recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Эйлер формуласының геометриялық мағынасы
**Эйлер формуласы** кешендік экспонентаны тригонометриялық функциямен байланыстырады. Формуланы ойлап тапқан Леонард Эйлер құрметіне осылай аталған.

  

Эйлер формуласы кез келген {\displaystyle x} кешендік сан (жекеше түрде нақты сан) үшін келесі теңдік орындалады:

{\displaystyle e^{ix}=\cos x+i\sin x},
мұндағы {\displaystyle e} — {\displaystyle e=\lim \_{x\to \infty }\left(1+{\frac {1}{x}}\right)^{x}},

{\displaystyle i} — жорамал бірлік формуласымен анықталатын ең маңызды математикалық тұрақтылардың бірі.

Туынды формулалар
-----------------

Эйлер формуласының негізінде {\displaystyle \sin } және {\displaystyle \cos } функцияларын былай анықтауға болады:

{\displaystyle \sin x={\frac {e^{ix}-e^{-ix}}{2i}}},
{\displaystyle \cos x={\frac {e^{ix}+e^{-ix}}{2}}}.
Сосын кешен айнымалы тригонометриялық функцияларды енгізуге болады. {\displaystyle x=iy} болсын, онда:

{\displaystyle \sin iy={\frac {e^{-y}-e^{y}}{2i}}=i\mathop {\mathrm {sh} } \,y},
{\displaystyle \cos iy={\frac {e^{-y}+e^{y}}{2}}=\mathop {\mathrm {ch} } \,y}.
Танымал бес негізгі математикалық тұрақтыларды байланыстыратын Эйлер теңдігі:

{\displaystyle e^{i\pi }+1=0}
Эйлер формуласының {\displaystyle x=\pi } болғандағы жеке түрі болып шығады.
**«Мұхтар Әуезов атындағы театры»** — Алматы метросының 6-шы бекеті. Бірінші бағытта «Байқоңыр» және «Алатау» бекеттерінің арасында, Абай даңғылы мен Байзақов көшесінің қиылысында орналасқан.

Тарихы мен атауы
----------------

Бекеттің ашылуы 2011 жылғы 1 желтоқсанда өтті. Ол Алматы метросының іске қосылатын «Райымбек батыр» — «Алатау» бірінші кезегінің бөлігінде болды.

Бекет атауын жақын маңдағы Мұхтар Әуезов атындағы қазақ драма театрынан алды. Жобада «Тұлпар» атауы болды.

Құрылыс барысы
--------------

*1992 жыл* — жақындау камерасының құрылысы басталды.

*2001 жылғы қараша* — «Алатау» бекеті жағынан сол аралық тоннельдің түйісуі.

*2004 жылғы желтоқсан* — «Алатау» бекеті жағынан оң аралық тоннельдің түйісуі.

*2006 жылғы қаңтар* — «Байқоңыр» бекеті жағынан сол аралық тоннельдің түйісуі.

*2006 жылғы маусым* — «Байқоңыр» бекеті жағынан оң аралық тоннельдің түйісуі.

*2006 жылғы тамыз* — көлбеу жүріс құрылысының басталуы.

*2007 жыл* — сол бекет туннелін салудың басталуы.

*2008 жылғы қаңтар* — көлбеу тоннель бойынша 54 тюбингтен 37 тюбинг өтті. Абай даңғылы мен Весновка өзенінің қиылысындағы оқпан үстіндегі қосымша құрылыс бөлшектелді.

*2008 жылғы мамыр* — венткиоск құрылысы басталды.

Архитектурасы мен безендірілуі
------------------------------

Бекеттің ішкі көрінісі гиперпласттан жасалған. Ұлттық ою-өрнекпен және көшпенділердің тұрмысынан көріністермен безендірілген көлемді медальондары бар травертин плиткалары мен бағаналарынан жасалған (16 көрініс — залдың әр жағынан 8-ден). Қабырғалар сонымен қатар жасанды тастан жасалған, карниз профилімен безендірілген. Едендері үлкен өрнегі бар гранитпен қарапайым түрде қапталған. Платформаның ұшында спектакльден көрініс бейнеленген көркем мозаикалық панно орналасқан.

* Бекеттің соңындағы панноБекеттің соңындағы панно
* Бекеттегі медальонБекеттегі медальон
* Ішкі интерьеріІшкі интерьері
* Кіреберістердің біріКіреберістердің бірі
* Театр алдындағы құрылыс орны, 2009 жылТеатр алдындағы құрылыс орны, 2009 жыл
* Баспалдақтан қарағандағы көрінісіБаспалдақтан қарағандағы көрінісі

Жақын орналасқан нысандар​
--------------------------

* М. Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театры
* Қазақ мемлекеттік циркі
* Неке сарайы
* Халықаралық ақпараттық технологиялар университеті
* ҚР мемлекеттік Ә. Қастеев атындағы өнер мұражайы
* Алматы қаласының орталық стадионы

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Метрополитен құрылысының тарихы.  metroalmaty.kz. Басты дереккөзінен мұрағатталған 5 қаңтар 2019.

Сілтемелер
----------

* «Мұхтар Әуезов атындағы театры» бекеті.  metroalmaty.kz. Басты дереккөзінен мұрағатталған 13 тамыз 2022.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеу Бірінші бағыт  |
| --- |
|  |
| 
Райымбек батыр - Жібек жолы - Алмалы - Абай - Байқоңыр - Мұхтар Әуезов атындағы театры - Алатау - Сайран - Мәскеу - Сарыарқа - Бауыржан Момышұлы - Қалқаман - Автовокзал |

 |
М.Әуезов көшесіндегі «Қазақтелеком» агенттігі
**Мұхтар Әуезов көшесі** А.Имановкөшесінен басталып*,* Ә.Молдағұлова
*көшесінде аяқталады*. *Кенесары, Абай даңғылын*, *Ж.Омаров, С.Сейфуллин,*
*Ә.Жангелдин, Бөгенбай батыр даңғылын, Ы.Дүкенұлы, Мәскеу көшелерін*
қиып өтеді. Ұзындығы - 2716,8 м.'
Мұхтар Омарханұлы Әуезов (1897-1961) - қазақтың әйгілі
жазушысы, қоғам қайраткері, ғалым, ҚР Ғылым академиясының
академигі, филология ғылымының докторы, профессор. Шығыс
Қазақстан (Семей) облысының Абай ауданында дүниеге келген. Алты
жасынан атасы Әуездің үйретуімен Абайдың өлеңдерін жаттап өскен.
«Абай жолы» роман-эпопеясы арқылы қазақ әдебиетін әлемге танымал
етіп, ұлы ақынның көркем бейнесін тұлғалауда теңдессіз шеберлік
танытқан қаламгер. Қазақ көркем прозасының, оның ішінде роман
жанрының, драматургияның дамуына зор үлес қосқан классик. Өз
заманының ең жоғары сыйлықтары - КСРО Мемлекеттік сыйлығы
мен Лениндік сыйлықтың иегері.
Бұл көшеде Украина елшілігі, Соғыс ардагерлерінің ауруханасы,
Орталық сөйлесу пункті, Баспочтампт, №2 балалар ауруханасы,
«Перизат» мейрамханасы, «Қан орталығы», Австрия Республикасының
консулдығы орналасқан.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Астана көшелері /Құрастырушы: Е. Тілешев, О. Сүлейменов. Алматы: 2008. ISBN 9965-32-642-8

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы Мұрағатталған 16 қаңтардың 2013 жылы.  (қаз.) (ағыл.) (орыс.)
**Сүйекті торсылдақтар немесе карп тәрізділер** (Cypriniformes) — майшабақтар сияқты карп тәрізділерде қарапайым құрылысты сүйекті балықтар тобы болып есептеледі. Бірақ та бұлардың бас сүйектерінің сүйектенуі майшабақтардан гөрі жақсырақ дамыған. Жүзу торсылдағы ішекпен жалғасып жатады. Қанаттары әдетте жұмсақ болады. Ішкі құлақтың жарғақты иірімдері мен торсылдақтың алдыңғы бөлімін жалғастырып тұратын сүйектер системасы веберов аппараты болады. Бұлар көбіне тұщы суды мекендейді. Олардың өтініш түрлері өте сирек кездеседі. Тау суынан бастап, батпақты тоспа суларына дейінгі алуан түрлі су қоймаларында тіршілік етеді. Көпшілігі (плотва, язь, линь, карас, табан балық) мекенін ауыстырмайды. Кейбір түрлері (вобла, таран, кутум) көбею кезінде миграциялайды. Карп тәрізділер екі тұқымдасқа бөлінеді: карп (Cyprinidae), жайын (Siluridae).

Карптер
-------

Карптердің жақ сүйектерінде тістері болмайды, жұтқыншақ тістері деп аталатын тістері артқы желбезек доғаларына орналасқан. Ол тістерімен азықтық заттарды майдалайды. Бұлар біздің тұщы суларымызда көп мөлшерде, жиі кездесетін балықтар тобы. Оларға өзен мен көлдерді мекендейтін плотва (Rutilus rutilus), өткінші Қара теңіздік тарандар (R.r. haekeli), өзенді мекен дейтін қоқын балық (Leuciscus idus), өткінші Еділ-Каспий трандары (Abramis brama), сазан (Cuprinus carpio), табанбалық (Carassius carassius), қарабалықтар (Tinca tinca) және тағы басқа түрлері жатады.
Карп балықтарының етінің дәмі лосось балықтарының етінің дәмінен нашар болса да, көп мөлшерде болып кеңінен таралуы оларды кәсіптік маңызы бар балықтар қатарына жатқызады.

Жайын
-----

Жайын (Siluridae) тұқымдасы — тісі жоқ, нағыз қабыршағы болмайтын жыртқыш балықтар. Бізде теңіз жағалауларын және Отанымыздың оңтүстік өзендерін мекендейтін екі түрі белгілі. Ең ірілерінің салмағы 250 — 300 кг болады.

Тағы қараңыз
------------

Балықтар

Дереккөздер
-----------

«Омыртқалылар зоологиясы», С. П. Наумов, «МЕКТЕП» баспасы, Алматы 1970, бет 254.
Мұхаммед Әли Джинна (1945)
**Мұхаммед Әли Джинна** 
1876 жылы 25 қыркүйекте Карачи деген елді мекенде дүниеге келген. Үндістандық мұсылман саяси қайраткері, Пәкістанның негізін қалаушы және бірінші генерал губернаторы. Бомбей мен Лондонда білім алып, он тоғыз жасында сонда заңгер болып шығады. Үндістанға оралған соң заңгерлікпен айналысты және1910 жылы Үндістанның империялық заң шығару кеңесіне сайланды. Үндістанның өзін өзі басқаруын, индустар мен мұсылмандардың бірлігін қолдай жүріп 1919 жылы Мұсылман одағына кіреді жәнеҮндістан ұлттық Конгресімен ынтымақтастық мақсатында жұмыс істейді.1920 жылдың аяғы -1930 жылдың басында ол мұсылмандар арасында тым бойұсынушы, ал конгрес партиясында тым исламшыл болып саналды. 1937 жылы Конгресс партиясы Мұсылман одағымен бірлесе провинцияларда коалициялық үкімет құрудан бас тарқан кезде Үндістанның бөлінуі және мұсылман мемлекетін құру жолында әрекет ете бастады. Пәкістан 1947 жылы құрылды, ал Джиннамемлекеттің бірінші басшысы болды сайланды. Ол 1948 жылы көз жұмады. Мұхаммед Әли Джинна ұлт әкесі ретінде ұлықталады.

Britannica Энциклопедиясы
**Хулио Антонио Мелья** (ис. *Julio Antonio Mella*; 25 наурыз 1903(19030325), Гавана, Куба — 10 қаңтар 1929, Мехико, Мексика) - Куба жастар мен коммунистік қозғалысының қайраткері. 1924 ж. Гавана коммунистерінің бірлестігіне кірді. 1925 ж. Куба антиимпериалистік лигасының негізін қалады. Сол жылғы  *Куба коммунистік партиясының* (ККП) Құрылтай съезінде ККП ОК құрамына сайланды. 1929 ж. *Мексика коммунистік партиясына* кіріп, оның ОК-нің құрамына сайланды. 1927 ж. КСРО-да болды. Мексикаға қайтып оралып, Куба эмигранттарының жаңа революциялық ассоциациясын, 1928 ж. Пролитариат студенттері ассоциациясын құрды. Куба диктаторы Х. Мачадо жендеттерінің оғынан қаза тапты.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Аруна LTD. ISBN 9965-893-38-1
**Салман Амин Хан** - тегі үнді американдық ағартушы, кәсіпкер және бұрынғы хедж қордың сарапшысы. Ол Хан Академиясы деп аталатын онлайн білім беру платформасының және коммерциялық емес ұйымның құрылтайшысы. Үйіндегі кішігірім кеңседе отырып Салман Хан 3000 аса академиялық пәндер бойынша видео дәрістер дайындады. Олардың көпшілігі математика мен ғылым тақырыбына арналған. 2012 жылдың қыркүйек айында Хан Академиясының YouTube порталындағы арнасына 400 000 қолданушы жазылыпты. Time журналы Салман Ханды Әлемнің 100 интеллектуалды тұлғаларының тізіміне қосқан. Forbes журналы оны бірінші бетіне шығарып **1 триллион доллар тұратын мүмкіндік** деген тақырыппен шықты.

Білімі
------

Салман Хан Луизиана штатының Жаңа Орлеан қаласында туған. Әкесі Бангладештен, ал анасы Үндістаннан келген. Салман анасымен Жаңа Орлеанда жетіледі. Анасы бірнеше қызмет және бизнес бабымен осында тұрады.

Дереккөздер
-----------
**Тұрсын Елеусізұлы** - 1935 жылы 3 наурызда Алматы облысы, Панфилов ауданы, Алмалы ауылында дүниеге келген.

Жаркенттегі балалар үйі мен интернатта тәрбиеленген. 1957 жылы педагогикалық училищені тамамдал, еңбек жолын үстаздықтан бастаған.1966 жылы ҚазМУ-дің тарих факультетін бітірген соң, Талдықорған қаласындағы «Жетісу шүғыласы», облыстық «Октябрь туы» газеттерінде қызмет атқарған. Облыстық халық ағарту бөлімінде балалар үйлері мен мектеп-интернат секторын басқарады. 1971 — 1987 жылдары республикалық «Спорт» газетінде, «Қазақстан мектебі» журналында, Қазақ радиосында қызмет істейді.

Жетістіктері
------------

«Құрмет Белгісі» орденімен, көптеген медальдармен, Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің, Қазақстан Республикасы Ұлттық Ғылым академиясының Құрмет Грамоталарымен марапатталған. «Баспа және полиграфия ісінің қайраткері». Қазақстан Республикасы Президентінің стипендиянты. «Қазақстанның еңбек сіңірген мәдениет қайраткері».2000 жылғы «Жаңа ғасырға — жаңа ән» байқауының жүлдегері. Қазақ ССР Оқу министрлігінің Құрмет грамотасымен, дипломымен, ҚР Ұлттық Қауіпсіздік комитетінің «Отан сақшысы» басылымының төс белгісімен марапатталған.

Шығармалары
-----------

«Жазушы» баспасынан «Жоғалған ойыншық» (1967), «Балбүлақ» (1975), «Жалын» баспасынан «Сыйлық» (1984) жыр жинақтары, сондай-ақ «Иван Шадрин (1973)», «Жұлдызды ұстаз» (1982) прозалық кітаптары жарық көрді. Республика ақындарының «Жазушы» баспасынан 1986 жылы шыққан «Соны соқпақтар» жыр жинағына ақынның топтама өлеңдері енгізілген.

1998 жылы ИНА «Айқос» баспасы орысша «Люди, Я расту!» деректі повесі мен қысқа әңгімелерін, «ҚазАқпарат» баспасы 2003 жылы «Әйел һәм жалғыздық» атты ғүмырнамалық кітабын, «Нұрлы әлем» баспасы 2003 жылы «Бір жұтым жыр» өлеңдер жинағын, «Тоғанай-Т» баспасы 2008 жылы «Диогенше кеспелеу» романын басып шығарған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса - Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл
Бақайшық сүйектер көбірек аттарға тән. Сирек - ұсақ тұяқты жанурларда кездеседі. Бұлар адам асырайтын немесе аулайтын хайуанаттар. Ботайлықдың бүкіл ХКТ үлгісі, жалпы өмір салты атпен байланысты. Яғни, аттың жоғары қоғамдық маңыздылығы ботайлықтардың дүние танымында, табынатын сиқыршылық жораларында, аңызи түсінктерінде көрініс тапты.
Баспаналардың бірінен бақайшықтың табылуы, ол баспана ботайлықтардың жиналатын және символық белгілерін сақтайтын орны болғандығын білдіреді. 
Иконографияның белгілі бір заңдылықтары бар. Мәселен, барлық бақайшық сүйектердің шеттері кертілген, олар бірден, екіден, үштен, төрттен, бестен, т.б. топ-топқа бөліне орналасқан. Кертік саны 1-ден 40-қа дейін болуы мүмкін. Көбіне бақайшықтың екі жағындағы кертіктердің саны бір-біріне сәйкес келеді.
Жазықтықтағы өрнектен әртүрлі әрі қайталанбайды. Іс жүзінде барлық заттарда қайрақпен өңделіп, жылтыратылған іздер бар. Айналма және сызықтық іздер бақайшықтың алдын ала (суретті салмас бұрын) өңделгенін ғана емес, сонымен қатар, бақайшықтың сиқыршылық немесе символиқалық жолмен басқа затқа үйкелгенін аңғартса керек-ті. Жылтырғандық бақайщық сүйектің және жұмсақ заттың (тері, шаш) үнемі үйкелісте болғанын және қолда ұзақ ұслғанын білдіреді.

Дереккөздер
-----------

"Ботай дала өркениетінің басталуы" кітабы
**Эйндховен техникалық университеті** (TU/e, нидерл. Technische Universiteit Eindhoven) – Эйндховенде орналасқан техникалық университеті.  Оқыту ағылшын және нидерланд тілдерінде жүргізіледі.
Университет негізі 1956 жылы 15 маусымда қаланады. Оқу орнының тұңғыш ректоры физик Хенк Доргело. Нидерландта Эйндховен университеті Делф техникалық университетінен кейін екінші орынға шығады. Аталмыш университетте құрылымдық бағдарламалау концепциясы авторларының бірі Тьюринг Эдсгер Дейкстр және химия саласы бойынша Нобель сыйлығының лауреаты Арчер Джон Портер Мартин ғалымдары сабақ берген. Ал түлектерінің арасында Royal Philips Electronics президенті Герард Клейстерле.

Факультеттер
------------

* Биомедицина технологиясы
* Азаматтық құрылыс
* Математика және информатика
* Механика
* Физика
* Өнеркәсіптік инженерия
* Өндірістік дизайн
* Химиялық технология
* Электротехника

Дереккөздер
-----------

1. ↑
**Ванюков Андрей Владимирович** (3.2.1917, Ресей, Төменгі Новгород қ. — 7.9.1986, Мәскеу) — ғалым, тех. ғыл. докт. (1960), проф. (1961).

Мәскеу түсті металдар ин-тын бітірген (1941). Ұлы Отан соғысы жылдарында Қазақстандағы кен-металлургия ин-тында жұмыс істеді. Ванюковтың негізгі ғылыми жұмыстары Норильск, Балқаш кен-металлургия комб-тарындағы, Орта Орал мыс қорыту зауытындағы мыс, мыс-никельді, мыс-мырышты және темір кентасты шикізаттарды өңдеудің теориялық негізін салуға және оларды өнеркәсіптік жолмен игеруге арналған. Оның ғыл.-зерт. жұмыстарының ең көрнектісі сульфидті концентраттарды сұйық астауда балқыту әдісімен (Ванюков әдісі) қайта өңдеу процесі болды. Бұл процесс шлак балқымаларына пеш бүйіріндегі фурмалардан (саңылаулардан) оттек үрлеу арқылы жүргізіледі. Сөйтіп сульфидтердің балқуы және оның тотығуы жоғарыдан төмен қарай қозғалатын сұйық шлак ішінде өтеді. Қазіргі кезде Балқаш кен-металлургия комб-нда мыс шикізатын сұйық астауда балқыту негізінде өңдеу кешені құрылған.

В. Еңбек Қызыл Ту, "Құрмет белгісі", т.б. орден және медальдермен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл, ISBN 5-89800-123-9, II том
Андрей Геннадьевич Кириленко (2011)
**Андрей Геннадьевич Кириленко** (18 ақпан 1981 жылы Ижевск, СССР) — ресейлік кәсіби баскетболшы. Еңбек сіңірген спорт шебері. Кириленко, ойнайтын позициялары-жеңіл немесе ауыр форвард, кейіннен ЦСКА (Мәскеу) көшбасшысы болды. ЦСКА (Мәскеу) — аса титулды Ресей баскетбол клубы , 2000 жылы Ресей чемпионатының үздік ойыншысы атанды. Келесі жылы, 20 жастағы Кириленко НБА клубының құрамында "Юта Джаз" болуға шақырту алды , онда көп ұзамай өзінің жан-жақтылық, жақсы шабуыл және қорғау қасиеттерімен бастапқы құрамда орының алды. Ресей құрамында баскетболдан Кириленко алтын медаль иегері атанды.Еуропа чемпионатының 2007 және 2011 жылғы қола медалінің иегері,2012 жылғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегері.

Биография
---------

Андрей Кириленко 18 ақпан 1981 жылы Ольга(анасы) мен Геннадий(әкесі) Кириленконың отбасында дүниеге келген. Әкесі — спортшы, Искра футбол әйелдер клубының бас бапкері (Ленинград облысы). Ольга Кириленко "Буревестник", "Спартак", "Орақ және балға" және Скороходта әйелдер командаларында баскетболмен айналысты. Жүктілік кезеңінде Ольга Геннадий Кириленко әскери борышын өтеді. Балалықшағында Андрей жүзумен, футболмен, гандболмен айналысты. Ленинград Фрунзе ауданының БЖСМ-інде 1-сыныпта баскетболмен айналысты; алғашқы жаттықтырушысы — Алексей Владимирович Васильев. 1995 жылы қала чемпионы атанды.

Жетістіктері
------------

* Құрама сапында: Олимпиада ойындарының қола жүлдегері, 2012 жылы Лондонда.
* Еуропа чемпионы, 2007 жылғы MVP және үздік шабуылшы
* 2011 жылғы Еуропа чемпионатының Қола жүлдегері,

Дереккөздер
-----------
**Андрей Анатольевич Бегенеев** - 1961 жылғы 26 шiлдеде Ақмола облысы Астрахань ауданының Қайнар ауылында туған. Целиноград инженерлiк-құрылыс институтын бітірген. 

Еңбек жолын 1978 жылы Қорған қаласы «Қазақтранстехмонтаж» тресі Водрем 73-те екінші разрядты слесарь-сантехник болып бастаған. 

1979 жылы - Гурьев қаласы «Қазақтранстехмонтаж» тресінің № 256-шы құрылыс-монтаж поезында үшінші разрядты слесарь-сантехник. 

1980 – 1982 жылдары Кеңес Армиясы қатарында әскери борышын өтеген (Киев,Чита). 

1985 жылы - Целиноград қаласында «Жиһаз» дүкенінің суретшісі. 

1987 жылы - Қарағанды металлургия комбинатының сумен жабдықтау цехында бесінші рязрядты слесарь-сантехник. 

1988 жылы - су құбыры желiлері учаскесінің шебері. 

1990-1991 жылдары - су құбыры желiлері учаскесінің бас шебері. 

1991 жылы - Ақмола облысы Астрахань ауданының Бiрiншi май кеңшарына бесіншi разрядты бақташы болып қабылданған, ал 1992 жылы құрылыс учаскесінің жұмысшысы болып ауыстырылды. 

1992 жылы - Қарағанды металлургия комбинаты сумен жабдықтау цехының су құбыры желілері учаскесінің бастығы. 

1995 жылы - «Испат – Кармет» АҚ сумен жабдықтау цехы бастығының орынбасары. 

1997 жылы - «Испат – Кармет» АҚ сумен жабдықтау цехының басшысы. 

2011-2012 жылдары - Темiртау Арселор Миттал АҚ баскармасы дирекциясының сумен жабдықтау жөніндегі бас маманы. 

2012 жылғы қаңтар – бесінші сайланған Қазақстан Республикасы Парламентi Мәжiлiсінің депутаты, «Нұр Отан» Халықтық Демократиялық партиясының мүшесі, партиялық тізім бойынша сайланған. 

«Құрмет» орденімен, «Қазақстан магнитқасына 50 жыл» медалімен марапатталған. 

Үйленген, екі баласы және немересі бар.

Сілтемелер
----------

Мәжілістің құрамы мен құрылымы, БЕГЕНЕЕВ Андрей Анатольевич
***Берік Ыбырашұлы Қорқытов*** (2.2.1928 ж.т. Атырау қаласы) - жазушы, драматург. Қаз¥У-ды бітірген (1951). 
1942 - 70 жылдары Атырау облысы "Социалистік құрылыс" (қазіргі "Атырау") газетінде әдеби қызметкер, бөлім меңгерушісі, жауапты хатшы. 1970 - 89 ж. Қазақстан Жазушылар одағының Атырау облысындағы әдеби кеңесшісі болған. Алғашқы пьесасы "Асыл жандар" Атырау облысы театрының сахнасында қойылған. "Исатай" (1962), "Ақбөбек" (1966), "Біз Жетісуданбыз" (1969), "Жайық таңы" (1977), "Ақылшы аға" (1976), "Кіндік шеше" (1978), "Соқыр ішек" (1985), "Алтын айдар", "Құдірет", т.б. драм. шығармаларын, "Жарайсың, шалым", "Кіндік шеше", "Жарайсың бажа", "Жарайсың, бозторғайым" комедияларын жазған. Эстон жазушысы Э.Раннеттің "Адасқан ұл" (1959), грек жазушысы А.Парнистің "Афродита аралы" (1961), өзбек жазушысы Ш.Башбековтің "Шойын қатын" (1990), Н.Доризоның
"Яков Джугашвили", Н.Абрамцеваның "Қарлыгүл шақырады" пьесаларын, сондай-ақ, М.А. Шолоховтың, Г.Рыклиннің бірнеше әзіл-сықақ әңгімелерін қазақ тіліне аударған. Пьесалары Шымкент, Жетісай, Торғай, Орал, Атырау облысы театрлары сахналарында қойылып жүр. Қаламгер драматургия жанрымен бірге қазақ баспасөзінің тарихымен, Атырау өңірі ақындарының, билерінің, батырларының тарихымен айналысып, зерттеу еңбектерін жариялады. 
*"Атыраудың билері мен батырлары", "Сырымның шешендік сөздері",* 
"Мақаштың шешендік сөздері" *кітаптары жарық көрген.*

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ 
әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 
2010.ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
*Басқа мағыналар үшін Берікқара деген бетті қараңыз.*
**Берікқара**  – Тарбағатай жотасының солтүстік-батыс сілеміндегі тау.

Географиялық орны
-----------------

Абай облысы Аягөз ауданы жерінде.

Геологиялық құрылымы, жер бедері
--------------------------------

Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 35-40 км-ге созылып жатыр, ені 10-25 км. Абсолюттік биіктігі 923 м. Батыс бөлігі силур жыныстарынан, шығыс бөлігі девон және ордовик кезеңі жыныстарынан түзілген. Беткейлері өзен аңғарларымен тілімделген.

Өсімдігі
--------

Қызылқоңыр топырағында жусан, бетеге, селеу, қайың, тал өседі, аңғары шалғынды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
Цицерон Катилинаға қарсы сөйлеуі 
(Чезаре Маккари, 1882—1888)
**Катилинариялар** (лат. *Orationes In Catilinam*, *Катилинаға қарсы сөйлеулер*) — б.з.д 63 жылдың қарашасы мен желтоқсанында Катилинаның астыртын әрекетін ашуға бағытталған Рим сенатының консулы Цицеронның төрт сөйлеулері. Б. з. д. 61-60 жылдардағы автордың әдеби өңдеуі түрінде сақталып, бүгінгі күнге дейін жеткен. Бұл сөздер Катилина саяси қастандығы тарихының маңызды көзі, сондай-ақ шешендік өнердің көрнекті үлгісі болып табылады.

Катилинаға қарсы Цицерон төрт рет сөйледі:

* Бірінші сөз (Сенатта, Статор Юпитер храмында, б. з. д. 63 жылдың 8 қарашасы);
* Екінші сөз (Форумда, б. з. д. 63 жылдың 9 қарашасы);
* Үшінші сөз (Форумда, б. з. д. 63 жылдың 3 желтоқсаны);
* Төртінші сөз (Сенатта, Келісім ғибадатханасында, б.з. д. 63 жылдың 5 желтоқсаны).

Сөйлеу сипаттамасы
------------------

Катилниға қарсы бірінші сөз ең танымал болып табылады, себебі сөздің нәзік иірімінің күш-қуатын ажарландырушыларға, яғни кейіптеулерге, метафораларға және риторикалық сұрақтартарға толы. Сөздің алғашқы сөздері ең танымал латын цитаталарының бірі болды:

> 
> *Қашанғы сен, Катилина, біздің тағатымызға қиянат жасай бермекшісің? Бізді кернеген ашуыңмен қашанға дейін қорламақшысың? Қай шегіңе дейін өзіңнің еріксінген дөрекілігіңмен даңдайсынбақшысың?*
> 
> 
> 
> *Түпнұсқасы*  (лат.)  
> 
> Quo usque tandem abutere, Catilina, patientia nostra? quam diu etiam furor iste tuus nos eludet? quem ad finem sese effrenata iactabit audacia?
> 
> 
> 
>

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Oratio in Catilinam Prima in Senatu Habita.
**Тиаго Рангел Ционек** (пол. *Thiago Rangel Cionek*; 21 сәуір 1986, Куритиба, Бразилия) — Польша Ұлттық футбол құрамасында ойнайтын бразилиялық футболшы. Италияның СПАЛ клубының қорғаушысы.

Карьерасы
---------

Бразилияның Куритиба қаласында дүниеге келген. Карьерасын 2005 жылы Бразилияның "Куяба" клубында бастады. Бір жылдай Португалиялық клубтардың бірінде ойнап, 2007 жылы отанына қайта оралып, КРБ клубы сапында доп тепті. 2008 жылы Польшаның "Ягеллония" клубына ауысты да, төрт жылдай өнер көрсетті.
Одан кейін тек Италия клубтарында ойнап келеді.

Польша ұлттық құрамасынан шақырту алып,2014 жылы 13 мамыр күні Германиямен кездесуде құрамадағы дебют ойынын өткізді. Құрама сапында ЕУРО-2016, ӘЧ-2018 турнирлеріне қатысты.

Ойнаған клубтары
----------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 2005—2006 | Бразилия Куяба | ? (?) |
| 2006—2007 | Португалия Браганса | 2 (1) |
| 2007—2008 | Бразилия КРБ | 1 (0) |
| 2008—2012 | Польша Ягеллония | 91 (3) |
| 2012—2014 | Италия Падова | 31 (0) |
| 2013—2014 | → Италия Модена | 33 (1) |
| 2014—2015 | Италия Модена | 51 (1) |
| 2016—2017 | Италия Палермо | 50 (1) |
| 2018—2020 | Италия СПАЛ | 74 (1) |
| 2020—2022 | Италия | 56 (1) |

Жетістіктері
------------

**Ягеллония**

* Польша кубогы — 2009/2010

Сілтемелер
----------

* 90minut.pl
* Профилі
Бұл отрядтағы бунақденелілер егістікке, бау-бақшаға, баққа және орманға едәуір зиян келтіретін әр алуан болады. Ауыз мүшелері шаншып-соруға бейімделген.

Бітелер
-------

Бітелер - денесі қампайған, өсімдіктің шырынымен қоректенетін ұсақ жәндіктер. Бұлардың аталықтарында көлденең жүйкелі қанат болады, аналықтары қанатсыз болып келеді. Жүзім бітесі- жүзімде, қанды біте және алма бітесі -алма ағашында , орамжапырақ бітесі- орамжапырақта мекендеп, жапырағына, тамырына және қауданына зақым келтіреді.

Қалқаншалылар
-------------

Алма, алмұрт ағаштары өсірілетін бақтардағы жеміс ағаштарынан жапырақтарына немесе сабағына жабысып тұрған балауызды қалқаншалыларды кездестіру онша қиынға соқпайды. Осы бұдырларда қалқаншалылардың аналықтары тіршілік етеді. Қалқаншалылардың ауыз мүшесі шаншып - соруға бейімделген, аталықтарының аузы болмағандықтан - қоректенбейді, ал аналықтарының паразиттік тіршілікке орай қанаттары мен аяқтары жойылып, қысқа тұмсықшасымен өсімдік шырынын сорады. Қазақстанда үтір тәрізді қалқаншалыларды қайың, теректің, сондай-ақ қарақат, долана бұтақтарынан кездестіруге болады. Қалқаншалылардың бояу алуға қолданылатын пайдалы түрлері бар, олар Мексикада мекендейді. Қазіргі кезде қалқаншалылардың қызыл бояу беретін боямық деген түрі бұрынғы КСРО-да жерсіндірілді. Боямықтардан аса құнды қызыл сыр- кармин өндіріледі.

Дереккөздер
-----------

Қ.Қайым,Б.Муханов,Р.Сәтімбекұлы,М.Шаймарданқызы, "Жануартану"(1998), 113 б. ISBN 5-625-03599-7
**Катодты люминесцентті индикатор** (орыс. Катодолюбһминесцентный индикатор) – ақпаратты бейнелеу аспабы, оның іс-әрекеті затты электрондармен соққылағанда туындайтын люминесценсияға негізделген. Катодты люминесцентті индикаторда ақпарат белгілі пішінде, сегменттерден тұратын жеке сандар немесе шартты символдар түрінде көрсетіледі. Катодты люминесцентті индикатор, оның ішінде, шыны қабырғаларына параллель сызылған тіке каналды катод, тор және қозу деңгейі шамамен 10 В болатын төмен вольтты катодолюминофор жалатылған сегменттік электродтар жүйесі орнатылған вакуумдық балоннан тұрады. Катодты люминесцентті индикатор электронық сағаттар мен микрокалькуляторларда, әр түрлі құрылғылардың басқару пульттерінде қолданылады.

1. ↑  Радиотехника, компьютер және байланыс сөздігі, Алматы 2007
Тағдыр сақинасы
---------------

Ring of life немесе **Тағдыр сақинасы** — Қытай мемлекеті , Фушунь провинциясында орналасқан ғимарат. 
Ғимарат өте үлкен сақина пішінінде және шығыршықты, ішкі диаметрі-150 метр ал сыртқы диаметрі -170 метрді құрайды. Лифт арқылы көтерілетін бақылау алаңы мен жарықтандыру жүйесі бар. Барлығы 12 мың жарықдиодтардан құралады.

### Тарихы

2009 жылдың мамырында дизайнер Гэри Годдард және оның компаниясы Goddard Group муниципальді үкіметтің Фушунь қаласына арналған ортақ ауданы 22 км2 зонакосының 2 км2 –ті қамтитын Фушуньдық ғимарат салу тапсырысын орындады. Годдард өзінің басқа да жоспарын яғни тематикалық саябақ Dream World саябағының жоспарын Фушунь үшін ұсынды.
Сонымен қатар Годдардтың компаниясы Фушунь қаласы үшін көптеген ғимараттар, сауда-саттық аудандары , рекреакционды зоналарды салуды жоспарлаған. 2010 жылы Goddard Group Ring of life концепциясын қолға алып, ақпан айында құрылысын бастаған.
Ғимараттың жоспары аудандық жобалар сайысының жеңімпазы болғандықтан, арнайы туристтік нысан ретінде салынған. Жоба халықаралық деңгейде де қызығушылық тудырады. Өмір сақинасының құрылысы үшін 3,5 тонна болат жұмсалғандықтан жалпыламай $16 миллионға бағалануда.
Құрылыстың бірінші кезеңі 2013 жылы аяқталса, ең алғашқы мәліметтер 2012 жылы жарық көрген яғни суреттен мен бейнежазбалар.

### Сапаршылдық/бағалар

Ring Life of жоғары бағаланды Мысалы "The Huffington Post" газеті "Таңқалдырғыш "деп жобаға ат қойды, ал NationalGeographic журналында суретті тарауда 2012" қыркүйектегі үздіктер" атағына ие болды. Алайда, ағылшын журналы Daily Mail "шығыстың тым жасампаздануы" деп бағалады .

1. ↑  1. 3. Goddard Group: Ring of Life Facts (англ.) 2. ↑ Amy Schellenbaum. 515-Foot Ring is China's Latest Piece of Bizarre Architecture. Curbed (16 ноября 2012). Проверено 23 июня 2013. Архивировано 27 июня 2013 года. (англ.) 3. ↑ The Ring of Life: 500-foot steel ring built in Chinese city of Fushun | BelleNews.com, Latest News 4. ↑ Parkworld Magazine November 2011 5. ↑ Construction begins on latest Goddard Group project « Amusement Today | Your Amusement Industry NEWS Source 6. ↑ 'Ring of Life' Lights Up Fushun
|  |
| --- |
| 

**Әһл әс-Сунна**
туралы мақалалар тізімдемесінің бөлігі
 **Иман негіздері** |
|  **Аллаға иман**
 **Періштелерге иман**
 **Қасиетті кітаптарға иман**
 **Аллаһ елшілеріне иман**
 **Ақырет күніне иман**
 **Тағдыр мен қазаға иман**

Бұл үлгіні: көру • талқылау • өңдеу |

**Тағдыр мен қаза** (араб.: قضاء وقدر‎ *қаза уа қадар*)

Этимология
----------

**Тағдыр** (араб.: قدر‎) Аллаһтың алдын ала білген ғылымы мен даналығының талабы бойынша бүкіл тіршілікке арнап өлшеген мөлшері.

  

**Қаза** (араб.: قضاء‎) Орындалған шешім

Тағдырдың төрт бөлімі
---------------------

  

Тағдырға иман келтіру төрт түрлі нәрсені мазмұндайды:  
  

### әл `Ильм

 العلم **әл-Ъильм** – Білім: Аллаһ тағала өз жаратылысың не жасағанын, болашақта не жасайтынын біледі, оның ішінде уақыты мен орны.

Аллаһ тағала барлық нәрсені жалпылама да, егжейтегжейлі де біледі. Бұл нәрселер Аллаһтың өз істеріне немесе пенделерінің істеріне қатысты болсын бәрібір.

### Китабат

 كتابة **Китабат** – Жазу: 

Соны Аллаһ ләухул-махфузға жазып қойғандығына сену. Бұл жөнінде Аллаһ тағала:

> «Аллаһтың жер, көктегі нәрселерді білетінін білмейсің бе? Шексіз бұлар кітапта жазулы. Күдіксіз бұл Аллаһқа оңай» 
> 
> —Хадж сүресі, 70-ші аят
> 
> 

Мүслимнің сахих кітабында Абдуллаһ ибн Әмр ибн әл-Әстан риуаят етілген хадисте: Мен пайғамбардың ﷺ: «Аллаһ тағала бүкіл халықтың тағдырларын көктер мен жерді жаратудан елу мың жыл бұрын жазып койған», — деп айтып тұрғанын естідім», — делінген.

### Машииғат

 مشيئة **Машииғат** – Ерік: 

Барлық орын алатын нәрселер тек Аллаһтың қалауымен ғана болады деп сену. Өзінің ісіне қатысты не мақлұқаттардың ісіне қатысты болсын, бәрібір. Өзінің ісіне байланысты Аллаһ тағала:

> «Сондай–ақ Аллаһ қалағанын істейді», 
> 
> —Қасас сүресі, 68-ші аят
> 
> 

> «Иең қалағанын жаратады да сұратпайды», 
> 
> —Ибраһим сүресі, 27-ші аят
> 
> 

> «Ол сондай Аллаһ, сендерді жатырларда қалағанынша бейнелейді», — деген 
> 
> —Әли Имран сүресі, 6-ші аят
> 
> 

1. –  الخلق **әл-Халақ** – Жарату және (дене) қалыпқа келтіру:

[1]

### Тағдырдың жақсылық жамандығына сену

Иман шарттарының алтыншысы - тағдырға иман. Тағдыр - араб тіліндегі «қадар» сөзінен шығып «өлшеу, бір нәрсені белгілі бір өлшем бойынша жарату, белгілеу» ұғымдарын білдіреді. Ал діни терминологиядағы мағынасы ‑ әлем жаратылғаннан бастап, болмыста болатын бүтін құбылыстар мен жаратылыстардың қашан болатындығын, мезгілін, орнын, мекенін, ерекшеліктері мен сипатын Аллаһ Тағаланың ежелден яғни әу бастағы ілімімен белгіленіп, өлшеніп қоюымен байланысты.

Сыртқы сілттемелер
------------------

1. ↑  «Иман негізінің түсініктемесі», Шейх Мұхаммад ибн Салих әл Усеймин, әл-Баракат баспасы, 2010
**«Тағдыр»** XX ғасырдың соңғы кезеңіндегі шекара бөлінісін арқау еткен, Қазақстан Республикасының Мемлекеттік сыйлығын иемденген Қабдеш Жұмаділовтың романы.

Жазушының бұл романында қазақ халқы басынан кешірген ауыр бір кезең - екі империяның алаштың ата қонысы болған сайын даланы екіге бөліп, шекара сызығын жүргізген кезеңін арқау еткен. 

Романда әртүрлі мінезді, алуан тағдырлы кейіпкерлер сипаттары сомдалып, болмысы ашылған. Патшалық Ресей мен Цин империясы Шығыс Түркістан мен Орта Азиядағы иеліктерін айқындап енші бөлісуді XIX ғасырдың 80-жылдары ғана қолға алған болатын. 

Романдағы күллі оқиға осы айтулы тарихтың халық тағдырына қалай әсер еткенін бейнелеуге баяндалған. Туынды төрт бөлімге топтастырылған. Олар: «Жол торабы», «Тағдыр», «Уақыт керуені», «Дар ағашы».

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақ әдебиеті. Жалпы білім беретін мектептің жаратылыстану-математикалық бағытындағы 11-сыныбына арналған оқулық. Алматы «Жазушы» 2011 жыл.
**Чак-мооль** (исп. chac-mool) — Мексикадағы Юкатан түбегіндегі Чичен-Ицадағы Әскерлер ғибадатханасының ұшар басында орналасқан көлемі айбынды тастан жасалған мүсін. Оның қарнында сауыт орналасқан, онда діни жоралар кезінде құрбандыққа шалынған адамдардың жүректері салынып қойылуы да мүмкін. Бұл мүсіннің дене тұрысы әлі күнге дейін белгісіз. Кейде Чак-мооль құрбандық алтарі, ал табақ адам жүрегі тәрізді тасаттық беруге арналған делінеді. 

Толтектер оған жаңбыр құдайы ретінде табынған.

Чак-мооль атауы 1875 жылы Чичен-Ицадағы мүсіндердің бірін қазып тапқан Огюст Ле-Плонжонмен байланысты. Ле-Плонжон оны Chaacmol деп атады, бұл майя тілінен "жолбарыс патшасы" деп аударылады деген екен. Ле-Плонжон мүсінде Чичен-Ицаның өткен басшысы бейнеленген деп мәлімдеді. Ле-Плонжонның демеушісі Стивен Солсбери Ле-Плонжонның ашуларын жариялап, оның жазылуын "Чак-мооль" деп өзгертті("үлкен қызыл теңбілшар"). Осы сияқты барлық пұттар қазір "Чак-мооль" деген атпен белгілі.

Чак-мооль мүсіндерін орталық Мексикада және Юкатанада табуға болады. Сонымен қатар,Чак-моольдың белгілі жерлері: Тула, Чичен-Ица, Мехико, Тласкала, Гватемаладағы Киригуа.

Тула мен Чичен-Ицада бұл мүсіндер көбінесе ғибадатханалардың алдында құрбандық, қайыр беруге арналып қойылған. 

Қазіргі кейбір сарапшылардың ойынша Чак-мооль мүсіндері құдайдың елшілері болған өлген әскерлер бейнелерін көрсетеді.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Әлемнің ұлы кереметтері, Алматыкітап 2005 жыл;

Сыртқы сілтемелер
-----------------

*
Chevrolet Vega
**Chevrolet Vega** — 1971-1977 жылдарда General Motors компанисы Chevrolet бөлімшесі шығарған американдық, шағын автомобиль.

1960 жылдардың екінші жартысында Солтүстік Америкада арзан автомобильдер толқыны қаптады, олар өткен онжылдықта шеру алған Еуропа және Азия елдерінен мұхиттың арғы жағына келген әйгілі «Жука» автомобильдер тізбегі. Кейінгілер жергілікті жер шығарған «компакты» автомобильдер деп аталған, осы жылдары олар әйгілі совет «Волгасын» еске түсіретін, олардың әсіресе неміс және япондық модельдері жасалуы жағынан кем түспеді, басқаруы өте жақсы, отын өте жоғары деңгейде үнемделеді және қызмет көрсету өте арзан.

Осы «импорттық» ерекшеліктеріне байланысты тез арада бос қалған американдық базарда «субкомпакты» автомобильдер сегментін құра отырып құрметке бөленді.

1967 жылы General Motors-тың жоғары шенді қызметкері, компанияның басшылығына өзінің бастамасымен құрастырылған 70-жылдарда сериялы шығарылуын өндіріске енгізу мақсатында, «субкомпакты» автомобиль моделінің жобасын ұсынды.

XP-887 белгісімен оның қолтумасы Chevrolet пен Pontiac бөлімшесіндегі бәсекелес жобалар арасында сенімді түрде жеңіске жетті және де жақын арада менмен «импорт қанішері» болды. Арнайы GM-нің ресми дайындығы жайлы жақын уақытта бұл автомобильдер класын конвейерге қойылады деп 1968 жылы айтылған.

Дереккөздер
-----------
**Charlie Hebdo** (айтылуы: [ʃ*aʁli ɛbdo*], Шарли́ Эбдо́, қазақша «Чарли апталығы») — француздың сатиралық апталығы, әр сәрсенбі сайын шығады. Нон-конформистік сипаттағы карикатуралар, репортаждар, талқылаулар мен анекдоттар жариялайды. Саясаткерлерді, ультраоңшылдарды ислам мен христиан діндерін әжуа ететін журнал.

Тарихы
------

«Charlie Mensuel» журналы ай сайын шығып тұратын газет ретінде 1969 жылдан бастап 1981 жылға дейін шыға бастады. Сосын шығарылуын тоқтатты. Алайда 1992 жылы апталығы ретінде қайта жанданды. 1960 жылдан бастап «Charlie Hebdo» атты басқа ізашары шықты, «Хара-Кири (фр.)» ай сайынғы шығатын газеті шықты. Ол басылым Шарль де Гольдің өлімі туралы дөрекі қалжыңнан кейін 1970 жылы жабылды. 1970 жылы 23 қарашада "Шарли Эбдо" алғашқы номері шықты.

Журнал жетекші саясаткерлерге, христиандар мен мұсылмандардың қасиетті саналатын дүниелеріне, соның ішінде Мұхаммед пайғамбарға қатысты да карикатуралар жариялады. Осындай жарияланымдарының соңғысы 2012 жылы қыркүйекте болды, әуесқой түсірілген "Невинность мусульман» фильміне жауап қатуы еді. Мұның арты америкалықтардың қатысуымен араб мемлекеттеріндегі тәртіпсіздіктерге ұласты. Сондай-ақ 2014 жылы Қырым референдумы мен Путиннің Украинаға қатысты сыртқы саясатын да әжуалады.

2015 жыл 7 қаңтардағы редакцияға жасалған шабуыл
------------------------------------------------

7 қаңтар 2015 жылы Париждегі редакция кеңсесіне қаруланған шабуыл жасалу нәтижесінде 12 адам қайтыс болды, оның ішінде 2-і полицейлер.

Дереккөздер
-----------


1. ↑
Chevrolet Captiva
Chevrolet CaptivaChevrolet Captiva ОртаққордаChevrolet Captiva на ортаққоре
Жалпы мәліметтер

|  |  |
| --- | --- |
| Өндіруші: | {{{өндіруші}}} 
  |

|  |  |
| --- | --- |
| Құрастырылуы: | Оңтүстік Корея Инчхон, Корея Республикасы  Мексика Рамос-Ариспе, Мексика  Тайланд Районг, Тайланд  Ресей Шушары, Ресей  Вьетнам Ханой, Вьетнам  Өзбекстан Ташкент, Өзбекстан – "UzAuto Motors" АҚ  Украина Запорижия, Украина  Қазақстан Өскемен, Қазақстан |

|  |  |
| --- | --- |
| Өзге атаулары: | Daewoo Winstorm  Holden Captiva  Holden Captiva 7 
  |

Дизайн

|  |  |
| --- | --- |
| Шанақ тип(тері) : | 5‑есікті SUV (5+2‑орынды) 
  |

|  |  |
| --- | --- |
| Платформа: | GM Theta 
  |

|  |  |
| --- | --- |
| Компоновка: | алдыңғы қозғалтқышты, алдыңғы жетектіалдыңғы қозғалтқышты, толық жетекті |

|  |  |
| --- | --- |
| Дөңгелек формуласы: | 4 × 24 × 4 
  |

Қозғалтқыштары2,4 л. l4 бензинді (136 а.к.)  
 2,4 l5 және l9 бензинді ( 167 а.к.)   
3,2 л. V6 бензинді (230 а.к.)   
 2,2 л. дизелді турбирді (184 а.к.) мотор 3.0 литра 249 а.к бензинді 6 сатылы автомат 6Т50 жиынтық LTZ.Трансмиссия 6 тк. МБҚ/АБҚСипаттамаларӨлшемдері

|  |  |
| --- | --- |
| Ұзындығы: | 4635 мм 
  |

|  |  |
| --- | --- |
| Ені: | 1850 мм 
  |

|  |  |
| --- | --- |
| Биіктігі: | 1720 мм (1755 мм) 
  |

|  |  |
| --- | --- |
| Дөңгелек базасы: | 2707 мм 
  |

|  |  |
| --- | --- |
| Артқы сорап: | 1572 мм 
  |

|  |  |
| --- | --- |
| Алдыңғы сорап: | 1562 мм 
  |

Нарықта

|  |  |
| --- | --- |
| Байланысты модельдер: | {{{Байланысты модельдер}}} 
  |

|  |  |
| --- | --- |
| Ұқсас модельдер: | Kia Sorento, Mazda CX-5, Honda CR-V, Ford Kuga, Toyota RAV4 |

Басқа

|  |  |
| --- | --- |
| Бак көлемі: | 65 
  |

 
**Chevrolet Captiva** — бес есікті бес және жеті орынды шағын ықшам кроссовер, оңтүстік кореялық General Motors бөлімшесінде жасалынған. Машинаның негізінде платформа GM Theta (ағылш. GM Theta platform), жатыр. Ол Opel Antara, Saturn Vue, GMC Terrain автомобильдерінде қолданылған.

Европада, Индияда, Оңтүстік-Шығыс Азияда және Таяу Шығыста Chevrolet Captiva атымен, Оңтүстік Кореяда Daewoo Winstorm маркасымен, Автралия мен Жаңа Зеландияда Holden Captiva маркамен сатылды.

Автомобиль болат каркасты және соққының энергисын жұтып алатын программаланған деформациялы зоналы. ABS жабдықталған электронды таратқыш тормозды EBV, ESC тұрақты динамикалық жүйе, НВА гидравликалық тормозды күшейткішті, DCS төменге түсіретін қозғалысты басқаратын жүйелі және автомобильді аударылудан белсенді сақтайтын жүйе ARP бар.

Екі жан-жақты және бүйір жағынан қауіпсіздік жастықшасымен және үшнүктелі қауіпсіздік тартқыш ременьдермен жабдықталған.

Россиялық базарға Captiva көлденең орналасқан екі бензинді қозғалтқышпен әкелінеді. Төртцилиндрлі 2,4- литлі DOHC, қуаты 167 ат.к. және 3,0-литрлы қуаты 249 ат.к. қозғалтқыш V6 GM Holden австралиялық бөлімшеде жасалынған тағы да көлемі 2,2л , қуаты 184 ат.к.болатын турбинді дизельді қозғалтқышымен.

Дереккөздер
-----------
*Басқа мағыналар үшін Аша (мағына) деген бетті қараңыз.*
**Аша** немесе **Абу Басир Маймун ибн Кайс аль-Бакри** немесе **аль-Аша** (араб.: اَلأَعْشَى‎) — VII ғасырдың араб ақыны.

Ақын 570 ж.ш. Аравияда туған. Өмірінің көбін Арабияны кезумен өткізген, өлең айтып күн көрген. Аша Мұхаммед пайғамбарды мақтап қасида жазғанымен ислам дінін қабылдамаған. Христиандармен байланысты болған. Ол көне Арабиядағы «шарап жырының» бастаушысы және соның таңдаулы өкілдерінің бірі деп саналады. 629 ж.ш. қайтыс болған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет энциклопедиясы/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1972, 1 том
**Жөкей** – Есіл алабындағы көл.

Географиялық орны
-----------------

Ақмола облысының Біржан сал ауданында орналасқан. Щучинск және Степняк қалалары аралығындағы таулы-орманды алқапта, Бүркітті тауының шығыс баурайында жатыр.

Гидрографикасы
--------------

Аумағы 19,3 км2, ұзындығы 5,5 км, ені 4,6 км, тереңдігі 1,5-1,8 м. Көлдің батысы мен оңтүстікі тік, жарқабақты, қалған жағалаулары жазық, жайпақ келген. Суы ащы. Көлге солтүстігінен Сарымсақты өзені құйып, оңтүстік-шығысынан ағып шығады. Суы мол жылдары Қотыркөлге ұласып кетеді. Мал суаруға пайдаланылады, жайылмасы шабындық.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. – 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
Червня елтаңбасы
**Червня (елтаңба)** - поляк шляхтасы туы.

Сипаттамасы
-----------

Қызыл алаңда болаттан жасалған төртбұрышты қалқан бейнеленген. Оның үстінде мойын тұсын жабатын сауыт, кейін дулыға мен тәждің үстінде страустың бес қауырсыны орналасқан.

Қолданылуы
----------

Рафаилдан тарайтын Червяковтіктер 1780 жылдан бастап 17 жыл бойы Медицина, Хирургия профессоры және Ягеллондық Университетінде тұқымдық ақсүйектікке құқылы болып, 1535 жылы айрықша құқықпен Король Сигизмунд I сыйлаған болатын. Кейін 1793 жылы Сеймов қаулысы бойынша қолданылу аясы шектелді.

Дереккөздер
-----------
**Шиваза Ясыр Жумазович** ( лақап аты- Шянма) (18.5.1906 жылы, Фрунзе облысы, Мәскеу ауданы)- дүнген совет жазушысы. 1940 жылдан КОКП мүшесі. Темір ұстасы семьясында тұған. Ташкенттегі халық ағарту институтының физико-математика факультетін бітірді (1930). Қырғыз мемлекет баспасында редактор (1930-1938), бас редактор (1954-1957), "Шыйуәди Чи" (" Қазан туы") газетінің редакторы (1957-1964), Қырғыстан Жазушылар одағы басқармасының секретары (1938-1942,1946-1954) болып қызмет атқарды. Шығармалары 1929 жылдан бастап жарияланды. Оның "Таң жұлдызы"(1931), "Революция толқындары"(1932), "Таңддамалы өлеңдері атты (1958) атты жинақтары, "Мейянзының әдебиеті"(1933), "біз өткен жолдар" т.б. кітаптары, "Салир" (1936) пьесасы бар. Қырғыстан КПОК мүшелігіне кандидат (1958-1965) Еңбек Қызыл Ту, "Құрмет белгісі" ордендерімен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

Қазақ Совет Энциклопедиясы
**Батыс Африка футбол одағы** (ағыл. *West African Football Union*; фр. *Union des Fédérations Ouest-Africaines de Football*; порт. *União das Federações Oeste Africanas*), қысқаша WAFU-UFOA немесе жәй ғана WAFU (ВАФУ) — Батыс Африка футбол қауымдастықтарын біріктіретін Африка Футбол Кофедерациясына қарасты аймақтық ұйым. 1975 жылы Сенегал Футбол Федерациясының тікелей белсенуімен құрылған.

Мүшелері
--------

### А аймағы

|  |
| --- |
| Гамбия |
| Гвинея |
| Гвинея-Бисау |
| Кабо-Верде |
| Либерия |
| Мавритания |
| Мали |
| Сенегал |
| Сьерра-Леоне |

### В аймағы

|  |
| --- |
| Бенин |
| Буркина-Фасо |
| Гана |
| Кот-д’Ивуар |
| Нигер |
| Нигерия |
| Того |

Турнирлері
----------

* ВАФУ Ұлттары кубогы
* ВАФУ клубтар кубогы
**Ақтас хрустальды кен орны** – Қарағанды облысы Ұлытау ауданының оңтүстігінде орналасқан.

Сипаты
------

Кені кіршіксіз мөлдір хрусталімен ерекше бағаланады. Өнім сапасының құндылығы 1995 жылы шілде айында Жезқазғанда өткен шетелдік бизнесмендер мен кәсіпкерлерге арналған тұсаукесерде жоғары жетістікке ие болды. Кен өнімдерін сараптауда Швейцарияда Ақтастың тау хрусталі мен кварцы дүние жүзіндегі ең сапалы кварц деген баға алып, «Алтын глобус» жүлдесі берілді. Жүргізілген зерттеулердің нәтижесінде осы кен орнының кварцы халық тұтынатын тауар ретінде жоғары сапалы оптикалық шыны жасау мен хрусталь алуға және фарфор өндірісіне, оптикалық талшықты байланысқа пайдалануға жарамдылығы дәлелденді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы 7 том, ҚР табиғаты
Велоцираптор
Велоцираптор
Велоцираптор
Велоцираптор
**Велоцираптор** — жылдам жүгіретін екі аяқты динозавр. Ол — шамамен 75 — 71 миллион жыл бұрын ежелгі Бор дәуірінде өмір сүрген дромеозавридтер тобына жататын теропод. Динозаврдың артқа қарай майысқан 80 тісі өткір болған. Бассүйегі алға қарай шығынқы болып біткен. Кейбір тістерінің ұзындығы 2,5 см-ден асқан. Бұл жыртқыштың иілген мойыны, алдыңғы аяқтарында үш саусағы болған. Велоцираптордың бүгінде екі түрі белгілі. Бұл түрлер сипатталғанға дейін моңғолдық велоцираптор деп аталатын үлгісі анықталды. Биіктігі 60-70 см, салмағы 20кг болған.

Қызықты дерек
-------------

* Бұл атау «оңтайлы ұры» деген мағынаны білдіреді.
* Велоцираптор ыстық, шөлді аймақтарда мекен еткен.
* Велоцираптор тоқтаусыз тамақтанатын жыртқыш болған.

Мәліметтер
----------

* Қорегі : жануарлар
* Салмағы : 4,5 — 9 келі
* Тұқымдас : Дромеозаврид
* Отряд тармағы : Теропод [1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Динозавр энциклопедиясы—Алматы: „Аруна" баспасы
**Боз сандуғаш** (лат. *Sylvia curruca*) - Торғайтәрізділер отрядының сандуғаштар тұқымдасының кішкене (8—13 г) өкілінің бірі.

Биологиялық сипаттама
---------------------

Оның сұрғылт жонынан ақ бауырын бөліп түрғандай, көзі арқылы ерекше қара жолақ өтеді. Бұл түрдің денесіндегі үстіңгі бөліктегі жалпы рең қошқыл сұр түстен ақшыл құмөңдес түске өзгеріп тұрады. Әдетте бұлар ақшыл реңді құстар және дене мөлшері қошқыл құстардан кішірек болып келеді. Осы өзгермелі нұсқалардың барлығы мамандарға боз сандуғаштардың көптеген түршелерге бөлінуіне алып келеді, ал қазір кейбір мамандар мұны түр ретінде есептемей, түрлер құрамдасы ретінде деп санайды. Бұл әдеттегі сандуғашқа кіп-кішкене денесімен өте ширақ болуы үйлесімді. Дауысы - басқа сандуғаштардікіндей, әуені дыбыстардың мәнерлі топтамасынан құралып, үнді және сазды шумақпен аяқталады». Алайда түрлі- түрлі түршелерде оның күшті ажыратылатынын айта кеткен жөн. Басқа сандуғаштардікі тәрізді тостағаншаға ұқсас ұялар бұталарға орналастырылады. Ұяларды ата-енелері салады, салындыдағы жұмыртқаларды да солар кезектесіп, 11 - 12 күн басады және балапандарды ұяда соншама күн қоректендіреді. Балапандар ұшуға жақсы үйрене салысымен ұядан кетеді, ал ата-енелері оларды тағы кем дегенде екі апта қамқорлыққа алады.

Таралуы
-------

Бұл құрамдастық өте кең таралған, жақын түр өмір сүретін таулардан басқа, Қазақстанның бүкіл аумағын алып жатыр (бұларды да бір кездерде боз сандуғаштарға жатқызды).

Боз сандуғаштар Қазақстанда барлық жерде бұталарда, тіпті ол өмір сүретін сексеуілді «ормандарда» шөлдегі бұталарда мекендейді. Қазақстанда боз сандуғаштар жарты жылға жетер-жетпес мерзімде - сәуірдің аяғынан қазанның басына дейін болады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *BirdLife International* *Sylvia curruca*. *IUCN Red List of Threatened Species. Version 2013.2*.  International Union for Conservation of Nature (2012). Тексерілді, 26 қараша 2013.
2. ↑  Птицы Казахстана. Т. 4. 1972, 189-6.
3. ↑  Мектеп энциклопедиясы. Алматы: Атамұра, 2010
**Жорес Жан***(3 қыркүйек 1859 жыл, Кастр, - 31 шілде 1914 жыл, Париж)* – француз және халықаралық социалистік қозғалыстың қайраткері, милитаризм мен соғысқа қарсы күрескер, тарихшы. Буржуазиялық отбасыда дүниеге келді.

Қызмет жолы
-----------

1881 жылы «Эколь нормальды» бітіріп, университетте философиядан сабақ берді. Депутаттар палатасына сайланды (1885 – 89 жылы). 1893 – 98 жылы және 1902 – 14 жылы парламент депутаты. 90 жылдардың басынан бастап Жорес француз социалистік қозғалысының белсенді қайраткері болды. Алайда ол француз жұмысшы қозғалысындағы және 2 – Интернационалдағы теориялық және практикалық мәселелерде көбінесе реформистік бағыт ұстап, халықаралық жұмысшы қозғалысы сол қанатындағылардың әділ сынына ұшырады. 1905 жылы Біріккен социалистік партияның оң қанаты жетекшілерінің бірі. Сөйткенмен социалистік қозғалыста жіберген қателеріне қарамастан, Жорес реакция күштері мен соғыстың қас жауы болды.

Еңбектері
---------

1904 жылы *"Юманите"* газетінің негізін қалады (1920 жылдан ФКП орталық мүшесі). 1905 – 07 жылғы 1 – орыс революциясын жақтады. Жорес бейбітшілік саясатын қорғап, соғыс өртін тұтандырушы империалистік буржуазияны батыл әшкереледі. Жорес күресі реакциялық топтағылардың өшпенділігін туғызып, ол 1 – дүниежүзілік соғыс қарсаңында француз шовинисінің қолынан қаза тапты. Жорес әрі ірі тарихшы және публицист еді. 4 томдық «Ұлы француз революциясының тарихын» және «Франк – прусс соғысының тарихын» жазды. В. И. Ленин жоресизмді сынаған кезден оның кіршіксіз адалдығы мен батылдығын, ақ жүрек ізгі ниетін ұмытпауды ескертті.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1976 ж. 9 том