**Нидерланд Ұлттық футбол құрама командасы** (нидер. ) — Нидерландыны халықаралық матчтар мен футболдан турнирлерде ұсынады. Команда елдегі футбол ұйымының негізгі басқарушысы Нидерланд федерациясының Корольдық футбол қауымдастығы басқаруымен жиналады.

Тарихы
------

### Тұтасқан (тотальды) футбол мен 80-90 жж

Нидерланд футбол құрамасы 1904 жылы-ақ құрылып, алғашқы кездесуін 1905 жылы 30 сәуір күні Бельгияға қарсы өткізіп, сырт алаңда 4:1 есебімен ойсырата ұтты. Бірақ ұзақ жылдар бойы әлемді мықтылығымен мойындата алмады, 1934, 1938 жылдары әлем чемпионатына қатысқанымен, бірінші раундта-ақ жарыстан шығып қалды.

Жетпісінші жылдардың басында Йохан Кройф, Ари Хаан, Роб Ренсенбринк, Йохан Неескенс, Джонни Реп секілді футболшылар өсіп-жетілген соң құрама анағұрлым күшейді. Ұзақ жылдарды араға тастап, 1974 жылы ГФР-де өткен әлем чемпионатына қатысты. Бұл турнирде құраманы Ринус Михелс жаттықтырып, футбол ойнаудың жаңа үлгісін әлемге танытты. Ол "Тұтасқан футбол" деп аталатын тактика болатын. Ол — күллі команда мүшелері бір жұдырықтай жұмылып, алаңның кез-келген тұсында қарсыластарын ықтырып әкете алатын жаңа әдіс-тұғын. Топтық турнирден іркілимей өтті де, екінші айналымда Аргентина, ГДР, Бразилия секілді құрамалармен бір топқа түсіп, үш ойында да жеңіске жетті. Тек финалда ғана ГФР құрамасынан 1:2 есебімен ұтылып қалды.

1976 жылғы Еуропа чемпионатында жартылай финалда сүрінді де, 1978 жылғы әлем чемпионатында тағы да финалға дейін жетті. Бұл жолы құрамада Йохан Кройф жоқ болса да, команда 1974 жылғыдан кем ойнамады. Топтық турнирде екінші орынмен шыққанымен, екінші айналымда Италия мен Аустрияны ұтып, ГФР құрамасымен тең ойнады да, финалға шықты. Финалда Аргентинадан 1:3 есебімен ұтылып қалды.

Осы чемпионаттан соң тұтасқан футбол өкілдері біртіндеп құрамадан кете бастады да, 1980 жылғы Еуропа чемпионатында Нидерланд құрамасы топтан шыға алмай қалды.

### ӘЧ-1998

*Сәкен Сыбанбайдың мақаласынан*

Сонау 70-жылдарда қатарынан екі рет финалға шыққан суперкомандадан кейін Голландия біраз уақыт әлемдегі жетекші елдердің санатынан шығып қалды. 1982, 1986 жылдары тіпті финалдық турнирге де бара алмады. 1990 жылы топтық кезеңдегі 3 ойында бір рет те жеңіске жете алмағаны аз болғандай, 1/8 финалда немістерден ұтылып қалды. 1994 жылы ширек финалда Бразилияға жол берді. Ақыры 1998 жылы алтын жүлденің өзінен үміті бар өте мықты команда жасақталды.

Дегенмен, бірінші турдағы Голландия – Бельгия (0:0) құрамаларының ойыны жанкүйер үмітін ақтай алмады. Екі команданың да шабуылынан гөрі қорғанысы мығым болды. Голландия әдеттегідей үш шабуылшымен ойнаса да, жеңіске жете алған жоқ. Доп соғудың орнына Клюйверт дөрекілік көрсетіп, 81-минутта төрешіден «қызыл қағаз» «сыйға» алды да, алаңнан кетуге мәжбүр болды. Екінші турда Хиддинк шәкірттері Оңтүстік Кореяны талқандап тастады – 5:0! Үшінші турда 18-минутқа дейін-ақ екі гол соғып тастағанымен, ойын соңында мексикалықтардың есепті теңестіруіне мүмкіндік беріп қойды – 2:2.

1/8 финалда Голландия футболшылары 2:1 есебімен югославтарды ұтты. Комленович таразы басын теңестірген соң арада небәрі үш минут өткенде төреші Хиддинк командасының қақпасына 11 метрлік белгіледі. Бірақ Миятович соққының дәлдігіне емес, күшіне көбірек маңыз берсе керек, доппен қақпа маңдайшасын солқ еткізді де қойды. Осыдан кейін-ақ псхологиялық үстемдік голланд футболшыларына ауысып жүре берді. Ақыры матч соңында Давидс алыстан бағыттаған әдемі соққысымен командасын ширек финалға алып шықты.

Қорғаныстан гөрі шабуылға көбірек көңіл бөлетін Голландия және Аргентина құрамаларының ширекфиналдық белдесуі де қызықты өтті. Клюйвертке Бергкамп баспен өте ыңғайлы пас тастаса, Клаудио Лопеске тек Веронның пасы ғана емес, жасанды офсайд жасауда қателескен голланд қорғаушылары да «көмектесті». Таймның басында Кокудың соққысы бағанаға тисе, Давидс пен Йонктың алыстан тепкен доптарына Роа тосқауыл бола білді. Аргентиналықтар да қарап қалған жоқ, 37-минутта Ортега тепкен доп қақпа бағанасына сарт ете түсіп, Ван дер Сардың зәресін алды.

Екінші таймда Голландия тоқтаусыз шабуылдаумен болды. Аргентиналықтардың сәл осалдау тұсы қос қаптал екенін ұққан олар алаңның ана шетінен де, мына шетінен де минут сайын қауіп төндіріп, қарсыласын қатты састырды. Ортега мен оның әріптестеріне алаң ортасынан әрі қарай өтудің өзі мұңға айналды. Тек 63-минутта ғана олар қарсы шабуыл ұйымдастыру бақытына ие болып еді, Батистута керемет сойқан соққымен оң жақ бағананы солқ еткізді. Алайда бұл қақпаның дірілі басылмай жатып, қарсы жаққа гол кіріп кете жаздады. Ойынға қосылғанына он секунд өтпей-ақ Овермарс оң қанаттан әуелетіп айып алаңына пас тастап еді, Клюйверт оны баспен дәл «тоғыздыққа» тураласа да, сілеусінше секірген Роа әрең дегенде сыртқа қағып үлгерді.

Матч аяқталуға 17 минут қалғанда екінші ескертуін алған голланд қорғаушысы Нуман алаңнан қуылды. Еуропалықтар, амал жоқ, артқа шегінді. Дегенмен Аргентина футболшылары шабуылда шапшаңдық пен жинақылық таныта алмай, бір ойыншысы кем қарсыласын тықсыра түсудің орнына... өз қақпасына доп жіберіп алды. Бәріне кінәлі Ортега еді: ол голланд қақпашысын баспен ұрып құлатқаны үшін қызыл карточка алды. Дәл осыны күтіп тұрғандай Франк Де Бур 50 метр қашықтықтан Бергкампқа ғажап пас тастады. Ол әлгі оқиғадан соң абыржып қалған Айяланы алдап өтіп, жеңіс добын соқты...

Жартылай финалдағы Бразилия – Голландия матчы тамаша футбол спектаклі болды. Тең өткен бірінші тайм бітіп, екінші кезең бастала бере Загаллоның командасы алға шықты: Ривалдоның сол қанаттан тастаған добына қорғаушылардан бұрын жеткен Роналдо оны жанұшыра ұмтылған қақпашыдан асырып, торға дәл түсірді. Голландтықтар көп есеңгіреген жоқ. Екінші таймда әлем чемпиондарын кәдімгідей тықсыра бастады. Шабуылшы Клюйверт бүкіл матч бойына қақпаны 9 рет нысанаға алды, бірақ үнемі қателесумен болды. Оның тек 10-соққысы ғана нысанаға дарыды: әмбебап Коку бразилиялықтар иеленіп кеткен доптың өзін асқан жанкештілікпен тартып алып, оң қанатта жалғыз тұрған Рональд Де Бурға жеткізді. Егіздің сыңары оң аяғына оңтайлы келе қалған ала допты әуелетіп Клюйвертке қарай асырды – 1:1. Тең аяқталған ойыннан соңғы пенальти сериясында әдеттегідей ең жақсы ойнаған футболшылар қателесті (Коку мен Р. Де Бур).

Голландия-1998, сөз жоқ, финалда ойнауға әбден лайық еді... Ал қола жүлде үшін таласта көңіл-күйі түскен голландықтар Хорватиядан ұтылып қалды (1:2).

### Жаңа ғасырда

2000 жылғы Еуропа чемпионаты Нидерланды мен Бельгияда өтті. Нидерланды құрамасы алаң иелері ретінде жақсы ойын көрсетті, топтық турнирде үш ойында да жеңіске жетті (қарсыластарының бірі 1998 жылғы әлем чемпионы мен болашақ чемпион Франция еді). 1/4 финалда Югославияны 6:1 есебімен ұтып, қарсыластарының бәрін шошытты. Бірақ голдарының бәрін осы матчта соғып тауысқандай, жартылай финалда Италиямен ойында жолдары болмай-ақ қойды. Матч барысында Клюйверт пен Франк де бур екі рет пенальтиден мүлт кетті. Оның үстіне италиялықтар 10 ойыншымен ғана қалды да, басымдық толықтай Нидерланды жақта болды. Алайда негізгі және қосымша уақытта есеп ашылмай, пенальтилер сериясында 1:3 есебімен ұтылды да, жарыстан шығып қалды.

2002 жылғы әлем чемпионатына жолдама ала алмады. 2004 жылғы Еуропа чемпионатында жартылай финалға дейін жетіп, Португалиядан 1:2 есебімен ұтылып қалды. 2006 жылғы әлем біріншілігінде де Португалия бұларға тосқауыл болды: 1/8 финалда 0:1 есебімен жеңілді.

2008 жылғы Еуропа чемпионатын сұмдық бастағанымен (топтық кезеңде Франция, Италия, Румыния құрамаларын тізе бүктірді), 1/4 финалда күтпеген жерде Ресейден 1:3 есебімен ұтылып қалды.

Одан кейінгі ірі турнирлерде 2010 және 2014 жылғы әлем чемпионаттарында жарқырай алды, 2010 жылы финалда Испаниядан, 2014 жылы жартылай финалда Аргентинадан сүрінді. 2016 жылы Еуропа чемпионаты мен 2018 жылғы әлем біріншілігіне жолдама ала алмады.

2018/19 жылғы Ұлттар Лигасында топтық турнирде Франция мен Германияны артқа тастап, жартылай финалға шықты.

Рекордшылар
-----------

*2018 жылғы 8 қыркүйек күнгі*

### Көп ойын өткізгендер

|  | Футболшы | ЖЖ | Матч | Гол | Минут |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Уэсли Снейдер | 2003—2018 | **134** | 31 | 9750 |
| 2 | Эдвин ван дер Сар | 1995—2008 | **130** | -89 | 11 463 |
| 3 | Франк де Бур | 1990—2004 | **112** | 13 | 9271 |
| 4 | Рафаэл ван дер Варт | 2001—2013 | **109** | 25 | 6938 |
| 5 | Джованни ван Бронкхорст | 1996—2010 | **106** | 6 | 8215 |
| 6 | Дирк Кёйт | 2003—2014 | **104** | 24 | 6875 |
| 7 | Робин ван Перси | 2005 — | **102** | 50 | 7317 |
| 8 | Филлип Коку | 1996—2006 | **101** | 10 | 8001 |
| 9 | Арьен Роббен | 2003—2017 | **96** | 37 | 7394 |
| 10 | Джон Хейтинга | 2004—2013 | **87** | 7 | 7031 |
|  | Кларенс Зеедорф | 1994—2008 | **87** | 11 | 5982 |
| 12 | Марк Овермарс | 1993—2004 | **86** | 17 | 5755 |
| 13 | Йорис Матейсен | 2003—2012 | **84** | 3 | 7007 |
|  | Арон Винтер | 1987—2000 | **84** | 6 | 5142 |
| 15 | Руд Крол | 1969—1983 | **83** | 4 | 7399 |

### Көп гол соққандар

|  | Футболшы | ЖЖ | Гол | Матч | орт.ес | Минут | Минут/гол |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Робин ван Перси | 2004— | **50** | 102 | 0,49 | 7317 | 146 |
| 2 | Клас-Ян Хюнтелар | 2006 — | **42** | 76 | 0,55 | 4339 | 103 |
| 3 | Патрик Клюйверт | 1994—2004 | **40** | 79 | 0,51 | 5816 | 145 |
| 4 | Деннис Бергкамп | 1990—2000 | **37** | 79 | 0,47 | 6339 | 171 |
|  | Арьен Роббен | 2003—2017 | **37** | 96 | 0,39 | 6795 | 184 |
| 6 | Фас Вилкес | 1946—1961 | **35** | 38 | 0,92 | 3450 | 99 |
| 7 | Руд ван Нистелрой | 1998—2011 | **35** | 70 | 0,50 | 4543 | 130 |
| 8 | Абе Ленстра | 1940—1959 | **33** | 47 | 0,70 | 4260 | 129 |
|  | Йохан Кройф | 1966—1977 | **33** | 48 | 0,69 | 4282 | 130 |
| 10 | Уэсли Снейдер | 2003—2018 | **31** | 134 | 0,23 | 9750 | 315 |
| 11 | Беб Бакхёйс | 1928—1937 | **28** | 23 | 1,22 | 2070 | 74 |
| 12 | Кик Смит | 1935—1946 | **26** | 29 | 0,9 | 2587 | 100 |
| 13 | Рафаэл ван дер Варт | 2001—2013 | **25** | 109 | 0,23 | 6938 | 278 |
| 14 | Марко ван Бастен | 1983—1992 | **24** | 58 | 0,41 | 4844 | 202 |
|  | Дирк Кёйт | 2003—2014 | **24** | 104 | 0,23 | 6875 | 287 |

Атақты бапкерлері
-----------------

*(Бәрі де нидерландылықтар)*

* Ринус Михелс (1974; 1984—1988)
* Эрнст Хаппель (1978)
* Дик Адвокат (1992—1994; 2002—2004; 2017)
* Гус Хиддинк (1994—1998; 2014—2015)
* Франк Райкард (1998—2000)
* Луи ван Гал (2000—2002; 2012—2014)
* Марко ван Бастен (2004—2008)
* Берт ван Марвейк (2008—2012)
* Данни Блинд (2015—2017)

Жетістіктері
------------

* Еуропа чемпионы: 1988
* Еуропаның қола жүлдегері: 1992, 2000, 2004
* Әлемнің күміс жүлдегері: 1974, 1978, 2010
* Әлемнің чемпионатының жартылай финалисі: 1998

Дереккөздер
-----------

1. ↑
2. ↑

Сілтемелер
----------

* Құраманың 1905 жылдан бергі барлық матчтары Мұрағатталған 12 қазанның 2014 жылы.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеуЕуропа Ұлттық футбол құрама командалары |
| --- |
|  |
| Қазіргі құрамалар | 
Албания · Англия · Андорра · Армения · Аустрия · Әзірбайжан · Беларусь · Бельгия · Болгария · Босния және Герцеговина · Германия · Гибралтар · Грекия · Грузия · Дания · Израиль · Ирландия · Исландия · Испания · Италия · Кипр · Косова · Қазақстан · Латвия · Литва · Лихтенштейн · Люксембург · Мажарстан · Мальта · Молдова · Нидерланд · Норвегия · Польша · Португалия · Ресей · Румыния · Сан-Марино · Сербия · Словакия · Словения · Солтүстік Ирландия · Солтүстік Македония  · Түркия · Украина · Уэльс · Фарерлер · Финляндия · Франция · Хорватия · Черногория · Чехия · Швейцария · Швеция · Шотландия · Эстония |
|  |
| Бұрынғы құрамалар | 
ГДР · КСРО · Саар · Сербия және Черногория · ТМД · Чехословакия · Югославия |

 |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеуФутболдан Еуропа чемпиондары |
| --- |
|  |
| 

 Германия Германия ·  Испания Испания ·  Италия Италия ·  Франция Франция ·  Грекия Грекия ·  Дания Дания ·  Нидерланд Нидерланд ·  Португалия Португалия ·  Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы КСРО ·  Чехословакия Чехословакия
 |

 |