recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Серік Сұлтанғалиұлы Cұлтанғали** 1953 жылы 17 сәуірде Алматы облысы Кеген ауданының Жаланаш ауылында туған. Ұлы жүздің Албан тайпасынан шыққан. В.И. Ленин атындағы Қазақ политех никалық институтын бітірген (1977) сәулетші-қала салушы. 1977 жылдан - « Қазқалақұрылысжоба бас сәулет-жоспарлау басқармасы ның сәулетшісі. 1982 жылдан Алматы қалалық атқару комитетінің негізгі қызмет женіндегі аға инспект торы, қалалық Халық депутататтары кеңесі атқару комитеті терағасының көмекшісі. 1989 жылдан - Алматы қаласы Фрунзе аудандық Алатау кенті Халық депутаттары кеңесі атқару комитетінің терағасы. 1991 жылдан - Алматы қаласының Тұрғын уй департаментінің бастығы. 1994 жылдан - Алматы қаласының бірінші әкімінің орынбасары. 1995 жылдан - «Айсел Қазақстан» компаниясының басқармасының төрағасы, президенті 2004 жылдан - «ҚазТрансГаз» АҚ бас директорының күрделі
құрылыс жөніндегі орынбасары, 2005 жылдан - бас директоры 2007 жылдан - «Жетісу» ӘКК» ¥К» АҚ басқармасының төрағасы 2010 жылдан бері - «ҚазТрансГаз» АҚ бас директоры. Қазақстан Сәулетшілер одағының мүшесі. Қазақстан ұлттық гольф федерациясының вице-президенті (2003), «NURTAU" гольф-клубының президенті. КСРО және ҚазКСР Архитекторлар одағының мүшесі. ҚР Курес федерациясының президенті. «Құрмет» (2001), РФ және Қазақстан арасындағы достастық пен ынтымақтастықты нығайтуға қосқан үлес пен еңбек үшін
I дәрежелі Ұлы Петр ордендерімен; «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл», «Қазақстанның құбыр көлігіне 70 жыл медальдарымен марапатталған. ҚР Президентінің алғысымен (2007) ескерілген. ҚР Құрметті құрылысшысы. ҚР Құрметті теміржолшысы. Қазақстан Республикасының бір қатар қалалары мен облыстарының Құрметті азаматы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *Алмабеков Т.* Албан ата энциклопедиялық шежіре. //  —  Алматы, 2003. — 1352 б. — ISBN 9965-00-838-8.
2. ↑  Қазақстан Республикасында кімнің кім екені - 2011 жыл. Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 ІSВN 978-601-278-473-2
Мешіт-медресе сәулет өнерінің ескерткіші Бәйдібек ауданы Шаян ауылында орналасқан. Шаян аталу себебі, ағып жатқан өзенде шаян көп деп түсіндіріледі. Алғашында кішкене саман мешіт болған, дегенмен тұрғындардың көп қоныс тебуі кеңірек мешіт салуға итермелеген.
Шеберлерді Бұхарадан шақырған. Салған шеберлердің есімі бірде-бір құжаттарда сақталмаған, медресе ғимараты дәрісханамен бірге жобаланған. Мешіт медресе кешеніне қарап Мауренахр сәулет өнерінің техникасымен байланысы бар екенін көре аламыз, оның формасы мен компазициясы ортағасырлық белгілі Бұхара, Хиуа шеберлері стилінде орындалған. 
Мешіт медресені 26х14х6см мөлшердегі кірпішпен салған, ал жуандығы 27х12х5см кірпіш қолданылған. Цокольға, іргетасына ұзын трапеция тектес кірпіш қолданылған. Мешіт үстінен медресе құрылысы мешіттен едәуір кейін салынған. Кешеннің орталық ядросы деп үлкен мешітті айтуға болады. Мешіттің солтүстік батысында П үлгідегі медресе, оңтүстігінде мешіт жағында дәрісхана орналасқан. Мешітте ешқашанда мұнара болмаған, дегенмен олар XX-ғасырдың отызыншы жылдарында бұзылған.
**Cерік Тұрарұлы Сейдуманов** (1957 ж.) - социология ғылымдарының докторы, профессор, Алматы қаласы
Әкімінің орынбасары, Қазақстан әлеуметтанушылары Ассоциациясының вице-президенті, Қазақстан Республикасы әлеуметтанушынары академиясының академигі. Мәскеу химиялық машинажасау институтын, Жоғары комсомол мектебін, Мәскеудегі қоғамдық ғынымдар академиясының аспирантурасын бітірген. 1998 жылы әлеуметтану мамандығы бойынша "Қазақстанда көппартиялықтың қалыптасуы: саяси-әлеуметтанулық
талдау" атты тақырыпта докторлық диссертация қорғады.
50-ден астам ғылыми еңбектердің авторы. Соның ішінде:
Қазақстандағы көппартиялық феномен. Алматы, 1997.
Социологиялық ақпараттық қьізметтер: ретроспективгік-аналитикалық шолу. Талдықорған, 1990.
Әлеуметтану. Алматы, 2005. (Авторлар ұжымы)
Астаналық Клубтың мүшесі. ҚСА-ның Алматыдағы, Түркістандағы, Өскемендегі, Ақтөбедегі мектептерін Ұйымдастырушынардың бірі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Биекенов К. Садырова М. Әлеуметтанудың түсіндірме сөздігі. — Алматы: Сөздік-Словарь, 2007. — 344 бет. ISBN 9965-822-10-7
Песи киген Индонезия президенті Сукарно 
**Сонгкок** (немесе *песи*, *копиа*) — Индонезия, Сингапур, Бруней, Малайзия елдерінде, Филиппиннің оңтүстігінде, Тайландтың оңтүстігінде негізінен мұсылман ер адамдар киетін бас киім. Кесілген конус түрінде қара түсті мақтадан немесе бархаттан тігіледі. Ер адамдардың дәстүрлі бас киімі болған сонгкок үйлену тойы, мәйітті жерлеу, Құрбан айт, Ораза айт сияқты мейрамдар мен ресми іс-шараларда киіледі. Сонгкок Малайзияда Ислам дінімен байланыстырылып, Индонезияда зайырлы ұлтшыл қозғалыс өкілдерінің нышанына айналған.

Атаулары
--------

Бұл бас киім Малакка түбегінде, Суматрада, Борнеода «сонгкок» деп аталады. Ал Ява аралдарында «копиа» атымен танымал. Индонезияда болса «песи» деп аталады. Түрлі болжаулар бойынша «песи» сөзі голландтың *petje* сөзінен шыққан. Кейбіреулер бұл сөзді түріктің феска бас киімімен байланысты деп санайды.

Дереккөздер
-----------
**Шаянот** (лат. *Arum*) – шаяноттар тұқымдасының 113 тегінің бірі.

Биологиялық сипаттамасы
-----------------------

Улы, түйін тамырды, көпжылдық шөптес өсімдік.

Жапырағы жебе пішіндес, гүлі бір жынысты, гүлшоғыры - собық. Жемісі - ашық қызғыл-қызыл, жұмырт қатірізді жидек. Дәні көп болады.

Таралуы
-------

Аронниктің жер шарында 30 түрі белгілі, Оңтүстік және Орталық Еуропада (Дания, Ұлыбритания, Ирландия, Швеция, Аустрия, Бельгия, Нидерланд, Чехия, Германия, Венгрия, Польша, Швейцария, Корсика, Франция, Португалия, Балеар аралдары, Сардиния, Испания, Албания, Болгария, Грекия, Италия, Крит, Румыния, Сицилия, Түркия, Югославия, Ресейдің Еуропалық бөлігі) , Азияда (Қазақстан, Қырғызстан, Түркіменстан, Тәжікстан, Өзбекстан, Ауғанстан, Кипр, Иран, Ирак, Палестина, Израиль, Қытай, Непал, Пәкістан) және Африкада ( Алжир, Ливия, Марокко, Тунис, Азор аралдары, Канар аралдары, Мадейра)  орманды жерде өседі.

Қоныржай және субтропикалық климатта өседі.

Химиялық құрамы
---------------

Ароннктің барлық түрі улы болады, құрамында улы алколоидтар болады. Кептірген кезде улы қасиетін жоғалтады.

Тамырында 25 % крахмал болады.

### Түрлері

Аронниктің жер шарында 30 түрі белгілі:

* Arum alpinariae (Alpinar & R.R.Mill) P.C.Boyce
* Arum apulum (Carano) P.C.Boyce
* Arum balansanum R.R.Mill
* Arum besserianum Schott
* Arum byzantinum Blume
* Arum concinnatum Schott
* Arum creticum Boiss. & Heldr.
* Arum cylindraceum Gasp. [syn.  Arum alpinum Schott & Kotschy]
* Arum cyrenaicum Hruby
* Arum dioscoridis Sm.
* Arum elongatum Steven
* Arum euxinum R.R.Mill
* Arum gratum Schott
* Arum hainesii Riedl
* Arum hygrophilum Boiss.
* Arum idaeum Coustur. & Gand.
* Arum italicum Mill.
* Arum jacquemontii Blume
* Arum korolkowii Regel
* Arum lucanum Cavara & Grande
* Arum maculatum L. Үлгі:Тип
* Arum megobrebi Lobin
* Arum nigrum Schott
* Arum orientale M.Bieb.
* Arum palaestinum Boiss.
* Arum pictum L.f.
* Arum purpureospathum P.C.Boyce
* Arum rupicola Boiss.
* Arum sintenisii (Engl.) P.C.Boyce
* Arum × sooi Terpó

Галерея
-------

* Arum palaestinum**Arum palaestinum**
* Arum purpureospathum**Arum purpureospathum**
* Arum pictum**Arum pictum**
* Arum maculatum**Arum maculatum**
* Жемісі**Жемісі**
* Arum italicum**Arum italicum**
* Arum dioscoridis**Arum dioscoridis**
* Arum hygrophilum**Arum hygrophilum**

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Arum
2. ↑   в базе

* Қазақ Совет энциклопедиясы/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1972, 1 том

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Arum(қолжетпейтін сілтеме)// www.cate-araceae.org  (ағыл.)  (Тексерілді 9 қарашаның 2010)
* Arum Мұрағатталған 25 ақпанның 2008 жылы.// www.agbina.com  (Тексерілді 10 қарашаның 2010)
* Arum// flower.onego.ru  (Тексерілді 10 қарашаның 2010)
* Arum species  (фран.). *IPCS Poisons Information Monograph (PIM) G006*.  IPCS. Басты дереккөзінен мұрағатталған 14 наурыз 2014. Тексерілді, 14 наурыз 2014.
*Басқа мағыналар үшін Әбдірахманов деген бетті қараңыз.*

**Серік Сәбитұлы Әбдірахманов** (2 наурыз 1966 жыл, Қаратөбе ауданы, Батыс Қазақстан облысы) — қазақ әнші, Ғарифолла Құрманғалиев шәкірті. 

Алматыдағы эстрада-цирк өнері студиясында оқыған (1987-89). Әбдірахманов – 1993 ж. Ақтау қаласында өткен Ғарифолла Құрманғалиев атындағы халықаралық әншілер байқауының, 1995 ж. Шымкент қаласында өткен Әміре Қашаубаев атындағы 4-республикалық әншілер байқауының лауреаты. 1995-96 ж. Алматы эстрада-цирк колледжінде Ғарифолла Құрманғалиевтің класында дәріс берді. 1998 ж. Ақтау қаласында өткен аймақтық әншілер байқауының бас жүлдегері, 2001 ж. Мұхит Мереліұлының 160 жылдық мерейтойына орай еткен республикалық әншілер байқауының лауреаты атанды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2002. ISBN 9965-607-02-8
**Қайрат Кәрімов** (1969 жыл, Екібастұз, КСРО) — КСРО және қазақстандық футболшы, қорғаушы.

Карьерасы
---------

1987 жылы "Екібастұз" клубында футболшылық ғұмырын бастады. Сол жылы-ақ Алматының РШВСМ (кейін ол клуб СКИФ деп аталды) ауысты. 1989 жылға дейін алматылық клубта ойнап, КСРО тарайтын жылдары Ұзынағаштың "Ақ қанат" клубында өнер көрсетті.

1992 жылы Қазақстанның тұңғыш чемпионатында "Қайрат" футболшысы атанып, Қазақстан чемпиондығы мен Қазақстан кубогына қол жеткізді.

1993, 1994 жылдары "Намыс" командасында азырақ ойнады да, футболмен қоштасты. 1993 жылы 25 тамыз күні "Қайсардың" қақпасына клуб сапындағы жалғыз голын соқты.

Жетістіктері
------------

### Командалық

* Қазақстан чемпионы: 1992
* Қазақстан кубогы: 1992

Сілтемелер
----------

* Футболшының профилі (footballfacts.ru)
Жұмыстық денеге, жылулықты жеткізу тәсілдеріне байланысты, барлық, қазіргі кезде, кездесетін жылулық қозғалтқыштарын
екі топқа бөлуге болады - *сырттан* және *іштен* жанатын
қозғалтқыштар.

Бірінші топ
-----------

Бірінші топқа жататындары, сондай жылулық қозғалтқыштар,
жұмыстық денеге жылулықты жеткізу, яғни жылу процессі қозғалтқыштан бөлек жүргізіледі. Бұған мысал ретінде, булы қозғалтқыштар - булы машиналар және турбиналар. Бұл қозғалтқыштардың жұмыстық денесі болып, су буы атқарады, булы қазанды
қондырғыдан алып, оны саптамамен (сопло) турбинаның жұмысшы
дөңгелегіне немесе булы машинаның бу бөліп - таратушы құрылғысына беріледі.

Екінші топ
----------

Екінші топқа жататындарына, мына жылулық қозғалтқыштар:
оларға жылулықты, жұмыстық денесіне жеткізуді іске асыру тікелей отынды қоспамен, қажетті санды мөлшердегі ауамен
қозғалтқыштың ішінде жандырады. Отынның жанғыш бөліктерінің,
(С, Н, S) химиялық қоспалар нәтижесінде және ауаның оттегімен
қосылып, отынның жану өнімі - газды қоспаны құрайды да, ол
іштен жанатын қозғалтқыштың жұмыстық денесі болады. Осы қозғалтқыштар типін, кең ұғымда газды қозғалтқыш деп атайды,
себебі, оның отыны ретінде, қандай жанғыш болса да жарайды:
қатты, сұйық, газ түріндегі.

Іштен жанатын қозғалтқыштардың (ІЖҚ) газ түріндегі отынмен
жұмыс атқаруын, тар мағынада атайды. Ондағы жанғыш газ (генератордың, сұйытылған және басқа), белгілі пропорциялы ауамен
араластырады және осындай жанғыш қоспа, қозғалтқышқа кіреді де,
отын тұтанады, жанғыш өнім кеңейеді де, жұмыс атқарылады.
Сұйық отын - бензин, спирт, керосин, дизельді отындар
(газды және солярлы май), мұнай - белгілі мөлшердегі ауамен
тозаңды түрінде қозғалтқышқа енгізіледі де, осылардың нәтижелерінде жанғыш қоспа пайда болады.
Қатты отынды ІЖҚ-та, тікелей тозаң түрінде жұмысшы
кеңістікте пайдалану, әзірше қанағаттанарлық нәтиже берген жоқ,
себебі, жанғыш заттарды ауамен жақсы араластыру мүмкіндігі жоқ
және қозғалтқыштан, оның күлін алып кету де нәтижесіз болып
отыр.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Кабашев Р.А. ж. б. Жылу техникасы: Оқулық/ Р.А. Кабашев, А.К. Кадырбаев, A.M. Кекилбаев. -Алматы: «Бастау» баспаханасы, 2008. - 425 б. Суреттері 140 сурет. Библиографиялы тізімі 17. ISBN 9965-814-30-9
**Дао** (қыт. жол) - Қытай философиясының ең басты ұғымы. Дао бүкіл әлемнің, әрбір заттың даму заңдылығы, ғарыштық үйлесімділік пен қуаттың жарқын бейнесі. Бір өзі бар абсолютке тең, бүкіл тірліктің негізі, әрбір бастаманың басы. Дао- әрбір қайталанбас сәттің нәрі. Дао Сезім арқылы тануға көнбейді, ол барлық жерде және еш жерде емес, түрсіз және ныспысыз. Заттар әлемі Дао Арқылы жасалып, өмір заңына бағынады, яғни өткінші: барлық заттар ұлы айналымда болады, кейіннен шегіне жетіп, қайтадан өзінің қайнар көзі Дао ға қайтып, содан жаңадан туылады. Авторлығы Лао Цзыға телінетін Дао-Дэ-Цзин (Дао және Дэ туралы кітап) заманынан бері Дао туралы түсініктемелердің өзі бес мың томға жуық болды.

Дао символы болып табылатын ба гуа бейнесі.
Лао Цзы бойынша, Дао- мәңгілік, негізсіздік, қуыс сынды онтологиялық қасиеттері бар мейлінше кең шынайылық. Бірақ қанша тіл жетпес, түсініктен тыс болса да, ол Дэ арқылы көрінеді. Дэ дегеніміз - ізгілік, әділдік, асыл қуат. Дэ Даоның этикалық көрінісі ретінде адамның қоғаммен, табиғатпен және өз-өзімен қарым- қатынасын табиғи жолмен түзеуге бағытталған. Осы заңдылықтар бойынша, Дао мен Дэ «цзы жэнь» - табиғилық және «у- вэй» - әрекеттенбеу қағидаларын ұстанады. Демек, Дао Ғылыми ілімнен гөрі рәсімге ұқсайды. Бірақ қытайлықтар түсінігінше, Дао Рәсімге де, ырымға да жатпайды. Адамдар ақылгөйліктен бас тартып, әрбір заттың немесе құбылыстың табиғи болмысын таба білуге тиіс

Кітаптар
--------

* Дао-Дэ-Цзин
* Тойота Дао
* Атжалманның Дао

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Биекенов К. Садырова М. Әлеуметтанудың түсіндірме сөздігі. — Алматы: Сөздік-Словарь, 2007. — 344 бет. ISBN 9965-822-10-7
2. ↑  Атжалманның Дао Мұрағатталған 30 наурыздың 2019 жылы.
*Басқа мағыналар үшін Имантау деген бетті қараңыз.*
**Имантау** — Сарыарқадағы Имантау тауының солтүстік-шығысындағы көл.

Географиялық орны
-----------------

Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданында солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай созылып жатыр.

Гидрографикасы
--------------

Аумағы 49 км2, ұзындығы 13,1 км, енді жері 4,8 км. Орташа тереңдігі 5,7 м, ең терең жері 10 м-дей. Су жиналатын алабы 483 мың км2. Суы гидрокарбонатты, минералдану мөлшері 780–840 мг/л.

Жағалау сипаты
--------------

Имантаудың оңтүстік жағалауында қарағай, қайың аралас орман өседі. Оңтүстік-батыс жағасы биік, тік жарлы. Басқа жағалары жайпақ. Көлдің солтүстік-батыс бөлігін көлге сұғына енген мүйіс оқшаулайды. Орта бөлігінде тасты арал бар. Түбі оңтүстік-шығысында тастақ, солтүстігінде сазды-құмды, қалған бөлігінде лай батпақты. Көл жағалауында қоға аралас қамыс қопасы өседі. Көлге бірнеше жылға келіп құяды. Оңтүстік-шығысынан Иманбұрлық өзені ағып шығады. Мал суаруға, т.б. шаруашылықтарға пайдаланылады, көлден балық ауланады (торта, аққайран, алабұға, шортан, күміс түсті және сарғыш мөңке).

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IV том
**Ева Дедова**  (түр. *Eva Dedova*; 22 ақпан 1992 жыл туылған) —  орыстан шыққан түрік актрисасы.

Өмірбаяны
---------

Ева Дедова 1992 жылы 22 ақпанда Қазақстанда дүниеге келген. Алты жасында Ева анасымен бірге Түркиядағы Ыстанбұл қаласына көшкен. Мектепте Ева графикалық дизайн мен фотографияны оқыған. Жарнамалық бейнебаяндардың түсірілімдеріне қатысқан. 2013 жылы Кадыр Хас университетінің театралдық факультетіне түскен. Йылмаз Эрдоганның ВКМ атты тобының мүшесі атанғаннан бастап көптеген түрік телехикаяларының ұсыныстарына ие болды. 2013 жылы "Махмут және Мерьем" атты фильміндегі басты кейіпкердің рөлін сомдауға Еваны шақырған. 2014 жылы "Курт Сеит және Александра" телехикаясындағы Татьяның рөлін ойнаған.
Евгений Кафельников (2009)
**Евгений Кафельников** (18 ақпан 1974 жыл, Сочи, КСРО) – Ресей Федерациясының *ең атақты теннисшысы*, спорт шебері. Ресей теннисшілердің арасында тұнғыш болып «Большой шлем» турниріндегі жеке дәрәжеде жеңімпаз болып атанды (Ролан Гаррос-1996). Әлемнің бірінші ракеткасы болып атанды (3 мамыр 1999). Жеке дәрәжедәгі Олимпиада жеңімпазы (2000). *Кәсіби мансаптың түбі* – 1992 жыл. *Мансаптың бітісі* – 2003 жыл. Тұңғыш жаттықтырушылыры Валерий Шикин мен Анатолий Лепёшин болып табылады.

Жетістіктері
------------

* 26 рет, жеке жәрежеде, ATP турнирінің жеңымпазы. Қос дәрәжеде 27 рет жеңімпаз болып атанды.
* Жеке дәрәжедегі Australian Open турнирінің жеңімпазы (1999), финалист (2000).
* Жеке дәрәжедегі «Ролан Гаррос» жеңімпазы (1993).
* Қос дәрежедегі US Open жеңімпазы.

Отбасы
------

Әкесі — Александр Никодимович Кафельников.

Анасы — Валентина Фёдоровна Кафельникова.

Тұңғыш әйелі (11 маусым 1998 — тамыз 2001) — Мария Владимировна Кафельникова.

Қызы – Олеся Кафельникова (23 қазан 1998)

Басқа да мәліметтер
-------------------

Спортшының қызы Олеся Кафельникова – кәсіби модель болғысы келеді.

Алғыш рет ракетканы қолына бес жаста алып, әуестенді.

Евгенийді Рессейде осы ғасырдың ең үздік теннисшісі деп таниды.

Дереккөздер
-----------
**Ева Мендес** (ағылш. *Eva Mendes*; 5 наурыз 1974, Майами, Флорида) — америкалық актриса.

Өмірбаяны
---------

Ева Мендес 1974 -ші жылдың наурыз айының 5-ші жұлдызында, Флорида штатының (АҚШ) Майами қаласында дүниеге келген. Еваның ата-анасы — кубиндық эммигранттар. Кішкентай кезінде жанұясымен бірге Лос-Анжелес(Калифорния) қаласына қоныс аударған.1992-ші жылы Глендейлдегі Герберт Гувер атындағы орта мектепті бітірген. Содан Нортридждегі Калифония Университетінде интерьер дизайнеріне оқыған,бірақ кейін актерлік үшін оқуын қалдырған. Ева Aerosmith тобының «Hole In My Soul» және Уилл Смиттің «Miami» клиптерінің түсіріліміне қатысты. «Тренировочный день»,«Правила съёма: Метод Хитча»,«Двойной форсаж» ,«Однажды в Мексике» және «Призрачный гонщик» киноларымен танымал.

Жеке өмірі
----------

2011-ші жылдың қыркүйегінен бастап актер Райан Гослингпен бірге. Жұптың Эсмеральда Амада Гослинг атты қызы бар.

Дереккөздер
-----------



Ева және Райан Мұрағатталған 10 қазанның 2014 жылы.
Ева
Ева Мендес
**Сирша Уна Ронан** (ағылш.*Saoirse Una Ronan*; 1994 жылы 12 сәуір, Нью – Йорк, АҚШ) – *ирлындық акртиса*.

Өмірбаяны
---------

Сирша Ронан актер Пол мен Моника Ронындардың отбасында, Нью – Йоркте туылды. Оының екінші есімі – *Уна* – әкесі жағынан апасысына арналып қойылған. Мектепке барудың алдында әкесімен бірге "Ыблыс меншігі", "Вероникаға аңшылық" сияқты фильмдерде түскен. 

Үлкен кинодағы сынапқа шығу рөлу, Джо Райттың "Өтелу "(2007) драмасында болған, ол болашақ жазушы, жас өспірім қыздың ойнады. Осының арқасында Сирша "Оскар" сыйлық ақысында әң үздік екінші жоспар актрисасы ретінде номинацияланды, осымен қатар оның "Алтын Глобус", BAFTA сияқты марапаттары бар. Осы сәтте ол "Мен ешқашан сенікі болмаймын" (2007) және "Эмбер қаласы : Қашу "фильмдеріндегі рөлдердерге ие болды .

2009 жылы Ронан , Питер Джексонның "Аяулы сүйектер" жұмысындағы басты рөлге ие болды. Бұл Жазушы Элис Сиболдтың аттас романаның экрандауы болып табылады. Фильмнің кейіпкері, 14 жасар жас келіншек Сюзи Сэлмон, жаман адамның құрбаны болды. Демі таісылғаннан кейін, Сюзи туған туысқандарының тағдырын о дүниеден бақылап отыруда. 

2011 жылы Сирша Ронан Джо Райттың "Ханна : шұбасыз қару "жауынгерлік фильмінде басты рөлге ие болды. 2013 жылы ол Стефани Майердің "Қонақ "атты романының аттас экрандауында басты рөлде түседі. Дәл осы жылы Сирша Кевин Макдональдтың "Мен енді қалай сүйемін "фильмінде басты рөлдердің бірін ойнауда. Осыдан кейін ол көптеген рөлдерге ие болып, фильмдерде түседі.

Фильмографиясы
--------------

* 2003—2004 –Клиника - Рианнон Джерайти
* 2005 - Дәлел - Орла Боланд
* 2007 – Джоннатан Тумидің жаңа жылдық ғажабы - Селия Хардвик
* 2007 –Өтелу - Брайони Таллис
* 2007 – Мен ешқашан сенікі болмаймын - Иззи
* 2007 – Асқынған нөмір - Бенджи МакГарви
* 2008 – Эмбер қаласы : Қашу - Лина Мэйфлит
* 2009 – Аяулы сүйектер - Сюзи Сэлмон
* 2010 – Лилипуттар мемлектінен келген Ариэтти - Арриэтти
* 2010 – Үйге жол - Ирена
* 2011 - Ханна : шұбасыз қару - Ханна
* 2011 - Виолет пен Дейзи - Дейзи
* 2012 – Византия - Элеанор Уэбб
* 2013 –Қонақ - Мелани Страйдер
* 2013 – Мен енді қалай сүйемін - Дейзи
* 2013 - Джастин мен сері айбыны - Талия
* 2014 – Қонақ үй «Гранд Будапешт» - Агата
* 2014 – Маппеттер 2 - камео
* 2014 –Құбыжықты қалай ұстайды - Рэт
* 2015 - Стокгольм, Пенсильвания - Лея
* 2015 - Бруклин - Эллис Лэйси
* Мария, Шотландия сұлтаны - Мари

Дереккөздер
-----------
**Тасты** – Торғай алабындағы өзен.

Географиялық орны
-----------------

Қостанай облысы Арқалық қалалық әкімдігі және Аманкелді ауданы жерімен ағады.

Бастауы
-------

Ақмола-Қостанай облыстарының шекарасына таяу жердегі Восточное ауылының шығыс жағында бірнеше ірілі-ұсақты бұлақтардың қосылауынан бастау алады. Арқалық – Есіл тас жолы мен темір жолын кесіп өтіп, батысқа қарай ағады. Жалдама ауылы тұсында Қарынсалды өзенімен бірігіп, Жалдама өзенін құрайды.

Жағасында Восточное, Үштөбе, Мирное, Приреченское, Тасты елді мекендері орналасқан. Өзен бойында су қоймалары бар.

Салалары
--------

Салалары онша көп емес, ең үлкені Ащытасты.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Мұрағатталған 8 тамыздың 2016 жылы.
Ева Ле Гальенн
**Ева Ле Гальенн** (1889 жыл 11 қаңтар, Лондон - 1991 жыл 3 маусым, Нью-Йорк) - американ актрисасы, режиссер.

Еңбек жолы
----------

Лондондағы *Драмалық өнердің корольдық академиясында* оқыды. Сахналық жолын 1914 жылы бастады. 1915 жылдан АҚШ-та қызмет етті. Нью-Йоркте көпшілікке арналған *драмалық театрлар* ұйымдастырып, драматургияның озық туындыларын (Шекспир, Мольер, *Гольдони, Л.Н.Толстой, Чехов, Ибсен*) насихаттады. Таңдаулы рөлдері: *Гедда Габлер (Ибсеннің осы атты пьесасында), Елизавета (Шиллердің «Мария Стюартында»), Аркадина, Маша, Раневская (Чеховтың «Шағала», «Апалы-сіңлілі үшеуі» мен «Шиелі бағында»).*[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1975ж. 7 том
**Сонет** (итал. *sonetto* – шағын ән) – әр шумағы тұрақты өлшемнен тұратын, 14 тармақтан құралған өлең түрі. 

Өлең құрылымы күрделі болып келеді, тармақтар екі рет төрт-төрттен, екі рет үштен топтасады. Яғни, 4 жолдық (катрен) 2 шумақ, 3 жолдық (терцет) 2 шумақ. Ұйқасы 4 жолдық шумақта, көбіне абаб, абба түрінде, 3 жолдық шумақта әр түрлі болып келеді. Алғашқы 4 тармақта айтылған ой одан кейінгі 4 тармақта өрістеп, кейінгі 2 қатар келетін 3 тармақтарда түйінделіп, тиянақтап бітіру тәсілі жиі кездеседі. Сонетте ұйқастар өрнегіне, үйлес сөздердің әуезді келіп, сыңғырлап айтылуына да назар аударылады. 

Сонеттің алғашқы нұсқалары 13 ғасырда Италияда "сицилиялық мектепте" пайда болған, біртіндеп неміс, ағылшын, испан, француз, орыс поэзиясына тараған. Данте, Ф.Петрарка (Лаура туралы 317 сонет), т.б. ақындар бұл өлең өрнегін қалыптастырып, жетілдіре түсті. 16 ғасырда сонет жанрын Испания мен Португалияда Х.Боски Альмогаверо, Л.Камоэнсу, Лопе де Вега дамытты. Францияда К.Мародан бастап, П.Ронсарға дейінгі көптеген ақындар, Англияда Г.Серри, Т.Уайет, У.Шекспир сынды қаламгерлер сонет жанрының өркендей түсуіне өз үлестерін қосты. 17 ғасырда Германияда сонет жанры кең қанат жайып, М.Опиц, П.Флеминт, Гете, т.б. қаламгерлер сонет үлгісін қолданды. Орыс әдебиетінде В.К. Традиаковский, А.П. Сумороковтар бұл салаға алғаш қалам тартты. А.С. Пушкин, М.Ю. Лермонтов секілді ақындар да сонет жазды. Қазақ әдебиетіне сонет жанры алғаш аудармалар арқылы келді. В.Шекспир сонеттерін тәржімалауда Х.Ерғалиев айрықша шеберлік танытты. Қ.Аманжоловтың "Құрдас туралы" сонетінен бастап қазақ поэзиясында Е.Әукебаев ("Келсеңші тез, келер болсаң", "Туған жер"), К.Салықов ("Прометейге", "Шоқанға", "Ақан серіге", "Абайға", "Ақын Сараға", "Бауыржанға", "Немерем Арманға"), И.Оразбаев ("Көзсіз сүю, ессіз сүю"), т.б. ақындар сонет жанрында жыр туындатты. 

Қазақ әдебиетіндегі сонет жанры екі мектеп дәстүрін ұстана отырып дамыды. Біріншісі – сицилия мектебі: 4 жолдан екі катрен және 4 жолды бір терцет, 3 жолды бір терцет. Бұл бағыт қазақ әдебиетінде Салықов шығармаларында көрініс тапты. Екіншісі – ағылшын мектебі, мұнда сонет құрылымы 4 жолды үш катреннен және 2 жолды терцеттен тұрады. Ерғалиев Шекспир сонеттерін ағылшын мектебінің дәстүрінде аударған.

Әдеб.: Словарь литературоведческих терминов, М. 1974; Садықова А. Қазақ поэзиясындағы сонет жанрының қалыптасуы, А. 1999; Литературная энциклопедия терминов и понятии, М. 2001.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
2. ↑  "Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
**Тасшарлаған** (Arenaria interpres) - тұмсығы мен аяғы біршама қысқа, шағын денелі (95-115 г) балшықшы.

Биологиялық сипаттама
---------------------

Шұбар реңді болып келеді, жоны - қара және тот түстес теңбілді қаралтым түсті болады. Жонның артқы бөлігі, бауыры, басы және мойны - ақ, төсі мен жемсауы - сұр, төбесі - қара және тот түстілеу теңбілдері бар қаралтым. Жонының соңғы бөлігі, бауыры, басы және мойны - ақ, төсі және жемсауы - сұр, төбесі - шұбарланған қара реңді болып келеді. Қысқы жасануында қошқыл қоңыр түс басымырақ болады. Салындыда 3-4 қоңырқай немесе жасылдау секпілді жұмыртқаларды ата-енелері басады. Олар балапан жұмыртқадан жарып шығысымен, оларды өргізеді. Бұдан соң жас аналықтар ұша бастайды да, оңтүстікке қарай қоныс аударады, ал аталықтар ұялас балапандармен тағы екі аптаға жуық қалады. Тасшардағандар тас астына жасырынған бунақденелілерді мықты, қысқа тұмсығымен тасты қопарып тауып алады да жейді. Түрдің атауы осыған байланысты қойылған.

Таралуы
-------

Тек қана Солтүстік Америка мен Еуразияның солтүстік теңіздерін бойлай ұялайды, алайда оңтүстік жарты шарда қыстайды және ұшып өту кезінде бүкіл әлемде дерлік кездеседі. Тундра жағалауындағы құрғақ үлескілерде жалғыз-жалғыздан ұялайды. Қазақстанда көктем кезінде (мамыр-мау- сым) және күзде (шілде-қыркүйек) ұшып өткенде кездеседі. Көбеюге қатыспайтын жеке дарақтарды да жазғы уақытта кездестіруге болады.

Дереккөз
--------

1. Мектеп энциклопедиясы. Алматы: Атамұра, 2010.

1. ↑  *BirdLife International* *Arenaria interpres*. *IUCN Red List of Threatened Species. Version 2013.2*.  International Union for Conservation of Nature (2012). Тексерілді, 26 қараша 2013.
**Иманғалиев Елемес Иманғалиұлы** – 1948 жылы 14 мамырда Семей облысы, Шар ауданы, Жидебай ауылында дүниеге келген. 

ЖОО-ны бітіргеннен кейін Орта Азия Әскери округында шебер болып, кейін Семей облыстық коммуналды шаруашылық бөлімінің инженері, директордың орынбасары болып жұмыс істеді.

1980 жылдың маусымынан 1991 жылдың мамырына дейін партиялық, кеңестік органдарда: Қазақстан КП Семей обкомында инструктор, Семей қалалық атқару комитетінің хатшысы, Киров ауаткомы хатшысы болып қызмет атқарды.

Полиграфия саласында 14 жылдан астам уақыт еңбек етеді. 1991 жылдың мамыр айынан 1997 жылдың қарашасына дейін Семей «Кітап» РӨБ бас директоры болып, осында өзін сауатты, іскер басшы ретінде көрсете білді.

1997 жылы ҚР Ақпарат және қоғамдық келісім министрлігі Е.И. Иманғалиевтің жұмыс тәжірибесін ескере отырып, оны Қарағанды «Полиграфия» РӨБ-не бас директоры етіп ауыстырды. Ол кезде мекеме шығынға ұшыраған жағдайда болатын. Жедел жүргізілген әрекет шараларының арқасында мекеме 1998 жылдың алғашқы айларынан бастап-ақ үздіксіз істеді, жылдан жылға қарқынды жұмыс істей бастап, қаржы-экономикалық көрсеткіштерін жетілдіре түсті. Мекеме жұмысының жандануына оның 1999 жылы «Қарағанды полиграфиясы» АҚ болып қайта құрылуы да ықпал етті. Мекемеде Е. Иманғалиевтің басшылығымен өндіріс технологиясын жетілдіру және өнім сапасын арттыру жолында біршама нақты шаралар жүзеге асты. Шығарылатын барлық газеттер мен шығармашылық өнімдерді басу толығымен офсетті әдіске көшті, үлкен көлемді кітаптарды қатты мұқабамен, жіппен тігу әдісімен шығару игерілді, суреттерді дайындау мен беттеудің ең озық бағдарламалары енгізілді, түске бөлу процестері жетілдірілді. 2005 жылдан мекеменің болашақтағы гүлдене түсуіне бағытталған инвестициялау жұмыстары басталды. Осының барлығы мекеменің қатал нарық жағдайында бәсекеге қабілетті болуын және республикадағы полиграфиялық мекемелер арасынан лайықты орын алуына мүмкіндік береді.

Иманғалиев Елемес Иманғалиұлы «Қазақстан тәуелсіздігіне 10 жыл» және «Қазақстан Республикасының Конституциясына 10 жыл» медальдарымен, «Баспа және полиграфия ісінің қайраткері» құрмет белгісімен, Мәдениет, ақпарат және спорт министрлігінің үш құрмет грамотасымен, Қарағанды облысы әкімінің екі құрмет грамотасымен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері. Анықтамалық. Алматы, «Білім» баспасы. 2005 ж. – 576 бет. ISBN 9965-09-134-Х
*Николай Урузмагович Худиев* ( 15 мамыр 1949, Дзауджикау (қазіргі Владикавказ ), Солтүстік Осетия АКСР, КСРО ) — кеңес футболшысы, қорғаушы және ресейлік жаттықтырушы. КСРО спорт шебері (1969), РСФСР еңбек сіңірген жаттықтырушысы (1990).

Мансап
------

**Клуб**
12 жасынан бастап РСФСР еңбек сіңірген жаттықтырушысы Мұса Цаликовтан дәріс алған. 1965 жылдан бастап «Спартактың» екінші лигасында ойнаған Орджоникидзеде ойнай бастады. Командамен бірге екінші «А» тобына (1967) және жоғары «А» тобына (1969) түсті. 1974-1978 жылдары Мәскеудің « Торпедосы » (1974, 1976-1977), ЦСКА (1975), «Локомотив» (1978) сапында өнер көрсетті. 1979 жылы «Спартакқа» оралып, 1983 жылы ойынын аяқтады. КСРО чемпионаттарындағы кездесулер саны бойынша «Спартактың» рекордшысы 417 (1965-1973, 1979-1983)

**Ұлттық құрамада**
РСФСР құрама командасының, КСРО жастар және жасөспірімдер олимпиадалық құрамасының мүшесі болды. 1971 және 1975 жылдары Олимпиада құрамасы сапында 2 ойын өткізген.

**Коучинг**
Солтүстік Осетия мемлекеттік университетінің дене шынықтыру және спорт факультетін бітірген. К.Л.Хетагуров (1973), сонымен қатар футбол жаттықтырушыларының жоғары мектебі. РСФСР Спорт комитетінің футбол бөлімінің аға жаттықтырушысы болып жұмыс істеді: 1986 жылдан 1988 жылдың тамызына дейін. 1988 жылдан бастап жаттықтырушылық және әкімшілік жұмыста. Тунистің « Этуа дю Сахель » клубының бас бапкері (1988-1989) , жаттықтырушы (1990-1991) және бас бапкер (1991 ж. сәуір-шілде, 2003 ж. маусым-шілде) Алания, жаттықтырушы (1991-1992 ж.) және мәскеулік «Асмарал» бас бапкері. Мәскеу «Локомотивінде» (1996-2002), жастар құрамасында (1999 , 2006-2007 ), негізгі командада (2002-2003; 2007-2008 - жаттықтырушы) бапкер болып жұмыс істеген. -РФБ бақылаушысы ). 2016 жылы қазақ « Қайратында » Александр Бородюктің көмекшісі болды.

Жетістіктер
-----------

* Ойыншы ретінде:

КСРО чемпионаты: Чемпион 1976 (күз), Қола жүлдегер 1977 ж

КСРО кубогы: Финалист 1977 ж, КСРО-ның 33 үздік футболшысының тізімінде: №2 (1974).

* Жаттықтырушы ретінде

Ресей чемпионаты: Күміс жүлдегер 2001 ж
**Иманғали Тәукешұлы Балтабанов (Білтабанов)** (10.04.1925 – 26.02.1945) – Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысушы, жаяу әскер, Кеңес Одағының Батыры (1945).

Өмірбаяны
---------

1925 жылы Ақтөбе облысы Қобда ауданы Қосөткел ауылында туған. Бастауыш мектепті бітіргеннен кейін малшылар бригадасында, «Ударник» ұжымшарында трактор жүргізуші болып жұмыс істеді. 1943 жылы Қобда ауданы әскери комиссариатынан әскер қатарына шақырылды. Пулеметшілер курсын бітіргеннен кейін Ленинград түбіне жіберілді. 1945 жылы 25 қаңтарда Оппельн қ. (қазіргі Ополе қаласы, Польша) тұсында Одер өзенінен өтіп, арғы жағалаудағы Одерфельддер үшін болған ұрыста пулеметімен жаудың 58 солдаты мен офицерін жойған. Осы ұрыста жау дзотынан атылған оқ Кеңес әскерлерін жер бауырлап жатуға мәжбүр етті. Балтабанов жараланғанына қарамастан жау дзотына қарай гранатаны амбразураға лақтырып, ерлікпен қаза тапты.

Марапаттары
-----------

Балтабановқа КСРО Жоғары Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (10.4.1945). Ол Ленин орденімен, бірнеше медальдармен марапатталды. Ополе қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 28 шақырым жердегі Флосте деревнясында жерленді. Туған ауылындағы көшеге Балтабанов есімі берілді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Айбын. Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. - 880 бет.ISBN 9965-8-93-73-Х
**Николай Степанович Душкин**
(20 желтоқсан 1922 жыл, Усть-Боровушка ауылы, Алтай өлкесі – 1984 жыл) — кеңестік ақын, аудармашы.

1941 жылы Алматыда орта
мектепті бітіріп, КСРО әскері
қатарына алынған. Харьков артиллерия училищесінде оқып, атыс взводы командирі ретінде Курск - Орёл иінінен Венаға дейін майдан жолынан өткен. 1946 жылы запасқа шығып, ҚазҰУ-дың журналистика факультетін бітіреді, 1950 жылдан баспасөз органдарында істейді. Бірнеше жинақтар шығарған, қазақ
ақындарының өлеңдерін аударған Қызыл Ту және II дәрежелі Отан соғысы ордендерімен, медальдармен марапатталған.

Шығармалары
-----------

Дружба. Стихи. А. 1952; Отчий край. Стихи. А. 1961; Подорожник.Стихи. А. 1975; Внучек бабушку учит.
Стихи. А. 1981; Мужание. Повесть. А.1984.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010.ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
**Ебедейсіздік** — субъектінің өзі белгілеген іс-қимыл бағдарламасын оның қайта құрылуы объективтік түрде талап етілетін жағдайларда өзгертуді қиынсынуы (мүлдем өзгерте алмауға дейін баруы). *Когнитивтік, аффектілік және мотивациялық ебедейсіздік* деп сараланады. Когнитивтік ебедейсіздік жағдаят өзгергендеқабылдаулар мен түсініктерді қайта құрудың қиындықтарында байқалады. Аффектілік ебедейсіздік эмоциялардың өзгермелі объектілеріне аффектілік (эмоциялық) жауаптардың қасаңдығынан білінеді. Мотивациялық ебедейсіздік субъектінің икемділікті және мінез-құлық сипатын өзгертуді талап ететін жағдайларда түрткілер жүйесін өте сылбыр қайта құрудан көрінеді. Субъект байқататын ебедейсіздік деңгейі оның тұлғалық ерекшеліктерінің ортаның сипатымен өзара әрекеттестігінен туындайды; оған алда тұрған міндеттің күрделілік дәрежесі, субъект үшін оның тартымдылығы және т.б. қамтылады.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Жантану атауларының түсіндірме сөздігі. — Алматы: "Сөздік-Словарь", 2006. - 384 бет. ISBN 9965-409-98-6
**Консалтинг Орталығы** - жауапкершілігi шектеулі серіктестік. 2001 жылдың 26
қыркүйегінде құрылған. 2003 жылы 14
қазанда берілген 03 ГСЛ сериялы N012999
лицензияның иегері. Компанияның қызметі
Қазақстанда бизнес жүргізу үшін кеңес
беру бағытына негізделген. Оның кеңес
беру қызметі мына бағыттарда жүргізіледі:
көмірсутек шикізатын геологиялық
тұрғыдан зерттеу және геологиялық барлау жұмыстарын жобалау; геологиялық
зерттеу мәліметтерін ең жаңа технологияларды пайдалана отырып өңдеу және танымалдау; көмірсутек шикізаттарын бағалау
және олардың қорын есептеу; қорлар есебін Қазақстан Республикасының Қорлар
жөніндегі мемлекеттік комиссиясы алдында
қорғау; кен орындарды бағалаудың алғашқы
кезеңдерінде жер қойнауын пайдалану
нысандарының геологиялық - экономикалық
перспективаларын анықтауға мүмкіндік
беретін сол кен орындардың геологиялық - 
экономикалық моделдерін тұрғызу; жер
қойнауын пайдалану құқығын алу үшін
ұйымдастырылған конкурстарға қатысу
үшін конкурстық ұсыныстар дайындау;
жер қойнауын пайдалануға деген келісім - 
шарт жобаларын бүкіл қажетті келісімдер
мен сараптамалық тұжырымдарды, сол
сияқты мемлекеттік тіркеуді қамтамасыз
ете отырып дайындау; жер қойнауын пайдалану келісім - шарттарының шарттарын
өзгерту және оңтайландыру; мұнай - газ
өнеркәсібі үшін техникалық жобалар дайындау; техникалық - экономикалық негіздемелер және бизнес - жоспарлар дайындау,
дайындалған жобаларды Қазақстан Республикасы Үкіметі қабылданған ережеге сәйкес
келістіру, жобаларға байланысты мүмкін
деген тәуекелдерді бағалау және олардың
сезімталдығын талдау;кен орындардың жалға
берілуі тиіс құнын анықтау; экологиялық аудит
жүргізу; экологиялық жобалауды жасақтау;
экологиялық сараптаманы жүзеге асыру; жер
қойнауын пайдалану мониторингін жургізу.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстанның мұнай энциклопедиясы. 2 томдық - Алматы: "Мұнайшы"
Қоғамдық қоры, 2005. ISBN 9965-9765-1-1
**Эндопаразиты** (гр. *ένδον* «ішінде» + παράσιτος «арамтамақ») - «иесінің» ұлпаларында немесе ішкі ағзаларында тұратын паразиттер: жануардың (мысалы, бауырда, өкпеде, ішекте немесе дененің басқа ұлпаларында) немесе өсімдіктің. Эндопаразиттерге мысал ретінде барлық паразиттік қарапайымдылар, гельминттер және кейбір ұсақ буынаяқтылар жатады (мысалы, қотыр қышымасы, Вольфарт шыбынының дернәсілі, құм бүргелері). Әдетте, иесін іздеуде эндопаразиттер таралудың пассивті механизмдерін қолданады (мысалы, олардың жұмыртқалары немесе личинкаларын кездейсоқ жануарлар жеген кезде және т.б.), бірақ кейде белсенді іздестіру де кездеседі (атап айтқанда, шаншарлар). Көбінесе олар ашық иелерді жұқтырады (мысалы, жұлдызқұрттар). Осылайша, иесінің мүшелері мен ұлпалары эндопаразиттерге тіршілік ету және көбею үшін сыртқы орта болып табылады.

Дененің бетінде және жануарлардың сыртқы мүшелерінде тіршілік ететін паразиттерді эктопаразиттер деп атайды.

Кейбір жағдайларда эндопаразиттер эволюциаланған эктопаразиттер болуы мүмкін. Мысалы, құс қауырсынынан тұмсықтың астынғы жағындағы қапқа көшіп, қанмен қоректене бастаған мамық-жегі кенелер.

Әдебиет
-------

* Большой толковый медицинский словарь = Concise Medical Dictionary / под ред. Г. Л. Билича; пер. с англ. Р. В. Родякина. — АСТ, Вече, 1998. — Т. 2. — 607 с. — ISBN 5-7838-0243-3.
* *Галина Гринева, Елена Гришина, Андрей Супряга, Светлана Ларина, Татьяна Сахарова*. Медицинская паразитология : [учебное пособие для студентов медицинских вузов] / под ред. Н.В. Чебышев. — М. : Медицина, 2012. — С. 304. — ISBN 978-5-225-10010-0.
* *Тобиас В.И.* Паразитические насекомые-энтомофаги, их биологические особенности и типы паразитизма. — Труды Русского энтомологического общества. — 2004. — Т. 75. — 148 с. с..
«**Rk 62**» немесе «**Валмет**» - «Вальмент» пен «Сако» компаниялары дайындайтын финдік автомат. Ол Калашников автоматының лицензияланған нұсқасы болып табылады. «Rk 60» - Калашников автоматының көшірмесі, одан тек бүктелмейтін металл тетіктерімен, жаңа көздеу құрылғыларымен, шаппалы тұтқасыз және газ түтігін жаппайтын пластик сабының болуымен ерекшеленеді. Механизмі тұрғысынан алғанда Калашников автоматының тура көшірмесі. Армиялық тексеруден өткен. Винтовканың азаматтық мақсатта қолданылатын нұсқасы «М625» деп аталады. «Rk 62» түрінен бастап «Rk 95TP» дейінгі аралықта шыққан барлық әскери нұсқалар финдер жасап шығарған «Рефлекс» дыбыс тұншықтырғышымен жабдықталған.

Дереккөздер
-----------

1100 қызықты деректер.
*Басқа мағыналар үшін Сарыкөл деген бетті қараңыз.*
**Сарыкөл** – Үлкен Борсық құмды алқабының солтүстік-шығыс шетіндегі шоқы.

Географиялық орны
-----------------

Ақтөбе облысы Шалқар ауданы Жылан темір жол стансасынан солтүстік-батысқа қарай 20 км жерде орналасқан.

Жер бедері
----------

Абсолюттік биіктігі 266 м. Шоқы бойлық бағытта 8 км-ге созылып жатыр, енді жері 3 км шамасында. Оңтүстік беткейі тіктеу, қалғандары көлбеуленіп жазыққа ұласады. Солтүстігінде 12-14 км жерде Жансеңгір көлі жатыр. Солтүстік, солтүстік-батысында шағын көлдер тобы мен батпақты сор жерлер кездеседі.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Жер қыртысы негізінен палеогеннің тау жыныстарының үгілуінен пайда болған, оның үстін аллювийлі құмтасты шөгінділер жапқан.

Өсімдігі
--------

Сұр, сұрғылт құмайтты топырақ жамылғысында жусан, изен, баялыш, шеңгел, жүзгін, т.б. шөптесіндер өскен.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
**Сарынохой**, *Сарыноғай* – Кетпен жотасының шығысындағы Темірліктау тауларында орналасқан тау. Темірліктауының ең биік жері (3555 м).

Географиялық орны
-----------------

Қазақстан мен Қытай шекарасында, Алматы облысы Райымбек ауданы Бөдеті қыстауынан (орман шаруашылығынан) шығысқа қарай 8 км жерде.

Жер бедері
----------

Бойлық бағытта созылып жатқан тау беткейлері тік құлама болып келген. Тау басы сүйір, пирамида тəрізді. Негізінен эффузивтік тау жыныстары аралас граниттен түзілген. Беткейлерінде қорымтастар кездеседі. Тау шатқалдары өзен аңғарларымен қатты тілімденген.

Өсімдігі
--------

Тау беткейінде қарағайлы орман, одан төменде арша, итмұрын аралас, қайың, көктерек, талдан тұратын орман қалыптасқан. Баурайы жайлау, қыстауға қолайлы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. – 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
**Сарыкөл 1, 2** — қола дәуірінен қалған обалар тобы. 

Сарыкөл-1, Шығыс Қазақстан облысы, Абай ауданы Сарыкөл көлінің жағасында. 
1947 жылы Орталық Қазақстан мұражайының этнографиялық экспедициясы, 1949 жылы Шығыс Қазақстан археологиялық экспедициясы (жетекшісі С.Черников) зерттеген. 35 обадан тұрады. 
Ол тас сынықтары мен топырақ үйінділерінен тұратын аласа төбешік. Биіктігі 0,5 — 2,5 метр аралығындағы 6 оба аршылған. Қазбадан адам мәйіті салынған тас қобдишалар мен өрнекті балшық құмыра табылды. Жерлеу салты қола дәуірі мен андрон мәдениеті кезеңіне жатады. 

Сарыкөл-2 де Сарыкөл жағасында. Ол тас үйінділерден жасалған бірнеше обадан тұрады. 1949 жылы Шығыс Қазақстан археологиялық экспедиция (жетекшісі Черников) зерттеу жүргізген. Қазба кезінде 6 оба 14 тас қоршау аршылған. Обадан шұңқырға қойылып, беті үлкен жалпақ тастармен жабылған мәйіттер, балшық құмыралар, темір пышақтар табылды. Оба 1 ғасырдағы сармат дәуіріне жатады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы, 7 том
2. ↑  Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: "Аруна Ltd." ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8
**Көксу каналы** – Жетісу облысы Көксу, Қаратал аудандары арқылы ағатын канал. 1939-40 жылдары салынған; кейіннен бірнеше гидротехикалық құрылыстармен ұлғайтылды. Көксу өзені бойындағы Көксу темір жол станциясы тұсынан басталады.

Гидрологиялық сипаты
--------------------

Жалпы ұзындығы 103 км, оның ішінде негізгі магистралы 42 км, осыдан тарайтын 10 тармақтың ұзындығы 61 км. Канал табанының ені 5 – 10 м, беті 8 – 15 м, тереңдігі 1,2 м. Орташа су ағымы 25 м³/с. Қаратал, Ескелді би, Көксу аудандары шаруашылықтарының 20 мың га-дан астам егістігін және бау-бақшасын суғарады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. – 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
**Көктал-Арасан минералды қайнары** - Алматы облысы Панфилов ауданындағы бұлақтар. 

  

Көктал ауылынан солтүстікке қарай 23 км қашықтықта, Тоқсанбай жотасының оңтүстік баурайындағы Долантау тауында, Бурақожыр  өзенінің аңғарында, 1280 м биіктікте орналасқан. Бұл бұлақтарды "Қу-Арасан" немесе "Жаркент-Арасан минералды сулар кені"деп атайды. 

Қайнар сулары корбон кезеңінде қалыптасқан фальзит-профирлерді тілгілеп өтетін тектоникалық белдемге шоғырланған. Қайнар суларының дебиті 1,7-104 м3/ тәуліктей, жұмсақтығы 30,435,2°С, минералдылығы 1-1,1 г/л. Бұлар сулыратты-хлоридті натрийлі суға жатады, құрамында 80-96 мг/л кремний қышқылы, 7-8 мг/л фтор, аз родон бар. 

Осы минералды қайнарлар негізінде Жаркент-Арасан емдеу орталығы жұмыс істейді, олар полимиелитке, қозғалу органдарының, жүйке жүйесінің және гинекологиялық ауруларына шипалы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Жетісу энциклопедия. - Алматы: «Арыс» баспасы, 2004 жыл. — 712 бет + 48 бет түрлі түсті суретті жапсырма. ISBN 9965-17-134-3
**Луи Авад** (Эль-Минья, 1915—1990) — Египет филологы және жазушысы. Авад Каир университетінде филология факультетінде білім алған. Кейін білімін жалғастыру мақсатымен Англияға барып, Оксфорд университетіне қабылданады. 1941 жылы елге оралып, Каир университетінің филология факультетін басқарады. Авад египеттік ғылыми әдеби сынның негізін салады.[1]

1945-1950 жылдарда басқа да жазушылармен бірге марксистік ұстаныммен Египет қоғамында реформа жүргізуге шақырады. Бұл үндеулер *«Феникс»* романында көрініс табады. Өзінің «Плутолэнд» поэтикалық жинағында ерік өлеңдерді қолданады. Осы үшін қатты сынға алынады. Бұл ұстанымын Авад 1952 жылғы көтерілістен кейін қалыптастырған болатын. Осының нәтижесінде ол 1954 жылы Каир университетіндегі қызметін босатуға тура келді. 

1960 жылы «Аль-Ахрам» газетінің әдеби редакторының қызметіне орналасты. 1964 жылы Египеттің жоғарғы білім беру жүйесін қатты сынға алады. 1970 жылдың ортасынан 1980 жылдарға дейін Египеттегі американдық зерттеу орталығының журналында кеңесші болып қызмет атқарады. 

Луи Авад 1990 жылы қайтыс болады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
Көксүңгіні кейде "тышқын сүмбілшаш" деп те атайды.Шынымен де,ұсақ гүлдері тышқанның ізі секілді. Ол сүмбілшаштар тұқымдасына жатады. Жақындап қарасаңыз кішкенелігі болмаса көксүңгі – сүмбілшаштың кішкентай көшірмесі секілді. Бойының биіктігі 10-20см.Ол көктемде 7-10 күндей уақыт гүлдейді.Гүлінің түсі: ақ, қызыл, күлгін, көк, сия көк.Бір қатарының гүлдері әдемі жұпар иіс тешығарады. Суыққа шыдамды, ерекше күтімді қажет етпейді. Құнарлы топырақта бір орындабірнеше жылға дейін үздіксіз өсе алады.Тұқымын себу және пиязшығының түбіне нөсіп шыққан балапандарын бөліп алу арқылы көбейтеді. Көксүңгі тез және оңай көбейтілетін пиязшық болып саналады.
**"Көксілдер"** (толық аты - *"Көксілдер, яки бұрынғы мырза ұлы һам ноғайлы батырлары уә ғайри мағыналы жырлар"*) - қазақ ақындарының жинағы. "Көксілдерді" 1911 жылы Ғабдолла Мұштақ жариялаған. Бастырушы "Көксілдерге" жазған алғысөзінде өлең, жырларды жинап бастырған мақсатын баяндай келіп, бұл жинақты құрастырудағы мақсаты - ана тілін сақтау, ондағы коркем образдарды жоғалтпау, отаншылдыққа, адамгершілікке, өнер, ғылымға құмарлықты тәрбиелеу, қазақ тіліндегі кемел шығармаларды ұрпақ жадында қалдыру болғанын айтады. Жинаққа көне әпикалық жырлардың үзінділері, Ш.Бокеевтің, Ғ.Мұштақтың көркемдігі жоғары өлең, аудармалары, Шалкиіздің толғаулары енген. "Көксілдер" - әдебиет тарихын, әсіресе эпосты зерттеулершілер үшін бағалы еңбек.

Дереккөздер
-----------

* "Қазақстан": Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998
**Луи Сайян** (фр. ; 27 қараша 1910 ж, Валанс - 28 қазан 1974 ж. Париж) — француз және халықаралық кәсіподақ қозғалысының қайраткері. 

1937 ж. Ағаш өңдеушілер ұлттық федерациясының секретары болды, ал 1938 ж. Францияның жалпыға бірдей еңбек конфедерациясы Әкімшілік комиссиясының мүшесі болып сайланды. 

Елді гитлершілдер оккупациялаған кезде Луи *Қарсыласу* қозғалысына белсене қатысты. 1944 ж. Қарсыласу қозғалысы Ұлттық Советінің председатлі болды. 1945 - 69 жылдары Кәсіподақтардың бүкіл дүни жүзі федерациясының бас секретары, 1969 жылдан оның оның құрметті председателі. Бүкіл дүние жүзілік Бейбітшілік советінің Бюро мүшесі, БДЖБС Президиумының мүшесі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1976ж. 8 том
**Субсенсорлық қабылдау**. Адам өз өмірінде көптеген әрекеттер үстінде заттарды, құбылыстарды бір-бірімен салыстыруға, олардың сипаттарын реттеп топтастыруға дағдыланады. Адамның іске талантануы оянып, заттарды қабылдау жетіле түсіп, байқағыштығы артады. Қабылдаудың осылай бірден-бірге дамуы арқылы адам объектінің ерекше қасиеттерін байқап қана қоймай, оның ұсақ бөлшектеріне назар аударып, оны жүйелеп қабылдауға әдеттенеді. Затты осылай қабылдау түрін cубсенсорлық қабылдау деп атайды.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Жантану атауларының түсіндірме сөздігі. — Алматы: "Сөздік-Словарь", 2006. - 384 бет. ISBN 9965-409-98-6
**Субэкваторлық белдеу** – Солтүстік және Оңтүстік жарты шарлардағы тропиктік және экваторлық белдеулер аралығындағы аймақ. 

Қыста тропиктік пассаттар әсерінен ауасы құрғақ, қуаң; жазы ылғалды экваторлық муссондық климатпен сипатталады. Күн сәулесі жер бетіне тік түсуіне байланысты жыл бойы бір қалыпты жоғары температура сақталады. Жылдық радиациялық баланс 70 – 80 ккал/см2, айлық орташа температура 20 – 30С. Суының температурасы үнемі жоғары (25С). Жылдық жауын-шашын мөлшері 250 – 2000 мм (негізгі бөлігі ылғалды кезеңде түседі). Экватордан тропиктік белдеуге қарай ұзаған сайын 2 – 3 айдан 8 – 10 айға дейін құрғақшылық кезеңдер болады. Осы бағыт бойынша табиғи өсімдік жамылғысы да тұрақты ылғалды орман, маусымдық ылғалды орман, саванналар және сирек ормандар болып ауысады. Топырағы қызыл, қоңыр күлгін. Жыртқыштар, тақтұяқтылар, бауырымен жорғалаушылар, т.б. мекендейді. Күріш, мақта, тропиктік дақылдар өсіріледі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы