**Turkvision ән байқауы** (ағылш. *Türkvizyon Song Contest*; түр. *Türkvizyon Türk Dünyası Şarkı Yarışması*) — түркі тілдес мемлекеттер арасындағы эстрадалық әндер байқауы.

Тарихы
------

2013 жылдың 15-22 желтоқсаны аралығында осы жылы түркі әлемінің мәдени астанасы атанған Ескішеһир қаласында түркітілдес елдер үшін ең маңызды музыкалық жыл жаңалығы «Turkvizyon-2013» өткізілмек. Бұл көптеген мемлекеттер үшін «Евровидение» байқауын алмастыра алатын халықаралық деңгейдегі жаңа ән байқауы. Әлемдік музыкалық өндірісте үлкен құбылыс болғалы тұрған байқау түркі музыкасының өкілдерін бір сахнада тоғыстыруды мақсат тұтады. Байқаудың аудиториясы үлкен – 300 миллион көрермен.

Форматы
-------

Türkvizyon - TÜRKSOY мен TMB TV ойлап тапқан әр жыл сайын өткізілетін ән байқауы. Türkvizyon ән байқауының форматы көбінесе Eurovisionның форматына ұқсас. Türkvizyonда түркі тілдес мемлекеттер, түркі тілдес автономдық аудандар мен түркі тілдес халқының көпшілігі бар мемлекеттер ғана қатыса алады. Қатысушы елдер мен аудандар байқауды жартылай финалдан бастайды. Әр қатысушы мемлекетінің жюрилері өз мемлекетінен басқа қатысушыларға 1-ден 10-ға дейін балл бере алады. Жартылай финалдағы үздік 12 қатысушы финалға жолдама алады. TÜRKSOY одағы болашақта байқауда теледауыс енгізетінін мәлімдеді. Eurovisionға қарағанда келесі байқауды өткізу мәртебесін жеңген қатысушының мемлекетінде емес, түркі мәдениет астанасы саналатын мемлекетте өтеді.

Қатысушы мемлекеттер
--------------------

2014 жылғы ән байқауына қатысқан мемлекеттер:      Қатысқан мемлекеттер      Бірігіп қатысқан мемлекеттер      Қатысуға мүмкіндігі бар, бірақ қатыспаған мемлекеттер
Turkvision 2013 жылғы ән бауқауына 24 мемлекет қатысты. Алғашқы байқауға қатысуға 24 мемлекеттен басқа Түрікменстан, Шыңжаң және Чувашия мемлекеттері ниет білдірген, бірақ кейінірек белгісіз себептермен бас тартқан.

     *Қатыспаған* – қазір қатыспайтын, бірақ бұрын қатысқан мемлекеттер.

| Мемлекет | Алғашқы қатысқан жылы | Соңғы қатыспаған жылы | Қайта келген жылы | Қатысулар саны | Жеңістер саны | Хабар тарату компаниясы |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Албания Албания | 2014 |  |  | 2 | 0 | Radio Televizioni Shqiptar |
|  Алтай Республикасы | 2013 | 2014 |  | 1 | 0 | СТРК "Алтайские горы" |
| Әзірбайжан Әзірбайжан | 2013 |  |  | 3 | 1 | ATV Azerbaijan |
| Башқұртстан Башқұртстан | 2013 | 2015 |  | 2 | 0 | Курай ТВ |
| Беларусь Беларусь | 2013 | 2014 | 2015 | 2 | 0 | Беларусь Телерадиокорпорациясы |
| Босния және Герцеговина Босния және Герцеговина | 2013 |  |  | 3 | 0 | Hayat TV |
| Болгария Болгария | 2014 |  |  | 2 | 0 | AMTV |
| Шуашстан Чувашия |  |  |  | 0 | 0 | ЧТРК |
| Қырым Қырым | 2013 | 2015 |  | 2 | 0 | Қырым Телерадиокорпорациясы |
|
| Гәгәузия Гагаузия | 2013 |  |  | 3 | 0 | GRT |
| Грузия Грузия | 2013 |  |  | 3 | 0 | Төменгі Картлия телеарнасы |
| Германия Германия | 2014 |  |  | 2 | 0 | Türkshow TV |
| Дағыстан Дағыстан |  |  |  | 0 | 0 |  |
| Иран Иран | 2014 |  |  | 2 | 0 | Иран Ислам Республикасының Дауысы |
| Ирак Ирак | 2013 |  |  | 3 | 0 | Türkmeneli TV |
| Қабардин-Балқар Республикасы Қабарда-Балқария | 2013 | 2015 |  | 2 | 0 | Қабарда-Балқария ГТРК |
| Қарашай-Шеркеш Республикасы Қарашай-Черкесия | 2013 | 2015 |  | 2 | 0 | Архыз 24 |
| Қазақстан Қазақстан | 2013 |  |  | 3 | 1 | Adam Media Group |
| Ресей Кемерово | 2013 | 2014 |  | 1 | 0 | ВГТРК |
| Хақассстан Хакасия | 2013 | 2015 |  | 2 | 0 | ВГТРК |
| Косово Косово | 2013 | 2014 | 2015 | 2 | 0 | RTK |
| Қырғызстан Қырғызстан | 2013 |  |  | 3 | 1 | Piramida |
| Солтүстік Македония Македония | 2013 |  |  | 3 | 0 | MRT 2 |
|  Мәскеу | 2014 | 2015 |  | 1 | 0 | ВГТРК |
| Солтүстік Кипр Түрік Республикасы Солтүстік Кипр Түрік Республикасы | 2013 | 2014 | 2015 | 2 | 0 | GENC |
| Румыния Румыния | 2013 |  |  | 3 | 0 | Alpha TV Media |
| Татарстан Татарстан | 2013 | 2015 |  | 2 | 0 | Майдан ТВ |
| Түркия Түркия | 2013 |  |  | 3 | 0 | Kral TV |
| Түрікменстан Түрікменстан | 2014 | 2015 |  | 1 | 0 | Altyn Asyr |
| Тыуа Тыва Республикасы | 2013 | 2015 |  | 2 | 0 | ВГТРК |
| Украина Украина | 2013 |  |  | 3 | 0 | Культура |
| Өзбекстан Өзбекстан | 2013 |  |  | 3 | 0 | МТРК |
| Қытай Шыңжаң |  |  |  | 0 | 0 | Xinjiang |
|  Саха Республикасы | 2013 | 2015 |  | 2 | 0 | ВГТРК |
|  Құмықия |  |  |  | 0 | 0 |  |
|  Ставрополь өлкесі | 2016 |  |  | 0 | 0 |  |
|  Санджак | 2015 |  |  | 1 | 0 |  |
|  Сирия | 2015 |  |  | 1 | 0 |  |
|

Жеңімпаздар
-----------

Мемлекеттер бойынша жеңістер саны.

| Жылы | Жеңімпаз мемлекет | Өлең аты | Әнші/топ аты | Өлең айтылған тіл | Ұпайы | Екінші орыннан айырмашылығы | Екінші орын | Өткізілген уақыты | Өткізілген жері |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2013 | Әзірбайжан Әзірбайжан | Yaşa | Фарид Гасанов | Әзірбайжанша | 210 | 5 | Беларусь Беларусь | 21 Желтоқсан 2013 | Ескішеһир, Түркия |
| 2014 |  Қазақстан | Ізін көрем | Жанар Дұғалова | Қазақша | 225 | 24 | Татарстан Татарстан | 21 Қараша 2014 | Қазан, Татарстан |
| 2015 |  Қырғызстан | Ким билет | Жийдеш Ыдырысова | Қырғызша | 194 | 9 |  Қазақстан | 19 Желтоқсан 2015 | Стамбұл, Түркия |
| 2016 | *өткізілген жоқ* |  |  |  |  |  |  | 2016 | Стамбұл, Түркия |
| 2017 | *өткізілген жоқ* |  |  |  |  |  |  | 2017 | Астана, Қазақстан |

Түсініктемелер
--------------

1. 1 2 3 4  Қатысуға мүмкіндігі бар мемлекет