**Марокколықтар** (*ма­га­ри­ба – мағриб халқы*) — Араб халқы, Марокконың негізгі халқы.
Жалпы саны 25 млн. адам (2009). Олар Солтүстік Африканың басқа елдерінде (Судан –300 мың адам, Алжир –200 мың адам ), сондай ақ Еуропада (Франция – 1 миллион адамнан астам, Испания –500 мың адам, Нидерланды -300 мың адам, Бельгия -200 мың адам), АҚШ-та (33,4 мың – 2000, санақ), Канада (28,1 мың – 2006, санақ) тұрады.

Тілі
----

Марокколықтардың көпшілігі араб тілінің марокко диалектісінде, кейбіреулері бербер тілінің диалектілерінде де сөйлейді.

Діні
----

Мароккодағы ресми дін – ислам, мұсылман-сүнниттер 
Құран негізгі кітабы, құранды балалар бірнеше жыл бойы үйренеді. Ол өмір салтын, қоғамдағы мінез-құлқын, өткізілетін рәсімдерге ұсыныстарды анықтайды. Мерекелерде, ресми шараларда құраннан үзінділер оқылады.
Исламнан басқа басқа діндер, иудаизм мен христиандық та бар.

Тарихы
------

Қазіргі марокколықтардың тарихы орта ғасырларда арабтар елге келіп, византиялықтармен соғыс ашқан кезден басталады. Бұл біздің заманымыздың 682 жылы болды және Араб халифатындағы Марокко өмірінің бастауы болды. Ол кезде мұнда ислам дінін қабылдап, араб тілін үйренуге мәжбүр болған берберлер көп тұратын. Алайда басқыншылардың билігі соншалықты ұзаққа созылмады - 740 жылы көтеріліс болды, Марокко Араб халифатынан шығып, бытыраңқы мемлекетке айналды. 788 жыл ірі мемлекеттің негізін қалаған Ыдырыс әулетінің гүлденген шағы болды. Мемлекет 11 ғасырдан бастап гүлденуін жалғастырды. 

Одан кейінгі әулеттер Андалусия мәдениетін дамытып, испандар мен португалдықтармен соғысып, елдің бірегей сәулеттік бейнесін жасады. 16 ғасырдан бастап Марокко өмірінің алтын кезеңі басталады. Саадиттер әулеті билікке келіп, аумақтарын кеңейтіп, сәулет өнерінің туындыларын жасауға бұйрық беріп, экономиканы дамытуды жалғастырады. 17 ғасырдан бастап қазіргі әулет — алауиттер (алавиттер) билігі басталады. Мұнда азаматтық қақтығыстар жиі болып тұрды. Испан отарлаушыларының қаупі зор болды. Мұхаммед III француздармен, содан кейін Еуропаның басқа елдерімен одаққа отырып, ел ішінде де, одан тыс жерлерде де бейбіт жағдай жасай алды.

Мұхаммед III қайтыс болғаннан кейін Марокко билігі Алжирді қолдауға шешім қабылдады, бұл Франция мен Испаниямен кикілжіңге себеп болады. Еуропа елдері Марокко мемлекетіне белсенді қысым көрсете бастады, бұл оны отаршылдарға тәуелді болуға мәжбүр етеді. 1904 жылы Францияның ықпалы күшейіп, Германияның қарсылығынан мемлекет толығымен француздардың протекторатына айналып, территорияның бір бөлігін испандарға берді. Болған оқиғалар 1921 жылы басталған көтеріліске себеп болды. Нәтижесінде Марокконың тәуелсіздігі жарияланды, бұл елде конституция жасауға, бірқатар реформалар жүргізуге, ауыл шаруашылығын дамытуға және өнеркәсіптік революцияны жүзеге асыруға мүмкіндік берді.

Кәсібі
------

Негізгі дәстүрлі кәсібі – егіншілік (бидай, арпа, жүгері, техникалық дақылдар, бау-бақша). Цитрустық жемістер мен зәйтүндер кеңінен таралған. Көшпелі және жартылай көшпелілер (түйе шаруашылығы, ірі және ұсақ мал өсіру) бар. Теңіз қолөнері дамыған, қолөнерден – керамика, тері, ағаш ою, кілем тоқу, т.б. дамыған. Марокколықтардың жартысына жуығы өнеркәсіпте, саудада, қызмет көрсету саласында жұмыс істейтін қалаларда тұрады. Марокколықтардың жартысынан астамы ауыл шаруашылығында жұмыс істейді.

Өмір салты
----------

Жалпы, Марокко араб және еуропалық елдердің ерекшеліктерін біріктіреді. Бұл мәдени салаға да, марокколықтардың дәстүрлеріне де әсер етті. Бұл халықтың қонақжайлылығы басты ерекшеліктердің бірі. Марокколық үйдегі қонақты жақсы қарсы алады, ең құрметті орынға отырғызады және қамқорлыққа бөлейді. Марокколықтар аяқ киімін босағаға қалдыруды әдетке айналдырған, бірақ олар үйде жалаң аяқ жүреді. Бұл ретте шақырылған қонақ үй иелеріне сыйлықсыз келмеуі керек.
Ең жақсы сыйлық - жеміс себеті немесе тәттілер. Марокколықтардың мерекелік дастарханында ас құралдары мүлдем жоқ. Дәстүр бойынша олар қажет емес. Дәстүрлі тағам, ұнтақтан жасалған кускусты бір қолдың үш саусағымен ақырын ұстап, қолмен жеуйді. Олар шай үстінде шынайы әңгімелесуді жақсы көреді, бір қызығы, шайды ешқашан үлкен шыныаяқтардан ішпейді.

Марокколықтардың сеніміне сәйкес, олар романтикалық сезімдердің қоғамдық көрінісін қабылдамайды. Сондықтан көпшіліктің көзінше сүйісу немесе құшақтау жаман әдет болып саналады. Сыртқы келбетке, әсіресе әйелдерге қойылатын талаптар көп. Марокко әйелдері бүкіл денені жауып, ал басына орамал байланады. Бұл жергілікті климатқа, сондай-ақ әдептілік ережелерін құрметтеуге өте қолайлы. Қысқа немесе ашық киім дөрекі және жарамсыз болып саналады.

Дәстүрлі ауылдарда (кария, дуарлар, касбахтар) бүкіл араб аймағына тән ағаш және тастан жасалған құрылыстар басым. Марокконың тарихи орталықтарындағы үйлер көбінесе көшеге қарайтын ашық торлар, көшеге қарайтын миниатюралық балкондардан тұрады. Аула галереямен қоршалған, көбінесе дәстүрлі субұрқақтың ортасында орналасқан. Тұрғын үйдің ерлер мен әйелдер бөліктерін бөлу дәстүрі сақталған.

Еуропалық костюммен қатар дәстүрлі киімдер де кең тараған: капюшоны бар кең джеллаба, ерлерге арналған жылы, бай кестеленген жібек, барқыт, мақта гандура көйлектер мен әйелдерге арналған шекпендер. Әйелдер бастарын бөкебаймен немесе джеллаба капюшонымен, ал бетінің төменгі бөлігі көбінесе ашық хиджабпен жабады. Марокколықтардың дәстүрлі аяқ киімдері арқасы жоқ жұмсақ ұзын аяқ киімдер, сонымен қатар сандалдар (наиль).

Ұлттық тағамдар бүкіл араб тағамдарына жақын, сонымен бірге, Магриб елдеріндегі сияқты, афро-бербер тектес тағамдар - кускус, тажин, тәтті кондитерлік өнімдер (бриуат, гриуш) танымал. Негізгі ұлттық сусын – жалбыз қосылған көк шай.

Фольклор, поэтикалық баллада-малхун, классикалық Андалусия музыкасы («нуба» жанры) кең тараған. Ырғақтық негізді ұрмалы аспаптар (дербуки тамбуриндері, бендер, гедр) қамтамасыз етеді, фольклорлық ансамбльге рабаб, уд, касба т.б. жатады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Марокканцы
2. ↑  Большая советская энциклопедия
3. ↑  Большая российская энциклопедия  Мұрағатталған 5 қазанның 2022 жылы.
4. ↑  Большая советская энциклопедия МАРОККАНЦЫ
5. ↑  Марокканцы (народ)
6. ↑  Евгений Форов Марокканцы — люди с богатой душой
7. 1 2  народы мира / Марокканцы
8. ↑  Марокканцы — кто такие?
9. ↑  Марокканцы – мусульмане-«язычники» Северной Африки
ttps://musaget.ru/marokkantsy-kto-takie


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеуАзия халықтары |
| --- |
|  |
| Бұл {{Әлем халықтары}} үлгісінің бір бөлігі |
|  |
| 
Абунгтер • Айндар • Алас • Алоро-Пантар халықтары • Алорлар • Алтайлықтар • Алундар • Алюторлар • Амбелаундар • Амбон-Тимор халықтары • Амбондықтар • Андамандықтар • Апайо • Апатани • Арабтар • Армяндар • Ассамдықтар • Ассириялықтар • Асуралар • Ауғандықтар • Афридилер • Ачандар • Ачех • Аэталар • Әзірбайжандар • Багоболар • Бадагалар • Баджолар • Бадуйлар • Бай • Байга • Балантак • Балиліктер • Балти • Банар • Банджарлар • Баоань • Бартангтар • Батақтар • Батиндер • Батуаса • Бахрейндіктер • Бахтиарлар • Белудждер • Бенгалдықтар • Бесая • Биак • Бикол • Билаан • Бима-Сумбан халықтары • Бирхорлар • Бихарлықтар • Болаанг-монгондоу • Бонток • Брагуи • Бру • Бугистер • Буи • Буид • Букиднон • Булан • Бунак • Бунгку • Буриш • Буруандар • Бутунг • Буряттар • Бхилдер • Бхумидж • Ва • Вандамен • Варопен • Ватубелдер • Вахандар • Веддалар • Вемал • Ветарлар • Висайя • Вьетнамдықтар • Вьеттер • Гадаба • Гаддандар • Гайо • Галела • Галештер • Гаошань • Гаро • Гилзай • Гиляндар • Гондтар • Горонтало • Грузиндер • Гуджар • Гуджараттар • Гурунг • Гэлао • Дархаттар • Даур • Дафла • Даяктар • Дербеттер • Джакун • Джат • Джарава • Джемшид • Джуанг • Догра • Долғандар • Донголар • Друкпа • Дулун • Дұң ұлты • Дүңгендер • Дунсян • Еврейлер • Жапондар • Захчиндер • Зярай • Ибандар • Иватандар • Инибалои • Иорданиялықтар • Ирактықтар • Ирула • Ителмендер • Ифугао • Ицзу • Ишкашымдықтар • Йемендіктер • Кадазан • Кайелдер • Калинга • Канканай • Каннара • Капауку • Карендер • Катарлықтар • Катулар • Качарлар • Качиндер • Кашмирліктер • Каялар • Каян • Кей • Келабиттер • Кемактар • Керинчилер • Кеттер • Клемантан • Кодагу • Конкандар • Корейлер • Корку • Коряктар • Кота • Кубу • Куи • Күрдтер • Курумба • Кусунда • Кхамти • Кханг • Кхасилер • Кхмерлер • Кхму • Кхолар • Кхондалар • Қажарлар • Қазақтар • Қалмақтар • Қарақалпақтар • Қытайлар • Қырғыздар • Ладактар • Лактар • Ламахолоттар • Ламеттер • Лао • Лати • Лахалар • Лаху • Лепча • Летийлер • Ли • Лимбу • Лио • Лису • Лоба • Лоинанг • Лубу • Лурлар • Лы • Ма • Мааньян • Магарлар • Магинданао • Мадурлар • Макасар • Малайлар • Малаялилер • Малер • Мазендерандар • Мальдивтер • Мамак • Манг • Манггараи • Мангиан • Мандайя • Мандар • Манипури • Манобо • Мансилер • Манусела • Маньчжурлар • Маонань • Маранао • Маратхи • Марокколықтар • Маринд-Аним • Маронене • Меланау • Ментавайлар • Месхет түріктері • Мизо • Микирлер • Минангкабау • Минахас • Мнонг • Моғолдар • Моңғолдар • Монгорлар • Мондар • Мори • Моро • Мулао • Муна • Мунда • Мунжандар • Мыонг • Мэньба • Мяо • Нага • Наге • Нанайлар • Наси • Нгада • Нгаджу • Нганасандар • Ндау • Неварлар • Негидалдар • Ненецтер • Непалдықтар • Ниастар • Нивхтар • Никобарлар • Ну • Нунг • Нұрыстандықтар • Ойраттар • Омандықтар • Ониндер • Ораондар • Ориялар • Ороктар • Орочтар • Орочондар • Отданум • Өзбектер • Палавеньо • Палаунг • Плестиналықтар • Памир халқы • Пампанган • Пангасинандар • Пенджабдықтар • Парсылар • Пасемах • Пахарилер • Пашаи • Пуми • Пунандар • Реюньондар • Ротилар •Савара • Саларлар • Самаль • Самбал • Сангирлер • Санзиу • Санталдар • Сантяй • Сарыұйғырлар • Сасактар • Саудиялықтар • Сахалар • Сахурлар • Солтүстік Халмахер халықтары • Седанг • Сейшелдіктер • Селькуптар • Семангтар • Сеноилар • Сибо • Сикка • Сикхи • Симуле • Сингалдар • Синдхтар • Синьмун • Сириялықтар • Срэ • Стиенг • Суай • Субанон • Суи • Сула • Сулу • Сумбавтар • Сумбандар • Сунварлар • Сундтар • Тагакаоло • Тагалдар • Тагбануа • Тәжіктер • Тай • Таймандар • Талыштар • Тамангтар • Тамилдер • Таойлар • Таттар • Теймури • Теленгиттер • Телеуіттер • Телугулер • Тенггерлер • Тернатандар • Тетумдер • Тёро • Тибеттіктер • Тидорлықтар • Тингиан • Трипура • Тобело • Тогутил • Тода • Томини • Тораджи • Торғұттар • Тофалар • Тулу • Тубалар • Туцзя • Түріктер • Түрікмендер • Тхай • Тхакали • Тхару • Тхо • Тывалар • Тьыт • Тям • Удиндер • Үзімшіндер • Урали • Ұйғырлар • Үдэгей • Филиппиндіктер • Фирузкухтер • Хаву • Хазарлар • Хакастар • Халха • Хамнигандар • Хани • Ханты • Хелонг • Хиндустандықтар • Хо • Хотогойттар • Хошуттар • Хрэ • Хуэй • Хиналугтар • Цзино • Цзяжун • Цян • Чакма • Чантель • Чараймактар • Чахарлар • Чепанг • Чжуан • Чин • Чувандар • Чукчалар • Чурулар • Шан • Шахсевендер • Шерпалар • Шина • Шорлар • Шугнандар • Шуй • Шұлымдар • Шэ • Эвенкілер • Эвендер • Эде • Эйну • Энггандар • Энде • Энец • Эстондар • Юан • Юкагирлер • Явалықтар • Ягнобилер • Язгулямдар • Яо |

 |