**Қазақстан — Өзбекстан футбол матчы** — 2007 жылы наурыз айында Шымкентте ұйымдастырылған Алма.ТВ кубогының соңғы кездесуі. 11 наурыз күні Шымкенттегі Қажымұқан Мұңайтпасов стадионында өтіп, 1:1 есебімен тең аяқталды. Бірақ турнир топтық кезеңнің тәсілімен ұйымдастырылғандықтан, бұл нәтиже қазақстандықтарға тиімді болды да, турнирдің жеңімпазы атанды.

Матчқа дейін
------------

Қазақ және өзбек футболының арасындағы ымырасыз бәсекелестік ертеден бар. КСРО чемпионаттарында Алматының "Қайраты" мен Ташкенттің "Пахтакоры" өзара кездескенде стадионда ине-шаншар орын болмайтын. Екі клубтың кездесуі "Орта Азия дербиі" деген сипатқа ие болды, ол кездесулерді қазақ және өзбек футбол жанкүйерлері ғана емес, бүкіл одақтың футбол көрермендері ерекше ықыласпен тамашалайтын еді.

Кейін одақ тарады да, "Қайрат" пен "Пахтакор" кездеспей қойды. Есесіне екі елдің ұлттық құрамалары бір-бірімен нағыз бәсекелес атануы керек еді. Бірақ Қазақстан 2002 жылы УЕФА-ға өтті де, Өзбекстан АФК-да қалып, екі құраманың жолы екі айрылды. 2002 жылға дейін қос құрама тек бес рет қана ойнады. Ол ойындарда анау айтқан ажиотаж орын ала қоймады, себебі 90-жылдары екі елде де футболды насихаттау дерлік болған жоқ. Көзі қарақты жанкүйерлер болмаса, қалған жұртшылық ол кездесулердің тарихынан мүлдем хабарсыз болатын.

Сол бес кездесудің екеуі тең аяқталды (1992 жылғы жолдастық ойын мен 1997 жылғы ӘЧ-1998 іріктеуінің Алматыдағы кездесуі). Бір ойында Қазақстандықтар ұтты (1992 жылы Алматыдағы жолдастық ойында 1:0 есебімен). Екі кездесуде Өзбекстан жеңіске жетті, 1994 жылы Ташкентте 1:0, сосын ӘЧ-1998 іріктеуінің Ташкенттегі ойыны 4:0 есебімен өзбекстандықтардың ірі жеңісімен аяқталды. Міне содан бері екі құрама кездескен емес.

2007 жылы наурызда Шымкентте Алма.ТВ кубогы ұйымдастырылды да, оған Әзірбайжан, Өзбекстан, Қырғызстан құрамалары шақырылды. Турнир топтық кезең тәсілімен өткізілді. Өзбекстан құрамасының бапкері Рауф Инилеев турнирге тек Киевтің "Динамосында" ойнайтын Максим Шацкихті ғана әкелмеді, қалған мықтылары түгел еді. Қазақстан бапкері Арно Пайперс 24 наурыз күні Сербиямен өтетін ЕУРО-2008 іріктеу ойынына дайындық ретінде футболшыларды түгел турнирге апарды.

Бірінші турда Өзбекстан күтпеген жерде Әзірбайжаннан ұтылып, екінші ойында Қырғызстанды 6:0 есебімен ұтты. Ал Қазақстан алғашқы екі турда да жеңіске жетті. Осылайша соңғы тур алдында Өзбекстанда 3, Қазақстанда 6 ұпай бар еді. Турнир жеңімпазы атану үшін Қазақстанға тең ойын жеткілікті болса, Өзбекстанға тек жеңіс қажет болатын.

***Соңғы тур алдындағы турнир кестесі***

| Орын | Команда | О | Ж | Т | Ұ | Голдар | ± | Ұ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  Қазақстан | 2 | 2 | 0 | 0 | 3 − 0 | +3 | **6** |
| 2 |  Өзбекстан | 2 | 1 | 0 | 1 | 6 − 1 | +5 | **3** |
| 3 |  Әзербайжан | 2 | 1 | 0 | 1 | 1 − 1 | 0 | **3** |
| 4 |  Қырғызстан | 2 | 0 | 0 | 2 | 0 − 8 | −8 | **0** |

О — ойындар, Ж — жеңістер, Т — тең түскен ойындар, Ұ — ұтылыстар, Голдар — соғылған және жіберілген голдар, ± — голдардың айырмашылығы, Ұ — ұпайлар

Матч
----

### Матч барысы

Өзбекстандықтар ойынды баяу бастады. Ойын ырғағын табам дегенше қазақстандықтар гол соғып үлгерді: Дмитрий Бяков алаң ортасына таяу тұстан әуелете алға асырды да, допқа бірінші жеткен Мұрат Сүймағамбетов әдемі тоқтатып, алдындағы Бахтиер Ашурматовты қапы қалдырып, қақпаның сол бұрышын дәл көздеді — 1:0. Бұл ойынның 13-минуты еді.

Гол қазақстандықтарға жігер берудің орнына керісінше болды. Басымдықты қонақтар қолға алды. Бір-екі қауіпті шабуылдары нәтиже бермеді, тек 34-минутта Леонид Кошелев сол қапталдан қақпа алдына асырды. Қазақстандық қақпашы Давид Лория допқа жетем дегенше Александр Гейнрих баспен бос қалған қақпаға бағыттап үлгерді — 1:1.

Екінші таймды да өзбекстандықтар басымдықпен бастады. Бір шабуылда Сервер Джепаров қақпашымен жеке шықты. Лорияның шеберлігі ғана қақпаны аман сақтап қалды. Тайм ортасында Арно Пайперс бірнеше ойыншыны ауыстырды да, ойын деңгейі теңесті. Ойын енді алма-кезек шабуылмен өрбіп, қыза түсті. 68-минутта Мұрат Сүймағамбетовтың 5-6 қадамдай жерден тепкен соққысын Нестеров қақпа сызығынан қайтарып үлгерді.

Ойын соңына қарай өзбекстандықтар шабуылды күшейтті. Екі-үш қауіпті шабуылдары нәтижесіз аяқталды.

Қырғыз төрешісі Машенцев кей күмәнді сәттерде қазақстандықтардың пайдасына шешім шығарып жатты да, онысын өзбекстандықтар байқамады емес, байқады. 86-минутта Владимир Шишелов қақпашымен жеке шықты, Лория оның аяғындағы допқа атылды, бірақ допты иелене алмады, есесіне Шишелов құлады. Төреші ысқырығы үнсіз қалды. Төрешіден пенальти күткен өзбекстандықтардың төзімі таусылып, ашуға булықты да, бапкерлері, қосалқы құрам ойыншылары төрешіге лап қойды. Төбелеске ұласқан жоқ, бірақ қазақстандық футболшылар өзбекстандықтарды сабырға шақыруға кірісіп кетті. Ойын тоқтады. Біраз тартыстан соң бәрі қалпына келді де, төреші енді Анвар Солиевті алаңнан қуды.

Ойын қызуы онымен де басылмады. Бірақ өзбекстандықтардың соңғы ұмтылыстары нәтиже бермеді де, 1:1 есебі сақталып қалды.

### Протокол

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 11 наурыз, 2007 жыл15:00 | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Қазақстан Қазақстан** | 1:1 | **Өзбекстан Өзбекстан** |
| Мұрат Сүймағамбетов 13 | **Голдар** | Гейнрих 34 |

 | Қ. Мұңайтпасов. Шымкент **Көрермендер саны:** 5000**Төреші:** Қырғызстан Машенцев |
|  |

*Солиев алаңнан қуылды - 88*

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Team colours | Team colours | Team colours |
| Team colours |
| Team colours |
| 　 |
| **Қазақстан** |

 | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Team colours | Team colours | Team colours |
| Team colours |
| Team colours |
| 　 |
| **Өзбекстан** |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | ҚҚ | **1** | Лория |
|  | ҚР | **2** | Сымақов |
|  | ҚР | **3** | Кучма |
|  | ҚР | **4** | Жалмағамбетов |
|  | ҚР | **5** | Ф. Ирисметов |  |
|  | ЖҚ | **6** | Чичулин |  |  |
|  | ЖҚ | **7** | Бяков |  | Алмастырылды  55' |
|  | ЖҚ | **8** | Скорых |  |  |
|  | ЖҚ | **11** | Сүймағамбетов |  | Алмастырылды  71' |
|  | ЖҚ | **10** | Балтиев |
|  | Ш | **9** | Отабаев |  | Алмастырылды  58' |
| **Алмасулар:** |
|  | Ш |  | Сергиенко |  | Алмасуға шықты 55' |
|  | ЖҚ |  | Финонченко |  | Алмасуға шықты 71' |
|  | Ш |  | Жұмасқалиев |  | Алмасуға шықты 58' |
| **Бапкер:** |
| Нидерланд Арно Пайперс |

 | 

|  |  |
| --- | --- |
| ҚҚ | **1** | Нестеров |
| ҚР | **2** | Ашурматов |  | Алмастырылды  66' |
| ҚР | **3** | Суюнов |
| ҚР | **4** | Аликулов |  |
| ҚР | **5** | Кошелев |  | Алмастырылды  83' |
| ЖҚ | **8** | Жепаров |
| ЖҚ | **7** | Хашимов |  |  |
| ЖҚ | **15** | Гейнрих |  | Алмастырылды  75' |
| ЖҚ | **9** | Копадзе |  |  |
| Ш | **10** | Магдеев |  |  |
| Ш | **11** | Иномов |
| **Алмасулар:** |
| Ш |  | Солиев | ескертілдіекінші қағазқуылды88 | Алмасуға шықты 66' |
| Ш |  | Мандзукас |  | Алмасуға шықты 83' |
| Қ |  | Шишелов |  | Алмасуға шықты 75' |
| **Бапкер:** |
| Рауф Инилеев |

 |

Матчтан соң
-----------

***Матчтан кейінгі турнир кестесі***

| Орын | Команда | О | Ж | Т | Ұ | Голдар | ± | Ұ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  Қазақстан | 3 | 2 | 1 | 0 | 4 − 1 | +3 | **7** |
| 2 |  Әзербайжан | 3 | 2 | 0 | 1 | 2 − 1 | +1 | **6** |
| 3 |  Өзбекстан | 3 | 1 | 1 | 1 | 7 − 2 | +5 | **4** |
| 4 |  Қырғызстан | 3 | 0 | 0 | 3 | 0 − 9 | −9 | **0** |

О — ойындар, Ж — жеңістер, Т — тең түскен ойындар, Ұ — ұтылыстар, Голдар — соғылған және жіберілген голдар, ± — голдардың айырмашылығы, Ұ — ұпайлар  

Кездесу аяқталған соң өзбекстандықтардың бапкері Рауф Инилеев төмендегіше пікір білдірді.

*Қазақстан АФК-дан төрешілердің әділетсіздігіне наразы боп кетті. Бірақ өздеріңіз солай жасай отырып, бүгінгі ойында төрешінің көмегіне сүйенгендеріңіз қызық болды. Менің қазақстандық футболшыларға еш ренішім жоқ, бірақ төрешілердің бір жақты қазылығы қынжылтып отыр. Біздің пайдамызға жоқ дегенде екі пенальти белгіленуі тиіс еді. Төрешінің көмегімен емес, өз күштеріңізбен жеңіске жеткендеріңіз өздеріңізге пайдалы ғой.*
**Әлішер НИКИМБАЕВ** (Өзбекстан құрамасының менеджері).

*Турнирді ұйымдастырған Қазақстан футбол федерациясына, басқа да ұйымдарға алғысым мол. Рас, кемшіліктері де бар шығар, бірақ турнир өмір сүретін болады. Футболшыларымыздың алаңдағы қылығы үшін сіздерден кешірім сұраймыз!*
Әлішер Никимбаев осылай десе де, Алма.ТВ турнирі қайтадан ұйымдастырылған жоқ. Сондай-ақ сол турнирден соң Өзбекстан және Қазақстан құрамалары ұзақ уақыт бойы (2022 жылға дейін) өзара кездеспеді. 2022 жылы 16 қарашада арада 15 жыл 8 ай салып Ташкентте жолдастық кездесу өткізіп, Өзбекстан құрамасы 2:0 есебімен жеңіске жетті.

Өзбекстан футбол федерациясы Шымкенттегі ойынның нәтижесін сараптап, Анвар Солиевті үш ай құраманың ойынына қатыспайтын етіп жазалады. Алаңға жүгіріп шығып, төрешіге ауыр сөз айтқан қақпашылар бапкері Анвар Рашидов та жазасыз қалмады: ол құрамадан біржола қуылды. Әлішер Никимбаев пен Рауф Инилеевке қатаң сөгіс жариялады.

Сілтемелер
----------

* Шымкентше дерби

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеуҚазақстан Ұлттық футбол құрамасы |
| --- |
|  |
| Құрамалар | 
Ұлттық құрама • Қазақстан жастар құрамасы • Олимпиада құрамасы • Қазақстан әйелдер футбол құрамасы |
|  |
| Әр жылдары | 
1992 • 1994 • 1995 • 1996 • 1997 • 1998 • 2000 • 2001 • 2002 • 2003 • 2004/05 • 2006/07 • 2008/09 • 2010/11 • 2012/13 • 2014/15 • 2016/17 • 2018 • 2019 • 2020 • 2021 • 2022 • 2023 |
|  |
| Стадиондар | 
Орталық стадион (Алматы) • Астана Арена • Қажымұқан Мұңайтпасов (Шымкент) • Ғани Мұратбаев (Қызылорда) |
|  |
| Жекелеген матчтар | 
Қазақстан - Түрікменстан (1992) • Қазақстан - Украина (2004) • Қазақстан - Түркия (2005) • Қазақстан - Өзбекстан (2007) • Қазақстан - Сербия (2007) • Қазақстан - Шотландия (2019) • Қазақстан - Дания (2023) |
|  |
| Турнирлер | 
Орта Азия кубогы-1992 • Өзбекстан Тәуелсіздігі кубогы-1994 • Алма-ТВ |
|  |
| Басқа да мақалалар | 
Орта Азия дербиі |

 |