recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Басқа мағыналар үшін Адай (айрық) деген бетті қараңыз.*
**«Адай»** – Құрманғазы Сағырбайұлының күйі.

Сипаттамасы
-----------

Күй халықтың еркіндік жолындағы ерлік күреске толы ой-идеясын екпінді ұран түрінде беруге құрылған.

Тарихы
------

Домбырашы Қали Жантілеуов 1934 жылы Алматы қаласында кәсіби сахнада «Адай» күйін алғаш рет орындаған. 

1935 жылы Лұқпан Мұхитов орындауында күйтабаққа жазылып, ол «Амангелді» көркем фильмінде пайдаланылды; ал композитор Ахмет Жұбанов «Адай» күйін оркестрге түсірді. Осы күй қазіргі кезге дейін өзгеріссіз орындалып келеді. 

«Адай» күйінің екінші бір түрін өзінің домбырашылық орындау ерекшелігіне қарай кезінде Дина Нұрпейісова тартқан. Халық күйі "Адай" бұрынғы ел батырларының намысын шыңдап, жігерін қайрайтын ұран.

Құрманғазы бірде келе жатып, қазақтың адай руының 300 жауынгеріне кездеседі. Сол жерде ол қазақтардың алда тұрған 2 мыңдай түрікменнің жауынгерлерімен соғысайын деп тұрғанын естіп, бұлар өздерінен бірнеше есе көп жауға қалай шабайын деп тұр? Қалай болар екен деп биікке, тауға шығып ұрыстың бағытын қарап тұрған. Бұл кезде қазақтың адамнан құрылған 300 жауынгер бір қатарға қатар тұрып, сосын аттарының құйрығына қойдың терісін (тулақ) байлап, қатар тұрған күйінде қаптап тұрған түрікмендерге қарсы шапқан. Түрікмендерге қатар шауып келе жатқан 300 адай аттардың сүйреген тулағынан үлкен шаң көтеріліп, оларға өте көп болып көрінген. Түрікмендер сасып, қорқып адайлар жақындағанда кейін қарай бытырай қашқан. Адайлар артынан қуып, жеткендерін құлатып, қырған. Бұны көріп тұрған Құрманғазы адайлардың тапқырлығына, батырлығына таң қалып, сол жерде «Адай» күйін шығарған екен. Адай күйін тыңдасаң жауға шапқан ержүрек батырлардың айқайы мен аттардың шапқан дүбірі естіледі.

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| к т Құрманғазы күйлері |
| --- |
|  |
| 

Адай • Айда бұлбұл • Айжан қыз • Ақбай • Ақсақ киік • Алатау • Аман бол, шешем, аман бол! • Амандасар • Арба соққан • Байжұма • Балбырауын • Балқаймақ • Бас Ақжелең • Бес тайлақ • Боз қаңғыр • Бозшолақ • Бұқтым-бұқтым • Бұлбұлдың құрғыры • Демалыс • Ертең кетем • Жігер • Итог • Кедей зары • Көбік шашқан • Кісен ашқан • Кішкентай • Қазижан • Қайран шешем • Қапы • Қуаныш • Қыз Данайдың қырғыны • Қызыл қайың • Лаушкен • Маната • Назым • Не кричи, не шуми • Ойбай, балам • Пәбескі • Перовский маршы • Саранжап • Сарыарқа • Сексен бие • Серпер • Терезеден-есіктен • Терісқақпай • Төремұрат • Түрмеден қашқан • Тізе қақпай • Ұзақ Ақжелең
 |

 |
**Абдолла Әбдірахманұлы Асылбеков** (1896-1938), журналист, жазушы және қоғам қайраткері.

Арғын тайпасы Қуандық руының Тоқа бөлімінен шыққан..

*«Біздің де күніміз туды», «Октябрь күнінде»* атты деректі повестері 1921 ж. Орынбор қаласында жеке кітап болып басылып шықты. С. Сейфуллиннің *«Тар жол, тайғақ кешу»* атты романында Абдолла туралы толық мағлұмат берілген.

Турашыл, ер мінезді, ұлт мүддесін түсінетін азамат ретінде Асылбеков *«Алашорда»* үкіметі қайраткерлерінің оқу-ағарту, жерге қоныстандыру, дербес экономикалық бағытты ұстанужөніндегі көзқарастарына іштартты. Ол 1922 ж. қазақ қызметкерлерінің кеңесінде А. Байтұрсынов пен С. Сәдуақасовтың, Әуезовтің *«коммунистік-колонизаторлық саясатқа қарсы»* пікірлері мен ашаршылықтың зардаптарын жою туралы ұсыныстарын қолдады. 1921 жылы Әуезовпен бірге Қоянды жәрмеңкесінде қазақ автономиясының бір жылдық тойын өткізуге жетекшілік етті. Қажымұқан, Майра, Иса, Жынды Омар, Зәрубай, Әміре, Шашубай, Ғаббас, Қалибек сияқты ел өнерпаздарын жәрмеңкеге қатыстырып, ойын-сауық ұйымдастырды, М. Әуезовтің шығармашылығын жоғары бағалады. Ол 1932 жылғы ашаршылықты айыптап, үкіметтің алдына тиісті мәселе қойған. Асылбеков пен Әуезовтің арасындағы достық қарым-қатынас туралы деректер С. Бегалиннің, Қ. Қуанышбаевтың, Қ. Тоғызақовтың естеліктерінде баяндалған.

Мақалалары мен очерктері «Тіршілік», «Еңбекші Қазақ», «Советская степь» газеттері мен «Қызыл Қазақстан журналында» жарияланып тұрды.

Шығармалары
-----------

Біздің де күніміз туды. Повесть. Орынбор, 1921.

Сыртқы сілтеме
--------------

* Асылбеков Абдолла Әбдірахманұлы(қолжетпейтін сілтеме)

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *Бикенов Ж.Б. Жәкенов Ж.М. Исабек Т.К.* Тоқа шежіресі —  Қарағанды: Қарағанды полиграфиясы ААҚ, 2000. — 402 б. — 1000 таралым. — ISBN 5-7667-9037-6.
2. ↑  "Қазақстан": Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998
ISBN 5-89800-123-9
3. ↑  Мұхтар Әуезов энциклопедиясы — Алматы, «Атамұра» баспасы, 2011 жыл. ISBN 978-601-282-175-8
4. ↑  Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса — Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл
**Роберт Тэппэн Моррис** (ағылш. *Robert Tappan Morris*; 8 қараша 1965) — Массачусетс технологиялық институтының адъюнкт-профессоры. Америка Құрама Штаттарында 1988 жылы 2 қарашада алты мың компьютерлерді жұмысын тоқтатқан бірінші желілік құртты құрушылар ретінде жақсырақ белгілі. Моррис құрты `/etc/passwd` оқып, тіркелгілер үшін құпия сөздерді табуға тырысуда. Бұл әрекетті орындау үшін, пайдаланушының атын (және әріптерді оны кері ретпен), сондай-ақ 400-ден тұратын ең танымал сөздер тізімін пайдаланған. Бұл шабуыл ARPANET бүкіл желісін жаппай жұқтыруына әкелді, және , бұдан кейін бұл әзірлеушілердің `/etc/shadow` ойлап табуына, сондай-ақ дұрыс парольді кейін үзілісті жасады.
1989 жылы 26 шілдеде Моррис ең бірінші компьютерлік алаяқтық (Computer Fraud) және қиянат жасау актісі (Abuse Act) бойынша айыпталған алғашқы адам болды; 1990 жылы үш жыл шартты түрде сотталған (кәмелетке толмаған құқық бұзушыларға, жақсы мінез-құлық жағдайында, сотталған және алғаш рет қылмыс жасағанға қолданылып, жазадан босатылуы) және 400 сағат қоғамдық жұмыстарға 10.050 АҚШ $ айыппұл салынды. Ол апелляциялық шағым түсірді, бірақ ұтылып қалды.

Биография
---------

* 2010 — Марк Уейзер атындағы сыйлығын алды.

Сілтемелер
----------

* Роберт Морристың ресми сайты
**Ро́берт Ло́уренс Стайн** (Robert Lawrence Stine)- жазушы, актёр, продюсер. 8 қазанда 1934ж. АҚШ-та дүниеге келді. Кейде оны **Боб Стайн** деп атайды. Роберт балаларға арналған қорқынышты шығармаларды жазады. Ол шамалы 489 шығарма және әңгімелер жинағын жазды. Бірақ тек 180 шығарма орыс тіліне аударылды. Оның шығармалары бойынша *"Бой түршігеді/Мурашки"*(1995-1998),«*The Nightmare Room»* (2001—2002) и «*R.L. Stine’s The Haunting Hour*» (2010-…). деген фильмдер көрсетті.

**Қорқынышты кітаптар**-бұл балаларға арналған кітаптар жиынтығы. Кейін Роберт Стайн «Goosebumps HorrorLand» деген кітаптар жиынтығы жаза бастады, бірақ олар қазақ тіліне аударылмады.
«Росмэн» және «АСТ» деген баспаларында шығармалары аударылды. Шынымен, оның кітаптар3 "Қорқынышты көше/ Улица страха/Fear street" аталды, бірақ орыс тілінде балаларға арналған кітаптары "Қорқынышты кітап"деп аталады. Ия, кітаптардың мазмұны өте қорқынышты, бірақ соңында бәрі жақсы аяқталады. Оның кітаптарі қарапайым тілмен жазылған.

**Кітаптар жиынтығы:**

* *Қорқынышты кітап*

* Қорқынашты кітап-2

* Қорқынышты көше

* Қорқынышты бөлме

* Қорқынышты роман
**Әлібек Әсетұлы Бақаев** (9 ақпан 1981, Алматы, Қазақ КСР, КСРО) - қазақстандық дипломат

Өмірбаяны
---------

2002 жылы Қазақ Мемлекеттік Халықаралық қатынастар және әлем тілдері университетін ("аудармашы-синхронист" мамандығы), 2011 жылы Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Мемлекеттік басқару академиясының магистратурасын ("Саясаттанушы" мамандығы) бітірген.

2004 жыл — Қазақстан Сыртқы істер министрлігі Еуропа және Америка департаментінің (ҚР СІМ) референті.

2004-2008 жылдары-Қазақстанның Германиядағы Елшілігінің атташесі.

2008-2009 жылдары-Қазақстанның экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігі халықаралық мәселелер жөніндегі кеңесшісі, хаттаманың бастығы.

2009-2012 жылдары-Қазақстанның экономикалық даму және сауда министрлігінің Халықаралық қатынастар департаментінің, Стратегиялық жоспарлау және талдау департаментінің директоры.

2012-2013 жылдары-ҚР СІМ Жалпыазиялық ынтымақтастық департаменті Азия диалог форумдары басқармасының бастығы.

2013-2015 жылдары-ҚР СІМ Жалпыазиялық ынтымақтастық департаменті директорының орынбасары, міндетін атқарушы.

2015-2019 жылдары-ҚР СІМ Жалпыазиялық ынтымақтастық департаментінің директоры.

2019 жылғы 4 қыркүйек — 2022 жылғы 21 қазан — Қазақстанның Швейцария Конфедерациясындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі. 

2020 жылғы қаңтардан 2022 жылғы 21 қазанға дейін-Қазақстан Республикасының Иерусалим, Родос және Мальта Әулие Джон ауруханаларының Егеменді Әскери ордені жанындағы Ватикан штатындағы Лихтенштейн Княздігіндегі Төтенше және Өкілетті Елшісі. 

2022 жылғы 21 қазаннан бастап — Қазақстанның Аустрия Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі, Вена қаласындағы халықаралық ұйымдар жанындағы Қазақстанның Тұрақты өкілі.

2023 жылдың 14 тамызында Қазақстан Республикасының Аустрия Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі, Қазақстан Республикасының Вена қаласындағы халықаралық ұйымдар жанындағы Тұрақты өкілі, Қазақстан Республикасының Словения Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі қызметін қоса атқарушы лауазымдарынан босатылды

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *online.zakon.kz* Әлібек Бақаев Әсетұлы  (орыс.). Тексерілді, 14 тамыз 2023.
2. ↑  *Ақорда* Әлібек Бақаев Аустрия және Словениядағы елші қызметтерінен босатылды  (қаз.). Тексерілді, 14 тамыз 2023.
**Лиманов атындағы көше**  - көшеге техника ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Республикасы ғылымына еңбек сіңірген қайраткер Есенғали Лимановтың есімі (Алматы қаласы мәслихаттың 24.03.2005 # 138 еcіімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 4.04.2005 # 2/185 қаулысы) берілген. Лиманов Егенғали (1930-1992) Солтүстік Қазақстан облысы Октябрь ауданы Балуан ұжымдық шаруашылығында дүниеге келген. Ол - Қазақстанда барлаушылар мектебін ашқан өнертабыстары мен жаңашылдықтары бойынша КСРО Мемлекеттік комитетінің 38 "торлық куәлігіне ие болған ғалым.

Орналасқан жер
--------------

Көше Медеу ауданындағы «Думан-1» шағынауданында орналасқан. 

* Көшенің ұзындығы - 700 метр.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алматы көшелері. Анықтамалық энциклопедия. – Алматы: "ИП Волошин" баспасы, 2009. ISBN 978-601-7157-18-0
**Маршак атындағы көше** - Көшеге орыс ақыны, ертегілер мен балалар әдебиетінің шебері, аудармашы, КСРО Мемлекеттік сыйлығының төрт мәрте иегері Самуил Яковлевич Маршактың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 14.11.1956 28 шешімі) берілген. Маршак Самуил Яковлевич (1887-1964) Воронежде дүниеге келген. Ол Берне шығармалары, Шекспир сонаталарын, әлем халықтары ертегілерін т.б. тәржімалаған.

Орналасқан жер
--------------

Көше Бостандық ауданында қиып өтеді. Төле би көшесінен басталып, Сәтбаев көшесіне дейін созылып жатыр. 

* Көшенін ұзындығы - 2600 метр.

Бұрынғы атауы
-------------

* Красноармейская 2-ші көшесі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алматы көшелері. Анықтамалық энциклопедия. – Алматы: "ИП Волошин" баспасы, 2009. ISBN 978-601-7157-18-0
*Басқа мағыналар үшін Промышленный ауданы деген бетті қараңыз.*
**Промышленный ауданы** – Қазақ АКСР-нің Ақмола округінің 1928-1930 жылдары болған әкімшілік бірлігі. Орталығы — Үлкен Михайловка ауылы.

Тарихы
------

Промышленный ауданы 1928 жылы Ақмола округінің құрамында Ақмола губерниясы Ақмола уезінің Промышленный және жартылай Объединённый болыстарының негізінде құрылды. 1930 жылы аудан таратылып, аумағы Қарағанды және Нұра аудандары арасында бөлінді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстанның әкімшілік-аумақтық бөлінісі туралы анықтама (1920 ж. тамыз - 1936 ж. желтоқсан) / Базанова Ф. Н. —  Алматы: Қазақ КСР ІІМ мұрағат басқармасы, 1959. — 288 б. — 1500 таралым.
**Марков атындағы көше** - Көшеге орыс жазушысы, этнолог, мәдениеттанушы Сергей Николаевич Марковтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 16.06.1980 371 шешімі) берілген. Марков Сергей Николаевич (1906-1978) Ресейдің Костромский облысында дүниеге келген. Ол - «Голубая ящерица», «Соленый коло-гец» т.б. кітаптарының авторы.

Орналасқан жер
--------------

Көше Бостандық ауданында орналасқан. Сәтбаев көшесінен басталып, Әл Фараби данғылына дейін созылып жатыр. Попов, Тимирязев, Бұхар жырау көшелерін қиып өтеді. 

* Көшенін ұзындығы - 1700 метр.

Бұрынғы атауы
-------------

* Кооперативная көшесі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алматы көшелері. Анықтамалық энциклопедия. – Алматы: "ИП Волошин" баспасы, 2009. ISBN 978-601-7157-18-0
**Палеобиология** - (палео... және биология) - қазба организмдерінің тіршілігін және олардың тіршілік еткен ортасы жағдайын зерттейтін ғылым. Палеобиология ұғымы қазба өсімдіктер мен қазба жануарларға бірдей қолданылады, яғни қазба организмдердің биологиясын зерттейді. Сөйтіп, Палеобиологияны, палентологияның екінші бір атауы деп те қарауға болады. Бірқатар ғылыми мекемелерде, жоғарғы оқу орындарында қазба организмдерді зерттейтін лаборатория, кафедра, ғылыми-зертханалық институттары, мысалға. Грузиядағы Палебиологиялық институты, Қазақстандағы Зоологиялық иснтитутының палебиология лабораториясы осылай аталады.

Дереккөздер
-----------

[1]

1. ↑  Қазақ Совет энциклопедиясы, 1976 жыл, Алматы,9 том,102 бет
**Мақатаев атындағы көше** - Көшеге қазақ поэзиясының дүлдүлі, ақиық ақын, ҚР Мемлекеттік сыйлығының иегері Мұқағали Мақатаевтың есімі (Алматы қаласы әкімінің 15.05.1991 #199 шешімі) Мақатаев Мұқағали (1931-1976) Алматы облысының Нарынқол (қазіргі Райымбек) ауданының Қарасаз ауылында дүниеге келген. Ол - «Сәлем, достарымі», «Менің жүрегім», -хқулар ұйықтамайды», «Өмірдің жылуы», «Жүректің соғуы», «Шолпан», «Өмір - өлең», 5 жинақтардың авторы. Шекспирдің сонеттерін, Уитменнің өлеңдерін, Дантенің «Құдіретті комедиясын» қазақ тіліне аударды. Көше бойында «Атамұра» корпорациясының баспаханасы, «Алматы» сауда орталығының Көк базары, «Түркістан» сауда орталығы, «Автотехника» кешені, «Жайнар» сауда орталығы, «Жетісу» аяқ киім фабрикасы, «Жетісу» қонақ үйі, М.Мақатаев атындағы сквер, Аэровокзал, емхана, т.б. мекемелер орналасқан. Желтоқсан көшесімен қиылысқан жердегі скверде Мұқағали Мақатаевтың ескерткіші орнатылған.

Орналасқан жер
--------------

Көше Жетісу, Алмалы ауданы, Медеу аудандарын қиып өтеді. Максим Горьки атындағы парктен Засталып, Мирзоян көшесіне дейін созылып жатыр. 

* Көшенін ұзындығы - 4750 метр.

Бұрынғы атаулары:
-----------------

* а) Құлжа;
* ә) Пастер көшелері.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алматы көшелері. Анықтамалық энциклопедия. – Алматы: "ИП Волошин" баспасы, 2009. ISBN 978-601-7157-18-0
**Сесар Луис Менотти** (ис. *César Luis Menotti*, 5 қараша 1938 жыл, Росарио, Аргентина) —аргентиналық футболшы, бапкер, шабуыл шебінде ойнаған.

Карьерасы
---------

Карьерасында Аргентина, АҚШ, Бразилия клубтарында ойнады. Аргентина Ұлттық футбол құрамасы сапында 11 кездесуде алаңға шықты, 1963 жылғы Америка кубогына қатысты.

1978 жылы Аргентина Ұлттық футбол құрамасының бас жаттықтырушысы ретінде әлем чемпионы атанды. 1979 жылы жастар арасындағы әлем чемпионатында да Аргентина құрамасын жаттықтырып, тағы да әлем чемпиондығына қол жеткізді. 1982 жылғы әлем чемпионатының қарсаңында Аргентина мен Англия Фолькленд аралдары үшін таласта жеңіліп қалды, бұл жеңіліс футболшылардың да рухын түсіріп кетті де, құрама екінші кезеңнен аса алмады. 

Бір жылдан соң құрама бапкерлігінен кетті де, "Барселонаның" тізгінін ұстады. Бір маусымнан соң клуб басшыларымен өзара келісіп, клубтан кетті, "Анам өмірден өтті, оның үстіне Аргентинада демократия орнады, енді еліме қайтамын" деп түсіндірді бұл қадамын.

Бір жыл демалып, 1985 жылы Уругвайдың "Пеньяроль" клубын жаттықтырды, ұзамай ол жерден де кетті. 1987 жылы "Бока Хуниорс" жаттықтырушысы болды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑

Сілтемелер
----------

* Статистикасы
* Биографиясы (исп.)
* Жетістіктері (исп.)
*Басқа мағыналар үшін Жаңаталап ауылдық округі деген бетті қараңыз.*
**Жаңаталап ауылдық округі** – Ақтөбе облысы Қобда ауданында болған әкімшілік бірлік.

Әкімшілік құрамы
----------------

Құрамына Жаңаталап ауылы кірді. Орталығы – Жаңаталап ауылы болды.

Тарихы
------

Округ кеңес заманында *Астраханов ауылдық кеңесі* деп аталды. 1997 жылы Терісаққан ауылдық округі (орталығы Терісаққан а.) таратылып, Жаңаталап ауылдық округіне (орталығы Жаңаталап а.) қосылды. Кейін Жаңаталап ауылдық округінен Терісаққан ауылдық округі бөлініп шықты. 2012 жылы округ құрамында болған *Жайылма* ауылы таратылды. 2017 жылы Жаңаталап ауылдық округі таратылып, Терісаққан ауылдық округіне қосылды.

Халқы
-----

2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 492 адамды құрады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Облыстың әкімшілік аумақтық құрылысына өзгеріс енгізу туралы
2. ↑  Ақтөбе облысының кейбір елді мекендерін тарату туралы
3. ↑  Қобда ауданының әкімшілік-аумақтық құрылысындағы өзгерістер туралы
4. ↑  2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

|  Ақтөбе облысы Қобда ауданы ауылдық округтері |
| --- |
|  |
| 

 Ақырап •
 Бегәлі •
 Бестау •
 Бұлақ •
 *Жаңаталап* •
 Жарсай •
 Жарық •
 Жиренқопа •
 Иманғали Білтабанов •
 *Исатай* •
 Исламғали Құрманов •
 Қобда •
 *Құрсай* •
 Қызылжар •
 Өтек •
 Сарыбұлақ •
 Сөгәлі •
 Талдысай •
 Терісаққан 
 |

 |
**Сайфуддин Азизи** (Азизи́; ұйғ. *سەيپىدىن ئەزىزى*, қыт. 赛福鼎·艾则孜; 1915—2003) — Қытайдың мемлекет және саяси қайраткері, ҚХР Шыңжаң Ұйғыр автономиялық ауданының бірінші төрағасы болды.

Өмірбаяны
---------

1915 жылы 12 наурызда Шәуешек қаласына жақын Артуш ауылында дүниеге келген.
Шыңжаң мектебінде оқып, Кеңес Одағына көшіп, КОКП құрамына кіріп, Ташкенттегі Орталық Азия саяси институтында оқуын жалғастырды. Содан кейін еліне оралды.

Мао Цзэдун және Сайфуддин
Шығыс Түркістан революциялық Республикасында білім министрі, сондай-ақ Чжан Чжичжун Үкіметінде білім беру мәселелері жөніндегі уәкіл (1945 жылдан 1948 жылға дейін) болып жұмыс істеді. 1949 жылдың жазында Қытай Халық Республикасын жариялау мақсатында шақырылған Халықтық саяси консультативтік кеңестің отырысына қатысу үшін Бейжіңге жіберілген Шығыс Түркістан революциялық Республикасының екінші делегациясын басқарды.

Сол мақсатпен жіберілген алғашқы делегация, ресми мәліметтер бойынша, ұшақ апатынан толық құрамда қаза тапты. Бірінші делегацияның жетекшісі Ахметжан Касыми осы аймақтың Қытаймен бірігуінің қызу қарсыласы болып саналғандықтан, И.В. Сталин мен Мао Цзэдунның сөз байласуы салдарынан Кеңес Одағының арнайы қызметі ұйымдастырған деген нұсқалар бар. Сайфуддин Азизи бастаған жаңа делегация Шығыс Түркістан Республикасының жаңадан құрылған Қытай Халық Республикасының құрамына кіруіне келісім берді.

1949 жылы қыркүйекте Сайфуддин жаңа коммунистік үкіметтің мүшесі бола отырып, ҚКП бекіткен Қытай Халықтық саяси консультативтік кеңесіне кірді. Сол жылдың қазан айында Қытай Халық Республикасы құрылғаннан кейін Сайфуддин жаңа үкіметтің ұлт істері мен саяси-құқықтық жұмыстарында әртүрлі қызметтерді атқарды. 1949 жылдың желтоқсанынан 1950 жылдың қаңтарына дейін ол Мао Цзэдунмен бірге Мәскеуге Қытай-Кеңес достық шартын жасау үшін барған сапарында бірге болды. 1998 жылға дейін саяси қызметпен айналысты.

Сайфуддин Азизи науқастан 2003 жылы 24 қарашада Бейжіңде 88 жасында қайтыс болды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Азизов Сайфутдин (Azizov, Saifuddin).  Мұрағатталған 21 шілденің 2022 жылы.
2. ↑  АЗИЗИ Сайфутдин
3. ↑  Упавший самолет изменил историю целого государства
4. ↑  Азизов Сайфутдин
5. ↑  Азизов, Сайфутдин
6. ↑  Прощание с телом Сайфудина Азизи  Мұрағатталған 7 қазанның 2014 жылы.
**Электр қозғалтқышы** – электр энергиясын механикалық энергияға түрлендіруге арналған машина. 

Оның тұрақты және айнымалы токқа арналған түрлері бар. Айналыс жиілігін тиімді әрі бір қалыпты етіп реттей алатындағы тұрақты токқа арналған Электр қозғалтқышының артықшылығы болып есептеледі. Айнымалы токтың Электр қозғалтқышына синхронды электр қозғалтқышы (айналыс жиілігі қоректенетін ток жиілігіне байланысты болатын Электр қозғалтқышы), асинхронды электр қозғалтқышы (жүктеме шамасы артқанда айналыс жиілігі кемитін Электр қозғалтқышы) және коллекторлы Электр қозғалтқышы жатады. Тәжірибеде асинхронды Электр қозғалтқыштар кең тараған. Мұндай қозғалтқыштың құрылысы қарапайым, жұмысы сенімді болып келеді. Асинхронды Электр қозғалтқышының негізгі кемшілігі: реактивті қуатты көп пайдаланады. Айналыс жиілігін бірқалыпты етіп өзгерту қажет болған жағдайда тұрақты токтың Электр қозғалтқышы кейде айнымалы токтың коллекторлы Электр қозғалтқышы пайдаланылады. Электр қозғалтқышының қуаты ваттың ондық үлесінен ондаған Мвт-қа дейін жетеді. Электр қозғалтқышы өнеркәсіпте көлікте, тұрмыста, т.б. салаларда кеңінен қолданылады.

Дереккөздер
-----------
**Сарықобда ауылдық округі** — Ақтөбе облысы Алға ауданына қарасты әкімшілік бірлік.

Әкімшілік құрамы
----------------

Құрамына Сарықобда, Болгарка ауылдары кіреді. Орталығы – Сарықобда ауылы.

Тарихы
------

Кеңес заманында *Бессараб ауылдық кеңесі* деп аталған. 1997 жылы Сарықобда ауылдық округі (орталығы Сарықобда а.) таратылып, Ильинка ауылдық округіне (орталығы Ильинка а.) қосылды. Кейін Ильинка ауылдық округінен Сарықобда ауылдық округі қайта бөлініп шықты.

Халқы
-----

2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 908 адамды құрады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Облыстың әкімшілік аумақтық құрылысына өзгеріс енгізу туралы
2. ↑  2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

|  Ақтөбе облысы Алға ауданы ауылдық округтері |
| --- |
|  |
| 

 Ақай •
 Алға •
 Бесқоспа •
 Бестамақ •
 Қарабұлақ •
 Қарағаш •
 Қарақобда •
 Қарақұдық •
 Маржанбұлақ •
 Сарықобда •
 Тамды •
 Тоқмансай •
 Үшқұдық 
 |

 |
**Ахат Шәкәрімұлы Құдайбердиев** (1900-1984), ақын, фольклоршы, шежіреші, ұстаз. Шәкәрімнің кенже ұлы. Ұзақ жылдар бойы Жидебайдағы Абайдың әдеби-мемориалдық мұражайының меңгерушісі, одан кейін Абайдың Семейдегі қорық - мұражайының ғылыми қызметкері болды. Құнанбай мен Абайдың, Шәкәрімнің өміріне қатысты орасан мол деректер жинастырып, Абай мұражайының ғылыми қорына тапсырды. Мақалалары, естеліктері, өлендері мерзімді баспасөздерде жарияланды. М. Әлиакпаровтың құрастыруымен Ахаттың естеліктері мен өлеңдері 1997ж. жарықкөрді. М. Әуезов Ахатқа әкесі Шәкәрімнің суреттерін сыйлаған және ақынның қолжазбаларын жинап, ретке келтіруді тапсырған. Жазушының тапсырмасы бойынша, Шәкәрімнің өлеңдері мен дастандарын 2 том етіп құрастырып, М. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының қолжазба бөліміне өткізді. Ақын шығармаларының кейінгі басылымдары сол қолжазбаның негізінде жүзеге асырылды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мұхтар Әуезов энциклопедиясы — Алматы, «Атамұра» баспасы, 2011 жыл. ISBN 978-601-282-175-8
2. ↑  "Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010.ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
**Серебряная** – Қалба жотасының оңтүстік-шығысындағы тау.

Географиялық орны
-----------------

Шығыс Қазақстан облысы Самар ауданы Қарақол ауылының оңтүстік-шығысында 9 км жерде орналасқан.

Жер бедері
----------

Абсолюттік биіктігі 1104 м. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 5 км-ге созылған, енді жері 4 км. Тіктеу беткейі өзен арналарымен, тау аңғарларымен тілімденген. Таудан Войлочевка өзеніне құятын бірнеше салалар бастау алады.

Өсімдігі
--------

Тауалдының шалғынды топырақ жамылғысында аласа тауға тəн далалық түрлі шөптесін өсімдіктер, жоғары бөлігінде қайың, қарағай аралас орман, терек, т.б. өседі. Алабы – шабындық, мал жайылымы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Энциклопедия, 7 том
Көк САЙРАҚ (Monticola solitarius) - алабажақ сайрақтан денесі кішірек (37-50 г), реңі мүлде басқа құс. Аталығының денесі - көкшілдеу көк, бауыры - ақшылдау, қанаты және құйрығы - қара. Аналығы мен жас балапандардың реңі - солғын көк реңкті қошқыл қоңыр. Көк сайрақ айтарлықтай ұзын құйрығының арқасында нағыз сайрақтарға көбірек ұқсайды (ал алабажақ сайрақ көбінесе тасшыбжыққа ұқсастау).
Қазақстанда тек қана Тәңіртау және Жоңғар Алатауының тауларында ұялайды. Африкада және Үндістанда қыстап шығады. Көбінесе алабажақ сайрақтар болатын жерлерде орын тебеді, бірақ саны олардан кемдеу болады. Ұялары жартас таушасына және тастардың астында орналасады. Салындыдағы көгілдір жұмыртқаларды аналығы басады, бірақ тұқым топта өмір сүру дағдысы алабажақ сайрақтан толығырақ зерттелмеген. Сірә, жылына 1 рет балапан өргізетін болса керек. Қазақстанда 5 айға жуық - сәуірдің соңынан қыркүйек бойы болады.

Галерея
-------

* Male M. s. philippensisMale *M. s. philippensis*
* Ұрғашы, қыс, Якушима, ЖапонияҰрғашы, қыс, Якушима, Жапония
* Солтүстік ҮндістанСолтүстік Үндістан
* Еркегі, ерте қыс, ИспанияЕркегі, ерте қыс, Испания
* Ұрғашы, ерте қыс, Махараштра, ҮндістанҰрғашы, ерте қыс, Махараштра, Үндістан
* Monticola solitarius solitarius*Monticola solitarius solitarius*

Дереккөз
--------

1. Мектеп энциклопедиясы. Алматы: Атамұра, 2010.

1. ↑  *BirdLife International* *Monticola solitarius*. *IUCN Red List of Threatened Species. Version 2013.2*.  International Union for Conservation of Nature (2012). Тексерілді, 26 қараша 2013.
**Энгельс Ғаббасов** (17.01.1937, Батыс Қазақстан облысы, Казталов ауданы, Жалпақтал ауылы -11.07.2014, Орал) - жазушы, қоғам қайраткері. Филология ғылымының кандидаты (1976), доцент (1978). Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (2001).

Орал педагогика институтының орыс тілі мен әдебиеті факультетін (1957), Алматы жоғары партия мектебін (1966), КОКП ОК жанындағы Қоғамдық ғылымдар академиясының аспирантурасын (1976) бітірген. 1957-1968 жылдары мұғалім, комсомол жұмысында, 1966 жылдан Орал облыстық партия комитетінде жауапты қызметте болды. Екі рет ҚР Парламентінің депутаты болып сайланды. 

1995 жылдан Қазақстан жазушылар одағының және халықаралық ПЕН-клубтың мүшесі. Батыс Қазақстан өңіріндегі сынақ полигондарын жабу жолындағы қоғамдық қозғалыстың жетекшісі.

Қарт шопан» атты алғашқы әңгімесі «Простор» журналында (1965) жариялайды. Шығармаларын орыс тілінде жазды.

Шығармалары
-----------

* «Жапандағы жалғыз ағаш» (1976),
* «Өткен жаз бен осы қыста» (1979),
* «Ақша қар үстіндегі жасыл жапырақ» (1982),
* «Кішкентай бала мен екі еркек» (1983),
* «Махаббат хикаясы» (1986),
* «Ескірмейтін соқпақ жол» (1989) атты әңгімелер мен повестер жинақтары жарық көрді. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6
2. ↑  Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2002 жыл. ISBN 9965-607-02-8
3. ↑  Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса - Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
**Мұнайшылар қалашығы, *Жилгородок*** (орыс. *Жилой городок нефтяников, Жилгородок*) — Атырау қаласындағы сәулет өнерінің ескерткіші. Сәулетшілер А. Арафьев және С. Васильковскийдің жобасы бойынша 1943 жылы басталып, 1948 ж. кұрылыс пайдалануға берілген. Ол Атырау каласының оңтүстік-батыс бөлігіндегі Жайық өзенінің көптеген иіндерінің біріне орналасқан. Тұрған жері түбекке ұқсас, ал оның орталық өзегінде Мұнайшылар мәдениет үйі салынған.

Жилгородоктағы үй
Қалашықтың құрылысына көптеген ортаазиялық сәулет өрнектері үйлесімді пайдаланылған. Бірімен-бірі кезектесіп салынған бір, екі қабатты үйлердің әрқайсысы сәулет енерінің сирек кездесетін сұлулык өрнегі сияқты. Қалашықтың батыс жағынан қоршаған қалың ағаш, жасыл желекке бөленген бақ қатты жел, ыстық аңызақ, құм топыракқа корған бола отырып, шығыс жағынан Атырау қаласының шекарасымен шектеледі. Қалашықтың орталығындағы су бассейні, гүлзарлар, айнала орналасқан асхана, дүкен, дәріхана т.б. әлеуметтік орындар бір-бірімен әсем үйлесімдік тапқан.

Мұнайшылар қалашығының суреттері
--------------------------------

* Мұхтар Әуезов даңғылы, 2Мұхтар Әуезов даңғылы, 2
* Мұхтар Әуезов даңғылы, 3Мұхтар Әуезов даңғылы, 3
* Мұхтар Әуезов даңғылы, 9Мұхтар Әуезов даңғылы, 9
* Волгоград көшесі, 3Волгоград көшесі, 3
* Волгоград көшесі, 8Волгоград көшесі, 8
* Волгоград көшесі, 8Волгоград көшесі, 8
* Волгоград көшесі, 8Волгоград көшесі, 8
* Волгоград көшесі, 8Волгоград көшесі, 8
* Нұртас Оңдасынов көшесі, 7Нұртас Оңдасынов көшесі, 7
* Сүлеймен Сауырғалиев көшесі, 1Сүлеймен Сауырғалиев көшесі, 1

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Атырау: Энциклопедия. -Алматы: Атамұра, 2000 ISBN 5-7667-9129-1

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Жилгородок в лицах Мұрағатталған 28 мамырдың 2016 жылы. (орыс.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеуҚазақстан Атырау облысындағы республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері |
| --- |
|  |
| Атырауда | 
Мұнайшылар қалашығы |
|  |
| Жылыой ауданында | 
Жұбан күмбезі |
|  |
| Индер ауданында | 
Махамбет Өтемісұлы кесенесі |
|  |
| Махамбет ауданында | 
Сарайшық қалашығы |

 |
**Батыр Қосағалы Төлекұлы** — Көкшетау өңірінің тумасы. Орта жүздің ханы Уәлидің заманында өмір сүрген.

Өмірбаяны
---------

Қазақтың белгілі күйшісі Дәулеткерей өзінің «Қосағалы» атты күйін арнаса, Ақмола-Көкше
аймағында оның атымен аталатын жер, су атаулары да кездеседі. Қосағалы батыр өзінің ата-бабалары сияқты
(бойы 2,76) алып денелі батыр болған.Оның жерлеуорны 4 метрді құрайды. Маңдайшасындағы жазу арабша, қабір басындағы жазу қазақ және орыс тілінде:
«Руы – жақсылық қарауыл», «Богатырь Қосағалы Толеков». Шағалалы өзенінің тауды айналып өтетін тұсында жақсылық қарауылға жататын Сай ауылынан тараған.
Жалғыз қарағай, Қырдағы ауыл, Былқылдақ, Өзен қарағай дейтін ауылдардың соңғысын Қосағалы батыр мекендеген. 1723-1730 жылдардағы «Ақтабан шұбырындыда» жадап-жүдеп осы жаққа жеткен қандастарымызға мал, жер беріп көмек көрсеткен атымтай жомарттығына сай ел-жұрт оны Баянұлы Бай-Төлек атап кеткен дейді. Қосағалыны өз тұсында Омбы шекпенділерінің шенеуніктері, татар байлары да танып, сыйласып, онымен санасқан. Оған Омбы губернаторы тарапынан «Алтын тон» аталатын оқалы шапанның тарту етіліп, бұл жәдігер жұрнағының күні кешеге дейін батыр ұрпағы Дәкен Боқанов ақсақалдың үйінде сақталып келгендігі дәлел.

Жерленген жері
--------------

Қосағалы батыр Төлекұлының кесенесі Ақмола облысы, Зеренді ауданы, Азат тауында орналасқан.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстанның өңірлік қасиетті нысандары. — Астана: Фолиант, 2017. — 504 б.
Соя (Glycіne) – бұршақ тұқымдасына жататын бір жылдық шөптесін өсімдік туысы, бұршақ дәнді, майлы дақыл. Африка мен Оңтүстік-Шығыс Азияның ылғалды тропикалық және субтропик. жерлерінде 10 түрі, Қазақстанда 1 ғана түрі – екпе соя (қытайбұршақ) өседі. Биіктігі 40 – 100 см, жапырағы күрделі, үш құлақты келеді, гүлі ұсақ, ақ не күлгін түсті. Сабағы ірі, тік. Жемісі – бұршақ. Сояның дәнінде 24 – 45% белок, 20 – 32% көміртек, 13 – 37% май, D, B, E витаминдері бар. Соя жылу, жарық, ылғал сүйгіш өсімдік, тұқымы 10 – 11С-та көктейді, 5 – 7 см тереңдікке кең қатарлы тәсілмен себіледі. Вегетац. кезеңі 75 – 200 күн. Айқас тозаңданады. Қарашірігі мол қара топырақты жерде жақсы өседі, ал қышқыл, сор, батпақты топырақтарда нашар өседі. Соя ұнынан сүт, сүзбе, айран және кондитер тағамдары дайындалады, тазартылған майын тағамға пайдаланады. Соя белогынан жасанды талшық, пластмасса, желім алынады. Сояның майы сыр, бояу, сабын, маргарин жасауда, тоқыма өнеркәсібінде және медицинада қолданылады. Сондай-ақ соя – құнарлы мал азығы, шөбінің құрамында 36,4% шикі протеин, 6,5% май, 32,4% азотсыз заттар, 5,2% клетчатка, ал 100 кг шөбінде 51% мал азықтық өлшем болады. Соядан пішен, жарма, сүрлем, күнжара, т.б. дайындалады. Картоп, жүгері, жаздық бидай, т.б. дақылдар үшін жақсы алғы дақыл. Оны малға көк балауса түрінде беру, сүрлемге қосу үшін жүгері және қонақ жүгерімен араластырып егеді. Республикада Аврора, Гибридная-670, Волгоградка-1, Қазақстандық-200, Эврика-357, т.б. сорттары аудандастырылған. Негізінен, Алматы облысының суармалы егіншілігінде өсіріледі. Қазақстандағы соя егісінің жалпы көлемі 25,6 мың га, әр га-дан орта есеппен 14,5 ц өнім алынады.

Пайдаланған сілтеме
===================

1. ↑   Қазақ энциклопедиясы
**Серік Негимов** (13.7.1948 ж.т. Солтүстік Қазақстан облысы Уәлиханов ауданы Шапай ауылы) – филология ғылым докторы (1992), профессор (1994). Арғын тайпасы Қанжығалы руынан шыққан.
  
1994 - ҚР Білім беру ісінің үздігі
  
1999 - Қазақстан Әлеуметтік ғылым академиясының академигі
  
1972 - ҚазМУ-ды (қазіргі ҚазҰУ) бітірген
  
1972-1992 Қазақстан Ғылым Академиясы-ның Әдебиет және өнер институтында аға лаборант, кіші, аға ғылым қызметкер, бөлім меңгерушісі (1972–1992),
  
1992–1997 Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық университетінде кафедра меңгерушісі (),
  
1997–1999 Еуразия ұлттық университетінде кафедра меңгерушісі 
  
2000–2005- ҚазҰУ-да профессор қызметтерін атқарды. 
  
2005 жылдан Еуразия ұлттық университетінде профессор қызметінде.
  
2015 жылы Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері. 
  
2017 жылы Халықаралық "Алаш" əдеби сыйлығының лауреаты.
  
2017 жылы Ақмола облысы Ерейментау ауданының құрметті азаматы.
  
2018 жылы Академик М.Қозыбаев атындағы Солтүстік Қазақстан мемлекеттік университетінің құрметті профессоры.

Ғылыми еңбектер
---------------

Ғылым еңбектері халық ауыз әдебиеті тақырыбына арналған. 
**«Ақын-жыраулық поэзиясының бейнелілік-көркемдік жүйесі»** тақырыбында докторлық диссертация қорғады. 400-ден астам ғылым жарияланымның авторы.
. "Жазылмаған ой – жоғалған қазына"(қолжетпейтін сілтеме)

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қанжығалы шежiресi, Құрастырушылар Ғ.Умаров, Қ.Әлімжанов, бас редактор Негимов Серік 558 бет, Астана 2017 - ISBN 9786013026701
2. ↑  Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
**Синьчжу** (қыт. 新竹市, пінин: Xīnzhú Shì) — Тайваннің солтүстік-батыс бөлігіндегі қала. Синьчжуді оның желді климатынан «Желдер қаласы» (қыт. 風城, пінин: Fēngchéng) деп атайды.

Тарихы
------

1626 жылы испандықтар аралдың солтүстік бөлігін иемденіп алған, Тайваннің байырғы тұрғыны - таокас жұрты өмір сүрген Тек-Кхаме орынында испан миссионерлері пайда болған. XIX ғасырда жердің атауын Синьчжуге ауыстырған. 1920 жылы аралда жапон басқармасы кезінде, Синьчжу Стрит көшесі құрылып, Синьчжу Стрит ауданы әкімшілігі құрылды.

Халқы
-----

2008 жылдың сәуір айында жүргізілген санақтың мәліметтері бойынша Синьчжу қаласында 404 109 адам тұрады. Тайвань қалаларының арасында халық саны бойынша жетінші орында.

Әкімшілік бөлінісі
------------------

Districts of Hsinchu (Taiwan).Синьчжу қаласының әкімшілік бөлінісі : ■ — Солтүстік аудан, ■ — Шығыс аудан, ■ — Сяншань ауданы.
Синьчжу 3 ауданға бөлінген:
Солтүстік (қыт. 北區, пінин: *Bei-qu*) (аумағы 15,73 км², халық саны 142 624 адам), Шығыс (қыт. 東區, пінин: *Dong-qu*) (аумағы 33,58 км², халық саны 193 310 адам) және Сяншань (қыт. 香山區, пінин: *Xiangshan-qu*) (аумағы 54,85 км², халық саны 71 453 адам).

Экономикасы
-----------

Синьчжу Тайваннің жартылай өткізгіш және компьютерлік өнеркәсібінің орталығы болып табылады. Синьчжу Ғылыми паркі 360 компанияны біріктіреді, TSMC, Philips, United Microelectronics Corporation, Holtek, AU Optronics, Epistar-ді қоса алғанда. Осының нәтижесінде қала Тайвань бойынша ең жоғарғы табыс деңгейіне ие.

Көрікті орындары
----------------

* Шыны мұражайы  (ағыл.)
* Синьчжу хайуанаттар бағы
* Синьчжу қаласының шығыс қақпасы
* Ченгхуанг ғибадатханасының маңындағы түнгі базар
* «Жасыл әлем» экологиялық фермасы (ағыл.)

Белгілі тумалары
----------------

* Ли Юаньчжэ - 1986 жылғы химия бойынша Нобель сыйлығының лауреаты.

Туыстас қалалар
---------------

Елдің ішінде
* Цзяи, Қытай Республикасы (2002)

Шетелде
* Ричланд, АҚШ (1988)
* Бивертон, АҚШ (1988)
* Кэри, АҚШ (1993)
* Фэйрфилд (ағыл.)орыс. Аустралия (1994)
* Купертино, АҚШ (1998)
* Окаяма, Жапония (2003)
* Плейно, АҚШ (2003)
* Пуэрто-Принсеса, Филиппиндер (2006)

Ескертпелер
-----------

Сілтемелер
----------

* Синьчжу басқармасының ресми сайты Мұрағатталған 19 ақпанның 2006 жылы.
* Синьчжу әкімшілігінің туризм департаменті Мұрағатталған 7 маусымның 2016 жылы. (ағылш.)
* Синьчжу Мәдениет басқармасының ресми сайты Мұрағатталған 26 ақпанның 2018 жылы. (ағылш.)
Әулие шіркеуі Касториядағы Афанасия Музаки
**Музаки кінәздігі** немесе **Берат кінәздігі** (1335-1444) құрылды деспот Андреа II Музаки 1335 ж. Оның астанасы Берат қаласы болды.

Тарих
-----

1432 жылы Герг Арианити орталығы Берат қаласында орналасқан тәуелсіз Арианити княздігін құрды. Музаки княздігі басқа албан жерлерімен бірге 1444 жылы құрылған Леж лигасының құрамына кірді.

Ханзадалар
----------

* Андреа II Музаки (1335-1372)
* Теодор I Музаки (1372-1389)
* Теодор II Музаки (1389-1417)
* Теодор III Музаки (1417-1444)

Тағы қараңыз
------------

* Ахмет Курт-паша

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «History of Albanian People» Albanian Academy of Science. ISBN 99927-1-623-1.
**Ақтөбе ажары** — Қазақстан Республикасының Ақтөбе қаласының 11 шағын ауданында салынып жатқан үш көпқабатты ғимараттан тұратын (1 тұрғындарға тапсырылды) ғимараттар комплексі. Салушы компания — «Лашын Инвест Холдинг» ЖШС.

Құрылыс барысындағы жанжалдар
-----------------------------

«Ақтөбе ажары» тұрғын үй комплексінің жобасы Ақтөбе облысының билік органдарына 2005 жылы таныстырылды. Құрылысшы компанияның пайымдауынша үш 25-қабатты ғимартаттан тұратын бұл комплекс Ақтөбе қаласының назар аударарлық орнына айналуы керек еді, бірақ пәтерлердің 70% үлескерлер сатып алғанымен құрылыс әлі аяғына жеткен жоқ. 2007 жылы тапсырылуы керек болған комплекстің 2-ші ғимараты 2010 жылдың өзінде аяғына жеткен жоқ. Құрылыс барысына көмектесу үшін қала әкімшілігі үйдің коммерцияға арналған бөлігінен қаланың коммуналды меншігіне 4 мың кв. метр аумағын 400 млн теңгеге сатып алды.

Галерея
-------

Дереккөздер
-----------

1. 1 2  Вместо трёх высоток – дома-инвалиды — «Диапазон» газеті, 09.11.2011
2. ↑  Работы по строительству жилого комплекса «Актобе Ажары» продолжаются Мұрағатталған 22 желтоқсанның 2010 жылы. — «Kazinform», 14 желтоқсан 2010

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Вместо трёх высоток – дома-инвалиды (орыс.) — «Диапазон» газеті
* Работы по строительству жилого комплекса «Актобе Ажары» продолжаются Мұрағатталған 22 желтоқсанның 2010 жылы. (орыс.) — «Kazinform»
* «Ақтөбе ажары» тұрғын үй кешені: екінші үй құрылысы аяқталады Мұрағатталған 5 наурыздың 2016 жылы. — «Ақтөбе» газеті
Помология
---------

**Помология** - ( лат.  *pomum* - жеміс, және *logos* - ғылым, білім ) - жеміс-жидектердің түрлері мен сұрыптарын зерттейтін агрономия ғылымының бір саласы , сұрыптама.
Бұл ғылымның бастауын Ресей ғалымы әрі жазушысы Андрей Тимофеевич Болотов салған болатын. Ол 1797-1801 жылдар аралығында 8 - томнан тұратын "Дворениновскийлердің, және де басқа бақшалардың алма және алмұрт породаларының сипаттамалары мен суреттері" - атты еңбегін жарыққа шығарған. Одан басқа, помологияның дамуына Василий Васильевич Пашкевич, Лев Платонович Симиренко, Владимир Львович Симиренко, және де басқа ғалымдар зор үлестерін қосты.

#### Андрей Тимофеевич Болотов

 **Андрей Тимофеевич Болотов**(1738 - 1833) - орыс жазушысы, мемуарист, ғалым, ботаник, Ресейдегі аграномия мен помологияның негізін қалаушы. Ресейдегі қызанақ пен қартоптың
Андрей Тимофеевич Болотов өзінің отыз жылдан аса жазған көп томдық ембектерімен танымалы. Бұл еңбектер - оның жазбахаттары. Өзінің бір жазбахатында ол өзінің ұрпақтарына арнап "Андрей Болотовтың өмірі мен саяхаты" атты кітап жазған. Одан бөлек, ол өзінің жазбахаттарында ауыл шаруашылығы, орыс әдебиеті, ғылым мен сауда - саттық, Ресейдің Фидрих II -ге қарсы соғысқаны жайлы, және де Екатеринаның түріктермен, поляктармен, және шведтермен соғысқаны туралы жазылған.

#### Василий Васильевич Пашкевич

**Василий Васильевич Пашкевич**(1856 - 1939) - биология білімінің докторы, егіншілік саласының маманы. 
1882 жылы Петербург университетін аяқтады. Универстиет бітіргеннен кейін Германия мен Австрияда тәжірибе жинады. 1894 жылдан бастап егіншілік департаментінде жұмыс істеген. 
1924 жылдан бастап қолданбалы ботаника және селекция және жаңа мәдениет бөлімдерінде жұмыс істеген. 1922 жылдан бастап Ленинградтағы ауыл шаруашылық институтының профессоры. Негізгі еңбегін помологияға жұмсады, яғни, помологияға зор үлесін қосты. Дәлірек айтқанда, КСРОның әр нүктесіндегі бақшаларда зерттеу жұмыстарын жүргізді.

#### Лев Платонович Симиренко

**Лев Платонович Симиренко**(1855 - 1920) - украиналық селекционер - бағбан, помолог. Владимир Львович Симиренконың әкесі. Оның өмірі өте қиын болған, бірінші жағынан ол ғалым, помолог болса, екінші жағынан народоволецке ұқсайды. Бірақ оған қарамастан, ол помология туралы көптеген еңбектердің және алманың көптеген сұрттарының авторы.
1895 жылы Лев Платонович Симиренко Франция ұлттық помология қоғамының құрметті мүшесі болып сайланған. Лев Платонович Симиренконың "Крымның индустриялық жеміс шаруашылығы" атты еңбегі үлкен жетістіктерге жетті. Мәселен 1913 жылдағы Франция ұлттық қоғамның Алтын медалі мен қоса бүкілресей қойылымда үлкен Алтын медаль алған. 1914 жылы Бүкіләлемік егіншілік қойылымда Үлкен Алтын Медаль алған.

#### Владимир Львович Симиренко

**Владимир Львович Симиренко**(1891-1938) - украиналық помолог және селекционер, Киевтегі политехника институтының, жәнеУманск және Павловсктеі ауыл шаруашылық институттарының профессоры. Оның өмірі әкесінің өміріндей қиын болған, өйткені ол 2 рет сотталып үлгерген, өйткені ол зиян келтіретін қоғамда жұмыс жасаған. Сол сотталудың екіншісінде ол өлім жазасына кесіліп, 1938 жылы қыркүйек айының 17нен 18іне қараған түнде қайтыс болады.
**Бар-Илан атындағы университет** (BIU, ивр. אוניברסיטת בר-אילן‎) — Израиль, Рамат-Ганда орналсқан университет. Меир Бар-Илан (діни-сионисттік қозғалыстардың лидері) құрметіне осылай аталып, 1955 жылы ашылды. Университет, діни еврей оқуы мен кәдімгі жоғары білімді қатар қолдану үшін ыңғайлы жағдайларды жасау мақсатында құрылды.

Факультеттері
-------------

* Иудаика
* Құқық
* Қоғамдық ғылымдар
* Гуманитарлық қылымдар
* Дәл ғылымдар
* Биология

Университетте педагогика мектебі, қоғам қызметкерлер мектебі, бизнес мектебі мен инженерлік мектеп бар. Сондай-ақ университет жанында физика, медициналық химия, математика, миді зерттеу, стартегиялық зерттеулер, даму психологиясы, экономика, музыкатану, археология, еврей құқығы (Галах), нанотехнологиялар ғылыми-зерттеу институттері жұмыс атқаруда.

Логотипі
--------

Университеттің логотипі оның дүнияуи және діни білімдерді біріктіру мақсатын көрсетеді. Визуалды символды алғаш рет британдық дизайнер Авраам Джеймс 1955 жылы жасады. Логотип бірнеше рет өзгертіліп жаңартылса да, бастапқы идеясы сақталды.

Атақты оқытушылары мен ғалымдары
--------------------------------

* Самуэль Ноах Крамер (шумерология)
* Шломо Гийора Шоам (криминология)
* Шломо Хавлин (физика)
* Ивонн Фридман (орта ғасырлар тарихы мен археология)
* Георгий Адельсон-Вельский (компьютерлік ғылымдар)

Сілтемелер
----------

* Мұрағатталған 9 мамырдың 2007 жылы.
**Сфералық айналар** - шағылдыратын беттері сфералық беттер (сфералық сегмент) болып келетін айналар. Жазық айналардан басқа сфералық айналар бар. Оларда шағылдырушы бір ретінде сыртқы не болмаса ішкі айналық бет қолданылады. Мұнда айналар дөңес немесе ойыс болуы мүмкін. Күнделікті өмірде сендер, мысалы, никельденген шәугімнің дөңес бетінен, шыны ойын шарынан, ас және шайқасықтардың дөңес және ойыс беттерінен, сондай-ақ басқа сфералық айна беттерінен жарықтың шағылуын талай байқадыңдар. Сфералық айналар ойыс және дөңес болып бөлінеді.
Ойыс сфералық айналар, қызыл мәрмәр, кішірек қатты қағазды қорап (5 см және одан жоғары), қорапты тұрғызуға арналған тұрғы, оқуға арналған кішкентай шам, ермексаз.

Ойыс және дөңес айналар, әртүрлі радиусты шағылдырғыш бер ретінде қолданылатын иілмелі жылтыр пластикалық жолақтар, сәулелерді алуға арналған қорап, төмен кернеулі қоректендіру жүйесі.

Р нүктесі- сфералық айнаның орта нүктесі (айна полюсы). С нүктесі- сфералық айнаның оптикалық центрі. R – сфералық айнаның радиусы. F нүктесі - сфералық айнаның фокусы. Ойыс айнада шын фокус (а), дөңес айнада жалған фокус (б). Сфералық айнаның оптикалық центрі және полюсы арқылы өтетін түзу (СP) сфералық айнаның бас оптикалық осі деп аталады.
Сфералық айнаның фокусы (FP=F): 

ІІ.Егер нүктелік жарық көзін ойыс айнаның фокусына орналастырса, онда қайтымдылық құбылысының салдарынан жарықтың шағылған сәулелер шоғы айна осіне параллель болады.

```
Жарық сәулелері қалай шағылатынын және ойыс айнаның көмегімен қандай кескіндерді алуға болатынымен танысу үшін нәрселерді айнадан әртүрлі қашықтықтарға орналастырамыз.
```

ІІІ. Дөңес айнаның фокусы жорамал болады. Бас оптикалық осьтің жанынан өтетін және оған параллель барлық сәулелер айнаның сыртында тұрған Ғ фокусынан шыққандай болып айнадан шағылады. Дөңес айнадан шағылған сәулелер әрқашан шашыраңқы сәулелер. Дөңес айна беретін барлық кішірейтілген, тура және жорамал болып келеді.

ІV.Сфералық айналар практикада кеңінен қолданылады. Мысалы, ойыс айнаны үлкейткіш шыны есебінде пайдаланады. Мұндай айнаның оптикалық қасиеттері оны рефлектор-телескоптың негізгі бөлігі ретінде қолдануға мүмкіндік береді.
Үлкен айнадан шағылғаннан кейін оның фокусында шоғырланған Күн энергиясы фокусқа жақын тұрған қазандағы суды ысытуға мүмкіндік береді. Су ысиды, қайнайды және буға айналады, осы бу бу турбинасын жұмыс істеуге мәжбүр етеді. Өз кезегінде бу турбинасы турбина орналасқан біліктегі генераторды іске қосады. Бұл күн сәулесінің энергиясымен жұмыс жасайтын экологиялық жағынан таза құрылғы күн электр стансыларын құрудың мүмкін принциптерінің бірі болып табылады.
Дөӊес сфералық айналардыӊ қолданылуы
Дөӊес сфералық айналар тек қана жалған, кішірейтілген, кескін береді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Физика және астрономия 8 класс 206 бет
**Нильс Густав Дален** (швед. *Nils Gustaf Dalén*; 30 қараша 1869, Стенсторп, Швеция — 9 желтоқсан 1937, Лидинго, Швеция) — швед өнертапқыш, AGA компаниясының негізін қалаушы, 1912 жылы «маяктар мен буйлар <i>(қалқымалардағы)</i> жарық көздері үшін газ аккумуляторларымен бірге қолданылатын автоматты реттегіштерді ойлап тапқаны үшін» физика бойынша Нобель сыйлығының лауреаты.

Дален магистр және докторлық дәрежелерін Чалмерс технологиялық университетінде алды. Даленнің ең танымал өнертабысы — AGA компаниясының маяктарын мүмкін еткен күн клапаны. 1912 жылы Дален газ жарылысынан соқыр болып қалды. Сол жылы оған физика бойынша Нобель сыйлығы берілді. Бұл сыйлық ішінара жанашырлықпен берілді деген қауесет тудырды.

Соқырлығына қарамастан, Даллен 1937 жылға дейін AGA-ның басында болды.

Нобель сыйлығының Далленге берілуі кейде күмән тудырды, бірақ іс жүзінде бұл [] Альфред Нобель өсиетінің( (ағыл.)) жалпы шарттарына сәйкес келеді. Дален өте жарқын жарық алу үшін ацетилен химиясы бойынша зерттеулер жүргізді, газды қауіпсіз сақтау әдістерін әзірледі, сонымен қатар кешкі уақытта маяктар мен қалқымаларды қосып, таңертең өшіретін арнайы клапан жасады. Бұл әсіресе Швецияның ұзын теңіз жағалауында маяктарды ұстауға көп ақша үнемдеуге мүмкіндік берді.

Сілтемелер
----------

* Нобель комитетінің сайтынан ақпарат (ағыл.)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеу1901—1925 жылдардағы Физика саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері |
| --- |
|  |
| 

Рентген (1901) •
Лоренц / Зееман (1902) •
Беккерель / П. Кюри / М. Кюри (1903) •
Рэлей (1904) •
Ленард (1905) •
Томсон (1906) •
Майкельсон (1907) •
Липпман (1908) •
Маркони / Браун (1909) •
Ван-Дер-Ваальс (1910) •
Вин (1911) •
Дален (1912) •
Камерлинг-Оннес (1913) •
фон Лауэ (1914) •
У. Г. Брэгг / У. Л. Брэгг (1915) •
Баркла (1917) •
Планк (1918) •
Штарк (1919) •
Гийом (1920) •
Эйнштейн (1921) •
Н. Бор (1922) •
Милликен (1923) •
М. Сигбан (1924) •
Франк / Герц (1925) 
 |
|  |
| 
Толық тізім | 
**1901—1925** |
1926—1950 | 
1951—1975 | 
1976—2000 | 
2001—ден бері

 |

 |