**Осман Хамди Бей** (түр. *Osman Hamdi Bey*) — түрік өнертанушысы, зияткер, мұражай қараушысы, сонымен қатар көрнекті ізашар суретші. Ол сондай-ақ тәжірибелі археолог болды және Түркияда осы істе ізашар болып саналады.

Ол Ыстанбұл археологиялық мұражайы мен Ыстанбұл бейнелеу өнері академиясының негізін қалаушы болды, ол бүгінде Мимар Синан бейнелеу өнері университеті ретінде белгілі. Ол сонымен бірге Кадыкёйдің (Ыстанбұлдың әкімшілік ауданы) алғашқы мэрі болды.

Өмірбаян
--------

Осман Хамди 1842 жылы 30 желтоқсанда Ыстанбұлда Османлы бас уәзірі Ибраһим Эдхем пашаның отбасында дүниеге келген.

Ибраһим Эдхем Паша Хиос аралынан шыққан және грек тегі. Жастайынан жетім қалған. Хиостағы қырғыннан кейін оны Хюсрев паша асырап алды және ақырында Осман империясының билеуші ​​табының қатарына көтерілді. 

Осман Хамди Ыстанбұлдың Бешикташ орамында бастауыш мектепке барды; содан кейін ол алдымен Ыстанбұлда (1856), содан кейін Парижде (1860) заң мамандығы бойынша білім алды. Алайда, оның орнына ол сурет салуды шешті, заң бағдарламасын тастап, француз шығыстанушылары Жан-Леон Жером мен Гюстав Буланжерден оқыды. Сол кездегі бейнелеу өнерінің халықаралық астанасы Парижде тоғыз жыл болған кезінде ол өз заманындағы көркемдік дамуға үлкен қызығушылық танытты.

Осман Хамди Бей жас кезінде (1860.ж)
Оның Парижде болуы Османлы сұлтанының Батыс Еуропаға жасаған алғашқы сапары болды, сол кезде Сұлтан Әбділғазиз император III Наполеон Дүниежүзілік көрмеге (1867) шақырды. Ол сондай-ақ Парижде көптеген «*Жас Османдықтар*»-мен кездесті және олардың либералдық идеяларымен таныс болғанымен, ол сұлтанға адал, османлы пашасының ұлы болғандықтан, олардың саяси қызметіне қатыспады және оларға қарсылық көрсетпеді ескі абсолюттік жүйе. Осман Хамди Бей де өзінің алғашқы француз әйелі Маримен студент кезінде Парижде танысқан. Әкесінің батасын алғаннан кейін ол 1869 жылы қайтып оралғанда Стамбулға еріп, екеуі үйленіп, екі қызды болды.

Осман империясына оралғаннан кейін ол Бағдад провинциясына Ахмет Паша әкімшілік тобының құрамында жіберілді (1876 жылы алғашқы Османлы Конституциясын қабылдаған "*жас османдықтар*" арасындағы жетекші саясаткер және реформатор, Ахмет паша 1876 – 1877 жылдары Ұлы Визир болды, оның орнына Османның әкесі Ибраһим Эдхем паша келді).

1871 жылы Осман Хамди Ыстамбұлға сарайдың хаттама бөлімі директорының орынбасары болып оралды.

1870 жылдары ол Османлы бюрократиясының жоғарғы эшелонында бірнеше тапсырмаларды орындады. Ол 1875 жылы Кадыкёйдың бірінші әкімі болып тағайындалды және бір жыл қызметте қалды.

Еңбектері
---------

Осман Хамди таяу шығыстағы археология, саяхат және халық әдет-ғұрыптарымен айналысқан жемісті суретші және жазушы болды.

Хамди Парижде француз ориенталист мектебінің екі көрнекті суретшісі Гюстав Буланжер мен Жан-Леон Жеромның қолынан сурет өнерін оқыды.

Жером мен Буланжермен бірге зерттеп, еуропалық ориенталистлар мотивтерін қайта шығарса да. Хамдидің картиналары Османлы тақырыптарын өз замандастарынан өзгеше көрсетеді, ең алдымен оларға белсенді және интеллектуалдық рөлдерді беру арқылы.

Көзі тірісінде оның жұмыстары Түркияға қарағанда Еуропада жиі қойылды. 

1880 жылдан бастап ол Парижде, Венада, Берлинде, Мюнхенде және Лондонда көрмеге қойылып, сондай-ақ Ыстанбұлда салон ашты.

Оның еңбектері шыдамды және саналы әдісті көрсетеді және оны өнер тарихының құжаттары ретінде қарастыруға болады. Ол түрік бейнелеу дәстүрімен бірінші болып ажырасуға батылы бар еді.

* "*Хатшы*" (1910.ж)
* "*Құран оқыған адам*" (1910.ж)
* "*Леди Найле ханым*" (1910.ж)
* "*Михраб*" (1901.ж)
* "*Тасбақа жаттықтырушысы*" (1906.ж)
* "*Серуендегі әйелдер*" (1887.ж)
* "*Гаремнен*" (1880.ж)
* "*Көшедегі парсы кілемдерін сатушы*" (1888.ж)
* Құран оқыған қыз (1880.ж)
* "*Құран оқу*" (1890.ж)
* "*Екі музыкант қыз*" (1880.ж)
* "*Қару сатушы*" (1908.ж)
* "*Мешіт алдындағы әйелдер*" (1882.ж)
* "*Кофе үстелі*" (1879.ж)
* "*Константинополь ханымы*" (1881.ж)
* "*Сирень жинайтын қыз*" (1881.ж)
* "*Көкенұлы Риза Эфенди*" (1871.ж)
* "*Қызғылт қалпақ киген қыз*" (1904.ж)

Дереккөздер
-----------

1. 1 2  Shaw, Wendy M. K. (12 June 2003). *Possessors and possessed: museums, archaeology, and the visualization of history in the late Ottoman Empire*. University of California Press. p. 2003.
2. ↑  Литтелл, Элиаким (1888). Өмір ғасыры. The Living Age Co. 614 бет. OCLC 10173561. Едхем паша грек шыққан, таза және ашылмаған, ол әлі күнге дейін Хиос аралынан ұрланған, сол жерде үлкен қырғын кезінде
3. ↑  "Тасбақа тамшысы", Осман Хамди бейдің романы, Эмре Кан, есік басылымдары, 2008, 200-201 беттер
4. ↑  Британ энциклопедиясы, 7-том, Хью Чишолма өңдеген (1911), 3; "Константинополь, Түркия империясының астанасы...".
5. ↑  Блум Дж. және Блэр с. Гроув Ислам өнері және сәулет энциклопедиясы, Оксфорд университетінің баспасы, 2009, 3 Том, 361 бет
6. ↑  У. Шоу, 98 бет
7. ↑  "Хамди мырзаның қайтыс болғанына 100 жыл болды, ол менің алғашқы Кадыкөй қаламды аралап көрді. Бір жылы ол құрметпен еске алынды"  (түрік.).
8. ↑  Елдем, Эдхем (2012 жылдың 1 қаңтары). «Осман Хамди Бей және оның картиналарын түсіну». Муқарнас онлайн. 29(1): 339–383.