recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Гестия** (еж.-грек. Ἑστία) *– ежелгі грек мифологиясында отбасылы ошақ пен құрбандық отының құдайы. Кронос пен Реяның үлкен қызы. Зевстің, Гераның, Деметраның, Аидтың және Посейдонның әпкесі. Римдік Вестаға ұқсайды.*

Гестия, Афродитаның жұмысын ұнатпайды. Посейдон мен Аполлон оның қолын сұрады, бірақ ол пәктікті ұстауға уәде беріп, Зевспен бірге тұрады. Оның ескерткіші Фесалияның жолының бойында. Кносс қаласын тұрғызды. Оның суреті афиналық Пританиеда болды. Бұл сурет "пифиялық лаврды билейді" деп аталды. Оның құрбан шалатын жері Эгиядан алыс емес жердегі Зевстің Гомория (Ахайя) деп аталатын шоқ тоғайында орналасқан.

Оған, құрбандыққа шалғанын әрбір шіркеу жорасын атқару алдында алып келіп тұрды, бәрібір, соңғы бөлек немесе қоғам мінезі алып келіп тұрды. Осының арқасында *"Гестиямен баста"* деген мәтел шықты. Осылай да, оны *Гермеспен* (құрбандықтың мәні) бірге ардақтайды. Осыны жасаған үшін, жоғары сый-сияпат болады. Қалаларда, оған құрбандық шалатын орындар арналады. Сол құрбандық шалатын орындарда мәңгі от жанып тұрады. Көшірілген колонисттар, осы оттан алып, өз туған жеріне апарады екен.

Оған, Гомердің XXIV мен XXIX өлеңдері және LXXXIV орфалық өлеңы арналған.

Оның атымен, 1857 жылы ашылған астероид арналған.

Дереккөздер
-----------
**Адуын** — адам мінезіне тән өктемдік әрекет. Адуын адам өзгелерге білдірмек болған ой-пікірін екпіндей сөйлеп, іс-әрекеті мен қарым-қатынасында ірілік көрсетіп, сөзінің үстемдігін білдіреді. Мінез сипатының адуындыққа қарама-қарсы мағынасын білдіретін екі жағы бар: бірі — адамның ойы мен сөзі жүйелі келіп, шындықты, іс-әрекеттің ақиқаттығын білдіретін болса, сөйлеушінің айтқандарын тыңдаушылар дұрыс қабылдап, оған әсерленеді. Ал екінші жағы — керісінше, Адуын адамның ойы мен сөзі істің мәнжайын білдіре алмайтын тек байбалам салу деп санап, оның айтқандары шындықпен жанаспайтын ірілік пен өркөкіректі білдіретін жағымсыз әрекет деп бағаланады. Ондай адамды жұрт ақыл-ойы таяз адам деп әжуалайды. Адуын бір жағынан батылдық әрекет деп саналады. Өйжені ондай адам ісінің шындығына көзіжетіп, ойындағы мақсат-мүддесін тайсалмастан батыл түрде білдіреді. Кездескен кедергілерден зиян шегемін деп қорықпайды, шешімі қиын істерге батыл кірісіп, оның пайдалы нәтиже беретіндігіне сенімді болады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Жантану атауларының түсіндірме сөздігі. — Алматы: "Сөздік-Словарь", 2006. - 384 бет. ISBN 9965-409-98-6
**Тоқтаров Рамазан Айыпұлы**(1935 – 2000) (Павлодар қаласы) - жазушы. Алматыдағы шет тілдер институтының француз тілі факультетін бітірген. Алғашқы жинағы Ертіс перзенті 1962 жылы жарық көрген. 1958 - 60 жылы "Лениншіл жас" (қазіргі "Жас Алаш") газеті мен "Мәдениет және тұрмыс" (қазіргі "Парасат") журналында, 1964 жылдан қазақстан Жазушылар одағында әдеби кеңесші, "Жазушы" баспасында аға редактор, бөлім меңгеруші қызметтерін атқарған. 1989 - 97 жылдары республикалық "Жұлдыз" журналында бас редактордың орынбасары. Алғашқы "Ертіс перзенті" жыр жинағы 1962 жылы жарық көрген. "Бақыт" (1965), "Ертіс мұхитқа құяды" екі кітап (1968 - 69), "Тұлпардың сыны" (1975), "Жердің үлгісі" (1979), "Ғасыр наны" (1983), "Сусамыр" (1985), "Таңбалы жарғактың құпиясы" (1990), "Жұлдыз" журналында "Жендет" (1991), "Бақыт құлдыктың ақыры" (1995), т.б. романдары, "Терістік шұғыласы"
(1971) повестер мен әңгімелер жинағы жарық көрген. Халықаралық "Алаш" сыйлық иегері (1994). Қайтыс болғаннан кейін Қазақстан Мемлекеттік сыйлығын алған (2000).
Рамазан Тоқтаров 2000 жылы 13 желтоқсанда қайтыс болды. 2002 жылы Павлодар қаласындағы Баспа үйінің қабырғасында мемориалдық тақта орнатылды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010.ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
**Рамакришна** (сопылық есімі; шын аты — **Гададхар Чаттерджи**, баңлаша রামকৃষ্ণ পরমহংস, баңлаша গদাধর চট্টোপাধ্যায়;) (18. 2. 1836, Камарпукур, Бенгалия—16.8.1886, Калькутта) — неоиндуизмнің өкілі, гуманизм идеяларын насихаттаушы, Үндістан қоғам қайраткері. Рамакришнаның көзқарасы үндістандағы ірі діни ағымдардың және йогтардың принципі бойынша мистицизммен іс жүзінде ұзақ шұғылдану ықпалымен қалыптасты. Рамакришна өзін веданттық абсолюттік идеализмнің ізбасары санай отырып, материалды дүниенің шындығын мойындайды. Сөйтіп Шанкараның абсолютті монизмі (адвайт) мен Рамануджидің шектелген монизмін (вишиштадвайты) біріктірмекші болады. Рамакришна Үндістанның және бүкіл адамзаттың қайта өркендеуі үшін әлеуметтік өмірдің бірден-бір ірге тасы болып табылатын діни рухты тарату қажет деп санайды. Адамның жер бетіндегі өмірінің ең жоғарғы мақсаты — тәңірін сүю және оған берілу арқылы жаратушыны тану дейді. Рамакришнаның өсиеттері арқылы үнді национализмінің идеологиясы әуел бастан-ақ діни сипат алады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Сайт штаб-квартиры монашеского Ордена и Миссии Рамакришны в Белур Матхе, Западная Бенгалия, Индия Мұрағатталған 7 қаңтардың 2007 жылы.
2. ↑  Страницы на русском языке веб-сайта штаб-квартиры монашеского Ордена и Миссии Рамакришны в Белур Матхе, Западная Бенгалия, Индия Мұрағатталған 27 қарашаның 2009 жылы.


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  Осы үлгіні қарау   Сөздіктер және энциклопедиялар | 
Большая каталонская · Большая российская · Britannica (онлайн) · Оксфордтық биография |
|  |
| Нормативті бақылау | 
BAV: ADV12363094, ADV12363103 · BIBSYS: 90545217 · BNC: a16314359 · BNE: XX1484674 · BNF: 12140515v · CiNii: DA02233123 · CONOR: 151217763 · GND: 11859799X · ICCU: CFIV126936 · ISNI: 0000 0001 1646 9645 · LCCN: n80094303 · LNB: 000215879 · NDL: 00453647 · NKC: jn20000701473 · NLA: 47753472 · NLG: 95795 · NSK: 000404431 · NTA: 073073490 · NUKAT: n2003083676 · PTBNP: 1559855 · SUDOC: 029869749 · VIAF: 55449835 |

 |
**«Бөкеұлы Көжасар Жолдас»** - жазушы Мұхтар Омарханұлы Әуезовтің очеркі.

1930 жылдары жазушыларға социалистік құрылыс, мал шаруашылығы, ауыл мәдениетін көркейту тақырыбында шығармалар жазу жөнінде қаулы қабылданған. 1935 жылы 2 наурызда болған кеңес Жазушылар одағы басқармасының 2-ші пленумында Горький көркем әдебиетті көркейтіп, шындықты дәріптеген саналы шығарма жазу үшін «Жазушылар әр жерде бәрін көріп, бәрін білетін болуы керектігі», халықпен бірге ауыл шаруашылығы арасында, егіс басында, құрылысшылар мен жұмысшылар арасында жүріп жазу керектігі туралы үндеу тастады. 16 наурызда Қазақстан өлкелік партия комитетінің 3-ші пленумында «Ауыл шаруашылығы мен ауыл мәдениетін көтеру» қаулысы қабылданды. 1935 жылы Қазақстанның 15 жылдық мерекесіне орай ленинградтық жазушылар ұйымынан арнайы топтастырылған, Леонид Соболев бастаған жазушыпар құрамы іссапарға шықты. Арасында М. Әуезов те болған бұл топ Қазан төңкерісінен бұрын ашылған Шығыс Қазақстанның Жарма ауданындағы «Ақжал» кен өндірушілер ұжымында болады. Очеркте «Ақжал» кен руднигінің байырғы жұмысшысы, бұрғышы Бөкеұлының өмірі мен жұмысы және кеншілер еңбегінің жетістігімен танысқандығы жайлы сөз әдеті. Мақала «Социалды Қазақстан» газетінің 1935 жылғы 28 қазандағы санында «Мұхтар» деген атпен шықты. Қолжазбасы сақталмаған және еш жерде жарияланбаған. Жазушының 1972, 1984 жылдары басылған библиографиялық көрсеткіштерінде берілмеген. Шығарма жазушының елу томдық жинағының 13-кітабына енгізілді (10—11-беттер, 2004 ж.).

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мұхтар Әуезов энциклопедиясы — Алматы, «Атамұра» баспасы, 2011 жыл. ISBN 978-601-282-175-8
**Мамай** — Маңғыт көсемі, Ноғай ордасының биі Мұса және оның екінші әйелі, Қожаның қызынан туған ұлдарының бірі. Орыс шежірелері оны мырза деп атайды, ол ханзадалық орын алады, іс жүзінде көшбасшы, бірақ оның бұған заңды құқығы болмағанын баса айтады. «Қырымның қырық батыры» аңыздарының фольклорлық циклінің басты кейіпкерлерінің бірі. Оны ағасы Шейх Мамаймен шатастыруға болмайды.

Тарихи тұлға
------------

Мұса мен оның бауыры Жамқұршының қайтыс болғаннан кейінгі алғашқы жылдары Ноғай Ордасындағы өзара тартыс кезінде Мамай қандас ағасы Алтақарды қолдай отырып, жеке басымдылық үшін күрескен жоқ, Мамай туралы мәліметтер бытыраңқы болып табылады. Бәлкім, 1511 жылы Сейіт Ахметпен бірге Молдовадан Орқапыға оралған Қырым әскеріне жасалған шабуылға қатысқан. 1514 жылы Алтақар бастаған Сейіт Ахмет және Кел Мұхаммедпен бірге Алтақардың басты бәсекелесі Шейх Мұхаммедті түпкілікті жеңуді ұсынған Астрахан ханы Жәнібектің үндеуіне жауап берді. Белгілі болғандай, сонда Жәнібек ноғайларды күтпей-ақ Шейх Мұхаммедті жеңді, бұл оларды абыржытты, өйткені ол Шейх Мұхаммедтің мүлкі мен ұлыстарын иемденді. Содан соң бәрінен айырылған Шейх Мұхаммед Алтақарға айыбын мойындап келді, бірақ ол әдет-ғұрыпқа қарамастан, ағасын түрмеге қамады. Бұл көптеген ақсүйек өкілдерінің наразылығын тудырды, бірақ Мамай 50 адамнан тұратын жасақпен күшпен Шейх Мұхаммедті босатып, Алтақардың ордасынан далаға алып шықты.

Қазақ шапқыншылығы мен негізгі ноғай көсемдері Шейх Мұхаммед пен Алтақар қайтыс болғаннан кейін Мамайдың рөлі артты. Мөлшерлеп айтқанда, ол ноғай көсемдерінің арасында алғашқылардың бірі болып, қазақ ханы Қасым қайтыс болғаннан кейін қазақтарды қуу үшін күресті басқарды.
**SASTRA Раманужан сыйлығы** (SASTRA Ramanujan Prize) - негізі 2005 жылы қаланған, жасы 32ден аспаған жас математиктерге жыл сайын берілетін Раманужан атындағы сыйлық,
Сыйлықты беру шартында : математиктер сөз жоқ Раманужан айналысқан саладан бір жаңалықтар ашу талап етілген. Аталмыш сыйлық үндінің атақты математигі Раманужанды еске алу мақсатында ұйымдастырылған, сыйлық әр жылдың желтоқсан айының 22 –ші жұлдызында Раманужандың туған қаласы Кумбаконамдағы (Kumbakonam) Састра университінде салтанатты жағдайда тапсырылады. Сыйлық қоры $10,000.

Тағы қараңыз
------------

* Катрин Бриңманн - 2009 жылғы сыйлық иегері
**Міртемір** (толық аты жөні Міртемір Омарбек ұлы Тұрсыннов; 10. 6. 1910 жылы туған, Қаз.ССр-інің Түркістан ауданы, Иқан с.) – өзбек совет ақыны, Өзбекстанның халық ақыны (1971). 1968 жылдан КОКП мүшесі. Самарқандағы Пед. академияның қоғамдық-әдебиет ф-тін бітірді (1932). Көп жылдар бойы мектепте, газет, журнал редакцияларында, баспа орындарында, Өзбекстан Жазушылар одағында әр түрлі қызмет атқарды. М. шығармалары 1926 жылдан жариялана бастады. Тұңғыш кітабы – «Шұғылалар қойнында» 1928 ж. жарық көрді. Мұнай кейін оның «Зафар» (1929), «Коммуна» (1932), «Байтахт» (1936) т.б. өлеңдер жинағы, «Аш-жалаңаштар елінде» (1936) атты романы басылды. Ұлы Отан соғысы жылдарындағы шығармалары «Өшпенділік» (1944) жинағына енді. Соғыстан кейінгі жылдары «Өлеңдер» (1947), «Таңдамалы шығармалар» (1958), «Жаңа өлеңдер» (1964) т. б. кітаптары шықты. Ол А. С. Пушкин, М. Ю. Лермонтов, Г. Гейне, Ш. Руставели, Абай Құнанбаев, Жамбыл, Ә. Тәжібаев т. б. шығармаларын өзбек тіліне аударды. М. өлеңдері «Ойлар» (1961) деген атпен қазақ болып басылды. М. 2 орденмен, медальдармен марапатталған.

1. ↑  Қазақ совет энциклопедиясы 1976 жыл. / М.Қ.Қаратаев
**Бөкенбай батыр көшесі** – Ақтөбе қаласындағы 12, 12Б, 12ВГ, Болашақ, Авиатор және Авиақалашық аудандарын байланыстыратын, қаланың орталығынан оңтүстік-шығысына дейін тартылып жатқан 4 жолақты көше.

Аталуы
------

2009 жылдың 22 шілдесінде Ақтөбе қаласы әкімдігінің №1766 қаулысы бойынша Ақтөбе қаласының орталығындағы атаусыз көше Бөкенбай батыр көшесі болып аталды. Бұл көше атауы – антропонимнің годонимге айналуының бір үлгісі, яғни көшеге адам атының берілуі. Бөкенбай Қараұлы – Кіші жүздің Табын руынан шыққан әйгілі батыр, жоңғар шапқыншылығына қарсы күрескен қолбасы. Көшенің ашылу салтанаты 2009 жылдың 11 желтоқсанында Тәуелсіздік күніне орайластырылып өткізілген болатын, бұл іс-шараға Бөкенбай батырдың Орал, Атырау, Ақтау өңірлеріндеге ұрпақтары, атқарушы билік пен мәслихат өкілдері, ғылым және мәдениет қайраткерлері қатысты.

Орналасуы
---------

Профессор Закратдин Байдосовтың айтуынша, Бөкенбай батыр көшесінің Әбілқайыр хан даңғылының оң жағында орналасуында символикалық мән жатыр, өйткені көзі тірісінде батыр Әбілқайыр хан саясатының басты қолдаушыларының бірі болған екен. Бөкенбай батыр көшесі Әбілқайыр хан даңғылы мен Григорий Павлович Мясоедов, Зоя Космодемьянская, Әз Наурыз көшелерінің қиылысынан (11, 12-шағын аудандар) басталып, Ақтөбе халықаралық әуежайы мен Авиатор саябағына дейін барады. Жалпы ұзындығы – шамамен 5,5 шақырым. Көше 4 жолақты, жалпы тік болып келеді, Красин, Мұқағали Мақатаев, Мұхтар Әуезов көшелері және Сәңкібай батыр даңғылы тұйықталатын тұстарында бағытын біраз өзгертеді.

Бөкенбай батыр көшесімен Сұлтанмахмұт Торайғыров, Алтай Батыр, Морозов Тұйық, Міржақып Дулатов, Мұқағали Мақатаев, Әл Фараби, Алмас Қылыш, Алаш, Шәкәрім Құдайбердіұлы, Біржан Сал, Мағжан Жұмабаев, Мұхтар Әуезов, Шалқар, Қарабұлақ, 
Ғарышкер, Гүлдер, Бақыт көшелері тұйықталады.

Қаланың ескі бөлігінен басталатын Әкімжанов көшесі Әз Наурыз көшесіне, ал соңғысы Бөкенбай батыр көшесіне жалғасады. Көшеге Әл Фараби көшесі арқылы байланысатын Мәншүк Мәметова көшесіне Сазды өзені жағалай ағады. Сондай-ақ, Бөкенбай батыр көшесі айналма жол арқылы Сәңкібай батыр даңғылымен және Богослов тасжолымен байланысады.

Көрнекті ғимараттар мен орындар
-------------------------------

Бөкенбай батыр көшесін жағалай "Ұлытау", "Асылжан", "Алтын", "Ариадна", "Нұр Дана" мейрамханалары, "Dastan" қонақ үйі, сонымен қатар "Jýsan" банкі, "Құрылысшылар" аллеясы, "Қызғалдақ" мүсіні, "Ақтөбеде жасалған" гүл бағы, "Юнис-сити" аллеясы, Ақтөбе халықаралық әуежайы, №72 IT мектеп-лицейі, Ақтөбе медициналық орталығы, Авиатор саябағы орналасқан.

Қоғамдық көлік
--------------

Бөкенбай батыр көшесі қаладағы ең ұзын әрі ең ірі көшелердің бірі болғандықтан көптеген қоғамдық көлік маршруттары осы көшені басып өтеді. Олар: №7, №22 №28 №43 №48 №10 маршруттары. Көшеде "Дастан", "Бөкенбай батыр көшесі", "Кең дала", "Көктем", "Болашақ", "Юнис-сити", "Емхана" атты аялдамалар орналасқан.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
**Мүбәрәк Ятаев** (15.1.1922, Түлкібас ауданы Сарыбұлақ ауылы – 26.5.1968, Алматы) – алғашқы ғалымдардың бірі, физика-математикалық ғылым кандидаты (1952), доцент (1956). Шымкент ауыл шаруашылығы техникумын (1942), Абай атындағы Қазақ мемлекеттік педагогикалық институтын (1950) бітірген. 1942 – 1946 ж. әскер қатарында болып Польша және Чехословакия жерін азат етуге қатысқан. 1950 – 1968 ж. ҚазПИ-дің математикалық анализ кафедрасында қызмет істеді. Ятаевтың еңбегі негізінен қозғалыстың орнықтылық теориясына арналған. Ол 30 шақты ғылым еңбектің авторы. Симпозиумдар мен 4-халықараралық математикалық конгрестің жұмысына қатысты.

Cілтемелер
----------

"Оңтүстік Қазақстан облысының энциклопедиясы"
**Кахин**- сәуегей. Ислам діні таралғанға
дейінгі кезеңде Арабияда қатты толқу жағдайда Тәңірмен немесе оның елшілері -періштемен немесе жынмен тілдесе алатын
болыптымыс деген адам. Көшпеңді және
отырықшы тайпалар, жекелеген адамдар
К-нен өздері қабылдағалы тұрған әр түрлі
шешімдерді айғақтап беруді өтінген. Кахиннің
қатты қобалжу үстінде айтқан мағынасыз
сөздері немесе ұйқаспен айтылған сөздері
оның өзінің түсіндірме беруіне мәжбүр еткен. Типол тұрғыдан алғанда Кахин VII ғасырдағы араб Пайғамбарларының («жалған Пайғамбарлардың») бастамасы болған. Олардың бірқатары әуелі К. болған. Мұхаммед
(с.а.у.) өзіне кие «қона» бастаған сәтте, өзім Кахинге айналып бара жатқан жоқпын ба деп қатты қауіптенген. Оның көптеген
тайпаластары да Мұхаммедті (с.а.у.) Кахин деп есептеді. Құранда келтірілген, Мұхаммед (с.а.у.) Кахин емес, сезгіш те емес,
Аллаһ Тағала жіберген елші, Пайғамбар деген аят олардың бұл күдігіне жауап болса керек.
Мұхаммед те, одан кейінгі мұсылман ғұламалары да Кахиннің құпия нәрсені білу қабілетін мойындаған: оған бұл құпияны
көкте көп нәрсенің сырына қанған жындар хабар берген деп есептеген. Дегенмен,
Аллаһ Тағаламен тікелей «байланысы» бар Мұхаммедтің (с.а.у.) елшілігі басталғаннан
кейін К-ге сенушілердің қатары кеми түсті. Сондықтан хадистерде Кахин қызметіне
жүгінуге қатаң тыйым салынған. Мұсылмандардың әулиелік туралы теориясының
Кахинге о дүние сырын білетін әулиелерден кейінгі орын берілген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Ислам. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: "Аруна Ltd." ЖШС, 2010 ISBN 9965-26-322-1
Рамазан Құмарбекұлы Сәрпеков
**Рамазан Құмарбекұлы Сәрпеков**

1955 жылы 11 желтоқсанда Алматы облысының Панфилов
қаласында туған. Қазақ. Суан руынан шыққан. 

С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің заң факультетін бітірген (1982), заңгер.

Қазақ, орыс және ұйғыр тілдерін біледі.

«Нұр Отан» ХДП мүшесі (2004 жылдан).

1973 жылдың мамыр айынан - ұжымшарда құрылысшы. 1974 жылдың мамыр айынан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1976 жылдың шілде айынан - «Электромонтаж»
мамандандырылған басқармасының электр монтажшысы. 1981 жылдың тамыз айынан - Алматы қаласы Әуезов
жөндеу-құрылыс басқармасы кадрлар бөлімінің инспекторы. 1982 жылдың тамыз айынан - Торғай облысы Жангелдин аудандық прокуратурасының тергеушісі. 1986 жылдың
қыркүйек айынан - Торғай облыстық прокуратурасының
АМІ жөніндегі аға тергеушісі. 1988 жылдың мамыр айынан -Қостанай облысы Амангелді аудандық прокуратурасының
тергеушісі. 1989 жылдың шілде айынан - Қостанай облысы Амангелді аудандық сотының төрағасы. 1994 жылдың
ақпан айынан - Торғай облыстық соты төрағасының орынбасары. 1995 жылдың қараша айынан - Торғай облыстық
сотының қылмыстық істер жөніндегі алқасының төрағасы.
1997 жылдың маусым айынан - Арқалық қаласындағы
аймақтық сот құрамының төрағасы. 1999 жылдың шілде
айынан - Қостанай облыстық сотының судьясы. 1999 жылдың қазан айынан - ҚР Парламенті Мәжілісі 2-ші шақырылымының депутаты, Заңнама және сот-құқықтық реформа комитетінің мүшесі. 2005 жылдың наурыз айынан -ҚР Әділет министрлігі Тіркеу қызметі комитеті төрағасының бірінші орынбасары. 2006 жылдың қараша айынан - ҚР Бас прокуратурасы Аппаратының жетекшісі.

2007 жылдың тамыз айынан бері - ҚР Парламенті Мәжілісі 4-ші шақырылымының депутаты, Заңнама және сот құқықтық реформа комитетінің мүшесі.

ҚР Әділет Біліктілік коллегиясының мүшесі. ҚР Парламенті Мәжілісіндегі «Нұр Отан» ХДП фракциясы төралқасының мүшесі.

«Құрмет» орденімен (2006); «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Тыңға 50 жыл» (2004), «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005), «Қазақстан Парламентіне 10 жыл» (2005), «Қазақстан Республикасының Конституциялық Кеңесіне 10 жыл» (2005), «Астананың 10 жылдығы» (2008) медальдарымен марапатталған. ҚР прокуратурасының Құрметті қызметкері (2002). Аға әділет кеңесшісі.

Діни көзқарасы - ислам.

Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Әлемнің бәсекеге қабілетті 50 елінің қатарына қосылу».

Хоббиі - автомобильмен саяхатқа шығу, кітап оқу.

Сүйіп оқитын әдебиеті - қазақ әдебиетінің классикасы, шығыстың ойшыл-философтары.

Үйленген. Жұбайы - Сәрпекова (Мейрамова) Жанат Тоқтарбайқызы (1963 жылы туған), нотариус. Қыздары – Сәрпекова Гүлмира Рамазанқызы (1984 жылы туған), Құмарбекова Қаламқас Рамазанқызы (1992 жылы туған), Құмарбекова Айнұр Рамазанқызы
(2000 жылы туған); ұлы - Сәрпеков Жасұлан Рамазанұлы (1988 жылы туған).

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Республикасында кімнің кім екені - 2011 жыл. Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 ІSВN 978-601-278-473-2
**Амарна** немесе **Тель эль-Амарна** немесе **әл-Амарна** (араб.: تل العمارنة‎) - Египеттегі Нил өзенінің шығыс жағалауында Каирдан 287 км жерде орналасқан елді мекен.

Бұл жерде көне Египеттің астанасы болған *Ахетотонның* (көне египед тілінен "Атонның көкжиегі" деп аударылады) археологиялық қазындылары табылған. Қазба кездерінде (1891 ж. бастап) сарайлар, ғибдатхана, қала кварталдары, суретші Тутмозистың шеберханасы ашылды; Египет пен Вавилон т.б. мемлекеттермен қарым-қатынас жайынан мағлұмат беретін патша архивы - саздан жасалған кестелер табылды.

Ахетотон қаласы Эхнатон деген атты қабылдаған перғауын Аменхотеп IV (б.з.б. 1364—1347 ж.ш.) заманында құрылған.
Эхнатон бұл қалаға астананы Фивадан көшіріп, Ахетотонды Египет құдайы - Атонның дін ғұрыпының орталығы етті. Осы жерге өзінің резиденциясын көшірді.

Эхнатон қайтыс болғаннан кейін астана қайта Фиваға көшіріліп, Атонға табынушылық жойылып, Ахетатонның басынан бақ тайып, тұрғындары көшіп кетіп, қала ұмытылып кетті.

Египтологияда Эхнатон перғауыны басқарған уақыттына қатысты *Амарна кезеңі* және *Амарна өнері* деген терминдар қолданылады. 

Алғашқы рет қазба жұмыстары 1891 жылы Флиндерс Питримен жүргізілген. Көп ұзамай жұмыстары тоқтап қалды.   

1907 жылы неміс Людвиг Борхардттың басқаруымен жұмыстар қайтадан жалғастырылды. Дәп осы кезде аты әйгілі патшайым Нефертитидің мүсіні табылған.  

Бірінші дүние жүздік срғсынан кейін Археологиялық жұмыстарды көптеген атақты археологтар жүргізген, олардың арасында Генри Франкфорт, Чарльз Леонард Вулли т.б.

Галерея
-------

* Амарнадан табылған рельефАмарнадан табылған рельеф
* Амарна қаншайымы,ЛуврАмарна қаншайымы,  
Лувр
* Ахетотон сарайында табылған  Эхнатонның қыздарының суретіАхетотон сарайында табылған Эхнатонның қыздарының суреті

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Шоу Я. Николсон П. Амарнские письма.
* Н. А. Ионина *100 великих городов мира* — Ахетатон
* чертежи Ахетатона Мұрағатталған 13 қаңтардың 2014 жылы.
* 

* Ортаққор логотибі Ортаққорда бұған қатысты медиафайлдар бар: **Амарна**

Дереккөздер
-----------

* "Қазақстан": Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998
**Әскери қоныстар** — 1810-1857 жылдары Ресейде болған ерекше әскер құрамалары; әскери қызметті өнімді еңбекпен (негізінен ауыл шаруашылығындағы жұмыспен) ұштастырған полктарды қазына жеріне орналастыру. Әскери қоныстарды Александр I енгізді. Ондағы мақсат:армияға жұмсалатын шығындарды азайту, бұқараның бостандық жолындағы қозғалысына қарсы күресу үшін халықпен ешбір қатысы жоқ, оқшау тұрған ерекше күш жасақтау. 1825 жылы Санкт-Петербург, Новгород, Могилев, Слободка-Украина, Херсон губернияларының Әскери қоныстарында 375 мың адам болды; бұл армияның 1/4 бөлігіндей еді. Әскери қоныстардың ең үлкенбастығы А.А.Аракчеев болды (1817жылдан). Қоныстанушылардың тұрмысы өте ауыр еді. Сондықтан олар талай рет толқулар жасап, көтеріліске шықты (1819 жылғы Чугуев көтерілісі т.б.). 1831жылғы үкімет Әскери қоныстардың көбін «егінші солдаттар округы» деп атады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы. Алматы қаласы,1976 ж. 3-том, 49-бет
**Петр Павлович Гавриленко** — суретші. 1928 жылы Шығыс Қазақстан облысы Бұқтырма ауданы Гусиное селосында туған. Арнайы суретшілік білімі жоқ, живописьші.
1946 жылы Семей өзен флоты училищесін бітірген, одан кейін Жоғарғы Ертіс өзен пароходствосында жұмысқа тұрады. Кемелерде рулевойдан бастап, капитанға дейін қызмет етеді де, пароходство басқармасына орналасады.

1967 жылы әуесқой суретшілер көрмесімен танысады. Кейінірек жергілікті кәсіпқой суретшілер Н.Яковлев, М.М.Беляев, В.И.Третьяковпен бірлесіп этюдтарға шығады.

1968 жылдан бастап П.Гавриленко қалалық, облыстық көрмелерге қатысады. Ленинградта, Ригада, Мурманскіде, Архангельскіде өткізілген теңіз және өзен флоты әуесқой суретшілері байқауының лауреаты, және дипломанты. Гавриленко пейзаж жанрында басымырақ еңбектенеді.

Ақынжанды суретшіге табиғаттың құбылмалы райы, кейбір қайталанбас сәттері қатты әсер етеді. Лириктік көзқарас күнделікті тірліктің өзінен ерекше күйді ұғынуға мүмкіндік береді.

«Күзгі қауырт шақ» — картинасына сюжетті күздің бір әдемі қоңырқай күндерінде күтпеген жерден Семейдің шет жағындағы Контрольный поселкасында кездестірген. Суретші үлкен қаладан ауыл өмірінің «кішкентай әлемін» ашқандай болады. Күз айындағы қауырт шақты, ауыл өміріін асықпай әңгімелейді. Суретте бақшадан өнім жинап жүрген әйелдер, күзгі мол өнім, үлкендердің жұмысын бақылап жүрген балалар, дән шоқып жүрген тауықтар, түрлі-түсті ауыл үйлері.
Жұмсақ алтын түстес бояулар полотноның көңіл күйін аша түскен. Пейзаж адамдардың күнделікті еңбек жырымен рухтанған. Адамдар тұрмысы мен табиғаттың мәңгілік әлемі ынтымақ пен үйлесім тапқан.
Бұл мақала ұғым туралы; басқа мағыналары үшін Ислам мемлекеті (айрық) деген бетті қараңыз.

Мұсылман әлемі:
     Ислам мемлекеттері
     Ислам мемлекеттік дін болып жарияланған елдер
     Конституциямен дін бекітілмеген елдер
     Зайырлы мемлекеттер
**Ислам мемлекеті** немесе **Ислами мемлекет** (араб.: الدولة الإسلامية‎) деп негізінен Ислам дінін өзінің саяси институттарының идеологиялық негізі ретінде қабылдаған мемлекетті атайды. Әдетте бұл Ислам осы мемлекеттің ресми діні екенін және шариғаттың заң шығарудың бірден-бір қайнары екенін білдіреді[1]. Шынайы «Ислам мемлекетінің» адам қолынан шыққан заңмен жүруі мүмкін емес, тек қана шариғатқа сәйкес басқарылады[2]. Бұл адамдардың жоғары билігін *(суверенитет)* жариялаған Батыстың зайырлы демократиясына қарама қайшы түсінік[3]. Қазіргі таңда халқының көп бөлігін мұсылмандар құрайтын 46 мемлекеттің тек 10 ғана конституцияларында өздерін «Ислам мемлекеті» деп жариялаған, ал олардың ішінде Құдайдың жоғары билігін бекіткен тек екі мемлекет бар — Иран және Пәкістан[4].

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Rainer Grote, Tilmann Röder, 2012, p. 78
2. ↑  Rainer Grote, Tilmann Röder, 2012, p. 687
3. ↑  Rainer Grote, Tilmann Röder, 2012, p. 8
4. ↑  Rainer Grote, Tilmann Röder, 2012, p. 10

Әдебиет
-------

* *Rainer Grote, Tilmann Röder* Constitutionalism in Islamic Countries: Between Upheaval and Continuity —  OUP USA, 2012. — 730 p. — ISBN 9780199759880.
**The Chainsmokers** — американдық диджейлер Эндрю Таггарта және Алекса Еденнің дуэт, 2012 жылы продюсер Адам Альпертпен Нью-Йорке қаласында қалыптастырылған.

Дуэттің бірінші жұмыстары indie-топтардың ремиксі және үндіс Приянка Чопрамен (синглы "Erase") ынтымақтастық  болды. 2013 жылдың желтоқсан айында "#Selfie" промо-синглі тегін жүктеу үшін қол жетімді болып, Dim Mak Records музыкалық лейблінің көзіне түсіп, 2014 жылы осы лейбл тректі қайтадан қаңтарда шығарды. Бұл жазба АҚШ чартында 16-шы позицияға және Ұлыбритания чартында 11-ші  позицияға жетті.

«Kanye» синглі (2014 жылы 5 тамыздан бастап сатылымда) қыздар тобы  sirenXX пен бірге жазылған. Келесі синглі «Let You Go» (2015 жылы 3 наурыздан бастап сатылымда) американдық ұйым Great Good Fine Ok пен бірге жазылған.

2015 жылдың сәуірінде The Chainsmokers және менеджер Альпертс Disruptor Records лейблімен келісім шартқа отырды. Лейблге Sony Music Entertainment тиесілі. Алғашқы альбомда *Bouquet* (2015 жылы 23 қазаннан бастап сатылымда) «New York City», «Until You Were Gone», «Waterbed», «Good Intentions» және «Roses» сияқты жазбаларды құрады. Аталған жазбалардың соңғысы американдық чарттарда 6-шы орынды алды.

"Don't Let Me Down" (2016 жылы 5 ақпаннан бастап сатылымда) синглы вокал әншісі Daya  жызылып, Billboard Hot 100 чартында үздік үштікке кірді. Келесі синглінде "Inside Out" (2016 жылы1 сәуірінен бастап сатылымда) австриялық әнші Шарлидің вокалы қолданылды. "Closer" синглі (2016 жылы 29 шілдесінен бастап сатылымда), әнші Холзимен бірге жазылған. Бұл сингл 2016 жылы қыркүйекте  Billboard Hot 100 чартын басқарды

«All We Know» синглінде  Эндрю Таггарта және Фиби Райанның вокалдары орнайды.

4 қараша күні дуэт EP *Collage альбомын шығарды. Оның  ішінде* «Don’t Let Me Down», «Inside Out», «Closer» және жаңа шығарылған «Setting Fires» (XYLØ-мен бірге) сиглдері болды.

Сілтемелер
----------

* Ресми сайты
* ВКонтактедегі ресми тобы
**Әсірәлі Әбітиұлы** (1905 жыл, Қаратөбе ауылы, Қоскөл ауылы - 1980 жыл, Қаратөбе ауылы, Қоскөл ауылы) - ақын.

Ақындық болмысы
---------------

Суырып салма ақындығымен ел құрметіне бөленген. Ол халықтың мұң-мұқтажын дөп басып айтып, басшылардың кемшілігін өткір сынап отырған. Оның жазбаша шығармалары да көп болған, оларды араб әліпбиімен жазған. Бірнеше рет ақындар айтысына да қатысқан. Өлеңдері кітап болып шыққан жоқ, тек сықақ өлеңдері осы кезге дейін ел аузында сақталып, жиын-тойларда айтылып келеді.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Батыс Қазақстан облысы. Экциклопедия. Толықтырылған 2-ші басылымы. - Алматы: "Арыс" баспасы, 2010. - 580 бет + 32 бет түрлі түсті суретті жапсырма. ISBN 978-601-291-049-0

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Елу жылда ел жаңа
**Ауыз әдеби тілі** — ауызба-ауыз сөйлеу үстiндегi, баяндама жасаудағы, радио мен телехабардағы сөйлеу стилi. 

Ауыз әдеби тілі диалог (сұқбаттасу) және шешендiк тiлi деп екiге бөлiнедi. Диалог үстiнде көрiнетiн сөйлеу тiлi — күнделiктi тұрмыс-тiршiлiкте қарым-қатынас пен әсер ету қызметiн атқаратын ауызекi әдеби тiлiнiң бiр саласы. Ауыз әдеби тілінiң екiншi бiр түрi шешендiк тiлге тән сөз түлету, арнайы стильдiк мақсатпен лексеманың негiзгi мағынасынан туындаған ауыс мағынада қолдану, лексикалық элементтiң семантикасына өзгеше астар берiп, соныландырып қолдану секiлдi ежелгi бейнелi с-з саптау әдiсi арқылы ең сұрыпталған, синтезделген сөз қолданыс амалдары таразыланады. Әдеби тiлдiң даму барысында жүйеге түскен тiлдiк норма тек жазба тiлде ғана емес, сөздiң айтылуында, демек ауызекi тiлде де жүзеге асып отырады. 

Белгiлi бiр стильдiк мақсатта сөздiң нақты мүмкiндiгiмен шектелмей, оның iшкi әлеуетін ашу, сөйтiп оны бейнелi, пернелi кейiпте түрлентiп, жаңа мағынада түлетiп айту — ауызекi сөйлеу тiлiн нормалаудағы амал-тәсiлдердiң бiрi. Ауыз әдеби тілі көркем әдебиетте кеңiнен қолданылады. Сөйлеу тiлiнiң басты белгiлерi ауыз әдебиетi шығармаларынан айқын байқалады. Сөйлеу тiлiндегi стильдiк экспрессия, бейнелiк пен мәнерлілiк шығарманың көркемдiгiн арттырады. Ауызекi тiлдiң сөз сөйлеу машығы, дыбыстау ерекшелiгi бар. Ауыз әдеби тілі интонациялар мен контекске көбiрек сүйенетiндiктен, барынша эксперссиялы болумен қоса, ерекше синтаксистiк конструкциялар (сөз тiркесi мен сөйлемдер) да құрайды. Ауыз әдеби тілі мен жазба тiл бiр-бiрiне үздiксiз әсер етiп, жарыса дамып отырады. Мұнда жазба тiлдiң ықпалы басымырақ. Ауыз әдеби тілінiң басты белгiсi-қолданудағы бiрiздi жүйелiкке негiзделген үлгi-моделдi ұстануы. Ауызекi сейлеу тiлiнiң әдеби тiлге қатысы өзгерiп отырады. Ауыз әдеби тілінiң жүйеленiп, нормалануы ұлттың қалыптасу кезiне, демек ұлыс пен халықтың ұлтқа айналу кезiне сай келедi. Ауызекi сөйлеу тiлiнде сөздiң жарыспа варианты көп ұшырасады. Олардың сараланып, бiрыңғай жүйеге түсуi ұзақ жылдарға созылады,

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Балақаев М. Қазақ тiлiнiң мәдениетi. А. 1971;
2. ↑  Балақаев М. Сыздықова Р. Жанпейiсов Е. Қазақ әдеби тiлiнiң тарихы. А. 1976.
3. ↑   Жұбанов Е. Халық әдебиетi тiлiн зерттеудiң лингвостилис-тикалық аспектiлерi. ДДА. А. 1997.
**The Onion Router(Tor)** - онлайн анонимдікті қамтамасыз ететін бағдарлама. Tor желісін пайдаланушы желілік ресурстармен проксилердің жиынтығы арқасында бірігеді. Олар тізбектеліп отырады. Жеке-жеке тізбектегі құрылғылар пайдаланушының IP-мекенжайлары мен ресурстарды сақтамайды.

Tor-дың тарихы
--------------

АҚШ Әскери-теңіздік Зерттеу лабораториясында DARPA-мен бірлесіп жасаған. Жұмыстарды Пол Сиверсон жүргізген. Кейбір деректер бойынша технология тиімді дамыту үшін, құпиялықтан шығарып, тәуелсіз дамытушылардың кодты өңдеуіне рұқсат берілген. 2002 жылы тұтынушы-серверлік нұсқасы жасақталды. Ашық пайдалануға беріліп, кез келген пайдаланушы оның багтарын тексеруіне болатын

Tor-дың қаржыландырылуы
-----------------------

2012 жылы Torproject.org сайтында жарияланған құжаттарға сәйкес технологияның негізгі демеушісі АҚШ-тың Қарулы күштер министрлігі. Бір жыл ішінде министрлік $876 мың жұмсаған. Сонымен қатар жобаны АҚШ-тың Мемлекеттік департаменті мен Ұлттық ғылми қор да қаржыландырады. 2012 жылы жобаның қаржы көлемі $1.2 млн құрады. 2014 жылы сайтта жоғарыда аталған ұйымдардан басқа, Google, Ford, «Азия азаттық» және Стэнфорд университеті қаржыландырады.

Tor-дың пайдалануы
------------------

Желін пайдаланушылар саны 2 млн адамнан асады. Олардың 13 пайызы АҚШ-тан, 8.7 пайыз – Германия, 6.25 – Франция, 5.7 – Бразилия, 5.5. – Ресей. Бұл желі тек байланыстарды емес, серверлерді де жасырып ала алады. Осының арқасында .onion жоғарғы деңгейлі домендік атауды пайдаланады. Сонымен қатар, жасырын сайттар заңсыз әрекеттер үшін де пайдаланылады. Сервисті өз ақпараттарын сақтағысы келетіндер, цензураны айналып өту, керекті деректерді жасырын бергісі келетін азаматтар пайдаланады. Журналистер өздеріне төнуі мүмкін қауіптерден сақтана алады, анонимді дереккөздерден ақпарат жинаудың тиімді құралы.

Сырқы сілтелемелер
------------------

Torproject.org

Тағы қараңыз
------------

Opera

1. ↑  *GuideStar USA, Inc.* GuideStar Exchange Reports for The Tor Project Inc  (ағыл.).  Үлгі:Не переведено 3. Басты дереккөзінен мұрағатталған 23 қыркүйек 2013. Тексерілді, 5 қыркүйек 2014.
2. ↑  *Nonprofit Explorer* Nonprofit Explorer — TOR PROJECT INC  (ағыл.).  projects.propublica.org. Басты дереккөзінен мұрағатталған 29 тамыз 2013. Тексерілді, 23 қыркүйек 2014.
**Тұрабай Тұраров** (1876 жылы — 1949 жылы тамыз) — Қазақ КСР, Шығыс Қазақстан облысы, Зайсан ауданы «Қызыл Жеменей» ұжымшарының аға шопаны. Социалистік Еңбек Ері (1949).

Өмірбаяны
---------

1876 жылы Қарақұмда көшпелі отбасында дүниеге келген. 1896 жылдан бастап батырақшылықпен айналысты. 1925 жылдан бастап байларға қарсы күрескен қазақ кедейлерінің «Кедей тобы» қоғамының қызметіне қатысты. 1929 жылы Семей облысы Зайсан ауданындағы №2 ауылда «Жаңа Тірлік» ұжымшарын (1932 жылдан бастап Қара Ертіс кеңшары) ұйымдастырушылардың бірі болды. 1939 жылдан бастап Зайсан ауданындағы «Қызыл Жеменей» кеңшарында шопан болды. Ұлы Отан соғысы жылдарында әр биеден бір төлден алуды өз мойнына алған. Кейін сол кеңшарға аға шопан болып тағайындалды.

Тұрабай Тұраровтың бригадасы 1945 жылы 70 биеден 67, 1946 жылы 83 биеден 79 құлын өсірді. 1947 жылы бригада 93 биеден 92 құлын өсірді. Мал шаруашылығының жоғары өнімділігін алғаны үшін 1947 жылы КСРО Жоғарғы Кеңесі төралқасының 1948 жылғы 23 шілдедегі Жарлығымен Ленин ордені және «Орақ пен Балға» алтын медалімен бірге Социалистік Еңбек Ері атағы берілді.

1948 жылы бригада 105 биеден 105 құлын алып, толық алынған төлді сақтап қалды.

1948 жылы ауыр науқастанып, бір жылдан кейін 1949 жылы тамызда қайтыс болды.

Марапаттары
* Социалистік Еңбек Ері
* Ленин ордені
* 1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін медалі

Әдебиет
-------

* Шығыс Қазақстан облысы [Мәтін]: энциклопедия. — Алматы: Қазақ энциклопедиясы, 2014. — Тұраров Тұрабай: б. 757.

Сілтеме
-------

* *Сергей Каргапольцев.* Тұрабай Тұраров. «Герои страны» сайтында.
* Тұраров Тұрабай, Шығыс Қазақстан: белгілі аттар/ А.С.Пушкин атындағы Шығыс Қазақстан кітапханасы
* Тұраров Тұрабай, Шығыс Қазақстан облысының ардагерлері
**Тұран футбол клубы** — Түркістан қаласындағы футбол клубы. 2003 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын 2021 жылдан бастап "Түркістан Аренада" өткізеді, сыйымдылығы 7000 адам.

Тарихы
------

### Маусымдар

2003 жылы "Қостүйін" деген атаумен бірінші лигаға қатысып, 20 ойынның бесеуінде жеңіске жетті де, бір кездесуді тең аяқтап, қалғандарында жеңіліп қалды. 

2004 жылы "Арыс" деген атаумен ойнап, бірінші лиганың "Оңтүстік-Батыс" аймағында соңғы орында қалды.

2019 жылы команда қайта бас қосты да, Екінші лига мен Қазақстан кубогына қатысты. Кубок ойындарында алғашқы раундта төрт команданың ішінде үшінші орын алып, келесі сатыға шыға алмады.

2020 жылы Қазақстан бірінші лигасының оңтүстік аймағында екінші орын алды. 2021 жылы Премьер лига клубтарының саны 14-ке дейін көбейтіліп, клуб өз тарихында тұңғыш рет элитада ойнайтын болды. 

2021 жылы атауы "Тұран" деп өзгертілді де, базасы Түркістанға көшірілді.

### Атаулары

* Қостүйін (2003)
* Арыс (2004—2020)
* Тұран (2021—қазірге дейін)

Атақты ойыншылары
-----------------

* Артем Белошапка
* Азат Нұрғалиев
* Таңат Нөсербаев
* Мардан Төлебек
* Ермек Қуантаев
* Олжас Керімжанов
* Тони Силва
* Максим Федин

Дереккөздер
-----------

Сілтемелер
----------

* Ресми сайты Мұрағатталған 10 маусымның 2022 жылы.
**Есептеу пайызы саясаты** — орталық эмиссиялық банктің коммерциялық банктермен операциялар жүргізгендегі есептеу пайызын реттеу және басқа несие мекемелері пайыздық мөлшерлемелерінің қатарласа жүруі. Бұл саясат ұлттық валюта бағамын демеп, басқа валюталар бағамының беделін түсіруге бағытталған. 

Шаруашылық жағдайы нашарлаған жағдайда, есептеу мөлшерлемесі төмендейді, мұның өзі несиелерді арзандатып, несие операцияларының кеңеюіне және елде инвестицияға деген сұранымның өсуіне ықпал етеді. Экономикалық өрлеу жағдайында орталық банктер есептеу пайызын өсіру арқылы несиеге деген сұранымды шектеуге тырысады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Банк терминдері мен ұғымдарының қазақша-орысша сөздігі. / Ғ. Сейіткасымов, Б. Бейсенғалиев, Ж. Бекболатұлы — Алматы: Экономика, 2006. ISBN 9965-783-20-9
**Бүркітті жаба тоқып ұстау** - құсты ой өңірде қолға түсіру тәсілі. Ол үшін міндетті тұрде обақан тұрғызады. Обақан дегеніміз - биік төбеге құс орнығып отыратындай етіп, ағаш, сексеуіл томарларынан тұрғызған тұғыр. Оны көбіне күзге қарай жасайды. Күзге қарай балапандардың жетіліп, көздері қырағы тартқан кезінде обақандардың ең көп қонатын біреуінің жанынан жаба құрады. Жаба дегеніміз үлкендігі киіз үй шаңырағындай, пішіні де соған ұқсас талдан тоқылған шарбақ шатырша. Жабаны тиекті қазыққа тіреп немесе әлсіз талдармен тіреп қояды да, ішіне қазыққа байланған қоян өлексесін тастайды. Табиғатында қара жерді баса бермейтін қыран құс обақанға келіп қонған кезде жартылай ашық тұрған жаба ішіне кіріп, қоянды бас салған кезде жабаның қазықтағы тиегі ағытылып кетіп, құсты басып қалады. Аушы құстарды ұстаудың бұл тәсілін құмды, жазықты өңірдің құбсегілері жиі
қолданады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Саятшылық қазақтың дәстүрлі аңшылығы. - Алматы: "Алматыкітап", 2007. - 208 бет, суретті. Б. Хинаят, Қ.М. Исабеков. ISBN 9965-24-813-3
**Рас әл Гул** (ағылш. *Ra’s al Ghul* арабша رأس الغول‎ — «Әзәзілдің басы» (ағылш. *Demon's Head*) ресми ағылшын аудармасы) — DC Comics ғаламының суперзұлымы, Бэтменнің жауы. Деннис О’Нил және Нил Адамс ойлап тапқан. Алғаш рет Batman #232 (1971 маусым) комиксінде дебют жасады.

Комикстердегі түпнұсқа оқиғасы
------------------------------

«Рас әл Гул» есімі арабшадан сөзбе сөз аударғанда «Гулдың басы» дегенді білдіреді. Гул дегеніміз жын-перілермен байланысты мақұлық. «Әзәзілдің басы» деген ағылшынша аударма тура емес. Рас әл Гулдың шынайы есімін ешкім білмейді. Белгілісі ол бірнеше жүздеген жыл өмір сүріп келеді, ол кезінде египеттік перғауынның емшісі болған. Лазарь шұңқырында суға жуынғаннан кейін ол мәңгілік өмірге ие болып, көптеген монархтардың билігін, көптеген империялардың құлауын өз көзімен көрген. Оның ғұмырында талай ашулармен жаулап алулар орын алған. Осы жылдар бойы Рас әлемді шарлап біліммен байлық жиған. XX ғасырда Лазарь Шұңқыры Расты есінен адастырды — ол Жерде жұмақ орнату үшін, дүниежүзілік геноцидті жүзеге асыруды қалаған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *Noonan, Kevin* CW’s ‘Arrow’ Casts Matt Nable as Ra’s al Ghul.  Variety (September 4, 2014). Тексерілді, 7 қыркүйек 2014.
бүркітші
**Бүркітші** - бүркітті баптап, аң аулауга үйрететін адам.

Бүркіт ұстаудың екі жолы бар: бірі — балапанынан ұядан алып, қолдан баулу. Ондай бүркітті "қолбала" дейді. Екіншісі — бүркітті тағы күйінде ұстап үйрету. Бұлар — тірнек, тастүлек, мұзбалақ сықылды түз құстары.
Балапанды баулу тәсілі мынадай: бүркітші балапанды жемдей жүріп, шақырып үйретеді. Тұғырға отыруға жарасымен томаға кигізіп, балақ бау тағып, қолға қондыра бастайды. Ұшуға жараған соң, етке қант бүркіп, оны қоян, түлкі, қарсақ сияқты аңдардың терісіне орап, шыжыммен сүйретіп жүріп жегізеді, мұны "шырға тарту" дейді. Жас бөлтірік, көжек, түлкінің күшігі сияқты әлсіз аңдарды тірідей шоқытып ауыздандырады. Мұны құсты "аңға баулу" деп атайды. Ал түз құсын былай үйретеді: алдымен оны томағалайды да, ырғаққа (бос керген арқанға) отырғызады. Үйқыдан қалжырап, шаршап шыққан тағы бүркіт бірнеше күннен кейін ырыққа көніп, жем тартады, үйір бола бастайды, шақыруға келетін болады. Бүркітшілер түз құсын 50-60 күннен кейін ұшырып, ұсақ аң алдырады. Аңға салынатын бүркіт біршама қоңды, жемге шабытты, сергек күйде болу керек. Сондықтан әр бүркіттің тегіне, қыраңдығына, мінезіне, жасына қарай әр жағдайда берілетін жемдері болады. Мысалы, "қан соқта", "жылы-жұмсақ", "қызыл", "тоят" деп аталатын жемдер семірту үшін, сондай-ақ түлекке отырғызғанда, құстың еті төмендеп кеткен кезде беріледі. "Тартпа", "толарсақ" дейтін жемдер бүркітті ширықтыру үшін берілсе, "сарбөртпе" (турап алып, 1-2 рет суға шайған ет) құстың етін бір қалыпты ұстау үшін, "ақ жем" (тұралған, суға сығымдап қан-сөлін алған ет) құстың етін төмендету және ашқарақтануы үшін беріледі. Бүркітшінің түлекті осыңдай түрлі жеммен баптауын "қайыру" дейді. Қайыру кездерінде бүркітке мұсатыр жұтқызып, ішін шаю, аршаның бүрін буып жұтқызып, қоялату, мұз жұтқызып, бойын салқындату сияқты, т.б. әдістері де болады.
Наурыз-сәуір айларынан бастап бүркітші құсты тойғыза жемдеп түлекке отырғызады. Бүркітші бүркіт алатын аңдардың жатағын, өрісін, ізін білетін байқампаз да болады. Аңға шығарғанда бүркітшінің жанында аяқ бау, балақ бау, тұғыр, балдақ, томаға, сапты аяқ, биялай, жеңсе бұрау (түлкі бұрайтын айыр бас шыбық), жем қалта, шыжым, пышақ, ине, тарамыс, бөлеу (бүркіт бесігі) сияқты дәнекер жабдықтары болады. Бүркітші саятшылыққа көп кісі жиналып шықса, оны "салбауырынға шығу" дейді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Жетісу энциклопедия. - Алматы: «Арыс» баспасы, 2004 жыл. — 712 бет + 48 бет түрлі түсті суретті жапсырма. ISBN 9965-17-134-3
2. ↑  Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3
**Адырбек Сопыбеков** (5 мамыр, 1937 жыл, Қызылорда облысы, Жаңақорған ауданы, Кеңес ауылы - 10.11.2016) — қазақ тілінде жазған балалар ақыны.

Өмірбаяны
---------

Қазақ мемлекеттік университетінің филология факультетін және Алматыдағы Жоғары партия мектебінің журналистика бөлімін бітірген.

1961–1965 жж. Жаңақорған аудандық «Екпінді» газетінде жауапты хатшы, аудандық партия комитеті хатшысының көмекшісі, Шиелі аудандық партия комитетінің нұсқаушысы, аудандық «Өскен өңір» газеті редакторының орынбасары болып қызмет істеген. 1967–1985 жж. Қызылорда облыстық «Ленин жолы» (қазіргі «Сыр бойы») газетінде әдеби қызметкер, Жаңақорған аудандық «Коммунизм жолы» (қазіргі «Жаңақорған тынысы») газетінің редакторы, Жаңақорған аудандық партия комитеті саяси ағарту кабинетінің меңгерушісі, «Кітап» қоғамы аудандық ұйымының жауапты хатшысы қызметтерін атқарады. 1985 жылдан аудандық мәдениет бөлімі жанындағы Қазақстан Халық ақыны М.Көкеновтың шығармашылық өнер мектебінің ғылыми-әдістемелік кеңесінің төрағасы, 1990 жылдан осы өнер мектебінің директоры болып қызмет атқарып келеді. 

Бір топ өлеңдері «Қазақ балалар поэзиясының антологиясына» (1977), «Антология казахской детской поэзии» (1983) және «Қазіргі қазақ балалар поэзиясының антологиясына» (1992) енген. Өлеңдері орыс, беларус, өзбек тілдеріне аударылған. Біраз өлеңдері бастауыш мектеп оқулықтарына енген.

Марапаттары
-----------

* КСРО Жазушылар одағының Құрмет грамотасы (1989),
* Қазақстан Журналистер одағының Құрмет грамотасы (1983),
* Қазақстан ЛКЖО Орталық комитетінің Құрмет грамотасы (1991),
* Қазақстан Республикасы Білім, мәдениет және денсаулық сақтау министрлігінің Құрмет грамотасы (1997),
* Қызылорда облыстық Мәслихатының Грамотасымен (1996) марапатталған.
* «Еңбек ардагері»,
* «Еңбектегі жетістіктері үшін» және
* «Қазақстан Тәуелсіздігінің 10 жылдығы» медальдарының иегері.
* Жаңақорған кентінің Құрметті азаматы (1987),
* Қазақстанның Құрметті журналисі (2008).

Кітаптары
---------

* «Көзілдірік»,
* «Айға сапар»,
* «Кім қалай ұйықтайды?»,
* «Көктем жыры»,
* «Базарлық»,
* «Айналайын»,
* «Күншуақ»,
* «Шешілген жұмбақ», т.б.

Өлеңдері
--------

* Шешілген жұмбақ. Суретті кітапша,1969;
* Өлеңдер мен аңыздар,1973;
* Көктем жыры, 1976;
* Базарлық, 1981;
* Полет на Луну. Стихи и фантастическая поэма, 1992; Айналайын, 1997;
* Жаңарған Жаңақорған, 1998;
* Күншуақ, 2001;
* Манаптың бір өзі – бір театр, 2004.

Поэмалары
---------

* Ақбаян, 2006;
* Хорасан Ата, 2007;
* Өнерім сіздерге, 2007

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Адырбек Сопыбеков
2. ↑  Адырбек Сопыбеков Мұрағатталған 6 маусымның 2019 жылы.
3. ↑  СОПЫБЕКОВ АДЫРБЕК Мұрағатталған 9 наурыздың 2016 жылы.
б. э. II ғасырындағы аса ірі Рим сәулетшісі әрі әскери инженері. Рим мен Империяның түрлі қалаларында жұмыс істеді. Император Траянның дакийлық тайпаларға жорығы кезінде Дунайға ағаш аркалармен жалғастырылып, жиырма тас бағана тіреп тұратын ұзындығы 1 км көпір салды: сол көпірдің бейнесі әйгілі Траян колон- насының бедерлерінде сақталған. Аполодор творчествосында римдік сәулет өнерінің тамаша жетістіктері ерекше айқын көрінісін тапты. Сәулетшінің атақты екі туындысы — Траянның орасан зор форумы (109—113) мен ежелгі дүниенің аса ұлы күмбезді ғимараты — император Адрианның (120—125) Пантеоны қайталанбас кемелдігімен көзге түсті.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Өнердің ықшам тарихы—Антик өнері — Алматы, «Өнер» баспасы, 1988.—360 бет ISBN 5-89840-030-3
**Бөкей губерниясы** (1917–1925) — Ресей Республикасында бұрынғы Бөкей Ордасы орнына 1917 ж. 1 шілдеде құрылған әкімшілік-аумақтық құрылым. 

Орталығы — Орда қаласы.

1925 ж. Бөкей губерниясы таратылып, Қазақ АКСР Орал губерниясының құрамына енгізілді. 

1917 жылғы губернияның құрамындағы болған аумақтар қазіргі 

* Батыс Қазақстан облысының
	+ Жәнібек,
	+ Казталовка,
	+ Жаңақала,
	+ Бөкей ордасы аудандары,
* Атырау облысының
	+ Махамбет,
	+ Құрманғазы аудандары,

көршілес Ресейдің 

* Волгоград облысы
	+ Палласовка ауданының,
* Астрахан облысы
	+ Құмөзек,
	+ Володар,
	+ Қарабайлы аудандарының бір бөлігі енген.

Тарихы
------

Қазақстандағы ең тұңғыш Қазан төңкерісі орнаған жер — Орда болатын. 

1918 жылы Ордада Қазақтың I үлгілі атты әскер полкі жасақталады.

1918 жылы тұңғыш комсомол ұясы құрылады.

Мәдениеті
---------

1918 жылы тұңғыш кеңестік баспахана ашылып, онда «Дұрыстық жолы», «Киргизская правда», т.б. газет — журналдар басылып шығады.

Осы кезеңдерде мәдени өмірге де көп көңіл бөлінеді. «Жігер» жастар ұйымы құрылып, орыс, татар, қазақ труппалары, белгілі күйші М. Бөкейхановтың ұйымдастыруымен ұлт аспаптар оркестрі жасақталады. Белгілі драматург И. Меңдіхановтың пьесалары көрермен назарына ұсынылады.

Қызық деректер
--------------

1983 ж. көктемінде Гурьев, Волгоград, Астархан облыстарында дайындық кезеңі болды. Саяси бюро жобасы бойынша қазақтар тұратын аудандар (бұрынғы Бөкей Ордасының/Бөкей губерниясының жерлері) Ресейден Қазақстанға беріліп қайтадан облыс құру. Келешек облыс атауы шешімі екі-талай болды: не Бөкей облысы, не Құрманғазы облысы. Орталығы — Ганюшкино селосы (қала деңгейіне көтеріп). 

Ресейдің бірқатар жергілікті басшылары қатаң қарсылықтарын айтқасын, жоба енгізілмей қалыпты.

Дереккөздер
-----------

Тағы қараңыз
------------

* Бөкей Ордасы
* Орда ауданы
**Түменбай Орынтайұлы** - (XVII ғасырдың соңы - XVIII ғасырдың басында өмір сүрген, қазіргі Райымбек ауданы) - би. Тегі Албан руынан. Ұлы Жүз қазақтарының Ресейдің қол астына кіру жөніндегі өтінішіне қол қою уәкілетіне ие болған беделді тұлғалардың бірі. Ел аузындағы аңыздарда, көбінесе, Түменбайдың көріпкелдік қасиеті жиі ауызға алынады. Оның балалары - Алпар мен Тұлпар, немересі Саурық ұлт азаттығы үшін күрескен батырлар ретінде халық жадында қалған. Ал Саурықтар тарайтын шөбересі - Ұзақ батыр 1916 жылы Қарқара көтерілісі басшыларының бірі болған. Райымбек ауданының орталығы, Кеген ауылының оңтүстігінде Түменбай атындағы ауыл және бұлақ бар. Бұлақтың шығысындағы батыр зиратына биіктігі 3 - 4 метр күмбез тұрғызылған.

Дереккөздер
-----------

Қ 18 **Қазақстан тарихы**. Энциклопедиялық анықтамалық (толықтырылған 2 - басылым). - Алматы: "Аруна Ltd." ЖШС, 2010. - 786 б. ISBN 9965 - 26 - 175 - X