recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Боранбаев Әнуар** (1948 жылдың 1 наурызы Қостанай облысы Амангелді ауданында туған — 1999 жылдың 14 желтоқсаны Алматыда қайтыс болған) — актер, Қазақстанның халық артисі (1998).

Өмірбаяны
---------

Алматы консерваториясын бітірген (1970). 

Ұзақ жылдар бойы Қазақ академиялық драма театрының актері болды. 

"Актер үшін қашан да рөл жасау, рөл дауысы шықса, одан артық қуаныш жоқ" деген сөздер Әнуар Боранбаевтың көрермендеріне арналған алғыс сөздер.

Аңғарымпаз, ойы жүйрік, өресі кең, тілге шешен, үні әсем, еңбекке икемді. Қоғамдық жұмыстарға да өз үлесін қосқан актерлердің бірі болған.

Қазақ газетіндегі сұхбатының соңын: «Құрметтерін білдірген азаматтарға, өнеріме көрсеткен ықыластары үшін үлкен ризашылығымды айтқым келеді» деген ілтипат сөздермен аяқтаған.

Театрдағы және фильмдегі рөлдері
--------------------------------

Алғашқы ойнаған рөлдері — М.Әуезовтің "Түнгі сарынындағы" мұғалім Сапа мен Ә.Әбішевтің "Белгісіз батырындағы" Жандос. Боранбаевтың актерлік шеберлігінің қалыптасуына М.Әуезов пьесалары бойынша қойылған спектакльдерде ойнаған рөлдері ерекше ықпал етті. Олардың ішінде "Қарагөздегі" Сырым, "Айман — Шолпандағы" Арыстан, "Қарақыпшақ Қобыландыдағы" Бірсімбай, "Еңлік — Кебектегі" Кембай, ұлы жазушы аударған У. Шекспирдің "Асауға тұсауындағы" Люченцио рөлдері — актердің үлкен шығармашылық жемісі. Сондай-ақ, Еламан (Ә. Нұрпейісовтің "Қан мен терінде"), Жәкен (Қ. Мұхамеджановтың "Біз періште емеспізінде"), Момын шал (Ш. Айтматовтың "Ақ кемесінде"), Бөгембай (Т. Ахтановтың "Антында"), Майсалбек (Айтматовтың "Ана — Жер-Анасында"), Тергеуші (Әуезовтің "Қилы заманында"), Полковник (С. Ахмадтың "Келіндер көтерілісінде"), Незнамов (А.Н. Островскийдің "Жазықсыз айыптыларында"), т.б. бейнелері — актердің сахналық табыстары болып табылады. 

Боранбаев кинофильмдерге түсіп, ірі экрандық бейнелерді де сомдады. Мысалы, Тастан ("Гауһартаста"), Қойшы ("Біздің үй көгілдір таулар ортасында"), Рысқұлов ("Түрксібте"), т.б.

Фильмографиясы
--------------

* 1974 - *Қанатсыз фронт* - *Бейсембаев*
* 1975 - *Дала гүрсілі* - *Таңатаров*
* 1975 - *Гауһартас* - *Тастан*
* 1977 - *Тел өскен ұл* - *Көкеш*
* 1977 - *Фронт шебінің арғы жағындағы фронт* - *Бейсембаев*
* 1980 - *Мінезі қиын балалар* - *Сағымбеков*
* 1981 - *Ақырғы аманат* - *Қасымов*
* 1981 - *Жаудың тылындағы фронт* - *Бейсембаев*
* 1982 - *Мен сіздің туысыңызбын* - *Ораз Рахметов*
* 1985 - *Біздің үй көгілдір таулар ортасында* - *қойшы*
* 1986 - *Сену және білу* - *Асан*
* 1986 - *Түрксіб* - *Рысқұлов*
* 1990 - *Созақтан шыққан Гамлет әлде Мамайя Кэро* - *эпизод*
* 1991 - *Жансебіл* - *эпизод*

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: "Аруна Ltd." ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8
2. ↑  Мұхтар Әуезов энциклопедиясы — Алматы, «Атамұра» баспасы, 2011 жыл. ISBN 978-601-282-175-8
Күн әрібтері (қызыл) және қара түстегі (ай) әрібтері
**Араб тілінде** әріптер күн және ай әріптері болып екіге бөлінеді (араб.: حروف شمسية‎ күн әріптері *хуруф шамсия*) және **ай әріптері** (حروف قمرية *хуруф қамария*)

егер әл (الـ) ден кейін қамария әріптерінің біреуі келсе онда әл дегі ләм әрпі сукунды болып айтылады.  

Қамария әріптері 14 әріп:
ه ﻱ ﻭ ﻡ ﻙ ﻕ ﻑ ﻍ ﻉ ﺥ ﺡ ﺝ ﺏ ء;

егер әл (الـ) ден кейін шәмсия әріптерінің біреуі келсе ләм айтылмай одан кейінгі шәмсия әрпі шәддәлы оқылады.  

Шәмсия әріптері 14:
ﻥ ﻝ ﻅ ﻁ ﺽ ﺹ ﺵ ﺱ ﺯ ﺭ ﺫ ﺩ ﺙ ﺕ;

Мысалдар:

```
   Та: التاجر / ат-таджри,
   Са: الثانية / ас-санияһ,
   Даль: الدرس / ад-дарс,
   Заль: الذاكرة / аз-Закира,
   Ра:   الرجل / ар-раджул,
   Зайн: الزجاج / аз-зуджадж,
   Син: ‏ السودان‎‎/ ас-судан,
   Шин: ‏الشمس ‎/ аш-шамс,
   Сад: الصواب / ас-сауаб,
   Дад: الضاحية / ад-дахияһ,
   Та: ‏الطاولة ‎/ ат-тауиля,
   За: الظفر / аз-зуфр,
   Лям: اللطف / ал-лутф, 
   Нун: النصر / ән-наср.
```

Сілттемелер
-----------

1. ↑  *Abboud Peter F. et al.* Elementary Modern Standard Arabic 1 —  Cambridge UP, 1983. — P. 123–124. — ISBN 0-521-27295-5.
2. ↑  Құран оқып-үйренейік, көкжиек баспасы, 2009

Сыртқы сілттемелер
------------------

* Ай және күн әріптері

  


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|   Араб тілі · العربية |
| --- |
|  |
| Жалпы мағлұмат | 
Араб тілі • Араб әдебиеті • Араб мәдениеті |  |
|  |
| Әліппесі және сандары | 
Араб жазуы • Араб сандары • Харакат • Күн және ай әріптері |
|  |
| Әріптері | 
Әлиф • Бә • Тә • Сә • Жим • Хә • Ха • Дәл • Зәл • Ра • Зәйн • Син • Шин • Сад • Дад • Та • За • Айн • Ғайн • Фә • Қаф • Кәф • Ләм • Мим • Нұн • Уәу • Һә • Йә |
|  |
| Дәуірлері | 
Көне солтүстік Арабия тілдері • Көне араб тілі  • Классикалық араб тілі  • Араб әдеби тілі |
|  |
| Диалектілері | 
Арабия  • Мысыр  • Месопотамия  • Мағриб  • Сирия-Палестина  • Орта Азия |
|  |
| Лингвистика | 
Иғраб • Араб тілі грамматикасы • Араб-қазақ транскрипциясы |

 |
Гардения (лат. *Gardenia*) – рияндар тұқымдасына жататын көп жылдық өсімдіктер туысы. Отаны Оңтүстік Америка, Қытай және Үндістан. Табиғатта мәңгіжасыл бұтақты өсімдік болып табылады. 250-ден астам түрлері бар. Бөлме өсімдігі ретінде гарденияның Gardenia jasminoides деген түрі кең таралған. Бойының биіктігі 45-50 см жетеді. Жапырақтары жылтыр жасыл түсті, ұзындығы 10 см болады. Гүлдері сабақ басына 4-6 данадан жинақталған, диаметрі 5-7 см, жай және гүлпарлы. Гүлдерінің керемет хош иісі бар. Жазда немесе күзде гүлдейді. Гүлдеу кезеңінің басында гүлінің түсі аппақ болады да, біртіндеп сарғыштанып кетеді. Негізінен гарденияның күтіміне көп шыдамдылық пен еңбек қажет. Ол қышқыл топырақта молынан гүлдейді.

Жарығы:
-------

Жарық жерде мол гүлдеп, жақсы дамып өседі. Тік түскен күн сәулесінен қорғау қажет.

Жылуы:
------

Гардения жылуды ұнатады. Қыста 16 °C-дан төмен болмағаны дұрыс.

Суғарылуы:
----------

Көктем мен жаз кездерінде молынан, ал қыста сирек суғарады. Суғаратын суы бөлме температурасына сәйкес болуы керек. Топырағының тым ылғалды немесе тым құрғақ болғанын қаламайды.

Ылғалдылығы:
------------

Жапырағына жиі су бүркіп тұру керек. Гүліне су бүркуге болмайды, су тамшыларынан күлтелеріне дақ түседі.

Қоректендірілуі:
----------------

Наурыз айынан тамыз айына дейінгі аралықта екі аптада бір рет құрамында калийі бар, арнайы гүлдейтін гүлдерге арналған тыңайтқышпен қоректендіріледі.

Аурулары:
---------

Гарденияларға өсімдік биті әуес келеді. Зиянкес байқалған кезде бірден өсімдікті «Фитоверм», «Децис», «Актелик», «Инта Ви» деген инсектецидтермен емдейді. Ал, аурулары дұрыс күтім 
жасалмаған жағдайда пайда болады.

Көбейтілуі:
-----------

Көктем, жаз кездерінде қалемшесі арқылы көбейтеді.

Сілтемелер
----------

* Гүлстан, өсімдіктер туралы сайт Мұрағатталған 20 ақпанның 2012 жылы.

Дереккөздер
-----------

"Гүлстан" республикалық ғылыми-танмыдық, көпшілік журнал, 2010 жыл ISSN 2078-6727
*Басқа мағыналар үшін Сам деген бетті қараңыз.*
**Сам құмы** – Үстірттің солтүстігіндегі құмды алқап.

Географиялық орны
-----------------

Маңғыстау облысы Бейнеу ауданы жерінде орналасқан.

Жер бедері
----------

Теңіз деңгейінен 70-100 м биіктікте жатыр. Абсолюттік биіктігі 108 м, салыстырмалы орташа биіктігі 8 м. Солтүстік-шығысқа қарай 100 км-ге созылған, енді жері 35 км-ге жетеді. Ауданы 2,1 мың км2. Төбешікті, қырқалы алқаптың солтүстігінде Сам, оңтүстік, оңтүстік-батысында Жарыққұдық сорлары жатыр. Көпшілік жерінің грунт суы тұщы, жер бетіне жақын (0,5–10 м). Сам құмында бірнеше елді мекендер (Тұрыш, Сарша, Қызылəскер, Ноғайты), қыстаулар (Абай, Құлыбек, Бұлақтыкөл, Төлеш, Қарағайлы, т.б.) мен тұщы құдықтар (Қасқырбұлақ, Жарқұдық, т.б.) орналасқан.

Өсімдігі
--------

Ойлауыттарда еркек шөп, жусан т.б. өседі. Қысқы жайылым.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
Қатерлі ісік аурулары, жүрек аурулары – күн сәулесі жетіспейтін адамдарды күтіп тұрған ең қауіпті аурулар. Ғалымдардың сөзіне сүйенсек, әрбір оныншы адамның ағзасына күн сәулесі жетіспейді екен және «бұл - адам шошырлық статистика».

Бұл зерттеулерді Кембридж Университетінің ғалымдары жүргізіп көрген. Олар жүргізген тәжірибеге 42-82 жас аралығындағы 14641 ерікті қатысқан. Зерттеу нәтижесінде ерлер мен әйелдер күн сәулесі жетіспегендіктен, мертігіп қалу, диабет, жүрек талмасы, қатерлі ісік сияқты қауіпті ауруларға жиі шалдығады екен.

Мұндай ауруларға шалдығудың басты себебі: D дәруменінің жетіспеуі болып табылады. Ол ағзаны аурулардан қорғайтын қалған сияқты қызмет атқарады және көптеген химиялық реакция осы дәруменнің қатысуымен жүреді. Сондықтан, күніне кемінде жарты сағат күн астында жүрген пайдалы. Ал қыс мезгілінде D дәруменінің мөлшерін көбейту үшін арқан балық (лосось) пен майлылығы жоғары сүт тағамдарын пайдалану керек.

Тағы қараңыз
------------

Күн сәулесі

Дереккөздер
-----------



Массагет ойын-сауық порталы

Сыртқы сілтемелер
-----------------

 Мұрағатталған 6 қаңтардың 2020 жылы.
**Күн радиациясы** , күннің сәуле шығаруы – Күннің электрмагниттік және корпускулалық сәуле шығаруы. 

Электрмагниттік радиация (күннің сәулелік энергиясы) электрмагниттік толқындар түрінде, 300000 км/с жылдамдықпен тарап, жер атмосферасына енеді. Жер бетіне дейін тура (жерге бұлтсыз ашық жағдайда атмосферадан көктей өтіп жететін Күн сәулелері) және шашыранды (атмосферадағы шаң-тозаңнан, бұлттан шашыраған Күн сәулесі) радиация түрінде жетеді. Олардың 48%-ы спектрдің көрінетін бөлігінде (0,38 – 0,76 мкм), 45%-ы инфрақызыл сәуле (0,76 мкм), 7%-ы ультракүлгін сәуле (0,38 мкм) спектрінде жатады. Корпускулалық радиация негізінен 300 – 1500 км/с жылдамдықпен қозғалатын әрі түгелімен жер магнитосферасында тұтылып қалатын протондардан тұрады (концентрациясы 5 – 80 ион/см3, ал күн активтілігі артқанда, ол да артады). Күн радияциясы – Жер бетінде және атмосферада болып жатқан экзогендік процестер үшін бірден-бір энергия көзі болып табылады; әдетте оны жылулық әсері бойынша өлшейді. Оның жер бетіне келетін мөлшері уақыт бірлігінде 1 см 2 жерге түсетін калориямен өрнектеледі. Жер әр минут сайын Күннен 2,4·1018 кал сәулелік энергия алады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Физика. Е. Арын – Павлодар: С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті, 2006. ISBN 9965-808-88-0
2. ↑  О.Д.Дайырбеков, Б.Е.Алтынбеков, Б.К.Торғауытов, У.И.Кенесариев, Т.С.Хайдарова. Аурудың алдын алу және сақтандыру бойынша орысша-қазақша терминологиялық сөздік. Шымкент. "Ғасыр-Ш", 2005 жыл. ISBN 9965-752-06-0
3. ↑  Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Экология және табиғат қорғау. А.Қ.Құсайынов. – Алматы: «Мектеп» баспасы» ЖАҚ, 2002 жыл. – 456 бет. ISBN 5-7667-8284-5

  


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеуКүн |
| --- |
|  |
| Құрылысы | 
Күн ядросы  **·**  Сәулелік тасымал аймағы  **·**  Тахоклин  **·**  Конвекция аймағы |  |
|  |
| Атмосфера | 
Фотосфера  **·**  Хромосфера  **·**  Аралық аймақ  **·**  Тәжі |
|  |
| Кеңейтілген құрылымы | 
Гелиосфералық ток қабаты  **·**  Гелиосфера  **·**  Гелиопауза  **·**  Бас соққы толқыны |
|  |
| Күн құбылыстары | 
 Күннің тұтылуы **·**  Күн белсенділігі (Күн дақтары **·** Күн алау оттары **·**  Тәжден массаның лақтырылуы)  **·**  Күн радиациясы  **·**  Тәж тесіктері  **·**  Тәж ілмектері  **·**  Алаулары  **·**  Түйіршіктер  **·**  Флоккулалар  **·**  Протуберанецтер **·**  Спикулалар **·**  Супергрануляция **·**  Күн желі  **·**  Мортон толқыны  **·**  Эвершед эффектісі  |
|  |
| Қосымша | 
 Күн жүйесі **·**  Жұлдыздар эволюциясы **·**  Күн динамосы **·**  Геомагниттік дауыл  |

 |
**Итаршы, итаршы болу.** Қазақ тілі түсіндірме сөздігінде «итаршының жеке» түрғандағы мағынасы кішкене,
шәуілдек ит деп түсіндіріліп, «көне сөз» деген белгі қойылған. Ал, «Итаршы болу» тіркесі сойылын соғып, жарамсақтану сияқты мағына беретіндігі көрсетілген.
«Итаршының» кішкене, шәуілдек ит тәрізді мағынасын біз ертедегі жазба ескерткіштер дерегінен кездестіре алмадық. Алайда, көне түркі - сездігінде (итәрчи — құсбегі, сұңқар салушы (хандардың қол астындағы) адамдар деген мағынада ұшыратамыз (ДТС, 215). Хандар қарамағындағы мұндай адамдар жағымпаз, жарамсақтанғыш болатындығы әркімге де аян. Осындай
мінездерге үқсату, салыстыру нәтижесінде кейбір адамдарға «итаршы болу» атағы тағылып, қалыптасып кетуі
сенбестік нәрсе емес: **«Малшы болса да, итаршы болмаған кедей жақсы»** (Мұхтар Омарханұлы Әуезов, Абай жолы.).

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Бес жүз бес сөз.— Алматы: Рауан, 1994 жыл. ISBN 5-625-02459-6
**Самай доғасы** - құрлықта тіршілік ететін омыртқалы жануарлар бас сүйегінің самай тұсындағы сүйектері. Жануарлар эволюциясында құрлыққа шыққан омырқалылардың бас сүйегі құрылысы алғашқы кезде бір тұтас, тек көз ұясы, танау тесігі ғана болған. Бұдан кейін омырқалылар эволюциясында олардың әр түрлі тобында бас сүйектің самай тұсындағы жабын сүйектері құрылысында ойықтар, тесіктер пайда болған.

Самай доғасына ие жануарлар
---------------------------

Кесірткелерде төменгі самай доғасы құстарда жоғарғы самай доғасы сүйектері, ал жыландарда екі самай доғасы да жойылып кеткен. [1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ совет энциклопедиясы
**Әндіжан ауданы (түмені)** (өзб. *Андижон тумани/Andijon tumani*) — Өзбекстандағы Әндіжан облысының (уәлаят) орталық бөлігіндегі әкімшілік бірлік. Әкімшілік орталығы — Құйғанжар кенті.

Тарихы
------

Аудан 1926 жылы 29 қыркүйекте құрылған. 1939 жылы 10 ақпанда Әндіжан ауданының 7 ауылдық кеңесі жаңа Алтынкөл ауданына берілді.

Географиясы
-----------

Жер бедері ойпаттар, қыраттар және адырлармен бейнеленеді. Оңтүстік-шығысында Әндіжан-Атшабар, Тесіктас адырлары мен Қарабек, Бұтақара, Жарбасы таулары орналасқан.

Ауданның солтүстік-шығысында Қарадария және Әндіжансай өзендері, Суықбұлақ бұлағы, Үлкен Ферғана және Нижнелугнор арналары ағады, Құйғанжар және Құтарма сорғы станциялары, Шыңабат және Асака скидтері бар.

### Климаты

Климаты биік субтропиктік таулы. Шілдеде орташа температура +27,3˚С, ақпанда -3˚С. Өсімдік өсетін мезгіл 160-180 күн. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері 225 мм-ге дейін жетеді.

### Табиғаты

Адыр бөлігіндегі топырақтар байытылған, қалғандары — боз топырақтар. Көктемде адырлар эфемерлі өсімдіктермен жабылады. Тың жерлерде жусан мен көкпек өседі. Жабайы жануарлар сирек кездеседі. Кеміргіштер, бауырымен жорғалаушылар, құстар кездеседі.

Әкімшілік-аумақтық бөлінісі
---------------------------

Аудан 18 қалалық мекеннен (*шаһарша*; өзб. *shaharcha*) және 9 ауыл бұқаралары жиыны (өзб. *qishloq fuqarolar yigʻini*) (оның ішінде 54 ауыл) тұрады:

18 қалалық мекен
1. Құйғанжар (орталығы),
2. Айырылыс,
3. Бұтақара,
4. Гүлістан,
5. Күмбез,
6. Запрақ,
7. Қарақалпақ,
8. Күнжі,
9. Құсарық,
10. Намуна,
11. Оғылық,
12. Ақер,
13. Раббат,
14. Хартум,
15. Жылан,
16. Күнбағыс,
17. Егінтіккен,
18. Жаңабат.

9 ауыл бұқаралары жиыны
1. Ақжар,
2. Арал,
3. Бұтақара,
4. Күнжі,
5. Найман,
6. Хақан,
7. Хартум,
8. Хирабек,
9. Жарбасы.

Сілтеме
-------

* Әндіжан түмені Әндіжан уәлаяты хәкімдігінің ресми сайтында

Дереккөздер
-----------

1. ↑  КСРО. Одақтас республикалардың әкімшілік-аумақтық бөлінісі: 1938 ж. 1/Х – 1939 ж. 1/III аралығында болған өзгерістер —  Мәскеу: Изд-во Ведомостей Верховного Совета РСФСР, 1939.
Көшеге медицина ғылымдарының докторы, профессор, КСРО медицина ғылымдары академиясының корреспондент-мүшесі, Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген ғылым қайраткері Ишанқұл Қарақұловтың есімі (Алматы қаласы мәслихатының 6.03.2008 № 83 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 14.03.2008 № 2/139 қаулысы) берілген. Қарақұлов Ишанқұл (1909-2005) Қарақалпақ АКСР-нің Нөкіс аймағында дүниеге келген. Ол Алматы медициналық институтының кафедра меңгерушісі, Патология институтының директоры, Қазақ КСР денсаулық сақтау министрі қызметтерін атқарған.

Көше Әуезов ауданындағы «Қалқаман-2» шағынауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 1200 метр.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алматы көшелері. Анықтамалық энциклопедия. – Алматы: "ИП Волошин" баспасы, 2009. ISBN 978-601-7157-18-0
Вандалдардың Рим қаласын тонауы мен бүлдіруі
**Вандализм** (лат. *vandalism*) — мәдени-тарихи ескерткіштерді, басқа да рухани мәдениет құндылықтарды, қоғамдық орындардағы мүліктерді аяусыз, қасақана жою, қиратып бүлдіру, тып-типыл тонау әрекеті. Әдетте ол жабайылық пен зұлымдықтың шектен шыққан бір түрі есептеледі.

Вандализм сөзі 445 жылы Рим қаласын басып алып, мәдениет туындыларын қиратқан және тонаған ежелгі герман тайпасы Вандалдардың （vandalі） атынан шыққан. Әрине, Вандалдар тарихтағы ең бұзғыншы халық болды деу қиын, одан неше есе өткен тарихи мұраларды қиратып-тонау оқиғалыры тарихта көп кездеседі. Бірақ, Британия ақыны Джон Драйден Вандалдар туралы: "Готтар, Вандалдар, солтүстіктің дөрекі жабайылары барлық бағалы мұраларды қиратып бітті" - деп жазып қалтырған екен. Бұл сөз бағалы тарихи мұраларды бұзып шағушыларды айыптауға мысал ретінде қолданылған.

Вандализм термині алғаш рет француз революциясы кезінде, 1794 жылы қаңтарда Анри Грегуар （Henri Grégoire）Blois жеріндегі Конституциялық епископқа （constitutional bishop) есеп бергенде Вандализм сөзін тұңғыш рет қолданып, республикашылдар армиясының қылмыстарын айыптаған.

Қабірлерді қирату
Вандализм әдетте "агрессия" ("саяси күш қолдану, әскери шабуыл жасау") деген ұғыммен тығыз байланысты. Әлеум.-экономикалық тегі мен хал-ахуалына, діни нанымына орай белгілі бір топты қуғындап, геноцидке ұшыратуға, мекенінен көшіріп жіберуге қатысы бар мемл. және қоғамдық негіздегі құрылымдардың іс-әрекеттері, көбінесе, В-ге ұласып жатады. Оның себеп-ауаны әр қилы болады. Мәселен, Вандализм әрекеті формалды лидерлердің бұйрығымен, топтың, тобырдың қаскөйлігімен, саяси, ұлттық не діни әуейіліктен туындаған әлдеқандай мақсат-мұратты көздегендіктен, сондай-ақ, ашу-ыза ырқымен, өш алу пиғылымен жасалуы мүмкін.

Қазіргі кезде Вандализм сипатындағы қылмыстар көбейіп отырғаны байқалады. Осыған орай ҚР Қылмыстық кодексіне арнайы бап енгізіліп, қаскөйлік әрекет жасаушыларды жазалау шаралары көзделген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Биекенов К. Садырова М. Әлеуметтанудың түсіндірме сөздігі. — Алматы: Сөздік-Словарь, 2007. — 344 бет. ISBN 9965-822-10-7
2. ↑  Саяси түсіндірме сөздік. – Алматы, 2007. ISBN 9965-32-491-3
**Қарақұдықөзек** – Қарағанды облысы Ақтоғай ауданындағы аңғар. Қойбағар тауымен Кеңтарлау және Табақкеңтатыр аңғарлары аралығында.

Жер бедері, геологиялық құрылымы
--------------------------------

Солтүстіктен оңтүстікке қарай 15–20 км-ге созылып жатыр. Жер бедері жазық. Теңіз деңгейінен орташа биіктігі 600 м. Тас көмір жүйесінің ортаңғы және жоғарғы бөлімі жыныстарынан түзілген.

Өсімдігі
--------

Қоңыр топырақ жамылғысында жусан, сұлыбас, бұталар өседі. Аңғарда Құлабие бұлағы мен Қарақұдық, Жамбасаққан құдықтары бар.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. – 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
*Басқа мағыналар үшін Қарақұм (айрық) деген бетті қараңыз.*
**Қарақұм** – Тосынқұм құмының шығысындағы құмды алқап.

Географиялық орны
-----------------

Қостанай облысы Жангелді ауданы Шеген ауылының оңтүстігінде 20 км жерде орналасқан.

Жер бедері
----------

Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай Қабырға өзенін бойлай 10 км шамасында созылып жатыр. Барқанды-төбешікті құмдардың салыстырмалы биіктігі 2-10 м. Басым бөлігін арна тәрізді сортаңды ойыстар тілімдеген. Грунт сулары 2-5 м тереңдікте (минералдығы 1,ғ-5 г/л) жатыр. Құм етегінде Бозшакөл көлі, Қарақұдық, Қандыөзек қыстаулары орналасқан.

Өсімдігі
--------

Төбелерде еркек шөп, боз, т.б. өсімдіктер өседі. Мал жайылымына пайдаланылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл, ISBN 5-89800-123-9, II том
**Күн санау** - халықтың ертеден келе жатқан күн жүйесіндегі есептік қағидасы. Шығыстық ежелгі ғылымдық тәсілге сәйкес қазақ халқы да күн санауды сенбіден бастайды. Күн санау жеті күннен есептеліп оны бір жұма,жеті немесе апта деп атайды. Ұлттық ұғымда әр күннің өзіндік ерекшелігі,қасиеті немесе ғұрыптық қағидасы бар. Сәрсенбе сәтті күн,бұл күн сапарға шығады,игілікті іс бастайды. Сейсенбі сәтсіз күн. Бейсенбі,жұма,инабат,имандылық,қасиетті күн.Бұл күні әр адам таза киініп,әдепті сөйлеп,әруақты еске алады.Өмірден өткендердің әруағына бағыштап дұға оқиды.

Күн санау жүйесінде әр күнге дүйсенбі, сейсенбі т.с.с атаулар берілген. Күндік есеп қағидасында әр күннің қадір-қасиет, жаратылысқа байланысты танымдық тағылымдық болжаулары бар.
*Басқа мағыналар үшін Қарақұм (айрық) деген бетті қараңыз.*
**Қарақұм** – Іле өзенінің оң жағалауындағы құмды алқап.

Географиялық орны
-----------------

Жетісу облысы Панфилов ауданы жерінде. Қытаймен шекаралас орналасқан.

Жер бедері
----------

Абсолюттік биіктігі 540 – 880 м. Оңтүстіктен солтүстікке 50 км-ге созылып жатыр. Ені 34 км-ге жетеді. Қарақұмның батысында Бурақожыр (Борохудзир), шығысында Қорғас өзендері, солтүстігінде Тоқсанбай жотасы, оңтүстігінде Іле өзені аңғары жатыр. Құм Үсек (Өсек), Бурақожыр, Қорғас және Іле өзендері алып келген аллювий жыныстарынан пайда болған. Төбелі, қырқалы құмдардың биіктігі 20 – 25 м-ге жетеді. Мұнда ақ сексеуіл, жүзгін, жыңғыл, етегінде тораңғы өседі. Шағын көлдер кездеседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл, ISBN 5-89800-123-9, II том
**Fұбайдолла Жәңгіров**(19 мамыр 1840, Бөкей ордасы - 14 наурыз 1909, Ялта) — қазақ халқы арасынан шыққан тұңғыш кавалерия генералы. Бөкей ордасының ханы Жәңгірдің отбасында дүниеге келген. 

1856 жылы Санкт-Петербургтегі императорлық паж корпусын бітіргеннен кейін, корнет шенінде лейб-гвардиялық казак полкінде қызмет етті және князь атағына ие болды. Келесі жылы Орынбор қаласына ауысып, генерал-губернатор кеңсесінде қазақ, башқұрттар және қалмақтар жөніндегі істерді қарайтын арнайы офицер қызметіне тағайындалды. 1866 жылы ротмистр Жәңгіров Дон казактары атаманының қарамағына жіберіліп, бір жылдан кейін Ресейдің солтүстік-батыс жағына ауыстырылды. 1877-78 жылы орыс-түрік соғысына қатысып, генерал-майор(1878) атағына ие болды. Соғыс аяқталғаннан кейін ІІМ телеграф департаментін басқаруға жіберілді. Кейін осы министрліктің қазақтар мен қырым татарлары істері жөніндегі бөлімін басқарып, 1888 жылы генерал-лейтенант, ал 1894 жылы кавалерия-генералы (қазіргі генерал-полковник, шенімен дәрежелес) атақтарын алды. Осы қызметте жүріп, ол «Түркістан өлкесін басқару жөніндегі ережені» дайындауға қатысты. Қоғамдық жұмыстармен айналысып, қазақ даласында емдеу орындарын, көпірлер жасауға басшылық жасады. Қазақ жастарының Орталық Ресейдегі жоғары оқу орындарына түсуіне көмектесті және Ақмолда ақынның түрмеден босап шығуына себепші болды. Ресейдегі мемлекеттік думаға сайлау жөніндегі жобаны жасауға атсалысты, әрі сайлауға қазақтардың да қатысуына көп көңіл бөлді. Қызметтегі табыстары үшін Ресей және шетел мемлекеттерінің көптеген ордендерімен марапатталды. Отставкаға шыққаннан кейін (1902-03) император сыйға тартқан Ялтадағы иелігіне көшіп барды. Осы жерде 1909 жылы 1 наурызда қайтыс болды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  А 31 Айбын. Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. - 880 бет. ISBN 9965-893-73-Х
Портландцемент өндірудің технологиялық үрдісі келесі негізгі операциялардан тұрады: 
1. Шикізат материалдарының карьерде өндіріліп, зауытқа жеткізілуі. 
2. Шикізат қоспасын дайындау, түзету және реттеу.
3. Біртекті шикізат ұнын алу.
4. Шикізатты күйдіріп клинкер алу.
5. Клинкерді қоймаларда сақтау.
6. Гипс және активті қоспалармен клинкерді ұнтақтау, (ұнтақтау нәтижесінде «Цемент» пайда болады).
7. Цементті силостарда сақтау және тұтынушыларға жіберу. 
Операцияларды жүзеге асыруда «құрғақ», «ылғал» сонымен қатар, сирек қолданылатын «аралас» әдістер қолданылады. 
Құрғақ әдісте әктас екі сатылы ұсақтаудан өтеді, яғни алдымен жақты 1, сосын балғалы 2 уатқышта. Саз білікті 3 уатқышта майдаланады. Сосын әктас, саз және реттеуші қоспалар 4 бункерлерге түсіп, 5 мөлшерлегіштер арқылы ұнтақтау мен кептіру процесі бірге жүретін тік диірменге 6 жіберіледі. Кептіргіш агенттер ретінде жылу алмастырғыштардан түсетін түтіндік газдар болып табылады. Түтіндік газдармен майдаланған шаңды материал 7 электірлі сүзгіге жіберіледі. Тазартылған ауа 8 ауа сорғыш арқылы 9 мұнаралы құбырдан кеңістікке шығады. Ұнтақ аэрожелоб арқылы 10 силостарға жіберіледі. Силостағы гомогендеу процесінің нәтижесінде шикізат ұнтағы пайда болады. Дайын өнім, 11 циклонды жылуалмастырғыштың III – және IV – деңгейі арасында газ жүретін жерге беріледі. Шикізат ұны біртіндеп циклонды жылуалмастырғыштың барлық деңгейінен өтеді, материялдың температурасы барлық циклонды жылуалмастырғыштардан өтіп пешке түсерге дейін 750 – 8500С-ға дейін қыздырылады, сонымен қатар 20-25% декарбонизацияланады және жоспарсыз айналмалы пешке 12 түседі. Пешке отын ретінде көмірді пайдаланады. Қоймадағы көмірді тік диірмен 13 арқылы ұнтақтайды және 14 жеңді сүзгіден өтеді аза ауа ауасорғыш 15 арқылы кеңістікке шығарылады, ал ұнтақталған көмір 16 бункерге түсіп 17 мөлшерлегіш арқылы пеште отын ретінде жағылады. Шикізатты 1200-1300°С температурада күйдіру нәтижесінде пеште клинкер пайда болады, пештен шыққан клинкер 50 – 800С дейін колосникті итергіш (переталкивающий) 18 салқындатқышта 19 желдеткіштердің көмегімен суытады және балғалы уатқышта 20 майдаланып 24 силосқа жеткізіледі. Силостағы клинкерді жартылай өнім ретінде сатылымға шығаруға да болады. Салқындатқыштан шыққан шаңды ауа 21 электрлі сүзгіден өтіп тазартылған ауа 22 ауа сорғышпен сорылып 23 мұнаралы құбыр арқылы кеңістікке жіберіледі. Сүзгіде жинақталған клинкер шаңы да 24 силосқа жеткізіледі. 
Қоймаларда гипс және активті минералды қоспалар сақталады. Силостан клинкер және қоспалар 25 бункерлерге түсіп 26 мөлшерлегіштермен мөлшерленіп шарлы диірменге 27 ұнтақтау үшін беріледі. Шарлы диірмен жабық циклде айығышпен 28 жұмыс істейді. Майдаланған материал диірменнен аэрожелоб арқылы айырғышқа түседі, ал цемент шаңы жеңді сүзгіден 29 өтіп тазартылған ауа 30 ауасорғыш арқылы кеңістікке шығарылады, сүзгіде ұсталған цемент қайтадан айырғышқа бағытталады.
Мұнда цементтің жіктелуі жүреді. Түйіршіктер қайта майдалауға қайтарылады, ал дайын өнім аэрожелоб арқылы силосқа 31 үрлеу арқылы жіберіледі, ол жерде дайын өнімді тұтынушыларға жүктейді.
**Радиотелеграф** — мәтіндік мәліметті Морзе әліппесі арқылы радиомен жеткізетін құрылғы. Қазіргі уақытта, қолданушылардың көп бөлігі әуесқой болып табылады, сондай-ақ сигналдары әр түрлі радиомаяктар қызметтік байланыс үшін пайдаланады. Техникалық түрде телеграф көптеген жолдармеy жүзеге асырылады (амплитудалық және жиіліктік манипуляциялар арқылы). Тоналды телеграфия амплитуда немесе жиілік модуляциясының әсерімен жүзеге асырылады. Есту немесе тез істейтін телеграф аппараттары арқылы қабылдау жүргізіледі. Алғаш рет радиотелеграфты орыс физигі А. С. Попов 1896 жылы қолданды.
**Кит Харинг** (ағылш. *Keith Haring*; 4 мамыр 1958, Рединг — 16 ақпан 1990, Нью-Йорк) — америкалық суретші, мүсінші және қоғам қайраткері.

Өмірбаяны
---------

Кит Харинг Пенсильваниядағы Редингте 1958 жылы 4 мамырда туып, Куцтаунның маңында өсті. Оның әкесі, Аллен Харинг, әуесқой суретші және оны қоршаған Доктор Сьюз және Волт Дснейдің жұмыстары жас Харингте сурет салуға деген сүйспеншікті тудырды. 

1976 жылы ол Питтсбургтың өнер мектебінде (Ivy School of Professional Art) екі семестр оқып, оны коммерцияланған өнер қызықтырмайтындығын түсініп, мектепті 1978 жылы тастайды. Бұндай шешімге оны Роберт Генридің "The Art Spirit"(1923) кітабы итермеледі. 
Сол жылы Харинг Нью-Йоркке көшеді де, өнер мектебіне түседі (School of Visual Arts (SVA)). Нью-Йоркте Кит мұражайлардан тыс жерлерде, метроларда, көшелерде және клубтарда дамып жатқан жаңа өнерді бақылай бастайды. Бұл қалада ол сол балама өнермен айналасатын қоғамдастыққа кіретін Жан-Мишель Баския мен Кенни Шорфпен достасады. Жаңа өнерге қатты қызыққан Кит "Клуб 57" сияқты жерлерде көрмелер мен көріністерде қатыса бастайды. 
Оған қоса Кит Жан Дюбюффенің, Уильям Берроузтің, Пьер Алечинскийдің және Брайн Гайсиннің жұмыстарымен шабыттанды. Ал Энди Уорхолдың өнер мен өмірге деген ерекше көзқарасы Харингті өзінің өмірін шын, көпшілікке арналған өнерге арнауға түрткі болды. 1980 жылы ол өзінің өнерін кең аудиторияға таратуға мүмкіндік беретін өте тиімді жолды табады. Харинг метроларда қолданылмаған жарнамаға арналған қара күңгірт қағазбен жазылған панельдерді тауып, оларда 1980 және 1985 жылдардын арасында ақ бормен сурет салуға бастайды. Оның айтуы бойынша метро оған "зертхана" болып, өзінің стилімен тәжірибелеуге мүмкіндік берді. 

1980 мен 1989 жылы арасында Харинг өзінің халықаралық танымалдығына ие болды. Оның ен алғашқы дербес көрмесі 1981 жылы Нью-Йоркте өтті.. 1982 ол 7-ші Документ,үлкен халықаралық көрмеде қатысты. 

1986 жылы сәуірде ол Манхеттенде өзінің Pop Shop дүкеннін ашты. Ол өзінің суртетерімен бедерленген әртүрлі көйлектерді, ойыншықтарды, постерлерді мен магниттерді сатады. 

Кит Харинг ашық гей болды. Ол қауіпсіз, қорғалған сексті қолдайтын активист болса да, 1988 жылы оған ЖИТС-ті диагноз қояды. Содан кейін ол ЖИТС-пен ауыратын адамдардын мәселелерін үндемей қалуына қарсы үлкен үгіт-насихат бастайды. 

### Дереккөздер

* Кит Харингтің сайтында жазылған өмірбаяны
* Сканерленген Кит Харингтің күнделігі
* Sheff D. (August 10, 1989). "Keith Haring, An Intimate Conversation". Rolling Stone.
**Құрғақты**, *Қызылжар* – Ойыл алабындағы өзен.

Географиялық орны
-----------------

Ақтөбе облысы Ойыл ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 58 км.

Бастауы
-------

Бастауын Қаратау төбесінің шығыс бөлігіндегі жарқабақты жырадағы бұлақтардан алып, Ащыойыл өзеніне оң жағынан құяды.

Гидрологиясы
------------

Жоғарғы бөлігінде арнасы сайлы-жыралы. Жыралардың биіктігі 10 м-ге дейін жетеді. Төменгі ағысы Барқын құмының етегімен өтеді. Жағалауында өзімен аттас қыстау бар. Жауын-шашын және жер асты суларымен толығады. Көктемде суы тасиды. Ағынды суы көктемдегі қар еру кезінде 10-15 күнге созылып, жазда қарасуларға бөлініп қалады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
Радиациялық химия мен гигиенада мына шамалар қолданылады:
иондаушы сәуле шығару деп ортаның тікелей немесе қосалқы
жолмен иондайтын сәуле шығаруды атайды. Бұған радиоактивті ядролардын (нуклидтердің) барлык сәуле шығару түрлері, сондай-ак
рентген сәулесін шығару жатады.
құрамында радионуклиді болатын берілген В затының радиоактивтілігін берілген бірлік уақыт ішінде ыдыраған атомдардың
санымен өлшейді. Оны Бк деп белгілейді, бір Бк (Беккерель) секунд
ішінде бір ыдырауға сәйкес. Радиоактивтіліктің жүйеден тысқары
өлшемі - Кюрри-Ки. Қолданылмалык жағдайда:1 Ки = 3,7 • 10ю Бк,
яғни бір кюри, бір еекундтағы 37 миллнард радиоактивтік ыдырауға
сәйкес немесе 1 г радий элементінің ыдырау санына тең, ол 2^Ra
(To. 5=1590 жыл). Радиоактивті заттың боліп шығаратын болшек
саны (а, (З.ү, ), онын акгивтігіне пропорционал. Берілген В затының
радиоактивтігін А„ таңбасы арқылы белгілейді.

Заттың меншікті радиоактивтігі
------------------------------

Заттың меншікті радиоактивтігі зат активтігінің онын
массасына қатынасымен анықталады.
Әрбір радионуклидтерге жартылай ыдырау кезеңі тэн және оны
Ті/2, Т0/2 деп белгіленеді де, уақыт бірлігімен өлшенеді, әрі ол
радиоактивті изотоптың жартысы ыдырайтын уақытқа сәйкес
келеді.

Радиоактивтік ыдырау тұрақтысы
------------------------------

Радиоактивтік ыдырау тұрақтысы (ʎ) уақыт бірлігінде ыдырайтын радиоактивті атомдардың үлесіне тен шамамен анықталады:
dN=-X-Ndt, 
мұндағы dN - ыдыраған атом саны, Т - атом саны, dt -
ыдырау уақыты. Жартылай ьідырау кезеңімен келесі қатынас
арқылы байланысқан: ХТ,Һ5 = 1п2 = 0,6931 кері уақытпен өлшенеді:
с1, мин1, тәулік1. сәтке1, жыл
сәуле шығару үлесі - 1 кг заттың сіңірген кез келген сәуле
шығару энергиясы. Оны оптикалық тығыздық сияқты D әрпімен
белгілейді, бірлік өлшемі - грей: 1 грей - 1 Дж Кг ' - Басқаша айтқанда, бір грей - иондаушы сәуле шығарудың энергиясы мен түріне
тәуелсіз массасы 1 кг заттан 1 Джоульге тең энергия бөлінетін сәуле
шығару үлесі.
Жүйеден тысқары бірлікке іс жүзінде пайдаланылатын бірлік
өлшем, үлесі- pad: 1 Гр = 100 pad; 1 pad = 0,01 Дж • кг"1 = 10э Дж • г"1
Сәулелендіру мерзімі артқан сайын оның үлесі өседі, ал бірдей
жағдайда сәулелендіргендеп үлесі, сәулелендіретін заттың құрамына тәуелді. Сәуле ауруына душар болған адамда 1-2 Гр үлесіне
сәйкес болса, мұны жеңіл түрі деп есептейді, әдетте, бұл аурудан
ешбір емсіз-ақ айығып кетуге болады.

Бөлшектер ағынының тығыздығы
----------------------------

Бөлшектер ағынының тығыздығы ионданушы белшектер
санының өздері қиып өтетін аудан көлеміне катынасымен аныкталады, ол ф символымен белпленеді, [3-бөлектің немесе фотоннын
бірліпмен м2 с өлшенеді.
Иондаушы сәуле шығарудың энергия ағыны - (Ғн символымен
белгіленеді, өлшемі Вт) иондаушы сәуле шығарудың қандай да бір
қима аркылы алып өткен энергиясының dE осы энергияны өткізуге
кеткен dt уақытқа катынасы:
dF„ =dE/dt.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Құлажанов Қ.С.Аналитикалық химия: II томдық оқулық. II - том. Оқулық. Алматы:«ЭВЕРО» баспаханасы, 2005. - 464 б. ISBN 9965-680-95-7
*Emberiza rustica* MHNT
**Құрқылтайрең сұлыкеш** (лат. *Emberiza rustica*) — Торғайтәрізділер отрядының Сарыторғайлар тұүымдасының шағын денелі (15-22 г) сұлыкеш. 

Жоны - қоңырқай сарғылт және басы - ақ шұбарланған қара. Ол Еуразияның тайгалық зонасында - Скандинавиядан Тынық мұхитқа дейін таралған. Қазақстанда көптеген жерлерден қыркүйек-қазандағы күзгі ұшып өту кезінде аздаған мөлшерде кездеседі. Көктемде Қостанай түбінде сәуірде тек қана бір рет кездеседі. Кейбір жылдары құрқылтайрең сұлыкештер тобы Алматы және Шымкент аймағынан кездеседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *Emberiza rustica*. *IUCN Red List of Threatened Species. Version 2013.2*.  International Union for Conservation of Nature (2012). Тексерілді, 26 қараша 2013.
2. ↑  Құстар: мектеп энциклопедиясы / А. Ф. Ковшарь, В. А. Ковшарь. - Алматы : Атамұра, 2010. - 352 б. : ISBN 978-601-282-168-0

* 

* Ортаққор логотибі Ортаққорда бұған қатысты медиафайлдар бар: **Құрқылтайрең сұлыкеш**
Ола Джон
О́ла Джо́н (нидерл. Ola John; 19 мамыр 1992 жыл, Зведру, Либерия) — Нидерланд елінің футболшысы, «Бенфика» клубының жартылай қорғаушысы.

Өмірбаяны
---------

Ола Джон Либерияда туылды. Ол анасымен және ағаларымен Нидерланд еліне көшті. Оның әкесі бірінші дүниежүзілік соғыста қайтыс болды. Содан кейін Джон Африкаға мүлдем қайтпады. Ол өз ағалары сияқты «Твенте» академиясына қосылды.
«Твентенің» басты құрамында болған. Ол 2010/2011 жылдарындағы маусымда «Твенте», «VV Capelle» командасына қарсы ойнағанда матчтың соңында Насер Шадлинің орнына шығып ойнады. «Твенте» өз қарсыласын 4:1 шотпен ұтып кетті. 18 желтоқсанда келісім-шартын 2014 жылға дейін ұзартты. 
2011/2012 жылдардағы маусым Ола Джонге оқпылықпен болды. Ко Адриансенің басшылығы астында Ола Джон өз командасының лидерлерінің біреуі және басты футболшы болды. Ол Европаның Лигасынды 6 голдық допты одақтастарына берді. Чемпионатта оның командасы «Утрехтке» қарсы ойнағанда, ол 2 гол қақпаға қақты. Матч «Твентенің» 6:2 жеңісімен аяқталды.
2012 жылдың 24 мамырында Джон «Бенфикаға» көшті.
2014 жылдың 17 қаңтарында Джон «Гамбургпен» маусымның соңына дейін жалға алынды.
2013 6 ақпанда өзінің ұлттық құрамасында Италияға қарсы ойнады.

Дереккөздер
-----------


1. ↑
2. ↑   Мұрағатталған 29 қазанның 2014 жылы.
3. ↑   Мұрағатталған 19 қаңтардың 2014 жылы.
**Қожахмет** – Маңғыстау тауларының орта бөлігіндегі аласа тау.

Географиялық орны
-----------------

Маңғыстау облысы Маңғыстау ауданы Шайыр ауылының солтүстігінде 6 км жерде орналасқан.

Жер бедері
----------

Абсолюттік биіктігі 216 м. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 3 км-ге созылған, енді жері 1 км. Беткейі жайық, эрозиялық процесстерге ұшыраған. Солтүстігінде Солтүстік Ақтау, оңтүстігінде Батыс Қаратау жоталары, шығысында Жалған тауы, батысында Қарашыңырау құдығы орналасқан.

Өсімдігі
--------

Етегінде тасбұйырғын, жусан, т.б. шөл өсімдіктері басым.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
**Қожағұл бүркеуі, Есенейкордоны** – Солтүстік Қазақстан облысы Жамбыл ауданы Жаңажол ауылынан солтүтік-батысқа қарай 3 км жердегі қарағайлы орман. 

Жаңажол – Макарьев автомобиль жолы бұл орманды «Үлкен бүркеу», «Кіші бүркеу» деп екіге бөледі. Орман 1826 жылға дейін Қожағұл Бертісовтің (Біржан салдың атасы) қыстауы болған. Солтүстігі мен шығысынан жапырақтын орман көмкерген өрттен қорғайтын арна мен (тереңдігі 2 метрге дейін, периметрі 15 км) қоршаған жер ел басқарған белгілі сұлтан Есеней Естемесұлының бақылауында (19 ғасыр) болды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Атамекен» географиялық энциклопедия.
**Олар әлемді біріктірді** (англ. *United Passions*) — режиссер Фредерик Обертен түсірген француз фильмі. Тұсаукесері 2014 жылы 18 мамырда болды.

Мазмұны
-------

Йозеф Блаттердің рөлін Тим Рот сомдады
Фильм оқиғалары 1992-2004 жылдарды қамтиды. 

1904 жылы Парижде түрлі мемлекеттен жиналған энтузиастар дүниежүзі халқын біріктіретін әлемдік футбол ұйымын құру идеясын іске асырады. Оны қысқартып айтқанда, ФИФА деп атайды. 

Ол кезде ФИФА-ның шынымен әлемдік деңгейдегі ірі ұйымға айналып кететініне сеніммен қарағандар тіпті аз болады. Бірақ аяққа тұрып кетуі үшін барын, тіпті өздерін де аямаған тарихи тұлғалар ФИФА-ны ақыр соңында әлемдегі ең ірі, абыройлы ұйымға айналдырады. Осы мақсатта жұмыс істеген Жюль Риме, Жоао Авеланж, Йозеф Блаттер секілді марғасқалардың өмірінен үзік-үзік болса да картиналар көрсетіледі. Олар қызмет жолында сатқындықты да, дұшпандықты да бастан кешіреді.

Рөлдерде
--------

* Тим Рот — Йозеф Блаттер
* Сэм Нилл — Жоао Авеланж
* Томас Кречман — Хорст Дасслер
* Фишер Стивенс — Карл Хиршман
* Жерар Депардьё — Жюль Риме
* Джейсон Бэрри — Эдгар Уилсон
* Джемайма Уэст — Аннет Риме
* Мартин Джарвис — Стэнли Роуз
* Энтони Хиггинс — Лорд Киннейрд
* Серж Хазанавичус — Робер Герен

Басқа да фактілер
-----------------

Фильмді түсіруге 27 миллион АҚШ доллары жұмсалды. Бірақ түсімі тым аз, шығынның жүзден бір бөлігін де өтемеді. Сол себепті тарихтағы ең нашар фильмдердің қатарын толықтырды. АҚШ кинотеатрларында көрерменді мүлдем жинай алмады. Бар-жоғы 918 долларды ғана құрады. Сол себепті де бір көрсетілімнен соң-ақ жарнамасы тоқтады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
2. ↑
**Самал Бердібекқызы Соқпақбаева** (14.3.1950 ж.т. Алматы) - аудармашы. 

  

ҚазҰУ-ды бітірген (1974). 1974-84 ж. Қазақстан Ғылым академиясының Металлургия және кен байыту институтында кызмет істеген. 1984 ж. *"Жалын"* баспасында аға редакторы, *"Қазақфильм"* киностудиясы *"Мирас"* бірлестігінің басқарма мүшесі, *"Заң және уақыт"* журналы бас редакторының орынбасары, Қазақ мемлекеттік заң академиясының Баспа орталығының директоры, бас редакторы. Ш. Айтматов пен М. Шахановтың пьесалары мен шығармаларын, сондай-ак, Б. Соқпакбаев, С. Бақбергенов, М. Сқақбаев, С. Адамбеков, С. Омаров, Б. Нұржекеұлы, М. Гумеров, Қ. Сегізбаев, т.б. көптеген қазақ жазушыларының шығармаларын орыс тіліне аударған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010.ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
**Windows XP** (жасалу кезіндегі кодтаулы аты — *Whistler*; ішкі нұсқасы — *Windows NT 5.1*) — Microsoft корпорациясының Windows NT отбасындағы 2001 жылдың 25 қазанында жарыққа шыққан, компьютерлерге арналған операциялық жүйесі. Бұл жүйе Windows 2000 Professional дамытылған түрі болып саналады. **XP** атауы ағылш. *e**XP**erience* сөзінен шыққан (тәжірибе).

  

**Windows XP** – бұл бұрыннан бар Windows нұсқаларының жаңартылуы болып табылатын Microsoft амалдық жүйесі. Windows XP екі нұсқасы бар: жеке пайдаланушыларға және шағын кәсіпорындар мен мекемелерге арналған **Windows XP** Home және неғұрлым күрделі есептеулерді жүргізуге арналған недәуір жетілдірілген **Windows XP**Professional.

Windows (тікелей аударғанда – терезе) бейне беттің терезелерге бөлінуі арқасында осындай атауға ие болды. Әрбір терезе іске қосуға болатын қандай да бір ақпараттан, кескін немесе бағдарламадан тұрады. Бейне бетте бір мезгілде бірнеше терезе орналастырып қойып, бірінен біріне ауысып жүруге болады. **Windows XP** пайдаланушы қажеттіліктеріне недәуір бейімделген, оның тілдесуі недәуір қызықты, алдыңғы жүйелермен салыстырғанда мүмкіндіктері недәуір кеңірек. Әдетте жүйе бір мәселе шешімінің үштен артық нұсқасын ұсынады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Республикасында ақпараттық теңсіздікті төмендету бағдарламасы бойынша халықты компьютерлік сауаттылыққа оқыту жөніндегі оқу-әдістемелік құрал 2007 ж.
**Авторы:**
-----------

Бердібек Соқпақбаев (1924-1992) - Жазушы. 1924 жылы Алматы облысының қазіргі Райымбек ауданына қарасты Қостөбе ауылында дүниеге келген. Абай атындағы Қазақ педагогикалық институтын бітірген (1949). Еңбек жолын Нарынқолда мұғалім болудан бастаған. Әр жылдары «Балдырған», «Жұлдыз» журналдарында, Жазушылар Одағында қызмет атқарған. Алғашқы жинағы 1950 жылы жарық көрген. «Бұлақ» деп аталатын ол жинақта балаларға арналған өлеңдері топтастырылған. Араға жеті жыл салып, әйгілі «Менің атым – Қожа» повесін жарыққа шығарған. Балалар әдебиетінің классигі саналатын Бердібек Соқпақбаевтың «Балалық шаққа саяхат», «Он алты жасар чемпион» повестері мен «Өлгендер қайтып келмейді» романы – қазақ әдебиетінің қорына қосылған сүйекті шығармалардың қатарында. «Алыстағы ауылда», «Гауһар» повестері де қалың көрерменнің көңілінен шықты. «Менің атым – Қожаның» желісімен түсірілген көркем фильм француздың Канн халықаралық фестивалінде арнайы сыйлыққа ие болды. Повесть орыс, украин, француз, литва, латыш, өзбек тілдеріне аударылды. «Өлгендер қайтып келмейді» романы да орыс тіліне аударылған. Бүгінде туған жерінде және Алматы қаласында Бердібек Соқпақбаев атындағы көше бар.

**Басты кейіпкерлер:**
----------------------

Нұржан - шаңғыш

Жолдыбек - Шаңғыш, шаңғы үйірмесінің старостасы

Сейдахмет - «Бірінші Май» колхозының қойшысы

Сейдахметтің әйелі

Шаңғышылар - «Бірінші Май» колхозының сегіз жылдық мектебінің оқушылары.

**Қысқа Мазмұны:**
------------------

Жеті «Бірінші Май» колхозының сегіз жылдық мектебінің оқушылары, алдағы болатын шаңғы жарысына әзірлік жасап дәл бораннын кезінде үйлеріне қайтқан оқиға туралы әнгіме.

### **Бердібек Соқпақбаев**

Бердібек Соқпақбаевтың басқа әңгімелері - Хат, Шал мен Бала, Ұлтан оқиғасы, Түнгі Қонақ, Сол бір сапар, Саша, Редакцияға хат жыне басқалары.

#### Ең үздік әңгімесі:

Менің атым Қожа

Дәйек көз - kitap.kz
**Попович атындағы көше (Алматы)** Көшеге КСРО ұшқыш-ғарышкері, авиация генерал-майоры Павел Романович Поповичтің есімі
(Алматы қаласы атқару комитетінің 26.12.1962 №453/26 шешімі) берілген. Попович Павел Романович (1930) Киев облысы Узин елді мекенінде дүниеге келген. Ғарышкер «Восток-4», «Союз-14» және «Салют-3» орбиталды кемемен ұшқан. Көше Медеу ауданында орналасқан. 3-ші Март көшесінен басталып, Халиуллин көшесіне дейін жетеді. Бұрынғы атауы - Заводская көшесі. Көшенің ұзындығы - 800 метр.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алматы көшелері. Анықтамалық энциклопедия. – Алматы: "ИП Волошин" баспасы, 2009. ISBN 978-601-7157-18-0
Windows Installer (Windows енгізуші) - бағдарламалар енгізуді қамтамасыз ететін Microsoft Windows жүйесінің бөлігі. Windows 2000 бастап Windows компоненті болып табылады; одан да ерте Windows түрлеріне енгізіле алады. Барлық керек ақпарат(кейде барлық енгізілетін файлдармен) енгізілетін пакеттерде(installation packages) сақталады. Форматы .msi.

Тарихы
------

Windows Installer 1995-1998 жылдары жасалып, бас кезде Darwin атымен танымал болатын. Одан кейін Microsoft Installer бола бастады және сол кезде форматы .msi болды.
Installer’ дің бірінші түрі 1999 жылдың басында Microsoft Office 2000 инсталдаушы ретінде шыға бастады.Сол жылдың аяғында Installer енді Windows 2000 бір бөлігіне айналды. Майкрасофт әрдайым жаңа бағдарламашыларды жаңа инсталдаушыларға көшуде қолдап отырды. Өйткені онымен Майкрасофт Windows 2000 Logo алғысы келетіндерге, Windows Installer қолдануын талап етті.
Windows Installer ескі Microsoft — Setup API (ACME Setup) – ке қарағанда алдыға қарай жылжуда өте маңызды рөл атқарды. Өйткені онда GUI мүмкіншіліктері, қайта өшіру және енгізілу уақытында бас тарту мүмкіншіліктері болды.

Логикалық құрылымы
------------------

Инсталдау пакеті бір ғана тауардың енгізілуін сипаттайды және өзінің GUID бар. Тауар компоненттерден(component) және мүмкіншіліктерден(features) тұрады.
Компонент (component) – файл топтамалары, реестр мәндері,құралған папка және басқа элементтердің минималды бөлінбейтін, жалпы бір ғана атпен аталған(компонент атымен) енгізу бірлігі. Компоненттер соңғы пайдаланушыдан жасырылған. Әр компонент өз кілт жолынан (key path) тұрады.Мысалға пайдаланушының компьютерінде компоненттің болып болмауын анықтайтын басты файлдың аты болып табылады.
Мүмкіншілік (feature) – компонеттердің немесе басқа да мүмкіншіліктердің топтамасы. Енгізі кезіндегі көрсетілетін енгізу бөліктерін таңдау диалогы сол мүмкіншіліктерді көрсетеді.Және тек сол мүмкіншілікте көрсетілген компоненттер ғана жазылады.

Физикалық құрылымы
------------------

.msi файлы негізінде құрама іс-қағаз OLE(OLE compound document – дәл осы форматтың ішінде Microsoft Word, Excel және т.б. іс-қағаздары сақталады.). Олардың ішінде бірнеше ондаған өзара байланысты әртүрлі ақпарат қамтитын кестелер жиынтығы бар реляциондық дата базасы бар. Дата базадағы ақпарат жеке бір ағында сақталады да, кестелерде тек соларға сілтемелер болады. Бұнымен дата базаның орын алу мөлшерін азайту мүмкіндігі туады.
Базадан басқа .msi файлының құрылымы ішіне сценарийлер мен көмекші DLL және негізгі енгізілуі керек файлдардан( .cab форматында сақталған) тұрады. Файлдарды пакеттен бөлек те пакеттелген немесе қайта пакеттелген түрде сақтауға болады

1. ↑  актуальді версиясына сілтеме
**Өзен мұнай-газ кен орны** — Маңғыстау облысы Жаңаөзен қаласынан оңтүстікке қарай 12 км, Ақтау қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 150 км жерде. Аймақтық геология-геофизикалық жұмыстар 1953–1956 жылдары жүргізілді. Терең бұрғылау жұмыстары 1960 жылы басталып, 1962 жылы кен орны ашылды.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Кен орны жергілікті (локалды) көтерілім және күмбездер (Негізгі және Ортанғы, Хумурунск, Ақсай, Солтүстік-батыс, Шығыс Парсумурунск және Парсумурунск, Шығыс және Батыс Қарамандыбас) қатарымен күрделіленген батыс, солтүстік-батыс созылымның ірі брахиантиклиналдық қатпарына жатады. Жоғарғы бор (сеноман сатысы), төмгі бор (альбтік, аптық сатылары) және неоком, төменгі және ортаңғы юралық (келловейлік, баттық, байостық, аалендік сатылары) түзілімдердің өнеркәсіптік өнімділігі анықталған.

Жатыс сипаты
------------

Өнімді қабат 1500 м-ге жетеді. Бор кешенінде таужынысы 12 газды, юра қабатында 13 газды және мұнай-газды горизонтқа бөлінеді. Өнімді горизонттардың басым бөлігі көп қабатты. Тұтқыш типі бойынша шоғырлар әр түрлі (көбінесе қабатты, дөңесті). Коллекторлары кеуекті, литолитті тұрғыдан құмтастар мен алевролиттерден құралған. Газды горизонттардың ашық кеуектілігі 26,8-30,6%, өткізгіштігі 0,2-0,4 мкм2. Өнімді горизонттардың жабыны қалыңдығы 2-60 м болатын саздардан тұрады.

Қанығу сипаты
-------------

Мұнайға қанығу коэффициенті 0,53-0,73, газға қанығу коэффиценті 0,5-0,6. Бастапқы қабат қысымы 11,2-19,35 МПа, температурасы 57-84°С, тығыздығы 0,844 – 0,874 г/см3.

Құрамы
------

Мұнай құрамындағы күкірт 0,16-2%, парафин 16-22,6%, шайыр 8-20%-ды құрайды. Еріген газ құрамы бойынша ортаңғы юра шоғыры ауыр көмірсутектерден (40-49%) тұрады, азот және көмірқышқыл газ бар. Газ телпектерінің бос газ құрамы әдетте ауыр, этанқұрамды және ауыр көмірсутектер көп мөлшерде кездеседі.