*Сэр* **Джордж Паджет Томсон** (ағылш. *George Paget Thomson*; 3 мамыр 1892 — 10 қыркүйек 1975) — ағылшын физик, Нобель сыйлығының лауреаты (1937) — «кристалдар арқылы электрондар дифракциясын эксперименталды ашқаны үшін» (Джозеф Дэвиссонмен бірге).

Өмірбаяны
---------

Джордж Томсон Нобель сыйлығының иегері физик Дж. Дж. Томсон мен Кембридж медицина профессорының қызы — Роуз Элизабет Пэджет отбасында дүниеге келген. Томсон Кембридждегі Пирстің жеке мектебінде оқыды, содан кейін Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін Кембридж университетіндегі Тринити колледжінің студенті болған, оның барысында ол жаяу әскерде шайқасты. Франциядағы қысқа мерзімді әскери қызметтен кейін ол Фарнбородағы басқа орындармен қатар аэродинамика саласында жұмыс істеді.

1924 жылы Томсон сэр Джордж Адам Смиттің қызы Кэтлин Бьюканан Смитке үйленеді. Олардың төрт баласы болды — екі қыз және екі ұл. Кэтлин Смит 1941 жылы қайтыс болды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде әскери қызметтен кейін Томсон Кембридж университетінде оқытушы және Корпус Кристи колледжінің мүшесі болды. Көп ұзамай ол Абердин университетінде жаратылыстану философиясының профессоры (ол кезде Шотландияда физика деп аталды) қызметін бастады, ол 8 жыл бойы жұмыс істеді. Нобель сыйлығы Томсонға Абердинде жұмыс істеген кезде ашқан жаңалықтары үшін берілді.

1930 жылы Томсон Лондон Императорлық колледжінің профессоры болып тағайындалды, онда ол физиканың жаңа бағыттарының біріне — ядролық физикаға, атап айтқанда, нейтрондар арқылы уранның бөліну физикасына қызығушылық танытты. Ол уранның бөліну процесі қолданбаларда, әсіресе әскери салада перспективалы болды деген қорытындыға келді және Ұлыбританияның Әуе министрлігін эксперименттер үшін бір тонна уран оксидін сатып алуға көндірді. 1940—1941 жылдары Томсон MAUD комитетін басқарды, ол атом бомбасын жасаудың техникалық мүмкін екенін анықтады. 1942 жылы ол Канаданың Оттава қаласында ғылыми келіссөз жүргізушісі болып тағайындалды және американдық ядролық бомба жобасымен тығыз байланысты болды. Ұлыбританияға оралғаннан кейін Томпсон Британ империясының Әуе министрлігіне бас ғылыми кеңесші болып тағайындалды. Өмірінің кейінгі жылдарында ол ядролық физика саласындағы жұмысын жалғастырды, сонымен қатар аэродинамикамен айналысып, ғылымның қоғамдағы маңызы туралы мақалалар жазды.

1952 жылы Томсон Кембридждегі Корпус Кристи колледжінің магистрі болу үшін Лондон Императорлық колледжін тастап кетті. 1964 жылы колледж Лекхэмптон кампусындағы модернистік сәулеттің көрнекті жұмысы болып табылатын ғимаратқа оның есімін беру арқылы оны құрметтеді. 1958-ден 1960 жылға дейін — Томсон физика институтының президенті болды.

1943 жылы рыцарь атағы берілді.

Ғылыми қызмет
-------------

Томсонның атақты әкесі Дж. Дж. Томсон электронды бөлшектің өзін тауып, 1906 жылы ол үшін Нобель сыйлығын алса, Джордж Томсон электронның толқындық қасиеті бар екенін, атап айтқанда, оның реттелген торда дифракциялануы мүмкін екенін көрсетті. Бұл жаңалық 1920 жылы Луи де Бройль тұжырымдаған толқындық-бөлшектік дуализм принципін тәжірибе жүзінде растады.

Негізгі жұмыстар
----------------

*Томсон Д.* Болжауға болатын болашақ. М.: В. жарық, 1958 ж.

«...техникалық процеске үш элемент қатысады: білім, энергия және материалдар. Әрине, білім ең бастысы» (Д. П. Томсон).

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *Томсон Г. П.* Семидесятилетний электрон // УФН. — 1968. — № 2. — С. 361—370. — ISSN 1996-6652. — URL:  Мұрағатталған 6 қаңтардың 2016 жылы.
2. ↑  *Томсон Г. П.* Ранний этап изучения дифракции электронов // УФН. — 1969. — № 11. — С. 455—468. — ISSN 1996-6652. — URL:  Мұрағатталған 4 наурыздың 2016 жылы.

Сілтемелер
----------

* Джордж Пагет Томпсонның Нобель комитетінің сайтындағы өмірбаяны (ағыл.)
* Джордж Томсонның бойынша кәсіби ғылымның пайда болуы
* Sir George Thomson. «The Foreseeable Future» (1955) (ағыл.)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеу1926—1950 жылдардағы Физика саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері |
| --- |
|  |
| 

Перрен (1926) •
Комптон / Вильсон (1927) •
Ричардсон (1928) •
де Бройль (1929) •
Раман (1930) •
Гейзенберг (1932) •
Шредингер / Дирак (1933) •
Чедвик (1935) •
Гесс / К. Андерсон (1936) •
Дэвиссон / Томсон (1937) •
Ферми (1938) •
Лоуренс (1939) •
Штерн (1943) •
Раби (1944) •
Паули (1945) •
Бриджмен (1946) •
Эплтон (1947) •
Блэкетт (1948) •
Юкава (1949) •
Пауэлл (1950) 
 |
|  |
| 
Толық тізім | 
1901—1925 |
**1926—1950** |
1951—1975 | 
1976—2000 | 
2001—ден бері

 |

 |