recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Көру жүйесі**— көру жүйесі тірі ағзаның маңызды да, қажетті бөлігі.

Бізге көрінетін түстер:

* қызыл
* жасыл
* сары

Жануарлардың әлемді көруінің түрлі жолдары, түстерді қабылдаудан бастап ультракүлгін сәулелерге дейін. Жануарлар айналаны бізге қарағанда өзгеше көреді. Мысалы: иттер адамға қарағанда түстерді аз ажыратады. Иттерге бұл түстердің барлығы бірдей, бірақ иттер бізге қарағанда, азырақ көрінетін жарықты көреді. Олардың көру өткірлігі адамға қарағанда екі есе кем. Жануарлар көру жүйесінің орнына иіс сезу және есту қабілетіне сүйенеді. Алайда, құстар адамдардан гөрі жақсы көреді, тіптен кейбір ультракүлгін сәулені көре алады. Құстар адамға қарағанда секундына көбірек бейне көреді.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  www.twig-bilim.kz


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

|   Адам ағзалары жүйесі |
| --- |
|  |
| 
Жүрек-қантамырлар жүйесі (жүрек, тамырлар) • Лимфа жүйесі • Ас қорыту жүйесі • Эндокриндік жүйе • Иммунды жүйе • Сенсорлық жүйе (соматосенсорлық , көру жүйесі, иіс сезу жүйесі, есту жүйесі, дәм сезу жүйесі) • Тері жүйесі • Жүйке жүйесі (орталық, шеткі) • Тірек-қимыл жүйесі (қаңқа жүйесі, бұлшық ет жүйесі) • Несеп-жыныс жүйесі (репродуктивті жүйе, зәр шығару жүйесі) • Тыныс алу жүйесі |

 |
**Нұрпейіс Мақашұлы Мақашев** (9 қаңтар 1946 жыл, Исатай ауданы Атырау облысы) — Қазақстан Республикасы Парламентінің Мәжілісінің депутаты, экономика ғылымының кандидаты, «Қазақ түрік мұнай» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің бас директоры, Құрмет орденінің иегері.

1970 жылы Ташкент темір жол көлігі инженерлері институтын бітірген. 1972-1979 жылдары - «Гурьевмұнайхимқұрылыс» тресінің шебері, бас инженері, ҮҚК-нің бастығы. 1979-1984 жылдары - «Гурьевмұнайхимқұрылыс» тресі партия комитетінің хатшысы. 1984-1985 жылдары - Гурьев қалалық атқару комитеті төрағасының бірінші орынбасары. 1985-1987 жылдары - «Гурьевмұнайхимқұрылыс» тресінің басқарушысы, облыстық агроөнеркәсіп комитетінің төрағасы. 1987-1990 жылдары - «Гурьевмұнайхимқұрылыс», «Ембімұнайқұрылыс» трестерінің бастығы. 1990-1992 жылдары - Гурьев қалалық атқару комитетінің, Халық депутаттары қалалық кеңесінің төрағасы. 1992-1993 жылдары - Гурьев қалалық әкімшілігінің басшысы. 1993-1999 жылдары - «Магденли-халықаралық тасымал» фирмасының, «АТМА-Әуежай Атырау және тасымал» акционерлік қоғамынының бас үйлестірушісі. 1999-2001 жылдары - Атырау облысы әкімінің орынбасары. 2001-2002 жылдары - «Қазақойл» ҰМК, «ҚазМұнайГаз» ҰК» ЖАҚ президенттерінің кеңесшісі. 2002-2004 жылдары - «Ембімұнайгаз» ААҚ-ның президенті, «ҚазМұнайГаз Барлау Өндіру» АҚ «Ембімұнайгаз» өндірістік филиалының директоры. 2004-2007 жылдары - Қазақстан Республикасы Парламентінің Мәжілісінің депутаты, Экономикалық реформа және аймақтық даму жөніндегі комитетінің мүшесі қызметтерін атқарған. 2007 жылдан - «Қазақтүрікмұнай» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің бас директоры.

«Құрмет» орденімен, С.Радонежскийдің 1-ші дәрежелі медалімен, «Қазақстан Конституциясына 10 жыл медалі»мен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Мәдина ҒАБДІСӘЛІМОВА. МЕН БІЛЕТІН МАҚАШЕВ
2. ↑   Нұрпейіс Мақашұлы Мақашев
Көшеге Қазақстанның халық суретшісі, Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген өнер қайраткері, Ұлы Отан соғысының ардагері, қазақтан шыққан тұңғыш суретшінің бірі, Қазақстандағы кәсіби бейнелеу өнерінің негізін қалаушы Нағымбек Нұрмұхамедовтың есімі (Алматы қаласы мәслихаттың 6.03.2008 № 83 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 14.03.2008 № 2/139 қаулысы) берілген. Оның қаламынан туған Амангелді Имановтың көтерілісі, Ұлы Октябрь революция кезеңі т.б. көптеген композициялары көпшілікке танымал.

Көше Әуезов ауданындағы «Қалқаман-2» шағынауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 1600 метр.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алматы көшелері. Анықтамалық энциклопедия. – Алматы: "ИП Волошин" баспасы, 2009. ISBN 978-601-7157-18-0
ТМД шекарасындағы таралу аймағы шектеулі, сирек кездесетін түр. Қарқынды түр өзгергіш туысының өкілі.Эволюциялық зерттеулер үшін — қызықты нысана. Қазақстан жерінде C. і. coronatus Morton, 1916 (кей авторлар мұны жеке түр деп есептейді) тіршілік етеді. Түр Күнгей Кавказда,Орта және Алдыңғы Азия тауларында таралған.Дернәсілдері таза сулы тау өзендері мен жылғаларында дамиды. Дамуы 2–3 жылға созылады. Ересектерінің ұшуы маусым басынан тамыз соңына дейін созылады.Жазықтықта белгісіз, тауда теңіз деңгейінен 2700 м биіктікке көтеріледі.Су қоймаларының ластануынан түр саны қысқарды.Ақсу-Жабағлы қорығында тіршілік етеді.Қатаң тәртібі бар қорғалатын жерде сақталады деген үміт бар. Бұл ірі де ашық түсті инелікті ұстауды мүлдем тоқтату керек.

* Сурет:Көрнекті шоқпарқарынды инелік.jpgсүрмелі

Дереккөздер
-----------

Ғажайып омыртқасыздар. Қазақстан Қызыл кітап беттерінен. Құрастырушылар И.Д.Минтяев, Р.В. Ященко, В.Л. Казенас.
**Жержылнама.** Уақыттың жылжуы барысында геологиялық құбылыстардың бір-бірін алмастыру реттілігі, яғни жер қыртысын құрайтын тау жынысы қабаттарының түзілу реттілігі, тектоникалық процестердің көрініс беру реттілігі, трансгрессиялар мен регрессиялардың алмасуы т.с.с. реттілікті тап басып зерттеу және геологиялық құбылыстар ұзақтығын анықтау әдістері тұрғысынан жержылнама салыстырмалы жержылнама және нақтылы жержылнама[1] болып екі түрге бөлінеді. Салыстырмалы жержылнама "қат-қабатталудың реттілігі принципіне" (стено принципі) негізделген, оның ең басты зерттеу әдісі -биостратиграфиялық тұрғызымдар[построения]. Нақты жержылнама жержылнамалық шкала бөлімшелерінің көнелігі мен ұзақтығын байырғы астрономиялық жыл есебімен бере алады. Бұл әдіс кейбір минералдардың кристалдық торларына жинақталған түрлі радиоактивті элементтердің тұрақсыз изотоптарының өздігінен ыдырау өнімдерін зерттеу нәтижелеріне негізделген.[2]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мұнай және газ геологиясы танымдық және кәсіптік-технологиялық терминдерінің түсіндірме сөздігі. Анықтамалық басылым.- Алматы: 2003 жыл. ISBN 9965-472-27-0
2. ↑  Мұнай және газ геологиясы терминдерінің орысша-қазақша түсіндірме сөздігі. Жалпы редакциясын басқарған Қазақстанға еңбегі сіңген мұнайшы - геологтар Т.Н. Жұмағалиев, Б.М. Қуандықов. — А.: АРНGroup, 2000 жыл. — 328 бет.
**Кварцтық сағаттар** ( орыс.  *кварцевые часы* ) — уақытты дәл өлшеуге
арналған аспап. Онда уақытты есептеу үшін кварцтық резонатордың
тербелістері қолданылады. Уақытты санау дәлдігі кварцтық резонатордың тербелістер жиілігінің тұрақтылығымен және оның құндылығымен
анықталады. Резонатор тербелістерін қоздыру үшін кварцтық генератор
пайдаланылады. Кварцтық сағаттар жиілікті тұрлендіргіштерден, синхронды қозғалтқыштан немесе цифрлық санау құрылғысынан және дәл уақыттың сигналдарын беретін түйіспелі құрылғыштан тұрады. Метрологияда, уақыт
санауда бір уақытта 2 немесе 3 Кварцтық сағаттар данасы қолданылады да олардың
көрсеткіштерін бір-бірімен немесе жиіліктің кванттық стандартымен,
сонымен қатар астрономиялық бақылау мәліметтерімен салыстырылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Полиграфия, өлшеу техникасы, ағаш өңдеу жабдыктары және металл өңдеу техникасы мен технологиясы: Қазақша-орысша терминдердің түсіндірме сөздігі.
Ангкор-Тхом бекінісіндегі Байон шіркеуі.
Ангкор-Ват
**Ангкор** (кхмер. អង្គរ IPA: ) - (Сиемреап штаты, Камбоджа), Камбуджадеш империясының (IX — XIII ғасырлары) астанасы Яшодхарапураның осы заманғы аты. Кхмер билеушілері IX ғасырда мұнда өздерінің астанасын орнатты, қазір оның қалдықтары каналдар және бассейндермен қоршалған бірқатар сакральдық құрылыстар (храмтаулар) мен сарай үйлерін құрайды. Астананың ерекше әйгілі бөлегі — Ангкор Том (ХІІ ғасырда салынған). Мұның орталық сакральдық құрылысы Авалокитешвараның бет пішіні бейнелері салынған 54 тас мұнарасы бар Байон болып табылады. Қала қабырғаларындағы қақпалар да бет-пішін бейнелері салынған мұнаралармен безендірілген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Оңтүстік және Оңтүстік-Шығыс Азия өнері.— Алматы: Өнер, 1990. ISBN 5-89840-221-7
**Англезит**, қорғасын купоросы (алғаш Англияның Англези аралында табылуына байланысты осылай аталған) — сульфаттар класына жататын минерал. Химиялық формуласы. Ромбылық сингонияда кристалданып, жапырақша, таяқша, дипирамида, ал кейде топырақ тәрізді масса құрайды. Англезиттің түсі сары, сұр, жасыл, кейде түссіз, мөлдір; қатт. 2,5-3, меншікті салм. 6,1-6,4 г/см3; жылтырлығы алмастай, нашар жымдасқан. Англезит церусситпен бірге полиметалл кендерінің тотығу белдемінде галениттің өзгеруінен және гидротермал ерітінділердің оттекке қанық сумен араласуынан түзіледі. Қазақстанның Алтай, Орал мыс, полиметалл кендерінде жиі кездеседі. Англезиттен қорғасын өндіріледі.

Англезиттің ірі кристалл түріндегі таблеткалары сирек кездеседі. Көбінесе ол түйіршікті кесектер құрайды немесе топырақ бейнелес болады.

Жаратылысы
----------

Англезит қорғасынды минералдары бар кендердің үстіңгі тотық қ ан беттерінде қ ұралады. Кейде церусситпен аралас кездеседі, бірақ онан гөрі едәуір сирек болады. Тек кейбір ерекше жағдайларда ғана англезит гидротермалық бола алады.

Англезит қорғасын кенін қорытуда басқ а тотық минералдармен бірге жұмсалады. Бірақ оның жалпы қоры аз.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Anglesite. Handbook of Mineralogy
2. ↑  Anglesite. Webmineral
3. ↑  Anglesite. Mindat
4. ↑  Қазақ Ұлттық Энциклопедиясы
5. ↑  Кристаллография, минералогия, петрография. Бұл кітап Абай атындағы Қазақтың мемлекеттік педагогты институтының, география факультетінде оқылған лекциялардың негізінде жазылды, 1990. ISBN 2—9—3 254—69
**Ошақ** – қазан асуға арналған тұғыр. 

Жасалған материалдарына қарай *темір ошақ, тас ошақ, жер ошақ және қазандық* болып бөлінеді. Темір ошақтың жерге тірелетін үш аяғы, қазан түбіне кигізілетін шеңбері болды. Ошақтың аяқтары шеңберіне шегемен бекітіліп, оның жерге тірелетін ұшы орнықты болуы үшін аздап сыртқа қарай иіледі. Тас ошақ, негізінен, үш тастан жасалады. Қазанның түбі үш тастың арасына қойылғанда оның астында от жанатын бос орын қалуы керек. Жер ошақ сопақша етіп жерден қазылады. Оның бір басы от жағылуы үшін үлкендеу етіп жасалады, ал кішірек келген екінші басынан түтін шығады. Қазандық кесектен не тастан қаланып, оның үстіне қазан орнатылады. Оның от жағатын оттығы және түтін шығатын мойыны болады. Дәстүрлі қазақ қоғамында ошақ қасиетті де қастерлі дүние болып саналады. «Ошағы құлап, оты сөну» бір шаңырақтың тыныс-тіршілігі тоқтағандығын білдірген.

Дереккөздер
-----------
**Мұхтар Рахымұлы Алшынбай**  (*Алшынбаев*) (26.1.1926 ж.т. Қызылорда облысы Сырдария ауданы) – техникалық ғылымдар докторы (1969), профессор (1973), Қазақстан ғылым академиясының академигі (2003) және Ресей ауыл шаруашылық Ғылым Академиясының корреспондент мүшесі (1978), Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген ғылым қайраткері (1980). 

Қазақ мемлекеттік ауыл шаруашылық институтын бітірген (1951). 1951–1994 ж. Қазақ мемлекеттік ауыл шаруашалық институтында ассистент (1955–1956), кафедра меңгерушісі (1958–1965, 1968–1988), профессор (1988–1994) болды. 1994 жылдан Қазақ ауыл шаруашалығын механикаландыру және электрлендіру ғылыми-зерттеу институтының бас ғылым кеңесшісі.

Негізгі ғылыми еңбектері ауыл шаруашылық машиналарын пайдалануға, оларды жетілдіруге, сонымен қатар топырақ өңдеуде, дәнді дақылдар себуде және жинауда, астық тазалау мен сұрыптауда, арамшөптерге қарсы күресте, жемшөп өндіруде, малға азық беруде қолданылатын машиналарды зерттеуге арналған. Еңбектерінде Қазақстан жағдайында алғаш рет егіншілік және мал ш-н механикаландыру құралдарының ғыл.-тәсілдемелік негіздерін жасады, жылжымалы а. ш. агрегаттардың жұмысшы бөліктерін зерттеуге статист. динамика ережелерін қолданып, ілімдік тұрғыдан түсінік берді. Суғармалы егіншілікті, атап айтқанда, күріш дақылын егіп-өсіруді механикаландырудың нақты мәселелерін қарастырды, яғни астық тазалағыш агрегаттарды, әр түрлі сепкіштерді дұрыс пайдалану, машина-трактор тіркесімдерінің қолайлы құрамын таңдау жөнінде тәжірибелік ұсыныстар енгізді.

Сондай-ақ, республиканың а. ш-на қажетті инж. мамандарды дайындауға үлкен үлес қосты.

Шығармалары
-----------

* Ауыл шаруашылық машиналары, А. 1979;
* Ауыл шаруашылығы машиналарының теориясы, А. 1997

ОТбасы
------

Рақым Алшынбаев - әкесі, атақты педагог.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
**Мұхтар Болатханұлы Тайжан** (10 қыркүйек 1973 жылы Алматы қаласында туған) — қоғам қайраткері, экономика ғылымдарының кандидаты, кәсіпкер.

Өмірбаяны
---------

Мұхтар Тайжан 1973-ші жылы 10-шы қыркүйекте Алматы қаласында дүниеге келген.  
 Бура Найман руынан шыққан.

### Білімі

1990-шы жылы Алматы қаласындағы №23 бітірігеннен кейін әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінінің Заң факультетіне түседі. Алайда әкесі Болатхан Тайжанның ұсынысымен оқу Польшаның астанасы Варшава қаласында жалғастырады. Варшава университетінде бакалавр және магистрлік деңгейлерді тәмәмдап, Қазақастанға 1997-ші жылы оралады.  

### Еңбек жолы

1997–2001-ші жылдар аралығында аралығында түрлі мемлекеттік қызметтерде жұмыс атқарады:

* ҚР-дағы стратегиялық жоспарлау және реформалау агенттігі (Қазақстанның 2030 жылға дейінгі даму стратегиясының "Экономикалық өсу" басымдығы бөлігін жасаушылардың бірі);
* ҚР Президент Әкімшілгі, Қауіпсіздік кеңесінің жұмыс органдары, халықаралық экономика бойынша сарапшы;

2001-2003-ші жылдар аралығында "Қазақстан темір жолы" АҚ және "Ордабасы" корпорациясы" АҚ-та басшылық қызмет атқарған.  

2003 жылдан бастап жеке кәсіпкер.

2007-ші жылы "Жахандану жағдайындағы Қазақстан және Польша арасындағы экономикалық ынтымақтастық перспективасы" атты кандидаттық диссертация қорғаған.

### Саяси қызмет

Дереккөздер
-----------

1. ↑
Ассалаумалейкум бір сұрағым бар еді
**Мысықша мияулау синдромы** (ағылш. *cri du chat syndrome*, фр. ; сномен қатар **Лежён синдромы** — 5 хромосоманың қысқа иінінің долециясымен байланысты өте сирек кездесетін генетикалық ауру.

Ауруды 1963 ж. франциялық ғалым Жером Лежён дәлелдеген. Оның жиілігі толық анықталмаған, дегенмен соңғы кездері бұл синдром жиі кездесетін болып жүр. Оның клиникалық сипаты белгілі - бұл аурумен ауыратын балалардың дыбыс тембрі ерекше, мысықша "мияулап", жалынышты күйде болады. Сол сияқты олардың ақыл-есі кем, денесінің дамуы нашар болады. Негізгі фенотиптік белгілері: беті дөңгелек, эпикант дамымаған, микроцефалия және жүрегінің ақаулықтары айқын байқалады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  С.Әбілаев, Е.Қуандықов, Р.Төлебаев "Медициалық биология және генетика" 1996ж.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Синдром кошачьего крика на портале «Генетика» Мұрағатталған 3 маусымның 2008 жылы.
* Статья с иллюстрациями на портале «Медицинская справочная» Мұрағатталған 8 маусымның 2009 жылы.
**Мысықтар (мюзикл)** – Э. Ллойд Веббер жазған әлемдегі ең атақты да танымал музыкалық шығарма болып келеді. Бұл көрме америка ақыны Томас С. Эллиоттың «Қарт опоссум жазған мысықтар туралы танымал ғылым» шығармасына негізделіп жазылған. Спектальдің алғаш қойылымы Жаңа Лондон Театрының 1981 жылдың 11 мамырында өткізілген, ал 1982 жылдың 7 қазанында бұл көрме әлемге әйгілі Бродвейде қойылды. 
Алғашқы қойылымнан кейін бұл мюзикл кеңінен танылып, Лондонның бірқатар сахналарында үздіксіз көрсетілді. Бұл -ағылшын театрларындағы ең ұзақ қойылған пьеса. Ұлыбритания еліндегі соңғы қойылым 2002 жылдың 11 мамырында өтті. 21 жыл ішінде Ұлыбритания жерінде мюзикл 8949 рет сахналанды.
Танымал «Мысықтар» («Cats») мюзиклі әлемнің бірқатар елдеріне таралды. Америка Құрама Штаттарында мюзикл алғашқы рет 1982 жылдың 7 қазанында қойылды. Мюзикл АҚШ сахналарынан 18 жыл бойы түскен жоқ. Ол табыстылығы мен көрсетілімі жағынан атақты «Кордебалет» мюзиклін басып озды.

«Мысықтар» мюзиклінің танымалдылығы саябырсыған сәтте оны репертуардан алып тастау туралы шешім қабылданды. Алайда, 2000 жылы 25 шілдеде мюзиклдің соңғы қойылымы болады деген хабар мюзиклге деген жаңа ықыласын лебін әкелді. Сол сәтте мюзикл продюсерлері қойылым ғұмырын 10 аптаға ұзартты. Соңғы 7485-қойылым 2000 жылдың 10 қыркүйекте көрсетілді.

Америка сахнасындағы 18 жыл үздіксіз көрсетілген мюзикл 400 миллионнан АҚШ долларынан астам табыс тапты. Нью-Йорк қаласында мюзиклге арнап Winter Garden бродвей театры тұрғызылды. Мұндай театрлар Лондон, Гамбург, Токио, Антверпен, Будапешт қалаларында орналасқан.

Қазақ жерінде әйгілі «Мысықтар» мюзиклін Темірбек Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясының шығармашылық ұжымы қойды. 2006 жылдың 25 ақпанында мюзиклдің тұсау кесері Ақтөбе қаласында өтті.

#### Cілтеме

Lloyd Weber's cat's musical official website
**Мыту.** Тілімізде бұл тұлғаның «мытқу», «мытыңқыpay» іспеттес түрлері де кездеседі. Түсіндірме сөздікте «мытқытып жіберу» деген тіркеске — қатты қысып жіберу, батыра ұстау мағыналарын жағыстырады. «Оны мытыңқырап қысып жібердім де, жерге атып ұрдым» (М. Танекеев, Қажымұқан.).

Қазіргі біз қолданып жүрген мағына, қалай болғанда да, қазақ тіліне ауысқаннан кейін пайда болған. Сөздің алғашқы төркіні — иран (парсы) тілі: мошт — жұдырық. Осы тілден қырғыз тіліне ауысқанда тұлғасы «муш», өзбектерде «мушт» болып езгерген де мағынасы «жұдырық» қалпында қала берген. Қазақ тілі өз заңдылығына сәйкестіріп «мыт» дыбыстық құрамына дейін өзгерткен. Жалпы түркі тілдерінде «ш» мен «т» дыбыстарының бірінің орнына бірі Жұмсалуы жиі құбылыс. Мысалы, біздің тіліміздегі «қашыр» сөзі кейбір түркі тілдерінде «қатыр» (құмықша) болып дыбысталады. Мұны былай қойғанда, парсы тобына жататын сарыкөл тілінде «мыт» болып тұлғаланып, «жұдырық» мағынасын беретіндігін көреміз.

Осы деректерді жинастыра келіп, қорыта айтқанда, алғашқы мағынасы «жұдырық» болған. Осыған сәйкес «мыту» дегеніміз «жұдырықтау», ал «мытып немесе мытқытып жіберу» сөз тіркесі — жұдырықтап жіберу дегенді түсіндіреді.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Бес жүз бес сөз.— Алматы: Рауан, 1994 жыл. ISBN 5-625-02459-6
**«Мумия: Айдаһар патшасының қабірі»** (ағылш. *The Mummy: Tomb of the Dragon Emperor*) - шытырман оқиғалы фильм, «Мумия» және «Мумия оралады» фильмдерінің жалғасы болып табылады. Стивен Соммерстің трилогиясының үшінші және соңғы бөлімі. Фильмнің премьерасы 2008 жылы 31 шілдеде өтті.

Фильм сыншылардан негізінен теріс пікірлер алды, олар басты рөлдердің ауыстырылуын және шамадан тыс жұмысты сынады. Бірақ шолуларға қарамастан, фильм прокатта табысты болды және бүкіл әлем бойынша 405 миллион доллар жинады.

Universal Pictures 2017 жылы The Mummy фильмімен франшизаны қайта іске қосты.

Сюжет
-----

Оқиғалар барысы Мысырдан Қытайға ауысты. Зерттеуші Рик О’Коннелл (Брендан Фрэйзер) тірілген император Цинь Ши Хуанмен (Джет Ли) күресу үшін көне қытай үңгірлері мен гималай шыңдарын бағындырып, Қытайға келеді. Оған бұл жолда ересек ұлы Алекс ( Люк Форд), әйелі Эвелин (Мария Белло, Рэйчел Вайсты ауыстырды) және оның ағасы Джонатан Джон Ханна) көмектеседі. Император Цинь Ши Хуанди, талай соғыста жеңіп, талай халықты бағындырып, мәңгі өмір сүру жолын іздей бастайды. Ол
генерал Минды өмір құпиясын білетін құдіретті сиқыршыны іздеуге жібереді. Мин сиқыршыны табады. Сиқыршы ол ойлағандай кәрі, сұрықсыз емес екем. Мин мен сиқыршы бірін бірі ұнатып қалады. Олардың құпиялары ашылып, патша алдында жауап береді. Император оларды қосуға уәде береді, алайда кейіннен император Минды өлтіріп, сиқыршыны жаралайды. Өлерінің алдында сиқыршы императорды және оның әскерін қарғайды. Сөзінде тұрмаған император 10000 әскерімен терракоталық әскерге айналып 2000 жылға ұмыт қалады. Жиырмасыншы ғасыр. О’Коннел отбасы әдеттегіше өмір сүріп жатқан. Алекс О’Коннеллды алаяқтар алдап, императорды тірілтіп алады. Ол Линьды кездестіріп ата-анасымен сиқыршының мекенін табады. Шайқас басталады. Император әскерін шақырады. Цзы Юань өлілер әскерін тірілтіп, патшаға қарсы шайқасқа шақырады. Патша ашуланып, Цзы Юаньмен соғысады, ол ерекше қанжарды тауып, Линьге береді. Өлерінің алдында, жүрегіне қада дейді. Алекс патшаны өлтіріп, генерал Минның қызы Линьге үйленінеді.

Басты рөлдерде
--------------

| Актёр | Рөл |
| --- | --- |
| Брендан Фрэйзер | Рик О’Коннелл |
| Джет Ли | император Цинь Ши Хуан |
| Мария Белло | Эвелин О’Коннелл |
| Люк Форд | Алекс О’Коннелл |
| Мишель Йео | Цзы Юань |
| Джон Ханна | Джонатан Карнахан |
| Расселл Вонг | Мин Го |
| Энтони Вонг | генерал Ян |
| Изабелла Люн | Лин Юань |

Қарсылықтар
-----------

Көрермен тарапынан біраз қарсылықтар болды: біріншіден, Мария Белло Эвелин рөлінде Рэйчел Вайсты ауыстыра алмады, Рейчел көрерменнің сүйіктісіне айналған еді; Екіншіден, оқиға барысын Мысырдан Қытайға ауыстыру мумияға қатысты фильмнің мағынасын жоққа шығарды; үшіншіден, актёр Люк Форд, көрермен пікірі бойынша, Александр О’Коннелл рөлі үшін тым ересек. Көрерменді жалғыз қуантқаны — ол басты рөлдерді Брендан Фрейзер мен Джон Ханнаның ойнауы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  The Mummy: Tomb of the Dragon Emperor  (ағыл.).(қолжетпейтін сілтеме)
2. ↑  The Mummy: Tomb of the Dragon Emperor.(қолжетпейтін сілтеме)
**Мысыр баспасөзі**

XVIII ғасырда Мысырға Франция мен Англияның көз тіккені тарихтан мәлім. Мысыр жеріне француздардың табаны тиген уақыттан бері олар газет шығару ісін қолға алған. 

Алғаш рет 1789 жылдың 29 шілдесінде әскери үкіметтің ресми органы ретінде «Курье д Эжипт» газеті дүниеге келген. Басылымда француз армиясының әскери іс-қимылдары,Франциядағы жаңалықтар басылған. Редакторы Жан-Батис Жозеф Фурье болған. Осы жылдың 24-қарашасында «ЛяДекадЭжипьсен» журналы шыққан. 

Басылым беттерінде әдеби, экономикалық, әлеуметтік мәселелер жарияланып тұрған. 1801 жылы француз экспедициялық корпусы Францияға қайтты да, өздерімен бірге барлық құрал-жабдықтарды ала кеткен. Осыдан кейін газет шығару ісі 20 жылдай уақыт бойы тоқтап қалды. 1819 жылы Каирде баспахана салынып, нәтижесінде алғашқы басылым «Гурнал әл-Хедив» шыға бастаған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Рамазан А. Шетел журналистика тарихы: Оқулық. Алматы. Қазақ Университеті 2006 жыл. ISBN 9965-30-054-2
```
  

```

***Мыршым*** - жастардың алқа-қотан отырып жүзікті аузына жасырып ойнайтын ұлттық ойын[1]. *«Мыршым-мыршым»* ойыны өте ертеден қалыптасып келе жатқан, көбінесе ойын-сауық кештерде ойналатын ойын.Ойыншылар қаншалықты көп болса, ойын соншалықты қызықты болады. Ойынға қатысушылардың жас мөлшеріне қарамай қатыса беруге болады. Ойын жүргізуші ойыншыларды жайғасып отырғаннан кейін бір ойыншыны шығарады. Отырған ойыншылардың біреуінің аузына тиын салынады. Қалған ойыншылардың ауыздарында еш нәрсе жоқ болады. Ойында жүргізуші айтқан «Мырым-мырым» деген сөзді қайталайды. Ойыншының аузында тиын бар екенін табу керек. Бұл ойынның негізгі мақсаты байқампаздық пен тапқырлықты даму.  

  

***Мыршым ойыны*** кейбір сөздіктерде «мыршалай – мыршыл», «мыршым-мыршым» деп аталады. Яғни бұл ойынның атауы нақты бір ғана атауды иемденбей, ойын барысындағы қолданысы бойынша да аталады. Семей, Ақсуат, Көкпекті, Аягөз өңірлерінде солай аталады. Сонымен қатар, «мыршым» ойынының ойналуында аймақтық жерлерге байланысты ерекшеліктер болып тұрады. Мысалы, Қазақ тілінің аймақтық және диалектотгиялық сөздіктерінде мыршым ойынына мынадай анықтама берген.  

***Мыршым*** - көзді байлап ойнайтын ойын (Түркістан облысы)[2].  

**Мыршым** - (Түркістан облысы) көзді байлап ойнайтын ойын[3].   

  

Қазақ халқының дәстүрлі ойындары өте көп, олардың біразы халық жадынан ұмыт болған , дегенмен қазіргі күнге дейін сақталып, қолданыста жүрген ойындар саны 750-дей екен. Ғалым Ә.Қайдар өз еңбегінде ұлттық ойындардың жалпы тізімін келтіріп, олардың негізгілеріне анықтама беріп өтеді.

*Ұлттық ойындардың жалпы тізімі*   

А: Абойы, Ағала, Ағаш аяқ;   

Қ: Қазақша күрес , Қазан, Қазан доп;   

М: Мыршалай мыршыл, Мыршым-мыршым[4]. 
Ұлттық ойынның бұл түрін Оралхан Бөкейдің «Өз отыңды өшірме» романынан кездестіре аламыз.
-Жолдастар! – деді Қамбар қамшысын сарт еткізіп. – Енді ақсүйек ойыны басталды. Содан соң, «Мыршалай-мыршым», «Бел-беу соқ»... [5, 32б] (О. Бөкей «Өз...»)[5].

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі. –Алматы : Дайк –Пресс, 2008. – 968б.
2. ↑  Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі. –Алматы : Дайк –Пресс, 2008. – 968б.
3. ↑  Диалектологиялық сөздік. – Алматы: «Арыс» баспасы , 2007. -800 бет.
4. ↑  Қазақ тілінің аймақтық сөздігі. –Алматы: «Арыс» баспасы. Ғ.Қалиев, О.Нақысбеков, Ш.Сарыбаев, А.Үдербаев. 2005.
5. ↑  Қазақтар ана тілі әлемінде: этнолингвистикалық сөздік / Ә.Қайдар. – Алматы: «Сардар» баспа үйі, 2013. Т.2: Қоғам. – 2013. – 728бет
**Скородит** (грек. *Skorodon* – сарымсақ, соққанда иіс шығаруына байланысты аталған) – фосфаттар класындағы минерал. 

Химиялық формуласы Fe [As O4] 2H2O. Құрамында (%) Fe2O3–34.60; As2O5–49,79; H2O–15,61. Ромбылық сингонияда кристалданады, жеке кристалдары пирамида, дипирамида, призма, минералдық агрегаттары тығыз, топырақ тәрізді масса, қабық, сферолит немесе кішкене друзалар түрінде келеді. Түсі ақ, жасыл, кейде қоңыр болып келеді. Қаттылығы Моос шкаласы бойынша 3,5–4 болып келеді. Тығыздығы 3100–3300 кг/м3. Арсенопирит пен лёллингиттің тотығуынан түзіледі. Қазақстанда Сарыарқа мен Кенді Алтайдың кейбір полиметалл, кварцты-арсенопиритті алтын кендерінде, Орта Азияның мыщьяк, сурьма-сынап кендерінде табылды. Скородиттен мырыш өндіріледі және түсі жақсы байқалатындықтан мырыш кендерін іздеу белгісі болып табылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақ ұлттық энциклопедия, 7-том.
A. *Нивальды белдеу жері*.
**Нивальды белдеу**, *нивалдық белдеу, нивалдық-гляциалдық белдеу* (лат. *nіvalіs* – қарлы, суық), көп жылдық қар белдеуі (мәңгі қар мен мұз белдеуі) – таудағы ең жоғарғы табиғи белдеу; мәңгі қарлар мен мұздықтар белдеуі; қар сызығынан жоғары орналасқан таулардағы, сондай-ақ полюс атыраптарындағы нивальдық климатты ең жоғары биіктік белдеу. Қар шекарасынан жоғары жатады. Нивальды белдеудің төменгі шекарасы полюстік аймақта: Антарктида мен Гренландияда теңіз деңгейіне ұштасады, Орталық Азияның Гималай, Гандисышань, Памир, тағы басқа тау жоталарында және Оңтүстік Америкадағы Анд тауларында 6500 м биіктіктен өтеді. Қатты түрде түсетін жылдық жауын-шашын мөлшері олардың еру және булану мөлшерінен артық. Мұздықтар мен қар алаңы көбіне беткейдің көлеңкелі жағында пайда болады. Тау беткейінің тік жерлерінде қар көшкіні жиі болып, беткей жыныстарының физикалық үгілулері қарқынды жүреді. Өсімдік дүниесі өте кедей: Нивальды белдеуде мүк пен қына ғана өседі.

Сілтемелер
----------

* Нивальды климат

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Энциклопедиясы, 7 том 2 бөлім
2. ↑  Қазақ тілі термиңдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: География және геодезия. — Алматы: "Мектеп" баспасы, 2007. — 264 бет. ISBN 9965-36-367-6


|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеуТабиғат зоналары |
| --- |
|  |
| Құрлық | 
Арктикалық шөл зонасы • Антарктикалық шөл зонасы • Тундра • Орманды тундра • Тайга • Аралас орман • Жапырақты ормандар • Орманды дала зонасы • Дала зонасы (Прерия) • Шөлейт зонасы • Шөл зонасы • Саванна • Саванналық ормандар • Субтропиктік орман • Тұманды ормандар • Жаңбырлы ормандар (Сельва) • Тропиктік орман • Джунгли • Мангр *Биіктік белдеулері: Нивальды белдеу • Альпілік белдеу • Субальпілік белдеу • Орманды тау белдеуі • Тау шөлі* |
|  |
| Мұхит | 
Тоған • Литораль • Сублитораль алқап • Пак мұзы • Қайраң жағалар • Маржан жарлауыты • Мангр • Балдырлы орман • Батиаль • Абиссаль аймақ • Пелагиаль • Мұхит түбі • Гидротермалар • Шұңғыма |

 |
**Форелдердің вирустық геморрагиялық септицемиясы** - өте қауіпті вирустық ауру болып табылады. Көбінде радужной форелде байқалады, ал өзендік форелдерде сирек кездеседі. Көбінесе бір жасқа дейінгі балықтар ауырады, өлім 90% дейін болады.

* Ауру қысқы-көктемгі кезеңдерде судың температурасы 8-12°С болғанда байқалады. Температура жоғарлағанда ауру тоқталып қалады. Аурудың көзі болып, ауру балықтар, өлекселер және таза емес су тоғандар.

Ауырған балықтар су жағасына шығып қалады да, адам жақындауына реакция бермейді. Балықтың тері жабыны қарайған, көздері шығыңқы, желбезектері бозданған, жапырақтарында қан құйылулар байқалған, арқа қанатында некроз, ішкі қуыстарының ұлғаюы, кейбіреулерінде жүйке жүйесі зақымданған. 

* Сойып қарағанда: бауыры сарғайған, қою қызыл дақтары бар, асқазаны ұлғайған, үрленген, асқазанның кілегей қабығында, ішкі қуыстарда қан құйылу байқалады.

Диагнозды эпизоотологиялық мәліметтерге, клиникалық белгілерімен, патологиялық өзгерістерге қарап,гематологиялық және вирусологиялық зерттеулерге, сонымен қатар бөлініп алған вирустың патогендігіне қарап қояды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Семей мемлекеттік университеті ,«Өсімдік, балық және ара шаруашылығы өнімдерін ветеринариялық санитариялық сараптау», оқу әдістемелік кешені, ПОӘК 042-14-03.01.20.9/032012ж
Ниверне облысы 34 санымен көрсетілген

  

(Nivernais), Францияның ортасындағы тарихи облыс. Бастапқыда Бургундінің бір бөлігі болған, 10ғ. Бөлек графтың иелігінде. 1539ж. Франция королі Франциск І оны герцог иелігі етіп Франциска Клевскийге берген. 1659ж.Ниверне кардинал Мазариниге сатылды. Оның ұрпағы Ұлы Француз төңкерісіне дейін иеленді, ол соңғы ірі ферма болғанша, Францияға қосылғанша солай болған. «Ескі режимде» Невер қаласы арқылы басқарылған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  БСЭ. Ниверне Мұрағатталған 26 қаңтардың 2010 жылы.
2. ↑  Энциклопедиялық аударма. Ниверне Мұрағатталған 9 қазанның 2015 жылы.
**Логикалық формалар** — таным әрекеті барысында жүзеге асырылатын әртүрлі нақты мәндегі ойларды (және ой бөліктері) құрудың, баяндау мен байланыстырудың тәсілдері. Логикалық формалар адамзаттың қоғамдық-тарихи іс-әрекетінің барысында қалыптасты, жалпы адамзаттық сипаты бар. Ойлаудыағы шындықтың барынша жалпы кескінін бейнелейді (мыс. қайсыбір нәрсе әрқалай қасиетке ие, басқа нәрселермен қандай да бір қатынаста болады, ал ол нәрселер топтар құрады, кейбір құбылыс басқа құбылыстарды тудырады және т. б.). Формальды логикада зерттелетін Логикалық формалардың бір тобы кездеседі (ұғымдар және пайымдаулар, түйіндеулер мен дәлелдеулер, анықтамалар және т. б.). Танымда Логикалық формалардың қайсыбірін пайдалану ойдағы мәннің бейнелену сипатымен анықталады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Энциклопедиясы - "Философиялық сөздік"



|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|   Логика |
| --- |
|  |
| Логика түрлері | 
Формал логика • Математикалық логика • Бейформал логика • Философиялық логика • Металогика |
|  |
| Негізгі ұғымдар | 
Абдукция • Анализ және синтез • Анықтама • Аргумент • Атау • Дәлелдеу • Дедукция / Индукция / Традукция • Импликация • Қажетті және жеткілікті шарттар • Қарама-қайшылық (Парадокс / Антиномия) • Логикалық ақиқаттылық • Логикалық константа • Логикалық синтаксис • Логикалық формалар • Тұжырымдау • Ойтүйін • Сипаттама • Ықтималдық • Эквиваленттілік • Сыни ойлау |
|  |
| Тізімдер | 
Санат:Логиктер • Логикалық заңдар • Логикалық қателер • Логикалық таңбалар тізімі |

 |
**Логометр** (гр.  *logos*  - сөз және гр.  *metre о*  - өлшеймін) —
электр өлшеуіш аспап, оның көрсетуі екі электрлік шама (әдетте
ток күші) қатынасына пропорционалды. Логометр магнитэлектрлік, электр
және ферродинамикалық, электромагниттік түрлері болады. Ең
кеңінен таралған магнит электрлік логометр қозғалмалы бөлігі екі элементтен, катушкалардан тұрады. Онда өлшенетін қатынасты
түзейтін электрлік шамалар бағыттары бір-біріне қарама-қарсы
айналдыру моменттерін туғызады; тепе-теңдік күй моменттер
теңдігінде болады. Тұрақты магнит өрісінде тұрған катушкалар
үлкен момент бағытына қарай бұрылуға үмтылады да, қозғалмалы бөлігі моменттер теңелгенше ауытқиды. Омметрлерде, фазометрлерде, жиілік өлшерлерде, тензометрлерде, электрлік термометрлерде, дистанциялық электрлік және электрлік емес шамаларды өлшеуіштерде қолданылады. Тексерілетін шамалар бірлігінде
градусқа бөлінеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Полиграфия, өлшеу техникасы, ағаш өңдеу жабдыктары және металл өңдеу техникасы мен технологиясы: Қазақша-орысша терминдердің түсіндірме сөздігі.
**Мұхтар Бадырханұлы Мұхтаров** (6 қаңтар 1986, Ленкорань, Әзірбайжан КСР, КСРО) — қазақстандық футболшы, қорғаушы. Қазақстан Ұлттық футбол құрамасында ойнаған.

Карьерасы
---------

### Клубтық

Шымкент футболының түлегі. 2005 жылға дейін "Ордабасының" фарм-клубы сапында төменгі лигаларда ойнады. 2005 жылы негізгі командада кәсіпқой карьерасын бастады. 2011 жылға дейін 124 рет Қазақстан чемпионатында алаңға шықты.

2011 жылдың соңында "Астана" клубына ауысты. Бірақ 2012 жылғы чемпионатта 12 рет қана Қазақстан чемпионатында алаңға шықты.

2012 жылдың ортасында "Ордабасыға" қайта оралды. 

### Ұлттық құрама

2006 жылы желтоқсанда Тайландта өткен жолдастық ойындарда Ұлттық құрама сапында тұңғыш рет алаңға шықты. Содан ұзақ уақыт бойы құрамадан қол үзіп қалды да, 2011 жылы Мирослав Беранек құрамаға қайта шақырды. 2011 жылы ЕУРО-2012 іріктеуінде бес кездесуде алаңға шықты. 

2013 жылы 26 наурызда құрама жейдесін соңғы рет киді, бұл ойында Қазақстан 1-4 есебімен Германиядан ұтылды.

Жетістіктері
------------

### Командалық

* Қазақстан кубогы: 2011
* Қазақстан кубогының финалисі: 2007

### Жеке

* Қазақстан чемпионатындағы үздік 33: 2011

Дереккөздер
-----------

1. ↑

Сілтемелер
----------

* Профилі

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  Осы үлгіні қарау   Тематикалық сайттар | 
National-Football-Teams.com · Soccerway · Transfermarkt · worldfootball.net |

 |
**Пустынное мұнай кен орны** — Каспий маңы ойысының оңтүстік-шығыс ернеуі маңы өңіріндегі мұнай кен орны. Атырау облысында, Жаңа Қаратон елді мекенінен оңтүстік-батыс 40 км жерде орналасқан, 1968 жылы ашылған.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Бор шөгінділерінде (сеноман және апт жікқабаттарында) екі мұнайлы горизонт анықталған. Жатындардың күмбездегі тереңдіктері сеноман горизонты үшін 272 м, апт горизонты үшін 760 м.

Жатыс сипаты
------------

Жатындар қойнауқаттық, тектоникалық тұрғыдан қалқаланған, биіктіктері 28 және 16 м. Су-мұнай жапсары -323 және -797 м белгілерде. Өнімді горизонттар терригендік таужыныстардан құралған, жинауыштардың мұнайға қаныққан қалыңдығы 4-7,3 м. Мұнайға қанығу коэффициенттері 0,73 және 0,57.

Құрамы
------

Мұнайы ауыр, тығыздығы 953 және 925 кг/м3, күкіртті (0,6-1,02%) аз парафинді (0,068-0,4%). Кен орнында 1983 жылдан бері жұмыс тоқтатылған.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстанның мұнай энциклопедиясы. 2 томдық - Алматы: "Мұнайшы" Қоғамдық қоры, 2005. ISBN 9965-9765-1-1
**Майкл Джон «Майк» Майерс** (ағылш.  *Michael John «Mike» Myers*; 25 мамыр 1963 жыл, Скарборо, Онтарио, Канада) – канадалық актер, комик, сценарийші, продюссер. 

*«Остин Пауэрс»* трилогиясындағы *Остин Пауерс* рөлімен көпшілікке кеңінен танымал болған. Алғаш рет экранға жарнамаға түсіп шыққан. Көптеген телешоулардың қатысушысы болған. 1999 жылы алғашқы комедия жанрынан басқа жанрдағы киноға түседі («Студия 54»). 2005 жылы *«The Comedian’s Comedian»* Майк Майерсті әлемдегі **50 үздік комик**тің қатарына қосады. Ол екі рет үйленген. Екінші некесінен бір ұлы бар. Түскен фильмдері: *«Мир Уэйна»* (1992), *«Так я женился на убийце с топором»* (1993), *«Тайна Аляски»* (1999), *«Бесславные ублюдки»* (2009), т.б.

Дереккөздер
-----------

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* 

* Ортаққор логотибі Ортаққорда бұған қатысты медиафайлдар бар: **Майк Майерс**
* Майк Майерс (ағыл.) *Internet Movie Database* сайтында
**Майкл Стивен Бубле** (ағылш. *Michael Steven Bublé*; 9 қыркүйек 1975(19750909), Бёрнаби, Британ Колумбиясы) — дәстүрлі эстрада мақамда жұмыс жасаушы әнші-крунер. Great American Songbook репертуарының жүргізүші атқарушысы. Көптеген сыйлықтардың иеленушісі (Grammy и Juno Awards). Тек АҚШ-тың абжауқын табысына ғана жетіп, 2003 жылы оның аттас альбомы Ливанның, Ұлыбританияның және өз отанының 10 үздік альбомдар қатарына кірді. АҚШ-та ең улкен сұранысқа 2005 жылы шыққан «It’s Time» атты альбомы ие болды. Оның 30 миллионнан астам альбомдары сатылды.

Майкл Бубле кішкентайынан атасының джаз жанрында жазылған өлендерін көп тындаған және оның қазіргі өлеңге деген талғамына осы әсер еткенін айтып өтті. Ол үш альбом жазды, солардың бірін атасына сыйлық ретінде арнаған. Бубле 2000 жылы Here's to Life фильміне екі өлен жазғаны үшін Genie Award екі жүлдесін алды. Оның бірінші теледидарлық жұмысы- «Big Band Boom!» деректі фильмі үшін 1997 жылы Bravo! ұтысына ие болды.

2011 жылдың 31 наурызында Майкл Бубле Аргентиналық әнші, актриса, модель - Луисана Лопилатоға үйленді. Луисана Майклдың Haven’t Met You Yet клипында түскен. Қазіргі кезде олардың Ноа Бубле атты ұлдары бар. Ол 2013 жылдың 27 тамызында дүние есігін ашты. Майкл Бубле бұрында Дебби Тимус және британдық Эмили Блант атты актрисалармен кездескен.
**Виенер Норберт** (1894 жылы 26-қараша Миссури штаты, Колумбия - 1964 жылы 18-наурыз, Стокгольм) - Американдық математик. Тізгіндеу теориясын жасаушы адам. 12-жасында институтке түсіп, 15жасында математикадан Бакалавр атағын алған. Кейіннен Гарвард университетіне бір жыл хайуанаттарды зерттеумен айналысады, бірақ өзінің бұл салаға көп қазықпайтындықтан,ендігі зерттеу бағытын философияға арнайды. 1913 жылы математикалық логикадан жазған диссертациясымен доктор болады. 1913 жылы жазда Англияға Кембридж университетінде Расселдің жетекшілігімен зерттеумен айналысады

Винер Норберт
Винер Норберт(1894-1964) - американ ғалымы.1945-1947 жылдары ғалым басқару және бақылау ақпараттарын сақтау әрі өндеу жұмыстарымен шұғылданатын ортақ ғылыми жасау қажеттілігі жайлы идеяғға келген.Норберт Винер бұл ғылым үшін кибернетика деген атауды ұсынған.Әрине, бұл ғылымның негізін бір ғана Норберт Винердің жалғыз өзі салған жоқ.Кибернетиканың қалыптасуына американ математигі Клод Шеннонның(1916-?) идеялары да ықпал етті.

Дереккөздер
-----------

Математика әлемі: Жалпы орта білім беретін оқу орындарының(мектеп, гимназия, колледж, лицей) оқушылары мен студенттеріне және математика әуесқойлары мен көпшілік оқырмандарға арналған математикалық пәндік энциклопедия.Нұрқанат Көбенқұлұлы.
**Логан Уэйд Лерман**  - 1992 жылы 19 қаңтарда Беверли-Хиллзде туған американдық актер, өзінің «Эффект бабочки», «Геймер», «Мушкетёры», «Привет, Билл!», «Поезд на Юму», «Хорошо быть тихоней» фильмдердегі, Перси Джексон туралы экранизацияларындағы және 2014 жылы «Ярость» драмасындағы рөлдерімен әйгілі. Ол Калифорния штатында еврейлік отбасыда туған. Оның анасы Лиса Голдман, ал әкесі Ларри Лерман - жекекәсіпкер. Логан айтуы бойынша ол әктерлік карьераны 5 жасында тандады. Ол сол кездері фильмдерді көріден жалықпайтын. Жастайынан ол түрлі жарнамаларда түскен, ал алғаш кинода 200 жылы Патриот атты фильмде түскен. 2003 жылы Логан телесериалдарда түсуді бастайды, сол сериалдардың бірі оған Ең жақсы жас әртіс премиясына ие болады. 2012 жылы ол Хорошо быть тихоней жастарға арналған мелодрамада басты рөлдердің бірін - Чарлиді ойнайды.
**Мысық тәріздес акула** немесе  **мысық тектес** акуланың 110 түрі бар. Мұндай акулалардың кейбіреуі таяз шығанақтар мен бұғаздарда тіршілік етсе, кейбіреуі 2000 метрден асатын тереңдікте кездеседі. Көздері мысықтың көзіне ұқсайды. Акула тұқымдастарының ішіндегі ең көп кездесетін түрі. Денесінде қоңыр түсті жолақтары бар. Кейде бұл қоңыр жолақтардың орнына қоңыр нүктелер болуы да мүмкін. Мысық тектес акуланың денесі- шағын, ұзындығы- 76 см. Денесі жұмыр болғанымен, құйрық жағы жіңішке. Судың терең жерінде іршілік ететін бұл акуланың тұмсығы жалпақ болады. Жұмыртқасын су астындағы үңгірлерге салады. Олар су бетіне шыққан кезде басы мен құйрығын жиырады. Шаян тәрізді бунақденелілермен және ұсақ балықармен қоректенеді.

Таралуы
-------

Бұл акулаларды солтүстіктегі мұхиттардан, Тасманияның оңтүстігіндегі төмен температуралы аймақтардан және Австралиясуларынан кездестіруге болады. 

* Тропиктік сулардан Арктиканың суларына дейін жүзіп бара алатын акулалардың бірі.

[2]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Үлгі:FishBase family
2. ↑  Акулалар, Дельфиндер және киттер .-Алматы: "Аруна" баспасы. -Сер: "1100 қызықты деректер" ISBN 978-9965-26-553-2
**Жержылөлшем** - (абсолюттік көнелікті өлшеу). Геологиялық уақытты астрономиялық уақыт
бірлігімен, яғни кәдімгі астрономиялық жыл есебімен өрнектеу. Бұл шараны
жүзеге асыратын әдістер минералдардағы радиоактивті элементтердің өздігінен ыдырау өнімдерін саралауға негізделген (радиологиялық жылөлшем). Кейбір радиоактивті элемент изотоптарының өздігінен ыдырай отырып, екінші элемент
изотобына айналу жылдамдығы тұрақты болуы (бұл уақыт "жартылай ыдырау
мерзімі" деп аталады) және бұл процестің сырт жағдайларға тәуелсіз болуы
аталған изотоптарды кіріктіретін минералдың (таужыныстың) ең алғаш түзілу
уақытын дәлме-дәл анықтауға мүмкіндік береді. Ол үшін сынама құрамындағы
"*аналық*" және "*туынды*" изотоптардың өзара үлес салмағын дәл анықтасақ
жеткілікгі; бір изотоптың екінші изотопқа айналу мерзімі тұрақты болғандықтан,
олардың өзара үлес салмағын ескере отырып, қарапайым есептеулер көмегімен
"аналық" изотоптың алғаш жаралу (қалыптасу) уақыты дәл анықталады. Бұл
уақыт сол изотопты кіріктірген минералдың (таужыныстың) алғаш түзілу
уақытына сәйкес келетіні түсінікті. Радиологиялық жылнаманың ең көп тараған ;түрі - уран-қорғасындық (232ТҺ — 208РЬ), рубидий-стронцийлік (87Rb — 87Sr),
ий-аргондық (40К — 40Аг), радиокөміртектік (14N —14С) әдістер.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мұнай және газ геологиясы танымдық және кәсіптік-технологиялық терминдерінің түсіндірме сөздігі. Анықтамалық басылым.- Алматы: 2003. ISBN 9965-472-27-0
**Сенат** (латынша senatus, senex — кәрі, қария сөзінен) — 1) Ежелгі Римдегі жоғарғы мемлекеттік кеңес. Сенат басында ең көрнекті, еңбегі сіңген сенатор (prіnces senatus) тұрды. Сенат сайлау заңдары мен нәтижесін бекітті, магистраттар қызметін бақылады, оларға кеңес берді, сыртқы саясатпен айналысты, қаржыны және діни жоралғылардың орындалуын қадағалады. Яғни іс жүзінде мемлекетті Сенат биледі. Сенат қаулылары — сенатус-консульттер халық жиналысы мен плебейлер жиналысы шығарған қаулылармен бірдей заң күшіне ие болды. Рим империясы кезеңінде Сенаттың маңызы, саяси ықпалы төмендеп, жай ғана дәулетті әулеттер өкілдерінің жиналысына айналды; 2) көптеген елдерде парламенттің жоғарғы палатасы. Сенат түрлі жолмен: тікелей сайлау, жанама сайлау, сирек жағдайда төменгі палатаның өз құрамынан сайлауы (Норвегия, Исландия) арқылы құрылады. Кейбір елде Сенат мүшелері түгел тағайындалады (Германия, Канада). Федералды мемлекеттерде Сенатқа әрбір федерация субъектілерінен 1 — 2 өкілден сайланады. Сенат төменгі палатадан келген заң жобаларын бекітіп, мемлекет басшысына жібереді, келіспеген жағдайда төменгі палата қабылдаған заңдарға вето қоюға құқылы. Сенаттың заң шығару ісіне араласудан бөлек бірқатар маңызды өкілеттіктері болады, мысалы, халықаралық шарттарды мақұлдау, кейбір жоғары лауазымдарды тағайындау, т.б.;[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақстан": Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9
**Ош әуежайы (Osh Airport)** — Қырғызстанның Ош қаласындағы Халықаралық әуежай.

Сипаттама
---------

Ош әуежайы - Ферғана алқабындағы ең ірі әуежайлардың бірі, «Манас» халықаралық әуежайына жатады. Ол Қырғызстанның 
оңтүстігіндегі Ош қаласынан солтүстікке қарай тоғыз шақырым жерде орналасқан. Ош әуежайының басты мақсаты - Қырғызстанның осы 

аймағының әуе тасымалына қажеттіліктерін қанағаттандыру. Әуежай «4D» (ICAO) және «B» (IAC) класына жатады. Ош әуежайы тәулік бойы жұмыс істейді, қажет болған жағдайда ұшақтарды ілесіп жүру машинасының көмегімен қонуға орналастыру жүзеге асырылады. 

Әуежай 1974 жылдан жұмыс істей бастады, 1992 жылы халықаралық сектор пайдалануға берілді. Елдің көлік инфрақұрылымындағы әуежайдың маңыздылығына байланысты билік оны модернизациялауға шешім қабылдады. Әуежайды қайта жаңғырту жұмыстары 2011 жылы басталды. Жаңа жүк және жолаушылар терминалын салу, ұшу-қону жолақтарын жарықтандыру, ұшу-қону жолағының жабынын ауыстыру жұмыстары жүргізілді. 
2016 жылғы мәліметтер бойынша әуежайдың жолаушылар ағыны 1 210 572 адамды құрады, төрт жыл бұрын жолаушылар 33% -ға аз болған. Ош барған сайын танымал бола бастауда, қазір ол елдегі жолаушылар ағыны жөнінен екінші орында. Әуежай барлық типтегі әуе кемелерін қабылдауға мүмкіндігі бар. 
Ош халықаралық әуежайы жергілікті және халықаралық авиакомпаниялардың әуе кемелерімен жердегі қатынасты, тұрақты және чартерлік рейстердің кестесін құруды қамтамасыз етеді, сонымен қатар коммерциялық авиациялық емес қызметтерді ұсынады.

Терминал
--------

Ош әуежайында екі терминал жұмыс істейді – жүк және жолаушылар терминалы. Қайта құру барысында терминал 660 шаршы метрге кеңейтілді. Өткізу қабілеті 150 адамға, 450-ден 600-ге дейін өсті. Халықаралық терминал 1992 жылы жұмыс істей бастады.

Әуе компаниялары, ұшу бағыттары
-------------------------------

Қазіргі уақытта "Ош" халықаралық әуежайына 3 отандық және 4 шетелдік 7 авиакомпания тұрақты рейстерді орындайды. Әуежай арқылы «Эйр Манас», «Авиа Траффик Компани», «Тез Джет», «Аэрофлот», «Қазақ Эйр», «S7», «Уральские авиалинии» әуе компанияларының ішкі және халықаралық рейстері орындалады. Тасымалдау бағыттары ТМД, Азия және Таяу Шығыс елдерін қамтиды.
Әуежай жаңа перспективалы бағыттарды ашу, сондай-ақ қолданыстағы бағыттарда ұшу жиілігін арттыру арқылы халықаралық және ішкі бағыттардағы жолаушылар тасымалы динамикасын арттыруда. 
**Халықаралық бағыттар бойынша "Ош" әуежайының жолаушылар рейстерінің тізімі:** - Алматы, Екатеринбург, Иркутск, Қазан, 
Красноярск, Мәскеу, Нижневартовск, Новосибирск, Самара, Санкт-Петербург, Сургут.

**Ош әуежайынан ішкі бағыттар бойынша жолаушылар рейстерінің тізімі:** - Бішкек, Тамшы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   ОШ аэропорт
2. ↑   Аэропорт Ош (Osh Airport).
3. ↑   Международный аэропорт Ош
4. ↑   ИНФОРМАЦИЯ ОБ АЭРОПОРТЕ «ОШ»
5. ↑   ГЕОГРАФИЯ ПОЛЕТОВ АЭРОПОРТА «ОШ»
**Шет тілдер және іскерлік мансап университеті** — Қазақстандағы ең жас, бірақ қарқынды дамып келе жатқан университеттердің біреуі болып табылады. Алғаш рет Абылай Хан атындағы Әлем тілдер және халықаралық қатынастар университетінің ішінен шет тілдер факультеті болып ашылған болатын. Кейін екінші іскерлік жоғары оқу бөлімі ретінде қызмет көрсетті, 2005 жылы университет статусына көтерілді.

Біз Қазақстан жастарының бақытты болашағы болуын қалаймыз. Қазақстанның болашағы жастарымыздың қолында екендігін білеміз. Яғни, студенттерімізге сапалы білім беру, оларды өмірге баулу біздің міндетіміз. Жастарымызға немқұрайлы қарау, елімізге қиянат жасаумен бірдей. Сол себептен де Шет тілдер және іскерлік мансап университеті мына бәсеке алаңына айналған, жаһанданған дүниеде студенттерге заман талабына сай білім беруге және оған керекті жабдықтардың барлығымен қамтамасыз етуге тырысып келеді. Студенттердің білім алуына барлық жағдайлар жасалғаннан кейін ғана олардан нәтиже күте аламыз.

Ғаламдасқан заман халқымыз бен елімізді барлық елдермен бәсекелесуге мәжбүр етіп отыр. Осы жарыстан мықтылар ғана жеңіп шығады, ал бәсекеге шыдай алмайтындар жеңіліске ұшырайды.

Шет тілдер және іскерлік мансап университеті , Университетіміздің оқытушыларымен бірлесе отырып жастарымыздың бақытты болашағы үшін қызмет және жастардың қажетті білім алуына, тәжірибе жинақтауына, өмірге дайын болуына барлық жағдайды жасауды.

Университет Орта Азия мәдениет қоры тарапынан құрылған. Университетіміз қала орталығында үш қабатты, жаңа ғимаратта орналасқан. Ғимаратымызда жаңа заман талабына сай дәрісханалар, тіл лабораториялары, конференция залы, кітапхана, буфет, кафетерий сияқты әлеуметтік және мәдени мүмкіндіктер бар.

2005 оқу жылында Білім министрлігінің тексеруінен сүрінбей өткен Шет Тілдер және Іскерлік Мансап универаитеті бүгіегі таңда Қазақстанның мықты деген университеттерінің арасынан орын алып отыр.

Университет Орта Азия Мәдениет Қоры және түрік компаниялары, жеке тұлғалар тарапынан қаржылай қамтамасыз етіледі. Университеттің қаржы қоры негізінен студенттердің төлем ақыларынан тұрады.

Осымен қатар келешекте анықтама мен жоспарлау бөлімдерін ашқалы отырған Шет Тілдер және Іскерлік Мансап универаитеті НАТО және де осы сияқты танымал ұйымдар мен университеттермен бірлесе отырып ғылыми және мәдени іс-шаралар өткізбекші. Келешекте университет халықаралық деңгейге көтерілуді жоспарлап отыр. Университет мемлекеттік және жеке секторлардың барлық саласында жұмыс істей алатын мамандар жетелдіру мақсатымен ашылған.

Білім берумен қатар жастарды рухни жақтан тәрбиелеп, мәдениетті, ұлтжанды, рухани дүниесі бай жастар тәрбиелеп шығару университеттің басты мақсаты.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Мұрағатталған 28 шілденің 2012 жылы.
**Плоидтілік** — жасуша ядросында орналасатын бірдей хромасомалардың жиынтығы.

Гаплоид
-------

**Гаплоид** — ядроларында, жасушаларында, организмдерінде бір хромасомалар жиынтығы болады. Жыныстық жинақтын жартысы-n. Қазіргі таңда гаплоидтер көптеген өсімдіктерде табылды.

Диплоид
-------

**Диплоид** — жүр хромасомалар жиынтығы бар жасушалар, бір типінде жұп хромасомалар орналасады (2n). Адам ағзасындағы жасушалар диплоидты болып келеді, гаметалардан баспасы.

Моноплоид
---------

**Моноплоид** — диплоидты ата-ананың гаплоидты ұрпағы.

Полигаплоид
-----------

**Полигаплоид** — полиплоидты ата-ананың гаплоидты ұрпағы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Самигуллина Н. С. Практикум по селекции и сортоведению плодовых и ягодных культур: Учебное издание. — Мичуринск: Мичуринский государственный аграрный университет, 2006. — 197 с.
2. ↑  Полиплоидия // Үлкен кеңес энциклопедиясы : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.