recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Нәсіреддин Сералиев** (25.10.1930, Қызылорда облысы Қармақшы ауданы Қашқансу ауылы - 20.11.1984, Шымкент) - жазушы.

Лақап аты – Н. Сырұлы.

Қызылорда педагогика институтын (қазіргі Қызылорда мемлекеттік университеті) бітірген (1952). 1952- 1958 жылдары "Ленин жолы" газетінде тілші, 1958- 1962 жылдары "Үгітші блокноты", "Ақ желкен", "Балдырған" журналдарында әдеби кызметкер, 1962 - 1965 жылдары "Оңтүстік Қазақстан" газетінің Қызылорда облысындағы меншікті тілшісі. 1964 - 1984 жылдары Қазақстан Жазушылар одағының кеңесшісі, жауапты хатшы қызметтерін атқарған. Шығармалары 1952 жылдан жариялана бастады. "Еңлікгүл" көркем фильмінің сценарийінің авторы ("Қазақфильм". 1974). Орыс жазушылары А.П.Гайдардың, И.С.Котяровскийдің. С.А.Баруздиннің бірқатар шығармаларын қазақ тіліне аударған. Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен, медальдармен марапатталған.

Шығармалары
-----------

* Үшталмаған Қарындаш.Әңгімелер. А, 1956;
* Намыс. Әңгімелер. А. 1959: Ақ лақ пен қара лақ. Әңгімелер. А.. 1961;
* Әнгелек. Әңгімелер. А. 1964;
* Акбөпе. Повесгер. А. 1966;
* Ақ қайың. Повесть. А. 1967;
* Ыстық күлше. Повестер. А. 1969;
* Қантар. Повестер. А. 1971;
* Алтын ғұмыр, алғашкы махаббат. Таңдамалы шығармалар. А. 1975;
* Дәукен атандын немерелері. Повестер мен әңгімелер. А. 1978.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан жазушылары. Анықтамалық. Алматы, «Жазушы» баспасы, 1982, 213-ші бет
2. ↑  Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010.ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
**Крапива Кондрат** (лақап аты; шын аты-жөні – Кондрат Кондратьевич Атрахович; 05.03.1896; Минск уезі, Низк деревнясы) – белорус совет жазушысы, БССР Халық жазушысы (1956), БССР ғылым академиясының академиі (1950) және вице-президенті (1956). 1941 жылдан КПСС мүшесі. Крапиваның алғашқы сықақ өлеңдері 1922 жылы жарық көрді. Ол белорус әдебиетінің сатира жанрын дамытуға көп үлес қосты. Крапиванің драматургия саласындағы еңбегі зор. «Достықтың ақыры» (1934) , «Ең соңынан кім күлсе» (1939, КСРО Мемлекет сыйлығы, 1941), т.б. көптеген драма шығармалары еңінен мәлім. Крапива Кондрат – көрнекті ғалым. Белорус-орыс лингвогеография саласындағы ғылми жұмыстары үшін КСРО Мемлекет сыйлығын (1971) алды. 3 мәрте Ленин орденімен, Октябрь Революциясы орденімен және басқа 3 орденмен, медальдармен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы.1975. Том 6
**«Шөлдегі Христос»** — орыс суретшісі Иван Крамскойдың 1872 жылғы суреті. Мемлекеттік Третьяков галереясында сақтаулы тұр.

Осы сурет бойынша жұмысын Крамской 1860 жылы бастаған. 1867 жылы суреттің бірінші нұсқасы жазылған болатын, бірақ ол суретшінің көңілінен шықпай, қате нұсқа деп танылды.

Суреттің ең соңғы нұсқасын Крамской 1871 жылы бастап, 1872 жылдың күз мезгілінде аяқтаған. 1872 жылдың желтоқсанында «Жылжымалы көркемдік көрмелердің серіктестігі» ұйымдастыруымен өткен Санкт-Петербургтегі көрмеде бұл сурет халыққа таныстырылды. Көрменің алдында Павел Третьяков суретті сатып алған. «Шөлдегі Христос» суреті орыс кескіндеме өнерінің басты әрі маңызды бөлігі болып табылады, ол гуманистикалық, моральдік-философиялық, діни сюжеттерге негізделген. Осы суретте психологиялық-өмірлік интерпретацияның маңызы мен Христостың басынан кешкендері баяндалады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Государственная Третьяковская галерея — каталог собрания / Я. В. Брук, Л. И. Иовлева. — М.: Красная площадь, 2001. — Т. 4: Живопись второй половины XIX века, книга 1, А—М. — 528 с. — ISBN 5-900743-56-X.
**Дуополия**-дамыған капиталдық елдерде шаруашылық салаларының рыноктық құрылымын белгілеу үшін буржуазиялық саяси экономияда қолданылатын термин. Дуополия жағдайында белгілі бір товардың тек екі поставщигі болады, олардың арасында монополиялық келісім (баға,өткізу рыногы т.б. туралы) болмайды. Дуополия ұғымы рыноктық ұйымының түрлерін білдреді. Бірінші түрі-рынокты екі ірі сауда-өнер кәсіб компаниялары үстемдік етеді де, олардың арасында баламасыз айырбас арқылы мол пайда табуды қамтамасыз ететін құпия жасалады. Мұндай жағдай XX ғасырдың бас кезінде етек алады. Екінші түрі қазіргі жаппай өндіріс салаларының рыногы, онда да екі компания үстемдік етеді. Олардың арасында монополиялық баға жөнінде жариясыз келісім болады да, бағасыз бәсеке жүргізеді. Үшінші түрі-араларында ешқандай монополиялық келісімі жоқ екі поставщик товарларын рынокқа шығарады.

Дереккөздер
-----------

Қазақ энцеклопедиясы, 3 том.
1959 жылы туған, 1981 жылы Абай атындағы Қазақ мемлекеттік педагогикалық институтын бітірген, графика өнерімен шұғылданады. ҚР суретшілер Одағының мүшесі.
Манатбек Аманбаев станокта және линографюра мен офорт баспа техникасындағы кітап графикасында жұмыс жасайды. Елінің тағдырына мазаланған суретші өз шығармаларында
дәстүрлік күнделікті өмір мен бүгінгі күнгі мәдени дамудың өзара әсерін қарастырады. Ғасырлар бойы қалыптасқан өмір салтын шайқап, дала мен жартылай шөлейт жерлердің осал экологиясына ойланбай жасалған кеселді icкe назар аударып нақтылы тарихи кезеңдердің белгілерін беру арқылы өз халқының, өз елінің дамуының бip жүйелі тізбегін жасайды. Манатбек Аманбаев жаратылысынан график, ол өз композицияларында ақ пен қара түстердің үйлесімдігін таба білген.Оның штрихтары қанық және айқын. Cypeтші өзінің осындай ерекшелігімен жүрек сезімін жеткізе алған.

Дереккөздер
-----------

1. Қазақстан суретшілері кітабы , 2011ж.

2. ↑ Мұрағатталған 4 ақпанның 2014 жылы.
**Турбо Агент Дадли** (немесе Турбоит) — американдық мультсериал, Бутч Хартманның Nickelodeon телеарнасына арнап жасаған туындысы. Бұл фильмде «Т. У. Р. Б. О.», агентігінде жұмыс жасайтын, өте қауіпті қылмыскерлерді ұстауға машықтанған тыңшылар жайлы баяндалады. Қазақстанда мультсериал НТК телеарнасында көрсетілген болатын.

Сюжеті
------

Агент Дадли - Т.У.Р.Б.О. агентігінде жұмыс істейтін ит. Ол Кит есімді әріптесімен және Кесвикс есімді итпен бірге жұмыс істейді. Олар бірлесіп О.С.К.А.Л. ұйымына қарсы күреседі. Бұл ұйымды қылмыс әлемінің ақылдысы, сараң, жиіркенішті тышқан - Крысер басқарады. Барлығы тамаша болатын, әрине жалқау Дадли мұны өзгертпейінше.

Кейіпкерлер
-----------

### Т. У. Р. Б. О агенттігінің мүшелері

* **Дадли ит** — ең басты кейіпкер. Бойында қазақ төбетінің қаны бар ит. Бесбармақ жегенді жақсы көреді. Мамырда дүниеге келген. Ағаш үйде тұрады. Шалбар кимейді. Тапсырмалардың көбі оның кесірінен орындалмай қалады. Жауапсыз кейіпкер ретінде көрінсе де, жағдай қиындағанда ол өзгереді. Ірімшігі жоқ пиццаны және көкөністерді жек көреді. Иісшілдік қасиеті өте жоғары деңгейде. Ол «Үйректер» шоуы фанклубының президенті. Ол тіс дәрігері мен найзағайдан қорқады. Вудчак Норристың (Чак Норриске пародия) жанкүйері.
* **Китти Катсуел** (Kitty Katswell) — сезім қабілеттері жақсы дамыған мысық. Дадлидің әріптесі. 120 тілді және жекпе-жек өнерінің барлық түрін меңгерген. Агенттерге арналған құпия колледжде 8 жыл оқыған.
**Мінажат** (араб. *сыбырлап сөйлеу, үнсіз егіліп тілеу, жалбарыну*) – тілек, дұғаның бір түрі. Өтінішін Алладан сұрап жалбарыну дегенді білдіреді. Адамдар Жаратқанға сиынып, шексіз мейірімінен медет тілейді, мұң-мұқтажын айтып, қажетіне дауа сұрайды. Жан-тәнімен беріліп, жүрек түкпірінен шыққан тілегін айтады. Мұндай мінажат риясыз болып, мекен, уақыт талғамайды. Исламдық дәстүрде мінажат Аллаға мадақ ретінде қара сөз немесе өлең түрінде де келеді. Қаламгерлер туындыларын Аллаға мадақ айтумен аяқтап, соңында мінажат ететін болған. Мұндай үрдіс сопылық поэзияда да кездеседі. Қожа Ахмет Иасауи «Диуани хикмет» кітабын «Мінажат етті, міскін Қожа Ахмет» деп М. етумен тәмамдаған. Сондай-ақ әнмен айтылатын мінажат өлеңдері бар. Бастан-аяқ Аллаға арналған мадақ өлеңдер «Мінажатнама» деп аталады, мұндай жырлар ислам әдебиетінде ерекше бағаға ие. Қазіргі кезде «Иасауи» вокалдық тобы Иасауи, Ақ Ишан секілді діни ғұламалардың мінажат өлеңдерін сахналық үлгіде орындап жүр.

Тағы басқа
----------

* Мәдениет
* Дін
* Ислам

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақ Энциклопедиясы», 6 том
**Өрнек** — Жамбыл облысы, Жамбыл ауданындағы ауыл, темір жол стансасы, Өрнек ауылдық округі орталығы.

Географиялық орны
-----------------

Аудан орталығы – Аса ауылынан батысқа қарай 21 кмдей жерде, Билікөл көлінің шығысындағы қамыс, құрақ аралас боз жусан, баялыш, күйреуік өскен шалғынды-сұр топырақты шөлді белдемде орналасқан.

Халқы
-----

Тұрғыны 2232 адам (2009).

Тарихы
------

Ауыл 1952-1997 жылы Крупская атындағы сүтті ірі қара мал бағытындағы ұжымшардың орталығы болып келді. Оның негізінде Өрнекте 1997 жылдан «Саза батыр» ӨК және 20-дан астам шаруа қожалығы құрылды. Ауылда орта мектеп, клуб, кітапхана, фельдшерлік-акушерлік пункт, т.б. мекемелер бар

Ертеректе Өрнек, Сиқым, Шымыр, Айнакөл ауылдары колхоздастыру жылдары біріктіріліп Крупская атындағы ұжымшар болған. Кейін өзінің "Өрнек" деген тарихи атауын алған. Өрнек атауы ауылды басқарған адам аты десе, бірінде жаңадан ел қоныстанғанда ауыл шетіндегі сәмбі талдың бұтақтарын иіп қора, киіз үйге қажетті ағаштарын жасаған, елдің берекесі кірген, осыған байланысты ауыл қариялары "ауылымыз өнерлі, өрнекті болсын" деп Өрнек ауылы аталған деседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Жамбыл облысының топономикалық атауларының анықтамалығы
2. ↑  Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: "Аруна Ltd." ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * к
* т
* ө
Жамбыл облысы Жамбыл ауданы елді мекендері |
| --- |
|  |
| 

 Айша бибі •
 Ақбұлым •
 Аса •
 Ащыбұлақ •
 Әулиекөл •
 Бәйтерек •
 Бектөбе •
 Бесағаш •
 Бірлесу-Еңбек •
 Гродеково •
 Еңбек •
 Ерназар •
 Жалпақтөбе •
 Жамбыл •
 Жаңаөткел •
 Жасөркен •
 Жұма •
 Кемел •
 Көлқайнар •
 Қапал •
 Қаракемер •
 Қаратау •
 Қоңыртөбе •
 Қостөбе •
 Құмсуат •
 Құмтүйін •
 Қызылдихан •
 Қызылқайнар •
 Қызылшарық •
 Өрнек •
 Рахат •
 Сеңгірбай •
 Сұлутөр •
 Танты •
 Тастөбе •
 Тоғызтарау •
 Түрксіб •
 Шайдана •
 Шайқорық •
 Шайқорық (станция) •
 Шәкен Ниязбеков •
 Шоқай 
 |

 |
**Нығметолла Толқынұлы Юлдашев** (өзб. *Ниғматилла Тўлқин ўғли Йўлдошев, Nig‘matilla To’lqin o’g’li Yo’ldoshev*) — өзбекстандық заңгер, саясаткер және 2019 жылдан бері Өзбекстан Бас Прокуроры. Бұрын Өзбекстан әділет министрі (2011–2015), Президент міндетін атқарушысы (2016) және Өзбекстан Сенатының төрағасы (2015–2019) қызметтерін атқарған.

Өмірбаяны
---------

Нығметолла Толқынұлы Юлдашев Ташкентте 1962 жылы 5 қараша күні дүниеге келді.

1985 жылы Өзбекстан Ұлттық Университетінің заң факультетін бітірген Юлдашев Алмалық қалалық прокуратураға қызметке орналасады. 1991 жылы Ташкент қаласындағы Юнусабад аудандық прокуратурасының тергеушісі, кейін Өзбекстан прокуратурасының аға тергеушісі, кейін прокуроры болды.

2000 жылы Бас прокуратураның Ішкі қауіпсіздік инспекциясының бастығы болып жұмысқа орналасқан Юлдашев 2003 жылы Президент аппаратының қызметкері болды. 2006 жылы ол Бас прокуратураның «Салық және қылмыстық жолмен алынған кірістерді жылыстатумен күресетін» департаменттің бастығы болып тағайындалды, ал 2008 жылы Бас Прокурордың орынбасары болды.

2011 жылғы 21 шілдеде Президент Ислам Кәрімовтің «УП-4323» Жарлығымен Әділет министрі болып тағайындалды. Ол 2015 жылдың қаңтарында Сенатқа сайланғанға дейін министр қызметін атқарды, содан кейін ол Сенат төрағасы болып сайланды.

2016 жылы 2 қыркүйекте тұңғыш президент Ислам Әбдіғаниұлы Кәрімов қайтыс болғаннан кейін Юлдашев конституцияға сәйкес президент міндетінің атқарушысы болды. Дегенмен, оның бұл қызметке кіріскені туралы ресми растау болмаған және бірнеше күннен кейін ол өзінің орнына премьер-министр Шавкат Мирзиёевті (бақылаушылар оны Кәрімовтың ықтимал мұрагері ретінде қарастырған еді) соңғы «көп жылдар бойы алған тәжірибесі болғандықтан» қызметке алуды ұсынды, және тиісінше 2016 жылдың 8 қыркүйегінде парламенттің қос палатасының бірлескен отырысында Мирзиёев уақытша президент болып тағайындалды.

Сенат төрағасы қызметінен кеткеннен кейін Юлдашевты президент Мирзиёев оны Бас прокурор қызметіне тағайындады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Члены партии «Миллий Тикланиш» в Сенате  (орыс.) (27 шілде 2016).
2. ↑  О МИНИСТРЕ: ЮЛДАШЕВ Нигматилла Тулкинович  (орыс.) (1 шілде 2022).
**Өзбекстанның либерал-демократиялық партиясы** (өзб. *Oʻzbekiston liberal-demokratik partiyasi*), немесе **ӨзЛиДеП** (орыс. *УзЛиДеП*; өзб. *OʻzLiDeP*) — өзбекстандық про-президенттік, оңшыл-центристті және консервативті либералды партиясы, елдегі «билік партиясы».

Тарихы
------

ӨзЛиДеП партиясы 2003 жылы Өзбекстан Халық Демократиялық партиясынан бөлініп шығу нәтижесінде құрылды. Оның негізін салушы — бұрын ӨХДП-ны басқарған, Өзбекстанның тұңғыш президенті Ислам Кәрімов.

Сайлану тарихы
--------------

2004–2005 жылдарда болған Өзбекстан парламенттік сайлауында партия 120 орынның 41-еуін жеңіп алды. 2009–2010 Өзбекстан парламенттік сайлауында ««Ұлттық жаңғыру» партиясы» атты консервативті және оңшыл партияның одақтасы болды және бұл сайлауда 150 орынның 55-ін жеңді.

2007 жылғы Өзбекстандағы президенттік сайлауында партия президент Ислам Кәрімовты өз кандидатурасы ретінде ұсынуға ниетті екенін айтты, дегенмен көпшілік Кәрімовті заңды түрде тағы бір мерзімге сайлауға түсуге жарамсыз деп санаған еді. 6 қараша күні Ташкентте өткен партия съезінде Кәрімов бірауыздан президенттікке кандидат болып сайланды және Кәрімов кандидатураны қабылдады.

2021 жылдың жазында қолданылған логотибі
Кәрімов 2016 жылы қайтыс болғанға дейін президент болып қалды. Кәрімов қайтыс болғаннан кейін ұзақ уақыт премьер-министр болған партия мүшесі Шавкат Мирзиёев 2016 жылғы Өзбекстандағы президент сайлауында жеңіске жетіп, Кәрімовтің өкілеттігін аяқтады. Мирзиёев 2021 жылы Өзбекстандағы президент сайлауында қайта сайланды.

### Президенттік сайлаулар

| **Сайлау** | Партия кандидаты | **Дауыстар** | **%** | **Дауыстар** | **%** | **Нәтижесі** |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Бірінші раунды | Екінші раунды |
| 2007 | Ислам Кәрімов | 13,008,357 | 90.8% | — | — | **Сайланды** ИәY |
| 2015 | 17,122,597 | 90.4% | — | — | **Сайланды** ИәY |
| 2016 | Шавкат Мирзиёев | 15,906,724 | 88.6% | — | — | **Сайланды** ИәY |
| 2021 | 12,988,964 | 80.3% | — | — | **Сайланды** ИәY |

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Единая Россия» и Либерально-демократическая партия Узбекистана подписали соглашение о сотрудничестве (орысша) «Біртұтас Ресей» мен ӨзЛиДеП ынтымақтастық туралы келісімге қол қойды er.ru. 2019
2. ↑  Встреча с Партией «Нұр Отан» (орысша) «Нұр Отан» (қазіргі «Аманат») партиясымен кездесу. uzlidep.uz. 27 қараша 2019
**Абдулла ибн Әбд әл-Ғазиз ибн Әбдірахман әл-Сауд** (араб.: عبد الله بن عبد العزيز آل سعود‎; 1 тамыз 1924, Эр-Рияд — 23 қаңтар 2015, Эр-Рияд) — Сауд Арабия мәлігі. Сауд Арабиясының мәлігі Әбд әл-Ғазиздың сегізінші әйелі Фахдыдат туған баласы. 1982-2005 жылдары — мұрагер ханзадасы, премьер-министрдің бірінші орынбасары болды. Forbes журналының есептеуі бойынша монархтың 2013 жыл жалпы байлығы $18 млрд. долларды құраған. 23 қаңтар 2015 жылы кеуде инфекциясынан қайтыс болды. Эр-Рияд қаласындағы Әл-Ауд зиратына жерленді.

Өмірбаяны
---------

### Ханзада

Абдулла ибн Абдул-Азиз 1924 жылы Эр-Рияд қаласында, Неджд патшаның отбасында дүниеге келген. 13 маусым 1982 жылы өзінің ағасы Фахд патша інісі Абдулланы Сауд Арабиясының тақ мұрагері және пример министірдің бірінші орынбасары етіп сайлады. 

### Таққа келуі

Абдулла ибн Абдул-Азиз 2005 жылы 1 тамызда ағасы Фахдтың өлімінен кейін таққа келді. 3 тамыз күні Эр-Риядтағы патша сарайында тақ мұрагеріне тәж кигізу рәсімі өтті. Абдулладан кеингі таққа мұрагер ханзада Султан 27 қазан 2011 жылы қайтыс болуына байланысты, келесі тақ мұрагері Сальман ханзада болып жарияланды. 2005 жылы Абдулла мемлекеттік бюджетен жас студенттерді батыстың университетеріне оқуға арнап арнайы шәкіртақы бөлді. Соның арқасында 70.000 студент әлемнің 25 мемлекетінде өз білімін жетілдірді. 6 қараша 2007 жылы Абдулла мемлекеттік іс - сапарымен Ватикан қаласына барады, онда Рим папасы Бенедикт XVI кездеседі. Абдулла патша Сауд Арабиясының монархтарының ішіндегі ең алғашқы Рим-католикті шіркеуіне кірген патша болды. 2008 жылдың ақпан айында американдық журналы Parade (қосымша The Washington Post) ең қатыгез қазіргі заманның диктаторлары тізімін жариялады. Патша Абдулла онда төртінші орынды иеленді.

Жеке өмірі
----------

Абдулла 30 рет үйленім ажырасқан. Ислам дінің заңы бойынша үйінде 4 әйелімен тұрды. Оның әйелдері сириялық, полистиналық және марокалық болды. Абдулла көп балалы әке болды, 15 - ұлы және 20 қызы болды. 

Оның кіші ұлы ханзада Бадр, 2003 жылы туылды ол кезде Абдулла 79 жаста болатын. Оның екінші ұлы Мутаиб ханзада Ұлттық гвардияның қолбасшысы. Келесі бір ұлы ханзада Мишааль, Мекке провинциясының гурбернаторы 2013 жылдан бастап. Бір ұлы ханзада Фейсал Қызыл Жарты Ай қорының бастығы. 

Абдулла патшаның жас кезі

Өлімі
-----

31 желтоқсан күні өзінің емдеу курсы жүріп жатқан Эр-Риядтағы госпитальға түседі, 23 қаңтар 2015 жылы 90 жасқа қараған шағында өкпе инфекциясынан көз жұмады.

Тувале қаласында Ғылыми-технологиялық университет Патша Абдалла ибн Абдул-Азиз Аль Сауд атымен аталады.

Дереккөздер
-----------

Сыртқы сілтемелер
-----------------
**Закари Израэль (Зак) Брафф** (ағылш. *Zachary Israel «Zach» Braff*); 6 сәуір 1975) — американдық актер, режиссер, сценарийші және продюсер. 

Өзінің «Клиника» телесериалындағы Джон Дориан рөлімен әлемге танымал болды. Зак бірнеше рет «Эмми» және «Алтын глобус» жүлделерімен марапатталды. 

Саус-Орандж, Нью-Джерси штаты, АҚШ-та иудейлер отбасында дүниеге келді. Әкесі - Хэл Брафф, профессор, анасы - Энн Бродзински, психолог. 

Зак кішкентай кезінде оның ата-анасы ажырасып басқа отбасын құрған. Зак - отбасында ең кішкентай бала. Оның Джошуа және Адам Джей ағалары және модельер апайы бар. Ол кішкентай кезінен бастап әртіс болғысы келген. Мэплвудте Зак Брафф мектепті бітірген. 1993 жылы ол Солтүстік-Батыс университетте оқып, оны 1997 жылы бітірді. Өзінің карьерасын Зак Нью-Йорктың театрында бастаған. Ол Уильям Шекспирдің «Двенадцатая ночь» және «Макбет» пьесаларында ойнаған. 2001 жылы ол «Клиника» комедиялық сериалында түсе бастады. Бұл сериалдағы рөлі үшін ол «Эмми» және «Алтын глобус» жүлделерімен марапатталды.

Дереккөздер
-----------

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Зак Брафф YouTube видеохостинг сервисіндегі жеке бейнедидары
* Зак Брафф ресми парақшасы (ағыл.) Myspace сайтында
* Зак Брафф (ағыл.) *Internet Movie Database* сайтында
* Зак Брафф on Facebook
* Зак Брафф *Twitter* сайтында
**Ерлан Жаңатайұлы Оразаев** (4 сәуір 1979 жыл) — қазақстандық футболшы, шабуылшы. 1999 жылы жастар арасындағы әлем чемпионатына қатысты.

Карьерасы
---------

1990 жылдары қазақ балаларынан құралған "Намыс" футбол клубының түлегі. Кейін қаршы тапшылығынан клуб тарап кетті де, Алматының "Қайратына" ауысты. 

Алматылық клубтың екінші командасында ойнап жүріп Қазақстанның 19 жасқа дейінгі құрамасына шақырылды. Алғашқы ойынын 1998 жылы 24 мамырда Тәжікстан жастарына қарсы өткізді. Бұл кездесуде Қазақстан жастары 5:0 есебімен жеңіске жетті. 

19 жасқа дейінгі құрама сапында 1999 жылы Нигерияда өткен жасөспірімдер арасындағы әлем чемпионатына қатысты. Бұл турнирде құрама үш ойында да ұтылып, бір ғана гол соқты, ол голды Ерлан Хорватия жастарының қақпасына енгізді. 

Тарихи голдың авторы негізгі құрамада бір ғана ойын өткізді. Қазақстан құрамасының бапкері Владимир Фомичев 2000 жылдың соңында сырт алаңда БАӘ құрамасына қарсы ойында алаңға шығарды. Бұл ойында Қазақстан 2:5 есебімен ұтылып қалды. Осы жеңілістен соң Фомичев қызметінен босады да, Ерланды ешкім қайтадан құрамаға шақырған жоқ. 

Кейін "Жетісу", Қайрат", "Маңғыстау", "Алматы" клубтарында ойнады да, 2006 жылы жарақатының кесірінен футолмен ерте қоштасты.

Жетістіктері
------------

### Командалық

* Қазақстан кубогы: 2000

Дереккөздер
-----------

1. ↑

Сілтемелер
----------

* footballfacts.ru сайтындағы профилі
**Бұдабай Қабылұлы** (1842, Шиелі ауданы Жөлек ауылы – 1912, сонда) – айтыс ақыны.

Қыпшақ тайпасының Торы руының Шашты бөлімінен шыққан.
Бұдабай өткір сөзді ақын, терме, толғау, мақтау, сынау, сөзге шебер дарынды дүрдің бірі. Оның алғаш ақын ретінде танылуы Қарлығаш деген қызбен айтысынан басталады. Жастайынан өлең-жырға әуес Бұдабай шығармаларының біразын жазып қалдырған. Өлеңдерінің басым көпшілігі ел бірлігі мен татулықты жырлауға, араздасқандарды бітімге шақыруға арналған. Кейбір нысапсыз, парақор ел басшыларын сынай отырып, бұрынғы өткен әділ би, кемеңгер шешендердің үлгілі істерін көлденең тартады, сөйтіп, оларды дұрыс жолға салмақ болады («Әлмәмбетке», «Әжібай мен Торғайға», «Аппазға]», тағы да басқа). Оның есімі жоқтау жырлаумен де белгілі болған. «Әйекені жоқтау» деп аталатын жыры ел арасына кең таралған көркемдігі мен құрылысы жағынан ерекше туынды. Бұдабайның «Әшірдің баласы Сыздықты жоқтау», «Әлмәмбеттің жалғыз баласы өлгенде» атты туындылары да жұртқа мәлім. Ақынның «Өзім жайлы», «Көңіл туралы», «Өмір туралы», тағы да басқа өлеңдері белгілі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *Infourok* Сыр сүлейі - Бұдабай. Тексерілді, 12 ақпан 2021.
2. ↑  3 ІІ негізгі бөлім  (қаз.). Тексерілді, 12 ақпан 2021.
3. ↑  Сырдың сүлей ақыны. Тексерілді, 12 ақпан 2021.
4. ↑  "Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010.ISBN 9965-26-096-6
**Әмудария бөлімі** — Сырдария облысындағы әкімшілік бірлік. Орталығы — Петро-Александровск қаласы.

Тарихы
------

Әмудария бөлімі 1873 жылы Ресейге өткен Хиуа хандығының жерлерінен құрылды. 1887 жылы Сырдария облысының құрамына енді.

1920 жылы қазанда Түркістан КФР Әмудария облысы болып өзгертілді.

Әкімшілік бөлінісі
------------------

Бөлім 2 бөлімшеге бөлінді: Шурахан және Шымбай. Шурахан бөлімшесінде 7 болыс: Шурахан, Төрткөл, Сарыби, Шейхаббас-Уәли, Бибазар, Мыңбұлақ, Тамды болды. Болыстарының Шымбай бөлімшесінде 12 болыс: Нүкіс, Шымбай, Кегелі, Көкөзек, Бесжап, Наупыр, Есіл, Дауқар, Көккөл, Талдық, Қоңырат, Жаңабазар болды.

Тұрғындары
----------

1897 жылғы санақ бойынша бөлімде 194,5 мың адам тұрған. Соның ішінде қарақалпақтар – 47,9%; қазақтар – 24,2%; өзбектер – 17,7%; басқа түркілер – 7,1%; орыстар – 1,6%. Петро-Александровск қаласында 3111 адам тұрды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  | Орта Азия | Ауғанстан | Қазақстан | Қырғызстан | Тәжікстан | Түрікменстан | Өзбекстан.(қолжетпейтін сілтеме)
2. ↑  Санақ 1897 ж..(қолжетпейтін сілтеме)
**"Лукойл" ААҚ** – ресейлік мұнай компаниясы. Ресми атауы – "Лукойл" Мұнай компаниясы" ААҚ. Компания атауы мұнай өңірі болып табылатын қалалардың атының бірінші әріптерінен құралған (Лангепас, Урай, Когалым) және "ойл" сөзі (ағылшынша oil — мұнай). Компанияның басты қызметтері – мұнай шығатын жерді іздеп барлау, мұнайды және табиғи газды шығару және қайта өңдеу, мұнай өнімдерін шығару. Саудадан түскен ақша көлемі бойынша "Газпромнан" кейін Ресейдегі екінші орындағы компания болып табылады.2007 жылға дейін Ресейдегі мұнай өнімдерін шығару көлемі бойынша ең үлкен компания болып келді. 2011 жылғы 1 қаңтардағы санақ бойынша, "Лукойл" компаниясы көмірсутек қоры бойынша әлемдегі үшінші, ал мұнай қоры бойынша бірінші жекеменшік мұнай компаниясы. Лукойл тауар белгісі – 2007 жылы сәуірде Financial Times британ газеті жүргізген санақ бойынша, әлемдегі ең үздік 100 тауар маркаларына кірген екі ресейлік брендтің бірі. Дегенмен, 2009 жылы сәуірде құрастырылған үйлес санақ бойынша, Лукойл ең үздік жүз марка қатарына кірмеді. Лукойл компаниясының штаб-пәтері Мәскеу қаласында, Сретен бульварында орналасқан. Сонымен қатар, компанияның Ист-Мидоуде, Нью-Йорк қаласының маңында, Солтустік Америкада штаб-пәтері бар.

Компанияның тарихы:
-------------------

«ЛангепасУрайКогалымнефть» («ЛУКойл») мемлекеттік мұнай концерні КСРО Үкімет Кеңесінің № 18 жарлығы бойынша 1991 жылы 25 қарашада қаланды. Жаңа мұнай концерніне үш мұнай шығаратын «Лангепаснефтегаз», «Урайнефтегаз», «Когалымнефтегаз», қайта өңдейтін «Пермнефтеоргсинтез» кәсіпорындар, Волгоградтық и Новоуфимдік мұнай өңдейтін зауыттар біріктірілді. 1994 жылы компания акциялары бойынша бірінші жекешелендіру саудалары болды. 1997 жылы ресейлік компания Ирак мұнай министрлігімен Батыс Курна-2 өңірін мұнай шығаруға және өңдеуге келісім жасады. Саддам Хусейн жүйесін құлатқаннан кейін проекті жүзеге асыру тоқтатылып, келісішарт бұзылды. 1997 жылы «Ставролен», «Саратоворгсинтез» және«ЛУКОР» мұнай-химиялық кәсіпорындарды басшылыққа ала отырып, «ЛУКойл-Мұнайхим» компаниясы пайда болды. 2002 жылы "Лукойл" Ленинград облысындағы Высоцк портында мұнай өнімдерін ауыстырып тиеу жеке терминалының құрылысын бастады. 2005 жылы "Лукойл" компаниясы Қазақстанда жұмыс істейтін Nelson Resources компаниясын 2 млрд долларға иелікке алды. 2011 жылдың ақпан айында ConocoPhillips компаниясы "Лукойл" компаниясының меншілігінен толық шығып, қиын қаржылай жағдайларға байланысты барлық акцияларын сатып жіберді. 2012 жылдың соңында "Лукойл" компаниясы Ханты-Мансий автономды аймағында орналасқан Имилорск, Шығыс-Имилорск и Источное көмірсутек кен ошақтарын барлау және қайта өңдеу бойынша сату құқықтарының мемлекет аукционының жеңімпазы болды. Бұл жарыста «Лукойл» компанисы мемлекетке 50,8 млрд рубль төлеп, «Роснефть» және «Газпромнефть» компанияларын озып кетті.
**Баутин** — Маңғыстау облысы Түпқараған ауданындағы ауыл, Баутин ауылдық округі орталығы.

Географиялық орны
-----------------

Аудан орталығы – Форт-Шевченко қаласынан солтүстік-батысқа қарай 4 км-дей жерде, Каспий теңізі жағасында орналасқан.

Тарихы
------

1849 жылы Николаевск станицасы ретінде құрылған. 1922 жылы Маңғыстау уезінің екінші партия конференциясының өкімімен А.Е.Баутиннің есімімен ауыстырылды.

Халқы
-----

| 1979 | 1989 | 1999 | 2009 | 2021 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 4743 | ▼4462 | ▼3737 | ▲4344 | ▼3903 |

Өнеркәсібі
----------

Баутин Қазақстандағы ірі балық өнеркәсібі орталықтарының бірі. Мұнда балық және итбалық аулау базасы, балық консервілеу зауыты, кеме жөндеу кәсіпорны жұмыс істейді. Зауыттың балық консервілеу, балық ұнын дайындау цехтары, итбалық терісін өңдеу, балықты бұқтыру, қаңылтыр қалбырын жасау өндірістері бар. Көлік және тұрмыс қажетін өтеу кәсіпорындары жұмыс істейді.

Транспорты
----------

Баутин тұрғындары облыс орталығы – Ақтау және Форт-Шевченко қалаларымен автомобиль жолы арқылы, Атырау, Астрахан қалаларымен теңіз жолы арқылы қатынасады.

Инфраструктурасы
----------------

Ауылда 1 мектеп- лицейі, 1 мектеп-гимназиясы /қазақша және орысша/, Маңғыстау политехникалық колледжінің филиалы, 2 балабақша, 2 дәрігерлік амбулатория, 2 кітапхана, пошта бөлімшесі, 6 қонақ үй, кафе-бар, 26 сауда нүктесі, 2 шаштараз, 3 балаларға арналған ойын алаңы, телефон станциясы, су тұщытатын қондырғы орналасқан. Ауылда көптеген шетелдік, отандық компаниялар жұмыс жасайды.

Көрікті орындары
----------------

Баутин ауылы өзінің тарихи мұраларымен танымал. Мысалы төменгі және жоғарғы маяктар (1863 жыл), теңізагенттігі, «Меркурий» солтүстік–кавказ компаниясы (1887 жыл), А.Е.Баутинге қойылған ескерткіш (1927 жыл), Әліби Жангелдинге қойылған ескерткіш тақта (1978 жыл), балық шаруашылығын алғашқы ұйымдастырушы Дубский Захар Кузмичтің тұрған үйі (1913 жыл).

Дереккөздер
-----------

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| Маңғыстау облысы Түпқараған ауданы елді мекендері |
| --- |
|  |
| 

 Ақшұқыр •
 Баутин •
 Қызылөзен •
 Сайын Шапағатов •
 Таушық •
 **Форт-Шевченко** 
 |

 |


|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * к
* т
* ө
Маңғыстау облысы Түпқараған ауданының әкімшілік бөлінісі |
| --- |
|  |
| Қалалық әкімдік | 
Форт-Шевченко |
|  |
| Ауылдық округ | 
Ақшұқыр  • Баутин  • Қызылөзен  • Сайын Шапағатов  • Таушық |

 |

1. ↑  Түпқараған ауданының Баутин поселкесін "ауыл" санатына жатқызу туралы
2. ↑  Баутин ауылы әкімінің есебі
3. ↑  «Батыс Қазақстан облысы» энциклопедиясы, Алматы, 2002;
4. ↑  Баутин ауылы Мұрағатталған 3 шілденің 2017 жылы.
5. ↑  2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары
**Тұрғысын** – Қазақстанның Шығыс Қазақстан облысы Алтай ауданындағы өзеншік. Тұрғысын мен Парыгино ауылдарының арасында Ертіс өзенінің оң саласы – Бұқтырма өзеніне сол жағынан құяды.

Өзен атауының шығу тегі
-----------------------

Өзен атауы моңғолдан шыққан және жылдам өзен дегенді білдіреді (моңғ. *Түргэн ус*).

ХVІІІ ғасырдың ортасынан бастап Алтай зауытарының басыбайлы шаруалары Тұрғысынға қарай қаша бастады. Дәл осы жерде ескі сенушілер әйгілі Ақсуды іздеді.

Тұрғысын СЭС
------------

1902 жылы мұнда патша үкіметінің бұйрығымен әрекет еткен француз инженерлері Тұрғысын СЭС салған. Бірақ көктемгі тасқындардың бірінде су шайып, бөгетті бұзды.

1932 жылы кеңес мамандары Тұрғысындағы электр станциясының құрылысын қайтадан бастады. 1936 жылдың бірінші күнінде Тұрғысын СЭС алғашқы тогын берді. Тұрғысын СЭС жұмысы 1957 жылы 15 шілдеде Бұқтырма СЭС және Ертіс өзенінің бойында Өскемендегі СЭС каскады салынғанға дейін жүргізілді.

2013 жылы Қазақстан билігі Кутиха ауылының жанынан ескі станциядан 400 м биіктікте су электр станциясын қалпына келтіру туралы шешім қабылдады.Арнайы құрылған «Тұрғысын-1» ЖШС ресейлік және қытайлық мамандардың қатысуымен қуаты 29,4 МВт болатын шағын су электр станциясының жобалық құжаттамасын жасады. Орталық диспетчерлік пункті негізделетін және құм-қиыршықтас карьері болатын Парыгино ауылында уатып-сұрыптау кешені, ал тікелей құрылыс алаңына - бетон зауыты мен вахталық қалашық орнатылады. Парыгино теміржол тұйығы Өскемен-Алтай жолынды салынды және 10 км жоғарывольтты электр беру желісі өзен бойымен СЭС дейін созылды. Нысанның жалпы құны 12,5 миллиардтан астам теңгені ($33 млн) құрады. Үш гидроагрегатты орнату жоспарланып отыр. Олардың екеуі - қуаты 11,5 МВт, үшіншісі - 1,9 МВт, қыс айларында минималды су ағынымен басталуға арналған (секундына 10-12 текше метр). Жоба 2018 жылдың соңында аяқталады.

Алайда, шағын су электр станциясының іске қосылу мерзімдері 2018 және 2019 жылдары құрылыс шұңқырын 8 рет басып қалған су тасқыны салдарынан шамамен бір жылға шегерілді. 2018 жылғы көктемгі су тасқыны 3 айға созылды, бұл архив деректері бойынша соңғы 56 жылда бірінші рет болды .

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *Ғ. Қ. Қоңқашбаев* Қазақ географиялық атаулардың сөздігі —  Алматы: Қазақ КСР Ғылым академиясы, 1963.
2. ↑  Тұрғысын СЭС құрылыс уақыты су тасқыны салдарынан бүлінді Мұрағатталған 24 сәуірдің 2019 жылы.
3. ↑  Шығыс Қазақстан облысы Тұрғысын СЭС су басу жағдайына түсініктеме берді Мұрағатталған 22 мамырдың 2019 жылы.
**Айжарқын Қанайұлы** (1855 жыл, Ақтөбе облысы, Ырғыз ауданы – 1930 жыл 8 наурыз) – батыр, 1916 жылғы ұлт-азаттық қозғалысына белсене қатысушы, Ырғыз көтерілісі (1930 жыл) басшыларының бірі. Алшын руының шөмекей тайпасынан шыққан.

1916 жылғы көтеріліске қатысуы
------------------------------

Николай II-нің маусым жарлығына (1916 жыл) мойынсұнбаған Айжарқын Қанайұлы Кенжеғара болысында көтеріліс ұйымдастырады. 1916 жылы қыркүйекте көтерілісшілер оны хан сайлады. Айжарқын сарбаздары Ырғыз бен Торғай арасында батыл соғыс қимылдарын жүргізді. Көтеріліс басып-жаншылған соң, түрмеге қамалған Айжарқынды ату жазасынан Ақпан революциясы құтқарды.

Ұжымдастыруға қарсы қарулы бас көтеруі
--------------------------------------

1930 жылдың ақпан – наурыз айларында туған жері – қазіргі Қостанай облысы Жетіқара ауылымен іргелес ауылдар шаруаларының Кеңес үкіметінің күштеп ұжымдастыру саясатына қарсы қарулы көтерілісін бастады. Көтерілісшілерге көрші аймақтың қазақтары қосылды. Хазірет Мұқантай Сәметовпен бірге Айжарқын Қанайұлы ақсақал бастаған халық жасағы Ырғызға шабуыл жасады. Айжарқын Қанайұлы Ырғыз маңындағы Көлқамыс деген жерде ОГПУ әскерімен шайқаста қаза тапты.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақстан тарихы. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Аруна LTD." ЖШС, 2006. - 768 б. ISBN 9965-26-175-X

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Торғай көтерілісі(қолжетпейтін сілтеме)
* Әбдiғапар ханды атқызған Әлiби Жангелдин едi Мұрағатталған 8 ақпанның 2015 жылы.
* Мұрағатталған 8 ақпанның 2015 жылы. Торғай көтерілісі 11 бет
**Үлкен Ноғай Ордасы**, кейде **Үлкен ноғайлар** (орыс. *Большая Ногайская Орда, Большие ногаи*) — XVI ғасырдың II-жартысында Ноғай ордасының ыдырауы нәтижесінде құрылған мемлекеттік бірлестік. 1634 жылы Үлкен Орданың ноғайлары Кіші ноғайлар көшіп-қонып жүрген Еділдің оң жағалауына қарай жылжыды.

Тарихы
------

Ф.И. фон Страленбергтің картасындағы Үлкен Ноғай Ордасы (*Nogai Maior*)
Үлкен Ноғай ордасы Еділ өзеннің Каспий теңізіне құятын төменгі ағысының сол жағалауынан Жайық өзеніне дейінгі аралықта көшіп-қонып жүрген ұлыстардан құрылған. Үлкен ноғайлардың билеушілері өздерінің Мәскеу мемлекетіне тәуелділігін бірнеше рет мойындады (1555 — 63, 1564, 1567).

1577 жылы Орда астанасы Сарайшықты кәніз Серебрянның орыс әскері алды. Шексіз ішкі аласапыран Ордаға тәуелсіз құрылым ретінде нүкте қойды. Трепавлов В. В. үш қиыншылықты және Орда азабын ажыратады. Әрине, Ноғай Ордасының қарсыластары мемлекеттің әлсіздігін пайдаланып қалмай отырмады.

1600 жылы Борис Годунов патша Үлкен ноғайлардың тәуелділігін ресми түрде бекітіп, Естерек (Иштерек) мырзаға кәніз атағын берді. 

XVII ғасырдың бас кезінде Үлкен Ноғай ордасы бір жағынан Мәскеу мемлекетінің, екінші жағынан Еділ бойына қоныстанып қалуға тырысқан қалмақ тайпаларының қысымына ұшырады. 1634 жылы қалмақтардың кезекті шабуылынан кейін Үлкен Ноғай ордасы ыдырап кетті. Үлкен ноғайлардың бір бөлігі Жайық өзенінен өтіп, қазақ, қарақалпақ халықтарына келіп қосылды, қалғандары Еділ өзенінің оң жағалауына қоныс аударып, Кіші ноғайлармен бірге көшіп-қонды.

Сайып келгенде, ноғайлар Солтүстік Кавказға қоныс аударды.

Үлкен Ноғай Ордасының билеушілері
---------------------------------

* Дін-Ахмет би, Исмаил бидің ұлы (1563-1578)
* Ұрыс би (1563-1578 нұраддин, 1578-1590 би)
* Дінбай мырза (1578-1584 нұраддин)
* Сейіт-Ахмет мырза (1584-1587 нұраддин)
* Ораз-Мұхаммед би (1584-1590, 1590-1598 би)
* Дін-Мұхаммед би (1590-1598 нұраддин, 1598-1600 би)
* Естерек би (1598-1600 нұраддин, 1600-1619 би)
* Күшік мырза (1600-1604 нұраддин)
* Жас-Тарақ мырза (1600-1619 кейқобад)
* Шай-Тарақ мырза (1604-1619 нұраддин)
* Қаракел-Мұхаммед мырза (1604-1622, 1622-1631 нұраддин)
* Қанай би (1622-1634 би)

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *Трепавлов В. В.* Ноғай Ордасы тарихы —  М: Восточная литература, 2002. — 752 б. — ISBN 5-02-018193-5.
**Ғабит Мүсіреповтің музей-үйі** - қазіргі Солтүстік Қазақстан облысы, Жамбыл ауданының Жаңажол ауылындағы үйде орналасқан. Бұл әдеби-мемориалдық музей 1991 жылы ашылды.

Жазушы туралы
-------------

Қазақстанның халық жазушысы,академик,Социалистік Еңбек Ері Ғабит Мүсірепов Махматұлы – XX ғасырдағы аса көрнекті сөз зергерінің бірегейі болды. Оның шығармалары еліміздің және шетел оқырмандарының ыстық ықыласына бөленген.

Музей-үй туралы
---------------

Ғабит Мүсірепов 1968-1985 жылдар аралығында тұрып, жемісті еңбек еткен үйінде, яғни қазіргі Солтүстік Қазақстан облысы, Жамбыл ауданының Жаңажол ауылындағы үйде 1991 жылы әдеби-мемориалдық музей ашылды.
Музей экспозициясынан 1932 жылдың 4 шілдесінде жазылған атақты "Бесеудің хатын" көре аласыздар. 1932 жыл (аштық )мен 1937 жыл (Сталиндік репрессия) - Ғ. Мүсірепов үшін ең бір ауыр жылдар еді. "Бесеудің хатын" жазғандар республикаға танымал адамдар болатын: Ғабит Мүсірепов, Мансұр Ғатаулин, Мүташ Дәулетқалиев, Емберген Алтынбеков, Қадір Қуанышев.
Жеке кітапханасы. Кітапханасының мол бөлігін жазушы көзі тірісінде туған ауылының мектебіне сыйлапты. Қазақ жазушыларың ғана еңбектері емес, Шекспир, Марк Твен, Оноре де Бальзак, Гете, Ромен Роллан сияқты көптеген шетел классиктерінің де туындысын көре аламыз.
Музей экспозициясы Ғ. Мүсіреповтің қоштасу хатымен аяқталады. 1985 жылы 28 желтоқсанда ауыр халде жатқан жазушы жас ұрпаққа арнаған өзінің соңғы сөздерін жаздырды: "... Қойны суық қасиетті қара жер құшағына, міне, мен де кеткелі жатырмын. Үмітпен, күреспен, сеніммен өткізген ұзақ ғұмырымды қорыта қарасам қуанышым да, ренішім де мол екен..." 

```
1985 жылы 31 желтоқсан күні жазушы дүниеден өтеді.
```

Музей бөлімдері
---------------

Музей екі: әдеби және мемориалдық бөлімдерден тұрады.

Әдеби бөлімінде жазушының өмірі шығармашылық жолынан сыр шертетін экспонаттар қойылған. Екінші мемориалдық бөлмеде жұмыс кабинеті мен демалатын бөлмесі , көзі тірісінде тұтынған, қажетіне пайдаланған , Ғабиттың қолы тиген заттары сол қалпында сақталған.

Ғ. Мүсіреповтің мемлекеттік әдеби-мемориалдық музей-кешені Халықаралық әлем музейлерінің каталогына енген.

Тағы қараңыз
------------

Ғабит Мүсірепов

Дереккөздер
-----------



Қазақстан музейлері. Алматы: «Алматыкітап баспасы» ЖШС, 2009.-280. суретті, 156 бет.
**Андрия Живкович** (серб. *Андрија Живковић*; 11 шілде 1996, Ниш) — серб футболшысы, «Партизан» клубының шабуылшысы.

Мансабы
-------

Андрия өзінің футболшы мансабын туған қаласындағы «Национал» клубында бастап, 2009 жылы «Партизан» клубына қосылды. 2013 жылы 28 сәуірде «Нови Пазар» клубына қарсы ойнында Андрияның «Партизан» клубындағы алғашқы кездесуін өткізді. Алғашқы голын 2013 жылы 25 тамызда «Раднички» клубына қарсы ойынында алғашқы голын соқты. 2013/14 маусымда он ойында төрт гол соқты.

Андрия Сербияның жас құрамасында ойнаған. 2013 жылы 11 қазанда Серюия құрамасындағы алғашқы ойынын өткізіп, құрама тарихындағы ең жас ойыншы атанды.

Жетістіктері
------------

«Партизан»
* Сербия чемпионы (2): 2012/13, 2014/15
* Сербия кубогы: 2015/16
**Армандар** — "Әлем архитектураларының ұлы туындылары бойынша оқиғалар" сериясына жататын деректі фильм.

Көріністер түсіру үшін ВВС телекомпаниясының түсіру тобы Астанада (2007) болды. Аталмыш телебағдарлама дүниежүзі бойынша көрермендердің рекордтық санына қол жеткізген "Әлемнің 80 қазынасы" деп аталатын танымал хабарлар топтамасының жалғасы болып табылады. Тек Бірлескен Корольдіктердің өзінде ғана оны күн сайын 5 миллион телекөрермен тамашалайды.

Фильмде архитектуралар тарихын зерттеуші белгілі ғалым Ден Круйшнер әлемнің аса манызды деген қалаларына саяхаттар жасайды, олардың пайда болу тарихымен таныстырып, ғимараттардың және монументтердің авторларымен әңгімелер өткізеді. Ден Круйшнер мырза Нью-Йорктегі Рокфеллер орталығы, Үндістандағы Тәж Махал, Сиднейдегі Опера үйі, Ресейдегі Қысқы сарай, Қытай қорғаны және Мысыр пирамидалары тәрізді қазіргі заманғы және тарихи архитектуралық ғимараттарды таспаға түсіріп, көпшілік назарына ұсынбақ ниетте. Фильмге британдық белгілі деректі фильмдер шебері Джон Мадлен продюсер болмақ. Телебағдарлама 2009 жылы ВВС телекомпаниясы арқылы көрсетіледі деп жоспарланып отыр.

Британ телекөрермендерінің батасын алғаннан кейін фильм испан, француз, неміс тілдеріне аударылып, әлемдегі жетекші телеарналар арқылы таратылмақ. Сегіз сериядан тұратын деректі телебағдарламаның "Армандар" деп аталатын сериясының бір бөлігін Қазақстанның жаңа елордасы Астана қаласына арнау жоспарланған. Онда Ден Круйшнер мырза Астананың символы "Бәйтерек", сондай-ақ, "Ақорда", "Бейбітшілік және келісім сарайы", "Transport Tower", "ҚазМұнайГаз" ұлттық компаниясының ғимараты, ең биік тұрғын үй кешені "Астана Салтанаты" сияқты қазіргі заманғы архитектуралық ғимараттар туралы әңгімелейтін болады.

"Ақорда" және "Бейбітшілік пен келісім сарайы" ғимараттарынан өзге нысандар сыртынан, тікұшак үстінен түсірілмек. Сонымен бірге, алдағы уақыттары бой көтеретін "Хан Шатыры", "Батығай жабық қала" тәрізді болашақ жобалар мен "Бурабай" шаңғы курорты және Астананың Бас жоспары да басты назарда болмақ. Сондай-ақ, жобаға және ВВС-дің түсіру тобының Елордаға келуіне "Деловой мир Астаны" басылымының кұрылтайшысы Айдос Қыдырма мырза ықпал етті және ол ВВС телеарнасынын Қазақстандағы жобаларының үйлестірушісі.

Дерекөздер
----------

1. ↑  Қазақ телевизиясы. Энциклопедия. — Алматы: "ҚазАқпарат", 2009, 1-т. ISBN 978-601-03-0070-57.
*Басқа мағыналар үшін Ақтөбе ауылдық округі деген бетті қараңыз.*
**Ақтөбе ауылдық округі** — Жамбыл облысы, Жуалы ауданы құрамындағы ауылдық әкімшілік.

Әкімшілік құрамы
----------------

Құрамына Бәйтерек, Жаңаталап, Ақтоған (Марьяновка) ауылдары, Күркіреусу темір жол бекеті кіреді. Орталығы -
Бәйтерек ауылы. Ауылдық округ оңтүстік-шығысында Қырғызстан Республикасымен шектеседі, батысында Қызыларық ауылдық округімен шектеседі. Ауданның басқа аймақтарына қарағанда қысы жылы, көктем ерте шығады.

Жер көлемі
----------

Жер көлемі 12880 га. 111 шаруа қожалығы, 1 ЖШС жұмыс істейді. Егіншілік пен мал шаруашылығы дамыған. Картоптың элиталық тұқымын өсірумен айналысады. Егіншілікке Көксай өзенінің суы пайдаланылады.

Халқы
-----

Тұрғындар 2693 адам (2009).

Инфрақұрылымы
-------------

Округте 2 орта, бастауыш мектеп, балабақша, мәдениет үйі, 2 кітапхана, фельдшерлік пункт, ауылдық амбулатория жұмыс істейді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том Мұрағатталған 14 мамырдың 2019 жылы.
2. ↑  Жамбыл облысының топономикалық атауларының анықтамалығы


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * к
* т
* ө
Жамбыл облысы Жуалы ауданы ауылдық округтері |
| --- |
|  |
| 

 Ақсай •
 Ақтөбе •
 Бауыржан Момышұлы •
 Билікөл •
 Боралдай •
 Жетітөбе •
 Көкбастау •
 Күреңбел •
 Қарасаз •
 Қошқарата •
 Қызыларық •
 Мыңбұлақ •
 Нұрлыкент •
 Шақпақ
 |

 |
Координаттар: 51°07′20″ с. е. 71°28′15″ ш. б.﻿ / ﻿51.12222° с. е. 71.47083° ш. б.﻿ / 51.12222; 71.47083 (G) (O) (Я)

**Тәуелсіздік сарайы** — мемлекеттік ресми іс-шараларды, форумдарды, мәжілістерді, кездесулерді, съездерді өткізу орны болып табылады. Ғимараттың сыйымдылығы, техникалық жабдықталуы, жайлылығы іс-шараларды жоғары халықаралық деңгейде өткізуге және көрсетуге мүмкіндік береді. Ресми іс-шаралармен қатар концерттерді, көрмелерді, мерекелік жиындарды өткізуге барлық мүмкіндік бар.

Ішкі құрылымы
-------------

Ішкі құрылымы қатаң шешімдер мен жайлылық эстетикасының үйлесімділігі болып табылады. Тәуелсіздік Сарайының құрылымы:

* Конгресс зал;
* Рәсімдеу залы;
* Пресс-орталық;
* Қол өнер және этнография, археология және антропология галереясы
* Қазіргі заман галереясы;
* Астана тарихы мұражайы;
* 4D кинотеатры ;
* 360 град. кинотеатры
* Электронды кітапхана;
* Макет залы;

### Функционал қызмет түрлері

Тәуелсіздік Сарайы 3 қабаттан тұрады. Бірінші қабат - ұлттық және қазіргі заман стильдерінің біртума үйлесімділігі. Осында 3082 адамға жасалған Конгресс-зал, 268 орны бар Рәсімдеу залы, 220 орны бар Пресс-орталық, сыйымдылығы 678 адамға арналған және сахна мен дыбыс аппаратурасымен жабдықталған кең мейрамхана орналасқан.

Екінші қабатта қол өнер және этнография, археология және антропология галереясы орналасқан.

Композициялық үйлестірілген археология залы Алтын адам, Сармат батыры, Берел аттары, құпия жазулары бар тастар сияқты сирек кездесетін ежелгі экспонаттарымен толққан. Адам киімі, аттардың әшекейлері, аң стилінде жасалған скиф-сақ әлемінің бұйымдары да осында орын тепкен.

Этнография мен қол өнері әйел әшекей-бұйымдары, қазақ даласының түрлі аймақтарының ұлттық киімдері, батырлардың қару-жарақтары, ән аспаптары, қолдан тігілген кілемдер, аңға шығу композициясы, әсерлі қыз ұзату көрінісі ретінде ұсынылған. 18-19 ғғ. экспонаттарымен қатар қазіргі заман шеберлерінің жұмыстары да орын тапты.

Көшпенді цивилизациясының ұлы жетістігі - бұл қазақ киіз үйі, қазіргі заман шеберімен жасалған көрермендер назарына ұсынылады.

Антропология залы неолит дәуірінен бастап бүгінгі күнге дейінгі бұрынғы қалпына келтірілген адам бейнесінің көрінісі келтірілген.

Қазіргі заман мұражайында абстракция, пейзаж, ландшафт, портрет, яғни түрлі көзқарастар мен стильдерде орындалған Қазақстан Республикасының Мулашев, Ақанаев, Смағұлова, Бегалин сияқты танымал суретшілердің жұмыстары бар.

Үшінші қабатта Астана қаласы тарихының мұражайы орналасқан. Мұражайдың экспозициялық кеңістігі Астана қаласының барлық қалыптасу кезеңін қамтиды: құжаттар, астанаға сыйланған сыйлықтар, жетістіктер.

49 орындық 4D кинотеатры келушілер назарына астана тарихы туралы фильмді ұсынады.

«Астана 2030» макет залы астананың 2030 жылға дейінгі даму көріністерін көрсетеді.

Дереккөздер
-----------

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Ресми сайты Мұрағатталған 7 мамырдың 2021 жылы.
* Тәуелсізік сарайы
**Арчибальд Дуглас** (1390 — 26 маусым 1439) — шотландық ақсүйек, қолбасшы және Жүзжылдық соғыс кезіндегі дипломат, 5-ші Дуглас графы (1424—1439), сонымен қатар Уигтаун, Ботвелл, Селкирк пен Этрик-Форест, Эскдейл, Лодердейл мен Аннандейл графы, Галлоуэй лорды (Шотландияда), тағы сайланған *(de jure)* Турень герцогы, де Лонгвиль графы мен Дён-сюр-Орон сеньоры (Францияда).

Өмірбаяны
---------

4-ші Дуглас графы (1400—1424) мен Турень герцогы (1424), Арчибальд Дуглас пен Анабелла Драммонд (шам. 1350 — 1401) пен Шотландия королі Роберт III Стюарттың (1337—1406) үлкен қызы Маргарет Стюарттың (? — 1451) үлкен ұлдары.

1421 жылы наурыз айында ол Боже түбіндегі шайқаста ағылшындарға қарсы шайқаста француздармен бірге шайқасты және Нормандияда де Лонгвиль графы титулын алды.

1424 жылы 17 тамызда Вернёе түбіндегі шайқаста Франция дофині Карл Валуадан Турень герцогы титулын алған Арчибальд Дуглас қайтыс болды. Әкесі қайтыс болғаннан кейін оның Шотландиядағы титулдары мен мүлкін Арчибальд Дуглас иеленді, бірақ әкесінің француз иеліктерінен бас тартты. 1424 жылы Арчибальд Дуглас келіссөздер жүргізіп, король Яков I Стюартты тұтқыннан босатып алу үшін Англияға жіберілген Шотландия елшісі болды.

1425 жылы Арчибальд Дуглас Стерлинг сарайында болған Олбани герцогы, Мердок Стюарт пен оның жазаланған екі ұлын опасыздық жасады деп айыптаған отырыста сот комиссиясының мүшесі болды.

1437 жылы ақпанда Пертте король Яков I Стюарттың өлімінен кейін Арчибальд Дуглас Шотландияның генерал-лейтенанты және кәмелет жасқа толмаған король Яков II Стюарттың билік еткен кезде регент болып тағайындалды. 1437 жылдан бастап 1439 жылға дейін Шотландияның регенті болды.

1439 жылы 26 маусымда Арчибальд Дуглас Рестальригте безгектен қайтыс болды. Атақоныс Дуглас сарайында жерленген. Оның үлкен ұлы Уильям Дуглас, 6-шы Дуглас графы мұрагер болды.

Отбасы мен балалары
-------------------

1423 пен 1425 жылдар аралығында де-юре Стратерн графы Патрик Грэм мен Стратерн графинясы, Эфимии Стюарттың қызы Эфимии Грэмге үйленді (1413—1468). Олардың балалары:

* Уильям Дуглас (шам. 1424 — 24 қараша 1440), 6-шы Дуглас графы (1439—1440)
* Маргарет Дуглас (Өте әдемі леди Галлоуэй) (1435 ж. дейін—1475), 1-күйеуі 1449/1450 жылдан бастап — Уильям Дуглас (1425—1452), 8-ші Дуглас графы; 2-күйеуі 1453 жылдан бастап — Джеймс Дуглас (шам. 1426 — 1491), 9-шы Дуглас графы; 3-күйеуі 1459 жылдан бастап — Джон Стюарт (шам. 1440 — 1512), Атолл графы
* Дэвид Дуглас (? — 24 қараша 1440)

Сілтеме
-------

* Арчибальд Дуглас, 5-ші Дуглас графы The Peerage.com сайтында  (ағыл.)
**Арпаөзен** – Түркістан облысы Созақ ауданындағы өзен.

Бастауы
-------

Қаратау жоталарындағы Келіншектау тауынан бастау алып, Абай ауылының маңында сіңіп кетеді. Ұзындығы 15 км.

Гидрологиясы
------------

Келіншектау жоталарындағы бұлақтардан басталып, жол-жөнекей жер астынан шығып жатқан қайнарлармен толығады. Тау арасымен құлай ағып, жазыққа шыққасын ені 3-4 метрге дейін жетеді. Жазғы, күзгі уақыттарда Абай ауылынан өте бере жазыққа сіңіп кетеді. Көктемде қардың суымен толығып, ұзындығы 25-30 шақырымға дейін жетеді. Ондай кезде Шолаққорған - Созақ тас жолынан асып өтіп, жазық далаға жайылып кетеді. Суын тұрғындар мал шаруашылығына пайдаланады. 

Өзен бойынан Арпаөзен таңбалы тастарын кезіктіруге болады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑

Сілтемелер
----------

* Арпаөзен петроглифтері