**Mars Express** — 2003 жылы Марсқа ұшырылған және бүгінгі күнге шейін істеп тұрған еуропалық ғарыш кемесі.

Бұл орбиталық аппарат Марс бетіне Beagle 2 автоматты станциясын жеткізді, бірақ ол байланысқа шықпай, миссиясын орындамай қалды.

*Mars Express*-тің өлшемдері 1,5×1,8×1,4 метр, жазылған күн батареяларымен — 12 метр.

Құрылғылары: жоғары ажыратымдылығы бар стереокамера, радар MARSIS (Mars Advanced Radar for Subsurface and Ionosphere Sounding), OMEGA және SPICAM спектрометрлері, ASPERA (Analyzer of Space Plasmas and Energetic Atoms) анықтағышы, т.б.

Хронологиясы
------------

2003 жылдың 2 маусымында *Mars Express* Байқоңырдан ұшырылды.

19 желтоқсанда, Марсқа жақындаған кезде, Beagle 2 негізгі аппараттан бөлініп қалды.

25 желтоқсанда *Mars Express* Марс орбитасына енді, ал Beagle 2 Марсқа қонды, бірақ байланысқа шықпай қалды.

2004 жылдың 23 қаңтарында OMEGA спектрометрі көмегімен Марстың оңтүстік полюсында мұз қабаттары табылды. Наурызда оның құрамы 85% қатқан көмірқышқыл газдан және 15% мұздалған судан тұратыны анықталды.

Сондай-ақ наурызда Марс атмосферасында сәл болса да метан бар болғаны анықталды. Шілдеде атмосферада аммиак іздері де табылды. Ғалымдардың пайымдауынша, бұл не бактериялық өмірдің салдары ретінде қарастыруға болады, не Марстың геологиялық белсенділігін білдіреді.

2006 жылдың 21 қыркүйегінде отыз жыл бұрын Viking 1 түсірген әйгілі Кидония аймағын аппарат жоғары ажыратымдылығы бар камерамен суретке түсірді.

Фобоспен жақындау схемасы
Желтоқсанда *Mars Express* он жылдай орбитада істеген, бірақ байланысы үзілген Mars Global Surveyor аппаратын іздестіруге жұмылдырылған болатын, бірақ нәтижесіз.

2010 жылдың 5 наурызында *Mars Express* Фобос қасынан өтіп, оның гравитациялық көрсеткіштерін өлшеді.

2013 жылы аппарат Марстың топографиялық картасын түсіруді толықтай дерлік бітірді.

2018 жылдың шілдесінде MARSIS радары оңтүстік полюстегі мұздың астында, 1,5 шақырым тереңдікте көлдің бар екенін анықтады. Желтоқсанда диаметрі 80 шақырымға баратын Королев кратері мұзға толы екені анықталды.

2020 жылдың қыркүйегінде MARSIS радары тағы үш мұзасты көлін тапты.

Галерея
-------

* Фобос суреті, 2007 ж.Фобос суреті, 2007 ж.
* Марстың оңтүстік полюсы, 2015 ж.Марстың оңтүстік полюсы, 2015 ж.
* Оңтүстік полюс, 25.07.2018Оңтүстік полюс, 25.07.2018
* Рейб кратеріРейб кратері

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Water at Martian south pole
2. ↑  Water and methane maps overlap on Mars: a new clue
3. ↑  Phobos Flyby Success
4. ↑  Liquid water 'lake' revealed on Mars
5. ↑  A winter wonderland in red and white – Korolev Crater on Mars

Сілтемелер
----------

* Миссия сайты
* Mars Express НАСА сайтында

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеуМарсқа ұшқан ғарыш кемелер |
| --- |
|  |
| Жанынан өткен | 
Марс-1† • Маринер-4 • Зонд-2† • Маринер-6 • 7 • Марс-6 • 7 • Rosetta • Dawn • MarCO |  |
|  |
| Орбиталық | 
Марс-2 • 3 • Маринер-9 • Марс-4† • 5 • Viking 1 • 2 • Фобос-1† • 2† • Mars Observer† • Mars Global Surveyor • Nozomi† • Mars Climate Orbiter† • 2001 Mars Odyssey • Mars Express • Mars Reconnaissance Orbiter • Мангальян • MAVEN • Trace Gas Orbiter • Аль-Амаль • Тяньвэнь-1 |
|  |
| Марс бетіне қонған | 
Марс-2† • 3† • 6† • 7† • Viking 1 • 2 • Mars Pathfinder • Mars Polar Lander† / Deep Space 2† • Beagle 2† • Phoenix • Schiaparelli† • InSight |
|  |
| Роверлер | 
ПрОП-М† • Sojourner • Spirit • Opportunity • Curiosity • Тяньвэнь-1 миссиясының ровері • Perseverance (Ingenuity тікұшағы) |
|  |
| Жоспардағы миссиялар | 
Tera-hertz Explorer • EscaPADE (2024) • Мангальян-2 (2024) • Martian Moons Exploration (2024) • Rosalind Franklin (ровер) (2028) |
|  |
| Сәтсіз ұшырылғандар | 
Маринер-3 • 8 • Марс-96 • Фобос-Грунт / Инхо-1 |
|  |
| Қосымша | 
Марс бетіндегі ғарыш аппараттары тізімі |
|  |
| † белгісімен миссиясын орындай алмаған ғарыш кемелері белгіленген |

 |