recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Анри-Луи Лекен** (фр. , **Лёке́н** деген атпен белгілі (фр.  немесе *Le Kain*; 1729 жыл 31 наурыз, Париж — 1778 жыл 8 ақпан, сонда) - француз актері.

Өмірі
-----

Зергер отбасында туған. XVIII ғасырдың 40 жылдары *жеке меншік театрлардың спектакліне* қатысты. Вольтердің шәкірті; оның *қоғамдық* және *эстетикалық көзқарастарын* берік ұстанды. Ағартушы классицизмнің көрнекті актері болды. 1750 жылдан *«Комеди Франсез» (Париж) театрының* актері. Вольтер драмалық шығармаларында (трагедия) *Оросман («Заирада»), Сейіт, Мұқамет («Мұқаметте»), Шыңғысхан («Қытай жетімінде»)* т.б. рөлдерді ойнады. 1759 жылдан спектакльдер қоюға қатысты. *М.Барон* мен *А.Лекуврердің* *өнер дәстүріне* сүйене отырып, актерлік ойындағы *ақсүйектік-салондық талғампаздыққа* қарсы күрес жүргізді. *Сахналық киім-кешектің* тарихи-этнографиялық жағынан шынайы болуына көңіл бөлді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1975ж. 7 том
**Көміртегінің айналымы** фотосинтез үдерісінде атмосфералық көмірқышқыл газды жасыл өсімдік орнықтыруынан басталады. Фотосинтез процесінде түзілген көмірсулар бөлігін өсімдік өз ағзасын құру үшін және өз энергетикалық қажеттігіне пайдаланады. Өсімдік жинақтаған ағзалық заттың бір бөлігін тұтынушылар: жануарлар мен саңырауқұлақтар пайдаланады. Өсімдік пен жануарлардың тынысалу үдерісінде көмірқышқыл газы бөллінеді. Өсімдіктер мен жануарлардың қалдықтарын бүлдірушілер көмірқышқыл газын бөліп, ыдыратады.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Биология: Жалпы білім беретін мектептің 9 сыныбына арналған оқулық, 2 басылымы, өңделген - Алматы: Атамұра, 2009. - 304 б.ISBN 9965-34-927-4
**Қабылхан Күзембаев** 1942 жылы 15 шілдеде Жеменей өзенінің жағасында, «Жалғыз төбе» деген жерде туған. 1962 жылы Қазақстанға оралып, 3 жылдық әскери міндетін өтеп келген соң, Қазақ Мемлекеттік университетінің журналистика факультетінің сырттай оқу бөліміне түседі. Алматы үй құрылысы мекемесінде құрылысшы болып жұмыс істеген. Алғашқы жазған өлеңдері 1973 жылы «Жұлдыз» журналында жарияланған. «Жалын» баспасынан алғашқы жыр жинағы жарық көрген. «Көрімдік», «Өр өзен», «Жыл қүсы», «Жаз лебі», «Тұңғыш кітап», «Көктем тынысы», «Мәңгі жастық», «Наз бен наза», «Азаттықтың оралуы» сияқты кітаптары бар.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса - Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл
*Басқа мағыналар үшін Қаратас деген бетті қараңыз.*
**Қаратас** – Мұңлы тауының солтүстігіндегі оқшауланған шоқылы тау.

Географиялық орны
-----------------

Ұлытау облысы Жаңаарқа ауданы Ақтау ауылының батысында 47 км жерде орналасқан.

Жер бедері
----------

Абсолюттік биіктігі 627 м. Солтүстіктен оңтүстік-шығысқа қарай 5 км шамасында созылған. Енді жері 2 км-ге жуық. Беткейі көлбеу, бірнеше ұсақ шоқылардан тұрады. Солтүстігінде Жанай, шығысында Қаратөбе, оңтүстігінде Қу, солтүстік-батысында Шұбароба таулары орналасқан. Түпкі жыныстары жер бетіне шығып жатыр.

Өсімдігі
--------

Бозғылт қоңыр топырақ жамылғысында боз, жусан, бетеге аралас астық тұқымдас, бұталар өседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
Henri de Régnier
**Анри Франсуа Жозеф де Ренье** (фр. , 28 желтоқсан 1864 жыл (1864.12.28), Онфлёр, Кальвадос – 23 мамыр 1936 жыл, Париж) – француз ақыны және жазушы.

1911 жылы Француз академиясының мүшесі болады. Өлең, новелла және романдардың авторы. Шығармаларын символизм бағытында жазады. 1885 жылдан бастап француз және бельгиялық журналдарға шығармаларын бастырады. Оның өлеңдеріне **М.Равель**, **Габриэль Форе**, **Рейнальдо Ан**, **Альбер Руссель**дер ән жазған. 1931 жылы оның «Бақытсыз сұлу» атты новелласының желісімен Ясудзиро Одзу фильм түсіреді. Өлеңдерін Валерий Брюсов, Иннокентий Анненский, Илья Эренбург, Бенедикт Лившиц, Всеволод Рождественский, Вильгельм Левик, Роман Дубровкиндер орыс тіліне аударған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
**Бейтс әдісі** — осы уақытқа дейін әлі кең танылмаған көз көруін дәрі-дәрмексіз қалпына келтіру әдісі. Оны ойлап тапқан американдық дәрігер-офтальмолог Уильям Горацио Бэйтс.

Соңғы уақыттары отандық және шетелдік медицинада емдеудiң дәстүрлi емес медицинамен жиiрек ұластырылатын дәрi-дәрмексiз әдiстерiне қызығушылық елеулi түрде өстi. Офтальмология саласында мұндай әдiстердiң салыстырмалы аз, белгiлi болатын, өкiнiшке орай, керектi эффекттердi әрдайым берген. Сондықтан қаралатын облыстағы кез келген жаңа мәлiметiмен үлкен үмiтпен әрдайым қабылданады. Әбден танымал болу шетелде көздi бұзылыстарының емдеуiн әдiстеменi алды, игерiлген У.Г.Бэйтсом американдық дәрiгер У.Г.Бэйтсоммен. Бейтстың қолдаушылары дүние жүзiнде таралды. Офтальмологияда "бейтсизм" деп аталатын мақсатты қозғалыс дүниеге келді. Бұрынғы КСРО -да бұл әдіс мүлдем белгісіз болды. [1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Уильям Г. Бейтс «Улучшения зрения без очков».
*Басқа мағыналар үшін Анортосис деген бетті қараңыз.*
**«Анортосис»** (гр. *Ανόρθωσις Αμμοχώστου*) — Кипрдің Ларнака қаласындағы футбол клубы, 1911 жылы 30 қаңтарда құрылған. Өз алаңындағы ойындарын Антонис Пападопулос стадионында өткізеді, сыйымдылығы 9000 адам.

1963/64 жылғы маусымда тұңғыш рет Чемпиондар кубогында ойнап, бірінші кезеңде "Партизанға" жол берді. 2008/09 жылғы маусымда тұңғыш рет Чемпиондар лигасының топтық кезеңіне жолдама алды, үш кездесуде тең ойнап ("Вердермен" екі рет, "Интермен" бір рет), бір кездесу жеңіске жетті ("Панатинайкосты" өз алаңында 3:1 есебімен ұтты). Екі кездесуде ("Интерден" және "Панатинаикостан") ұтылды.

Жетістіктері
------------

Кипр чемпионы (13)
1949/50, 1956/57, 1957/58, 1959/60, 1961/62, 1962/63, 1994/95, 1996/97, 1997/98, 1998/99, 1999/00, 2004/05, 2007/08
Кипр кубогы (10)
1948/49, 1958/59, 1961/62, 1963/64, 1970/71, 1974/75, 1997/98, 2001/02, 2002/03, 2006/07
Кипр суперкубогы (7)
1962, 1964, 1995, 1998, 1999, 2000, 2007

Сілтемелер
----------

* Ресми сайт  (грек) (ағыл.)
* Бейреси сайт  (грек)
* weltfussballarchiv.com Мұрағатталған 15 қазанның 2012 жылы.  (ағыл.)
**Анри Лефевр** (фр. , 16 маусым 1901 — 29 маусым 1991) - француз философы, ғылым докторы, неомарксизмның негіздеушісі. 

Ғылми-зерттеулердің орталығында қызмет атқарды. Француз коммунистік партиясының мүшесі болған. Сол кезде ол диалект және тарихи материализм, логика, эстетика, философия тарихы бойынша біраз еңбектер жариялаған. Олар Францияда маркстік философияны насихаттауға және буржуазиялық идеологияға қарсы күресуге себін тигізді. Бірақ осы еңбектерінің өзінде ол марксизмнің кейбір маңызды қағидаларын түсінбей, қателіктер жібергені байқалады. 1956 жылдан бастап оның бұл қателіктері революционизмге апарып ұластырды. Ол марксизмнен біржола қол үзді. Анри Лефеврдің философиясы — эклектикалық идеализмнің бір түрі. Саясатта ол пролетариаттың азаттық жолындағы күресінен бойын аулақтатып, ұсақ буржуазия анархистік пікірлерді қолдады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы,7 том
*Басқа мағыналар үшін Кербен деген бетті қараңыз.*
**Керуен** (қыр. *Кербен*) — Қырғызстандағы қала, Жалалабат облысы, Ақсы ауданының әкімшілік орталығы.

Халқы (2017) — 28,3 мың адам.

Географиясы
-----------

Қала облыс орталығы Жалалабаттан 220 км солтүстік-батысқа қарай, Ташкөмір қаласының темір жолынан 60 шақырым қашықтықта орналасқан. 
**Керуен** қаласы Ақсы ауданының ортасында, теңіз деңгейінен 1200 метр биіктікте орналасқан. Жер бедері жазық, кедір-бұдырлы. Климаты континентті. Қысы кейде қатал, жазы ыстық, жылдық орташа температурасы Цельсий бойынша плюс 12 градус.

Тарихы
------

Ауыл 1930 жылы **Караван** атауымен құрылған болатын. 2004 жылы 4 қазанда Караван ауылының атауы **Керуен** болып өзгеріп, оған аудандық бағыныстағы қала мәртебесі берілді.

Халқы
-----

Кербен қалалық басқармасының аумағында 7 елді мекен орналасқан: **Керуен**, Күліктөбе, Ақтөбе, Жетіген, Құрылыс, Ұстықан және Мамай.

2004 жылғы 1 қаңтар деректеріне сәйкес **Керуен** қаласының халық саны (іргелес айыл өкмөттерін қоса есептегенде) 22 408 адамды құрайды (немесе облыс халқының 11,2 %-і). Қала халқы саны - 13 433 адам, ауыл халқы – 8 975 адам. Қалада шамамен 19 этнос өкілдері тұрады, оның ішінде: қырғыздар – 19 943 адам (89 %), өзбектер – 1 994 адам (8,9 %), орыстар – 314 адам (1,4%), басқалары – 157 адам (0,7%).

2017 жылғы 1 қаңтарда халық саны адам 28,3 мың адамды құрады
.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Кербен шаарынын мэри (орыс.)
2. 1 2  2017-жылдагы Қырғыз Республикасының облустарынын, райондорунун, шаарларынын, шаар тибиндеги кыштактарынын калкынын саны, халық Саны, Қырғыз Республикасының 1 қаңтардан 2017 жылғы

Сілтемелер
----------

Қырғыз Республикасының қалалары қауымдастығы сайтында Мұрағатталған 27 шілденің 2010 жылы.
**Мальро Андре-Жорж** (3 қараша, 1901, Париж - 23 қараша, 1976, сол жерде) - француздық романист, өнер тарихшысы және мемлекеттік қайраткер. 

Оны 21 жасында француз билігі түрмеге жабады. Үндіқытай революциялық қозғалысына қатысып, кейін Испаниядағы азаматтық соғысқа, сосын екінші дүниежүзілік соғыс кезінде француздардың наразылығына қатысады. 1958-68 жылдар аралығында мәдениет министрі болады. 

Оның романдары кеңінен таныс. Мәселен: «Басқыншылар» (1928); «Адами өмір сүрудің қағаидалары» (1933); оныі тағы бір ғажайып туындысы «Үміт» (1937). 

1945 жылы өнертану үшін беллетристиканы тастап кетті.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Britannica настольная энциклопедия» Том I. АСТ-Астрель. Мәскеу, 2006 жыл. ISBN 978-5-17-038532-4 (Т.1) (АСТ).ISBN 978-5-271-15120-0 (Т.1) (Астрель)
**Көтере жинаушылар**  – мұқтаж адамдарға қарызға берген өсімді несиені қайтарып алушылар. Қазан төңкерісіне дейін байлар, саудагерлер, кедей шаруаларға несиеге өсімімен қайтару шартымен ақша беріп отырды. Ақшалай берген қарыздың пайыздық өсімі ақшалай, малдікі төл өсімімен төленді. К. ж. өсімді несиені жинаумен қатар, ру басылары мен ауыл старшындарының көмегіне сүйеніп, түрлі алым-салықты да қоса жинап отырды. Олар көтерме несие ақысына борышкердің малын, ол жетпесе – жерін, тіпті өздерін де басыбайлы жұмыс істеуге алды. Өсімқорлық қазақ дәстүрлі қоғамына жат, адамгершілік қағидаларына қайшы құбылыс еді. К. ж. әрекеттері қазақ даласына енген жабайы капитализмнің тұрпаты ретінде халық наразылығын туғызды. Ислам дінінде өсімқорлықпен мал жию харам деп, тыйым салынған. "Дананың ақылы, ердің қайраты, байдың малы – ортақ" деген қазақ халқының жадында К. ж. жағымсыз сипатымен қалды. Қазіргі заманғы жан-жақты ойластырылған заң жүйесіне негізделген азаматтық қоғамдағы экон. қатынастарда К. ж-дың бұрмалаушылықтарына жол берілмейді.
**Көтерме**  – 1) Жер бедеріне қарай салынған арықтың, су жолының түрі. Қазып келе жатқан арықтың деңгейінен төменірек, ойпаң жер кездескенде, К. жасайды. К-ні істегенде арық жолын қазбай, екі жағын топырақпен, таспен үйіп, су іркілмей ағатын етіп, ой жерді көтереді. Мұны кейде көтерме арық деп те атайды. 2) Ат бәйгесінде шапқан ат қарақшыға, сөреге жақындағанда шылбырынан тартып, дүбір қосып, қиқулап, демеген адамдарға ат иесі тарапынан бәйгеден берілетін үлес, сыйлық. 3) Ат шана, арба әбзелі, енін 1,5 – 2 елідей етіп тілген ұзын қайыс. Ол екі жетекті ершікке көтеріп байлап, бекіту үшін пайдаланылады.
**Теміртау политехникалық колледжі**, **ТПТК** (Республика даңғылы, 26). 1997 жылында бұрынғы Теміртау құрылыс (1955 жыл ашылған), Теміртау металлургия (1977), Теміртау химия-механика (1956) және Ақтау индустрия (1955) техникумдарын біріктіру арқылы құрылды. Құқықтану, бухгалтер, менеджмент,өнеркәсіп жабдықтарына қызмет көрсету және жөндеу, есептеу техникасы мен автоматты жүйелерді бағдарламамен қамтамасыз ету, химиялық қосылыстардын сапасын бақылау,тамақтандыру, құрылыс (барлығы 14 мамандық, 2006) мамандықтары бойынша маман кадрлар даярлайды.

2005-2006 оқу жылында күндізгі бөлімде 2030 адам, сырттай 587 адам оқыды. 105 оқытушы, 53 жоғары, 30 бірінші категориялы оқытушы сабақ береді. 40-тан астам оқу бөлмелері, 6 компьютерлік сынып, кітапхана, оқу залы, акт залы, 4 оқу шеберханасы, 2 спортзалы, асхана, жатақ хана бар.

2005 жылға дейін 28 мыңнан астам маман даярлады. Директоры техникалық ғылыми кандидаты, профессор К. Оралбеков (2006).

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5

*Бұл жаңа мақаланың бастамасы. Бұл мақаланы толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесуіңізді сұраймыз.*
Cаны азайып бара жатқан ала көбелек түрі. Барлық жағынан аз зерттелген, Zy gae na алдыңғы азиялық туыс өкілі. Иран мен Ауғанстанда кездеседі. Қазақстанда Сырдария өзенінің орта және төменгі ағыстарында тіршілік етеді. Шөлдің әртүрлі биотоптарында, шұрайлы
жерлерінде де кез деседі. Тоғайлы ормандардың алаңқайларында кәдімгі түр. Жұлдызқұрты сәуір ден бастап, маусым басына дейін жантақпен,жүзгінмен, шеңгелмен, жыңғылмен,сексеуілмен қоректенеді. Жұлдызқұрты қыстайды. Ересектерінің ұшу және жұмыртқа салу мезгілі бір жердің өзінде ауытқиды. Көбіне ұшуы мамыр соңынан шілдеге дейін созылады. Қазіргі кезде саны туралы нақты мәліметтер жоқ, бұрын ала көбелек тоғайдың кәдімгі түрі болатын. Өзен жайылымдарының кебуі,тоғай өсімдіктерінің кесілуі, өрттер түр санына кері әсерін тигізіп отыр. Жайылма биотоптарын қорғау керек.

Дереккөздер
-----------

Ғажайып омыртқасыздар. Қазақстан Қызыл кітап беттерінен. Құрастырушылар И.Д.Минтяев, Р.В. Ященко, В.Л. Казенас.
**Қарасу** – Ащысу алабындағы өзен.

Географиялық орны
-----------------

Абай облысы Жарма ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 57 км.

Бастауы
-------

Бастауын Арқат тауларының шығысындағы Шілтен тауының етегінен алып, Еспе қонысындағы Иткей қыстауы маңында тартылып қалады.

Гидрологиясы
------------

Тауаралық арнасының жағалауы тіктеу, жарқабақты, орта ағысы сайлы-жыралы келген. Жонды-төбелі, төменгі ағысы кеңейіп, жағалауының маңында батпақ түзейді. Қар, жауын-шашын және жер асты суларымен толығады. Арнасында көктемде 15-20 күндей ағын болады. Жылдың басқа мезгілінде қарасуларға бөлініп қалады. Жоғарғы аңғары мал жайылымына пайдаланылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
**Юсупбек Мухлисов** (1920-2004) - 3 қыркүйекте Шығыс Түркістанның Қашқар округі, Артуш уезінің Өстең — Бойы ауылында дүниеге келген. Бала кезінен осы ауылдағы діни бастауыш мектепте оқуға алынып, 1936 жылы гимназиялық мектепке оқуға түскен. 1938 жылы бүл мектеп Синьцзян институты болып кеңейтілгеннен кейін, осы институтты 1941 жылы бітірген. 1942 жылы Тарбағатай округтік Ұйғыр үйымына режиссерлық қызметке шақырылған. «Ревизор», «Бай мен малай», «Екі байға бір қызметкер», «Аршин мал алан» сияқты шығармалар ды сахнаға қойған. «Жалынды оттар» атты тұңғыш тарихи пьесасын жазған. 1957 жылы Үрімшіде шыққан «Садыр палуан» тарихи повесі кейін романға айналып, «Жазушы» баспасынан жарық көрген (1980).

1960 жылдың аяқ шенінде Шығыс Тұркістаннан Алматыға келіп, ҚР Ғылым академиясының Ұйғыртану бөлімінде жұмыс істеген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл
*Басқа мағыналар үшін Қарасор деген бетті қараңыз.*
**Қарасор** — Шағалалы алабындағы көл.

Географиялық орны
-----------------

Солтүстік Қазақстан облысы Тайынша ауданының солтүстік-батысында, теңіз деңгейінен 123,4 м биіктікте орналасқан.

Гидрографикасы
--------------

Аумағы 75,5 км2, ұзындығы 27,3 км, енді жері 6 км, жағалау бойының ұзындығы 73,2 км.

Жағалау сипаты
--------------

Түбі тегіс, жағалауы саздақты жазық. Төңірегі ойдым-ойдым батпақты сор. Жағалауында қамыс, құрақ өскен. Атырабының 10%-ынан астамы егістік, тың жері бозды-бетегелі, жусанды келген. Көл маңы жайылым ретінде пайдаланылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
**Аносмия** — иіс сезу түйсігінен айырылу немесе иіс сезудің тұрақты төмендеуі. Әдетте бұл иіс сезу рецепторлары немесе бас миының зақымдануынан болады, бірақ сонымен бірге туа біткен аносмия да кездеседі.

Түрлері мен пайда болуы
-----------------------

Аносмия туа бітуі және жүре пайда болуы мүмкін.

Жүре пайда болған аносмия жүйке жолдарының зақымдалуымен (вирустық аурулардың нәтижесінде), мидың кейбір зақымдануымен, сондай-ақ ринит және басқа аурулармен ауа өткізгіштігінің бұзылуымен байланысты болуы мүмкін.

Аносмияның нейрогендік түрі өте сирек кездеседі. Оған бастың маңдай бөлігінің жарақаты немесе мидың фронтальды лобтарындағы ісік, химиялық реагенттермен улану әкеледі. Иіс жоғалудан басқа, дәм сезу қабілеті күрт төмендейді.

Аносмияның асқынуын көптеген аурулар тудыруы мүмкін: жіті инфекциялық аурулар, созылмалы іріңді синусит, энцефалит, есту жүйкесінің невриті (әсіресе инфекциялық этиология), ми ісігі, мұрын жарақаты, иіс сезу нервтерінің жарылуына әкелетін этмоидты сүйектің сынуы. Сонымен қатар, аносмия атропинмен, морфинмен, тіпті никотинмен уланған жағдайда пайда болады.

Диагностикасы
-------------

Көптеген клиникалық зерттеулерге негізделген, дұрыс диагноз қою өте маңызды, өйткені аносмия өлімге әкелетін аурудың жалғыз белгісі болуы мүмкін.

Аурудың мүмкін себептері
------------------------

* Бас миының зақымдануы;
* Иіс сезу жолдарының дамымауы;
* Мұрынның хош иісті шырышты қабығының аурулары: мұрын ісіктері, қабыну аурулары (ринит, синусит немесе суық);
* Мұрын полипі;
* Ортаңғы ісіктер немесе алдыңғы бас сүйек шұңқырының басқа көлемдік түзілмелері.
* Левидің дене кемістігі;
* Паркинсон ауруы;
* Covid-19;
* Альцгеймер ауруы;
* Токсиндер (әсіресе акрилат, метакрилат және кадмий);
* Темекі шегу.

Сілтемелер
----------

Аносмия
АНОСМИЯ: БЕЛГІЛЕРІ, САБАҒЫ ЖӘНЕ ЕМІ

* Ортаққор логотибі Ортаққорда бұған қатысты медиафайлдар бар: **Аносмия**
**Екінші Пуни соғысы** (римдіктердің тарихында «Ганнибалға қарсы соғыс» және Ганнибал соғысы, б.з.б 218— 201) — басында Рим мен Карфаген тұрған одақтардың арасындағы әскери қақтығыстар. Олардың мақсаты Жерорта теңізі аймағына үстемдік жүргізу болды. Әркезде Рим жағында Сиракуз, Нумидия, Этолиялық одақ және Пергам соғысса, Карфаген жақта — Македония, Нумидия, Сиракуз және Ахейлік одақ болды.

Соғыстың барысы
---------------

Соғыстың ресми себебі карфагендік қолбасшы Ганнибалдың испан қамалы Сагунтты (Римнің одақтасы) басып алуы болған еді. Осыдан кейін римдіктер Карфагенге соғыс жариялады. Соғыстың бастапқы кезеңінде Ганнибал бастаған карфаген әскері римдіктерден үстем болып отырды. Карфагендіктердің ең маңызды жеңісі Канна түбіндегі шайқаста болған еді. Осы шайқастың нәтижесінде Македония Карфагенның одақтасы атанды. Алайда римдіктер жағдайын қалыпқа келтіріп, қарсы шабуылға шықты. Соғыстың нүктесін Зам түбінде болған шайқас қойды. Жеңіліс тапқан Карфаген бітім сұрауға мәжбүр болды. Соғыстың нәтижесінде Карфаген Африка маңайындағы барлық иеліктерінен айырылды, ал Рим болса батыс Жерорта аймағындағы ең қуатты мемлекетке айналды.

Дерекөздер
----------

Сыртқы сілтемелер
-----------------
**Екінші Маңғыстау болысы** — Қырғыз АКСР-дағы Адай уезінің әкімшілік бөліну бірлігі.

Әкімшілік бөлінуі
-----------------

7 әкімшілік ауылда 1215 қожалық бар.

Халқы және көшу жолдары
-----------------------

Негізгі рулары: Шоңай-Әлмембет. Тоқсанбай ауылында 320 үй болса, 215-i жыл бойына Отпан шоқысының маңында, 150 үй қыста Қарабұғазға дейін, жазда Ойыл жөне Сағыз өзендеріне дейін көшеді. Бөгембай-Боқай ауылында 240 үй бар. Одан 50 үй Орск қаласы маңын мекендейді. 160 үйі Тоқсанбайлықтармен бірге Қаратау бойында отырады да, 30 үй Қарабұғаз шығанағы мен Сағыз өзендері арасында көшіп жүреді. Табынай ауылында 600 үй бар, одан 200 үй Нарын — Бөкей губерниясының аумағын жайлайды. 200 үй Орал губерниясының Қақбақты, Ащысай болыстарымен бірге қоныстанса, 200 үй Адай уезінің жері Таушықта және Қаратау бойында Бөгембай-Боқай ауылдарымен бірге көшіп жүреді. Бәубек ауылында 260 үй болса, одан 240 үй Қараеспе-Сартағанда отырады. Ал олардың 20 үйі өз болысындағы көшетіндермен бірге жүреді. 200 үй болыстағы әртүрлі рулар Сағыз өзеніне дейін бойлап барады. 10 үй Бекі, Сәубетте отырады.

Дереккөздер
-----------

* Маңғыстау энциклопедиясы, 4том
Қазақтың дәстүрлі музыкалық аспаптардың ішінде **ыспалы аспаптардың** сипаты, заты және жасалу әдіс-тәсілдері жалпы түрік тектес халықтардың барлығына бірдей ортақ. Олардың бүгінге дейін сазген, қылқобыз, нарқобыз, егек, бозаншы секілді бірнеше үлгі-нұсқалары қалыптасты.

Қылқобыз
--------

*Толық мақаласы: Қылқобыз*
**Қылқобыз** - көне аспап ретінде космологиялық, діни-ғұрыптық салттарда, абыз-жыраулар қолданысы мен бақсылық әрекеттермен байланысты дамыған. Шанағы емен, үйеңкі, қарағай, долана секілді қатты жынысты ағаштан тұтас ойып жасалады, қыл ішекті болып келеді. Кей жағдайда ішіне түрлі магиялық әсер беретін темір сақиналар тағылады.

Ішекті ыспалы
-------------

*Толық мақаласы: Ішекті музыкалық аспаптар*
**Ішекті ыспалы** аспаптың ел арасына кең тарай қоймаған этнографиялық нұсқаларына *сазген*, *егек*, *бозаншы* аспаптары жатады.
Ыспалы аспаптардың ішектері жылқының жалқұйрығынан алынады. Ертедегі шеберлер мен қобызшылар қылды жылқылар табында жүрген дерінен көктемнің соңына қарай күзеп алатын болған. Себебі, тірі жылқы қылының тартылыс күші көп, энергиясы мол болып келеді. Сондықтан да қобызшылар ыспалы аспаптраға өлген жылқының қылын пайдаланбайды. 
Ыспалы аспаптардың ішінде ішегі тарамыстан жуан етіп ызып жасалатын аспап - **нарқобыз**.
Хорхе Молина
Хорхе Молина Видаль (ағл. Jorge Molina Vidal; 22 сәуір 1982 жыл, Алькой) — Испания елінің футболшысы, «Реал Бетис» клубының шабуылшысы.

Өмірбаяны
---------

23 жасқа дейін Молина тек қана Терсерде ойнап, «Алькояно», «Бенидорм» және «Гандиа» сияқты клубтардың құрамында болған. Ол 2007/2008 жылдарда «Полидепортивоның» құрамында ойнаған кезде, оның кәсіпқой дебюты басталды. Ол сол маусымда 5 гол қағып, командасының үздік ойыншысы болып атанды. Бұл тәжірибені ол қысқа мерзімде алды. Бірақ ол 30 матч ойнағанымен, оның командасы ұшып кетуден құтыла алмады. Қазанның 29-да ол хет-трик орындап, «Вильярреалды» ұтып, өзінің командасын Копа дель Рей маусымында жеңіске жеткізді.

2009 жылы жазда Молина 2 дивизионның «Эльче» командасымен келісім шарт орнатты. Оның бірінші сезоны керемет өтті. Ол 26 гол соғып, чарттардың ең бірінші орындарында болды. 

2010 жылы 29 маусымда Молина «Реал Бетиске» ауысып, 4 жылғы келісім шартқа қол қойды.

Ол «Реал Бетисте» бірінші жылда тізесінің зақымдануына қарамастан, аз гол тықпады. 2011 жылдың 19 қаңтарында «Бетисте» ойнап, ол «Барселона» клубының қақпасына 2 гол соғып, «Барселонаны» ұтқан бірінші клубқа дейін өз клубын жеткізді.

Молинаның көмегімен «Бетис» Үздік лигаға жете алды. Оның үздік лигадағы бірінші матчы 29 жасында болды, ал бірінші дебюттық голы 2011 жылдың 15 қазанында «Реал» командасына қарсы ойнағанда болды.

Дереккөздер
-----------



1. ↑
2. ↑
Жәндікқоректілер
Жәндікқоректілер
**Жәндікқоректілер**(Іnsectіvora) – сүтқоректілердің бір отряды. Жәндікқоректілердің 7 тұқымдасы, 370-ке жуық түрі Гренландия, Антарктида, Австралия және Оңтүстік Американың біраз жерінен басқа жер жүзіне кең тараған. Қазақстанда 4 тұқымдасқа жататын 11 түрі бар. Жәндікқоректілердің өте ертеде пайда болған, олардың қазба қалдықтары төменгі бор кезеңінен табылған. Дене тұрқы 3 – 39 см, бассүйегі алға қарай созылыңқы, тұмсығы сүйір. Көздері кішкене, кейбір түрлерінде тері астында болады. Жүні қысқа, қалың түкті (көртышқан, жұпар тышқан, жертесер), кейбіреулерінде қылды (тенректер) немесе тікенді (кірпі). Аяқтары қысқа, бес саусақты, табаны тұтасымен жерге тиіп жүреді. Құйрығы өте қысқа (кірпі) не құйрығының ұзындығы дене тұрқына жақын түрлері де бар (жұпар тышқан). Тері бездері жақсы дамыған. Миының сыртында иірімдер, сайшалар айқын байқалмайды. Алдыңғы миының маңдай бөлігі өте жақсы дамыған. Қорек талғамайды, бірақ жануартектес қоректі жақсы жейді. Қорегі – омыртқасыздар, ұсақ омыртқалылар. Жемін түнде аулайды. Жәндікқоректілердің біразының кәсіптік маңызы бар (жұпар тышқан, т.б.), зиянкестерді жеп пайда келтіреді, ауру тарататын кенелерге аралық ие болып, ауру тарататын түрлері де кездеседі. Қазақстанда жәндікқоректілердің 3 тұқымдасқа (кірпілер, көртышқандар, жертесерлер) жататын 17 түрі кездеседі. 2 түр (көптісті жертесер мен жұпар тышқан) Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ Энциклопедиясы"
**Ихтиофтироз** - әр келкі кірпікшелермен біркелкі қапталған инфузория, ұзындығы 0,5-0,9мм, денесі шар тәрізді. Ихтиофтирус көптеген балықтардың тоқ ішегі мен желбезегінде және көз бұршағында тіршілік етеді. Паразиттер теріге ене отырып, желбезекке, содан көзге, эпителиймен өсе отырып денеің терең қабаттарына дейін енеді. Паразиттер қоршаған ортада көбейеді. Терісін жарып шыққан балықтардың денесі судың терең қабатына батып, нәзік циста қабатын түзеді. Ал цистаның ішінде инфузория бөліну арқыл көбейеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Семей мемлекеттік университеті ,«Өсімдік, балық және ара шаруашылығы өнімдерін ветеринариялық санитариялық сараптау», оқу әдістемелік кешені, ПОӘК 042-14-03.01.20.9/032012ж
*Басқа мағыналар үшін Жәнібек деген бетті қараңыз.*
**Жәнібек** — Батыс Қазақстан облысы Жәнібек ауданындағы ауыл, аудан және Жәнібек ауылдық округі орталығы, темір жолы стансасы.

Географиялық орны
-----------------

Облыс орталығы - Орал қаласынан батысқа қарай 440 км жерде, ақ жусан аралас шөл бидайық, көкпек, бұйырғын өскен, сортаң, cop келген қоңыр, бозғылтқоңыр топырақты шөлейт белдемде орналасқан.

Халқы
-----

1999 жылы тұрғындар саны 7580 адам (3783 ер адам және 3797 әйел адам) болса, 2009 жылы 7460 адамды (3663 ер адам және 3797 әйел адам) құрады.

Тарихы, кәсіпорындары
---------------------

Іргесі 1904 жылы қаланған. Жәнібекте май, нан зауыттары, элеватор, жанармай, ауыл шаруашылы техника бірлестігі, тұрмыс қажетін өтеу комбинаты, құрылыс, көлік, т.б. кәсіпорындары, 11 шаруа қожалығы мен серіктестіктер, өндірістік кооперативтер ұйымдастырылған.

Инфрақұрылымы
-------------

Жароков атындағы орта мектеп, А. Оразбаева атындағы орталау мектеп, жалпы білім беретін мектеп-интернат, мәдениет үйі, ауданы аурухана, отбасылық-дәрігерлік амбулатория, т.б. мекемелер бар. Жәнібекте Азамат соғысы мен Ұлы Отан соғысында қаза тапқандарға обелиск-ескерткіш, Қазақстан партия және мемлекеттік қайраткері Алма Оразбаеваға мемориал-тақта, Кеңес Одағының Батыры Мәншүк Мәметоваға, әскери-саяси басшы Х.Халиуллин және қазақ ақыны Тайыр Жароковқа ескерткіштер орнатылған.
Ауыл арқылы Астрахан-Саратов темір жолы өтеді. Тұрғындары басқа елді мекендермен автомобиль және темір жол арқылы қатынасады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Республикасы халқының жынысы және жергілікті жердің типіне қарай саны (2023 жылғы 1 қаңтарға)
2. ↑  2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том
3. ↑  Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2002 ISBN 9965-607-02-8


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

|  Батыс Қазақстан облысы Жәнібек ауданы елді мекендері |
| --- |
|  |
| 

 Ақадыр •
 Ақоба •
 Борсы •
 Еңбекші •
 Жақсыбай •
 Жасқайрат •
 Жәнібек •
 Жігер •
 И. Жұмаев атындағы ауыл •
 Қамысты •
 Қолтабан •
 Құрсай •
 Майтүбек •
 Өнеге •
 Таловка •
 Тау •
 Тегісшіл •
 Ұзынкөл 
 |

 |
**Жәнібекшалқар** – Ақмола облысы Қорғалжын ауданындағы көл. Қорғалжын ауылынан оңтүстікке қарай 16 км жерде, теңіз деңгейінен 327 м биіктікте орналасқан.

Гидрографикасы
--------------

Аумағы 19,1 км2 (суы мол жылдары 21,5 км2-ге дейін ұлғаяды). Ұзындығы 7,5 км, енді жері 6,3 км. Жағалау бойының ұзындығы 26,2 км. Көлге Нұра өзені құйып, ағып шығады. Батыс, солтүстік және шығыс жағалаулары жайпақ, оңтүстігі тіктеу. Солтүстік-шығысында ұзындығы 1,5 км, енді жері 1,2 километр болатын түбек орналасқан. Көл табаны лайлы. Көл, негізінен, Нұра өзенінің суымен, қар және жер асты суларымен толысады. Қарашада суы қатып, сәуірде ериді. Суы тұщы, мал суаруға пайдаланады. Суында мөңке, оңғақ, нәлім, алабұға, торта, шортан және аққайран тіршілік етеді. Су құстары (қаз, үйрек) ұя салады. Солтүстік жағалауында қамыс, құрақ өседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. – 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
**Кәрібжанов, Жәнібек Сәлімұлы** — ҚР Парламенті Мәжіліс төрағасының орынбасары, Мәжіліс (IV шақырылым) депутаты.

1948 ж. қарашаның 23 Ресей Федерациясы Омбы облысы, Шербакөл ауданы Айбас ауылында туған. Арғын тайпасының Атығай руының Бағыс бөлімінен шыққан.

1971 ж. С.М.Киров атындағы Омбы ауыл шаруашылығы институтын бітірген. Экономика ғылымдарының кандидаты.

1989 ж. Қазақ КСР Мемлекеттік агроөндіріс комитеті агроөндіріс кешенін экономикалық дамыту және әлеуметтік жоспралау Бас басқармасының бастығы, Қазақ КСР Мемлекеттік агроөндіріс комитеті төрағасының бірінші орынбасары — Қазақ КСР министрі.

1996 ж. ҚР Премьер-минстрінің орынбасары, Ақмола облысының әкімі қызметтерінде болған.

1999—2001 жж. Қазақстан Республикасы Президентінің Кеңесшісі.

2001—07 жж. Қазақстан Республикасының ҚХР-дағы Төтенше және Өкілетті елшісі, ҚР Вьетнамдағы, Монғолиядағы, Корей Халық Демократиялық Республикасындағы Төтенше және Өкілетті елшісі.

2007 ж. қаңтар — 2008 ж. мамыр Шығыс Қазақстан облысының әкімі.

2008 ж. мамырдың 14 ҚР Парламенті Мәжіліс (IV шақырылым) төрағасының орынбасары.

Марапаттары
-----------

* «Парасат» орденімен;
* II дәрежелі «Достық» орденімен;

және медальдармен марапатталды.










1. ↑   Мұрағатталған 26 желтоқсанның 2021 жылы.
2. ↑  Түркістанда тағлымды шара өтті | DalaNews (kk-KK) (15 шілде 2017).
3. ↑
**Қоғамдағы саяси жүйе мен саяси процесс**

Саяси процесс — қоғамның саяси өмірінің өзегі, өйткені
ол саяси жүйенің өзіндік ерекшеліктерін анықтайды. Ол
өте кең әлеуметтік орта бола отырып, өзінде әлеуметтік-
саяси өмірдің барлық проблемаларын қамтиды. Саяси
жүйеге теріс әсерлер, оның қарсы реакциясы, саяси
жүйенің ішкі қайта құрылуы, әр түрлі саяси акциялар, саяси
өмір агенттерінің өзара әрекет белсенділігі, формалары,
әдістері, басымдықтар және олардың идеологиялық
бейнеленуі — осының барлығы саяси процестің шынайы
аспектілері.

"Саяси процесс" ұғымы әр түрлі деңгейде көрінеді. Оның
ең ауқымды деңгейі — тұтастай қоғамның саяси процесі
ретінде барлық саяси өмірдің өзегі болуы. Ол іштей құрылымданған және кезеңдерге, жеке бөліктерге, оқиғаларға
ыдырауы мүмкін. Осы құрылымдық элементтердің әрқайсысын жеке саяси процесс ретінде қарастыруға да болады.
Мысалы, елдің президентін немесе парламентін сайлау жеке
саяси процесс болып саналады. Жеке басталып, аяқгалған
саяси акцияны да саяси процесс деуге болады. Осыған ұқсас
акцияларда қоғамның саяси өмірінің ерекшеліктері толық
көрініс тауып отырады.
Осы ретте, қоғамда өтіп жаткан қоғамның саяси өміріне
және саяси процеске тарихи тұрғыдан келіп, оларды даму
үстінде қарастырған жөн.
Бұл тұрғыда қоғамдық дамуды дәстүрлік және
дәстүрліктен кейінгі сатыларға бөлудің методологиялық
мағынасы зор.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Теориялық саясаттану. Оқулық. — Алматы: Издательский центр ОФППИ «Интерлигал», 2005. ISBN 9965-537-99-2
**Истборн** (ағыл. Eastbourne) – Шығыс Сассекс графтығының қаласы және Англия азаматтарының сүйікті суға түсу жерлерінің бірі. 2009 жылдың статистикасы бойынша Истборнда 97 992 адам тұрып жатыр.

Тарихы
------

XIX ғасырға дейін Истборн кішкетай ауыл болған. Оның төрт ауданы қала шамасына дейін өсіп, темір жол пайда болған соң Истборн викториандық курорт қалаларының бірі болып, әлі курорт қала ретінде саналады.

Истборн 162 метрге жететін Бичи-Хед (Beachy Head) бор жартасының (меловой утес) шығысында орналасқан. Фридрих Энгельстің өсиетхатына байланысты оның күлі осы жартастың үстінде шашыратқан.

Халықаралық оқиғалар
--------------------

Истборн әлемге өзінің аэрошоуларымен танымал.

Осы қалада Devonshire Park Lawn Tennis Club деген клуб түрлі халықаралық үлкен теннис жарыстарын өткізеді. Оның орталық кортының трибуналарында сексен мың адамды сыйғыза алады.
**Жулиано Хаус Беллетти** (порт. *Juliano Haus Belletti*; 20 маусым 1976 жыл, Каскавеле, Парана, Бразилия) — бразилиялық футболшы, қорғаушы. 2002 жылғы әлем чемпионы.

Карьерасы
---------

Карьерасында Бразилия, Испания, Англия чемпионаттарында ойнады. 2002 жылғы әлем чемпионатына барғанымен, тек бір ойында (Түркиямен кездесуде бес минут қана) алаңға шықты, соған қарамастан әлем чемпионы атанды. 

Карьерасын "Крузейро" клубында бастады. Одан кейін "Сан-Паулу" клубына ауысып, алты жыл бойы ойнады (1994-2000). 

2000 жылы "Вильярреал" футболшысы атанды. 

2004 жылы "Барселонаға" ауысып, тағы да жұлдызды шақтарын бастан өткізді, Испания чемпионы атанды, Чемпиондар лигасын ұтып алды. 2006 жылы чемпиондар лигасының финалында "Арсеналға" қарсы ойында 71 минутта Олегердің орнына алаңға шығып, 10 минуттан соң матч тағдырын шешкен голды соқты (2:1). 

2006/07 жылғы маусымда клубқа жаңадан келген Джанлука Дзамброттамен негізгі құрам үшін күресуге тура келді. 

2007 жылы жазда "Челсиге" ауысып, үш маусым ойнады. Тек 2010 жылы кететін жылы ғана Англия чемпионы атандыы. 

2010 жылы "Флуминенсеге" ауысты, бұл жақта да жарақатының кесірінен алаңға көп шыға алмады. 

2011 жылы маусым айында "Сеараға" ауысты, бірақ арада бір ай өтпей карьерасын аяқтады.

Жетістіктері
------------

### Командалық

**«Крузейро»**

* Минейро лигасының чемпионы: 1996

**«Атлетико Минейро»**

* Минейро лигасының чемпионы: 1999

**«Сан-Паулу»**

* Паулиста лигасы (2): 1998, 2000
* Рио-Сан-Паулу турнирі: 2001

**«Барселона»**

* Испания чемпионы (2): 2004/05, 2005/06
* Испания суперкубогы (2): 2005, 2006
* Чемпиондар лигасы: 2006

**«Челси»**

* Англия чемпионы: 2009/10
* Англия кубогы (2): 2008/09, 2009/10
* Англия суперкубогы: 2009

**«Флуминенсе»**

* A сериясының чемпионы: 2010

**Бразилия**

* Әлем чемпионы: 2002

### Жеке

* «Челсидің» маусымдағы үздік голының авторы: 2008

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Juliano Belletti Profile, News & Stats | Premier League  (ағыл.).  www.premierleague.com. Тексерілді, 31 желтоқсан 2019.

Сілтемелер
----------

* Жулиано Беллетти
* Беллетти (footballdatabase.com)
**Фреезия** (лат. *Freesia*) – құртқашаштар тұқымдасына жататын, бойының биіктігі 50-60 см тамыртүйнекті өсімдік. Жапырағы лилейниктерге ұқсайды. Гүлінің түсі ақ сары, қызыл, сия көк, күлгін. Бұл гүлді көбіне жылыжайда өсіріп, гүлсидамын композицияларға пайдаланады. Шілде айынан бастап 1,5 ай гүлдейді. Жас көшеттерін отырғызғанда абай болғаны дұрыс. Тамыртүйнегі қыйсайып, несынып қалса гүлдемеуі мүмкін. Гүлі молболу үшін топырақ құрамында калий, азотболу керек. Тұқымын себу арқылы жәнетамыртүйнегін бөліп көбейтеді. Тұқымынсебу үлкен жауапкершілікті талап етеді. Сондықтан 3-4 жылда бір рет көктемдетамыртүйнегін бөліп көбейтсе, 4-5 айдан соң гүл жарады.
***(108) Гекуба*** (көне грек Ἑκάβη) — ашық спектрлік S сыныбына жататын басты белдеудің үлкен астероиды. Астероидтың орбитасы Гигей тұқымдастарының орбиталарына жақын орналасса да, оның құрамына кірмейді. Себебі (10) Гигеяның құрамы С сыныбының қара астероидына жатса, (108) Гекубаның құрамы силикатты болып табылады.

Астероидтың температурасы 81 К-дан 215 K-ге дейін өзгере алады (192°C-дан (-58) °C-ға дейін).

Оны Дюссельдорф обсерваториясында неміс ғалымы Роберт Лютер 1869 жылы 2 сәуірде ашқан болатын. Астероидтың аты көне грек мифологиясына байланысты Приама патшаның әйелі Гекубаға байланысты қойылған.

Сурет:(108) Гекуба.pngГекуба астероидының орбитасы
A. Көмір
**Көміржаралу теориясы** - көмір субстанциясының бастапқы материалы мен оның көмірге айналу процестері туралы үғымдар. Негізінен гумидтердің жаралуы жоғары сатыдағы өсімдіктермен, ал сапропелиттер төменгі сатыдағы организмдермен байланысты деген түсінік қалыптаскдн. Көмір жаралуда әр түрлі шамада бастапқы материалдың барлық құрамбөліктері (лигнит, целлюлоза, битум, май, микроорганизмдер және т.б.) қатысады, олар ыдырап, биохимиялық өзгерістерге түседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Геология — Алматы: «Мектеп» баспасы, 2003.ӀSВN 5-7667-8188-1 ӀSВN 9965-16-512-2
**Мальта университеті** (мальт. L-Università ta' Malta, ағылш. *University of Malta*) - Мальтада орналасқан жоғарғы оқу орны. Оқу ағылшын тілінде жүргізіледі. Мальта университетіне қабылдау ешбір емтихансыз тек орта білім аттестатына негізделеді. Сонымен қатар шетел азаматтары ағылшын тілі деңгейін куәландыратын сертификат ұсынулары қажет. Ағылшын тілін минималды білу деңгейі TOEFL ibt 61, IELTS 5.5.

Сипаттама
---------

*Мальта университеті* Еуропадағы ең ескі оқу орындарының бірі. Ол 1592 жылы Иезуиттер Орденімен құрылды. Ал 1578 жылы Рим папасынан философия, құқық магистрі және докторын тағайындау құқығын алды. Бүгінде Мальта университеті үлкен абыройға ие және оның дипломы әлем бойынша мойындалады. Университет қабырғасында 70-тен аса елден келген студенттер білім алады. АҚШ, Франция, Ұлыбритания, Италия және тағы басқа елдермен отырған келісім-шарттарға сәйкес аталған ЖОО студенттері мен оқытушыларының басқа университтерге алмасу мүмкіндіктері бар. Университет көптеген университеттік ұйымның мүшесі: Community of Universities of the Mediterranean, the Compostela Group, the Santander network, the Utrecht network. Сонымен қатар, Мальта университеті NAFSA (Association of International Educatores) және CIEE (Council for International Educational Exchange) халықаралық ұйымдарының мүшесі болып саналады.

Жалпы анықтама
--------------

* Студенттер саны: шамамен 9 мың.
* Бакалавриат мамандықтары: археология,шетел тілдері (ағылшын, француз, итальян, мальта), аударма теориясы, шығыстану, тарих, халықаралық қатынастар, әлеуметтану, философия, педогогика, қаржы, менеджмент, физика, химия, математика, информатика, инженерлік, құқықтану, компьютер ғылымдары.

* Магистратура мамандықтары: дипломатия, философия, шетел тілдері, аударма теориясы, халықаралық қатынастар, физика, химия, математика, информатика, инженерлік, құқықтану, компьютер ғылымдары, экономика.

* Оқу мерзімі: бакалавриат – 3 жыл, магистратура - 1,5-2 жыл
* Оқу жылының басталуы: қазан, ақпан
* Мекендеу құны : €800 - 1000 айына

Мекендеу
--------

Студенттер университет маңында студенттік пәтерлерде тұра алады. Әр пәтерде бірнеше жатын бөлме, қажетті жабдықтармен жабдықталған ас үй бар. Мекендеу құнында сонымен қатар төсек-орын жабдықтары және апта сайын үй жинастыру қамтылған. Студенттік пәтер топтамасына ресторан, шағынмаркет, кір жуатын үй, теннис корты, бассейн, ойын бөлмелері кіреді.

Атақты түлектер
---------------

* Эдвард Фенек Адами — Мальта президенті (2004-2009)
* Джордж Абела — Мальта президенті ( 2009 жылдан бастап)
* Гвидо де Марко — саясаткер
* Лоуренс Гонци — саясаткер
* Эдвард де Боно — психолог және дәрігер
* Ким Чен Ир
* Кармел Ингуанез

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Мұрағатталған 15 сәуірдің 2014 жылы.
2. ↑

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Ресми сайты  (ағыл.) Үлгі:Ref-mt
**Көтергіш құралым**  – ғимараттар мен құрылыстардың беріктігін әрі орнықтылығын қамтамасыз ететін және салмақ әсерлерін қабылдайтын негізгі құрылымдық элемент (арқалық, ферма, жақтау, арка, күмбез, қабырға, т.б.). К. қ. сыртқы мех. әсерлерге қоса өзінің салмағын да табанына түсіреді. К. қ. өзінің үстінен түскен күштің қысу әсерлерін қабылдайтын тік құралымды (қабырға, тіреуіш, баған, т.б.) және ию мен созу әсерлеріне арналған көлденең құралымды (панель, арқалық, шатырлық фермалар, т.б.) болып екіге ажыратылады. Геом. пішіні бойынша К. қ. сызықтық (баған, арқалық, т.б.), жазық (панель, тақта, төсем, ферма) және кеңістіктік (күмбез, қабықша, кеңістіктік блоктар) болып та бөлінеді. К. қ. бетоннан, темір-бетоннан, табиғи не жасанды тастардан, кірпіштен, болаттан және ағаштан жасалады. К. қ-дар тікелей құрылыс алаңында (мыс. кірпіш қабырға, тұтас темір-бетонды құралымдар) немесе з-тта дайындалған элементтерден (ірі панельдер мен блоктардан, қаңқадан, фермалардан, т.б.) құрастырылады. Ғимараттардың (үйлердің) К. қ-ына қабырға, іргетас, арқалықтар, аралық қабырғалар, шатырлық фермалар, т.б. жатады.
**Бейсеуов атындағы көше (Алматы)** - Көшеге қазақ саз өнерінің жарқын жұлдызы, әндері халық арасына кең тараған композитор, Қазақстан Республикасының халық әртісі Әсет Бейсеуовтің есімі (Алматы қаласы мәслихатының 02.07.2008 №126 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 14.07.2008 №3/555 қаулысы) берілген. Бейсеуов Әсет (1938 - 1996) Алматы облысында дүниеге келген. Ол артына 500-ден астам ән қалдырған. Композитордың «Гүлдер», «Шақырады көктем», «Армандастар», «Қайда да біргесің» және «Туған ел» сынды ән-жинақтары жарияланған.

Көше Медеу ауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 1200 метр.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алматы көшелері. Анықтамалық энциклопедия. – Алматы: "ИП Волошин" баспасы, 2009. ISBN 978-601-7157-18-0
**Бейсенғали Тәйкіманов** (1904-1988) - журналист. 

  

Семей педагогикалық техникумын бітіргеннен кейін (1931) бүкіл өмірін баспасөз қызметіне арнайды.
Семейдің «Қызыл Дала», республикалық «Темір-жолшы», «Лениншіл жол», «Халық мұғалімі», «Социалистік Қазақстан» газеттерінде істейді. 1943 жылдан Қарағанды облыстық «Советтік Қарағанды» газеті редакторының орынбасары, 1944-1961 жылдарында редакторы. 1961-1964 жылдарында Шығыс Қазақстан облыстық біріккен «Коммунизм туы— Знамя коммунизма» газетінің редакторы.

  

2 мәрте «Құрмет Белгісі» орденімен марапатталған.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5
**Бейтарап сөздер (стилистика)** – тілдің барлық стильдерінде қолданыла беретін сөздер. Ол белгілі бір стильге телулі сөздерге, экспрессиялық реңкі бар сөздерге қарама-қарсы тұрған құбылыс ретінде танылады. Мысалы: дидар – жағымды, сықпыт – жағымсыз мәндегі сөздер.

Сондай-ақ жазушы, мұғалім сөздері стильдік тұрғыдан бейтарап сөздер болса, қаламгер, ұстаз сөздері публицистикалық стильге тән атаулар. Кейбір көп мағыналы сөздер өзінің белгілі бір мағынасында тұрып бейтарап реңкте жұмсалса, басқа бір мағынасында экспрессиялық реңкте қолданылады: түлкі (аң) бейтарап, түлкі (қу) экспрессиялы. 

Кейбір сөздер өзінің тура мағынасында бейтарап реңкте болса, ауыспалы мағынасында экспрессиялы болып келеді. Мысалы: жануарларға қатысты тура мағынасында жұмсалатын үрді, ырылдады, осқырынды деген т.б. Бейтарап сөздер адамға қарата айтылса, сөздің экспрессиялық реңкін күшейте түседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ телевизиясы. Энциклопедия. — Алматы: "ҚазАқпарат", 2009, 1-т. — 640 б. ISBN 978-601-03-0070-5
**Сенім білдірген адам** — өзге бір адамның (сенім білдірушінің) мүддесі үшін заңды іс-әрекет жасайтын кісі. Ол сенім білдірушімен шарт жасасуы керек, шарттың мазмұны әрқилы болуы мүмкін (тауар сату-алу, сотта қаралатын іске қатысу, т.б.). Сенім білдірген адам барлық жағдайда сенім білдірушінің атынан және есебінен іс-әрекет атқарады. Сенім білдіруші тапсырма мәнін сенімхатта көрсетеді. Мүлікке билік етуге берілетін сенімхат нотариалдық куәландырылған болуы керек. Сенім білдірген адам міндеттеріне мыналар жатады: тапсырманы тек өзінің орындауы, сенім білдірушіге тапсырманың орындалу барысы туралы мәліметтерді хабарлау, жасалған мәміле арқылы қолына түскен затты, ақшаны, деректі сенім білдірушіге беріп отыру, тапсырма орындалған сәтте мерзімі аяқталмаған болса да сенімхатты қайтару.
**Көтермек**- қазақтың ұлттық ойындарының бірі.

Балалар шеңберге тұрады. Өз ерігімен сайысам дегендер екі бала ортаға шығады, бір-біріне құрамалар бойынша қарама-қарсы тұрады және қарсыласты өзінің арқасына көтеріп алуға тырысады. Ойын күшті дамытады.Қазақтардың салт-дәстүрі бойынша, бозбала тәрбиесімен ерлер айналысатын. Ұлдар ойындарында үлкендерге ұқсасып, олардың шаруашылық әрекеттерін жасайтын, ал қыздардын ойындарында тұрмыстық және отбасылық қатынастар көрінетін.

Дереккөздер
-----------

1. Қазақ халқының сал-дәстүрлері кітабы, Атамұра 2011ж.

2. ↑ Мұрағатталған 2 ақпанның 2014 жылы.
**Темірше Сарыбайұлы** (20.10.1941 жылы Қызылорда облысы Жалағаш ауданы Мырзабай ахун ауылы) - ақын. Қызылорда мемлекеттік университетін бітірген (1968). 1968 - 1976 жылдары Жалағаш ауданындағы "Жаңадария", Сырдария ауданындағы "Сырдария" газеттерінде бөлім меңгерушісі қызметтерін атқарған. 1982 - 1988 жылдары Қазақ телеарнасында, "Заман-Қазақстан" республикалық газетінде, халық шығармашылық үйінде қызмет істеген. Қазақстан жазушылар одағы жанындағы әдеби қорда бөлім меңгерушісі болды. Қазір республикалық "Балдырған" журналының бөлім меңгерушісі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
**Көсемсөз**, публицистика (лат. *publіcus* – қоғамдық) – әдебиет пен журналистиканың қоғамдағы көкейкесті, өткір мәселелерді қозғайтын саласы.Публицист сөзі <<Публицистика>> деп аталатын жанрға қатысты пайда болған. Публицист публицистикамен айналысатын адам. Публицистика- латынның *<publich>*- қоғамдық деген сөзінен шыққан, яғни өмірдің әлеуметтік, өндірістік, ғылыми, мәдени және басқа құбылыстарын өмірдеректерін негіз ететін әдеби жанр. Публицистика белгілі бір күннің, сол дәуірдің саясатымен, философиялық көзқарастарымен байланыстырады. Көсемсөз халықтың рухын көтеретін ұшқыр да уытты көркем тілмен жазылады, көпшілікті игі іске шақырады, бір мақсатқа жұмылдырады.

Зейнолла Қабдоловтың зерттеуі
-----------------------------

Ахмет Байтұрсынұлы публицистикалық очеркті «көсемсөз» деп атаған, ол оның авторын «көсемсөзші» деген. Бұл – қысқа көлемді көркем шығарма. Мұнда да үлкен шындықтың кішкене бір бөлігі, адам өмірінің аздаған эпизоды нәрлі тілмен әрлі суреттер арқылы шебер, тартымды бейнеленуге тиіс. Көсемсөз – өз кезінің үні, жаңаның жаршысы. Орыс жазушысы Максим Горький публицистикалық очеркті ғылыми-зерттеу мен әдеби шығарманың ортасында тұрған аралық зат деп түсіндіреді. Себебі очерк болашақ көлемді көркем шығарманың эскизі сияқты. Мысалы, А.Фадеев «Жас гвардия» романынан бұрын дәл осы тақырыпқа очерк жазып, барлау жасағаны мәлім. Сондай-ақ қазақ әдебиетіндегі Мұхтар Әуезовтің - «Өскен өркені» Сәбит Мұқановтың «Тыңдағы толқындары», Әбдіжәміл Нұрпейісовтің «Курландиясы» тәрізді бірқатар күрделі туындылар да әуелі очерктерден басталған. Көсемсөздің тілі ұшқыр, лепті, жалынды үндеу ретінде келеді. Осы белгілеріне орай Баубек Бұлқышевтің "Шығыс ұлына хат" шығармасы көсемсөз жанрына жатады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6
2. ↑  Әдебиет. Жалпы білім беретін мектептің 7-сыныбына арналған оқулық. Алматы «Атамұра» 2012

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
**Сафари** - әрбір жанның гардеробында болу керек (must have) стиль. Барлық пішіндегі, сондай-ақ барлық жастағы адамдар кие алады. Тіпті дресс-код қатаң сақталатын жұмыс орындарында да оның элементтерін қолдануға болады. Бұл жағдайда тек қабылан стилі ғана келе бермейді. Бұл стиль тек әйелдер қауымына емес, ерлер гардеробынан да табылады. Сонымен қатар бұл батыл әрі ыңғайлы стиль нағыз ер адамдарға лайық деп саналады. Cуретте көріп тұрғаныңыздай, сафари стиліндегі жеңіл пиджак классикалық жейдемен тамаша үйлесім тауып тұр. Ал ақшылдау түстегі балағы қайырылған сәнді шалбар мен дезерт аяқ киімі образды толықтырып, өте сәнді етіп көрсетіп тұр.

Дереккөздер
-----------

Сән үлгі журналы. - Алматы 2013 ж. - 96 бет.
**Сирету**. Барлау торабының ең ұтымды тығыздығын анықтау тәсілдерінің бірі. Барлау торабын әдейі өте тығыз етіп алғандағы нәтижені және осы торапты екі есе, үш есе, төрт есе т.с.с. сиретуден кейінгі нәтижелерді бір-бірімен салыстыру негізінде нақтылы кенорынның нақтылы параметрінің (мәселен, кен кіріккен қойнауқат қалыңдығының) орташа мөлшері анықталатын болады. Кенорын параметрінің осы мөлшері тұрғысынан сол кенорынды ең тиімді барлаудың ең оңтайлы торабы тығыздығы ретінде барлау тораптарын түгел қанағаттандыратын ең сирек тығыздық алынады. Осылайша анықталған барлау торабының ең ұтымды тығыздығы кенорын ауқымының көршілес қанатын немесе өзге де ұқсас кенорындар алабын барлау барысында қолданылатын болады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мұнай және газ геологиясы танымдық және кәсіптік-технологиялық терминдерінің түсіндірме сөздігі. Анықтамалық басылым.- Алматы: 2003. ISBN 9965-472-27-0