recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Викто́рия Кэ́ролайн Бе́кхэм** (ағыл. Victoria Caroline Beckham), анасы жағынан — Адамс (ағыл. Adams; 17 сәуір 1974, Харлоу, Эссекс Англияда дүиеге келді)— ағылшындық әнші,әндер авторы,биші,модель,актриса,сән і және жеке бизнес иегері.1990 жылдардың соңында ол Spice Girls поп-тобында Posh Spic ретінде жарық жұлдыз ретінде танылды. осылайша 1996 жылы Top of the Pops танымал музыкалық жураналының тамыздағы басылымында басылып шықты.2000 жылы Spice Girls тобының әншілері жеке өнерге шығуды ұйғарғанда, Виктория жеке поп-әнші ретінде танылып,10 әні Ұлыбританияның үздіктерінің қатарына қосылды.«Out of Your Mind» атты алғашқы әні британдық UK Singles Chart чартында 2 орынға ие болды.Бұл оның өнер жолыендағы ең үлкен жетістіктері еді.Өнер жолында ол Virgin Records жзне Telstar Records-пен келісім шартққа отырған.

Дереккөздер
-----------
**Маңдайқақ** – Сарысу алабындағы өзен. Ұзындығы 56 км.

Бастауы
-------

Борсеңгір (401 м) тауының солтүстік беткейіндегі бұлақтар суының қосылуынан түзіліп, Біройнақ (350 м) тауы маңында Сарысу өзеніне оң жағынан құяды.

Гидрологиясы
------------

Жағасы жайдақ, құмдауытты. Көктемгі еріген қар және жер асты суымен толысады. Сәуірде тасиды, жаздың ыстық айларында қарасуларға белініп кетеді. Өзен алабында жайылымдық жерлер, қыстаулар бар. Суы мал суаруға пайдаланынады. Өзеннің орта ағысындағы аңғарда суы тұщы Ақабай құдығы бар, терендігі 10 м, суының өнімділігі 1000 л/сағ.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5
**Әлбаррасин тайфасы** (ис. *Taifa de Albarracín*) — 1012-1104 жылдары өмір сүрген қазіргі Испанияның шығысындағы ортағасырлық мұсылман мемлекеті. Оның құрамына Әлбаррасин қаласы мен оның айналасындағы таулар кірді. Тайфаны Аввара тайпасына жататын бербер руы Бану Расин басқарды. Бану Расин руы Тарықпен бірге Испанияға келіп, қоныстану үшін Кордоба маңынан жер алды. Алайда олар кейіннен Монтес Универсалес таулы аймағына көшіп, Сиерра Әлбаррасинге қоныстанды. Бану Расин Кордоба әмірлері мен халифаларының билігіне әрқашан бағынбады және 1012 жылы Әбу Мұхаммед Хұдайыл ибн әл-Асла ибн Расин өзін тәуелсіз әмір деп жариялады. Азғындалып бара жатқан Кордоба халифатының халифалары II Хишам және Сүлеймен келісімді бағыныс үшін осы аймақтағы Бану Расиннің билігін дәйекті түрде мойындады. Тайфа аумағы Толедодан Сарагосаға және Толедодан Валенсияға дейінгі жолдардың қиылысында орналасқан. Бану Расин руы Әлбаррасинді өз иеліктеріне қосуға ұмтылған Сарагоса тайфасының билеушілерімен күресуге мәжбүр болды.

Алғашқы Әлбаррасин әмірі Хұдайыл жазба деректерде жігерлі, тіпті қатыгез билеуші ретінде сипатталады. 1045 жылы оның орнына Леон және Кастилия патшасы VI Алфонсоға вассалдық тәуелділікті мойындауға және оған салық төлеуге мәжбүр болған Әбд әл-Мәлік ибн Расин келді. 1086 жылы Заллак түбіндегі шайқастан кейін Әбд әл-Мәлік төлемді тоқтатты, бірақ 1090 жылы ол Әл Сид әскерлеріне беріліп, қайтадан өзін Леон мен Кастилия патшасының вассалы ретінде тануға мәжбүр болды. Сонымен қатар, Әл Сид әмірді Валенсияны қоршауға қосылуға мәжбүр етті. Бірақ Әбд әл-Мәлік жасырын түрде Лерида, Тортоса, Әлпуенте әмірлері және Әлморабиттермен одақ құрды. Содан кейін Әл Сид Куартада Әбд әл-Мәліктің әскерін жеңді.

1103 жылы Жақия Хұсам әд-Дәуіл Әлбаррасиннің әмірі болды, оны 1104 жылы сәуірде Валенсияның әлморабиттік губернаторы Әбу Абдулла Мұхаммед ибн Фатима тақтан тайдырды. Осыдан кейін Бану Расин руы Валенсияға көшті, ал тайфа аумағы Әлморабиттер мемлекетіне қосылды.

Әлбаррасин тайфасының билеушілері
---------------------------------

* Бану Расин
	+ Әбу Мұхаммед Хұдайыл ибн әл-Асла ибн Расин (1010/1012-1045)
	+ Әбу Мәруән Әбд әл-Мәлік ибн Расин (1045—1103)
	+ Жақия Хұсам әд-Дәуіл (1103—1104)
* Әлморабиттердің қол астында (1104 бастап)

Сілтеме
-------

* Regnal chronologyМұрағатталған 20 маусымның 2012 жылы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Әлбаррасин тайфасы «Реконкиста» сайтында.(қолжетпейтін сілтеме)
**Қазақ шығанағы** – Каспий теңізіндегі шығанақ.

Орналасқан жері
---------------

Каспий теңізінің шығыс жағалаулық бөлігінде, Маңғыстау түбегінің оң түстік жағалауында. Маңғыстау облысы Қарақия аудaны жерінде, құрлыққа 46 км еніп жатыр.

Сипаты
------

Пішіні доға тәріздес, ені теңізге шығар жерінде 83 км. Орташа тереңдігі 13 – 15 м, ең терең жері 32 м. Жағалауы көтеріңкі келген. Шығысында Қазақ шығанағынан суы таяз Кендірлі бұғазы арқылы бөлінген Кендірлі қойнауы және Кендірлі (Ада) құмқайыры (ұзындығы 35 км) бар. Суының тұздығы 13 – 14‰. Жазда су беті 26 – 27°С-қа дейін жылынады, ал қыста 0°С-қа дейін суынады, 2 – 3 айдай жұқа мұз басады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. – 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
**«Арис»** (грек. *Α.Σ. Άρης Θεσσαλονίκης*) — Грекияның Салоники қаласындағы футбол клубы. 1914 жылы 25 наурызда құрылған. Өз алаңындағы ойындарын "Клеантис Викелидис" стадионында өткізеді, сыйымдылығы 23 мың адам. Қазіргі таңда Грекия суперлигасында ойнайды. 

Грекияның үш дүркін чемпионы, бірақ ол табыстарына ХХ ғасырдың 30-40 жылдарында қол жеткізген.

Жетістіктері
------------

* Грекия чемпионы (3): 1928, 1932, 1946
* Грекия кубогы: 1970
* Грекия кубогының финалисі (6): 1932, 1933, 2003, 2005, 2006, 2010

Атақты ойыншылары
-----------------

* Испания Коке
* Мексика Нери Кастильо
* Уругвай Себастьян Абреу

Сілтемелер
----------

* Ресми сайты
**Қара кірпі** – Қазақстанда тек Маңғыстау түбегі мен үстірттің батыс шоқысын бойлай мекендейді. 

  

Бұл сирек кездесетін жануар 1995 жылы Қазақстан Қызыл кітабына енгізілген. Денесінің ұзындығы 20-25 см, салмағы 550-750 г. Құлақты кірпіден айырмашылығы денесі ірілеу, инелері ұзын (40 мм) және басында маңдайынан шүйдесіне дейін созылған жіңішке сына тәріздес инесіз бос жері болады. Бұл кірпінің қара және ақшыл түрлері болады: ақшыл түсті кірпінің инелері ғана емес, денесінің екі шетіндегі түктері де ақ болады.Іні 1 метр тереңдікте және бірнеше шығу тесіктері болады.Мамырда-маусымда ұрпақ береді. Негізінен жәндіктермен қоректенеді, күніне 110 жәндік, сирек бауырмен жорғалаушылар және кеміргіштерді де жейді.[2]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Insectivore Specialist Group (1996). *Hemiechinus hypomelas*. 2006. *IUCN Red List of Threatened Species*. IUCN 2006. www.iucnredlist.org. Retrieved on 2006-05-12. Database entry includes a brief justification of why this species is of least concern
2. ↑  Қазақстандағы жануарлар әлемі Алматыкітап баспасы Jump up ↑ «Қазақстандағы жануарлар әлемі» кітабы,«Алматыкітап» ААҚ, 2003 жыл. ISBN 9965-628-91-2
**Кейкі үңгірі** – 1916 жылғы Торғайдағы Ұлт-азаттық көтерілісінің қаһармандардың бірі Кейкі мерген паналаған орын. 

Батыр қуғынға ұшыраған жылдарында Ұлытау, Сарлық, Жетіқыз, Сарыторғай, Қараторғай өзендері маңында жасырынған үңгір биіктігі 30 м қатпар жартасының орта деңгейінде. Ішіне 7-8 адам еркін сияды, төбесі биік. Оң жақ бұрышында ішке кіретін қаға-беріс қуыс бар. Үңгірден көз көрім жер анық бақыланады. Етегіне қалың тал, қайың өскен. Батыр осы аймақтағы 1919-1923 ж. паналанған. Кейкі үңгірі Шеңбер ауылынан Сарыторғайға қарай Қараторғайға өзенінің солтүстік беткейіндегі биік жартаста, төлек Махат кесенесінен 2 км шығысқа қарай, өзен иірімінде орналасқан.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  ТОРҒАЙ ЕЛІ. Энциклопедия / Құраст. Т.Рсаев. – Алматы: «Арыс» баспасы, 2013. – 456 бет + 16 бет түрлі түсті суретті жапсырма. ISBN 978-601-291-179-4

Сілтемелер
----------

* КЕЙКІ БАТЫР: ТАҒДЫРЫ, ТАРИХЫ, ТАҒЫЛЫМЫ
Көшеге қазақ тарихы мен мәдениет зерттеген орыс ғалымы, тарихшы, этнограф, археолог Николай Александрович Аристовтың есімі (Алматы қаласы мәслихаттың 16.01.2006 № 222 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 18.01.2006 № 1/ 37 қаулысы) берілген. Аристов Николай Александрович 1847 жылы Ресейде дүниеге келген. Ол 1864 жылы халық шежіресіне сүйеніп, рулық бірлестіктердің таңбаларын зерттеген. Тарихи деректер мен жаңадан дамып келе жатқан антропологиялық зерттеулерді негізге ала отырып, Ұлы жүз қазақтары мен қырғыздардың этникалық құрамының тарихын жазған.

Көше Алатау ауданындағы «Шаңырақ-2» шағынауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 500 метр.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алматы көшелері. Анықтамалық энциклопедия. – Алматы: "ИП Волошин" баспасы, 2009. ISBN 978-601-7157-18-0
**Қара зере** (лат. *Nigella sativa*) – сарғалдақтар тұқымдасына жататын, тік әрі көп бұтақтанған, биіктігі 30-60 см болатын сабақтары бар біржылдық өсімдік. 

Жапырақтары майда көбіне екі-үш мәрте қауырсын тектес жарылған, саусақ тәріздес кейіпте аз, селдір кезекпен орналасқан. Жоғарғы жапырақтары гүлдердің астына орналасқан және олардың үстінде жамылғы тәріздес болып көтеріліп тұрады. Гүлдері бөлек-бөлек, қос жынысты, ақ, көгілдір немесе сары түсті жапырақшалы гүл тостағаншалы, диаметрі 4 см-ге дейін жететін ірі гүлдер болып келеді. Түкті түрлерінде гүлдері 2-4 қатармен орналасқан. Гүл жапырақшалары тәтті шірнелерге айналған. Өсімдіктің өзі ұзын сабақты, басы көкнәр тәрізді. Ортасында жемісі – иісі мен дәмі өткір қара түсті дәндері (тұқымдары) орналасады. Жемісі қабысқан немесе қабарған ортақ қорапша түзетін бес жапырақшадан тұрады. Бұл өсімдіктің жас дәндері пайдалы. Бақтарда сирек өсірілетіндіктен қара зерені табиғаттан табу оңайға соқпайды, сондай-ақ жабайы түрлері де өте сирек кездеседі.

Климаттық орта жағдайы
----------------------

Бұл өсімдік жарықсүйгіш, суыққа да төзімді, жас өскіндері көктемгі суыққа шыдамды, оңай төтеп береді.

Топырақ таңдауы
---------------

Қара зере жеңіл, борпылдақ, орташа ылғалды, арам шөптерден ада, әкті құнарлы топырақтарда өседі. Қышқылды топырақтарда нашар жетіледі. Топырақта ылғалдың мөлшерден тыс көп немесе аз болуы өсуін қиындатады. Сортаң топырақта да өсе алады. Жас өскіндері көктемгі суыққа төзімді.

Көбеюі
------

Тұқым арқылы көбейеді. Тұқымдарының түсі қара, бұжырлы, үш өткір қырлы, жұмыртқа пішіндес болып келеді. Тұқымының құрамында 0,8-1,4% эфир майы және 28-30% қою майлар болады.

Гүлдеуі
-------

Жас өскіндер тұқым себілгеннен кейін екі айдан соң гүлдейді (маусым-шілде айларында). Ал тұқымы қыркүйек, қазан айларында пісіп-жетіледі.

Таралуы
-------

Қара зере Жерорта теңізі аумағында, Оңтүстік және Оңтүстік-шығыс Европада, Кіші және Орта Азияда, Иранда, Ауғанстанда, Пакистанда, Үндістанда, Қытайда, Солтүстік Африкада, Орталық және Оңтүстік-шығыс Азия елдерінде және Солтүстік Америкада кең таралған.

Дереккөздер
-----------
Егер тыныс алу орталығына тікелей әсер еткенде ентікпе церебральді болады.Бұл кезде кезеңдік тыныс алу деп аталатын тыныс бұзылысы дамиды.Кезеңдік тыныстың мынадай түрлерін ажыратады: Чейн-Стокс, Биот, Куссмауль, Грок. 
Чейн-Стокс дем алудың біртіндеп тереңдеуі мен біртіндеп баяулауы тән, одан кейін үзіліс болады. Кейін бұл үдеріс қайталанады. 
Биот тынысы терең де сирек дем алу мезгіл мезгіл үзіліс жасайды.Тыныс орталығының қыртыспен байланысының бұзылысынан қозғыштығының төмендеуі кезінде болады. 
Куссмауль тынысы. Неміс дәрігері Куссмаульмен 1874 жылы диабеттік кома кезінде сипатталды. Терең және күшті тыныстық шулармен мінезделеді. Куссмауль оны "үлкен шулы тыныс" деп атаған.
Грок тынысы сирек кездеседі. Ол Чейн-Стокс тынысын еске салады, тек үзілістер болмайды. Бас ми абсцесінде, базальді менингитте т.б байқалады.

### Қоланылған әдебиет

1. Мухин Н.А. Моисеев В.С. Пропедевтика внутренних болезней: учебник + СД. – 4-е изд. – М. 2008. – 848 с.
2. Лиссауэр Т. Клейден Г. Пропедевтика детских болезней, иллюстрированный учебник/ ағылш. аудару под ред. Н.А.Геппе. – 3-е изд. – М. 2008. – 350 с.
3. Геппе Н.А. Пропедевтика детских болезней: учебник + СД.–М. 2008.– 464 с.
**«Қара маржан»** – Шерхан Мұртазаның эпикалық жанрда көлемді жазылған алғашқы туындысы.

Бұл романға бүгінгі заман шындығы, өндіріс тақырыбы, сол өндірісте еңбек етіп жүрген жұмысшылар тағдыры арқау болған. 

Шығарманың басты кейіпкері – Нариман. Оқиға осы кейіпкердің айналасында өрбіген. Жазушы кейіпкерінің балалық шағына монолог және авторлық баяндау арқылы шегініс жасай отырып, тартыстың екінші басындағы кейіпкер Жарас екеуінің арасындағы достықтың бұзылу себептерін көрсетеді. 
Романның көркемдік ерекшелігі аңыз әңгімелерді, ертегілерді шығарма оқиғасының қиюын келтіріп, сәтті пайдаланудан көрінген. Ескі тарихқа тіл бітіріп, аңыздарды қастерлеуге тәрбиелеудегі бұл көркемдік ізденіс жазушы прозасындағы үлкен табыстырының бірі болған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақ әдебиеті. Жалпы білім беретін мектептің жаратылыстану-математикалық бағытындағы 11-сыныбына арналған оқулық. Алматы «Жазушы» 2011 жыл.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|   Шерхан Мұртаза шығармалары |
| --- |
|  |
| Романдары | 
Қызыл жебе • Қара маржан • Ай мен Айша |
|  |
| Пьесалары | 
Сталинге хат • Бесінші бұрыш • Бесеудің хаты • Әзиза |
|  |
| Басқа шығармалары | 
Құрылысшы Дәку • Әңгімелері • Повестері • Аудармалары • Бір кем дүние |

 |
**Қарашүңгіл мұнай кен орны** — Атырау облысы Жылыой ауданы Аққұдық ауылынан солтүстік-батысқа қарай 12 км жерде орналасқан.

Тарихы
------

Қазақ жерінде алғашқы мұнай өндірген (1899 жылы, қараша айы) кен орны. Қазақстанда мұнай өндірудің тарихы Қарашүңгіл мұнай кен орнынан бастау алады. Ембі-Каспий серіктестігі (Леман, Доппельмаер және Грум-Гржимайло) Қарашүңгіл кенінде 38-275 м-ге дейінгі тереңдікте 21 ұңғы бұрғылады. 1899 жылы қараша айында №7 ұңғыда 40 м тереңдіктен мұнайдың тәуліктік шығымы 22-25 т тұңғыш мұнай бұрқағы алынды. Пайдалану мерізімінде ұңғыдан 5 мың т мұнай алынып, Ембі аймағында мұнайдың өнеркәсіптік қоры бар екендігі дәлелденді.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Мұнай кэпрок - "тас қалпақ" шөгінділеріне тура келеді. Жыныстарға карстық сілтісіздену белгілері бар гипс, губка тәрізді кеуекті гипспен қатар ұсақ және ірі кристалды қатты гипс қабаттары және мергельді жыныстар - мәрмәр тәрізді тастар бар. Мұндағы гипс деп сипатталып отырғаны төменгі пермь кунгур ярусының галогендік қабатына тән ангидрит болуы әбден мүмкін, бұған мәрмәр тәрізді әктастар қабатының ұшрасуы дәлел бола алады. №7 ұңғыға таяу жерден 169 м тереңдікке дейін бұрғылаған Леманның ұңғысынан құрамында екі тұз қабаты бар (38 және 16 м) гипс (ангидрит) қабаты байқалған. Осылай ангидриттің қалыңдығы шамалы тұз қабатымен алмасып отыруы кунгурдың галогендік қабатының төменгі бөлігіне тән; мұнда тұз асты қабатта, көбінесе филиппов қабатына жатқызылатын төменгі ангидрит будасы орналасқан; Оңтүстік Ембінің өнеркәсіптік мұнайы осы филиппов қабатымен байланысты. 

Кэпрокта жоғарғы пермь мен төменгі триастың қызыл түсті саздары мен аргиллиттерінің белгілері жоқ.

Қарашүңгілдің тұз күмбезі үстіндегі тұз штогы (ядросы) ортасында қаныққан тұз ерітіндісіне (рапа) толған шұңқыр пайда болған. Кен түзілуі карст құбылысынан пайда болған тесіктерге немесе кішкене линзаға тура келуі мүмкін. Нақтылы геологиялық мәліметтерге талдау жасау негізінде Қарашүңгілдің №7 ұңғысынан алынған мұнай иірімінің стратиграфиялық жасы туралы мынандай қорытынды жасауға болады: ерте кунгурдың төменгі ангидрит қабаты - төменгі пермь - жоғарғы палеозой.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мұнай және газ терминдерінің орысша-қазақша түсіндірме сөздігі. Жалпы редакциясын басқарған Қазақстанға еңбегі сіңген мұнайшы-геологтар Т.Н. Жұмағалиев, Б.М. Қуандықов. — А.: APHgroup, 2000. — 328 бет.
2. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
*Milvus migrans*
**Қара кезқұйрық** (лат. *Milvus migrans*) – сұңқартәрізділер отряды қаршыға тұқымдасына жататын жыртқыш құс. 

  

Қазақстанда кең тараған (тек ормансыз жазықтар мен өте биік таулы аймақтарда кездеспейді). 

Шәулісінің қанатының ұзындығы *41 – 51 см*, құйрығының ұзындығы *25 – 28 см*, ұябасары сәл ірілеу. Салмағы *1000 г*-ға жетеді. Басқа жыртқыш құстардан айырмашылығы: құйрығының ұшы айыр. Ол әсіресе қалықтап ұшқанда жақсы байқалады. Арқасы қара қоңыр, қоңыр сұр түсті, басы ақшылдау, ал бауыры – ұзына бойына орналасқан қара дақты, сарғыш қоңыр. Ұшып жүргенде қанат астындағы ақ дақ жақсы көрінеді. Жас құстардың реңі басқаша: қауырсындары бурыл, денесі қызғылт қоңыр теңбілді және құйрық қанаттарының ұшы ақ. Кезқұйрық – жыл құсы. Наурызда Қазақстан аумағына ұшып келеді. Сәуірдің ортасында ағаш басына (негізінен еменнің), жартасқа ұялайды. Ондағы 2 – 3 жұмыртқаны ұябасары 30 күндей шайқайды. Балапандары 45 күннен кейін ұядан ұшады. Тамыздың аяғы – қыркүйектің басында топталып, жылы жаққа – Африка мен Оңтүстік Азияға ұшып кетеді. Әлсіз жыртқыш болғандықтан негізгі қорегі – жануарлар өлексесі, ұсақ кемірушілер, тауықтәрізділер мен су құстарының балапандары, кесірткелер, жыландар, бақалар, су бетінде қалқып жүрген өлі балықтар, моллюскілер. Өлексені, т.б. қалдықтарды, зиянды кемірушілерді жеп пайда келтіреді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *BirdLife International* *Milvus migrans*. *IUCN Red List of Threatened Species. Version 2009.2*.  International Union for Conservation of Nature (2009). Тексерілді, 15 ақпан 2010.
2. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9
**Сезімнің амбиваленттігі** - екіжақтылық, қайшылық, қарама-қарсылық. Сезім психологиясында адамның ішкі жан дүниесінде бір мезгілде бір объектіге қарама-қарсы сезімдердің тууы немесе бір кезеңде организмде екі түрлі эмоцияның қатарласа пайда болуын эмоциялардың амбиваленттігі деп атайды. Мәселен, адаімның эмоциялық сезімдерінде, бір кезде біреуге деген сүйіспеншілік, махаббат туындай, соған қосарлана, қызғаныш эмоциясы да бір елі қалмай еріп жүреді. Бұл көбінесе ой-өрісі төмен, өзіндік санасы жан-жақты қалыптаспаған адамдарда жиі кездеседі.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Жантану атауларының түсіндірме сөздігі. — Алматы: "Сөздік-Словарь", 2006. - 384 бет. ISBN 9965-409-98-6
**Қарағайлы барит-полиметалл кен орны** - Қарағанды облысы жерінде орналасқан кен орны. Бас, Алыс, Оңтүстік деп аталатын үш учаскеден тұрады. 1896 жылдан белгілі. 1950-1984 жылдары (үзілістермен) барланды. 1958 жылдан Қарағайлы кен-байыту комбинаты пайдаланады.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Успен синклинорийінің солтүстік -шығыс бөлігінде орналасқан, солтүстік-батысқа қарай созылған, тік құламалы канаттары бар (65-75°) Қарағайлы синклиналына ұштасқан. Ол фаменнің метасоматикалық өзгерістеріне шалынған вулканогендік-шөгінді жыныстарынан және бұларды қиып тұрған карбон гранитоидтарынан түзілген. Руда учаскелері (Бас, Алыс, Оңтүстік) осы фанитоидтардың жыныстарымен жалғасып жатыр. Бас учаскесінің руда иірімі бір-бірімен кезектесе қабаттасқан, полиметалл рудасы қалыптасқан баритті, бариттенген мүйізтасқа айналған жыныстар текшесінен тұрады. Линза пішіндес келген руда денесі аралас жыныстарымен сәйкес орналасқан.

Жатыс сипаты
------------

Кен кабатының қалыңдығы мен пішіні өзгермелі болып келеді. Басты жарылыс арқылы руда кені Үлкен және Кіші линзаларға бөлінген. Тотығу зонасының тереңдігі 15-20 м-ден(Үлкен линзада) 30-40 м-ге(Кіші линзада) дейін жетеді. Алыс учаскесінде аралас жыныстарға ұштасып жатқан пішіні күрделі линза іспетті келген 11 тік құламалы руда денесі айқындалған. Оңтүстік учаскесінің өңдірістік рудалары линза тәрізді 2 тік құламалы руда денесінен тұрады. Рудалар көлемді, жолақты келеді.

Минералдары, құрамы
-------------------

Негізгі минералдары: сульфидтілері — галенит, сфалерит, барит, тотыққан рудалардікі — церуссит, англезит, смитсонит. Рудалардың қосымша минераддары: сульфидтілері - пирит, магнетит, халькопирит, пирротин, түссіз руда, арсенопирит; тотықкан рудалардікі — малахит, пироморфит, каламин. Алыс учаскесінін жыныстары құрылыс тастары ретінде пайдалануға жарамды, баритті, флотациялағаннан кейінгі қалдықты асфальт-бетон мен аглопорит өндіру үшін пайдалануға болады.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5
**Сезия** (итал. Sesia) — Италияның солтүстік-батысындағы өзен. По өзенінің сол саласы.

Ұзындығы 138 км, бассейннің ауданы 2920 км². Су шығыны — 76 м³/с. Пьемонт және Ломбардия арқылы ағады. Көзі — Италия мен Швейцарияның шекарасындағы Пеннин Альпісіндегі Монте-Роза тау массивінің мұздықтары. Вальсезия аңғары бойынша Боргозезия қаласына дейін таулы аймақтар бойынша ағып барады, оған көптеген салалар құяды. Әрі қарай жер бедері жазықтыққа ұласып, Сезия Падан жазығы арқылы ағады. Пьемонт пен Ломбардияның шекарасында, Касале-Монферрато қаласының маңында Сезия По өзеніне құяды.

Сезия өзені
Өзенде каякинг(каякада жүзу) бойынша жарыстар өткізіледі. 2001 жылы Еуропа чемпионаты өткен, ал 2002 жылы — әлем чемпионаты өткізілген.

Сезия өзеніндегі қалалар: Боргозезия, Верчелли.

Басты саласы — Черво өзені.

Сілтемелер
----------

* Сезия өзенінің суреті  (итал.)
* www.terredelsesia.it Мұрағатталған 26 маусымның 2013 жылы.
Цитра
**Цитра** (нем. *Zіther*, грек. *kіthara* — кифара) — ішекті шертпелі музыка аспабы. 

* 18 ғ-дың соңында Еуропада, соның ішінде Германия мен Австрияда кең тараған.
* 19 ғ-дың 2-жартысына қарай Ресейде де көрініс тапты.

Ағаштан жасалған Цитраның жалпы тұрқы төртбұрышты кейде трапец. пошымда болып келіп, үстіңгі қақпағының бетінен 4 — 5 сым ішек тағылады. Музыкашы оң қолының бас бармағына киіп алған плектрмен осы сым ішектерді іліп-қағып ойнау арқылы дыбыс шығаратын болған, ал қалған саусақтарымен Цитраның мойынтағынан тыс тартылған 24 — 39 ішекті тартады. Қазіргі заманда Цитра көп елдерде кеңінен тарап, бұқаралық сипат алған.

Ciлтемелер :
------------

«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл. ISBN 5-89800-123-9, XVIII том
**Мақпал Әбдіманапқызы Исабекова** (21 ақпан 1984, Панфилов) — қазақ эстрада әншісі. «SuperStar KZ» жобасына қатысып, танымал болды. SuperStar KZ жобасының қатысушысы, актриса, тележүргізуші, «Тарлан» сыйлығының лауреаты (2004).

Өмірбаяны
---------

Мақпалдың әкесі – Әбдіманап Исабеков, суретші, ұлты жағынан қазақ, суан руынан шыққан. Шешесі – Бибінұр Сейдаханова, психолог болып жұмыс істеді, ұлты жағынан ұйғыр. Жанұясында 3 бала, Мақпал олардың арасында кішісі. Ол жасынан әнші болуды армандады. Анасы айтқанындай ол әр түрлі әндерді айтатын, мектеп арасындағы іс-шараларында ылғи ән айтуға да Мақпалды алатын.

2002 жылы Абай атындағы Алматы мемлекеттік университетке финанс-экономикалық факультетке түсті.

«SuperStar KZ» телевизиялық жоба басталғанда Мақпал аралас-сұрыпта қатысты және бірінші 12 қатысушыларға жеңіл кірді, бірақ 7 турдан кейін 2004 жылы қаңтар айында жобадан шықты.

Осылай Мақпал музыкалық продюссер Эрик Тастамбековтың көмегімен музыкалық карьерамен шұғылданды.

* 2004 жылдан бастап Мақпал Исабекова бірнеше бейнеклиптерде түсірілді, Иван Бреусовпен бірге өнернамамен шұғылданды. Тез арада жаңа дебюттық альбом (Первый поцелуй», 2005) Қазақстанда сәтті да табысты болды.

Юрмалда жылда болатын музыкалық фестиваль «Новая волна 2005»арқасында шет елдерге де танымал болды. 9 орын ғана алса да, ол көрермендер көзайымынан приз алды(Стефан Ричи дизайны бойынша жасалған үлкен бриллиантпен салынған алтын сақина) өзінің туған жерінде ынтагерлікпен білдірінді. Және Алма-ата қаласында «Выбор года» фестивалінде «Алтын адам» премиясын алды.

* 2006 жылдан бастап - «Новое имя - надежда» музыкалық категориясында Қазақстанның тәуелсіз жебеуші премиясы.
* 2007 жылда еркектерге арналған «Esquire Казахстан» журналының болжамы бойынша ол «Певица ж.» яғни «Жылдың әншісі» болды.
* 2009 жылда Рессейлің атақты продюссері Доминик Джокермен бірге жұмыс істеді. («Бесконечность» хиті - «Музыкальная фишка» призі)

2009 жылдың жазында Мәскеудегі ГИТИСтің эстрадалық факультетіне түсті.

Сілтемелер
----------

* Мұрағатталған 4 наурыздың 2016 жылы.

1. ↑  Мақпал Исабекованың анасы: Қаным ұйғыр болса да, санам қазақ - Қазақстан жаңалықтары | STAN.KZ.
**Мақат** – Қызылтас тауларының солтүстігіндегі тау.

Географиялық орны
-----------------

Қарағанды облысы Қарқаралы ауданының оңтүстік-батысында орналасқан. Ең жақын елді мекен - Жаңатоған ауылы (7 км жерде). Абсолюттік биіктігі 1101 м. Ендік бағытта 14 км-ге созылып жатыр, енді жері 8 км-ге жуық.

Жер бедері
----------

Негізінен төрт таудан тұратын Мақаттың төбесі тегістелген, беткейлері сай-жыралармен тілімденген. Етегі бұлаққа бай. Оңтүстігінен Тоқылдақ, солтүстігінен Бидайық өзендері ағып өтеді.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Тас көмір дәуірінің гранодиориттері және силур, девон дәуірлерінің эффузивтерінен түзілген.

Өсімдігі
--------

Беткейлері және тауаралық аңғарларының қиыршықты қызғылт қоңыр топырағында қайыңды-көктеректі шоқ ормандар, сондай-ақ астық тұқымдас шөптесіндер өскен.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
**Мақат Рымжанов** (1920-1997), өнер қайраткері , ҚазКСР-інің еңбек сіңірген мәдениет қызметкері.Ұлы Отан соғысына (1941-45) қатысушы. Соғыстан кейінгі кезенде Түрксібтің, Халық комиссарлары кеңесінің, Қазақстан КП Орталық Комитетінің , Солт. Қазақстан насихат және үгіт бөлімінде еңбек етті. Батыс Қазақстан , Қарағанды обкомының хатшысы, облатком төрағасынын орынбасары болды. Көп жыл облыстық мөдениет басқармасына , С.Сейфуллин атындағы қазақ драма театрына жетекшілік жасады. Рымжанов есімі Абыз халық театрына берілген .

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5

*Бұл жаңа мақаланың бастамасы. Бұл мақаланы толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесуіңізді сұраймыз.*
**У Тан** (бирм. ဦးသန; 22 қаңтар 1909 жыл – 25 қараша 1974 жыл) — Бирма мемлекеттік қайраткері және дипломаты. Панданодағы жоғары ұлттық мектепті бітіріп, Рангун университетінде оқыды, бірақ әкесінің өліміне байланысты оқуды тастауға мәжбүр болды. 1945 жылы халық бостандығының антифашисттық лигасы насихат бөлімінің директоры болды. 1947 – 1956 жылдары Бирма үкіметінің аппратында әр түрлі қызметтер атқарды. 

1957 жылы қараша айында – 1961 жылы Бирманың БҰҰ жанындағы тұрақты өкілі. 1961 жылы қараша айынан 1962 жылы қараша айына дейін БҰҰ бас секретары міндетін атқарды. 1962-1971 жылдары БҰҰ бас секретары. Ол осы қызметте жүріп, бейбіт қатар өмір сүру сайасатын және халықар даулы мәселелерді келіс сөз арқылы шешуді жақтады. 

БҰҰ бас секретары ретінде Кеңес Одағында бірнеше рет болып қайтты. У Тан – бірсыпыра кітаптың авторы, олардың ішінде қалалар тарихы, соғыстан кейінгі Бирма тарихы, Ұлттар лигасы туралы еңбектер т.б. бар. У Тан – Мәскеу мемлекеттік университеті заң ғылымының және АҚШ-тың бірқатар университеттерінің құрметті дәрігері.

Дереккөздер
-----------

Қазақ энциклопедиясы
**Мақан**, *Мақанды* – Қорағаты алабындағы өзен.

Географиялық орны
-----------------

Жамбыл облысы Меркі ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 85 км, су жиналатын алабы 565 км2. Ең ірі салалары - Мақанды және Ермен.

Бастауы
-------

Бастауын Қызылқыстақ ауылынан жоғарыда аласа тау етегіндегі бұлақтардан алып, Ленин жолы ауылынан төменде Қорағаты өзеніне оң жағынан құяды. Өзеннің бастапқы бастауы Үшемшек асуының баурайынан және Қызылсай ауылынан жоғарыда басталып, Үлкен Шу каналына құяды.

Гидрологиясы
------------

Арнасының басым бөлігі көлбеулеу жазық өңірмен өтеді. Алытнарық ауылы маңында жағалауы жарлауытты келеді. Сағасында шағын жайылма түзейді. Арнасында жыл бойы су болады. Алабы толығымен дерлік егістікке игерілген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
**Төңкеру** Сездің негізгі мағынасы — бір нәрсенің астын үстіне қарату, аударып тастау. «Ол ауылдың ортасына Исабайдың келісін төңкеріп, үстел қып, мәжіліс ашты» (I. Жансүгіров, Шығ. жин.). Біз түсіндірме сөздік берген түсінікті өзімізше анықтай түссек, «астын үстіне қарату» дегеніміз «түбін үстіне қаратумен» мағыналас. Бұлай құбылтуымыздың
себебі — мәселенің түйінін шешу үшін бізге «түп» сөзі қажет. Белгілі де беделді ғалымның сөздігі бойынша, «төңкер» етістігінің түбірі —«төң» шағатайдың кітаби тілінде қазіргі түсінігіміздегі «түп» (ыдыстың түбі) мағынасын берген. «Төң» сөзінен туған «төңдер» етістігі (қазіргі қазақ тіліндегі «төңкер» ұғымында) М. Қашқари кезінде қолданылған. Қазіргі түркі тілдерінде: якуттарда — «таңнар», хакас тілінде—«түңдер» және т. б. нәрсенің түбін жоғары қаратып қою, аудару түсініктерінде қолданылады. Осы деректердің бәрі — қазіргі кезде «түп» аталынып жүрген мағынаның көне заманда
«төң» қалпында тұлғаланғандығының бұлжытпас куәсі. Қазақ тілінде өзімізге тән -кер жұрнағы қосылуы нәтижесінде көп заман бұрын «төңкер» етістігі қалыптасқан. Сөйтіп, «төңкер» сөзінің тура мағынасы — түбін үстіне шығару.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Бес жүз бес сөз.— Алматы: Рауан, 1994 жыл. ISBN 5-625-02459-6
**Жербедер ерекшеліктері**.Каспий маңы ойпаты Жалпы Сырт
пен Каспий теңізі, Еділ мен Орал алды (Ембі)дөңдігінің аралығындағы
алқапты алып жатыр. Оның едәуір бөлігі Қазақстаннан тысқары
жерлерді қамтиды. Ойпаттың солтүстік жартысы 50 м биіктікке
дейін көтерілген және Жайық, Жем, Сағыз, Ойыл, сонымен қатар
тұғйықталып тамамдалатын Үлкен және Кіші Өзен өзендерінің арналарымен тілімденген. Оңтүстік бөлігінде бұл ойпат дүние жүзілік
мұхит деңгейінен 27 м төменде жатыр. Тектоникалық жағынан ойпат
теңіз шөгінділерінен құралған Шығыс Еуропа платформасының ең
терең иілген ойысы (синеклизасы) болып табылады. Жекелеген
аласа таулар түріндегі (Индер, Иманғара, Қойқара) тұзды-күмбезді
көтерілімдермен байланысқан пермь және юра кезеңдерініңжер бетіне шығып жатқан шөгінділері ең көне таужыныстар болып табы-
лады. Ойпатта тұз күмбездері кең тараған. Олардың саны 1000-нан
астам. Күмбездердің мұншалық шоғырлану көрінісі дүние жүзінің еш
жерінде кездеспейді.
Жазықтың негізгі бөлігі құмды және құмдақты-сазды шөгінділерден қүралған. Бұл алғашқы теңіз түбі жазықтығын қалыптастырушы ежелгі Каспийдің теңіз трансгерссиясы шөгінділері болып табылады.
Бұрынғы теңіз түбінде тұз шөгінділері сақталып, соның әсерінен тереңірек ойыстарды сульфатты сорлар алып жатыр. Олардың ішінде ең ірісі Тентексор. Жем мен Сағыз өзендерінің төменгі ағысы аралығында орналасқан бұл сор осы
озендердің тұзымен қосымша қоректенеді. Каспий маңы ойпатында, әсіресе Жайық, Жем, Сағыз өзөндерінің қазіргі
кезеңгі және ежелгі атырауында жер бедері қырқа пішіндес. Каспий маңы ойпаты солтүстік пен шығысында жонды-сайлы бедермен, солтүстігінде Жалпы Сырт және шығысында Орал алды дөндігімен шектелген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстанның мұнай энциклопедиясы. 2 томдық - Алматы: "Мұнайшы" Қоғамдық қоры, 2005. ISBN 9965-9765-1-1
**68-бап. Төтенше экологиялық ахуал**

Төтенше экологиялық ахуал - адам қызметінің немесе табиғаттың дүлей күштерінің салдарынан белгілі бір аумақта пайда болған, қоршаған ортаны, адамдардың өмірі мен денсаулығы, өсімдіктер мен жануарлар дүниесін қорғау үшін қауіпті, терең және тұрақты теріс өзгерісгермен сипатталатын қолайсыз экологиялық ахуал.

    **69-бап. Экологиялық апат аймақтары**

    1. Егер қолайсыз экологиялық ахуал салдарынан халықтың денсаулығына елеулі нұқсан келтірсе және (немесе) табиғи экологиялық жүйелер бұзылып, өсімдіктер мен жануарлар дүниесі азып-тозса, экологиялық ахуал төтенше аумақтар экологиялық апат аймақтары деп жарияланады.

Экологиялық апат аймағында:

    1) қолайсыз экологиялық жағдайдың пайда болуына себепші болған шаруашылық объектілерінің қызметі тоқтатылады;

    2) адамның денсаулығы мен қоршаған ортаға зиянды ықпал ететін ұйымдардың, цехтардың, агрегаттар мен жабдықтардың қызметі тоқтатыла тұруы мүмкін;

    3) қажет болған жағдайда адамдарды көшіру жөнінде шаралар жүргізіледі.

    2. Төтенше экологиялық ахуал салдарынан зардап шеккен, сондай-ақ экологиялық апат аймақтарында тұратын азаматтар өтемақылардың, жеңілдіктер мен әлеуметтік қорғаудың басқа да түрлерін қоса алғанда өздеріне келтірілген зиянды өтеттіруге құқығы бар.

    **70-бап. Төтенше экологиялық ахуалды және экологиялық апат аймақтарын жариялау тәртібі**

    Қазақстан Республикасының белгілі бір аумағында төтенше экологиялық ахуалды Үкімет жариялайды.

    Экологиялық апат аймақтары Қазақстан Республикасының заңдарымен жарияланады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Экология (оқулық) - Алматы, 2008 - ISBN 9965-32-223-6
**Жергілікті билікті ұйымдастыру** — теориялық негізін Алексис де Токвил, Лоренц Штейн, Рудольф Гнест еңбектерінен табуға болады.

А.Токвил «ұлттың қауымдық институттарынсыз еркін үкімет қалыптасуы мүмкін, ал ондай жағдайда еркіндіктің шынайы рухы болмайды» деп атап көрсетсе, француз политилогі Ги Сорман «орталықтансыздандыру мен жергілікті өзін-өзі басқаруды дамыту — ұлттың күшті жағы. Мемлекет күші мықты болған жағдайда, қоғам керісінше әлсіз» болады деген ой айтады.

Осындай идеялар жергілікті басқару туралы ұсыныстардың қалыптасуына арқау болғаны рас. Уақыт өте келе қауым еркіндігінің идеясы жергілікті басқаруды дамытудың қоғамдық теориясына айнала бастады және бұл теорияның негізгі белгілері төмендегідей болды (оның негізін салушы ресейлік ғалымдар Н.М.Коркунов, П.П.Гронский, Н.И.Лазаревский, М.Д.Загряцков және т.б):

* жергілікті басқару органдарының іс-әрекеттері мемлекеттік емес және олардың шаруашылық сипаты басым;
* жүргізілетін мәселелердің нақты тізімінің жоқтығы;
* қоғамдық мүдденің мемлекеттікпен сәйкес келмеуі және т.б.

Бірақ бұл аталған негізгі белгілердің сипаты қазіргі кезде толықтай өзгерген.

19 ғ. ортасында-ақ, мемлекетке орталық пен жергілікті билік арасында заңды түрде қарым-қатынас орнап, жергілікті билік заң шеңберінде дербес белгілі бір аумақта өмір сүріп жатқан халықтың мәселелерін шешуде белсенділік таныта бастады.

Одан кейін жергілікті биліктің қайта қалыптасуы Кеңес дәуірінің соңғы жылдары біліне бастады. 1990-1991 жж. «Кеңестік социалистік республикалар одағы жергілікті өзін-өзі басқару және жергілікті шаруашылықтың жалпы басталуы туралы» Заңы елімізде жергілікті басқарудың қалыптасуына негіз болды деп айтуға болады.

Ал, 1991 жылдың ақпанында «Жергілікті өзін-өзі басқару және Қазақстан Республикасының жергілікті кеңестерінің халық депутаттары туралы» Заңы қабылданғанымен, ол заң бұрынғы кеңестік дәуірдің ағымымен жұмыс істеді. Іс жүзінде жергілікті шаруашылықты басқару органдарының қызметі екі бағытқа негізделеді, олар: биліктік және экономикалық. Олардың экономикалық негізін кәсіпорындар мен мекемелер арасындағы шаруашылық байланыстар мен қоғамдық сұраныстарды жүзеге асырушы субъектілер құрайды. Бұл субъектілердің рөлдері әртүрлі.

Кәсіпорындар өз пайдасын немесе тауарын я қызметін қоғамдық сұранысты қанағаттандыруға бағыттаса, кейбіреулері нормативті (заңды негізде) және қоғамдық (өз еріктерімен) негізде халықтың мүддесін қорғауға қатысады, ал, жергілікті басқару органдарының міндеті аталған екеуінің іс-әрекетін халық мүддесі үшін реттеу болып табылады. Осындай жіктеудің құндылығы сол — жергілікті мәселелердің шешімін табуында субъектілердің рөлі мен орнын анықтау, жергілікті шаруашылықты басқару үрдісінде оның атқаратын іс-әрекеттерінің мақсаттарын белгілеу, ерекшеліктерін есепке алу болып табылады.

Жергілікті шаруашылықты басқаруда теорияда кеңінен белгілі, маңыздылығы өте зор үлгілер мынадай болып келеді:

* коммуналды
* коммуналды — рентті
* муниципалды — рентті.
Шлейден Маттиас Якоб ( 5.4.1804-26.6.1881)- неміс ботанигі. Гейдельберг университетін бітірген (1827). 1839-1862 жылдары Иен университетінің ботаника профессоры. осы университеттің ботан. бағының директоры(1850). 1863-1864 жылдары Россияда Дерпт университетінің антропол, кафедрасының меңгерушісі. Оның "Основы научной ботаники" (1842-1843) т.б. ғылми еңбектері ботан. ғылымын одан әрі дамытуға, жануарлар мен өсімдік клеткалары құрылысын, өсімдік морфологиясын зерттеуге арналған. Ол идеалистік натурфилософия ілімін сынады. Оның бірқатар ғылми еңбегі орыс тіліне аударылды.

Дереккөздер
-----------

Қазақ Совет Энциклопедиясы
**Тибо Николя Марк Куртуа** (фр. *Thibaut Nicolas Marc Courtois*; 1992 жыл 11 мамыр, Бре, Бельгия) — бельгиялық футболшы, Реал Мадрид футбол клубының және Бельгия ұлттық футбол құрамасының қақпашысы.

Карьерасы
---------

### Клубтық

1997 жылы бес жасында туған қаласындағы "Билзен" клубының академиясына қабылданды. 1999 жылы "Генк" академиясына ауысты. 2009 жылы карьерасын осы клубта бастады. 17 сәуірде "Гент" клубына қарсы матчта тұңғыш рет кәсіби футболшы ретінде алаңға шықты. Бұл кезде оның жасы 17-ге де толмаған-ды.

2010-11 жылғы маусымда "Генктің" негізгі қақпашылары бірінен соң бірі жарақат алып, Куртуаға мүмкіндік ашылды. Куртуа мүмкіндікті құр жіберген жоқ, маусым соңына дейін негізгі құрамға орнығып үлгерді.

2011 жылы шілдеде "Челсиге" ауысты. Екі аптадан соң "Челси" сапында ьір ойында өткізбестен, "Атлеико Мадридке" жалға берілді. Мадридтік клуб оны "Манчестер Юнайтедке" ауысқан Давид Де Хеаның орнына шақырды. 2011 жылы 25 тамызда УЕФА Еуропа Лигасында "Витория Гимарайншқа" қарсы ойында тұңғыш рет алаңға шықты. 

Арендаға сол кеткеннен "Челсиге" 2014 жылы ғана оралды. Осы аралықта бір рет Еуропа Лигасында, бір рет Испания чемпионатында топ жарды.

2018 жылы 8 тамызда "Реал Мадридке" ауысты. Жаңа клубта негізгі құрамға тез орнықты, Кейлор Навас бұл келген соң алаңға сирек шығатын болды да, 2019 жылы жазда "Пари Сен-Жерменге" ауысып кетті. 

Тибо 2018/19 жылғы маусымда 27 рет алаңға шығып, 36 гол жіберді. Статистиканың төмендігіне қарамастан, бәрібір 2019/20 жылғы маусымда да негізгі құрамда қалды.

### Ұлттық құрама

2011 ылы 3 маусымда Түркияға қарсы ЕУРО-2012 іріктеуінде тұңғыш рет ұлттық құрамаға шақырту алды. Тұңғыш ойынын сол жылы 15 қарашада Францияға қарсы өткізді.

2014, 2018 жылдары әлем чемпионатына, 2016 жылы Еуропа чемпионатына қатысты.

Жетістіктері
------------

### Командалық

«Генк»

* Бельгия чемпионы: 2010/11
* Бельгия кубогы: 2009

«Атлетико» Мадрид

* Испания чемпионы: 2013/14
* УЕФА Еуропа лигасы: 2012
* УЕФА суперкубогы: 2012
* Испания кубогы: 2013

«Челси»

* Англия чемпионы (2): 2014/15, 2016/17
* Англия кубогы: 2017/18
* Лига кубогы: 2015

Реал Мадрид

* Клубтар әлем чемпионаты (1): 2018
* Испания чемпионы: 2019/20
* Испания суперкубогы: 2019

### Жеке

* Бельгия чемпионатының үздік қақпашысы: 2011
* «Генк» жыл ойыншысы: 2011
* Самора жүлдесі (2): 2013, 2014
* Испания чемпионатының үздік қақпашысы: 2013
* Бельгия жыл спортшысы: 2014

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Profile: Thibaut Courtois  (фран.), *Walfoot.be* (16 қыркүйек 2011). Тексерілді 16 қыркүйектің 2011.

Cілтемелер
----------

* ФИФА сайтында профилі Мұрағатталған 26 қыркүйектің 2014 жылы.
* soccerbase.com сайтында профтилі
**Пуллиблэнк Эдвин Джордж** (7.8.1922 ж. т. Канада, Калгари қ.)-Орт. Азия мен Қиыр Шығыс тарихының маманы. Калгари қаласындағы Орта жоғары мектепте, Канададағы Альберта және Лондон университтерінде оқып білім алды. 1943-46ж. Канаданың мемлекет зерттеу Советінің қызметкері, 1946-53ж. Лондон университетінің жанындағы шығыс тану мектебінің оқытушысы. 1953 жылдан Кембридж ун-тінің профессоры. Монголиядағы ежелгі түріктер мен соғдылардың тарихы, ежелгі Жетісудің тарихы географиясы жөніндегі елеулі еңбектерінің авторы. Оның «Ежелгі қытай тіліндегі дауысты дыбыстардың жүйесі» атты еңбегінің кейбір тараулары Азияның ежелгі халықтарының, атап айтқанда ғұндардың этнонимикасы мен тілдерін зерттеуге арналған. Ол өзінің тарихи-теориялық зерттеулерінде дүние жүзі тарихының көпшілік мақұлдаған хронологиясына қарсы шығады.

Дереккөздер
-----------

Қазақ энциклопедиясы
**Ардагерлер** — "Қазақтелефильм" студиясының 3 бөлімді, Қазақ-орыс тілінде, түрлі-түсті фильмі (1978). .

Фильм үш дос, Ұлы Отан соғысының ардагерлері, соғыс жолын бірге өткізген, майдангер жүргізуші Иван Скворцев, комбат Сағадат Нұрмағамбетов, әскери дәрігер Гүлімжан Қасыбекованың қиын да, ауыр тағдырларын баяндайды. Олардың жылдар өткен сайын қатарлары сирей түссе де, жиі-жиі кездесіп, өткен күндерін тебірене еске алып, сырласатын шақтарынан сыр шертеді. 
Режиссеры — В. Лукашевский, операторы — С. Тәжімұратов.

Дерекөздер
----------

1. ↑  Қазақ телевизиясы. Энциклопедия. — Алматы: "ҚазАқпарат", 2009, 1-т. ISBN 978-601-03-0070-57.
«**Достарға тілек**» («Слово к друзьям »)- жазушы Мұхтар Омарханұлы Әуезовтің мақапасы. Советтік Қазақстанның 40 жылдығына орай «Советская культура» газетінде 1961 жылы 24 маусымда жарияланған. 

Қ.Жандарбеков бастаған бір топ мәдениет қайраткерлерімен бірігіп жазған. Коммунистік партияның жетекшілік етуімен Қазақстанның ауыл шаруашылығы, экономика, саясат сапасыңдағы жетістіктерін тізіп айтып өтеді. Қазақстанның басты жетістігі - индустрияның, келік-тасымапдың дамуы, тың және тыңайған жерлерді игеру, ғарышты меңгеру, ғарышқа алғашқы адамның қазақ жерінен ұшуы т. б. барлық халықтың мақтанышына айналды дейді. Мақаланың басым бөлігі «коммунизмге апаратын даңғыл жолда» белсенді қызмет етіп жатқан әдебиет пен өнер қайраткерлеріне арналған. Авторлар біздің шығармаларымыз партияның биік идеялары мен жалынды нұсқауларынан нәр алып, жігерге-жігер қосады дей келіп, қарапайым халықты Отанға қызмет ету жолында барлық күш-жігерін, қажыр-қайратын аямай жұмсауға шақырады. Сонымен бірге сәулетті өмір құрушы еңбекшілер: құрылысшы, тың игеруші, ауыл шаруашылық мамандары жайлы жазылған шығармапардың аз екендігіне баса назар аударады. Себебі оқырман қауым біздерден бүгінгі таңда таңдауы мол тақырыптарға жазылған шығармаларды көптеп күтуде дейді. Сөйтіп қаламгерлер жұртшылық назарын заман тапабына сай, әдебиет пен өнердің езекті меселесіне аударады. Мақалаға Ә. Ш. Айманов, Қ. Жандарбеков, Е. Серкебаев, Ә. Қастеев қол қойған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мұхтар Әуезов энциклопедиясы — Алматы, «Атамұра» баспасы, 2011 жыл. ISBN 978-601-282-175-8
*Басқа мағыналар үшін Достар деген бетті қараңыз.*
**Достар** – Қарасу өзенінің жағалауындағы тау.

Географиялық орны
-----------------

Қарағанды облысы Қарқаралы ауданы Егіндібұлақ ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 40 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 1025 м. Ұзындығы мен ені 6 - 7 км.

Жер бедері
----------

Беткейлері сайлы-жыралы, аңғарлармен қатты тілімденген, солтүстік және шығыс бөлігі құлама тік жартасты. Орталық бөлігін оңтүстіктен солтүстікке қарай өзеннің шалғынды құрғақ аңғары бөледі.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Тау ордовик және девон жыныстарынан түзілген.

Өсімдігі
--------

Қызғылт қоңыр топырағында бидайық, бетеге, қызғылт қау, мұз жусан, бөрте жусан өседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
**Жиенбек Молдаханұлы Құлыбаев** (қыр. *Жээнбек Молдокан уулу Кулубаев*, 5 сәуір 1963 жыл, Ыстықкөл облысы) — қырғызстандық саясаткер, дипломат, 2022 жылдан бері Қырғызстан Сыртқы істер министрі.

Құлыбаев бұрын Қырғызстанның Қазақстандағы (2018–2021), Моңғолиядағы (2010—2013[]), Сингапурдағы (2010—2013[]), Қытайдағы (2009–2013) және Малайзиядағы (2007–2009) елшісі болған.

Өмірбаяны
---------

Құлыбаев 5 сәуір күні 1963 жылы Шырпықты ауылы, Ыстықкөл облысында дүниеге келген. Мәскеу әскери институты және Шығыстанушы мамандығымен Қытай Сыртқы істер министрлігінің Дипломатиялық институтында білім алған.

Құлыбаев еңбек жолын 1992 жылы Сыртқы істер министрлігінде бастады. 1996 жылға дейін министрлікте түрлі қызметтер атқарып, кейін Сыртқы істер министрлігінің Азия және Африка департаментінің бастығы, кейін елдің Қытайдағы елшінің кеңесшісі болды.

1996–1998 жылдары аралығында Құлыбаев Қырғызстан СІМ-нің Азия және Африка бойынша департаментінің басшысы болып қызмет атқарды.

1998–2000 жылдары Қырғызстанның Қытайдағы елшілігінде кеңесші болды, кейін 2001–2003 жылдары Қырғызстан СІМ-нің Шығыс елдер бойынша департаментінің басшысы және 2003–2004 жылдары Сыртқы істер министрі Асқар Шыңғысұлы Айтматовтың орынбасары болған.

2004–2006 жылдары Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы қатысушыларының атқарушы директоры (Бейжің), 2006–2007 жылдары ҚР СІМ экономика департаментінің басшысы болған.

2007–2009 жылдары Малайзиядағы елшісі, кейін 2009–2013 жылдары елдің Қытайдағы елшісі елшісі қызметін атқарған.

2010—2013[] жылдар аралығында Қырғызстанның Моңғолиядағы және Сингапурдағы қатар елшісі болған.

2013–2018 жылдары Сыртқы істер министрлігінің Азия және Африка департаментінің директоры, кейін Сыртқы істер министрлігінің 4-саяси департаментінің директоры болды.

2018–2021 жылдары Қырғызстанның Қазақстандағы елшісі болды. 2021 жылдан 2022 жылдың сәуіріне дейін Қырғызстан президенті әкімшілігі Сыртқы саясат бөлімінің меңгерушісі болды.

2022 жылдың 23 сәуірінде Руслан Қазақбаевтың Сыртқы істер министрі орнынан босатылғандығынан Сыртқы істер министрінің міндетін атқарушысы болды. Сол жылдың 29 сәуірінде толыққанды министр болып тағайындалды.

Жеке өмірі
----------

Қырғыз, орыс, ағылшын, қытай меңгерген.

Дереккөздер
-----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Кулубаев Жээнбек Молдоканович — өмүр баяны  (қырғ.).  SPUTNIK (9 тамыз 2021). Тексерілді, 3 шілде 2023.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  *БАЛКЫБЕКОВА, Канышай* Жээнбек Кулубаев стал и.о. министра иностранных дел. Что о нем известно?  (орыс.).  kloop (23 апреля 2022). Тексерілді, 3 шілде 2023.
3. 1 2  Жээнбек Кулубаев Кыргызстандын тышкы иштер министри болуп дайындалды  (қырғ.).  SPUTNIK (29 сәуір 2022). Тексерілді, 3 шілде 2023.
4. 1 2 3  *ХАРИЗОВ, Руслан* Новым министром иностранных дел назначен Жээнбек Кулубаев  (орыс.).  24KG (23 апреля 2022). Тексерілді, 3 шілде 2023.
5. 1 2 3  Тышкы иштер министринин милдетин аткаруучу Жээнбек Кулубаев өмүр баяны  (қырғ.) (22 сәуір 2022). Тексерілді, 3 шілде 2023.
6. 1 2 3 4 5  Кулубаев Жээнбек Молдоканович  (орыс.).  Кто Есть Кто?. Тексерілді, 3 шілде 2023.
7. ↑  Видео YouTube сайтында
8. ↑  Видео YouTube сайтында
**Балансирлеу** (фр.  -теңгеру) - автокөліктің дөңгелегінің, машиналардың шкив, иінді білік, ротор, барабан сияқты айналмалы бөлшектерін теңгеру.

Детальдарды жасау үстінде өндірістік қате жіберілу салдарынан олардың массасы көбінесе айналу осіне симметриялы орналаспайды. Сондықтан айналу кезінде машина бөлшегіне теңгерілмеген центрден тепкіш күш әсер етеді. Ол деталь тірегіне қосымша жүктің түсуіне, зиянды дірілдін пайда болуына, машинаның мезгілсіз тозуы, тіптен бүлінуіне апарып соғады. Массаның деталь осіне симметриялы орналасуын оған теңгергіш салмақ қосу немесе оның ауыр жағынан тиісті мөлшерде жонып тастау арқылы қамтамасыз етуге болады .

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет энциклопедиясы/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1972, 2 том
**Жергілікті колорит** - әдеби шығармаларда белгілі бір қоғамның өміріне, сол ортаға, мекенжайға тән ерекшеліктердің көрініс табуы, суреткер жазбаларының жергілікті сипаттағы бояу-реңкі. 

  

Айталық, сентименталист жазушыларда жергілікті әсіресе пейзаждық суреттеулерден айқын аңғарылады. Жазушы-романтиктер болса, басқа бір континенттер мен елдер табиғатын жергілікті колорит тұрғысында суреттейді. Мәселен, Еуропа жазушылары үшін Жерорта теңізі аймағы елдері мен Таяу Шығыс көріністері жергілікті колорит рөлін атқаруға себеп болған. Ал орыс романтиктері Кавказ туралы жазған, жырлаған. Әсерлі де әсем табиғат суреттері, өзгеше өмір сүру салты, әдеттегіден бөлек мінез қырлары романтик, шығармаларды толықтыра, байыта түскен, әр берген. Бұл орайда жергілікті колоритті тек табиғатпен ғана байланыстырып қарау жеткіліксіз, оның әлеуметтік маңызы да бар. Айталық, романтиктер басқа халықтардың ешкімге ұқсамайтын тіршілік әрекетіне, әдет-ғұрпына назар аударған. Сол арқылы жаңадан бір өмір сырларына үңілген, соны жырлауға, ашуға ұмтылған. Лермонтовтың кейбір жырларынан, Толстойдың "Казактар" повесінен жергілікті колорит әсерін көруге болады. Қазақ әдебиетінде де жергілікті колоритпен жазылған шығармалар бар. М.Әуезовтің "Үндістан очерктері", Қ.Бекхожиннің Тәжікстан туралы жырлары, Е.Қайырбековтың Қара теңіз жырлары т.б.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл. ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
*Басқа мағыналар үшін Жуантөбе деген бетті қараңыз.*
**Жуантөбе** – Ерейментау тауының оңтүстігіндегі сопақ пішінді тау. Қарабұлақ өзенінің оң жағалауында, Бозайғыр тауының солтүстік шетінен батысқа қарай 7 км жерде орналасқан.

Жер бедері
----------

Абсолюттік биіктігі 554 м. Ұзындығы мен ені 1,5 – 2 км. Беткейлері тік құлама келген. Солтүстік беткейінде түпкі жыныстар жер бетіне шығып жатыр. Оның бетін коллювийлі-делювийлі шөгінділер жапқан, девонның жыныстарынан түзілген.

Өсімдігі
--------

Нашар дамыған күңгірт қоңыр топырағында қараған мен тобылғы аралас, бетегелі-боз өсімдіктер өскен.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Энциклопедиясы