recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**"Алхимик"** (порт. *O Alquimista*) — 1988 жылғы роман, жазушысы Пауло Коэльо.

Сюжет
-----

Негізгі сюжет Еуропалық фольклорынан алынады: сыныптау барысында фольклорлық
сюжеттердің Аарне-Томпсон- Утер — сюжет 1645 "Үй қазынасы". Типтік өкілі - ағылшын ертегі "The
Pedlar of Swaffham" ("Софэмдегі коробейник" орыс аударуында "Коробейник ұйқысы"), сондай-ақ
"Мың бір түн"-нің бір эпизоды. 

Кітаптың басты кейіпкері - Андалусия қаласында тұратын қойшы Сантьяго. Бір күні ол түс көреді,
түсінде Мысыр пирамидаларына барып, қазына табуды армандайды.

Сыған оның түсінің сырын, болашақта болатын байлығының оннан бір бөлігін сұрады. Сантьяго
Мельхиседек шалды, Салим патшасын кездестіреді, шал оны Мысырға баруды көндіреді де, оған
Урим мен Туммим тасын береді.Ол тастар Сантьягоға қазынаны табуға пайдасы тиеді, алайда
оның орнына байлығының оннан бір бөлігін сүрайды.

Сантьяго өзінің қойларын сатып Африкаға аттанады. Ол өзінің барлық қаражатын жоғалтып алады.
Ол хрусталь сатушысының көмекшісі болып жұмысқа тұрады да, жинаған қаражатына Мысыр
пирамидаларына аттанады. Сапар барысында, ол ағылшын адамынан алхимик туралы естейді.
Содан кейін Эль Faйюм оазисында алхимикті табады.

Алхимик «әлемнің жаның» білуді оған үйретеді, алхимия туралы әңгімелейді және өз тағдыр
жолын ұстануға көмектеседі. Ол Фатимаға ғашық болып қалады.Өз қазынасын Мысырда емес,
өзінің отанында - Испанияда табады. Ал ол тағдыр қиыншылықтарынан өтеді.

Романның негізгі ойы
--------------------

Автор өзінің кейпкері арқылы адамдарға өзінің ішкі жан дүниесін тыңдауды үйретеді, өмірдегі
болып жатқан жағдайлардан сабақ алуды үйретеді, өйткені бұл өмірде бостан-босқа ештеңе
болмайды. 

Әрқашан өз тағдырыңның жолы бойынша жүру керек.Ешқашан түңілмеу және алға жүру. Сондай-ақ ежелгі дананы ұмытпау керек: "Бір болған нәрсе, екіншірет болмауы мүмкін.Ал бір неше рет болған нәрсе, үшіншіретте болуы мүмкін".

Қызықты фактілер
----------------

* 117 мемлекеттерге жіберілген, 67 тілге аударылған.
* 2002 жылы португалдық журнал "Ди Летраш" "Алхимик" кітабын ең көп португалиялық сатылмалы кітап болғанын жариялаған.
* Пауло Коэльоның "Алхимик" кітабы - Робин Шармның және Никкунның ең суйікті кітаптарының бірі болып есептеледі.

Сілтемелер
----------

* https://ru.wikipedia.org/wiki/Алхимик\_(роман)
*Басқа мағыналар үшін Сарыоба деген бетті қараңыз.*
**Сарыоба** – Жаманкөң өзенінің жоғарғы ағысында, Шұбаркөл тас көмір кен орнының шығысында 26 км жердегі оқшау аласа тау.

Географиялық орны
-----------------

Қарағанды облысы Нұра ауданы Тікенекті ауылының батысында 22 км жерде орналасқан.

Жер бедері
----------

Абсолюттік биіктігі 518 м. Ендік бағытта 5 км-ге созылған, енді жері батысында (3,5 км). Жатық келген беткейлері айналасындағы сайлыжыралы далаға ұласады.

Өсімдігі
--------

Топырағы негізінен қоңыр, құмайтты қоңыр. Онда бетеге, көде, қылқан селеу, күйреуік, т.б. шөптесіндер өседі. Солтүстік-шығысында бұта шоғырлары кездеседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
**Барсукова Юлия Владимировна** - (31желтоқсан 1978жыл, Мәскеу) – көркем гимнастиканың спорт шебері (1999).

Юлия Барсукова

Өмірбаяны
---------

Бес жасынан бастап мәнерлеп сырғанау үйірмесімен айналысатын Юлия көркем гимнастикамен айналысатын қыздардың жаттығуларын көргенде, оның қызығушылығы осы спорт түріне ауады. Әкесі 8 жасында көркем гимнастика үйірмесіне жазады (Москва). Ал, 3 жылдық жатығудан кейін, ол арнайы спорт мектебіне ауысты. 16 жасына дейін, Юлия халқаралық көркем гимнастика жаттықтырушысы – Вера Силаеваның қол астында жаттыққан. Одан кейін, ол бүкіл әлемге танымал жаттықтырушы – Ирина Винермен бірге шынықты. Алайда, Юлияны қабілетін бас жаттықтырушысы бірден бағалай алмады. Өйткені, ол Юлияның өзіндік харизмасы жоқ екенін және сахнаға шаққанда күлмей шығатындығын айтты. Бірақ, хореограф Вероника Шаткова, Юлияның пластикаға икемділігін бірден байқаған. Бірнеше уақыттан кейін, Юлия көркем гимнастика жарыстарында арнайы пластикада көптеген жетістіктерге жетті. 

Ол:

* Ресей халқының чемпионы (1998, 1999);
* Әлем және Еуропа чемпионы (1999, 2000);
* Сиднейде өткен *XXVII Олимпиады ойындарының* жеңімпазы (2000).

Сиднейдегі Олимпиада ойындарынан кейін, Юлия Барсукова спорт өмірінен кеткен болатын. Және 2006 жылдың аяғында, ол Ресейлік «Звезды на льду» атты бағдарламасының мүшесі болды.

Спорттағы көрсеткіштері
-----------------------

* Ресей чемпионаты - 3 орын, 1999 жыл
* Еуропа чемпионаты - барлық көрсеткіш бойынша 4 орын; скакалкадан – 4 орын; доптан – 2 орын; шеңберден – 3 орын, 1999 жыл
* Әлем чемпионаты - командалық көрсеткіш бойынша 1 орын, 1999 жыл
* Ресей чемпионаты - 3 орын, 2000 жыл
* Әлем кубогы – 1 орын, 2000 жыл

Дереккөздер
-----------
Кәрім Мыңбаев
**Кәрім Мыңбаев** (15.8. 1906, қазіргі Қарағанды облысы Нұра ауданы Ивановка ауылы – 30.9.1948, Алматы) – қоғам қайраткері, ғалым, биология ғылым докторы (1944), Қазақ КСР ғылым академиясының корреспондент мүшесі (1946).

Арғын тайпасы Қуандық руының Тоқа бөлімінен шыққан..

Орта Азия мақта-ирригация институтын бітірген (1932). 1932 – 36 жылы Қазақ ауыл шаруашылық институтында және Алматы селекция станциясында ғылыми-педогокикалық жұмыстарда болды. 1936 – 42 жылы Бүкілодақтық өсімдік шаруашылығы ғылыми-зерттеу институтында (Ленинград) аспирант, академик Н.И.Вавиловтың жетекшілігімен кандидаттық, докторлық диссертация қорғап, сол институттың каучукты өсімдіктер бөлімінің меңгерушісі болып тағайындалды.

1942 – 44 жылы ҚазКСР Жоспарлау комитеті төрағасының орынбасары, 1944 жылдан өмірінің соңына дейін Бүкілодақтық ауыл шаруашылғы академиясы Шығыс бөлімшесінің (ВАСХНИЛ) Қазақ бөлімшесінің Төралқасының төрағасы болды, Қазақ ауыл шаруашылық институтында өсімдіктер селекциясы және генетикасы кафедрасын, ҚазМУ-де дарвинизм кафедрасын басқарды. Сондай-ақ оның басшылығымен Алматы облысы Жамбыл ауданында тәжірибе танабы мен Ақмола облысындағы Шортанды ауыл шаруашылық тәжірибе станция ұйымдастырылды.

Негізгі ғылыми еңбектері өсімдіктер генетикасы мен селекциясына арналған. Мыңбаев көксағыздың биологиялық ерекшеліктерін зерттеп, оны сұрыптау әдістерін тапты. Дәнді дақылдар, оның ішінде бидайдың өнімділігін арттыру үшін оны тек суармалы жерлерде ғана емес, сонымен қатар Оңтүстік, Шығыс Қазақстан облыстарының тәлімі жерлерінде де егуге болатынын дәлелдеді. Сондай-ақ Мыңбаев Қазақстанда қант қызылшасы мен кендірді биологиялық-селекциялық жағынан ғылыми тұрғыда сипаттаған алғашқы ғалым болып саналады.

Ол 200-ден астам ғылыми еңбектің авторы.

Алматы облысы Жамбыл ауданындағы бір ауылға және Алматы қаласындағы көшеге Мыңбаев есімі берілген.

Еңбектері
---------

* Кок-сагыз. Биологические особенности развития и новые методы селекции, А.-А. 1946;
* Пути повышения урожайности сельскохозяйственных культур, А.-А. 1948;
* Пустыня Бетпак-Дала, А.-А. 1948;
* За передовую сель-скохозяйственную науку, А.-А. 1949.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *Бикенов Ж.Б. Жәкенов Ж.М. Исабек Т.К.* Тоқа шежіресі —  Қарағанды: Қарағанды полиграфиясы ААҚ, 2000. — 402 б. — 1000 таралым. — ISBN 5-7667-9037-6.
2. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5
3. ↑  Қазақ Энциклопедиясы
**Шұғаның белгісі** — Бейімбет Майлиннің 1914-1915 жж. жазған повесі.

Қысқаша мазмұны
---------------

Повестің фабуласы дәстүрлі: Кедейден шыққан Әбдірахман деген мұғалім жігіт Есімбек деген байдың Шұға атты сұлу қызына ғашық болады. Жігітті қыз да сүйеді. Бұл, әрине, байларға ұнамайды. Олар жала жауып, Әбдірахманды айдатып жібереді. Бұған күйзелген Шұға айықпас дертке ұшырайды. Қызының халіне қиналған Есімбек болысқа айтып, Әбдірахманды амалсыз босатады. Әбдірахман алып-ұшып, сүйікті Шұғасын көруге асығып келсе, қайран ару жарық дүниемен біржола қош айтысқан екен; оның өзіне жазып қалдырған хатын оқып, көз жасы көл болады.

Кейіпкерлер
-----------

Шұға-басты кейіпкер.Аққұба, талдырмаш, қара көзді қыз. Үріп ауызға салғандай еді деп суреттеледі. Ажары қандай болса, ақылы да сондай. 

Әбдірахман-Қазақбайдың баласы, еңбекқор, біраз оқыған, сауаты бар мұғалім.

Айнабай-қара ниетті, ел арасына от жаққан адам.

Есімбек-4 ұлдың, бір қыздың әкесі. Айтқан уәдесіне берік,жақсы адам

Мұның бәрі бүгінгі көзге белгілі оқиғадай, жаттанды тақырыптай болып көрінгенімен, көркем прозасы әлі де қалыптасып үлгермеген заманда, тіпті алғашқылардың бірі болып, жаңа, еуропалық үлгідегі проза жанрымен салған жерден мұндай көлемді көркем дүние жазу - тек Б.Майлин секілді хас таланттың ғана қолынан келетін шаруа еді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алаштың ардағы:(елтанымдық және тілтанымдық жинақ).Құрастырған Е.Е.Тілешов, Г.П.Әріпбек. Астана:"Руханият", 2010ж - 264 бет.ISBN 978-601-80133-1-7


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * к
* т
* ө
Бейімбет Майлин шығармалары |
| --- |
|  |
| Роман мен повестері | 
Азамат Азаматыч • Шұғаның белгісі • Раушан коммунист • Берен • Қырманда • Он бес үй • Әміржанның әңгімесі • Асулардан асқанда |
|  |
| Либретто мен пьесалары | 
Шаншар молда • Әмеңгер • Қаламқас • Неке қияр • Сәлде • Халпе • Талтаңбайдың тәртібі • Біздің жігіттер • Майдан • Шұға • Жалбыр • Аманкелді |
|  |
| Поэмалары | 
Байдың қызы • Рәзия қыз • Қашқын келіншек • Зайкүл • Өтірікке бәйге • Хан күйеуі • Маржан • Кемпірдің ертегісі • Мырқымбай • Бөліс • Қанай |
|  |
| Басқа шығармалары | 
Өлеңдері • Әңгімелері • Очерктері |

 |
**Наушабаев Нұржан** (Нұрмұхамбет) (1858, қазіргі Қостанай облысы Алтынсарин ауданы – 1919) – ақын. Діни-ағартушылық бағыттың көрнекті өкілі. 

Қыпшақ тайпасының Ұзын руының Құттық бөлімінен шыққан.
Анасы Қадишадан (Шал ақынның қызы) жастайынан айырылған ол нағашыларының қолында тәрбиеленген. Троицк қаласында З.Расулов медресесінде білім алған. Жастайынан араб-парсы тілдеріндегі кітаптар мен татар, башқұрт жазушыларының шығармаларын оқыды, әнші, сері, балуан атанып, дидактик. үлгідегі нақыл, терме, толғау, мысал және назым, ғақлия жырларын жазды. Оның 40 шақты өлеңі мен айтыстары "Жұмбақ. Нұржан мен Сапарғалидың жұмбақ айтысы" (1903), "Манзұмат қазақия" (1903), "Алаш" (1910) атты жинақтарында Қазан қаласында басылған. Наушабаев өлеңдерінің негізгі тақырыбы – өнер-білім мен адамгершілік қасиеттерді насихаттау. "Замананың қалпына айтылған сөз", "Тақпақ", "Терме", "Леп ұрған жігітке" өлеңдерінде, сондай-ақ А.И. Крыловқа еліктеп жазған "Түлкі мен әтештің хикаясы", "Өгіз бен есек", т.б. мысалдарында адамның мінез-құлқы мен жамандық-жақсылық, әділдік жайын, замана бағытын, қоғамдық құбылыстарды сипаттады. Адам бойындағы қараулық, дүниеқорлық, тойымсыздық көріністерін сынады. Дидактикалық жанрда жазылған "Қырық тілек" атты 13 жұмбақтан тұратын ғақлия өлеңі көркемдігімен ерекшеленеді. Қоғамдық жайларды исламдық тұрғыдан таразылап, діни өлеңдерінде Құран Кәрімнің маңызын, қасиетін түсіндіруге талпынған ақын мұсылманның парыз-уәжіптеріне талдау жасайды ("Қырық парыздың баяны", т.б.). Наушабаев шығармаларында татар ақыны, әнші Сапарғали Қуанышұлымен жұмбақ айтысының орны ерекше. Хат үлгісіндегі жазбаша сөз сайысында қарсыласы тарапынан қойылған 25 жұмбаққа Наушабаев тапқырлықпен жауап беріп, білімдарлығын көрсеткен. Айтыс көркем тілімен, заман ағысы мен қоғамдық өзгерістерді шебер бейнелеуімен құнды. Айтыс мәтіні 359 жолдан тұрады, алғаш "Манзұмат қазақия" (1903) кітабында, кейін "Айтыс" жинағының 2-томында жарық көрді. 

Ы.Алтынсаринге арнаған өлеңінде ағартушының еліне, замандастарына өнеге көрсеткен биік азаматтық тұлғасы айқын көрініс тапқан. Өлеңнің 3 шумағы Ы.Алтынсарин құлпытасына қашап жазылған. Ақынның "Көкем-ай", "Көңіл ажар", "Жан сәулем", "Асылай", "Мұқидаш", "Бес тілек", т.б. әндері ел арасына кең тараған.

Қостанай ауданының Тобыл қаласының мектеп-гимназиясына Нұржан Наушабаев есімі берілген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
2. ↑  Қазақ энциклопедиясы, 7 том
*Басқа мағыналар үшін Керей деген бетті қараңыз.*
**Керей** – Теңіз көлі алабындағы өзен.

Географиялық орны
-----------------

Қарағанды облысы Нұра ауданының батысынан ағып өтеді.

Бастауы
-------

Бастауын Ұлытаудың солтүстігіндегі Желдіадыр тауының солтүстік беткейінен алады. Керей көліне шығысынан құяды.

Гидрологиясы
------------

Ұзындығы 100 км, су жиналатын алабы 3490 км2. Негізгі салалары: Талсай, Қарасу, Басыақтұма. Жайылмасының ені 50 – 300 м, иректеліп келетін арнасының ортаңғы, төменгі ағыстарындағы ені 30 – 40 м. Негізінен қар және жер асты суларымен толығады. Қарашада суы қатып, сәуірде ериді. Жылдық орташа су ағымы сағасында 0,55 м3/с. Суы ауыз су ретінде, жайылымдарды суландыруға, мал суаруға жарамды. Алабында жайылмасын көлдете суғару үшін салынған бөгеттер (жалпы су көл. 1,23 млн. м3) бар.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
**Құтлымбет елшілігі** Әбілқайыр ханның 1730 жылы Ресей патшайымы Анна Иоанновнаға жіберген.

1730 жылы мамырда Орта және Кіші жүздің беделді ақсүйектері мен шонжарларының жиналысында Санкт-Петербургке өкілетті қазақ елшілігін ұйымдастыру жөнінде шешім қабылданды. Оның алдына қазақ жүздерін сыртқы жаудан қауіпсіз ету үшін Ресей тарапынан одақтас іздеу міндеті қойылды. Қазақ қоғамының ішкі күрделі даму жағдайларында, жоңғарлар мен Еділ қалмақтарының, башқұрттардың, Жайық пен Сібір казактарының қоршауында тұрған қазақ жүздерінің билеушілері Ресей империясымен жақындасуға тырысты. Елшілікті Құтлымбет Қоштайұлы басқарып, құрамына Сейітқұл Қойдағұлұлы және тағы 5 адам енгізілді. Уфа наместнигі арқылы Санкт-Петербургке жіберілген бұл елшілікке Әбілқайыр хан өзін ұлысымен бірге Ресей империясының бодандығына қабылдауды өтінуді тапсырды. Сыртқы істер алқасы Құтлымбет елшілігін құрметпен қабылдап, оларға бағалы сыйлықтар тарту етті және тілмаш А.И. Тевкелев бастаған үлкен комиссия қосып, әскери күзетпен қайтарды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Казахско-русские отношение в XVІ – XVІІІ веках. Сборник документов и материалов, А.-А. 1961
2. ↑  Левшин А.И. Описание киргиз-казачьих или киргиз-кайсацких орд и степей, А. 1996
3. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9,"Қазақ Энциклопедиясы", 10 том
4. ↑  Қазақстан тарихы, 3-т. А. 2002
*Басқа мағыналар үшін Сарыоба деген бетті қараңыз.*
**Сарыоба** – Желдіадыр тауларының солтүстік-шығысындағы тау.

Географиялық орны
-----------------

Қарағанды облысы Нұра ауданы Талдысай ауылынан солтүстік-батысқа қарай 20 км жерде орналасқан.

Жер бедері
----------

Абсолюттік биіктігі 484 м. Ендік бағытта созылып жатқан таудың ұзындығы 3 км, енді жері 1,5 км. Тау басы доғал, беткейлері көлбеу келген. Солтүстігінде Тараншы өзенінің негізінде шағын бөгендер салынған. Солтүстік-шығысында Қарасай, оңтүстігінде, Тараншы өзенінің бойында Талдысай қыстауы орналасқан.

Өсімдігі
--------

Қиыршықтасты қоңыр, қызғылт қоңыр топырағында қараған, тобылғы бұталары аралас жусанды-бетегелі қуаң дала ландшафтысы қалыптасқан. Етегі мал жайылымына қолайлы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
**Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалі** — Қазақстан Республикасы Президентінің 2001 жылғы 27 тамыздағы №675 Жарлығы негізінде құрылған Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградасы.

Медаль туралы ереже
-------------------

Медальмен Қазақстан Республикасының мемлекеттілігінің қалыптасуына, егемендігінің нығаюына және әлеуметтік-экономикалық дамуына елеулі үлес қосқан Қазақстан Республикасының азаматтары мен шетел азаматтары наградталады.

Сипаттамасы
-----------

"Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл" медалі томпақ қорытпасынан дайындалған және диаметрі 34 мм шеңбер нысанында болады.

Медальдің аверсінің ортасында, 10 айшықты цифрының аясында, бірліктен және сәуле шашқан күннен тұратын, Алматы қаласындағы Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігі ескерткішінің бас фрагменті (барыста тұрған сақ жауынгері) бейнеленген.

Медальдің жоғарғы бөлігінде "Қазақстан" деген жазу орналасқан.

Медальдің сыртқы жағында жоғарғы бөлігінде "Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл", төменгі бөлігінде "Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл" деген жазу орналасқан. Жазулар ұлттық ою-өрнекпен белгіленген.

Медаль құлақша мен шығыршық арқылы биіктігі 50 мм және ені 34 мм жезден жасалған, кезектесетін үш сары және екі қызыл жолағы бар Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туы түстес қатқыл лентамен тысталған алты бұрышты нысандағы тағанға жалғанады. Тағанның жоғарғы бөлігінде бес бұрышты металл жапсырма, төменгі бөлігінде-бұйра қапсырма бар.

Медаль Өскемендегі Қазақстан Ақша сарайында жасалған.

Тағы қараңыз
------------

* Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл медалі
* Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 25 жыл медалі
* Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 30 жыл медалі

Дереккөздер
-----------

* *В. Григорьев* Государственные награды Республики Казахстан : газет. — СПб.: Петербургский коллекционер, 2005. — Т. 35. — № 5. — б. 29.
* Награды мира Мұрағатталған 7 ақпанның 2020 жылы.
* Republic of Kazakhstan: Medal for 10 Years of Independence of the Republic of Kazakhstan
**Жәдігер Зарлықұлы Есқожин** - техника ғылымдарының докторы(2006).

Қысқаша өмірбаяны
-----------------

  

  

1965 Целиноград ауыл шаруашылығы институтын бітірген. 
1965–68 Ақмола облысының кеңшарында механик, бас инженер, кеңшар директоры міндетін атқарған;  

1968 жылдан Целиноград ауыл шаруашылық институтында (қазіргі Қазақ агротехнология университет) оқытушылық қызметпен айналысады.

Еңбектері
---------

«Механизация обработки почвы в зоне рискованно-землевладения Казахстана» деген тақырыпта докторлық диссертация қорғады. Жәдігер Зарлықұлы 132 ғылыми еңбектің, оның ішінде 2 монография, 2 оқу құралдары («Сызба геометрия», «Техникалық сызу») мен 21 өнертабыстың авторы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы

Сілтемелер
----------

Үкіметінің 2000 жылғы 27 қазандағы N 1621 қаулысы(қолжетпейтін сілтеме)
**Рания аль-Абдалла** (араб.: رانيا العبدالله‎, ағылш. *Rania Al-Abdullah*, туған есімі **Рания Файсал аль-Яссин**, араб.: رانيا فيصل الياسين‎) — Иордания патшайымы, патша Абдалла II-нің әйелі.

Өмірбаяны
---------

Болашақ патшайым Кувейтте, палестиналықтардың отбасында дүниеге келген. Рания оқуын шетелдік мекемелерде жалғастырды: кувейттік *New English School* мектебінде оқып, кейін іскерлік әкімшілік саласныда Каирдегі Америка университетінің дипломын алды. 

Тоқсаныншы жылдардың басында Кувейт ирактардың басқыншылығынан босап шыққан кезде, Ранияның отбасы басқыншылармен сыбайласқан деп айыпталғандықтан, Кувейттен Иорданияға қашуға мәжбүр болды.

Apple компаниясының Иорданиядағы кеңсесінде жоғары лауазымға тағайындалмағаннан кейін, Рания Аммандағы Абдалла патшаның әпкесі мен күйеу баласына тиесілі Citibank кеңсесіне көшіп, 1993 жылдың көктемінде ханзадамен кездесті. 1993 жылдың 10 маусымында екеуі үйлену тойын атап өтті. Рания патша Хүсейннің өліміне байланысты үш айлық ресми аза тұтудан кейін патшайым атағын алды. Әкесінің екінші әйелі Муна ханшайымның ұлы Абдалла тақ мұрагері болып жарияланды.

Қоғамдық және мемлекеттік қызметі
---------------------------------

1995 жылы құрылған "Иорданиялық фонд" үкіметтік емес ұйымының басшысы ретінде патшайым әйелдерге елдің экономикасына атсалысуға және жаңа компанияларды ашуға көмектеседі.

Рания халықаралық саясатқа белсенді қатысып, палестиналық қауымдастықты қорғайды.

Отбасы
------

Балалары

* Хүсейн (тақ мұрагері)
* Иман
* Сальма
* Хашим

Сілтемелер
----------

* Официальный сайт
* Рания Аль-Абдулла *Twitter* сайтында
* Рания Аль-Абдулла YouTube видеохостинг сервисіндегі жеке бейнедидары

1. ↑  Сокровище короны. Басты дереккөзінен мұрағатталған 22 қыркүйек 2009.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 15 шілде 2009.
**Жұбанов атындағы көше**. Көшеге қазақтың кәсіби музыка өнері мен музыкатану саласының негізін салушылардың
бірі, композитор, музыкатанушы, дирижер, тарихшы, Қазақстанның халық әртісі, Қазақстан
Ғылым академиясының академигі Ахмет Қуанұлы Жұбановтың есімі (Алматы қаласы атқару
комитетінің 10.03.1969 №81 шешімі) берілді. Жұбанов Ахмет Қуанұлы (1906-1968) Ақтөбе облысында дүниеге келген. Ол - «Абай», «Құрманғазы» операларының, бірнеше аспапты және вокалды шығармалардың авторы. А. Жұбанов ондаған спектакльдер мен фильмдерге музыка жазған.
Құрманғазы атындағы Мемлекеттік оркестрді құрып, сол ұжымда дирижерлік еткен.

Көше қаланың шығысынан батысына қарай 1 және 2-шағынаудандарды жанай өтіп, Мате-Залка көшесінен басталып, Сайын көшесіне дейін созылып жатыр. Көше Алатау, Әуезов аудандарын
қиып өтеді. Бұрынғы атауы - №6 магистраль. Кешенін ұзындығы - 1400 метр.

Көше бойында «Қарлығаш» рестораны, Әуезов ауданының Неке сарайы, шағын сауда
орталықтары орналасқан.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алматы көшелері. Анықтамалық энциклопедия. – Алматы: "ИП Волошин" баспасы, 2009. ISBN 978-601-7157-18-0
Кітапхана ғимараты
**Баязит Үкіметтік Кітапханасы** (ескі аты - осм. Күтүпхане-йе Умуми Османи, ауд. Османлы Қауымдық Кітапханасы), Баязит мешіті мен тарихи Сахафлар Чаршысы арасындағы, Баязит алаңында екі тарихи ғимаратта орналасып 1884 жылдан бері зерттеушілерге қызметін көрсетіп келе жатқан кітапхана.

Түркия үкіметі қолдауымен құрылып, барлық айырмашылықтарымен қоса құрылым шарттары қатаң белгіленген алғаш кітапхана. Жинақтаушы кітапхана бола отырып, шамамен жартысы кітап, бір миллионға таяу құжат қорын иемденуде.

Кітаптардың 11 120 данасы жазба ескерткіші болып саналады. 2003 жылы Хаккы Тарык Ус топтамасының кітапханаға өткізілуінен кейін газет-журнал бөлімі Түркияның ең маңызды мұрағат қоры атағына ие болды.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Ресми сайты
**Дәкен Шалабеков** (15.7.1922 жыл, Қарағанды облысы, Нұра ауданы - 28.7.1958, Алматы) - әдебиет зерттеуші, филология ғылымдарының кандидаты (1955).

Қарағанды оқытушылар институтын бітірген. 1943-1947 жылдары Нұра ауданы Қантай бастауыш мектебінде мұғалім, Қарағанды қаласында адвокат, Жамбыл атындағы №7 қазақ орта мектебінде оқытушы; Қарағанды мүғалімдер білімін жетілдіру институтының қазақ тілі мен әдебиет кабинетінің меңгерушісі, 1951-1958 жылдары тіл және әдебиет институтында ғылыми қызметкер болып қызмет атқарған.

"XIX ғасырдағы қазақ тарихи жырлары" атты зерттеуі "Қазақ әдебиеті тарихының" 1-томында (1960, 1- кітап) жарияланған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5
2. ↑  "Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6
***Mea culpa*** латын тілінен аударғанда «менің кінәм» немесе «менің қателігім» дегенді білдіреді және қателік жасағанын мойындау болып табылады. Өрнек сондай-ақ аулақ болу керек қателік жібергенін мойындау ретінде қолданылады және оны діни контексте қолданудағыдай кеудені ұрумен бірге жүруі мүмкін.

Бұл фраза римдік рәсімде мессаның басында немесе тәубе ету рәсімін қабылдаған кезде қолданылатын *Confiteor* деп аталатын күнәні мойындау дұғасынан шыққан. Грамматикалық тұрғыдан, *meā culpā* аблативті жағдайда, аспаптық мағынасы бар.

Діни пайдалану
--------------

Інжілде Исаның айқышқа шегеленуін көргенде, «осы көрініске жиналған бүкіл халық, не болғанын көріп, кеуделерін соғып, қайтып кетті». 

Массаны жасау кезінде қолданылатын Конфитюрдің қазіргі түрінде mea culpa үш рет, сын есіммен үшінші рет айтылады Максима ("өте үлкен", әдетте "ең ауыр" деп аударылады) және кеудеге соққы қимылымен бірге жүреді.

Дегенмен, латынның *mea culpa* тіркесі тіпті ағылшын контекстінде одан бұрын қолданылған. Джеффри Чосердің XIV ғасырдағы *Троилус пен Кризиде* оны дәстүрлі діни фраза болғанын көрсететіндей қолданады: «Енді, меа *кулпа*, лорд! Мен тәубе етемін» 

Содан кейін Конфитюр массаның бөлігі болмаса да, ол тәубеге келу рәсімін жасау кезінде қолданылды. Кейбір нысандарда ол mea culpa тіркесін қамтыды. Осылайша, 9-шы ғасырдағы Валлицеллианум II-нің Пенитенциалында оның күрделі формасында үш рет қайталанған кінә шарасы болды (максимум жоқ).

Шамамен 1220 жылы Сиенада кісі өлтірген адамдар үшін қоғамдық тәубеге келу ғұрпы тәубе етушіден өзін үш рет жерге тастап, былай деп айтуды талап етті: *Mea culpa; пеккави; Domine miserere mei* («Менің кінәмнен. Мен күнә жасадым. Раббым, маған рақым ет»)

Сондай-ақ қараңыз
-----------------

* Шіркеу қысқартуларының тізімі
* Латын тіліндегі сөз тіркестерінің тізімі
* Өзін-өзі сынау

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *Troilus and Criseyde*, Book II, 525
2. ↑  {{{тақырыбы}}}. — P. 53–54.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Санкта Мисса - Құрбандық үстелінің Мұрағатталған 20 маусымның 2019 жылы. мұрағатталған , латын және ағылшын, sanctamissa.org
*Басқа мағыналар үшін Қараадыр деген бетті қараңыз.*
**Қараадыр** – Қазығұрт тауларының оңтүстік-батысындағы шоқылы тау.

Географиялық орны
-----------------

Қарағанды облысы Нұра ауданы Қарақасқа ауылының оңтүстік-шығысында 5 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 506 м. Ұзындығы 7 – 8 км, енді жері 6 км шамасында.

Жер бедері
----------

Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай созылған бірнеше ұсақ шоқылардан тұрады. Жақсышат және Жаманшат өзендерінің салалары Қараадыр тауының баурайындағы бұлақтардан бастау алады. Таудың түпкі жыныстары жер бетіне шығып жатыр. Етегінде Сайдалы, Әбілда қыстаулары орналасқан.

Өсімдігі
--------

Сортаңды қызғылт қоңыр топырағында жусан, бетеге, қоңырбас, итмұрын, тобылғы, т.б. шөптесін өсімдіктер өседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
Азамат Әбілдаев, 2020
**Азамат Рахатұлы Әбілдаев** (3 тамыз 1972 жыл, Алматы облысы, Жамбыл ауданы, Қастек ауылы) — қазақстандық мемлекеттік қайраткер, Парламент Мәжілісі V және VII шақырылымдарының депутаты, Ақ жол демократиялық партиясының бұрынғы мүшесі.

Білімі және мансабы
-------------------

Қазақ ұлттық техникалық университетін, Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетін бітірген.

1999 және 2004 жылдар аралығында «Алмаз» шаруа қожалығында басқарушы директор. 2004–2007 жылдары «Агрофирма Түрікпен» ЖШС бас директоры. 2007–2009 жылдары аралығында «ПромИнвестАзия» Сауда-қаржы холдингі» ЖШС президенті.

2009–2010 жылдары «ПромИнвестАзия» Сауда-қаржы холдингі» ЖШС қадағалау Кеңесінің төрағасы, консультанты, және 2010–2011 жылдары «Қазақстан тас өнімдері» ЖШС, ӨБ президенті. 2011 және 2012 жылдары аралығында «Корпорация «Казгранит» ЖШС президенті.

1998 жылдан бастап «Ақбөкен» қоғамдық қорының мүшесі болып келеді.

Депутаттығы
-----------

2011, 2016 және 2020 жылдары Ақ жол демократиялық партиясының мүшесі ретінде депутаттығына үміткер болған.

2012 және 2016 жылдар аралығында Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің Аграрлық мәселелер комитетінің мүшесі болды.

2021 жылдың 14 қаңтарында Ақ жол демократиялық партиясы атынан мүшесі ретінде Парламент Мәжілісінің депутаты болып сайланды.

Даулы көзқарасы және отставкасы
-------------------------------

2023 жылдың 18 қаңтар күні Азамат Әбілдаев интервьюде Украинадағы соғысты, Ресей президенті Владимир Путинді қолдайтынын және Украинада нацистер бар деп сенетінін айтты.

Оның осы даулы тұжырымдамаларын «Ақ жол» партиясы мен оның төрағасы Азат Перуашев сынға алды, және 19 қаңтарда Азамат Әбілдаев өзінің депутаттылығы мен партия мүшелігінен айырылды. Партияның бұл шешіміне ол "ренжімейтінін" және "партия шешімінің дұрыс болғанын" айтты.

Жеке өмірі
----------

Үйленген, бір ұлы бар.

Марапаттары
-----------

* «Құрмет» ордені (2021)
* «Мамандығы бойынша үздік» дипломымен
* ІІ дәрежелі «Ерең еңбегі үшін» медальдарымен марапатталған.

Сілтемелер
----------

Мәжілістің құрамы мен құрылымы, ӘБІЛДАЕВ Азамат Рахатұлы

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Абильдаев Азамат Рахатовия (персональная справка)  (орыс.).
2. ↑  Казахстанский депутат признался, что поддерживает Путина и войну в Украине  (орыс.) (Үлгі:TranslateDate/ru).
3. ↑  Ресей басқыншылығын қолдаған депутат "Ақ жолдан" шығарылды  (қаз.).  Азаттық радиосы (19 қаңтар 2023).
4. ↑  Азамат Әбілдаев партиядан шығарылып, депутаттық мандаты тоқтатылады – «Ақ жол»  (қаз.).  kazinform (19 қаңтар 2023).
5. ↑  Мажилисмена Абильдаева лишат депутатского мандата из-за высказываний о военном конфликте в Украине  (орыс.).  informburo (Үлгі:TranslateDate/ru).
**Жақсықарт** – Нұра өзенінің оң жағалауындағы шоқы.

Географиялық орны
-----------------

Қарағанды облысы Нұра ауданы Ақмешіт ауылынан солтүстікке қарай 11 – 12 км жерде. Ең биік жері 637 м.

Геологиялық құрылымы, жер бедері
--------------------------------

Ең биік жері 637 м. Ұзындығы мен ені 4 – 5 км. Девон гранитоидтарынан түзілген. Беткейі өзектермен және өзен аңғарларымен қатты тілімденген. Оңтүстігінде көп жерлерде жартастары жер бетіне шығады. Солтүстігінде Бұйрабас шоқысымен шектеседі.

Өсімдігі
--------

Қызғылт қоңыр топырағында көптеген дала өсімдіктері өседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
**Герой Жолтайұлы Жолтаев** (28 тамыз 1940 жыл Алматы облысы Балқаш ауданы Ақкөл ауылы) – геология-минералдар ғылымдарының докторы (1992), професор (1993), КСРО Мұнай өндіру ісінің үздігі (1984). Қазақстан Республикасының Инженерлік Академиясының академигі, халықаралық минералды ресурстар академиясының корреспондент мүшесі, Американдық және еуропалық мұнайшы-геолог қауымдастығының мүшесі. "Геология ғылымдарының институты" ЖШС-нің директоры,

Биографиясы
-----------

1957 жылы Балхаш ауданының Баканас ауылының орта мектебін алтын медальмен бітірді.

1962 жылы Қазақ политехникалық институтын үздік бітіреді. 1966 жылы өзінің кандидаттық диссертациясын, ал 1992 жылы докторлық диссертациясын қорғаған.

Қазақ ұлттық техникалық университетінде ассистент, аға оқытушы, доцент, кафедра меңгерушісі, мұнай факультетінің деканы ретінде қызмет етті.

1974 -78 жылдары Алжир мұнай-газ және химия институтында оқытушы болып істейді. 1993 жылдан бастап мұнай және газ геологиясы кафедрасының меңгерушісі және профессоры. 180-нен аса жарияланымның, 4 монографияның авторы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Список научных учреждений находящихся на территории Медеуского района(қолжетпейтін сілтеме)
2. ↑  Қазақ энциклопедиясы
*Басқа мағыналар үшін Қаратөбе деген бетті қараңыз.*
**Қаратөбе** – Амантау тауларының солтүстік-шығысындағы шоқы.

Географиялық орны
-----------------

Қарағанды облысы Нұра ауданы Изенді ауылының оңтүстік-батысында 12 км жерде орналасқан.

Жер бедері
----------

Оңтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 7 км-ге созылып жатыр, енді жері 2 км. Абсолюттік биіктігі 416 м. Беткейлері жонды-қырқалы ұсақ шоқылардан тұрады. Солтүстік-батысында Өстемір, батысында Топаркөл, солтүстік-шығысында Изенді көлдері жатыр. Шығысынан Құланөтпес өзені ағып өтеді. Етегінде Шұбартөбе қыстауы орналасқан.

Өсімдігі
--------

Қиыршықтасты сортаңды бозғылт қоңыр топырақ жамылғысында қара жусан, көкпек, бетеге, сұлыбас, т.б. өсімдіктер өседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
*Басқа мағыналар үшін Қарабұжыр деген бетті қараңыз.*
**Қарабұжыр** – Желдіадыр тауларының солтүстік-шығысындағы тау.

Географиялық орны
-----------------

Қарағанды облысы Нұра ауданы Шұбаркөл кентінің солтүстік-батысында 58 км жерде орналасқан.

Жер бедері
----------

Абсолюттік биіктігі 592 м. Батыстан шығысқа қарай ендік бағытта шамамен 7 км-ге созылған, енді жері 5 км. Беткейі көлбеу, солтүстік, оңтүстік бөктеріндегі таудың түпкі жыныстары жер бетіне шығып жатыр. Қарабұжыр тауының баурайындағы бұлақтардан Керей өзенінің салалары Барақбай, т.б. бастау алады.

Өсімдігі
--------

Карбонатты бозғылт қоңыр топырағында бетеге, селеу, боз, жусан, аңғарларда тал, көктерек, қараған аралас бұта өседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
**Чэнь Тао** – қытай футболшысы, шабуылшы. .

Жартылай қорғаныста ойын көрсетеді. Қазіргі кезде «Тяньцзинь Тэда» клубы үшін шығады. Ел құрамасының ойыншысы.

1985 жылы 11 мамырда Қытайдың Ляолин жерінде дүниеге келген. 

Кәсіптік мансабын 2003 жылы өткен маусымдық ойында «Шэньян Цзиньдэ» командасынан бастады. Өзін команда үшін маңызды ойыншы ретінде көрсетіп, тамаша нәтижелері арқылы 2004 жылы команда капитаны болады.

2009 жылы «Шанхай Шэньхуа» командасына ауысады. Жаңа командадағы дебюті өзінің туған күнінде Азия чемпиондар лигасында басталды. «ФК Сингапур АрмдФорсез» командасына қарсы ойында 4-1 есебімен «Шанхай Шэнхуа» жеңіске жетеді. 

2011 жылдан бастап «Тяньцзинь Тэда» футбол клубымен келісім-шарт жасасады. 
2005 жылдан бастап Қытайдың ұлттық құрамасына шақыртылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
Add caption here
**Зертханалық жануарлар** - биологияда, медицинада, ветеринарияда және ауыл шаруашылығында ғылыми жұмыстарды жүргізу мақсатында пайдаланылатын жануарлар. 

  

Зертханалық жануарларға жүргізілетін ғылыми тәжірибелер мақсаты мен міндеттеріне қарай таңдалып алынады. Зерттеу жұмысының тиімді де жақсы нәтиже беруі үшін таңдап алған түрдің тек биологиялық ерекшеліктері ғана емес, олардың мінез-құлықтары да ескеріліп, жануарлардың өніп-өсуіне және тіршілігіне қолайлы жағдай жасалуы керек. Зертханалық жануарлардың қатарына мамандардың ғылыми ізденістеріне қажетті жануарлардың барлық тобы (қарапайымдардан сүтқоректілерге дейін) жатады: тәжірибе, негізінен, омыртқалылардан – бақа, тышқан (бұлар зертханалық жануарлардың 70%-ын құрайды), егеуқұйрық, ит, мысық, қоян, маймыл, сонымен қатар тасбақалар мен құстарға да, ал омыртқасыздардан – дрозофила шыбыны, кене, құрттарға, т.б. жүргізіледі. Тәжірибелік мақсатта, негізінен, арнайы шығарылған инбредті (жақын туыс дарабастарды шағылыстырудан шығарылған) және таза тұқымды зертханалық жануарлар, сондай-ақ гнотобиоттар (микробсыз жануарлар) пайдаланылады. Зертханалық жануарларды виварияларда (тәжірибе жүргізілетін жануарларды арнайы ұстайтын орын) ұстайды.

Дереккөздер
-----------
**Азат Маликұлы Нұрғалиев** — Қазақстан футболшысы, жартылай қорғаушы. 1986 жылы маусымның 30 жұлдызында Шымкент қаласында дүниеге келген. Екі дүркін әлем Қазақстан чемпионы және үш дүркін Қазақстан Кубогының иегері (әр жүлде әртүрлі футбол құрамасында).

Биография
---------

### Клубта

Шымкент футболының шәкірті. Бірінші жаттықтырушысы Юрий Цалин болған. 2004 жылы Азат өзінің алғашқы "Ордабасы" клубымен кәсіби келісімшартына отырды. 2004 жылы 15 сәуірде Қызылорда қаласында жергілікті "Қайсар" клубына қарсы дебют жасады. 

Бірақ 2006 жылы жас ойыншыларға лимит енгізді және Нұрғалиев Қостанайдан келген "Тобыл" командасының жаттықтырушысы Дмитрий Огайға ауысты. Бұл командада бес жыл қатарынан өнер көрсетіп, Ең үздік жетістіктерге қол жеткізді, алғаш рет ел чемпионы және Кубок иегері атанды.

2011 жылы туған "Ордабасы" командасына қайтып оралып, сол жылы командамен бірге Қазақстанның екінші Кубогын жеңіп алды.

2012 жылдың қаңтар айында талдықорғандық "Жетісу" клубымен келісімшартқа отырды.

2016 жылдың маусым айында Грузия мен Қытай арасындағы жолдастық кездесулерде Азат соққан екі голдан кейін елордалық "Астанамен" маусым соңына дейін жалға алынды. Осы клуб үшін чемпионаттың 11 ойынын және Кубок ойынын өткізді. Онда ол 6 гол соғып, командаға "алтын дубль" жасауға көмектесті. Еурокубоктардың ойынында 10 ойыннан 4 матчта ойнады. Бірақ "Астана" қаржылық себептермен жалдау шартын ұзартпады.

2017 жылдың ақпан айында футболшы туған "Ордабасы" клубына оралып, чемпионаттың бірінші матчында "Астанаға" гол соғып, оның командасы чемпионды жеңді (3-0). Команда капитаны болып, чемпионатта 28 ойын өткізіп, 5 гол соқты.

Бірақ 2018 жылдың 9 қаңтарында Нұрғалиев қаржылық себептерден өз клубымен келісім-шартты бұзды. 17 қаңтар күні Қостанайлық "Тобылмен" бір жылға келісім-шартқа қол қойды. Команда капитаны болып сайланған Азат маусымда 28 ойын өткізіп, 8 гол соқты (5 ассист) және клубтың үздік бомбардирі болды. Нұрғалиев өз жолдастармен бірге "Тоболға" Қазақстан чемпионатының қола медальдарын ұтып, УЕФА Еуропа Лигасына қатысу құқығын иеленуге көмектесті.

### Ұлттық құрамада

Қазақстан ұлттық құрамасындағы Бернд Шторк басшылығымен 2009 жылғы 1 сәуірде ӘЧ-2010 іріктеу турнирінің Белоруссия құрамасымен (1-5) матчында дебютті ойынын өткізді. Бірақ алғашқы голын Қырғызстан құрамасымен жолдастық ойында (7-1) 2014 жылдың 5 қыркүйегінде ғана соқты. 2017 жылдың соңына дейін барлығы 38 ойын өткізіп, үш гол соқты.

Жетістіктері
------------

«Тобыл»
* Қазақстан чемпионы: 2010
* Қазақстан чемпионатының күміс жүлдегері (2): 2007, 2008
* Қазақстан чемпионатының қола жүлдегері (2): 2006, 2018
* Қазақстан кубогы: 2007
* Интертото кубогы: 2007

«Ордабасы»
* Қазақстан кубогы: 2011
* Қазақстан чемпионатының қола жүлдегері: 2017

«Астана»
* Қазақстан чемпионы: 2016
* Қазақстан кубогы: 2016

Дереккөздер
-----------

Сілтемелер
----------

* «Тобол» ФК сайтындағы профиль Мұрағатталған 4 наурыздың 2016 жылы.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  Осы үлгіні қарау   Тематикалық сайттар | 
FootballDatabase.eu · FootballFacts.ru · National-Football-Teams.com · Soccerway · Transfermarkt · worldfootball.net |

 |
**Мұнай және газ өнеркәсібі министрлігі** - 1994 жылы бұрынғы Қазақстан Республикасының Энергетика және отын ресурстары министрлігі екі министрлікке
- "Өнеркәсіп және көлік министрлігіне" және "Мұнай және газ өнеркәсібі министрлігіне" - бөлінуі нәтижесінде құрылды. Мұнай және газ өнеркәсібі министрлігінің қарамағына
"МұнайГаз" Мемлекеттік холдинг компаниясы, "ҚазақГаз" Мемлекеттік холдинг компаниясы, бүкіл мұнай-газ өңдейтін зауыттар мен мұнай-газ тасымалдау кәсіпорындары
берілді. 1997 жылы кәсіпорындарды акциялау жүргізілгеннен кейін бұл министрлік таратылды. Мұнай-газ кәсіпорындарының
мемлекеттік акциялары жаңадан құрылған
"Қазақойл" және "Қазтрансойл" Ұлттық
компанияларына берілді. Мұнай және газ
өнеркәсібі министрлері: Р.Т.Шардабаев
(1994 жыл), Н.Ө.Балгымбаев (1995 жылдан
минстрлік таратылғанға дейін).

Дереккөздер
-----------

* Қазақстанның мұнай энциклопедиясы. 2 томдық - Алматы: "Мұнайшы" Қоғамдық қоры, 2005. ISBN 9965-9765-1-1
**Ахметқұл Рысқұлов** (1927 жылы, Шұбар ауылы, Талдықорған уезі, Жетісу губерниясы, Қазақ АКСР) — Қазақ КСР, Талдықорған облысы, Талдықорған ауданы, «Жаңалық» ұжымшарының агрономы. Социалистік еңбек ері (1949).

Өмірбаяны
---------

1927 жылы Талдықорған уезі, Шұбар ауылында шаруа отбасында дүниеге келген. 1947 жылы ауыл шаруашылық техникумын бітіріп, Әбдіқадыр Дайыров басқаратын Талдықорған ауданындағы «Жаңалық» ұжымшарында агроном болып еңбек етті.

Ол өз қызметінде озық агротехникалық әдістерді қолданды. 1948 жылы ұжымшар мемлекетке 20 гектар алқаптың әр гектарынан орта есеппен 826,2 центнер қант қызылшасын тапсырды. Қалған алқаптардан орташа есеппен әр гектардан 310 центнер қант қызылшасы жиналды. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1949 жылғы 20 мамырдағы Жарлығымен «1948 жылы бидайдан, күріштен, қант қызылшасынан және картоптан жоғары өнім алғаны үшін» Ленин ордені және «Орақ пен балға» алтын медалімен (№3690) марапатталып, Социалистік еңбек ері атағы берілді.

Сол жарлықпен звеношы Нұрила Жидебаеваға Социалистік еңбек ері атағы берілді.

1950 жылы үш ұжымшар біріккеннен кейін төрағасы Нұрмолда Алдабергенов болған Талдықорған ауданындағы ірілендірілген Сталин атындағы ұжымшарда агроном болып жұмыс істейді.

1953-1954 жылдары Талдықорған машина-трактор станциясында учаскелік агроном болды. Кейін Алматы ауыл шаруашылық институтында білім алып, 1959 жылдан бастап Қарабұлақ мал жемдейтін кеңшарында агроном болып жұмыс істеді.

1964 жылдан бастап «Жетісу» ұжымшарының бас агрономы болып еңбек етті, ал 1950 жылдан бастап бұл ұжымшардың төрағасы А.Дайыров болды.

### Естелік

Оның мүсіні Алдабергенов ауылында қойылды.

Әдебиет
-------

* Герои Социалистического Труда – казахстанцы. — Алма-Ата: Казахстан, 1970. — Т. 3.

Сілтеме
-------

* Рысқұлов Ахметқұл. «Герои страны» сайты.
**Майлықарашаадыр** – Терісаққан өзенінің сол жағалаулық аңғарындағы шоқылар.

Географиялық орны
-----------------

Ақмола облысы Атбасар ауданының оңтүстігінде орналасқан.

Жер бедері
----------

Абсолюттік биіктігі 319 м. Бірнеше жеке шоқылардан тұратын Майлықарашаадыр оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа қарай 18 км-ге созылып жатыр, енсіздеу беткейлері жатық келген. Енді жері 10–12 км шамасында. Шығыс шоқыларының беткейлерінде қорымтас үйінділері кездеседі. Жазық далаға ұласатын батыс беткейі сай-жыралармен тілімденген.

Өсімдігі
--------

Шоқылар аңғарында тобылғы, қараған аралас астық тұқымдас шөптесіндер өскен. Оңтүстік-шығыс етегінде бұлақтар көп. Алабы мал жайылымы, шығыс етегі шабындыққа пайдаланылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. – 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
**ЕКАТТЕ коды** (болг. ***Е**динен **К**ласификатор на **А**дминистративно-**Т**ериториалните и **Т**ериториалните **Е**диници в република България*) — Болгария мемлекетінде өзін-өзі басқару субъектісін сейкестендіру үшін қолданылатын сандық код.

ЕКАТТЕ құрылымын 1995 жылы № 497 Болгария Республикасының Министрлер Кеңесі бекіткен болатын. Сыныптауыш (орыс. *классификатор*) 1999 жылы 10 тамыздан бастап № 565 Болгария Республикасының Министрлер Кеңесі шешімімен қабылданды. Бұл сыныптауыш 1972—1974 жылдары жасалған ЕКНМ (болг. ***Е**динен **К**ласификатор на **Н**аселените **М**еста*) сыныптауышын алмастырды.

ЕКАТТЕ коды бірліктер түріне байланысты бірнеше бөліктерден тұрады. Жалпы түрі келесідей форматта:

* облыс: ХХХ
* қауым: ХХХ99
* кметство: ХХХ99-88
* аудан: 66666-77,

мұндағы:

* ХХХ облыстың идентификациялық коды;
* 99 — облыстағы қауым нөмірі;
* 88 — қауымдағы кметства нөмірі;
* 77 — аудан нөмірі;
* 66666 — елді мекеннің ЕКАТТЕ бойынша идентификациялық коды.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* ЕКАТТЕ  (болг.)
* ЕКАТТЕ туралы  (болг.)
* ЕКАТТЕ туралы Мұрағатталған 4 наурыздың 2016 жылы.  (болг.)
Яков Борисович Зельдович 1977 жыл
**Яков Борисович Зельдович** (8.3.1914, Минск) – совет физик-теоретигі, жанудың, детонатцияның және соққы толқынының қазіргі теориясының негізін салушылардың бірі, КСРО ғылым академиясының академигі(1958, 1946 жылдан корреспондент мүшесі), Социалистік Еңбек Ері атағын 3 рет алған. 1931 жылдан КСРО ғылым академиясының физика институтында, 1964 жылдан КСРО ғылым академиясының Іс жүзінде қолданылатын математика институтында жұмыс істеген. 1966 жылдан Мәскеу униферситетінің профессоры болды. Зелдович физикалық химия, астрофизика бөлшектер теориясы, ядролық физика салалары бойынша аса маңызды ғылыми зерттеулер жүргізді. Лениндік және 4 рет КСРО Мемлекеттік сыйлықтарының лауреаты, 4 рет Ленин орденімен тағы басқа орден мен медальдармен марапатталды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы,5 том
Владимир Александрович Энгельгардт
**Владимир Александрович Энгельгардт** (1894—1984) — кеңес биохимигі, КСРО ғылым академиясының академигі (1953; 1946 жылдан корреспондент мүшесі), КСРО Медициналық ғылым академиясының толық мүшесі (1944), Социалистік Еңбек Ері (1969).

Өмірбаяны
---------

Мәскеу университетін бітірді (1919). Қазан университетінің және Қазан медициналық институтының (1929-33), Ленинград (1934 – 40) және Мәскеу (1936-59) университетінің профессоры. КСРО ғылым академиясының А. Н. Бах атындағы биохимиялық институтында (1934-59 және И. П. Павлов атындағы фиолология институтында лаборатория меңгерушісі (Ленинград, 1944 – 50), КСРО Медициналық ғылым академиясының Эксперименттік медицина институтында меңгерушісі (Ленинград , 1945 – 52), 1955-59 жылы КСРО ғылым академиясының биология ғылымы бөлімінің академик-хатшысы, КСРО ғылым академиясының молекуланың биологиялық институтын (Мәскеу) ұйымдастырушы және директоры (1959 жылдан). 

Энгельгардттың негізгі еңбектері органын, фосфор қосылыстары алмасуына, олардың клетка тіршілігіндегі энергетикалық және фиолологиялық маңызына, ет белоктарының механикалық қасиеті мен энершетикалық процестер байланысына арналған. Энгельгардт 1930 жылы аленоаин үш фосфор қышқылының (АТФ) аэробты ресинтезі процесін ашқан. М. Н. Любимовамен бірге еттің структурасын, әрекетін, белок биосинтезін зерттеуде. Энгельгардт КСРО-да мөлең, биологияның негізін салушылардың және оны дамытушылардың бірі. Энгельгардт көптеген шетел ғылым академиясының мүшесі. 

КСРО Мемлекет сыйлығының лауреаты (1943), Ленин орденімен 4 рет және басқа орден, медальдармен, КСРО ғылым академиясының М. Н. Ломоносов атындағы алтын медальмен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Владимир Александрович Энгельгардт, М. 1955 (Материалы в био.библиографии ученых СССР)
2. ↑  «Молекулярная биология», 1974, № 6; «Вестник АН СССР», 1974, № 12.
**Дмитрий Андреевич Фурманов** (7.11.1891, Кострома губерниясы, Середа селосы — 15.3.1926, Мәскеу) — орыс жазушысы. 

Шаруа отбасында дүниеге келген. 1912—1914 ж. Мәскеу университетінің филология факультетінде оқыды. 1-дүниежүзілік соғысқа қатысып, Ақпан революциясынан кейін кеңес өкіметі жағына шықты. 1919—1921 ж. Азамат соғысы майдандарында (*Чапаев дивизиясының комиссары, Түркістан майданы саяси басқармасының бастығы, т.б.*) болды. Түркістан майданы саяси басқармасының Жетісудағы уәкілі болған кезінде Алматы қаласындағы ақ казактардың 1920 ж. 11 — 12 шілдеде жасаған кеңес өкіметіне қарсы бүлігін, кейіннен Кубаньға түсірілген врангельдік десантты талқандауды басқарды. 1924 ж. Мәскеу мемлекеттік университетінің қоғамдық ғылымдар факультетін бітірген. 1924—1925 ж. пролетарлық жазушылардың Мәскеу қауымдастығының (МАПП) хатшысы болды. Шығармалары 1912 жылдан бастап жариялана бастаған. Неғұрлым белгілі шығармалары: *"Қызыл десант"* (*1922*), *"Он сегізінші жылы"* (*1923*) және *"Бүлік"* (*1925*) повестері, М.В. Фрунзе жөніндегі очерктер топтамасы, т.б. Фурмановтың *"Чапаев"* романы бойынша *"Чапаев"* (*1934*) кинофильмі түсірілді. Жетісудағы Азамат соғысы жөнінде "Бүлік" повесі мен романын жазды. Осы повесі мен пьесасы, "Чапаев" романы 20 ғасырдың 30-жылдарында қазақ тіліне аударылды. 2018 жылға дейін Алматы қаласындағы орталық көшелердің біріне Фурмановтың есімі беріліп келді.

Д.А.Фурмановтың Верныйдағы контрреволюциялық бүлікшілер алдында сөз сөйлеуі.1940 жылы бейнеленген сурет.Суретшісі Бортников.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IX том
**Ангора қояны** — ұзын, жұмсақ жүні бар қоян түрі.

Тарихы
------

Француз патшалығы Angora қоянын үй жануарлары ретінде пайдаланды. XVIII ғасырдың ортасынан бастап, содан кейін бұл әдет Еуропа континентінің қалған бөліктерінде қолданылды. Ангора қоян АҚШ-та ХХ ғасырдан бастап пайда болды. Өте жұмсақ мінезімен ол тез арада керемет үй жануарына айналды.

Сипаттамасы
-----------

Ангора қоянының салмағы табиғатына байланысты 2-6 кг болып келеді. Ал жүнінің ұзындығы 80 см-ге дейін жете алады. Жүнінің түсі көбіне ақ, бірақ басқа түстілері де кездесе береді. Ангора қояны 12 түсті бола алады. Олар орта есеппен 5-7 жыл өмір сүреді. Ангора қояндары - бұл өте бейбіт жануар, олар басқа тұқымдарға, мысалы, ойыншық қояндарға қарағанда сәл тыныш. Мүмкін, бұл сипаттама мұндай ұзын шаштармен қозғалу кезіндегі қиындықтармен байланысты болуы мүмкін, сондықтан олар тыныштық пен тіпті қозғалғыштықты қалайды. Ангора қояндары 30 ºC-тан аспайтын ортада өмір сүре алмайды, бірақ олар өте төмен температурасы 10 ºC-тан төмен жерлерде тұра алмайды. Оларға өте кең жерлерде өмір сүру ұсынылады, сондықтан сіз өзіңізді еркін қозғалуға және ойнауға ыңғайлы торға ие болуыңыз керек.

Қоян түрлері
------------

**Ағылшын Ангора қояны**- қалыптасқан Ангора қояндарының төрт түрінің ең кішкентай тұқымы, олардың басым көпшілігі үй жануарлары болып табылады. Олардың диаметрі не бәрі он бір (11) мкм шашты, ангораның шашы жұқа және жұмсақ болып табылады.
**Француз Ангора қояны**: Оның домалақ беті мен құлақтары түзу шаштары бар. Француз Ангора қоянының денесі дөңгелек пішінді, салмағы 4-тен 5 кг-ға дейін. Француз Ангора қояндары әртүрлі түстермен келеді.
**Үлкен Angora қояны**: Ангора қояндарының басқа тұқымдарына қарағанда көп жүн өндіреді. Оның денесі өте ыңғайлы және өте тығыз жүн қабаты бар.Үлкен Angora қоян - бұл төрт түрдің ішіндегі ең үлкен Angoraқоян және оның шамамен салмағы 4,5-тен 6 кг-ға дейін жетеді. Бұл Angora қояндары, ең алдымен, жоғары сапалы жүндерімен өсіріледі. Олар сондай-ақ жақсы үй жануарлары бола алады.
**Атлора сатина қоян**: Сатина ангора қоян - орташа мөлшерлі қоян және салмағы 3-тен 4,5 кг-ға дейін. Бұл Ангора қоян тұқымы 7 жылдан 12 жылға дейін өмір сүреді.Оның жүні жарқын атласты, ол Ангора қояндарының басқа тұқымдарына қарағанда әлдеқайда жұқа, әлдеқайда жұмсақ және жібектей.

Күтім
-----

Енді Ангора қоянына қандай күтім жасау керектігі туралы бірер сөз. Бұл бір ерекше сүйкімді жаратылыс үй жануарына жатады. Дегенмен бұларды күту басқа қояндарға қарағанда, әлдеқайда қиындау. Қиын дейтініміз – оларды бір аптада кемінде екі рет тарап тұру керек. Жүндеріне тұрақты түрде күтім көрсету қажет.

Тағы қараңыз
------------

* Қоян
* Ангора

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Ангора қояны туралы жалпы сипаттамасы
2. ↑  Ангора қоянына жасалатын күтім