**Батыс Африка елдерінің экономикалық қауымдастығы (ЭКОВАС)** (ағылш. *The Economic Community of West African States (ECOWAS)* — Батыс Африка елдерінің аймақтық ұйымы. Қауымдастық 1975 ж. 28 мамырда аймақтың 16 мемлекеті Лагос келісіміне қол қоюы арқылы дүниеге келді. 2002 ж. ЭКОВАС құрамынан Мавритания шығып кетті. Штаб-пәтері Абуджада (Нигерия) орналасқан.

Жоғарғы саяси органы - жыл сайын өтетін Мүше елдердің мемлекет және үкімет басшыларының конференциясы. Министрлер кеңесі жылына екі рет шақырылады. Оған әр мемлекеттен екі өкіл қатысып, кеңес ағымдағы аса маңызды мәселелерді қарастырады. 

Қауымдастықтың негізгі мақсаты - аймақтағы елдердің экономикалық интеграциясын жүзеге асыру.

Мүше елдер
----------

ЭКОВАС құрамына 15 ел кіреді:

* Бенин
* Буркина-Фасо (28 қаңтар 2022 әскери төңкеріске байланысты мүшелік тоқтатылды),
* Гамбия
* Гана
* Гвинея (8 қыркүйек 2021 әскери төңкеріске байланысты мүшелік тоқтатылды),
* Гвинея-Бисау
* Кот-д’Ивуар
* Кабо-Верде
* Либерия
* Мали (2021 жылғы 30 мамырда әскери төңкеріске байланысты мүшелік тоқтатылды),
* Нигер, елде әскери төңкеріс болды
* Нигерия
* Сенегал
* Сьерра-Леоне
* Того

Құрылу тарихы
-------------

ЭКОВАС-тың штаб-пәтері, Абуджа, Нигерия
Батыс Африка мемлекеттерінің экономикалық қауымдастығы (ЭКОВАС) 1975 жылы 28 мамырда Батыс Африканың 16 елі Лагос келісіміне қол қойған кезде құрылды. Қоғамдастық құрудың мақсаты өңір елдерінің экономикалық интеграциясын ілгерілету болып табылады. 2000 жылы 31 Желтоқсанда ЭКОВАС құрамы Мавританиядан кетті. 2017 жылдың 27 қазанынан бастап Мавритания Қауымдастырылған мүше болып табылады.

2004 жылы қоғамдастықтың Қорғаныс министрлері 2010 жылға қарай ЭКОВАС жауынгерлік қабілетті бітімгершілік контингентін құру жөніндегі ұсыныстарды мақұлдады, оған тұрақты дайындық күштері (1,5 мың адам) және негізгі бітімгершілік бригадасы (5 мың адам) кіреді.

Іс жүзінде еркін сауда аймағын қалыптастыру сатысында тұр. 
Құрылым жоғары басқару органы-Мемлекет және үкімет басшыларының конференциясы. Сондай-ақ, ЭКОВАС-та Парламент, сот, Экобанк, экономикалық және әлеуметтік кеңес, комиссия (сауда, кеден саясаты және т. б.) бар

**Мақсаттары**

* Кедейшілікпен күресу
* "Ыстық нүктелерде" бейбітшілік пен қауіпсіздікті қамтамасыз ету (Либерия, Гвинея-Бисау), қылмысқа және жеңіл атыс қаруын заңсыз таратуға қарсы күрес, қарусыздану, контрабандаға қарсы күрес. Ол үшін мониторинг тобы құрылды.

**Жасалынды**

* Көлік және энергетикалық инфрақұрылым құру (теміржол желісін, автомагистральді, газ құбырын салу);
* жеңіл атыс қаруын импорттауға, экспорттауға және өндіруге мораторий;
* 5, 10, 20, 50 және 100 ЗАРЕ (Батыс Африка есеп айырысу бірлігі) номиналында қоғамдастықтың барлық банктері төлеуге қабылдайтын туристік чектерді енгізу.

**Жоспарда**

* Батыс Африка мемлекеттерінің федерациясын құру;
* бірыңғай паспортты (бірыңғай азаматтықты)енгізу;
* "эко" бірыңғай валютасын енгізу;
* білім туралы дипломдарды стандарттау;
* Теңіз, Құрлық және балық аулау инфрақұрылымы (энергетикалық бассейн құру).

**Даму жолындағы негізгі проблемалар:**

* негізгі кедергі-жақында Африканың ең ірі экономикасы болып табылатын Нигерия мен ЭКОВАСТЫҢ қалған елдері арасындағы теміржол байланысының болмауы, сонымен бірге француз тілінде сөйлейтін ЭКОВАС елдері арасында теміржолдар бар және жаңалары салынуда;
* тиімді төлем жүйесінің болмауы;
* кедендік нұсқаулықтардың сәйкес келмеуі (контрабандаға әкеледі);
* Одақтың көптеген талаптары (мысалы, бюджет тапшылығын ЖІӨ-нің 4% - дан төмен деңгейіне келтіру) мүше елдердің көпшілігі үшін қол жеткізу қиын;
* саяси жағдайдың тұрақсыздығы;
* азаматтық соғыстар;
* ұйымның аймақтық-құқықтық мәртебесінің белгісіздігі.

Қазіргі уақытта елдер арасындағы сауда деңгейі мен көлемі өте төмен.

Экономикалық емес қызмет
------------------------

2012 жылдың қыркүйегінде ЭКОВАС БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің санкциясы болса, Малидің аумақтық тұтастығын қалпына келтіру үшін 3300 сарбаз жіберуге дайын екенін мәлімдеді. Қауымдастық елдің солтүстігін үш исламшыл топтың билігінен босату үшін Малиде әскери операцияға дайындықты бастады: "Ансар-ад-Дин", "Батыс Африкадағы бірлік пен жиһад қозғалыстары" және "Ислам Магрибіндегі Әл-Каида"

Ішкі саясат
-----------

2023 жылдың 31 шілдесіне қарай аймақтың 4 елі: Мали, Гвинея, Буркина-Фасо, Нигер (Сахел белдеуі) әскери төңкерістер болды, ЭКОВАС 2023 жылдың 27 шілдесіндегі кезекті әскери төңкерістен кейін Нигердің үстінен ұшуға болмайтын аймақ орнатуды ұсынды. Сонымен қатар, 2018 жылдан 2023 жылға дейін қауымдастықтың екі елінде әскери төңкеріс әрекеттері болды (Гамбия, Гвинея-Бисау және Сьерра-Леоне). Аймақ "төңкеріс белдеуі"деп те аталады.

ЭКОВАС кезекті әскери төңкеріс болған елдерге әскер енгізуді тәжірибеде қолданады.

2023 жылдың 30 шілдесінде Нигердегі әскери төңкерістен кейін ЭКОВАС билікті басып алған әскери хунтаға ультиматум қойды, егер бір апта ішінде Нигер Президенті босатылмаса, ол қажетті шараларды, соның ішінде әскери шараларды қолданады.

Мали, Буркина-Фасо және Гвинея қарулы қақтығыс басталған жағдайда Нигер жағында соғысамыз деп мәлімдеді.

ЭКОВАС институттары
-------------------

Парламент, Комиссия, сот, Даму Банкі, Денсаулық сақтау ұйымы, ақшаны жылыстатуға қарсы іс-қимыл жөніндегі жұмыс тобы және терроризмге демеушілік жасау, бас аудитор. Сонымен қатар ЭКОВАС құрылымына мыналар кіреді:

* Батыс Африка валюта агенттігі (WAM)
* Аймақтық ауыл шаруашылығы және азық-түлік агенттігі (ARAA)
* ЭКОВАС аймақтық электр энергетикасын реттеу органы (opera)
* ЭКОВАС жаңартылатын энергия және энергия тиімділігі орталығы (ECREEE)
* Батыс Африка энергия алмасу жүйесі (WAPP)
* ЭКОВАС қоңыр картасы
* Су ресурстарын үйлестіру тобы (UCRE)
* ЭКОВАС гендерлік даму орталығы (CDG)
* ЭКОВАС спорт және жастарды дамыту орталығы (CDJSC)
* Батыс Африка ақша-несие мекемесі (WAMI)
* ЭКОВАС инфрақұрылымдық жобаларды дайындау және дамыту тобы (PPDU)

Сілтемелер
----------

* ЭКОВАС ресми сайты


1. ↑  Военная операция в Мали: европейские оккупанты в связке с ЭКОВАС