recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Америка Құрама Штаттарының Өкілдер палатасы** (ағылш. *House of Representatives of the United States of America*) — АҚШ Конгрессінің төменгі палатасы. Палатаға федералдық заң жобаларын қабылдау жүктеледі; Сенат қабылдағандары президентке қол қоюға немесе вето қоюға жіберіледі. Палатаның атқарушы билік өкілеттіктеріне кірістер туралы барлық заң жобаларына бастамашылық жасау, федералдық лауазымдағыларға импичмент жариялау және Сайлаушылар алқасында бірде-бір кандидат көп дауыс жинамаған жағдайда президентті сайлау кіреді.

Палатадағы өкілдер саны 435 тең, бұл сан Конституцияда бекітілген және 1963 жылдан бері өзгермеген. Штаттың әр өкілі екі жыл сайын сайланып отырады, қайта сайлану саны шектелмеген. Палатаның көшбасшысы — өкілдер сайлайтын спикері.

Мүшелік
-------

Палатадағы мүшелікке барлық үміткердің жасы 25 жоғары болу керек және олар кеміне 7 жыл АҚШ азаматы болып, өкілі болғысы келген штатта тұру керек.

2014 жылғы желтоқсандағы жағдай бойынша әрбір өкілдің жылдық жалақысы 174,000 АҚШ долларын құрайды, бұл сан Сенаттың әрбір мүшесімен бірдей. Өкілдер палатасының спикері және көпшілік және азшылық көшбасшылары көбірек жалақы алады: спикер үшін $223,500 және партия жетекшілері үшін $193,400 беріледі.

Сайлануы
--------

Өкілдер палатасы әр 2 жыл сайын сайланады. Заң бойынша сайлау кезінде дауыс беруге құқылы 435 және дауыс беруге құқығы жоқ 6 өкіл бірмандаттық округтерден сайланады.

Өкілдердің сайлауы жұп санды жыл сайын бүкіл ел бойынша белгіленген бір сайлау күні өткізіледі — бұл қарашаның бірінші дүйсенбісінен кейінгі бірінші сейсенбі (жылға байланысты бұл күн 2–8 қараша күндеріне сәйкес келеді). Кібісе жылдарда бұл сайлау АҚШ президент сайлауы күнімен тұспа-тұс келеді.

АҚШ құрамындағы әр штат кеміне бір өкілге ие болады, халық саны көп штаттар бірден де көп өкіл сайлайды (мысалы Мэннен 2 өкіл сайланса, Калифорниядан 53 дейін өкіл сайланады).

Соңғы сайлауы
-------------

*Толық мақаласы: АҚШ Өкілдер палатасының сайлауы (2022)*

|  |
| --- |
|  |
| Партиясы | Мүшелері | Делегаттары/резидент-комиссияшылар(дауыс бере алмайды) | Штаткөпшілігі |
|  | Республикалық | 221 | 3 | 26 |
|  | Демократиялық | 213 | 3 | 22 |
|  | *Орны бос* | 1 |  |  |
| Жалпы саны | 435 | 6 | 50 |
|

Дереккөздер
-----------

1. ↑  АҚШ-та өкілдер палатасының спикері болып республикашыл Майк Джонсон сайланды. Ол Украинаға көмек көрсетуге қарсы  (қаз.).  Азаттық радиосы (26 қазан 2023). Тексерілді, 25 желтоқсан 2023.
2. ↑  АҚШ өкілдер палатасы алғаш рет спикердің отставкасын қолдап дауыс берді  (қаз.).  Азаттық радиосы (4 қазан 2023). Тексерілді, 25 желтоқсан 2023.
3. 1 2  *Brudnick, Ida A.* Congressional Salaries and Allowances  (ағыл.).  CRS Report for Congress (4 January 2012). Мұрағат көшірмесі Wayback Machine мұрағатында
4. ↑  Senate Salaries since 1789  (ағыл.).  АҚШ Сенаты. Мұрағат көшірмесі Wayback Machine мұрағатында

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Палатаның ресми сайты
Ираклий Церетели
**Ираклий Георгиевич Церетели** (20.11.1882,Кутаиси,-21.05.1959,Нью-Йорк) - орыс және грузин саяси қайраткері, социал - демократ, меньшевик. 1902 жылы студенттік қозғалысқа қатысқаны үшін Шығыс Сібірге жер аударылды. Айдаудан қайтқан соң (1903) грузин меньшевиктерінің журналы "Квалидің" редакторы.2-Мемлекеттік думаның депутаты. Үшінші мамыр төңкерісінен соң (1907) каторгаға, 1912 жылдан жер аударылуға үкім шығарылды. 1917 жылы Ақпан революциясынан соң Петроградқа қайтып, меньшевиктік партия басшыларының бірі болды. 1- сайлауда БОАК -тың мүшесі. Уақытша үкіметтің пошта және телеграф министрі, шілде күндерінен кейін ішкі істер министрі. 1917 жылы тамызда Мәскеуде өткен мемлекеттік кеңңеске қатысты. Қазан революциясынан кейін грузин мееньшевиктері басшыларының бірі әрі грузия Құрылтай жиналысының мүшесі болды. Грузияда Кеңес үкіметі орнаған соң, ол Францияға кетіп, 1940 жылы АҚШ-қа қоныстанды. Кеңеске қарсы қызмет жасап, халықаралық социалды бюрода грузин социал - демократия партиясы атынан өкілдік етті және 2 - Интернаицоналдың атқару комитетінің мүшесі болды.

Қолданылған әдебиет
-------------------

* Қазақ Совет энциклопедиясы, 1978 жыл, Алматы,12 том, 74-75 бет
**Пакри** (эст. Pakri poolsaar, Leetse poolsaar) — Эстониядағы түбек.

Сипаттама
---------

Пакри түбегі Харьюск уезінің Палдиски қаласында орналасқан.
Түбектің ұзындығы 12 км, ені кей жерлерде 5 км-ден асады, ауданы 40 км² шамасында, ең биік жері теңіз деңгейінен 31 м. Түбектің ұшында биіктігі 25 м-ге дейін жететін Пакри жартасы орналасқан, оның солтүстік шыңынан Пакри сарқырамасы ағады. Жағалау толығымен әктастардан тұрады (ең биік тас жартастың биіктігі 13 метрге жетеді). Түбекте Палдиски портты қаласы орналасқан.

Пакри түбегінде сирек кездесетін құстардан басқа, қорғалатын өсімдіктердің 41 түрі белгіленіп, 138 құс түрі, қосмекенділердің 6 түрі, бауырымен жорғалаушылардың 4 түрі және сүтқоректілердің 12 түрі есепке алынды.
Түбектің кейбір бөліктері 1998 жылы бірегей геологиялық ерекшеліктері, құнды флора мен фауна қауымдастығы негізінде Пакри ландшафты қорығы ретінде қорғалды.

Тарихы
------

Пакри түбегі туралы алғашқы жазбаша мәлімет 1377 жылдан басталады. Пакри түбегі орта ғасырларда Кейла мызасына тиесілі болды. 
1718 жылы Петр I Пакри түбегі мен Вайке-Пакри аралы арасындағы бөгет пен онымен байланысты бекініс құрылысын бастады.

Бірінші Республика кезінде Пакри дербес болыс болды, онда 1934 жылы 119 шаруашылықта 345 адам тұрған. Аралдардың әрқайсысының өз мектебі, шіркеуі, зираты болды. Алайда, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде халықтың көпшілігі аралды тастап кетуге мәжбүр болды.

Түбекте 1965-1968 жылдары салынған екі кеңестік зымыран базасы және екі су асты порты болды. Соңғы кеңес әскерлері Эстониядан 1994 жылы шықты.
2000 жылдардың ортасында Швециядан келген оралман Вайке Пакриге оралып, ата-анасының бұрынғы шаруашылығын қалпына келтіре бастады.

Галарея
-------

Пакри түбегі|  |  |  |  |  |

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Полуостров Пакри
2. ↑  Харьюск
3. ↑  Плитняковый обрыв и вешние воды
4. ↑  Острова Пакри: уникальная природа и неразорвавшиеся снаряды
5. ↑  Пакри
Файл тақырыбы
Файл тақырыбы
**Ацетальдегид** немесе **сірке альдегиды** немесе **этаналь** немесе **метилформальдегид** - химиялық формуласы:**СH3СHO** органикалық қосылыс, альдегид. Табиғатта кең таралған: піскен жемісте, кофеде, нанда кездесетін, өндірісте үлкен мөлшерлерде жасалатын маңызы зор альдегид.

Физикалық қасиеттері
--------------------

Ацетальдегид - түссіз, тыныс тарылтатын күшті иісі бар сұйық зат. Қайнау температурасы - 20,8°С, балқу температурасы - 124°С, тығыздығы - 783 кг/m³. Су, спирт және эфирмен қандай мөлшерде болса да араласа береді. Уытты зат.

Рационалдық құрамы: С2H4O  
C 54,53 %, H 9,15 %, O 36,32 %  

Молярлық массасы: 44,0526 ± 0,0022 г/моль

Алынуы
------

2003 жылдың мәліметі бойынша, бүкіл әлемде ацетальдегид жылына 1 млн тонна алынады.

### Кучеров реакциясы

Ацетальдегидті өндірісте көбіне М.Г.Кучеров реакциясы бойынша (мысалы, Теміртаудағы синтетикалық каучук зауыты) ацетиленге су қосып, 95°С температурада сынап тұзы қатысында алады:

{\displaystyle {\mathsf {C\_{2}H\_{2}+H\_{2}O\rightarrow CH\_{3}CHO}}}
Бұл тәсілде этил спиртің тотықтандырады немесе дегидратация жасайды, мыс немесе кұміс катализатордың қатысуымен:

{\displaystyle {\mathsf {C\_{2}H\_{5}OH{\xrightarrow[{}]{Ag,^{o}C}}CH\_{3}CHO+H\_{2}}}}
{\displaystyle {\mathsf {2C\_{2}H\_{5}OH+O\_{2}{\xrightarrow[{}]{Ag,^{o}C}}2CH\_{3}CHO+2H\_{2}O}}}
### Вакер процессі

Соңғы уақытта өндірісте ацетальдегидті алу үшін Вакер процесін қолданады[1]). 

{\displaystyle {\mathsf {2CH\_{2}{\text{=}}CH\_{2}+O\_{2}\rightarrow 2CH\_{3}CHO}}}
Тотықтандырғаш ретінде Паладий хлориді қолданылады. Мыс хлориді мен оттек қатысуымен өтеді:

{\displaystyle {\mathsf {CH\_{2}{\text{=}}CH\_{2}+PdCl\_{2}+H\_{2}O\rightarrow CH\_{3}CHO+Pd+2HCl}}}
{\displaystyle {\mathsf {Pd+2CuCl\_{2}\rightarrow PdCl\_{2}+2CuCl}}}
{\displaystyle {\mathsf {4CuCl+4HCl+O\_{2}\rightarrow 4CuCl\_{2}+2H\_{2}O}}}

Химиялық қасиеттері
-------------------

Басқа да α-көміртек атомында сутекпен карбонилды қосылыстары бар химикалық заттарда сияқты, ацетальдегидте таутомерия байқалады: бөлме температурасында енол тұзеледі[2]):

Ацетальдегид қышқылдардың әсерінен оңай полимерленіп, сұйық паральдегид (СH3СHO)3 және кристалдық метальдегид (СH3СHO)4 береді, ал екеуіне күкүрт қышқылдан қосып қыздырса, олар ажырап, қайта Ацетальдегид түзеді.

Қолдануы
--------

Ацетальдегид сірке қышқылы , бояғыштар, дәрі-дәрмек, хош иісті заттар алуда және органикалық синтезде қолданылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  en:Wacker process
2. ↑  March, J. «Organic Chemistry: Reactions, Mechanisms, and Structures» J. Wiley, New York: 1992. ISBN 0-471-58148-8.
**Барлығы бір уақытта, барлық жерде** (ағылш. *Everything Everywhere All at Once*) — 2022 жылы жарыққа шыққан америкалық фантастикалық экшн комедиясы, тәуелсіз фильм. Режиссёрлері Куан және Шайнерт Дэниелдер және продюсерлері Энтони мен Джозеф Руссолар (ағыл.)қаз. болған бұл фильмде түрлі жанрлардың элементтері бар: абсурдизм, комедиялық драма, ғылыми фантастика, фэнтези, жекпе-жек, анимация және т.б.. Мишель Йео қытайлық-американдық иммигрант Эвелин Куан Уәңнің рөлін сомдайды, оны АҚШ Салық басқармасы тексерген кезде күшті тіршілік иесінің көп әлемді бұзуына жол бермеу үшін өзінің параллель ғалам нұсқаларымен байланысуы керек екенін біледі.

Фильм бүкіл әлем бойынша 141 миллион доллардан астам табыс тауып, A24-тің ең көп табыс әкелген фильмі болды. Ол кеңінен танымал болды және қазіргі уақытта 95-Оскар сыйлығында он бір номинацияның ішінде жетекші жеті жүлдені жеңіп алғандықтан тарихтағы ең көп марапатталған фильм болып саналады: Үздік фильм, Йеоға берілген Үздік актриса, Куанға берілген Үздік қолдаушы актёр, Кёртиске берілген Үздік қолдаушы актриса, Дэниелдерге барілген Үздік режиссёр, Үздік түпнұсқа сценарий және Үздік монтаж үшін Оскарлар берілген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *RUBIN, Rebecca* ‘Everything Everywhere All at Once’ Is A24’s First Movie to Hit $100 Million Globally  (ағыл.).  VARIETY (21 July 2022). Тексерілді, 25 шілде 2023.
2. ↑  Everything Everywhere All At Once (2022)  (ағыл.).  The Numbers. Тексерілді, 25 шілде 2023.
3. ↑  Everything Everywhere All At Once Easter Eggs & References  (ағыл.).  SCREEN RANT (24 April 2023). Тексерілді, 25 шілде 2023.
4. ↑  ‘Everything Everywhere All at Once’ Review: It’s Messy, and Glorious Wayback Machine мұрағатында
**Қызылөзен** — Маңғыстау облысы Түпқараған ауданындағы ауыл, Қызылөзен ауылдық округі орталығы.

Географиялық орны
-----------------

Аудан орталығы — Форт-Шевченко қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 32 км жерде, теңіз жағалауында орналасқан.

Халқы
-----

1999 жылы тұрғындар саны 1016 адам (520 ер адам және 496 әйел адам) болса, 2009 жылы 1112 адамды (626 ер адам және 486 әйел адам) құрады.

Тарихы
------

1931 жылы балықшылар артелі болып құрылған. 1963 жылға дейін Шевченко атындағы балықшылар колхозы болса, 1963 жылдың қазан айынан бастап, Қызылөзен түйе совхозы болды. 1984 жылы Түпқараған асыл тұқымды қой совхозы құрылған күннен бастап Қызылөзен ауыл кеңесі жұмыс жасады. Ауыл 1997 жылға дейін қаракөл қойын өсіретін "Түпқараған" кеңшарының орталығы болып келді. Кеңшар негізінде Қызылөзенде және округке қарасты Қаңға ауылында ЖШС және бірнеше шаруа қожалықтары құрылған.

Инфрақұрылымы
-------------

Ауылда 1 мектеп, мәдениет үйі, кітапхана, акушерлік пункт, АТС, «Қарағантүбек» ЖШС, 3 жекеменшік сауда нүктесі, кеме жолдарын бағыттайтын Маяк және 38 шаруа қожалығы қызмет істейді.

Көрнекті орындар
----------------

Ауыл көлемінде тарихи ескерткіштер ескі қорымдар өте көп. Мысалға: Бесінбай (17-19 ғ.ғ.), Үш там (10-18 ғ.ғ.), Құсым (16-19 ғ.ғ.), Сағындық (10-17 ғ.ғ.), Нұрқабай (19 ғ.), Бегеш (10-17 ғ.ғ.), Саура жерлері табиғаттың тамаша тартуы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Маңғыстау энциклопедиясы, Алматы, 1997;
2. ↑  2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том
3. ↑  Қызылөзен Мұрағатталған 3 шілденің 2017 жылы.


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| Маңғыстау облысы Түпқараған ауданы елді мекендері |
| --- |
|  |
| 

 Ақшұқыр •
 Баутин •
 Қызылөзен •
 Сайын Шапағатов •
 Таушық •
 **Форт-Шевченко** 
 |

 |


|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * к
* т
* ө
Маңғыстау облысы Түпқараған ауданының әкімшілік бөлінісі |
| --- |
|  |
| Қалалық әкімдік | 
Форт-Шевченко |
|  |
| Ауылдық округ | 
Ақшұқыр  • Баутин  • Қызылөзен  • Сайын Шапағатов  • Таушық |

 |
*Басқа мағыналар үшін Болашақ (айрық) деген бетті қараңыз.*

**Болашақ** — Маңғыстау облысы, Қарақия ауданындағы ауыл. Болашақ ауылдық округінің орталығы, темір жол бекеті.

Географиялық орны
-----------------

Аудан орталығы – Құрық ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 187 км-дей жерде.

Тарихы
------

Болашақ 2012 жылы темір жол станциясының базасында құрылды. Ауылдың әкімшілік-аумақтық құрамына Бестөрткөл, Құрмаш және Тайғыр разъездері кіреді..

Болашақ - Солтүстік - Оңтүстік халықаралық транспорт дәлізінің шығыс тармағында орналасқан шекаралық теміржол станциясы.

2013 жылдың 11 мамырында Қазақстан президенті Нұрсұлтан Назарбаев пен Түрікменстан президенті Гурбаноғлы Бердымұхаммедов станцияны салтанатты түрде ашты.

2014 жылдың желтоқсанына қарай станцияда 500-ге жуық адам өмір сүрді. Станция тұрғындарының негізін теміржол жұмысшылары құрады. Станциядан жұмыс күндері "Жаңаөзен - Болашақ" пойызы жүреді. Станция дәрігерлік амбулаториясымен, бірнеше балалар алаңымен, моншамен, наубайханамен, асхана және дүкенмен қамтамасыз етілген.

Халқы
-----

Ауылда тұрғындар саны – 514 адам (2014). Соның ішінде 5 жасқа дейін – 116 бала, жасөспірімдер саны – 98, 15 жастағылар саны – 5, 16-58 жастағылар саны – 290, зейнет жасындағылар саны – 5-еу болды.

2014 жылы туған бала саны – 19, қайтыс болғандар саны – 3 адам болды.

Инфрақұрылымы
-------------

2013 жылдың 2 қыркүйегінде ауылда 80 орындық орта мектеп ашылды. 2013-2014 оқу жылы 84 оқушы қамтылса, 2014-2015 оқу жылында оқушы саны 136-ға жетті. Мектепте барлығы 43 қызметкер жұмыс жасайды. Мектеп қызметкерлері баспанамен қамтамасыз етілген. 2014 жылға қарай ауылда аудандық емханадан іс-сапармен 1 терапевт пен 1 медбике жұмыс жа­сап жатыр. Ауыл көгілдір газбен, ауыз сумен, электр энергиясы­мен 100 пайыз қамтылған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Болашақ ауылы әкімінің 2014 ж ішінде атқарылған жұмыс есебі.  Қарақия ауданы әкімі. Тексерілді, 12 наурыз 2016.
2. ↑  Маңғыстау облысы әкімдігінің 2012 жылғы 05 желтоқсандағы № 308 қаулысы және Маңғыстау облысы мәслихатының 2012 жылғы 07 желтоқсандағы № 7/82 шешімі. Маңғыстау облысының Әділет департаментінде 2013 жылғы 11 қаңтарда № 2195 тіркелді.  «Әділет» — 
Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілерінің ақпараттық-құқықтық жүйесі. Тексерілді, 12 наурыз 2016.
3. ↑  "Қарақия ауданының Болашақ селолық округін құру туралы" Маңғыстау облысы әкімдігінің 2012 жылғы 5 желтоқсандағы № 308 қаулысына және Маңғыстау облыстық мәслихатының 2012 жылғы 7 желтоқсандағы № 7/82 шешіміне өзгерістер енгізу туралы.  «Әділет» — 
Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілерінің ақпараттық-құқықтық жүйесі. Тексерілді, 12 наурыз 2016.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Болашақ станциясы тұрғындары қалай өмір сүруде?

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| Маңғыстау облысы Қарақия ауданы елді мекендері |
| --- |
|  |
| 

Аққұдық  • Болашақ  • Бопай  • Бостан  • Жетібай  • Құланды  • **Құрық**  • Мұнайшы  • Сенек
 |

 |
**Сәбит Дүйсенбиев** - 1959 жылы Түркістан облысы, Түлкібас ауданының Шақпақ баба ауылында туған.

Өмірбаяны
---------

1981 жылы Қазақ мемлекеттік университетінің журналистика факультетін бітіргеннен кейін, еңбек жолын «Жалын» баспасында редакторлықтан бастады. Бүдан кейінгі уақытта ол «Ұлан», «Түркістан», «Жас Алаш» газеттерінде, «Денсаулық» журналында қызмет етті.

Шығармалары
-----------

Жазушының «Жалын» баспасынан 1984 жылы «Тәтті алма», 1987 жылы «Қақпашы» және 1991 жылы орыс тілінде «Сладкое яблоко» атты балалар мен жасөспірімдерге арналған әңгіме-повестері, жинақтары жарық көрген. 2007 жылы Астана Жастар театры «Махаббат миниатюралары» атты әңгімелері бойынша сахналық қойылым жасаған.

Жетістіктері
------------

Жас жазушылардың Мәскеуде өткен Бүкілодақтық IX кеңесіне қатысқан.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6
2. ↑  Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса - Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл
Калила мен Димна кітабының 1220 жылғы нұсқасындағы суреті, «Калила» мен «Димна» бейнеленген.
**Калила мен Димна** (ағылш. *Kalīla wa-Dimna*, араб.: كليلة ودمنة‎) - араб-парсы тілдерінде сақталған ежелгі Үнді халқының әйгілі әдеби ескерткіші. Түп төркіні 3-4 ғасырда құрастырылған үнді тіліндегі "Панчатантра" дидактикалық мысал-ертегілер жинағынан тараған кітапты қайтіп 20 жыл үнділер арасында олардың дініне берілгенсіп, үндіше жасанып жүріп үнді кітапханасынан алып шыққаны туралы кітаптың Кіріспесінде жазылған. Сөйтіп әлемге таралған бұл кітап әлемдік дидактикалық шығармалардың керемет бір жауһары ретінде жоғары бағаланады.

Кітаптың кіріспесінде кітапты үнді ғалымы Бедба жазғаны, кітапты Үндістан патшасы Дебшлемге арнап жазғаны айтылады. Автор ондағы басты кейіпкерлер ретінде жануарлар мен құстарды пайдаланған, олар негізінен адам кейіпкерлерінде бейнеленген. Ертегілер бірнеше тақырыпты қамтиды, олардың ішінде ең маңыздысы - патша мен халықтың қарым-қатынасы туралы. Сонымен қатар, олар бірқатар афоризмдер мен уағыздарды да қамтиды. Хосроу І (Khosrow I) кітапты және ондағы уағыздарды естіп, ол дәрігер Борзуяны (Borzuya) Үндістанға жібереді. Борзуя 20 жыл жасанды түрде жартылай үнді болып жүріп, үнділердің әбден сеніміне кіріп, соңында кітапты ұрлап көшіріп, оны Пехлеви парсы тілінде аударады. Картли (Kartli) патшасы Вахтаң VI (Vakhtang VI) 18 ғасырда парсы тілінен грузин тіліне аударма жасайды. Оның кейіннен тәлімгері Сулхан-Саба Орбелиани (Sulkhan-Saba Orbeliani) өңдеген жұмысы, сондай-ақ, Кахети (Kakheti) патшасы Давид I-дің аяқталмаған аудармасымен бірге ықтимал түпнұсқа мәтінді анықтау кезінде анықтамалық ретінде пайдаланылды.

Кітапта негізінен патшалардың мінез-құлқы, өмір сүрген ортасы, алыс-жақындарымен қарым-қатынасы, сондай-ақ достық, тәрбие, оқушыларға өнеге боларлық толып жатқан мораль мәселесіне қатысты жәйттар сөз болады. Жинақтағы кез келген әңгіме жан-жануарлар атынан баяндалады. Автор өзінің айтайын деген ойын тек қана жан-жануарлар сөзімен жеткізе отырып, әрбір оқиға айтылып болған соң қорытынды жасайды, оны белгілі бір нақыл сөзбен түйіндейді. 6 ғ-да парсы, 4-14 ғасырларда араб, грек, көне славян, испан, көне еврей, латын, неміс, ағылшын, француз тілдерінде, 1762 жылы орыс тіліне аударылды. Революциядан бұрын қазақ ақындары "Қалила мен Димнаның" оқиғалық сарынын өз шығармаларында өзек етіп жырлаған. Сәбит Дөнентаев "Бит пен Бүрге", "Бір көлдегі үш балық" мысал әңгімелерін өлеңмен аударып, өзінің "Уақ-түйек" жинағында жариялады.

Кітап 60-тан астам тілге екі жүз рет аударылған. "Калила мен Димнаны" С. Талжанов 1962 жылы қазақ тіліне аударды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Мұрағатталған 24 қазанның 2021 жылы.
2. ↑
3. ↑  Қазақ ССР 4 томдық қысқаша энциклопедия./Бас редактор Р.Н. Нұрғалиев;Алматы; Қаз.Сов. Энциклопед. Бас. редак. 1989 ISBN 5-89 800-009-7
**Элла Джейн Фицджеральд** (ағылш. *Ella Jane Fitzgerald*; 25 сәуір 1917, американың ньюпорт-Ньюс, Виргиния, АҚШ — 15 маусым 1996, Беверли-Хилс, Калифорния, АҚШ) — ағылшындық әнші, джаз музыкасының тарихындағы ең үздік вокалисттердің бірі, үш октава диапазонындағы дауыстары иесі, дыбыстық импровизация және скэт шебері. "Грэмми" премиясының үш мәрте лауреаты, ұлтық өнер медалы иегері, еркіндік президенттік медальының иегері, өнер және әдебиет орденнінің және басқа да марапаттардың кавалері. Өзінің елу жылдық мансап жолында тоқсанға жуық альбомдар мен жинақтар шығарған. Әншінің  өмірінде қырық миллион пластинкалар оның жазбаларымен сатылды.

Өмірбаяны
---------

### Балалық және жастық шағы

Элла Фицджеральд. 19 қаңтар 1940 ж. Фото Карл Ван Вехтена
Элла Джейн Фицджеральд 1917 жылы 25 сәуірде Ньюпорт - Ньюс, Виргиния штатында афроамерикандықтармен ирландық тұқымнан шыққан отбасыда дүниеге келген. Оның әкесі Уильям Фицжеральд және анасы Темперанс Фицжеральд заңды түрде некеге отырмаған. Әкесіне отыз бес жыл болғанда ол жүргізуші болып, ал анасы жиырма үш жасынды кір жуып күн көрген.

Ескертпелер
-----------

Үлгі:Примечания
**Alpen Gold** — кондитерлік өнімнің бренді, арзан бағадағы сегмент, құрамында қант мөлшері көп, сонымен қатар, ол бұрын Kraft foods компаниясына тиесілі болған, ал қазір Mondelēz International. Осы сауда маркасының атынан шоколад, балмұздақ, печенье, конфет тәрізді кондитерлік өнімдер шығарылады.

Тауар тек қана ТМД елдерінде және Польшада шығарылады.

Сауда таңбасы Альпілік алтын деп аударылады. Бірақ оның Альпімен мүлдем байланысы жоқ. Барлық зауыттар шығыс Еуропада орналасқан.

Тарихы
------

2012 жылы қыркүйекте Alpen Gold-тың жарнамалық промо-ролигі "Жүк тасымалдаушы ұшақты" Ogilvy&Mather Russia шығарды. Ұраны - "Оптимизм сенің қолыңда". Оны ұлттық ТВ-каналдарда көруге болады. Бейнеролик шоколадтың жаңа дәміне арналып шыққан.

2012 жылы желтоқсанда қыркүйекте түсірілген бейнероликтің жалғасы "Арал" түсірілді.
**Мэ́ттью Мур Ха́рди** (ағыл. Matthew "Matt" Moore Hardy, 23 қыркүйек 1974 жылы дүниеге келген, Камерон, Солтүстік Каролина) — америкалық кәсіби рестлер, World Wrestling Entertainment қойылымдарымен молырақ танымал. Ол сонымен қатар  Total Nonstop Action Wrestling (TNA) және Ring of Honor (ROH) рестлинг-федерацияларында да өнер көрсетті.

WWE-ге келмес бұрын Харди өз ағасы Джеффпен тәуелсіз Organization of Modern Extreme Grappling Arts (OMEGA) рестлинг-органицзаиясын құрды, мұнда Харди көптеген чемпиондық титулдарды йеленді және бұл чемпиондық титулдар құрамына ауыр салмақтағы чемпион бен Джеффпен бірге болған басқа да топ мүшелерінің ортақ чемпиондарыда кіреді. 1999 жылы Мэтт өз қойылымдарымен үстел матчтарында командалық дивизионда атақ алған WWE-ға шыға бастады. Командалық дивизионда Харди сегіз рет чемпион атанды: алты рет әлем чемпионатына чемпион команда, бір рет WWE чемпионы, және бір рет WCW чемпионы. 

Бұдан өзге Харди бір рет ауыр салақтағы әлем чемпионы атанды және бір рет ECW чемпионы болды. Бұнымен қоса ол бірнеше екінші дәрежелі хадкорндық, еуропалық чемпиондық титулдардың йесі болып саналады.

Өмірбаяны
---------

Харди — Гилберт пен Руби Мур Хардидің баласы, бір ағасы Джефф бар. 23 қыркүйекте 1974 жылы Солтүстік Каролинаның Камерон қаласында өмірге келген. Оның анасы Мэттке 12 жас болғанда 1986 жылы мидың қатерлі ісігінен қаза болды. 

### «Короналық қабылдаулары»

Харди Рестламания Х8 де 
* **Аяқталған қабыладулары**
	+ Twist of Fate (WWF/E) / Twist of Hate (TNA)
	+ White Light Experience  — 2012 / Ice Pick (TNA) — 2011 / Scar — 2005 (Double underhook with bodyscissors)
* **Коронналық қабылдаулары**
	+ Corner clothesline/running bulldog
	+ Corner powerbomb
	+ Diving clothesline
	+ Diving elbow drop (иногда на затылок противника)
	+ Diving leg drop
	+ Forearm smash
	+ Inverted DDT
	+ Moonsault
	+ Northern Lights suplex
	+ Ricochet
	+ Russian legsweep
	+ Side Effect
	+ Splash Mountain (Sitout crucifix powerbomb)

### Топтары

* The New Brood (WWF, 1999): Гангрел, Джефф Харди
* Los Conquistadores (WWF, 1999): Джефф Харди, «Dos» (Christopher Daniels), «Uno» (Aaron Aguilera)
* Team Mattitude (WWE, 2003): Шэннон Мур, Крэш Холли
* 2Xtreme (WWF, 2000—2001): Джефф Харди, Лита
* Immortal (TNA, 2011): Халк Хоган, Эрик Бишофф, Джефф Джарретт, Скотт Штайнер, Рик Флэр, Ганнер, Абисс, Джефф Харди

Титулдары мен марапаттары
-------------------------

* **New Dimension Wrestling**

* NDW Tag Team Championship (1 рет) — с Джеффом Харди
* NDW Light Heavyweight Championship (1 рет)

* **Carolinia Wrestling Federation**

* чемпион в тяжёлом весе CWF (1 рет)

* **National Championship Wrestling**

* Чемпион в тяжелом весе NCW
* NCW Light Heavyweight Championship (2 рет)

* **NWA 2000**

* Командалық чемпион NWA 2000 — Джефф Хардимен

* **New England Wrestling Alliance**

* Чемпион NEWA
* NEWA Hall of Fame (Класс 2012)

* **New Frontier Wrestling Association**

* Чемпион NFWA
* Командалық чемпион NFWA — Venom

  

*

Дереккөздер
-----------
**Шон Майклз** (ағыл. Shawn Michaels); шын аты **Майкл Шон Хиккенботтом** (ағыл. Michael Shawn Hickenbottom); 1995 жылы 22 шілдеде дүниеге келген, XXVI ғасыр Рестламаниясымен күрестен кейін өз мансап жолын аяқтаған атақты рестлер. 2011 жылы WWE Hall of Fame қосылған. 

Қазір оның жеке телебағдарламасы «Shawn Michaels MacMillan River adventures» туралы ол Raw 27 маусымда 2011 жылы еске салған болатын.

Ерте жылдары
------------

Шон Майклз отбасындағы төртінші бала болды: Рэнди және Скотт — оның үлкен ағалары; Шари — үлкен әпкесі. Өзі Чандлерде дүниеге келгенімен,  Сан-Антониода өсті. Оның әкесі әскери адам болғандықтан ол жиі көшіп жүрді және сондықтан да ол біраз уақытын Англияда, Редингте өткізді.

Бала бола тұрып ол Майкл деген есімді ұнатпады, сондықтан оны достары мен туысқандары Шон деп атады. 

12 жасынан бастап Шонда арман пайда болды: кәсіби рестлер болу. Ерет жасынан Шон спортшы болатын, оның мансабы 16 жасында ол футбол ойнап бастаған уақыттан басталды. Рандольф орта мектебінде резервтегі жартылай қорғаушы болды және ең  соңында команда футбол комнадасының капитаны болды. Оңтүстік Батыс Техас мемлекеттік университетін  Сан-Маркоста аяқтағаннан кейін Шон колледж өмірі оған арналмағанын түсінді. Осыдан кейін ол кәсбіи рестелингтегі мансабын бастады.

Кәсіби рестлингтегі мансабы
---------------------------

### Бастапқы мансабы (1984—1985)

Шон бала кезінен рестлер болуды арман еткен болатын. Оған он сегіз жас толғагда ол тәжірибелі рестлер Хосе Лотариода жаттыға бастады. Екі аптадан соң оның келесі туған күнінен кейін жаттығулар аяқталды. Ол «Mid-South Wrestling Federation» деп аталатын федерацияда дебют жасады.

Дереккөздер
-----------
**Майкл Шон Култхард** (ағыл. Michael Sean Coulthard, 8 желтоқсан 1968 жылы дүниеге келген) — американдық кәсіби комментатор, қазіргі уақытты World Wrestling Entertainment-да  Raw және Smackdown брендтерінде жұмыс жасады. Бұрындары жаңалық репортері болды, Коул негізінен WWE шоуларының спортты комментаторы болған.

Биография
---------

### Журналистік мансабы.

Култхард өзінің журналистік мансабын CBS радиосында жұмыс жасап бастады. Оның ең бірінші рет жарқыраған жұмысы 1988 жылы президенттік кампанияда жұмыс жасауынан бастады. 

  

### Фьюд  Джерри Лоулермен (2010—2011)

Рестлингте
----------

* **Короналық қабылдаулары**
	+ *An-Cole Lock*

* + Сэр Майкл Коул
	+ Мистер Рестлмания
	+ **Голос WWE**

Коул 2011 жылы Слэмми марапатымен

Дереккөздер
-----------
**Мэттью Томас Кейн** (ағыл. Matthew Thomas Cain; 1 қазан, 1984 жылы дүниеге келді Дотан, Алабама ) — америкалық бейсболшы, «Сан-Франциско Джайентс» клубы үшін бейсболдан бас лигада қнер көрсетті. Питчердің позициясында ойнаған.

Мансабы
-------

  

2002 жылы жалпы 25 нөмірмен бірінші драфта таңдалды. Әр жыл сайын Baseball America журанлы құрып отыратын Перспективті ойыншылар тізімінде 13-ойыншы болды.

29 сәуір 2005 жылдан бастап, 20 жасында, «Колорадо Рокиз» командасына қарсы бастапқы питчер ретінде ойнады. 5 иннинг өткізіп, екеуінің базасын жіберіп алды, ірақ сонда да өзінің қалпын сақтап қалды. Өзінің үшінші стартер ретіндегі ойынынан-ақ  ол 9 қыркүйекте толық ойын ойнады және тек бір ойыншының 9 иннингін үйге өткізіп жіберді. Тек бір маусымнан-ақ ол 7 жекпе-жекке қатысып, 2 рет жеңіп, 1 рет жеңіліп ERA 2,33 йеленді. .

Дереккөздер
-----------
**Орел Леонард Хершайзер IV** (ағылш. *Orel Leonard Hershiser IV*, род. 16 қыркүйек 1958 жыл) — америкалық кәсіби бейсболист, Бас бейсбол лигаларында питчердің рөлінде ойнаған. Ойын мансабын аяқтағаннан кейін коментатор болып жұмыс істеуді бастады, сонмен қатар покер ойынын кәсіби түрде жетік меңгерген. 

Хершайзер 1979 Жылы ХБЛ драфта «Лос-Анджелес Доджерс» клубымен бірге таңдалған болатын. ХБЛ-да ол 18 сезон өткізген, оның 13-і «Доджерс». Сонымен қатар, ол «Кливленд Индианс», «Сан-Франциско Джайентс» және «Нью-Йорк Метс» командалары үшін де ойнайды. Хершайзер — барлық жұлдызды ХБЛ үш мәрте ойыншысы, АЛтын қолғап йегері, Сай Янг жүлдесінің йегері; ол Ұлттық сияқты чепионаттық сериялардың ең қымбат ойыншысы болды, және Америкалық лигалардың және Әлемдік сериялардың да. Херзайшер құрғақ иннигтер саны бойынша әлемдік рекордты ұстап тұр — 59. Ойын әлеміндегі мансап жолын аяқтағаннан кейін ол біраз уақытқа «Техас Рейнджерс» менеджері және жаттықтырушысы болып, содан кейін ESPN каналында жұмыс атқарды.

Ерте өмірі
----------

Орел Хершайзер 16 қыркүйек күні 1958 жылы Буффалода  (Нью-Йорк штатында) Орел Леонард Хершайзер III пен оның әйелі Милдредтің отбасында дүниеге келді. Оған алты жас болғанда, отбасы Детройтқа көшіп келді, ал алты жылдан соң Торонтоға. Ерте балалық шағынан бастап Орел бейсболмен айналыса бастады, ал 8 жасынла Ұлттық бейбол кездесулерінде үшінші орын алды.

Хершайзер 1993 жылы
Хершайзер 2008 жылы пореклік турнирде

Дереккөздео
-----------
**Патриша Кларксон** (ағылш. *Patricia Clarkson*, 29 желтоқсан 1959) — америкалық актриса.

Өмірбаяны
---------

Патриша Дэвис Кларксон Жаңа Орлеанда 1959 жылы дүниеге келеді. Әкесі мектеп директоры, ал анасы саясатпен айналысатын әйел болатын. Кларксон Нью-Йорк қаласындағы Фордем университетінде драманы оқыған. Оны беспен бітіріп, Йел мектебіне түседі. 1985 жылы Кларксон ең бірінші рет телебағдарламада көрінеді. Екі жыл өткен соң, Брайан Де Пальманың «Неприкасаемые» (1987) фильмінде Кевин Костнер және Шон Коннеримен басты түседі. 1986 жылы Бродвейде ең бірінші рет «Дом голубых листьев» пьесасында өз өнерін көрсетеді. Бір жыл өтісімен, «Восточный стандарт» пьесасында көрінеді. «Смертельный список» (1988), «Ракета на Гибралтар» (1988) и «Стопроцентный американец для всех» (1988) сияқты көптеген фильмдерде кішігірім рөлдерді иеленеді. Патриша «С поличным» (1993), «Джуманджи» (1995), «Высокое искусство» (1998), «Превратности любви» (1998) и «Зелёная миля» (1999) фильмдерінде де түскен. 2002 жылы «Клиент всегда мёртв» сериалына түскені үшін «Эмми» (2002, 2006), «Праздник Эйприл» (2003) фильміндегі Джой Бернс рөлі үшін «Оскар» сыйлықтарының номинанты атанған. Кейін актриса көптеген фильмдерден көрінеді.

Дереккөздер
-----------

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Патриша Кларксон
**Луи Пастер** (фр. *Louis Pasteur*; 27 желтоқсан 1822 жыл, Доль (Юра) – 28 қыркүйек 1895 жыл, Вильнев л’Этан, Париж маңында) — француз микробиологы және химигі, микробиология мен иммунологияның негізін салушы. 1862 жылдан Париж ғылым академиясының мүшесі, 1873 жылдан Франция медициналық академиясының, 1881 жылдан Франция академиясының мүшесі. 

1844 жылдан Петербург ғылым академиясының корреспондент мүшесі болса, 1893 жылы құрметті мүшесі болды. 1849 жылы Страсбург 1854 жылы Лилл университеттерінде профессор болған. 1888 жылы микробиолгия ғылыми-зерттеу институтының алғашқы директоры болып тағайындалды. Осы институтта сол кезде И.И Мечников, С.Н.Виноградский, Н.Ф.Гамалея, В.М.Хавкин, А.М.Безредка т.б. жұмыс істеген. Пастердің молекулалардың оптикалық ассиметриясы туралы алғашқы жұмыстары кейін стериохимия негізі болған. Шарап қышқылы кристалдарының оптикалық активтігіндегі айырмашылықтар онда екі ассиметриялық формалардың барына байланысты екенін дәлелдеді. 

Микроорганизм солардың бірін өзіне сіңіретіндіктен, оптикалық изомерлерді ажыратуға болатынын анықтады. 1857 жылы ашу процессін ( сүт қышқылды, спиртті,сіркелі, өзі ашқан май қышқылды ) зерттеді. Өндірісте шарап және азық-түлікті ( сыра, сүт, жеміс-жидек, шырын ) бұзбай сақтау әдістерінің бір түрі пастерилизация ойлап тапты. Адам мен жануарлардың жұқпалы ауруларын еркше микроорганизидер қоздыратынын дәлелдеді және аурудың алдын алу үшін вакцина жасауды ұсынды.

Дереккөздер
-----------

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Пастер Институтының сайты  (ағыл.)  (фран.)
* «VIVOS VOCO» сайтындағы беті
Ассирия
Нео-Ассирия империясы және оның кеңеюі.
**"Ассирия"** — біздің заманымыздан бұрынғы *2-мыңжылдықтың* бас кезінде Тигр өзенінің орта ағысы тұсында (*қазіргі Ирак аумағы*) құрылған ірі мемлекет. Ассирияның болашақ астанасы Ашшур қаласы маңызды сауда жолдарының бойында орналасты. Біздің заманымыздан бұрынғы *16 ғасырда* осы қала басшылары көрші территорияларды жаулап алып, Ассирия мемлекетінің негізін қалады. Көп ұзамай Вавилон ықпалына түскенімен, ол әлсірей бастаған уақытта қайтадан тәуелсіздікке қолы жетті. Біздің заманымыздан бұрынғы *14 ғасырда* Митанияны жаулап алып, қуатты мемлекетке айналды. Хет патшалығы құлағаннан кейін Ассирия билеушісі Тиглатпаласар І (*біздің заманымыздан бұрынғы 1115 – 1077*) бірнеше сәтті жорықтар нәтижесінде мемлекет шекарасын Вавилоннан Мысырға дейін кеңітті. Бірақ Арабиядан келген арамейлердің шапқыншылығына ұшырағандықтан бір жарым ғасыр бойы құлдырау кезеңін бастан кешірді. Тек біздің заманымыздан бұрынғы *10 – 9 ғасырларда* ғана мемлекеттің жағдайы тұрақтанып, күш-қуаты арта түсті. Тиглатпасар ІІІ билігі кезінде Вавилон жаулап алынып (*біздің заманымыздан бұрынғы 729 ж*), империя шекарасы Жерорта теңізінің жағалауына дейін жетті. Ассирия Саргон ІІ билігі кезінде Урарту мен Израильді, оның немересі Асархаддон патшалық құрған уақытында Мысырды талқандады. Ашшурбанипалдың кезінде (*біздің заманымыздан бұрынғы 7 ғасырдың ортасы*) Ассирия өзінің күш-қуатының шырқау шегіне жетті. Оның шекарасы Мысырдан Мидияға, Жерорта теңізінен Парсы шығанағына дейін созылып жатты. Мемлекет астанасы Ниневия өзінің сән-салтанатымен, архитектурасымен әйгілі болды. Қала кітапханасында түрлі мәтіндер жазылған 20 мыңнан астам бедерлі тақталар сақталды. Бұл бедерлерде, көбінесе, *жорықтар, жеңілген елдердің қалаларын ойрандау*, т.б. бейнеленген. Тұтас жартастардан патшаларды дәріптейтін мүсіндер тұрғызылды. Орта Азиямен, Арабиямен сауда қатынастары дамыды. Жол құрылысы кеңінен өрістеді. Ассирия әдебиетінің төл жанры – патша анналдары (*жылнамалары*). Соның бір құнды үлгісі – Саргон ІІ-нің біздің заманымыздан бұрынғы *714 ж*. ***Урартуға жорығы*** туралы арамей тілінде жазылған ***«Ахикар туралы жыр»***. Бірақ Ашшурбанипалдан кейін басталған елдегі дағдарыс, оны пайдаланған Мидия мен Вавилонның біріккен күштерінің соққысы нәтижесінде біздің заманымыздан бұрынғы *607 – 605 ж.* Ассирия құлады. Ежелгі заманда Алдыңғы Азияны, Месопотамия мен Иранды мекендеген және сына жазуларды қолданған халықтардың (*шумерлердің, вавилондықтардың, ассириялықтардың,* т.б.) тілін, тарихын, мәдениетін зерттейтін ғылым саласы – ***ассиорология*** (*ассириятану*) қалыптасты. Ол, әсіресе, Англия, Франция, Ирак пен Ресейде жақсы дамыған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Балалар Энциклопедиясы, II- том
**«Ағай»** (кор. 아저씨, Аджосси, ағылш. *The Man from Nowhere*) — Оңтүстік Кореялық фильм. Басты рөлді екі жылдық үзілістен кейін оралған актёр Вон Бин ойнады. Фильм - 2010 жылғы Кореядағы түсімі бойынша, рекорд жасаған фильм. 2010 жылдың 1 қазанында АҚШ пен Канада елінде айналымға жіберілді. Қазақстанда ресми түрде кинотеатрларға шықпады.

Сюжеті
------

Чха Тхэ Сик — тыныш аудандағы кішігірім ломбард иесі. Оның өмірі тыныш өтіп жатты. 
Оның араласатын жалғыз адамы Со Ми атты кішкентай қыз еді. Со Мидың анасы Хё Джон жаман іс жасап, нашақор досымен қылмескерлерге тиесілі затты ұрлап әкетеді. Қылмыскерлер адам мүшелерін саудалаумен айналысатын. Олар Хё Джонды өлтіріп, мүшелерін сатып, Со Миды ұрлап кетеді. Ағайынды Мансук пен Ченсук қылмыскерлердің басшысы болатын. Олар Тхе Сикке телефон арқылы бұйрық беріп отырады. Олардың бұйрығы бойынша Тхе Сик Мансуктің жауы Оха Мен Кюге есірткі алып барады. Мансук дәл сол уақытта полицияға Оха Мен Кю есірткі сақтайды деп хабар беріп, оны ұстап беруге тырысады. Оха Мен Кю полициядан қашуға әрекет жасайды. Тхе Сик оның соңынан қуамын деп, жан түршігерлік көрініске куә болады. Ол мінген көлікте Хё Джонның мүшелері алынған жансыз денесі жатады. Ал Со Миды құтқаратын жалғыз адам Чха Тхе Сик еді. Ол Со Миды құтқарып, Мансук пен Ченсуктің көзін құртады.

Басты рөлдерде
--------------

* Вон Бин — Чха Тхэ Сик
* Ким Сэ Рон — Со Ми
* Ким Тхэ Хун — Ким Чхи Гон
* Ким Хи Вон — Ман Сок
* Ким Сон О — Чжон Сок
* Танаёнг Вонгтракул — Рамрован
* Ким Хё Со — Хё Джон, Со Мидың анасы
* Ли Джон Пхиль — тергеуші Но

Сыншылардың мойындауы
---------------------

«Ағай» 2010 жылғы корей киномаусымының марапаттау рәсімінде ең көп марапат (7) алған фильм, онымен қоса ең үздік ер адам рөлі марапатын алды (Вон Бин). Экшн-фильм, Ли Джон Бомның еңбегінің арқасында үздік ер адам рөлі, үздік әйел адам рөлі, үздік операторлық жұмыс, үздік музыка, үздік жарық, үздік визуалды әсерлер, және үздік монтаж номинацияларының иегері болды. Фильм жылдың ең танымал фильміне айналды, оны тамашалағандар саны 6 млн адам болды.

Қызықты деректер
----------------

* Фильмнің сценарийі бастапқыда 60 жастағы қарт адамға арналып жазылды. Алайда, ол кейіннен өзгертіліп, 40 жастағы ер адамға арналып жазылды.
* Актёр Вон Бин - таэквондо бойынша қара белбеу иесі.
* Вон Бин фильмнің сценарийін кездейсоқ оқып, режиссёрге бірден, өзін басты рөлге қою жөнінде өтініш білдіреді.
* Фильмдегі қоян-қолтық төбелес эпизодтарында актёр Вон Бин режиссёрдің қарсылығына қарамастан өзі ойнады
* Чха Тхе Сик терезеден секіретін эпизодта, оператор актёрмен бірге терезеден секірді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  19 Церемония наград кино. *Busan.com, Oct 8, 2010*. Тексерілді, 2 желтоқсан 2010.
2. ↑  Вон Бин получил первый Дэджун как Лучший актер
3. ↑  Ajeossi films
**Біркүндік фирмалар** {{{2}}} (т.б: «космонавт», «қоқыс», «фонарь», «ёжик») – бұл биресми термин, салық төлеуден қашу және/немесе алдамшы операциялар ұйымдастыру мақсатында ашылған фирмалар.. Біркүндік фирмалар – контрагентер, өз ісін тек қағаз жүзінде жүргізетін "фирмасымақтар". Әдеттегідей бұларды заңды тұлғалар салықтан қашу үшін немесе мемлекет малын тонауға қолданады.

«Формал көрсеткішіне қарай» Қазақстанда тіркелген 270 мың заңды тұлғалардың, біркүндік фирмаларға жартысынан көбі жатады.

Термин тарихы
-------------

Термин ҚР заңды құжаттарында жоқ болғанмен, мемлекеттік органдармен жиі қолданылады. Салық комитеті бойынша:

> 
> Біркүндік фирма ұғымын жалпы мағынада, кәсіпкерлік істеу мақсатында ашылмаған, салық есептілігін тапсырмайтын, көптік мекен-жайында тіркелген, өзіне жауапкершілігі жоқ..
> 
> 
>

Біркүндік фирманы қолдану
-------------------------

Біркүндік фирма салықтан қашу үшін қолданылады. Бұдан басқа мемлекет малын қолма қол ақшаға айналдыру.
Мәселен көрші Ресейде 2003 жылы 55 млрд АҚШ доллары, 2004 жылы 86 млрд АҚШ доллары сомасында ақша осы біркүндік фирмалар арқылы айналған..

Біркүндік фирмамен қүрес
------------------------

Қазақстан үкіметі біркүндік фирмалардың тек ақшаны қолма қол алу мақсатында ғана емес, парақорлардың пара алу үшін қолдануы жиілеп кеткенін айтуда. Біркүндік фирма үшін жауапкершілікті тек қолданушы емес, соны ашуға төлқұжатын берген адам да тартуы тиіс..

Дереккөздер
-----------

1. 1 2 3  Maxim Mironov. Economics of Spacemen: Estimation of Tax Evasion in Russia Мұрағатталған 16 мамырдың 2011 жылы.. University of Chicago, 2006.
2. ↑  Қоқыстар. Ведомости, 07.10.2005, 188 (1469).
3. ↑  Ю.И. Грищенко. Компании-«однодневки»
4. ↑  Однодневная экономика
5. ↑  Письмо ФНС России от 11.02.2010 № 3−7−07/84
6. ↑  Д. Яковенко.Уроки борьбы с однодневками Мұрағатталған 27 ақпанның 2011 жылы..
Қазақстан Республикасы Экономикалық даму және сауда министрлiгiнің стратегиялық мақсаттарға қол жеткiзуге және стратегиялық жоспарлау және Қазақстан Республикасының әлеуметтік-экономикалық дамуының негізгі басымдықтарын қалыптастыру; өңірлік даму; халықаралық экономикалық және қаржы қатынастары, оның ішінде халықаралық экономикалық интеграцияны реттеу; сыртқы сауда қызметін реттеу және дамыту; ішкі сауданы реттеу және дамыту; жеке кәсіпкерлікті дамыту және қолдау; инвестициялар және мемлекеттік-жеке меншік әріптестік; экономиканың секторларында мемлекеттік активтерді басқару; мемлекеттік басқару жүйесін дамыту; жұмылдыру дайындығы және жұмылдыру саласындағы мемлекеттік саясатты қалыптастыру жөнінде ұсыныстар әзірлеу болып табылады.
ҚР Экономикалық даму және сауда министрі
Досаев Ерболат Аскарбекович
**Федор Константинович Бойко** (20 ақпан 1920 жылы, Павлодар облысы, Павлодар ауданында туған) – техника ғылымының докторы (1980 жылы), профессор (1976 жылы). II - дүниежүзілік соғысқа қатысқан. Ленинград техникумын (1939 жылы), Мәскеу индустриялды институтын *(1947 жылы)* бітірген. 1939–42 жылдары Астрахан облысы, Баскунчак ауданы, Бассоль зауыты басқармасы бастығының және бас механиктің көмекшісі, Павлодар қаласы Октябрь зауытының аға инженер-электригі, бас энергетигі, бас инженрі (1946–50 жылы), Павлодар қалалық комитетінің бөлім меңгерушісі (1951–52 жылдары), Қазақстан КП облысы комитетінің бөлім меңгерушісі (1952–62 жылы), Павлодар индустриялды институтының (қазіргі Павлодар мемлекеттік университеті) проректоры (1962–64 жылдары), Павлодар педагогика институтының доценті (1964–69 жылдары), Павлодар индустриялды институтының кафедра меңгерушісі (1969–76 жылдары), институт ректоры (1976–84 жылдары) қызметтерін атқарды. 1984 жылдан кафедра меңгерушісі, профессор 100-ден астам ғылыми еңбек пен 10 монографияның авторы.

Фёдор Константинович Бүкілодақтық комиссия құрамында бола жүріп, электр жүктемесі бойынша «Өнеркәсіп мекемелерінде электр жүктемесін есептеу бойынша уақытша жетекші көрсеткіштер» атты әдістеме даярлауға қатысты. Сол әдістеме бүгінгі күнге дейін пайдаға асуда.

Келесі маңызды құжат болып табылатын «Электрмен жабдықтану және электр жабдықтары бойынша анықтама» пайдаланушыларға, жобалаушыларға, студенттерге арналған. Бұл анықтама 1986-1987 жылдары екі том болып жарық көрді. Авторлар тобының біреуі Ф. К. Бойко болып табылады.

Шығармалары
-----------

* "Методические рекомендации по рациональному использованию электрической энергии на предприятиях цветной металлургии", Омбы, 1972;
* "Повышение эффективности использования оборудования и электроэнергии", Алматы, 1979.

Мыртқы сілтемелер
-----------------

* "Фёдор Константинович Бойко" Мұрағатталған 14 желтоқсанның 2018 жылы.
* "В Павлодаре умер гениальный изобретатель Ф.Бойко"(қолжетпейтін сілтеме)
* "Фёдор Константинович Бойко. Биобиблиографиялық көрсеткіш. ПАВЛОДАР. С. Торайғыров атындағы ПМУ. «КЕРЕКУ» баспасы. 2015" Мұрағатталған 29 ақпанның 2020 жылы.
**Читтагонг** (баңлаша চট্টগ্রাম) — Бангладештің шығысында орналасқан қала. Халық саны 3 920 222 мың адам (2007 жылғы халық санағының қорытындысы).

Тарихы
------

Қала біздің дәуіріміздің I ғасырына дейін белгілі болған. 1338 жылы Читтонды Шах Мубарак Факхруддин жаулап алған. Ол Чандпурдан Читтагонгқа дейін тас жолын салған. 1538 жылы аркандықтар өздерінің басқармасын қайтарып алған. 1666 жылы Читтагонгты моғолдар жаулап алған. 1538-1666 жылдар аралығында португалдықтар Читтагонгға жасаған шапқыншылықтарын аяқтап, іс-жүзінде мемлекетке өз билігін жүргізген. 1760 жылы қала Ост-Үндістанлық компанияға тиесілі болған. Екінші дүниежүзілік соғыс уақытында жапондардың шабуыл нысаны болған. Алайда олар қаланы жаулап ала алмаған. 1947-1971 жылдары Пәкістанға, 1971 жылдан бастап Бангладешке тиесілі болған. Осы қалада мемлекеттің тәуелсіздігі жарияланған. 1981 жылы 30 мамырда Читтагонтағы сәтсіз төңкеріс кезінде президент Зиаур Рахман өлтірілген.

Климаты
-------

Климаты муссондық. Қаңтардағы орташа тәуліктік температура 12° ден 25° С аралығында болады. Жазы ыстық, жаңбырлы, ең ыстық сәуір айындағы орташа температура 23-34°C. Жылдық орташа жауын-шашын мөлшері 2000-3000 мм. Жоғарғы температура + 38, төмеңгі + 7.

Экономикасы
-----------

Читтагонг — мемлекеттің ірі өндіріс орталығы. Қалада металлургиялық және мұнай өңдеу зауыттарымен кеме жасайтын орын бар. Бенгаль шығанағының жағалауында теңіз порты орналасқан.

Бауырлас қалалар
----------------

* Қытай Куньмин, Юньнань, Қытай
* Лаос Вьентьян, Лаос

Дереккөздер
-----------

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Ресми сайт Мұрағатталған 24 желтоқсанның 2011 жылы.
* Читтагонг Мұрағатталған 16 наурыздың 2012 жылы.
* Читтагонгтағы туризм Мұрағатталған 16 маусымның 2009 жылы.
* Wikitravel

  

Үлгі:Bangladesh-geo-stub
**VI-шақырылым (2020—2025) депутаттары:**  
**Үкімет: (47)**  
     Халық Демократиялық партиясы (47)  
**Үкіметті қолдайтын: (3)**  
     Коммунистік партия (2)  
     Социалистік партия (1)  
**Оппозиция: (13)**  
     Аграрлық партия (7)  
     Экономикалық реформалар партиясы (5)  
     Демократиялық партия (1)
**Тәжікстан Өкілдер палатасы**, ресми атауы — **Тәжікстан Республикасы Жоғарғы Жиналысының Өкілдер палатасы**(тәж. *Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон*; орыс. *Палата представителей Высшего собрания Республики Таджикистан*) — Тәжікстан Жоғарғы Жиналысының (парламентінің) төменгі палатасы. Тәжікстан Халық Демократиялық партиясы 2000 жылдан бері заң шығарушы органда басым партия болып келеді.

Сайлау жүйесі
-------------

Өкілдер палатасының мүшелері екі әдіспен сайланады; 41 депутат бір мандатты округтер бойынша екі айналымдық жүйе бойынша сайланады, ал 22 депутат бір жалпыұлттық сайлау округі бойынша пропорционалды өкілдік арқылы 5% сайлау шегімен сайланады.

Палата төрағаларының тізімі
---------------------------

| № | Суреті | Төраға | Қызметке келуі | Қызметін аяқтауы | Партиясы |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  | Сайдулло Хайруллоұлы Хайруллоев | 27 наурыз 2000 | 16 наурыз 2010 |  | Партиясыз |
| 2 |  | Шукурджон Зуһурұлы Зуһуров | 16 наурыз 2010 | 17 наурыз 2020 |  | ТХДП |
| 3 |  | Маһмадтоир Зоир Зокирзода | 17 наурыз 2020 | *қазіргі* |  | ТХДП |
|

Соңғы сайлауы
-------------

*Толық мақаласы: Тәжікстандағы парламент сайлауы (2020)*
2020 жылдың 1 наурызында өткен парламенттік сайлауда палатаға Тәжікстанның алты саяси партиясының өкілдері кірді.

Осы парламенттік сайлауға қатысқан аса оппозиционерлік Тәжікстан социал-демократиялық партиясы және оның жетекшісі Рахматилло Зоиров билікті ауқымды алаяқтық жасады деп айыптап, сайлау нәтижелерін мойындамады. Тәжікстанның социал-демократиялық партиясы, ресми мәлімет бойынша, сайлаушылардың 0,32% ғана дауысын жинап, соңғы орынға шықты және тағы да парламентке кіре алмады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мемлекет басшысы Тәжікстан Республикасы Жоғары жиналысының Өкілдер палатасы төрағасы Шукурджон Зухуровпен кездесті  (қаз.).  akorda.kz (14 қыркүйек 2015).
2. ↑  Социал-демократы не признали итоги выборов в парламент Таджикистана  (орыс.).  Sputnik Таджикистан.