владимирден 35 жасқа жас.

Телевидениедегі жұмысы
----------------------

1997—1998 жж. Леонида Ярмольниктің «Золотая лихорадка» телеойында көмекшісі болды.
**Нехорошев Владимир Анфианович** (1945 ж. т.), инженер-механик, қоғам қайраткері. 

Қарағанды политехникалық институтын бітірген (1967). 1968 жылдан
Қарағанды металлургия комбинатында (қазіргі *«Миттал Стил Теміртау»* ААҚ) істейді. Ауысым бастығы, комсомол, партия қызметінде, комбинат бас механигінің орынбасары, бас социолог болады. 1991 жылдан комбинат кадрлар даярлау бөлімінің бастығы. 2004 жылдан Парламент Мәжілісінің депутаты, Экология және табиғатты пайдалану мәселелері бойынша комитетінің мүшесі.

Қарағанды облыстық мәслихатының депутаты (1999, 2003).

II дәрежелі «Достық», III дәрежелі Қасиетті Сергий Радонежский (2010) ордендерімен; «Ерен еңбегі үшін» (2000), «Еңбек ардагері», «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Қазақстан Конституциясына 10
жыл» (2005), «Қазақстан Парламентіне 10 жыл» (2006) медальдарымен марапатталған. ҚР Президентінің Алғысымен ескерілген.

Үйленген. Жұбайы - Нехорошева Ильдия Андреевна (1944). Қызы - Светлана (1968); ұлы - Владимир (1974).

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5
2. ↑  Қазақстан Республикасында кімнің кім екені - 2011 жыл. Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 ІSВN 978-601-278-473-2
**«Широки-Бриег»** (xорв. *Nogometni klub Široki Brijeg*) ― 1948 жылы құрылған Босниялық кәсіпқой футбол клубы. Өз алаңындағы ойындарын "Пецара" стадионында өткізеді.

Тарихы
------

Югославия дәуірінде ешқашан ұлттық чемпионаттың жоғары лигасында ойнамаған. 1990 жылдардағы төңкерістерден соң бірнеше жыл Босния және Герцеговинада мемлекеттік тұтас чемпионат өткізілмеді де, "Широки Бриег" елдегі хорваттар чемпионатында ойнады. 2000/01 жылғы маусымда ғана толыққанды ел чемпионаты ойнала бастады. 

"Широки Бриег" 2004 жылы тұғыш рет Босния чемпионы атанды. Осы жетістіктерін 2006 жылы қайталады.

Жетістіктері
------------

* **Чемпион Босния және Герцеговина чемпионы: (2)** 2004, 2006
* **Босния және Герцеговина кубогы: (3)** 2007, 2013, 2017
* Серб Республикасының бірінші лигасы жеңімпазы: (5) 1994, 1995, 1996, 1997, 1998

Сілтемелер
----------

* Ресми сайты
***Владимир Борисович Прыгов*** (1924-1944) — Ұлы Отан соғысының қатысушысы, САУ-76 867-ші өздігінен жүретін артиллериялық полкінің 19-шы танк корпусының командирі , Кеңес Одағының Батыры, кіші лейтенант.

**Өмірбаяны**
-------------

Жұмысшы отбасында дүниеге келген. Еврей. Білімі-орта. 1944 жылы танк училищесін бітірген .1944 жылынан бастап соғысты. 17 қыркүйек 1944 жылы Суниши ауылының маңында Тукумс қаласында қарсылас танкін, 2 БТР-мен бірнеше автокөлікті жойды. Осы шайқаста ол қаза тапты. 24 наурыз 1945 жылы қайтыс болғаннан кейін,. Кеңес Одағының Батыры атағы берілді.

**Марапаттары**
---------------

КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының жарлығымен 24 наурыз 1945 жылдан бастап соғыста көрсетілген ерлігі үшін, кіші лейтенант Владимир Борисович Прыговқа, қайтыс болғаннан кейін, Кеңес Одағының Батыры атағы берілді.

**Владимир Борисович Прыговтың аты берілген нысандар**
------------------------------------------------------

Батыр атына Тукумста көше аталған.Самарканд облысы Акташ Қаласында , Владимир Борисович оқыған жерде, батырдың мүсіні орнатылды. Оның есімімен Киевтағы № 19 мектеп аталды .

**Сілтемелер**
--------------

* Кеңес Одағының Батыры
* Еврей
* танк
* КСРО
* Тукумс

**Деректер**
------------

Прыгов, Владимир Борисович. Сайт "еліміздің Батырлары".

Кеңес Одағының батырлары: Қысқаша өмірбаяндық сөздік / Пред. ред. алқасы И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 863 б. — 100 000 дана. — ISBN 5-203-00536-2.
***Владимир Афанасьевич Обручев*** (1863-1956 жж.) Академик.

Владимир Афанасьевич Обручевтің есімі бүкіл әлемнің геологтары мен географтарына әйгілі. Оның осы саладағы жазған еңбектері ТМД елдерінің жер құрылысы мен беткейлерін, табиғатын тануға зор үлес қосты. Владимир Афанасьевич Обручевтің есімімен Орталық және Орта Азияда, Сібірде ғана емес, Шығыс Қазақстанда жүргізілген зерттеулер де тығыз байланысты. Ол 1905 жылғы Орта Азияға саяхаты кезінде Семей облысын солтүстігінен батысына, оңтүстігінен шығысына дейін өтіп Тарбағатай сілемдерін, Маңырақ қыраттарын, Зайсан ойпатын, Қара Ертіс жағалауын зерттеді. Зайсанда болды. Ол, әсіресе, Қалба тауларының геологиялық және географиялық құрылысына ерекше назар аударды. Алғашқы жыл өткен соң ғалым бұл жерге екінші рет экспедиция жасады. Ғалым 1911 жылы Өскеменде болып, күнделігіне ол туралы 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| « | *Орталық алаңда бірнеше тастан салынған үйлері бар үлкен село. Қалада қонақ үйлер болмағандықтан біз көмір іздеумен және оның жиналуын күтумен бірнеше бөлмелі, жиһаздары жоқ бос үйге екі күн тоқтадық* | » |

 — деп жазды. Ол Өскеменде өзіне Қалба таулары туралы деректер берген саяси жер аударылған Е.П.Михаэлиспен танысты. В.А.Обручев жаз бойы өз баласы Сергеймен, тау-кен инженері Павловпен бірге Қалба тауларын геологиялық зерттеумен шұғылданып, бірқатар алтын қазатын рудниктерде болды. Ақжал поселкесі ауданында тау жыныстарының 300-ден аса түрлерін жинап, топографиялық және геологиялық карталар жасады. Ол өз еңбектерінде археологтардың назарын Қалба тауларын тас дәуірінде адамдар мекендеген жерлер ретінде зерттеу керектігіне аударды. Қалба тауларына жасаған екі экспедициясы туралы Обручевтің «Менің Сібірдегі саяхаттарым» деген кітабында жазылған. Қалба тауларында болғанда ол Алтайдың геологиясына ерекше мән берді. Алтай ежелгі тау жүйесі деген ұғым дұрыс емес деген қорытындыға келді. Ғалымның 1914 және 1936 жылғы саяхаттары Алтайды тереңірек зерттеуге арналды. Соның нәтижесінде маңызды ғылыми жаңалықтар ашылды. Бұл В.А.Обручевті біздің еліміздегі даңқты геологтар қатарына қосты.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Обручев Владимир Афанасьевич/ҚСЭ. Т. 8.- 431 б.
2. ↑  Черных С. Шығыс Қазақстанды зерттеген ғалым. (В.А. Обручев)/Коммунизм туы. — 1977.-1 ақпан
**Донатшылдар** - 4-5 ғасырдағы римдік Солтүстік Африкадағы діни қозғалысты жақтаушылары.  

Қозғалыс 311 жылы пайда болды. Донатшылдар Карфаген епископы Цецилианды мойыдаудан бас тартты. Қозғалыс басшысы Донаттың есімімен аталды. Ол бірте-бірте әлеуметтік күреске ұласты. Донатшылдарға негізінен еңбекшілер мен қаналушы топтар қосылды. Олар ірі жер иелері мен қанауға қарсы шықты. Рим билеушілері Донатшылдар шіркеуін талқандағанмен Донатшылдар Африкадағы христиан дінінің "еретиктер бағытындағы" өқілдері ретінде 6 ғасырда да өмір сүрді.

### Дереккөздер

* "Қазақстан": Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998
***Жолжазба*** – автордың жолсапары кезіндегі алған әсері мен көзбен көрген нақты оқиғалар суреттелетін шығарма.

Күнделік, очерк, мемуар, т.б. түрінде жазылады. Жолжазбалар танымдық мәліметтерімен құнды. Сонымен қатар оларда саяси, философия, эстетика көзқарастар да баяндалады. Александр Македонскийдің (б.з.б. 4 ғ.) жорықтары жөніндегі Жолжазбалар әлем әдебиетінде осы жанрда жазылған шығармалардың ежелгі үлгілері болып табылады. Орта ғасырларда Дж.Карпини ("Моңғолдар тарихы", 13 ғ.), Марко Поло ("Кітап", 1298), т.б. Орталық Азияға жасаған сапарлары туралы жолжазба еңбектер жазды. 

18 – 19 ғасырларда Жолжазба очерк жанрының бір түрі ретінде қалыптасты. Ағылшын жазушысы Л.Стерн ("Сентиментальды саяхат", 1768), орыс жазушысы А.Н. Радищев ("Мәскеуден Петербургке саяхат", 1790), неміс ақыны И.В. Гете ("Италия саяхаты", 1 – 3 т. 1816 – 1829), орыс ақыны А.С. Пушкин ("Арзрумға саяхат",1835), орыс тарихшысы Н.М. Карамзин ("Орыс саяхатшысының хаттары", 1 – 2 т. 1900) жолжазбаның тамаша үлгілерін жасады. 

  

Қазақ әдебиетіндегі жолжазба типті очерктер тарихы Ш.Уәлиханов шығармаларынан басталады ("Жолжазбалары", 1855; "Алтышаһардың ... жай-күйі", 1869; "Жоңғар очерктері", 1860). Кейін М.Әуезов ("Түркістан солай туған", 1956; "Үндістан очерктері", 1958), С.Мұқанов ("Саяхатшылар", 1963; "Адам Атаның шоқысында", 1958), Ә.Әлімжанов ("Сумен, құрлықпен елу мың миль", 1962), Бауыржан Момышұлы ("Куба әсерлері", 1963), т.б. қаламгерлер жолжазбасында өздері болған елдер мен аймақтардағы қоғамдық, экономикалық-саяси өмірді ұштастыра баяндады. Шет елдерге түрлі ғылым сапарлармен (1970 – 80) барған А.Машанов, Ә.Дербісәлиев, Е.Букетов, т.б. ғалымдардың жолжазба кітаптары жарық көрді. Жазушы Қ.Қайсеновтің Украина туралы, Қ.Тұрсынқұловтың Саха елі жайлы жолжазбалары оқырмандар тарапынан үлкен қызығушылық тудырды. Ғ.Мүсірепов, С.Шаймерденов, Т.Әлімқұлов, С.Бердіқұлов, Ә.Нұршайықов, Т.Кәкішев, Ш.Мұртаза, т.б. қаламгерлер ел аралаған сапарынан жазған әр түрлі Жолжазба очерктерімен халыққа танылды. Мұрат Әуезовтің "Қытайдағы қазақтар" (1995) туралы, М.Құлкеновтің "Америка сапары" (1996), Қ.Олжайдың "Президент пырағы" (1995), Қ.Түменбаевтың "Жапон эскиздері" (2000), т.б. Жолжазбалар әлем халықтарының бүгінгі келбетін өткен тарихпен сабақтастырып, көркем де әсерлі етіп жеткізе білді. Соңғы жылдары Ә.Кекілбаев, К.Смайылов, Қ.Жұмаділов, М.Қабанбаев, Ж.Бейсебаев, Ә.Сараев, т.б. жазушылардың Жолжазба очерктері бұл жанрдың мол мүмкіндігін танытты.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6
2. ↑  Қазақ энциклопедиясы

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
**Владимир Анатольевич Вохмянин** (27 қаңтар 1962 ж. Теміртау, Қарағанды облысы, Қаз КСР, КСРО) — Нысана көздеуден КСРО-ның және Қазақстанның спортшысы, халықаралық дәрежедегі спорт шебері, 1992 жылғы Барселонада өткен Жазғы Олимпиада ойындарының және 1996 жылы өткен Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегері.ЕСЖ-сы (2000).

Жетістіктері
------------

* 1982 жылғы Еуропа жеңімпазы
* 1982 және 1986 жылдардағы әлем жеңімпазы
* Әлем кубогының иегері
* XXV және XXVI Олимпиадаларының қола жүлдегері
* Қазақстаннан бірінші болып, тапаншамен жылдамдыққа атудан Барселонада өткен XXV Олимпиадада қола жүлдеге ие болды(1992, Барселона, Испания).
* 1980 жылы КСРО кубогінде үшінші орынды алды
* Еуропа біріншілігіне қатысып, жастар арасында алтын алқаның иесі болды
* "Алтын алқа" игері атанған соң спортшы Олимпиадалық топқа кірді.

Спортпен 1974 ж. бастап айналысты. Қазақстан оқушылары спартакиадасының жеңімпазы (1975), КСРО кубогының қола жүлдегері (1980, Сухуми). Республиканың бірнеше мәрте чемпионы, Әлем біріншілігінің жеңімпазы (1982, Рим). Әлем кубогы ақтық сайысының күміс жүлдегері (1993, Мюнхен, Германия). XII Азия ойындарының (1994, Хиросима, Жапония) жеңімпазы. Азия чемпионы (1995, Джакарта). Әлем кубогы ақтық сайысының жеңімпазы (1996, Швейцария). XXVI Олимпиялық ойындардың қола жүлдегері (1996, Атланта, АҚШ). Әлем кубогы ақтық сайысының күміс және қола жүлдегері (1997, Лугано). 11-Орталық Азия ойындарының жеңімпазы (1997, Алматы). Азия ойындарының күміс жүлдегері (1998). Республиканың оқпен ату бойынша құрама командасының бас жаттықтырушысы (1996-2006 ж.).

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Сіз білесіз бе? «Аруна ltd.» ЖШС, 2013 жыл
2. ↑  Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3
**Владимир Васильевич Шкарпетин** (1923 жылы туған, Шығыс Қазақстан облысы) – техника ғылымдарының докторы (1988), профессор (1996). Қазақстанның еңбек сіңірген өндіріс қызметкері.

Қазақ тау-кен және металлургия институтын (1949, қазіргі Қазақ ұлттық техникалық университеті) бітірген. 
Ертіс полиметалл комбинатында ауысым бастығы (1949–1950), Жоғарғы Березовск кентіндегі кеніште телім бастығы, бас инжинердің орынбасары, бас инжинер (1950–1956), Өскемен қаласындағы Бүкілодақтық түсті металлургия ғылыми-зерттеу институтында кіші, аға ғылыми қызметкер, лаборатория бастығы, жетекшісі, бас ғылыми қызметкер (1956–1996) болған. 1996 жылдан Шығыс Қазақстан техникалық университетінде профессор қызметін атқарды.

100-ге жуық ғылыми жарияланымның авторы. 

Қазан революциясы орденімен марапатталған.

Дереккөздер:
------------

1. ↑  Қазақстан ұлттық энциклопедиясы
**Диас Ғабдулхакимұлы Бөкейханов** *(28 мамыр 1937 жылы, Түркістан облысы, Шымкент қаласында туған)* – техника ғылыми докторы *(1992 жылы)*, профессор *(1994 жылы)*. Ташкент политехникалық институтын *(1961 жылы)* бітірген. *1961–66 жылдары* Орталық карьераның бұрғылау жөніндегі тау-кен шебері, бұрғылау-жару жұмыстарының бастығы, *1967–69 жылдары* Қазақ политехникалық институтының (қазіргі Қазақ ұлттық техника университеті) аға инженер, кіші, ғылыми қызметкері.[1]

1969 жылдан Қазақстан Ғылым Академиясының Тау-кен институтының аға инженері, аспиранты, аға оқытушы, доцент, зертхана меңгерушісі, директордың ғылыми жұмыстар жөніндегі орынбасары қызметтерін атқарды. Ауысым бастығы, бұрғылап жару жұмыстарының жетекшісі, КСРО-нің В.И.Ленин атындағы Түсті металлургия минералына қарасты Алмалық тау-металлургия комбинатындағы «Қалмақыр» кен орны Орталық карьерінің техника жетекшісі (1961-67), аға инженер, КСРО Ғылым Академиясының Тау істері институтының кіші ғылым қызметкері (1967-69), аспирант, аға оқытушы, Қазақ политех институтының доценті (1969-85), зертхана меңгерушісі (1985-95) болған.

1995 жылдан бері ҚР ҰҒА Тау істері институтында ғылыми жұмыстар директорының орынбасары.

Негізгі ғылыми еңбектері ашық кен орындарын жетілдіру теориясына, кен орындарын автоматтандырылған жобалауға және кен орны алаңдарына таулы-геометриялық талдау жасау әдістерін құруға, негізгі параметрлерін анықтауға, дамыту бағыттарына, күнтізбелік жобалау және тау жұмыстары іс тәртібіне, карьердің тау-транспорттық жүйелерінің параметрлерін ықшамдауға арналған. Үндістан, Болгария, Ауғанстан, Ресейдегі, сонымен қатар Қазақстандағы бірқатар ірі кен орындарын пайдалану жобаларын жасауға қатысқан. 120 ғылыми еңбектің, оның ішінде 3 монографияның авторы.

Қаныш Сәтбаев атындағы сыйлық лауреаты (1996).[2]

Шығармалары
-----------

* "Карьерлерді автоматтандырылған жобалау жүйесін әзірлеудің геоақпараттық нысандық-барлау технологиялары", Жәрменов А.А. Турдахунов М.М. Бөкейханов Д.Ғ. Бекмырзаев Б.Ж. Съедин В.Ф. Алматы;

Сілтемелер
----------

1. «Монография шығару»

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ Энциклопедиясы", 2 том
2. ↑  Қаныш Сатпаев. Энциклопедия / Бас редактор Б.Ө.Жақып. — Алматы «Қазақ энциклопедиясы», 2011 жыл. ISBN 9965-893-74-8
Васильев (1972)
**Владимир Викторович Васильев** (1940 жылы Мәскеуде дүниеге келген) – совет, орыс балет әртісі, хореограф, ұстаз. 1973 жылы КСРО-ның халық әртісі атағын алған. Е.С. Максимованың күйеуі және сахнадағы тұрақты серіктесі. 1958 жылы М.М. Габович сыныбында МАХУ-ды бітірген. Осы жылдың 26 тамызынан бастап Үлкен театрдың балет тобына мүше болады, бұл жерде Владимир Васильев отыз жылдан аса уақыт жұмыс істеген. 1971 жылы хореограф ретінде көріне бастайды. Совет және шетел сахналарында бірқатар балет, сонымен бірге В.А. Гаврилин әніне жазылған «Анюта» мен «Жолдағы үй» атты телебалеттерін көрсетті. Балет фильмдеріне түскен. 1982 жылы ГИТИС-те балетмейстер бөлімін бітіріп, 1982-1995 жылдарда сол жерде хореографиядан сабақ береді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Мұрағатталған 2 қаңтардың 2009 жылы. Владимир Васильев
**Исла-Майор** (ис. *Isla Mayor*) немесе **Исла-дель-Барон** (ис. *Isla del Barón*) — Мар-Менор (Мурсия) комаркасының Сан-Хавьер муниципалитетінің Мар-Менор лагунасындағы арал. Екінші атауы өзіне Неомудехар стилінде сарай салған барон де Бенифайоның арқасында алынған.

Географиясы
-----------

Ауданы небәрі 94 га және биіктігі 104 м арал Мар-Менордағы ең ірі әрі биік аралдардың бірі. Батысында лагуна аралдарының арасында екінші орындағы Пердигера аралы орналасқан. Геологиялық тұрғыдан стратожанартаудың қалдықтары болып саналады.

Аралда ергежейлі жерорта теңіздік тапал хамеропс (Chamaerops humilis) пальмасы өседі. 1986 жылы Исла-Майорға жалды қой даралары енгізілген. Сондай-ақ арал теңіз құстары ұя салып, мекендейтін жер қызметін атқарады.

Аралға баруға рұқсат жоқ, осы аралға немесе өзге аралдарға бару үшін рұқсат алу қажет. Су кеңістігі мен Исла-Майордың маңындағы аралдар *Espacios abiertos e islas del Mar Menor*қорғалатын аймағына кіреді.

Тағы қараңыз
------------

* Исла-Майор — Севилья шет аймағының муниципалитеті
**Демалыс күндері**–қызметкерлерге тағайындалатын демалыс күндері. Аптасына бес күн жұмыс істейтін қызметкерлерге – екі, ал алты күндік жұмыс аптасына бір демалыс күні беріледі. Жалпы демалыс – жексенбі күні болып есептеледі. Мерекелік күндер жұмыс күндеріне сәйкес келген жағдайда ҚР Үкіметі демалыс күндерін басқа демалыс күндеріне ауыстыруға құқылы. Қызметкерлерді демалыс күндерінде жұмысқа шығаруға оның келісімімен ғана жол беріледі.

Қазақстанда жұмысшыларға демалыс уақыты беріледі. Демалыстардың түрлері бірнеше бар:

Бірінші - бұл жұмысшыларға апта сайын берілетін демалыс күндері. Бес күндік жұмыс аптасында қызыметкерлерге аптасына екі демалыс күні беріледі, ал алты күндік жұмыс аптасында бір күн беріледі. Жексенбі жалпы демалыс күні болып табылады. Қурбан айттын біріші күні және 7 қантар православиялық Рождество демалыс күндерге де жатады. 

Екінші – бұл мереке күндері. Олар ұлттық және мемлекеттік күндеріне жатады. 

Үшінші – жыл сайынғы ақылы еңбек демалыс. Оның екі түрі бар. Олар: негізгі еңбек демалысы және қосымша еңбек демалысы. Негізгі еңбек демалыс әр жұмысшыға беріледі. Қосымша еңбек демалысы, ауыр жұмыстарда жұмыс істейтің жұмысшыларға, бірінші және екінші топтардағы мүгедектерге беріледі. 
Төртінші – әлеуметтік демалыс, оның үш түрі бар. Бірінші – жалаұы сақталмайтын демалыс. Екінші – оқу демалысы. Үшінші – баланы (балаларды) тууға, жаңа туған баланы (балаларды) асырап алуға байланысты демалыс. 

Жұмысшыларға күнділікті жұмыс ішінде тынығуға және тамақтануға арналған ұзақтығы жарты сағаттан кем болмайтын бір үзіліс беріледі. Жұмысшылардың жұмыстың аяқталуы мен оның келесі күні басталуы арасындағы күнделікті тынығуының ұзақтығы он екі сағаттан кем болмауға тиіс.

Тарих және этимология
---------------------

Ежелгі Римде Canicula («кішкентай ит») деп аталатын Сириустың таңертеңгі көрінуінің басталуымен сәйкес келетін жазғы ыстық кезең «dies caniculares» - «ит күндері» деп аталды (22 шілдеден 23 тамызға дейін), жазғы демалыс уақыты деп есептелді, демалыс сөзі осыдан шыққан.

Сондай-ақ испан тілінде canícula (демалыс) сөзі бар және «жазғы аптап мезгілі» деп аударылады, ол шілденің ортасында және бүкіл тамызда болады және демалыстың жаршысы болып табылады. Осыған ұқсас нәрсе француз тілінде де орын алады (la canicule). Ағылшын тілінде «dog days» («dog days») семантикалық калька қолданылады.
**Пахлава** немесе **Баклава** (моңғолша *baγla* — «орау» немесе түр. *baklağı*) — қатпарлы қамыр мен жанғақ, тосаптан тұратын танымал кондитерлік өнім. Шығыс елдер асханасында кеңінен танымал, ең алдынғы қатарда Түрік, Армян, Әзірбайжан, Кавка, Араб елдрінде қолданысқа ие. Наурыз мерекесінде таратылатын, Түркия, Таджикстан, Өзбекстан сияқты мемлекеттерде әйгілі болып саналады.

Тарихы
------

Бұл тәтті тағам туралы ең бірінші XV ғасырда пахлава дайындау дәстүрі ассириялықтардан бізге жалғасып келген екен. Осман сұлтандығының мұражайында Топкапы жерінде пахлава туралы жазба сақталған, ең бірінші пахлава 1453 жылы тамыз айында айында пісірілген екен. Халық сөзіне қарасақ сондағы пахлава сұлтанға қатты ұнағаннан пахлава дайындау рецептің мәңгілікке сақтауа бұйырыпты. Содан бері пахлаваны мерекелерде көп пісіріп, дайындайды.
Өзге нұсқада пахлава б.з.б. VIII ғасырда Кіші азия аттты жартылай аралда пайда болған деседі. Кейін грек саудагерері баглаваның кереметтерін танып білген. Оларға соншалықты ұнағаны, ол рецепті Афинаға дейін жеткізіпті. Гректердің ең басты үлесі қамыр дайындау барысында болған. Олар қамырды тақтаға ұқсас етіп жайған және нан тәріздс қылдырған.

Дайындалуы
----------

Пахлава — көпқабатты десерт, әр қабат қағаз қалындығына ие және оған май жағып қабаттап салады, цилиндр тәріздес етіп орайды. Майда ұнтақталған жанғақты және фисташканы қамыдың араларына салады. Оған дейін амы ісіріліп сұйық қантқа сіңеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Paul D. Buell, «Mongol Empire and Turkicization: The Evidence of Food and Foodways», p. 200ff, in Amitai-Preiss, 1999.
2. ↑  Nişanyan, Sevan (2009) (in Turkish). Sözlerin Soyağacı — Çağdaş Türkçenin Etimolojik Sözlüğü [Words' Family Tree — An Etymological Dictionary of Contemporary Turkish]. İstanbul.
3. ↑   «Baklava.» Oxford Dictionary of English 2e, Oxford University Press, 2003.
4. ↑  *Елена Солнцева* Пахлава или жизнь.Турки защищают смесь орехов, меда и теста от иностранной агрессии  (орыс.) (12.07.2006 15:30). Басты дереккөзінен мұрағатталған 24 маусым 2012.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 8 мамыр 2012.
ПАХМУРНЫЙ Павел Михайлович (3. 3. 1915 ж. т. Полтава) - қазақстандық тарихшы, тарих ғыл. докторы (1967), профессор. Қаз. ССР-інің ғылымға еңбек сің. қайраткері (1965). 1940 жылдан КОКП мүшесі. 1937 ж. Харьковтың пед. ин-тын бітірген. 1937-46 ж. әскери саяси қызметте болды. Ұлы Отан соғысына (1941-45) қатысты.1946-56 ж. Алматы пед. шет тілдер ин-тында марксизм-ленинизм кафедрасының меңгерушісі және сол институттың директоры (1951). 1956 жылдан Қазақстан КП ОК жанындағы Партия тарихы ин-ты директорының орынбасары. Оның негізгі ғылми жұмысы - КОКП тарихы мен Қазақстан Коммунистік партиясы тарихының партия құрылысын зерттеуге арналған. Бұл салада 170-ке тарта ғылми еңбек жазды. Ол Қазақстан К (б) П 6-съезінің (1952) делегаты болды. Портретті 171-б.

Дереккөздер
-----------

Қазақ Совет Энциклопедиясы
**Погодин атындағы көше (Алматы)** Көшеге орыс драматургі, КСРО Мемлекеттік сыйлығының иегері Николай Федорович Погодиннің есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 23.02.1955 №6 шешімі) берілген. Погодин (Стукалов) Николай Федорович (1900-1962) Донецкий облысында дүниеге келген. Ол «Театр» журналының бас редакторы болған. Көше Медеу ауданында орналасқан. Титов, Үштөбе, Сырдария, Қаратал көшелерін қиып өтеді. Бұрынғы атауы - Колхозная көшесі. Көшенің ұзындығы - 1300 метр.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алматы көшелері. Анықтамалық энциклопедия. – Алматы: "ИП Волошин" баспасы, 2009. ISBN 978-601-7157-18-0
**«Балалықтың құт мекені»** – "Қазақтелефильм" студиясының түрлі-түсті, 3 бөлімді, қазақ-орыс-ұйғыр тілдеріндегі деректі фильмі (1987). 

Азамат соғысының ардагері Ахмет Толхабиев пен Батыр-Ана Ханшайым Ахметованың көп балалы отбасы жайлы фильм. Апаның ағынан жарылған әңгімесі. балаларының жас кезіндегі естеліктері арқылы авторлар бұл отбасын тұтастырған себептерді: достықты, адамдарға, өмірге деген сүйіспеншілікті дәйектей келіп, жарастықты өмір салтың көрсеткен. 

Режиссер – Рымбек Нығметұлы Әлпиев, операторы – Ф.Аранышев.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ телевизиясы. Энциклопедия.–Алматы: «ҚазАқпарат», 2009, 1-т.-640 бет
**«Цюрих»** (нем. *Fussballclub Zürich*) — Швейцарияның осы аттас қаласындағы футбол клубы, 1895 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын "Летцигрунд" стадионында өткізеді, сыйымдылығы 25 мың адам. 

Швейцарияның 12 дүркін чемпионы. Еурокубоктардағы ең жоғары көрсеткіші: 1976/77 жылғы маусымдағы Еуропа чемпиондар кубогындағы жартылай финал. Жартылай финалда болашақ жеңімпаз "Ливерпульге" жол беріп қойды (1:3, 0:3)

Жетістіктері
------------

### Ұлттық

* Чемпион (13): 1901/02, 1923/24, 1962/63, 1965/66, 1967/68, 1973/74, 1974/75, 1975/76, 1980/81, 2005/06, 2006/07, 2008/09, 2021/22.
* Челлендж-лига (1): 2016/17
* Кубок иегері (10): 1966, 1970, 1972, 1973, 1976, 2000, 2005, 2014, 2016, 2018
* Лига кубогы (1): 1981.
* Сағаттар кубогы (5): 1976, 1992, 1993, 1994, 2006.

Дереккөздер
-----------

Сілтемелер
----------

* Ресми сайт
### Ту́товалы арақ, сонымен қатар ту́товка, сирек аталуы ту́товалы бре́нди (азерб. tut arağı, арм. թթի օղի)

Мықты алкогольді сусын, Закавказья ауданары үшін ұлттық болып есептелінеді. Өз алдына тұт ағашының жинақталған сусынның өнімін көрсетеді.
Алкогольділігі 40-тан 80 пайызға дейін жетеді. Сусынның кейбір сорттары бөшке ішінде ұзақ жылдар бойы сақталып тұра береді.

Географиясы және өндірілу тарихы
--------------------------------

Тутовалы арақ Армения мен Әзербайджандағы Закавскалық аудандардың ұлттық сусыны болып табылады. Тұт ағашының белсенді дистиллятасына ежелгі аудан ретінде қазіргі таңда көп бөлігі мойындалмаған Нагорно- Карабах Республикасындағы Карабах жатады. Бұл жерде тутовалы сусынның маңызды және ерекше түрлері жасалынады.
тутовалы арақтың пайда болуы, кем дегенде, ежелгі жүз жылдықтарда шыққан. Бұл сусын көлемінің өзгеруіне себепші болған- зававказдықтардың Ресей империясының қатарына қосылып, орыс арағының енуі болып табылады, Қанша дегенменде, Арменияда да, Әзербайджанда да ұлттық, тұт ағашының жидегінен жасалынған мықты сусын, өзінің дамуын сақтап қалған. айрықшасы, ол- бұл елдің тұрғындары оған емдік қасиеттер де тағайындап қойған.
ХІХ ғасырға қатысты, тутовалы арақтың атақты екенлігін айта кетіп, оның ресейлік деректі және публицистикалық мәліметтерінде де айтылған. 1854 жылы бұл сусынның өндірілуін Елисаветполеде- бұрынғы Гянджеде:
Тутовалы сусын Армения мен Әзербайджанның салт- дәстүрлерін нақыштайтын көркемдік және мемуарлы әдебиеттерде фигуралайды.

ПримечанияПравить
-----------------

↑ Перейти к: 1 2 Похлёбкин, 2005, с. 358
↑

Перейти к: 1 2 3 Армения, 2007, с. 42
↑

Перейти к: 1 2 Кавказский календарь, 1853, с. 331

↑ Ханзадян, 1959, с. 40
↑ Кавказский календарь, 1853, с. 331—332

↑ Ханзадян, 1959, с. 39—40

↑ Зорий Балаян. Чай (PDF). Тексерілген 28 мамыр 2015.

↑ Лебедева, 2009, с. 150

↑ Как русская водка попадает в Афганистан. Анора Саркорова (28 января 2004). — Официальный сайт русской службы BBC. Тексерілген 27 мамыр 2015.

↑ Перейти к: 1 2 3 Что такое тутовка. Brosaem.info. Тексерілген 28 мамыр 2015.

↑ Перейти к: 1 2 3 Тутовка — необычный алкоголь родом из Закавказья. Мир алкоголя (14 мамыр 2014). Тексерілген 28 мамыр 2015.

ӘдебиетПравить
--------------

Похлёбкин В. Н. История водки. — М.: Центрполиграф, 2005. — 403 с. — ISBN 978-5-9524-1895-3.
Серо Ханзадян. Мои родные и соседи. Рассказы. — М.: Советский писатель, 1959. — 300 с.
Кавказский календарь на 1854 год, изданный от канцелярии Наместника Кавказского. — Тифлис: Типография канцелярии Наместника Кавказского, 1853. — 776 с.
Ж.-П. Лабурдет, Д. Озиа. Армения. Путеводитель «Пти фюте». — М.: Авангард, 2007. — 208 с. — ISBN 9785863943008.
Лебедева Е. С. Особенности уголовно-правового регулирования производства и оборота алкогольной продукции по Уголовному кодексу РСФСР 1961 ж. // Вестник Волжского университета им. В. Н. Татищева. — 2009. — № 70. — С. 149—156.
**Классикалық күрес** — спорттық күрестердің бір түрі. Балуандар күресі ерте заманнан белгілі. Ертедегі олимпиада ойындарының да бағдарламасына енген. Күрестің алғашқы ережесі 1896 жылы шыққан. КСРО-да спорттың бұл түрі француз күресі, грек-рим күресі деп аталынып келді. 1948 жылдан бастап классикалық күрес деп аталынды. КСРО 1947 жылы классикалық күрес халықаралық федерациясына енді. КСРО-да классикалық күрестен алғашқы чемпионат 1924 жылы ұйымдастырылды. Күрестің бұл түріне түрегеліп тұрып лақтыру, жығу, үйіру, жығылып жатып лақтыру, аудару әдістері енеді. Мұнда белден төмен ұстауға, аяқпен айла-тәсіл қолдануға рұқсат етілмейді. Белдесу уақыты 9 минут. Әр 3 минуттан кейін бір минуттік үзіліс беріледі. Классикалық күрестегі жекпе-жектің мақсаты қарсыластың екі жауырынын бір мезгілде кілемге тигізу. Белдескенде екі балуан арасында 4 айып ұпайы сарапқа түседі. Жеңіске -0 (жеңіліске-4), тең түссе-2 (екеуіне де), ұпай санымен жеңгенде 1 (жеңілгенде-3,5) ұпай беріледі. Жарыс барысында аз айып ұпай алған балуан жеңген болады. Ал 6 айып ұпай алған балуан жарыстан шығарылады. Алматыда күрестен спорт мектебі 1936 жылы ашылған. Классикалық күрес балуандарының жарысы жыл сайын өткізіліп тұрады.

Дереккөздер
-----------

М.Қ.Қаратаев. Қазақ совет энцеклопедиясы. 4 том.
**Жеңіс Ахметов** (10.5.1945. Алматы) - байланысшы, радиоинженер.. Мәскеу электро- техникалық байланыс институтын бітірген. Мәскеу электротехникалық байланыс институтының аспиранты (1975). Техника ғылымдарының кандидаты. 

Еңбек жолын 1968 жылы Алматы электротехника зауытының инженері болып бастады. 1969- 71 жылдары Республикалық радиохабар және телевизия түйінінің (РРТТ) өндірістік зертханасының цех бастығы, 1975-89 жылдары РРТТ аймақтық зертханасының бастығы, 1989-93 жылдары РРТТ бірлестігінің тәжірибелік кәсіпорнының бастығы, 1993-97 жылдары "Толқын" корпорациясының вице-президенті, 1997-99 жылдары "Қазактелеком" АК сымсыз қызмет көрсету дирекциясының бастығы. Ахметов көптеген ғылыми-техникалық мақалалардың авторы, өнертапқыштықтан 4 авторлық куәліктің иегері.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   "Қазақ телевизиясы", Энциклопедия, "ҚазАқпарат" Алматы, 2009 1-т, ISBN 978-601-03-0070-5
**Жеңілтек** (түрік. hercai) - 2019 жылы ATV телеарнасында жарыққа шыққан түрік сериалы. Тұсаукесері 2019 жылдың 15 наурызында өтті. Режиссері - Джем Карчи, басты рөлдерді Акын Акынёзю, Эбру Шахин, Гюлчин Сантурджуодлу, Серхат Тутумлуер сияқты актерлер сомдады. Сериалдың слоганы - "Кек туралы мүмкін емес махаббат дастаны".

Сюжеті
------

Миранды 27 жыл бойы кек алу үшін өсіреді. Ол ешкімді сүймейді және бақытты болудың не екенін білмейді. Ал Рейян ғажайыпқа және мәңгілік махаббатқа сенеді. Бір күні олардың жолдары қиылысып, олар бір-біріне ғашық болады. Алайда Рейян - кек алуға уәде берген Миранның қас жауы.

Кейіпкерлер
-----------

| Актер | Рөлі |
| --- | --- |
| Акын Акынозю | Миран Асланбей |
| Эбру Шахин | Рейян Шадоглу |
| Маджит Сокан | Насух Шадоглу |
| Илай Эркёк | Ярен Шадоглу |
| Гюльчин Сантыроглу | Султан Асланбей |
| Серхат Тутумлуер | Хазар Шадоглу |
| Айда Аксель | Азизе Асланбей |
| Ойя Унустасы | Гёнуль Асланбей |
| Тансу Ташанлар | Азат Шадоглу |
| Гюльчин Хатыхан | Хандан Шадоглу |
| Фериде Четин | Зехра Шадоглу |
| Инджи Шен | Нигар Катарджы |
| Эда Башламышлы | Элиф Асланбей |
| Сердар Озер | Джихан Шадоглу |
| Сера Құтлубей | Азра |
|

Сілтемелер
----------

* Ветреный (сериал 2019 – ...) Кинопоиск
* Hercai | Drama, Romance | TV Series (2019– )
* ТУРЕЦКИЙ СЕРИАЛ: ВЕТРЕНЫЙ / HERCAI (2019)
**Гесс Моисей** (1812-75) - неміс ұсақ буржуазия публицисі және философы. Бастапқыда жас гегельшілдерге қосылды ("Еуропа триархиясы", 1841). Философиялық коммунизмнің қалыптасуында үлкен роль атқарды. Гегельдің және ең алдымен Фейербахтың іліміне, франциялық утопиялық социализміне сүйене отырып, *Гесс* өз тұсындағы қоғамды сынады, оның негізгі кеселі адамның "шын мәнін" мансұқ етуде деп білді. Жекеменшікпен, еңбектің күштеу сипатымен жіне т. б. жаттанулардан арылу үшін әлеуметтік рев. қажет. Алайда *Гесс* оны пролет-тің таптық күресімен байланыстырмай қарады, түптеп келгенде ол адамдарды рухани азат етуге, абстрактілік гуманизм принциптері мен альтруизмді орнықтыруға сайды. 
"Материяның динамикалық теориясы" (1877) деген соңғы, аяқталмаған еңбегінде *Гесс* өзінің социалистік көзқарастарына табиғи-ғылыми түсінік беруге тырысты.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ энциклопедиясы" - Философиялық сөздік
Махлаб
------

  

Махлеб (махлаб, магалебті шие, магалебка, Антипка) —ароматты дәмдеуіш, жабайы шие Prunus mahaleb дәнінен жасалған(Киелі Люси немесе Магалеб шиесі). Шие сүйектерін бөліп тастайды, сонда ұрығын алуға болады. Ұрығы немесе дәні өте кішкентай 5мм және жұмсақ, шайнауға болады. Оның хош иісі ащты миндаль немесе шиені еске түсіреді.
Махлабты өте үлкен үақыт аралығында Орталық Шығыспен көршілес елдерде қолданып келеді.
Грецияда дәмдеуішті μαχλέπι (махлепи) деп атайды және ашытқы қамырларда және жаңа жылда василопита бәлішінде қолданады. Арменияда бұл дәмдеуіш грекиялық цурекке ұқсас, чорек атты ұлттық пасхальді нанға қосылады. Орталық Шығыста немесе Кіші Азияда махлабалар ромадан тәттілеріне қолданады. Кипрде дәмдеуіш μέχλεπι (мехлепи) деп аталады және пасхальді сыр бәліштеріне қолданады.Оның аты φλαούνες (флаонес). Турцияда дәмдеуішті погача атты нан кере етеді. Египетте ұнтақталған пахлабты балмен,кунжу, жаңғақпен араластырып,десерт ретінде нанға жағып жейді
Әр түрлі елдерді оның атаулары да өзгеше — mahlab, mahalab, mahleb, محلب, محلب, מהלב, mahlep, mahalep, μαχλέπι, μέχλεπι, mahlepi, machlepi или makhlepi.

### Сілтемелер

MacMillan, Norma, ed. (October 2010), The Illustrated Cook's Book of Ingredients (1st American ed.), Dorling Kindersley, с. 354, ISBN 978-0-7566-6730-6
Mariod Abdalbasit Adam, Ibrahim Ramlah Mohamad, Ismail Maznah, Ismail Norsharina Antioxidant activities of phenolic rich fractions (PRFs) obtained from black mahlab (Monechma ciliatum) and white mahlab (Prunus mahaleb) seedcakes // Food Chemistry. — 2010. — Vol. 118, № 1. — P. 120–127. —
**Лев Дмитриевич Шевяков** (03.01.1889, Горький облысы, Ветлуга қаласы, — 03.07.1963, Мәскеу) - тау - кен ісі саласындағы көрнекті кеңес ғалымы, КСРО ҒА- ның академигі (1939), профессор (1920), технология ғылымының докторы (1935).

Өмірбаяны
---------

Екатеринослав (қазіргі Днепропетровск қаласы) тау - кен институтын бітірген (1912). 1912 - 29 жылы осы институтта ассистент, доцент, профессор. 1929 - 32 жылдары Сібір технология институтының, 1933 - 44 жылдары Свердловск тау - кен институтының, ал 1944 - 52 жылдары Мәскеу тау - кен институтының профессоры. 1952-63 жылдары КСРО ҒА- ның А.А.Скочинский атындағы Тау - кен істері институтының бөлім меңгерушісі болды. Шевяковтың ғылыми еңбектері мен қазудың жаңа жүйесі мен оның теориясына, Кузбасс, Донбасскендерін, Курск магниттік аномалиясының темір кендерін зерттеуге әрі оларды тиімді жолмен өндіру мәселелеріне арналған.

Сыйлықтары
----------

КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1942). Ленин орденімен, 2 рет Еңбек Қызыл Ту орденімен және медальдармен марапатталған.

Қолданылған әдебиет
-------------------

* Қазақ Совет энциклопедиясы, 1978 жыл, Алматы,12 том, 230 бет
**Лев Иванович Иванов** (1834—1901) би өнерін Мәскеу балет мектебінде, кейін Петербургтің театр училищесінде үйренеді. Ивановтың орыс балетін симфониялаудағы, классикалық бидің көркемділігін күшейтудегі жетістіктері мол. Әсіресе бүл П.И.Чайковскийдің "Шелкунчик" және "Аққу көлі" балеттері бойынша жұмысында ерекше көзге түсті.

"Шелкунчиктің" режиссерлік-балетмейстерлік жоспарын Петипа жасағанына қарамастан, Иванов өзінің терең музыкалық білімін, би құралдары, арнаулы қимыл-козғалыстарының үйлесімділігі арқылы музыканың негізгі ойын жеткізуін, музыкалық драматургияның дамуын көрсететін жаңа балетмейстерлік тәсілдерді ұсынды.

Иванов 2 және 4-актілерін қойған, сонымен қатар Петипа қойған 1 және 3-актілермен репетициялар жүргізген "Аққу көлі" симфониялық балетінің аса көрнекті үлгілеріне айналды. Музыка мен бидің бір-бірімен тығыз байланысы спектакльдегі басты кейіпкердің және дарынды композитор мен балетмейстердің арқасында сұлу құс — аққуларға айналған кордебалеттің терең поэтикалық бейнелерді жасауына әсерін тигізді.

1895 жылдың 15 каңтарында Марийнск театрында өткен "Аққу көлінің" премьерасы орыс балетінің жаңа сатыға көтерілгендігін көрсетті. П.И.Чайковский мен Лев Ивановтың ақ аққуы орыс балетінің эмблемасына айналды. Ивановтың көркемдік жетістіктері орыс мектебінің классикалық биі алдында, болашақ XX ғасыр балетмейстерлерінің алдында дамудың жаңа жолын ашты.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Өнер: Жалпы білім беретін мектептің жаратылыстану-математика бағытындағы 
11-сыныбына арналған оқулык/Қ.Болатбаев, Е.Қосбармақов, А.Еркебай. — Алматы: "Мектеп" баспасы, 2007. 
ISBN 9965-33-998-8
**Лев Моисеевич Квитко** (1890 жыл 15 қазан - 1952 жыл 12 қыркүйек) - еврей кеңес ақыны. 1939 жылдан КОКП мүшесі.

Өмірі
-----

Қолөнерші отбасында туған. Өздігінен оқып, білім алған. Квитконың *«Қызыл дауыл» (1918)* поэмасы еврей әдебиетінде Қазан революциясы туралы жазылған тұңғыш шығарма болды. Ұлы Отан соғысы кезінде *Еврей антифашистік комитетінің* мүшесі болды. Ол көңілді де күлкілі шағын поэмаларын, өлеңмен жазылған ертегілерін, әңгімелерін балаларға арнады. Оның *«Жырлар» (1919), «Адымдар» (1919), «Жастық жырлары» (1941), «Менің достарыма» (1957), «Лям және Петрик» (1958)* атты кітаптары бар. [1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1975 ж. 7 том
**Лев Самуи́лович Клейн** (1 шілде 1927 жылы, Витебск - 7 қараша 2019 жылы) — кеңестік және ресейлік ғалым, археолог, мәдени-антрополог, филолог, ғылымдардың тарихшысы. Профессор, тарих ғылымдарының докторы. Санкт-Петербургтағы Еуропалық университеттің негізін салушылардың бірі болып есептелінеді. 

Студенттік жылдары Клейн сол кезде аса маңызды саналған Марра академиктің «жаңа оқу тілі» туралы мәлімдеді, аспирантурада білім алу уақытында — антинорманизмге қарсы болды. Яғни кеңес археологтарының Киев орыстрының пайда болу туралы сұраққа деген көзқарастарына қарсы болды. Екі онжылдықта ол Ленинград университетінде археология кафедрасында сабақ берді. Археологияның негізгі теориясының жасап шығарды. 1981 жылы ғалымға қарсы қылмыстық іс жүргізіліп, ол сотталды.

1982 жылы Клейн түрмеден босап шыққанан кейін ғалым дәрежесінен және атағынан айырылды, және оны ұзақ уақытқа жұмысқа алмады, сабақ беруіне тиым салды. Тек қайта қалпына келген жылдары ғана ол шет елдебілім беру ісін қолға алды, ал КСРо-ның құлауынан кейін профессор атанып, 1997 жылға дейін Еуропалық университетте дәріс берді. 70-жасында зейнетақыға шыққаннан кейін Клейн шет елдердегі университеттерде сабақ беруін жалғастырды. Қазіргі уақытта Клейн белсенді жазба жұмыстарын жалғастыруда,  және пулицистикалық мақалаларды да жариялап отырды.

Дереккөздер
-----------
**Лев Абрамович Вулис** (7.8.1912, Украина, Житомир қ. – 11.12.1973, Ресей, Ленинград (қазіргі Санкт-Петербург) қ.] – техника ғылымдарының докторы (1946 ж.), профессор (1944 ж.). Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген ғылым қайраткері (1961 ж.). 

Ленинград политехникалық институтын бітірген (1938). Ленинградтағы Орталық қазан турбинасы институтында (1938–1941 ж.), сондағы «Теплоэнергопроект» мекемесінде (1941–1944 ж.) ғылыми-зерттеу жұмыстарымен айналысты. Мәскеу авиация институтының және Әскери-әуе инженер академиясының профессор (1944–1951 ж.), ҚазМУ-да (қазіргі ҚазҰУ) және Қазақ энергетика ғылыми-зерттеу институтында лаборатория меңгерушісі (1951–1962 ж.), Ленинград жоғары әскери-теңіз инженер училищесінде профессор (1962–1973 ж.) болды.

Қазақстандағы жылу физикасы саласының ғылым мектебін ұйымдастырған. Оның негізгі ғылыми-зерттеу еңбектері газ динамикасы, жану теориясы, тұтқыр сұйықтықтың ағын теориясы және магниттік гидродинамика мәселелеріне арналған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Энциклопедиясы
Махарана Пратап - 16 ғазырдағы Үндістанның солтүстік-батысындағы Мевар мемлекетін билеген көсем. Ол Моғол империясының билеушісі болған Ұлы Акбарады Үндістанның билеушісі ретінде ешқашан мойындамаған және өмірінің соңына дейін Акбарға қарсы күресті. Махарана Пратап пен Ұлы Акбардың қолбасшылығымен 1576 жылдың маусымында болған Халдигхптидегі шайқас Үнді тарихында кеңінен таныс. Махрана Пратапты үнділер ұлы каһарман санайды және оны қатты құрметтейді. Махрана 1597 жылдың 29 қаңтарында, 56 жасында Чаванд деген жерде аң аулап жүрген жерінде оқыс жағдайда қайтыс болған. 

```
== Дереккөздер ==
```

1100 қызықты деректер
**Лев Архипов** (1936 - 1978. Орал қаласы) - тележурналист.. А. Пушкин атындағы Орал педагогикалық институттың бітірген (1956). Еңбек жолын 1959 жылы Орал облыстық радиосында тілшілік қызметтен бастады.

```
1965 жылы облыстық теледидардын тілшісі, кейін бас редакторы қызметтерін атқарды. Көгілдір экранда алғашқы телевизиялық циклді хабарларды тікелей эфир арқылы көрермен аудиториясына ұсынды. Жетпісінші жылдары облыс аумағындағы елді мекендердің тыныс-тіршілігі, мал шаруашылығы менен ірі астық кеңшарының күнделікті қарбалас істері және өткір проблемалары айшықты тіл, тың пікір, терең талдау арқылы беріліп турды. Оның телекейіпкерлері - ғалымдар мен қарапайым еңбек адамдары, қазақтың әйгілі ақбасты ірі қара малының жаңа сорты, шаруашылық басшылары, шопандар мен егіншілер болды.
```

```
Өз жұмысына аса ұқыпты маман теледидар қызметкерлерінен өз ісіне берілгендік пен жинақылықты, білімділік пен ізденісті талап ететін. Ұлы Отан соғысының бірнеше медальдарымен марапатталған. 
```

Дереккөздер
-----------

1. ↑   "Қазақ телевизиясы", Энциклопедия, "ҚазАқпарат" Алматы, 2009 1-т, ISBN 978-601-03-0070-5
**Фридрих Карл фон Мозер-Фильзек**нем. *Freiherr Friedrich Karl von Moser-Filseck* – неміс жазушысы, публицист, саясаткер. 

1723 жылы 18 желтоқсанда дүниеге келген. Әйгілі заңгер Иоганн Якоб Мозердің ұлы. 

Көптеген акт пен тарихи хаттарды қамтыған «Patriotisches Archiv» (1784—90) және «*Neues patrioitisches Archiv*» (1792—94) жинақтарын шығарған. 

Гессен-Гомбург ісін басқара жүріп, елдің қаржы жағдайын реттеуге ұмтылған. 

Өзінің әдебиет саласындағы қызметінде ел құзырындағы азаматтардың құқығы және оны қорғау үшін күрескен.

Шығармалары
-----------

* «Der Herr und der Diener» (1755; орыс тіліне 1766 жылы аударылған).
* «Gesammelte moralische und politische Schriften» (1761—63).

Дереккөздер
-----------

1. ↑  
D1%80,\_%D0%A4%D1%80%D0%B8%D0%B4%D1%80%D0%B8%D1%85\_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB\_%D1%84%D0%BE%D0%BD&action=edit
**Фридрих Вильгельм Йозеф Шеллинг**(1775 — 1854) — философ, неміс классикалық идеализмінің көрнекті өкілі. 

Табиғат философиясы мәселесі жөнінде еңбектер сериясын жазған. Онда Канттың идеясы мен Лейбництің тірі монадалар мен табиғаттың дұрыс күштері туралы ілімін саралай отырып, табиғатты түсінуге қайшылықтар арқылы даму идеясын енгізді. "Транцендеталдық идеализм жүйесінде" (1800) Фихтенің субъективті идеализмін өз жүйесінің объективті идеализмімен ұштастыруға тырысты. Еркіндік туралы Шеллинг ілімі "Адам еркінің мәні туралы және осыған байланысты заттар туралы философиялық зерттеулерде" (1809) жан-жақты дамытылды. Фихтемен бірге Шеллинг еркіндікті ұғылған қажеттілік деп түсініп, еркіндік құбылысын жекелеген адамның ерлігі емес, қоғамның жетістігі деп білді. Алайда ақырында өзінің осы көзқарасымен қайшы келіп, Шеллинг еркіндік мәселесін мистификациялап, жеке негіз еркіндіктің түп тамыры, ал ол негіздің көзі "ой жететін дүниеде" деп жариялады. 1815 жылы Шеллингтің дүниеге көзқарасында мистикалық элементтердің мейлінше күшеюімен белгілі. Шеллингтің ықпалы ең алдымен Гегельде және басқа да көптеген жаратылыстанушыларда анық байқалды. Сондай-ақ оның ілімі натурфилософтар және славяншылар арқылы орыс философиясына да ықпал жасады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Joseph B. Maier, Judith Marcus, and Zoltán Tarrp (ed.), *German Jewry: Its History and Sociology: Selected Essays by Werner J. Cahnman*, Transaction Publishers, 1989, p. 212.
2. ↑  Қазақ энциклопедиясы, 9 том
**Қабақты жалынгүл** (лат. *Coronaria coriacea*) – қалампырлар тұқымдасына жататын Қазақстанда сирек кездесетін түр. Тек Қаржантау мен Угам өзені аңғарында шағын жерде ғана кездеседі. Қазақстан жерінен тыс Жерорта теңізі, Қырым, Кавказ, Иран, Кіші және Орта Азияда кең таралған. Құрғақ беткейлерде , аласы таудағы сиретілген пыста мен қалың бұталар арасында өседі. Тау көрінісін әшекейлейтін әдемі сәндік көпжылдық өсімдік. Саны жерді игеру , малды шектен тыс бағу және гүл шоғыры үшін жинаудан азайып отыр. Мәдени түрде жақсы өседі. (1599 жылдан бері белгілі). Тұқымнан өссе, екінші жылы гүлдейді. Өскіндері күзде пайда болады. Көшеттері мен бірінші жылғы жас өсімдіктер жасыл жапырақтарымен қыстайды. Қазақстанда таралу аймағының қорғалатын жері жоқ. Табиғи популяцияларының жағдайы мен таралу көлемін анықтау қажет.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан өсімдіктер әлемінің асыл қазынасы. Қазақстан Қызыл кітап беттерінен. Алматы: «Алматыкітап» ЖШС, 2006. – 32 бет.
Мина Сувари
**Мина Александра Сувари** (ағылш. *Mena Alexandra Suvari*; 13 ақпан 1979 ж.) — америкалық актриса, өзінің "Американдық бәліш" және "Американдықша сұлулық" фильміндегі рөлдері бойынша танымал.

Өмірбаяны
---------

Мина Сувари 1979 жылы 13 ақпанда Ньюпортта туды.Әкесі- эстон тұқымынан шыққан психиатр Андо Сувари (эст. Ando Süvari).Анасы-жартылай грек тұқымы бар медбике. Отбасы Чарльстонға қоныс аударғаннан кейін, Мина 12 жас шамасында модельдік агенттікке барады. Мина мектеп бітіргеннен кейін Лос-Анджелеске көшіп,селесериялдарда түсе бастайды.

Оның кинодағы алғашқы рөлі-режиссёр Грег Аракидің «Ешқайда» фильіміндегі кішкентай рөлі. 1997 жылы ол басты рөлдегі Морган Фрименмен бірге «Қыздарды сүюде» триллерінде рөлге түсті. Жақсы тілектермен ол 1999 жылы түсірілген Сэма Мендестің "Америкалықша сұлулық" драммасында түседі. Фильм Оскардан 5 премия алады. Ал Минаның өзі BAFTA жүлдесіне ұсылған. 2008 жылы ол «Өлгендер күні» фильмінің жаңа бейне түсіріліміне қатысады.

Жеке өмірі
----------

2000-2005 жылы Мина кинооператор Роберт Бринкман (1961 жылы туған) отауда болған. 
2010—2012 жылдары Мина музыкалық продюсер Симоне Сеститомен (1985 жылы туған) бір шаңырақ астыныда болған.