recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**«Ауыл»** — Қостанайда шыққан (1923 ж. 1 қыркүйек) губерниялық газет. 

Алғашқы шығарушылары — М. Сералин, Б. Майлин. Газеттің негізгі міндеті ауылды кеңестендіру, шаруаларды өкімет басқару ісіне қатыстыру, жұмысшы-шаруа одағын күшейту, комм. партия саясатын, оның қаулы-қарарларын ауылға жеткізу болды. 1928 — 30 ж. "А." округтік газет ретінде шықты. Округ ауданға айналған соң, "Колхоз жолында", 1932 жылдан "Социалды еңбек" болып аталды. Қазақстан ОАК-тінің 1935 ж. 29 шілдедегі қаулысына орай Қостанай облысы құрылғаннан бастап облыстың баспасөз органы ретінде "Сталин жолы" деген атпен шығарылды. 1936 ж. "Большевиктік жол" аталды. Кейін "Коммунизм таңы" деген атпен шығып тұрды. Қазір облысы газет "Қостанай таңы" деп аталады. Алғашқы саны 1923 ж. 1 қыркүйекте жарық көрді. 1931 жылға дейін Қостанай губерниялық, кейінірек округтік партия комитеті мен кеңесінің органы ретінде шықты. Тұңғыш редакторы М. Сералин, жауапты хатшысы Б. Майлин болды. Еңбекшілердің жаңа тұрмыс құру жолындағы күресін, халық мәдениетін көтеру, ұйымдастыру мәселелерін көтерді. Онда Әуезовтің *«Еңлік - Кебек»* пьесасы туралы рецензия (1930, 27 қаңтар) жарияланды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мұхтар Әуезов энциклопедиясы — Алматы, «Атамұра» баспасы, 2011 жыл. ISBN 978-601-282-175-8
**Ауызша аударма** (кітап) – оқу құралы. Авторы – Ә. Тарақов.
2009 жылы Алматы қаласындағы «Қазақ университеті» баспасынан шыққан. 115 беттен тұрады. Оқу құралында аударманың қиын да күрделі түрінің жасалу жолдары, ілеспе және синхронды аударманың қалыптасып, дамуы, көркем немесе жазбаша аударма түрлерінен айырмашылықтары мен ұқсастықтары, аударманың психологиялық үдерісі, т.б. қамтылған. Ғылыми стилде жазылған. 

Оқу құралы болашақ ауызша аудармашыларға, студенттер мен магистранттарға, кәсіби мамандануға арналған. Таралымы 500 дана. ISBN 9965-30-933-7

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Ә.Тарақовтың «Ауызша аударма» оқу құралы. ISBN 9965-30-933-7
**Константин Семенович Лосев** (1918 ж. т.), паровоз шаруашылығы инженері. Томск электро-механикалық институтын бітірген (1941). 1959 ж. қарашада Полудин аудандық партия комитетінің 1-хатшысы болып сайланды, 1962-64 ж. аумақтық-өндірістік кеңшар, ұжымшар басқармаларын басқарды. 1964 жылдан Солтүстік Қаз. облыстық партиялық-мемлекеттік, кейіннен халықтық бақылау комитетінің төрағасы, Солтүстік Қаз. обкомының 2-хатшысы. Қаз. Компартиясы ОК-нің жаңадан құрылған Жезқазған облысы бойынша ұйымдастыру бюросын басқарды. 1973 ж. сәуірде Жезқазған облысы партия комит. 1-хатшысы болып сайланды. КСРО Жоғарғы Кеңесінің (1974,1979), ҚазКСР Жоғарғы Кеңесі (1972) депутаты, Қаз. Компарт. ОК мүшесі (1978) болып сайланған. ҚОКП 26-съезінің делегаты. Отан алдында сіңірген еңбегі үшін Ленин (1957), Октябрь революциясы (1974), Еңбек Қызыл Ту (1967, 1971, 1980) орденьдерімен, ҚазКСР Жоғарғы Кеңесінің грамоталарымен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5

*Бұл жаңа мақаланың бастамасы. Бұл мақаланы толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесуіңізді сұраймыз.*
Ауызша сөйлеуде әр түрлі сазды үн шығады, яғни адамдар айтайын деген ойды бір-біріне үн арқылы жеткізеді. Сөйлеуде есту сезімі қатысады. Ауызша сөйлеу интонациялық құбылмалыққа өте бейім тұрады. Интонация деген ұғымға сөйлеу темпі, сөйлеу сазы, дауыстың құбылуы, екпін т.б. енеді.
Адамның сөйлеу әрекеті оның көптеген психологиялық үрдістерімен (қабылдау, ерік, сезім т.б.) тығыз байланысты. Сондықтан эмоциональды бояу басым болады.
Ауызша сљйлеуде бет-жүзді құбылту, ым-ишара жасау және басқа да дене қимылдарымен толықтырылады. Сондай-ақ аффективті элементтер қолданылады. Сөйлеу диалог және монолог түрінде келеді.
**Константин Фомич Шувалов**  (10 қаңтар 1912 жыл, Павлодар – 1 наурыз 1999 жыл, Мәскеу) - 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, подполковник. Орыс.

Өмірбаяны
---------

Ауыл шаруашылығын механикаландыру техникумын бітіргеннен кейін Соликамск (Ресей, Пермь облысы) қаласында автобаза директоры қызметін атқарған. Кеңес әскері қатарына 1941 жылы Соликамск қаласы әскери комиссариатынан шақырылып, кіші лейтенанттар курсын бітірген. Орталық майдан 61-армия 81-атқыштар дивизиясы 467-атқыштар полкінің құрамында Ұлы Отан соғысына қатысқан. Лейтенант Шувалов 1943 жылы 2-3 қазанда өз батальонымен Днепрден (Беларусь, Гомель облысы Лоев ауданы Глушец маңы) өтіп, жаумен қиян-кескі ұрысқа түсті әрі өздері тартып алған плацдармға бекінді. Гитлершілер Бұл плацдармды алу үшін жойқын қарсы шабуылға шықты. Олар авиацияның қолдауымен артиллерия мен минометтен атып, 10-ға жуық қарсы шабуыл жасады. 2 күнде жаудың 22 қарсы шабуылы тойтарылды. 

Соғыстан кейін офицерлердің кәсіби біліктілігін арттыратын курсты бітірді (1946). 1962 жылы запасқа шығып, Одесса қаласында тұрды.

Марапаттары
-----------

Днепрден өту кезінде көрсеткен ерлігі үшін Шуваловқа КСРО Жоғары Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (15.1.1944). Ленин, Қызыл Ту, 1- дәрежелі Отан соғысы, 2 рет «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен, көптеген медальдармен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении звания Героя Советского Союза генералам, офицерскому, сержантскому и рядовому составу Красной Армии» от 15 января 1944 года // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1944. — 23 января (№ 4 (264)). — С. 1.
2. ↑  Айбын. Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. - 880 бет.ISBN 9965-893-73-Х
**Ауыл оттары** — Қазақ теледидары Жастар редакциясының көп адам қатысатын 45 минуттан 1 caғат 20 минутқа дейін жүретін ауқымды бағдарламасы. .

Оған бір ауданның немесе ірі шаруашылықтың еңбек адамдары, өнерпаз жастары қатысты. Солтүстік Қазақстанның Жамбыл, Талдықорғанның Панфилов, Оңтүстік Қазақстанның Мақтаарал, Алматы облысының Жамбыл, Семей облысының Шұбартау ауданынан хабарлар ұйымдастырылды. Ол кезде бейнежазу аппараты болмағандықтан, барлық хабарлар (киносюжеттен басқа) әуе толқынына тікелей шығатын.
Редакторы және жүргізушісі — Амангелді Жақсыбеков.

Дерекөздер
----------

1. ↑  Қазақ телевизиясы. Энциклопедия. — Алматы: "ҚазАқпарат", 2009, 1-т. ISBN 978-601-03-0070-57.
**Сатыбеков Нұқа** (1873, Жамбыл ауданында туған) -1916 жылы Жетісудағы ұлт-азаттық көтеріліс жетекшілерінің бірі. 1916 жылы 25 маусымдағы патша жарлығы шыққаннан кейін Батыс Қастек болысында халық толқуларын ұйымдастырушы. Сатыбеков бастаған көтерілісшілер көпшілікті қарулы көтеріліске жұмылдыру жайын ойластырды.Сатыбеков Жайылмыс болысындағы көтерілісшілердің басшысы Бекболат Әшекеевпен бірге1916 жылы 4 тамызда Пешков басқарған жазалаушы отрядқа тойтарыс бергенімен, екінші қақтығыста оның сарбаздары жеңіледі. 1916 жылы 1 желтоқсанда басталған тергеу 1917 жылы 14 наурызына дейін созылды. Сатыбеков бастаған көтерілісшілерді дарға асу туралы үкім шығады, алайда Кеңес өкіметі орнап, бәрі де азаттық алды. Сатыбеков кейін "Қосшы одағына" және ұжымдастыру ісіне белсене қатысып, өмірінің соңғы кезіне дейін жемісті еңбек етті.

Дереккөздер
-----------

* Жетісу энциклопедия «Арыс» баспасы Алматы 2004
**Инктер**, инка (исп. inca) — алғашында Оңтүстік Америкада қазіргі Перу аумағын қоныстанған жергілікті тайпа. Кейін бұлар *Инк мемлекетінде* үстем топқа айналды. Америка құрлығын отаршылар жаулап алған соң, басым көпшілігі испан тілді қауымдастыққа айналып, өздеріне тілі, тұрмыс–тіршілігі жақын кечуа ұлтының төңірегіне топтасады. Антропологиялық жағынан инктер моңғол нәсілінің америкалық түріне жатады. Кечуа тобына кіретіндер инк тілінде сөйлейді. Христиан дінінің католик тармағын ұстанады. Рухани мәдениеті, тұрмысы жағынан өздері аралас отырып кечуа халқына ұқсас.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы, 4-том
**Екейбай Қашағанов** (27.8. 1920, Қордай ауданы, Иірсу ауылы – 10.12.1985, Алматы) – қоғам және мемлекет қайраткері. Экономика ғылымдарының кандидаты (1972).

  

Алматы педагогика техникумын, Қазақстан КП ОК жанындағы жоғары партия мектебін (1948), КОКП ОК жанындағы жоғары партия мектебін (1958) бітірген.
1939 жылы қазан айында әскерге алынып, 2-дүниежүзілік соғысқа қатысады, одан 1946 жылы оралады. 1948 – 55 жылдары Луговой ауданы партия комитетінің бөлім меңгерушісі, 2- және 1-хатшы болып істейді, Жамбыл облысы партия комитетінде бөлім меңгерушісі, хатшы қызметін атқарады, 1962 – 1964 жылдары Оңтүстік Қазақстан өлкелік партия комитетінің хатшысы, 1964 – 1980 жылдары Семей обкомының 2-хатшысы, облыстық атқару комитетінің төрағасы болады. 

Семейде Абай мен М.Әуезовке, Достоевский мен Ш.Уәлихановқа ескерткіш орнатуға, Абай, Достоевский, М.Әуезов мұражайларын ұйымдастырып, қыстауларын қалпына келтіруге, Семей қаласының ортасында Абай атындағы қазақ музыкалық драма театрын салдыруға күш-қайратын жұмсаған. 

Қазақ КСР Мемл. сыйлығының иегері, 3 рет Еңбек Қызыл Ту, Құрмет белгісі, Халықтар Достығы, І-және ІІ-дәрежелі Отан соғысы, 2 рет Қызыл Жұлдыз ордендерімен, 6 рет «Ерлігі үшін» медалімен марапатталған. Әр жылдары КСРО ХШЖК-нің бір алтын, үш күміс, 2 қола медалін жеңіп алған. 

Қордай ауданының Кенен ауылындағы орта мектепке Қашағановтың есімі берілген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Тараз энциклопедиясы"
Кретьен де Труа
**Кретьен де Труа** (фр. ; шамамен 1135-1185 жылдар) – француз куртуазды роман жанры шебері. 

Оның өмірі туралы мәлімет аз. Кретьен 5 роман және 2 поэма жазып қалдырған. *«Филомен»* атты поэмасы Овидейге арналып жазылған. Романдары: «Эрек», «Клижес», Ланселоттың королева Джиневреге деген махаббаты туралы жазылған «Арбадағы Рыцарь» атты романы, «Ивейн немесе арыстаны бар рыцарь» және «Грааль туралы ертегі немесе Персеваль». «Эрек пен Энида» атты шығармасы шамамен 1170 жылы, «Клижес» 1176 жылы, «Ивейн» мен «Ланселот» 1176-1181 жылдары, «Персеваль» 1181-1191 жылдары жазылған деп көрсетеді. Ол куртуазды әдебиетке бретондық желілерді алып келген. Кретьеннің оқушылары көп болған, соның бірі – Годфруа де Ланьи.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
*Басқа мағыналар үшін Бәйшешек (мағына) деген бетті қараңыз.*

**Екпе запыран** (лат. *Crocus sativus*) – құртқашаштар тұқымдасының бәйшешек туысына жататын биологиялық түрі. Ең көне екпе өсімдіктің бірі, біздің дәуірімізден 4 мың жыл бұрын Ежелгі Ассирия мен Ежелгі Мысырда белгілі болған. Оны әсемдік өсімдік ретінде ғана емес, әр түрлі тағамға тұздық ретінде және бояу ретінде қолданылатын ашық бояуға боялған аналық ауыз үшін де өсіреді. Көпжылдық түйнек жуашықты өсімдік, биіктіг 10-30 см, құртқашаштылар тұқымдасы. Түйнекті жуашық-талшықты жапырақшалар жабынған жайпақ шар тәрізді, шиыршықты түбінде көптеген қосалқы тамырлар бар. Жапырақтары салалы, сабақтары қысқарған, ұшында ірі ақшыл-күлгін түсті гүлі болады. Діңгекшесі ұзын, гүлден шығып тұратын қызғылт-сары қызыл үш жікке бөлінген аналық аузы бар. Қауашағы үш ұялы, дәндері ұсақ. Қыркүйектен қараша айына дейін гүлдейді.

### Дереккөздер

1. ↑  Жасыл Аптека кітабы,Алматы, Қайнар, 1992, ISBN 5-620-00483-X
**«Антверпен»** (ағылш. *Royal Antwerp Football Club*) — Бельгияның Антверпен қаласындағы футбол клубы. Бельгия жоғары дивизионында ойнайды. Өз алаңындағы ойындарын "Босэйл" стадионында өткізеді, сыйымдылығы 12 мың адам.

Тарихы
------

1880 жылы құрылған. Төрт рет Бельгия чемпионы атанды (бірақ соңғы рет 62 жыл бұрын). 1993 жылы УЕФА Кубок иелері кубогының финалына шықты, содан бері бельгиялық клубтардың ешқайсысы еурокубоктердің финалына шыға алмай келеді.

Клубта кезінде қазақстандық Максим Жалмағамбетов, Гурам Макаев, Сергей Остапенко секілді футболшылар доп тепті.

Жетістіктері
------------

* Бельгия чемпионы: (4) 1928/29, 1930/31, 1943/44, 1956/57
* Бельгия кубогы (4) : 1954/55, 1991/92, 2019/20, 2022/23
* УЕФА кубок иелері кубогының финалисі (1) : 1992/93

Сілтемелер
----------

* Ресми сайт (нид.) (ағылш.)
**Катери́на Анато́льевна Шпи́ца** *(туғ. 29 қазан 1985, Пермь, РСФСР, КСРО)* —ресей театр мен киноның актрисасы.

Екатерина Шпица

Биография
---------

  

Екатерина (Катерина) Шпица 29 қазанда1985 жылы Пермьде туды. Ата-аналары: анасы — *Галина Федоровна* заңгер, әкесі— *Анатолий Васильевич* шахтер.

13 жылға дейін Интеде(Коми Республикасы) тұрды. Ол № 2 екінші француз эксперименттік мектебінде оқыды.

1998 жылы «КОД» театр-студиясында оқыды (Пермь). Ол Пермь мәдениет институтын бітірді *(өнер факультеті , актёр бөлігі)*. Ол Пермьдегі *«Новая драма»* Камерный театрында М. А. Оленёва жетекші арқасында жұмыс істеді.

2005 жылдан бастап Мәскеуде мемлекеттік музыкалық ұлттық театрында түрлі фильмдерде түсуге бастады.

2010 жылы Константин Адаевпен күйеуде болған, Герман ұлы, ал қазір ажарасқан.

Актрисаның бойы 158 см.

Сілтемелер
----------

 Мұрағатталған 11 қаңтардың 2017 жылы.
Геракл мен Антейдің айқасы, Gregorio de Ferrari сызған.
**Антей** (грек. *Ἀνταῖος*, Antaios) — ежелгі грек мифологиясындағы жойқын күш иесінің бірі. Антейге қатысты бербер мифологиясында да ұқсас сюжет кездеседі, демек екеуі бір тамырдан шыққан миф екені анық.

Миф бойынша, Антей жер құдайы Гея (грек. *Γαῖα*) мен теңіз құдайы Посейдонның (грек. *Ποσειδῶν*) ұлы, Ливияның патшасы болған. Әйелі Тингис. Антейдің күші ерекше жойқын болған және ол жерге денесі тиіп тұрса болды, жер құдайы Геядан (анасынан) шексіз күш-құдірет бойына сіміріп, ешкім оны жеңе алмайтын болған. Ол өз жерінен өткен адамдарды өзімен күресуге мәжбүрлеген және оларды өлтіріп, өз әкесі Посейдонға олардың сүйегінен бір ғибадатқана салуға тырысқан.

Геракл мен Антей, б.з.б.515-510жж. Лувр
Грек батыры Геракл (Геркулес) Ливиядан өтіп бара жатып Антеймен күрескен екен. Антей әр рет жерге жығылғанда денесі жерге тисе болды жарасы қалпына келіп, қайтадан күші тасып шыға келген. Мұны байқаған Геракл оны биікке көтеріп, оның денесін жерге еш тигізбей қойған. Сөйтіп Антейдің күші сарқылып, тұншығып өлген.

Қазір адамдар Антей әңгімесінің мәнін "Рухани күш Материялық негізден ажырап қалмауы керек" дегенге келтіреді. Сондай-ақ, бұл мифология бір адам өзінің отанынан, тегінен, негізінен, тамырынан ажырап қалмауға тиіс, әйтпесе оның күші сарқылып, күйреп жоғалады деген мағынаны да емексітеді. Ал, мемлекет тұрғысынан айтқанда әр ел, әр халық өз жерінен ажырап қалмауы, территориясын ішкі-сыртқы жаулардан қатаң күзетуге, қорғауға тиіс дегенді білдіреді.

Ежелгі скульптурада Антей мен Гераклдің күресі негізгі тақырыптың бірі болған. Алиьгери Дантенің «Құдіретті комедия» еңбегінде де Антей образын Тозақтың тоғызыншы қабатын күзетуші жауынгер ретінде суреттеген. Генрих Гейне Антей туралы мифті өлеңмен жазған.

Грек мифологиясындағы Антей - Посейдон мифі мен Ливия - бербердің осы тектес мифі (грек. *Änti* деп аталған) сабақтасып жатқандықтан, тарих атасы Геродот Посейдонды ең алғашында Берберлердің мифі деп, кейін оны Гректер өз мифологиясына қосып алған деп жазады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Apollodorus, 2.5.11; Hyginus, *Fabulae* 31.
2. ↑  I. Malkin, *Myth and Territory in the Spartan Mediterranean*, 1994:181-87, giving sources, noted in Robin Lane Fox, *Travelling Heroes in the Epic Age of Homer*, 2008:182 and note 51.
3. ↑  Pseudo-Apollodorus, *Bibliotheke* ii. 5; Hyginus, *Fabula* 31.
4. ↑  Scholia on Pindar, Pythian Ode 9, 185, referring to Pherecydes, Pisander of Camirus and other unspecified writers
5. ↑  Olson, Charles. The collected poems of Charles Olson: excluding the Maximus poems. University of California Pr, 1997. p.3

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Антей мифологиясы ағылшынша
Палау
*Басқа мағыналар үшін Палау деген бетті қараңыз.*
**Палау** — тағам. 

Палауды майға пиязды қыздырып, мал етін (көбіне қой етін), сәбіз қосып, күріш салып бұқтырып әзірлейді. Оған кейде өрік немесе мейіз де қосылады. Ет қосылмай, мейіз салып пісірген түрін тәтті палау деп те атайды. Палау *түркі* халықтарының (әсіресе өзбектердің) арасында кеңінен тараған.

«Шалқан» палауы
---------------

«Шалқан» палауы — жуылған күрішті тұздалған суық суға салып (1 л суға 100 г тұз) 2 сағат ұстайды. Етті 25-30 г кубиктерге бөледі, майға қызарғанша қуырады, одан соң тұздайды, кесілген бас жуа қосып тағы да 5 мин қуырады. Оған ұзындап кесілген тұрма салады, күріш себеді, 1:1,5 есебінде ыстық су немесе сорпа құяды да, нығыздалып жабылған ыдыста баяу отта пісіреді. Үстелге әкелер кезде, маринадталған қиярлармен, балдыркөктермен безендіреді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ Энциклопедиясы", V-том
2. ↑  Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: К54 Қоғамдық тамақтандыру.— Алматы: «Мектеп» баспасы, 2007. — 232 бет.ISBN 9965-36-414-1
**Кеспелеуіш машина** – иленген қамырды қажетті пішінге келтіріп, жұқалап созып әрі кесіп шығаратын машина. 
Кеспелеуіш машинаның көлемі шағын, еңбек өнімділігі жоғары, сағатына 500 кг кеспе кесіп шығарады. Машинаның жоғарғы жағында қамырды жұмырлап, созып отыратын арнаулы тетік бар. Осы тетіктегі резеңке білік көмегімен жұқартылған қамыр 4 пышақты айналмалы білік арқылы өтеді де, кеспе болып кесіле береді. Кеспе арнаулы ГОСТ бойынша шығарылады, ұзындығы 300-650 мм, ал қалыңдығы әрқалай. Оқтау білік пен пышақты біліктің ұзындықтары әркелкі, ал жуандығы бірдей болады. Кеспе қалыңдығы біліктердің жақын не қашық орнатылуына байланысты.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1974ж. 5 том
2. ↑  Лапшерезка.
**Айнабек Нысанұлы** (1900, Бәйдібек ауданы Көктерек ауылы – 1972) – айтыскер ақын. 

Үш жасында қызылшамен ауырып, содан екі жанары суалып, зағип болып қалған. Әкесі Нысан ауызы дуалы би болған. Ол 13 жасында-ақ елге ақын ретінде таныла бастайды. Халық ақыны Нұралы Нысанбайұлы Айнабекті қасына алып, тәрбиелейді. Н. келе-келе төкпе ақынға айналады, ақын ретінде соғыс тұсында елге танылады. Ғалым Айнабек Нысанұлы Төреқұлұлының айтуынша, Айнабек Нысанұлы белгілі ақындар Манат қыз, Жылқыбай, Зұлпыхар, Италмас, тағы басқалардан өнеге алған. «Ойсалдың отыз ұлы», «Ілияс туралы жыр», «Өзім туралы», «Айнабек пен Орақтың айтысы», «М.Әуезовке арнау» секілді жырлары бар. Өлкелік, облыстық айтыстарда Құлжабай Төлеуов, Мыңбай Сұлтанбеков, Көпбай Әлімбетов, т.б. ақындармен айтысқа түскен. Оның айтыстары «Айтыс» (3-т.), «Оңтүстік ақындар айтысы» жинақтарында жарияланған. Бейіті Бәйдібек ауданындағы Көктерек ауылында.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010.ISBN 9965-26-096-6
2. ↑  Оңтүстік Қазақстан облысының энциклопедиясы
3. ↑  Отырар. Энциклопедия. – Алматы. «Арыс» баспасы, 2005 ISBN 9965-17-272-2
**Ангрен** (өзб. *Angren, Ангрен*) — Өзбекстанның Ташкент облысындағы қала. Халық саны — 126 мың адам (2005 жыл).

Тарихы
------

Ангрен қаласына кіріс жолы (Қарабаусай өзеңі, 2014 жыл сүреті)
1940 жылдың 29 қыркүйегінде Джигирстан қыстағында Ангреншахстрой аталатын жұмысшылар поселкесі пайда болады.Осы кезден бастап Шығыстағы ең ірі көмір бассейнінің жұмысы басталады.

1946 жылдың 13 маусымындағы Жоғарғы Кеңестің шешімі бойынша Ангреншахстрой жұмысшылар поселкесінің атауы Ангрен болып өзгертіліп, оған қала дәрежесі беріледі.

Географиясы
-----------

Ангрен қаласыдан Қоқанға шығатын жол (Қамшық асуы, 2014 жыл сүреті)
Ангрен өзеңі (2014 жыл сүреті)
Ангрен қаласы Ахангаран өзенінің бойында Шатқал және Шығыс-Курамин үстірттерінің аралығында Ташкенттің оңтүстік-шығысынан 78 км қашықтықта орналасқан. 
Қала Ахангаран жазығының сол жағалауында орын тепкен. Ол бірнеше бытыраңқы бөліктерден тұрады. 
Ангрен қаласы арқылы Ташкент-Қоқан автомагистральі кесіп өтеді.

Экономикасы
-----------

Ангрен — Өзбекстанның көмір өндірісінің орталығы. Қалада қоңыр көмір өндіріледі («Ангренкөмір АҚ»), «Шахта № 9»).
**Палак** — Палак есімінің этимологиясы *Πάλακος*, *Palaka*, *Pāδaka* «*ұзынаяқты*»деген мағына береді. (б. з. б. 2 ғ. 2-жартысында өмір сүрген) — скиф патшасы. Херсонеске қарсы соғыста скифтер әскерлерін басқарды. Херсонеске көмекке келген Диофант басқарған понти әскерінен жеңіліс тапты. Палак Херсонеске 2-рет шабуылға аттанып, тағы да жеңіліп қалды және понти патшасы Митридат VІ-ға бағынды.

Бұл жағдайлардың барлығы Диофанттқа арналған кітапта бейнеленген.
Алғашында диофантты соғыс 110—107 ғ. жатқызған, одан соң бұл соғысты 114—111 ғ. жатқызды.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы,9 том
**Кескентерек** – Қаратал өзені алабындағы Терісаққан өзенінің оң саласы.

Географиялық орны
-----------------

Жетісу облысы Панфилов және Кербұлақ аудандарының жерімен ағады.

Бастауы
-------

Тоқсанбай жотасының оңтүстік сілемдерінен бастау алатын Ақсу мен Есенқұл тармақтарының қосылуынан пайда болған.

Гидрологиясы
------------

Ұзындығы 51 км, су жиналатын алабы 507 км2. Жоғарғы ағысында өзен-тау арасында тар шатқалмен ағады, жағасы тік. Орта және төменгі ағысында жағасы жайпақ. Қар, жауын-шашын суларымен толығады. Өзен алабы жазғы мал жайылымы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
**(5) Астрея** — бесінші болып ашылған астероид, Негізгі белдеу тобына жатады.

Рим мифтерінен белгілі болған Астрея құдай әйелдің құрметіне орай аталды.

Оны 1845 жылы 8 желтоқсанда немістің әуесқой астрономы Карл Людвиг Хенке Дризен (қазіргі Дрезденко) қаласында ашты. Басында ол Вестаны бақылауға ниеттенген еді, кейін жаңа аспан денесіне кездейсоқ болған. Бұл ғылыми ашуы үшін Пруссия патшасы оған 1200 маркаға баратын жылдық зейнетақы тағайындады.

Вестаның ашылуынан кейін 38 жыл бойы еш жаңа аспан денесі табылған жоқ, сондықтан сол кездері алдыңғы төрт астероид планета болып саналды. Астреяның ашылуынан кейін көптеген жаңа астероидтар табылды, және бұл аспан денелерінің жаңа түрі екені айқын бола бастады.

Астреяның орбитасы (ақ түсті)
Ай мен алғашқы болып ашылған 10 астероидтың салыстырмалы өлшемдері.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  JPL Small-Body Database
2. ↑  The Planet Hygea

Тағы қараңыз
------------

* Астероидтар тізімі (1—100)
**Янис Болеславович Дуда**(1935 жылы туған), әскери қызметкер, генерал-майор (1988). Қиыр Шығыс Жоғары әскери командалық танк училещесін (1960), КОКП ОК жанығщағы Жоғары партия мектебін (1981) бітірген. 1960 жылдан Кеңес Армиясы қатарында офицерлік қызметте. 1976-1985 жылдары Қарағаңды облысының әскери комиссары. 1985-1992 жылдары Латвия КСР әскери комиссары. Төтенше жағдайлар женіндегі облыстық комиссия төрағасының орынбасары — облыс әкімінің көмекшісі. «Қызыл Жұлдыз», «КСРО Қарулы Күштерінде Отанға қызмет еткені үшін» ордендерімен, бірнеше медальдармен марапатгалған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5

*Бұл жаңа мақаланың бастамасы. Бұл мақаланы толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесуіңізді сұраймыз.*
**Анд таулары**, *Анд Кордильерасы* – Жер шарындағы ең ұзын (9000 км) тау сілемі, ең алып Кордильера тау жүйесінің Оңтүстік Америкадағы бөлігі. Ол Оңтүстік Американың Тынық мұхит жағалауын бойлай, солтүстіктен оңтүстікке қарай созыла жатқан тау тізбектен тұрады.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Анд таулары Анд (Кордильера) геосинклинальдық қатпарлану белдеуінің (альпілік қатпарлану кезінде) қайта көтерілген кезіндегі жас таулар. Сондықтан қазіргі кезге дейін жиі болып тұратын күшті жерсілкінулер олардағы тектоникалық процестердің әлі де тоқтамағанын көрсетеді. Мұнда бірнеше сөнбеген жанартаулар бар. Олардың ішінде Жер шарындағы ең биік сөнбеген жанартау ошағы – Льюльяйльяко (6723 м) осында орналасқан.

Жер бедері
----------

Жер бедерін меридиан бойымен созылып жатқан, ішкі тау аңғарлары мен үстірттерден тұратын жоталар тізбегі құрайды. Олар табиғи ерекшеліктері мен геоморфологиялық құрылысына қарай: Кариб Анд таулары, Солтүстік-Батыс Анд таулары, Эквадор Анд таулары, Перу Анд таулары Чили-Аргентина және Патагония Анд таулары болып бөлінеді. Бұл таулардың қатпарлы-жақпарлы тік құламалы шатқал беткейлерін көптеген өзен аңғарларымен тілімденген. Орта тұсында ені кең болып келген Пуна таулы үстірті орташа биіктігі 4000 м болатын ішкі аймақты құрайды.

Су торабы, климаттық белдеулері
-------------------------------

Анд тауының осы тұсында тектоникалық процестер нәтижесінде пайда болған көлдер жиі кездеседі. Жер шарындағы теңіз деңгейінен ең биік орналасқан Титикака көлі (3812 м) осында орналасқан. Анд таулары 6 климаттық белдеуде (экваторлық, солтүстік және оңтүстік субэкваторлық, тропикалық, субтропикалық және қоңыржай) жатыр. Тау жүйесі арқылы Амазона, Парана, Ориноко, т.б. өзендер бастау алатын мұхитаралық суайрық өтеді. Экваторға жақындау орналасқан климат белдеуі аймағында жауын-шашын өте көп жауады (3000-6000 мм). Анд таулары – хин ағашының, кок, картоп, т.б. құнды да дәрілік өсімдіктердің отаны. Анд таулары жануарлар дүниесіне өте бай.

Галерея
-------

|  |  |  |  |  |
| Аконкакуа көрінісі. |  | Орталық Андылар |  | Орталық Андылардың ғарыштан көрінісі |

Дереккөздер:
------------

1. ↑  Қазақстан балалар энциклопедиясы
**Ангола туы** (порт. *Bandeira de Angola*) — 1975 жылдың 11 қарашасында тәуелсіздік алғаннан кейін қолданысқа енгізілген Ангола мемлекеттік байрағы. Ту жоғарғы жағы қызыл, ал төменгі жағы қара екі бөліктен құралады.

Тарихы
------

Африканың басқа да елдерінің туы секілді Ангола туы басқарған партияның туының түрлендуінен пайда болған.Партизан қозғалысы, содан кейін Анголаның тәуелсіздігі жолындағы ұлттық қозғалысы (МПЛА) ортасында алтын жұлдыз орналасқан тудың дизайнын қолданды.Қызыл түс социализды, қара түс Африканы білдірсе, ал жұлдыз МПЛА-ға демеу көрсеткен Кеңес одағының жүлдызының үлгісі болып табылады.

Кейінірек 2010 жылдың 5 ақпанында Ангола конституцяиясында ту төмендегідей суреттелді:
«Мемлекеттік ту жоғарғы жолағы қызыл түсті, төменгі жолағы қара түсті екі жолақтан құралған алтын түстес тіктісті доңғалақ, мачете және жұлдыз орналаслуы тиіс.

* қызыл түс — отаршылық қысым, азаттық жолындағы күрес және отанды қорғау кезінде анголалықтардың қанын;
* қара түс — Африка құрлығын білдіреді.
* тіктісті доңғалақ — жұмысшылардың және өнеркәсіп өндірісінің нышаны.
* мачете — ауыл шаруашылық және қарулы күштің нышаны.
* жұлдыз — халықаралық ынтымастақтық пен ілгеріліктің бейнесі.
* алтын түстес — мемлекет байлыығын көрсетеді.

Жаңа тудың жобасы
-----------------

2003 жылы Ангола парламенті жаңа тудың жобасын қабылдауға ұсыныс жасады.Пропорциясы 2:3 жаңа тудың жобасы көлденең орналасқан бес жолақтан құралады.Жоғарғы және төменгі қою көк түсті жолақ бейбітшілік, әділдік және ынтымақтастықты білдіреді.Аралықтағы ақ түсті жолақтар татулық және бірліктің нышаны.Ал ортадағы қызыл жолақ тұрақтылық, ерлік және азаттық жолында қаза тапқан құрбандарды білдіреді.
Ортаңғы қызыл жолақтың ортасында тарихи және мәдени ерекшеліктің белгісі — 15 сәуле таралған, үш шоғырлас шеңберлерден құралған сары күн бейнеленген.Анголадағы Намибе ауданында, Читундо-Хулу (порт. *Tchitundo-Hulu*) үңгірінде орналасқан неолит дәуірнің жартасқа салынған суретінің көшірмесі еді.

Алайда, Конституциялық ассамблея және Конституциялық трибунал 1975 жылғы туды өзгеріссіз қалдырды.

Gallery
-------

* Теңіздің ар жағындағы Ангола ауданы туының жобасы (1967).Теңіздің ар жағындағы Ангола ауданы туының жобасы (1967).
* Анголаның тәуелсіздігі жолындағы ұлттық қозғалысының туы.Анголаның тәуелсіздігі жолындағы ұлттық қозғалысының туы.
* Ангола туының ұсынылған жобасы (1996).Ангола туының ұсынылған жобасы (1996).
* Ангола туының ұсынылған жобасы (2003).Ангола туының ұсынылған жобасы (2003).

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Angola - proposal for a new flag

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Ангола "Flags of the World"та (ағыл.)
* Мұрағатталған 22 маусымның 2004 жылы.
**Мәдени апроприация, мәдени иемдену**(ағыл. *Cultural appropriation*, орыс. *Культурная апроприация*) – бір мәдениет элементтерінің басқа мәдениет мүшелерімен иемденіп, меншіктелуі немесе пайдалануын теріс құбылыс ретінде қарастыратын социологиялық тұжырымдама. Оның негізінде мәдени белгілері тартылып алынатын жақ эксплуатация мен қысымға ұшырайды деген пікір жатыр.

Солтүстік Америкада мәдени иемдену тұжырымдамасы әсіресе үндістер(Америка құрлығының байырғы халқы) мен афроамерикандықтардың мәдениетіне арналған зерттеулер мен жазбаларда әсіресе көп.

Алғаш рет «Мәдени иемдену» ұғымы ХХ ғасырдың 80-90-шы жылдары батыс экспансионизмнің постколониалдық сыншыларының арасында қолданыла басталды. Американдық лингвист Джон Макуортер мәдени апроприация ұғымының пайда болуын «қара адамдардың музыкасына еліктейтін ақ поп-музыканттарға қарсы наразылық» деп түсіндіреді. Макуортердің классикалық мысалы Элвис Преслидің шығармашылығы болып қарастырылады.
«Мәдени иемдену» термині көбіне жағымсыз мағынада қолданылады. Көп жағдайда ол кіші, отар мәдениеттері меншіктелсе, не екі жақ халықтар тарихи, этникалық не расалық конфликтте болса, қолданылады.

Бұл концепцияның жақтаушыларының ойы бойынша, мәдени апроприация ассимиляциядан(алмасу, бірігу) өзінің көбіне отарлық езгі ретінде келетінімен ерекшеленеді. Яғни, бұл жағдайда метрополия(доминант) отар халық мәдениетінің(донор) элементтерін меншіктейді және оның тарихи-мәдени контекстін елемей, оны орынсыз, кейде күлкі не «тренд» ретінде қолданады. Донор-мәдениеті үшін олардың салт-дәстүрлері, әдебиеті мен тарихы басқа ел қолына түсіп, өзінің түп мағынасынан арылатыны аса құрметті затты қор қылу болып қарастырылады. 

Мәдениетті иемдену мәселесі, әдетте, еуропалық нәсілден шыққан иммигранттардың ұрпақтары үндістер, африкалықтар немесе азиаттықтардың мәдениетін қолданғанда көтеріледі. Айта кетерлік нәрсе - еуропалық мәдениеттің элементтерін иемдену көбіне апроприяция емес, ассимиляция ретінде қарастырады. Сонымен қатар, егер азиялық адам афроамерикандық стилді және мінез-құлыққа еліктесе, немесе афроамерикандық үнді костюмін кисе, онда бұл да мәдени иемдену ретінде қарастырылады.
**Ангус Макларен** (ағылш. Angus McLaren; 3 қаңтар 1988, Вонтагги, Виктория, Австралия) — австралиялық актёр.H2O телехикаясындағы Льюиса МакКартнидің рөлімен танымал.

### Өмірбаяны

Ангус 1988 жылдың 3 қаңтарында Виктория штатының Вонтагги қаласында дүниеге келген.Леонгата сүт фермасында өскен болатын. Ballet Imperial тобының мүшесі.Мектеп озаты болған.Жүзумен айналысқан.Әкесі мен балық аулағанды ұнатады.Сахнаға кішкентай кезінен бастап шыққан.Мектептегі әртүрлі қойлымдарға қатысқан.

### Фильмографиясы

* 1985—2010 — Соседи
* 2002 — Двойное видение
* 2004 — Такой разный Фергус Макфайл
* 2006 — Отверженные
* 2006—2008 — Н20:просто добавь воды
* 2008—2009 — Упаковано Рефтерами

Дереккөздер
-----------

 Мұрағатталған 14 ақпанның 2015 жылы. А́нгус Макла́рен
Заратуштра діні
**Ангра-Майнью** (Анхра-Майнью, Angra Mainyu, Ahriman) — Заратуштра дініндегі Ізгілік Тәңірі Ахура Мазданың (Ahura Mazda) жауы, зұлымдық пен қараңғылық бастауы; ол шыңырау тұйғиыққа жайласқан. Зороастризм (Zoroastrianism) бойынша Ахура Мазда оны жеңіп, Ахриманды сейілтіп, мәңгілік бақытқа жеткізеді. Бірақ соған дейін ол талай жамандықты жасап үлгіреді. Жер-әлемдегі барлық зұлымдық соған тән, содан бастау алған. 

Заратуштра діні
Ол әртүрлі бенеде көріне алады, жылан болып, жас жігіт болып, шаян болып. 

Ахриманнан басқа тағы алты зұлым күш бар, барлығы жетеу (жеті албасты), Daeva (албасты, жамандық жасаушы), оның қол астында Druj（сандырақтың өкілі）、Naonhaithyeh（тәкаппарлық өкілі）、Sauru（бұзғыншылық өкілі)、Aka Manah(сұрқиялық өкілі）、Nasu（шіріктік өкілі）、Apaosha(құрғақшылық өкілі）、Jahi (аздырушы пері）Aesma（ашу албастысы
***Әбүлақан Райымбеков*** - 1923 жылы 15 желтоқсанда Жезқазған облысының Ұлытау ауданындағы «Ұлытау» кеңшарында туған. 1939—1941 жылдары Қарсақбай аудандық мемлекеттік банк бухгалтері, 1941 — 1948 жж. Жезқазған аудандық «Қызыл кенші» газетінің әдеби қызметкері, жауапты хатшысы, редакторлық орынбасары болады. 1940 жылы облыстық газетте «Есембектің әңгімесі» деген тұңғыш очеркін жариялаған. 1948—1951 жж. — республикалық «Лениншіл жас» (қазіргі «Жас алаш») газетінің әдеби қызметкері, 1952 жылы Жезқазған кенішінде шахта жұмысшысы болып істейді. 1958 жылы Алматыдағы Қазақ ұлттық университетінің филология факультетінің журналистика бөлімін бітіреді. Ұлытау ауданының «Шеңбер» совхозында, Жезқазған кенішіндегі орыс орта мектебінде, кәсіптік училищеде қазақ тілі мен әдебиеті пәндерінен сабақ береді. 1963 жылы Қазақ ұлттық унивеситетіің аспирантурасына түсіп, 1966 жылы кандидаттық диссертация қорғайды.
Ташкенттің Низами атындағы пединституты қазақ тілі мен әдебиеті бөлімінде ұстаз, Қазақ КСР Ғылым академиясының М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының ғылыми қызметкері, Қазақ ұлттық университетінің журналистика факультетінің доценті болды. Қазір зейнетте.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса - Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл
2. ↑  Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6
**Нұрбаев Әдбірахман Баймұхаметұлы** (18.08.1926 ж.т. Жамбыл ауд. Ақбұлым а.) - қайраткер, еңбек ардагері. Соғыс жағдайына байланысты еңбекке ерте арласқан. 1943 ж. Жамбыл қант зауытындағы орта мектепті бітіріп Жасөркен ұжымшаырндағы сегізжылдық мектепте геграфия пәнінен сабақ берген.

#### Еңбек қызметі


1944-46 ж. Мемлекеттік қауіпсіздік министрінің Жамбыл ауд. бөлімшесінде операвтивтік өкіл қызметтерін атқарған. 1946-49 ж. Жамбыл ауд. кеңесінің атқару комитетінде құпия бөлімше бастығы, жауапты хатшы, облыстық комсомол комитетінің нұсқаушысы, 1949-51 ж. Ленинград (қазіргі Санкт-Петербург) қаласындағы 2 жылдық тергеушілер мектебінде оқыған. 1951-59 ж. Республика, Қызылорда, Жамбыл облыстық прокуратуралары мен ішкі істер бөлімінде тергеуші, прокурор болып қызмет істеген. 1959-61 ж. Жамбыл облыстық атқару комитеті мен облыс Оңтүстік өлкелік партия комитеттерінде жауапты қызметте болды. 1966-71 ж. Жамбыл обл. Актокөлік, тас жолдар және байланыс қызметкерлері кәсіподақ комитетінің төрағасы, 1971-80 ж. Жуалы аудандық кеңесі атқару комитетінің төрағасы, 1980-86 жылдары облыстық тұтынушылар одағы басқарма төрағасының орынбасары болды. Облыстық кеңестің депутаты болып 5 рет сайланды.

#### Марапаттары

Құрмет белгісі. Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің "Құрмет" грамоталарымен марапатталған.

#### Дереккөздер

1. ↑  Тараз, Жамбыл облысы энциклопедиясы, Алматы 2003
**Төлешев Сатымбек Омарұлы** (1920-1977) - Жамбыл облысы, Шу ауданының Жамбыл атындағы кеңшарында туып, Саратов балалар үйінде тәрбиеленеді. 

1937 жылы Семейдегі Қазгеолог бақылау жұмысшыфакқа оқуға түсіп, 1939 жылы аяқтайды. Осы жылы Сатымбек Омарұлы Мәскеу Тау-кен институтына түседі, алайда соғыс алдында Алматыға оралып, 1941 жылы атқыштар училищесін аяқтайды. Осы жерде лейтенант болып, Алматыда құрылып жатқан 391-атқыштар дивизиясына жіберіледі. Сатымбек Омарұлы осы дивизияның құрамында рота командирі ретінде соғысқа аттанады. 1942 жылы ауыр жараланады.

Госпитальдан кейін Сатымбек Омарұлының әскери өмірінің жаңа кезеңі басталады. Ол «Выстрел» офицерлер курсын аяқтап, енді соғысқа мотоатқыштар баталъонының командирі болып аттанады. Тағы да жараланып, госпитальға түседі. Тағы да жаңа қызмет – Гвардиялық әуе-десант бригадасының I батальонының командирі. Тағы да жараланады. Бұдан кейін Сатымбек Омарұлы Словакияда құрылып жатқан десантшылар тобына қосылады. Қарсыластар тылына (Польша, Чехословакия) 1944-45 жылдары Золотарь жолдастық бірлестігінде бірлестік штабы бастығының қызметін атқарды. 1945 жылы Сатымбек тұрақты қызыл әскер құрамына қайтып оралады.

1949 жылы Төлешев С.О. Қазақстанға оралып, №1 баспахананың директоры қызметіне тағайындалды. Соғыстан кейінгі Қазақстан полиграфиясының қайта жандануы жолында қызмет ете жүріп, №2 баспахананың директоры болды.

Сатымбек Омарұлы 40 жасында Мәскеу полиграфиялық институтын сырттай аяқтайды. Кейін Алматы Кітап фабрикасын құрып, «Кітап» өндірістік бірлестігінің бас директоры болды. Ол полиграфист мамандардың түгел бір толқынын тәрбиеледі.

Төлешев С.О. соғыс жылдарында Жауынгерлік Қызыл Ту, I және II дәрежелі Отан соғысы, Қызыл Жұлдыз, Отан соғысының I дәрежелі партизаны ордендерімен, КСРО медальдарымен марапатталды. Польша жеріндегі партизандық жұмыстарға қатысқаны үшін С.О. Төлешев Польшалық үздік орден Виртути Милитари Күміс крестін иеленді. Бейбітшілік кезінде Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталып, ҚазКСР Еңбек сіңірген мәдениет қызметкері атағы берілді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері. Анықтамалық. Алматы, «Білім» баспасы. 2005 ж. – 576 бет. ISBN 9965-09-134-Х
**Қасым Әзімхан** (24.01.1952. Жамбыл облысы, Жуалы ауданы, Қошқар ата ауылы) – журналист..ҚазМУ–ді бітірген (1983 жылы). Еңбек жолын 1967 жылы бастауыш сынып мұғалімдігінен бастап, Жуалы аудандық газетінде корректор, тілші, жауапты хатшы (1970–76 жылдары), "Лениншіл жас" газетінде корректор, тілші, бөлім бастығы, жауапты хатшы, бас редактордың орынбасары (1976-90, 1992-97 жылдары), "Егемен Қазақстан" газетінің аға тілшісі (1990-92 жылдары), "Заң газеті" және "Заң" журналының бас редакторы (1997–2002 жылдары). ҚР Журналистер одағы жүлдесінің иегері.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Баспагері мен полиграфистері. Анықтамалық. Алматы, "Білім" баспасы. 2005 ж. — 576 бет.ISBN 9965-09-134-Х
**Сауалнама** - нақты адамдар тобына сұрақтар қою арқылы алғашқы ақпаратты жинау әдісі. Зерттеушінің респондентпен анкета арқылы жүзеге асырылатын байланысына негізделген эмпирикалық
зерттеуін әлеуметтанулық өлшеу тәсілі.Сауалнама мақсаты - жеке және қоғамдық санадағы құбылыстар немесе қарапайым фактілер, оқиғалар туралы ақпарат алу.
Сауалнама ақпараттың дәлдігі мен жүйелігін қамтамасыз етеді. Бұл әдіс экономикалық тұрғыдан да тиімді, яғни оған шығын, уақыт және құрал аз жұмсалады. Сауалнаманың әртүрлі жолдары бар: қалыпқа түспеген (еркін сұхбат, т.б.) және қалыпты (алдын ала дайындалған сұрақтар көмегімен).
Сауалнама өткізу жиілігіне байланысты бір рет және көп рет болып бөлінеді. Сонымен бірге сауалнама *жазбаша* және *ауызша* деп те бөледі. Сауалнама тиімділігі тұрақты сұхбат алушы және сауалнамаға қатысушылардың болуынан тәуелді. Жалпы сауалнама нәтижелері тек ғалымдарға ғана емес, сонымен бірге өкіметтік және қоғамдық ұйымдар өкілдеріне, жалпы қауымға да белгілі болады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Саяси түсіндірме сөздік. – Алматы, 2007.
 ISBN 9965-32-491-3
2. ↑  Биекенов К. Садырова М. Әлеуметтанудың түсіндірме сөздігі. — Алматы: Сөздік-Словарь, 2007. — 344 бет. ISBN 9965-822-10-7
Антарктиданы зерттеу жұмыстары
------------------------------

Құрлықты және оның жағалау бөлігін ғылыми түрде зерттеуді Роберт Скотт экспедициясы бастаған. Жүйелі халықаралық геофизикалық зерттеу жұмыстары 1957 ж. басталды. 11 ел құрлық пен оның жағалауындағы аралдарда 57 база құрып, ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізді. Әр ел ғалымдарының басшылығымен ұйымдастырылған экспедициялар құрлықты бірнеше рет кесіп өтіп, Оңтүстік полюс, геомагниттік және «жетуге қиын» полюстерге жорықтар жасалды, тұрақты зерттеулер мен байқаулар жүргізді. Соңғы жылдары Антарктидада жүзден астам ғылыми-зерттеу стансалары бүкіл жыл бойы және маусымдық жұмыс жүргізеді. Онда 16 мемлекеттің зерттеушілері өзара байланыста жұмыс жасайды. Антарктида қойнауында мол кен байлықтарының (тас көмір, темір, слюда, графит, алтын, уран, молибден, мыс, никель, қорғасын, мырыш, күміс, титан, т.б.) қоры бар екендігі анықталды және олардың кейбіреулері өндіріле бастады. Антарктида табиғатын зерттеп білу планетамыздағы тіршілік дамуының өткені мен болашағы арасындағы байланысты анықтауға мүмкіндік береді. Әсіресе ол құрлық – мұхит – атмосфера – мұздану процестері арасындағы байланысты анықтауда негізгі буын болып табылады.Антарктика – Жер шарының оңтүстік поляр аймағы. Антарктиканың (грекше antі – қарсы, arktіos – солтүстік) табиғи шекарасы өте айқын байқалады. Ол дүниежүзілік мұхиттың беткі суларының біршама жылы және керісінше мейлінше салқын бөліктерінің араласатын аймағы – антарктикалық конвергендену белдемі арқылы өтеді. Бұл шекара негізінен 48 – 60Ә оңтүстік ендік аралығында орналасқан. Поляр аймағын алып жатқан Антарктиканың аумағы шамамен 52 млн. км². Оның құрамына бетін қалың мұз жамылғысы жауып жатқан Антарктида құрлығы мен оған жалғас жатқан Александр І жері, Оңтүстік Шетланд, Оңтүстік Оркней, Оңтүстік Сандвичевтер, Оңтүстік Георгия, Баллени аралдары мен арал топтары және құрлық жағалауын шайып жатқан, шартты түрде Оңтүстік мұхит деп аталатын – Тынық, Атлант, Үнді мұхиттарының антарктикалық бөлігі енеді. Құрлық жағалауындағы қайраңдарда Росс, Уэделл, Беллинсгаузен, Ынтымақ, Ғарышкерлер теңіздері бар. Уэделл және Росс теңіздерінің елеулі бөлігін қайраңды мұздықтар басқан. Қыс кезінде мұхиттағы қалқыма мұздықтар шекарасы солтүстікте ашық мұхит айдынында 50Ә оңтүстік ендіктерге дейін жетіп, аумағы 20 млн. км² болады. Бір жылдық мұздың қалыңдығы 1,5 – 2 м-ге жетеді, көп жылдық мұздар мұзтау түрінде кездеседі. Антарктика Арктикамен салыстырғанда табиғатының қаталдығымен ерекшеленеді. Онда жер шарының ең суық полюсі орналасқан (89,2ӘС).2012 жылы қаңтар соңында Ресей ғалымдары Антарктида мұзын 30 жыл бұрғылап, 4000 метр тереңдіктен әлемдегі аса ірі тұщы көлді тапты. Ол көл жалғыз емес екен. Мәңгілік мұзды аймақта ірілі-уақты 80 көл бар болып шықты. Егер де ол суларға қолжетімді болса, жер бетіндегі халықты 150 жыл ауызсумен қамтамасыз етуге болады екен. Бірақ тұщы су мұз астында, тым тереңде жатыр
Бұрынғы конвертоплан

Алғашқы автожирлер
------------------

Құрамдас ұшу аппараттарының бойына тікұшақтар мен ұшақтардың қасиеттері біріктірілген. Мұндай апараттардың алғашқысы автожир болды. Автожир – көтергіш күшті қанаты емес, жеткші қалағы тудыратын ұшақ. Тұңғыш автожирлерді 1920 – шы жылдарда испаниялық Сиерва жасады.Н.И. Камов пен Н.К. Скрижинский құрастырған кеңестік бірнеше автожирлере Ұлы Отан соғысының бастапқы кезеңіне де қатысқан. Бір өкініштісі, автожирдің ұшақпен салыстырғында артықшылықтары көп болған жоқ, жылдамдық пене жүк көтергіштік жағынан көп төмен болды. Тік ұшақ жасаушылардың жетістіктері ақыр – аяғында автожирді қажетсіз етіп тастады. 

Қазіргі заманғы конвертоплан

Тікұшақ
-------

Тікұшақтың басты артықшылығы – тігінен көтерілу және қону мүмкіндігі. Басты кемшілігі – ұшу жылдамдығының аздығы. Тікұшақтың жылдамдығын тым құрығанда поршенеьді ұшақтың дееңгейіне ежеткізуге инженерлер ондаған жылдар бойы күш салды. Тікұшақтарға қосымша реактивтік немесе поршеньдік қозғалтқыштарды орнатты, алайда негізгі мәселе тікұшақтың жылдамдығын арттыру емес екен. Қиындық еңе алдымене жетекші винттің қалақтарына байланысты болып шықты. Тікұшақтың жылдамдығы шамамене сағатына 350 км болған кезде қалақтардағы ауа ағыны дыбыс жылдамдығына дейін күшейееді, ал бұл аппараттың жобалануына мүлде ебасқа қырынан келуді аталап етеді. Қосымша қозғалтқыштарды бар будан тікұшақтарды жасау әрекеттері әзірге сәтті бола қойған жоқ. Қазіргі уақытта АҚШ – та және Батыс Еуропада дайындалған будан тікұшақтардың жаңа буыны сынақтан өтуде.

Конвертоплан
------------

Ұшақтан тікұшақ күрделі, ал тікұшақтан конвертоплан күрделі, тек құрылымы жағынан емес. Конвертопланды ауыспалы режимдерде – әуеге көтерілуден ұшуға және ұшудан қоніға бет алғанда басқару оңайға соқпайды. Конвертопланның қалақтары – бұрылмалы. Көтерілгенде және қонғанда қалақтары тік орналасады да, ең алдымен көтергіш күш тудырады. Ұшу кеезінде қалақтардың осьтері көлденеең орналасады – қалақтар кәдімгі ұшақтың қалақтары сияқты "жұмыс істейді", ал қанаттары көтергіш күшті тудырады. Ұзақ жылдар ішінде конвертопландардың қалақтарымен және мотогондолдарымен бірге қанаты да бұрылады, ал кейбіреуеінің мотогондолдары ғана бұрылады. Қалақтары өзгеше. Диаметрі жағынан олар тікұшақ пен ұшақтың қалақтарының аралығында тұр. Тікұшаққа диаметрі үлкеен қалақ керек, ал ұшаққа үлкен қалақтың қажеті жоқ. Америкалықтар әлеемдегі бірінші сериялық V – 22 "Оспри" конвертопланын дайындауға отыз жылын жұмсады. XXI ғ. басында "Оспри" АҚШ теңіз жаяу әскері корпусы мен әскери теңіз күштерін қаруландыруға қабылданды, бірақ олар қазірдің өзінде ұрысқа толық жарамды емес.

Қазіргі автожирлер

Қызықты деректер
----------------

"Оспри" тәрізді аппаратты жобалау жұмысы М.Л. Миль атындағы конструкторлық бюрода жүргізілді Алғашқы ұшатын үлгілерді жасау 1986 – 1995 жылдарға жоспарланды, бірақ 1990 – шы жылдардың басында Ми – 30 жобасы бойынша жұмыстар тоқтатылды.

Дерек көздер
------------

* 
* Техника,"Балалар энциклопедиясы Росмэн",Мәскеу 2012,ISBN 978-5-353-06042-0,УДК 087.5,ББК 92
Фильм аты: Ауыл сақшысы 

Шыққан жылы: 2013 

Жанр: Телехикая, Сериал, Детектив 

Рөлдерде: Дәурен Серғазин 

Суреттеме: "Қазақстан" ұлттық арнасында 2013 жылғы 11 қарашадан бастап "Ауыл сақшысы" деген сериал басталады. Сюжетте қаладан ауылға ауысып келген жас полицей туралы баяндалады. Жұмысы біткеннен кейін лейтенант қалаға оралмақ болады, бірақ махаббат оның жоспарын өзгертеді. Сериалда сондай-ақ жер қойнауында жатқан қазба байлық үшін жерге таласқан үлескерлер туралы сөз болмақ. Жобаның сценариін жазған Бейбарыс Жұманиязов. Музыкасы Айдос Сағатовтыкы. Сериалды түсірген - белгілі режиссер Сәбит Құрманбеков, продюсері - Виктор Климов. Ауыл сақшысы рөлін Дәурен Серғазин сомдайды. 16 бөлімнен тұратын "Ауыл сақшысы" сериалы "Қазақстан" арнасында 11 қарашадан бастап көрсетіледі.

Дереккөздер
-----------

1.
**Қасым Сәрсенұлы Тоғызақ**
(3.11.1910, Қазіргі Қостанай облысы Меңдіқара ауданы - 1984) - ақын, аудармашы. 1926 - 1930 жылы Қостанай педагогикалық техникумында, 1930 - 1933 жылы Ленинградтағы (қазіргі Санкт-Петербург) А.И. Герцен атындындағы педагогикалық интернатта оқыған. 1934 - 1936 жылы қазақстан Жазушылар одағында бөлім меңгерушісі, Ж.Жабаевтың әдеби хатшысы болып жұмыс істеген. Қасым Сәрсенұлы Тоғызақәдеби қызметін 1927 жылы бастаған. Өлең, очерк, фельетондары мерзімді баспасөзде жарияланып тұрған. 30-шы жылдардың аяқ кезінде "Жедел қарт" атты фельетондар жинағы жарық көрген.
Өлеңмен жазылған "Сібір Омар" романы (1-бөлім, 1958, 2-бөлім, 1967) жарияланды. Таңдамалы поэмалар мен аудармалары "Айдауық" деген атпен жеке кітап болып басылды (1971). Ол орыс каламгерлері A.С. Пушкиннің "Бақшасарай фонтаны", М.Лермонтовтың "Демон",
"Мцыри", "Хажы Әбірек", "Саша", "Ақын өлімі", А.Некрасовтың "Орыс әйелдері", Н.Гогольдің "Үйлену",
А.Чеховтың "Шағала", А.Толстойдың "Алтын кілт", т.б. шығармаларын, B.Маяковский, Д.Бедный, С.Стальский, В.Лебедев-Кумач, А.Твардовский, Я.Купаланың бірқатар өлеңдері мен дастандарын, "Ленин Октябрьде", "Ленин 1918 жылы", "Яков Свердлов", т.б. кинофильмдерінің сценарийлерін қазақ тіліне аударған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010.ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
Қасым Тоғызақов (1910–1984) 3 қарашада Қостанай облысы, Меңдіқара ауданында туған.

1926 жылы жетіжылдық мектепті бітіріп, Қостанайдағы педагогика техникумында оқыды. Оны бітірген соң, 1930 жылы Ленинградтағы А.И.Герцен атындағы педагогика институтының орыс тілі мен орыс әдебиеті факультетіне түскен. 

1934 жылы Алматыға келіп, Қазақстан Жазушылар одағында аударма бөлімінің меңгерушісі болып істеген. 1936 жылы халық ақыны Жамбылдың жеке әдеби хатшысы болып, онымен бірге Мәскеуде болған қазақ әдебиеті мен өнерінің онкүндігіне барады. Ақынның айтқан өлеңдерін жазып алып, редакциялаған және оның сол кезде шығарған негізгі шығармаларын сөзбе-сөз орысшаға аударған.

1934–1940 жж. М.Лермонтовтың «Демон», «Мцыри», «Хаджи Абрек», «Ақынның өлімі», «Тамара», т.б. шығармаларын, А. Пушкиннің «Бақшасарай фонтаны», В. Маяковскийдің «В.И.Ленин», Н.Некрасовтың «Орыс әйелдері» поэмаларын, Н.Гогольдің «Үйлену» пьесасын, А.Чеховтың «Шағаласын», А.Толстойдың «Алтын кілтін» қазақшалаған. А.Твардовскийдің «Василий Теркин», А.Мицкевичтің «Тукай», П.Антокольскийдің «Ұлым» атты поэмаларын, сонымен қатар Д.Бедныйдың, Лебедев-Кумачтың, Безымянскийдің, И.Вазовтың, Я.Колостың, Я.Купаланың, басқа да ақындардың өлеңдерін қазақ тіліне аударды. И.Шуховтың «Өшпенділік» атты романын, Х.Есенжановпен бірге Бальзактың атақты «Шегірен былғары» романын тәржімалады.

«Қозы Көрпеш-Баян сұлу» операсына либретто, «Сібір Омар» атты поэма жазды.

Шығармалары: Сібір Омар. Өлеңмен жазылған роман. А. «Жазушы», 1967; Омар Сибирский. Роман в стихах. А. «Жазушы», 1968; Таңдамалы. А. «Жазушы», 1980.

Дереккөз
--------
1980 жылы Алматы қаласында туған. 1997 жылы Күләш Байсейітова атындағы Республикалық музыкалық колледжге (скрипка класы бойынша) оқуға түсті. Оқу кезінде Қазақстан Республикасының Мемлекеттік академиялық симфониялық оркестрінің, "Солистер Академиясы" Мемлекеттік камералық оркестрінің құрамында өнер көрсетті. Ол –Ахмет Жұбанов атындағы Халықаралық фестивальдың лауреаты (Алматы, 1999), жас орындаушылардың VIII Республикалық конкурсының лауреаты (Алматы, 1997, Гран-при), М. Стрихарж бен Б. Вайкл атындағы скрипкашылар конкурсының лауреаты (Алматы, 1998). Нақты кезеңде Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясы оркестрлік факультетінің 1-ші курсында оқиды.

Дереккөздер
-----------

1. Әнші бұлбұл кітабы, 2007 ж, 111 бет