recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Оңтүстік Қазақстан өлкесі** — 1962-1964 жылдары Қазақ КСР-інің құрамында болған әкімшілік бөлініс.

Оңтүстік Қазақстан өлкесі 1962 жылы 3 мамырда Қазақ КСР-інің үш облысынан құрылған: Жамбыл облысы (орталығы — Жамбыл қ.), Қызылорда облысы (орталығы — Қызылорда қ.) және Шымкент облысы (орталығы — Шымкент қ.). Өлке орталығы — Шымкент қаласы.

Көп уақыт өтпей Оңтүстік Қазақстан өлкесі Қазақ КСР-інің Жоғарғы Кеңесі Президиумының жарлығымен 1964 жылы 1 желтоқсанда таратылды.

Оңтүстік Қазақстан өлкесінің басшысы рөлін Қазақстан Коммунистік партиясының өлкелік комитетінің Бірінші хатшысы атқарды.

* 1962 — Исмаил Абдурасулович Юсупов
* 1962—1964 — Сабыр Біләлұлы Ниязбеков

Дереккөздер
-----------
**Предгорный ауданы** — 1935-1963 жылдары болған Қазақ АКСР-і мен Қазақ КСР-нің Шығыс Қазақстан облысының құрамындағы әкімшілік-аумақтық бірлік.

Тарихы
------

Орталығы Предгорное ауылы болған Предгорный ауданы 1935 жылы 9 қаңтарда Белағаш және Киров аудандарының бөліктерінен құрылды (1935 жылы 31 қаңтарда БОАК бекітті). Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің 1935 жылғы 24 ақпандағы қаулысымен оның құрамына 17 ауылдық кеңес кірді: Азов, Барашков, Берёзов, Бородин, Глубоков, Ебітей, Зевакин, Краснояр, Қызыл, Левобережный, Митрофанов, Пролетар, Таврический, Тройницк, Үбі Форпост, Үбі.

1939 жылғы 16 қазандағы Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен ауылдық кеңестер жаңадан құрылған Таврия ауданына: Бородин, Қызыл, Левобережный, Митрофанов, Пролетар, Тройницк, Төлентай және Өскемен ауылдық кеңестері берілді.

Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1960 жылғы 16 ақпандағы жарлығымен Жоғарғы Үбі ауылдық кеңесі Шемонаиха ауданынан берілді.

Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің 1961 жылғы 14 маусымдағы шешімімен Краснояр және Берёзов ауылдық кеңестері Краснояр ауылдық кеңесіне біріктірілді.

Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1963 жылғы 2 қаңтардағы жарлығымен Предгорный ауданы таратылды. Оның аумағы Шемонаиха ауылдық (Жоғарғы Үбі, Зевакин, Краснояр және Үбі ауылдық кеңестері) мен Глубокое өнеркәсіптік (Жоғарғы Берёзовка, Глубокое және Первомай кенттері) аудандарының құрамына кірді.

Сілтеме
-------

* Предгорный ауданы. Әкімшілік-аумақтық өзгерістер

Дереккөздер
-----------

1. ↑  1959 жылғы Бүкілодақтық халық санағы. 1959 жылғы 15 қаңтардағы жағдай бойынша қалалар мен басқа елді мекендердің, аудандардың, облыс орталықтарының және ірі ауылдық елді мекендердің одақтас республикалардың облыстары бойынша нақты халық саны (РКФСР қоспағанда).  Демоскоп Weekly. Тексерілді, 27 сәуір 2016.
2. ↑  Справочник по административно-территориальному делению Казахстана (август 1920 г. — декабрь 1936 г.), А.-А. 1956, с. 226.
3. ↑  Центральный государственный архив Республики Казахстан, ф. 544, оп. 1б, д. 220, л. 88.
4. ↑  Государственный архив Восточно-Казахстанской области, ф. 752, оп. 2, д. 147, л. 1.
5. ↑  Центральный государственный архив Республики Казахстан, ф. 1109, оп. 5, д. 787, л. 193.
6. ↑  Ведомости Верховного Совета Казахской ССР, 1961, №39.
7. ↑  Список районов, упразднённых в связи с укрупнением сельских и образованием промышленных районов (декабрь 1962 г. — февраль 1963 г.). М. 1964.
**Мүслім Мұхаммедұлы Магомаев** (әз. *Müslüm Məhəmməd oğlu Maqomayev*; 17 тамыз 1942 жыл, Баку, Әзірбайжан КСР – 25 қазан 2008 жыл, Мәскеу, Ресей) — Кеңес Одағының, Әзірбайжанның және Ресейдің опера және эстрада әншісі (баритон), КСРО Халық әртісі (1973).

Өмірбаян
--------

Мүслім Магомаев 1942 жылы тамыздың 17-сінде Әзірбайжанның астанасы - Баку қаласында дүниеге келген. 

Әкесі Магомет Мүслімұлы Магомаев театрда суретші болып жұмыс істеген, Ұлы отан соғысының қатысушысы, 1945 жылы мамыр айында, Жеңіс күніне 2 күн қалғанда қаза тапқан.

Анасы - Айшет Магомаева (тұрмысқа шыққаннан дейін — Кинжалова), драматикалық театрының әртісі. Атасы— Мүслім Магомаев, атақты әзірбайжанский сазгер, Әзірбайжан филармониясы оның атында. Әжесі Байдигуль — татар еді.

Баку консерваторияның музыкалық мектебінде оқыған. 1968 жылында Әзірбайжан консерваториясын бітірген .

1962 жылы Кремлдегі Съезд сарайында әзірбайжан өнер фестивалінің соңғы күнінде концертке қатысып, бүкіл Кеңес одағына әйгілі болып кетті. 1963 жылы қарашаның 10-ында Чайковский атындағы концерт залында Мүслім Магомаевтың алғашқы концерты өтті. 

Әзірбайжан опера және балет театрының опера әншісі болып істеді. Соңымен қатар бүкіл Кеңес одағын аралып эстрадада ән айтқушы еді.

1969 жылы Сопотадағы фестивалінде I-ші жүлдесін алады, ал Канныда — «Алтын күйтабағын» алады.

1973 жылы КСРО халық әртісі деген атағының иесі болып кетті. 

«Низами», «Поёт Муслим Магомаев» және «Москва в нотах» деген филмдерінде түсті. 20-дан астам әндерін авторы, филмдерге музыкасын жазған..

Әйелі — Тамара Ильинична Синявская, әнші, КСРО халық әртісі. Бірінші әйелінен — Марина деген қызы бар. 

1997 жылы оның есіміне (4980 Magomaev) деп Күн жүйесінің астероидтарының бірі аталған еді, бұл астероид 1974 SP1 коды ретінде белгілі.

Соңғы жылдары Мәскеуде өмір сүрді. 2008 жылы қазанның 25-інде дүниеден қайтты.
**Сәтімжан Қамзеұлы Санбаев** (1939 жыл 16 қыркүйек Атырау облысы Мақат - 2 шілде 2013 жыл Алматы) — жазушы, киноактер. 1974 жылдан бастап КПСС мүшесі.

Өмірі
-----

Мұғалім семьясында туған. 

Орынбор ауыл шаруашылығы иснтитутын (1961), КСРО Жазушылар одағы жанындағы Жоғары әдебиет курсын бітірген.

Гурьев облысында, Энгельс атындағы колхозда (1962-1966), «Қазақфильм» киностудиясында (1966-1968), жазушы баспассында (1968-1972), Қазақстан жазушылар одағында (1972-1975) жұмыс істеді. 

1975 жылдан Павлодар трактор зауытында инженер-конструктор, Балқаш кен-металлургия комбинатында инженер «Жазушы» баспасында редакция меңгерушісі, Азия-Африка елдері жазушыларымен байланыс жөніндегі Қазақ комитетінің жауапты хатшысы,Қазақстан Жазушылар одағында әдеби кеңесші,«Невада-Семей» қозғалысының вице-президенті,
Ш.Айманов атындағы ұлттық кинокомпаниясында бас редактор қызметтерін атқарған.

Шығармашылығы
-------------

Шығармаларын орыс тілінде жазады. 

* «И вечный бой» повесть Простор журналы, 1968 ж.
* Белая аруана. Повести. А.»Жазушы», 1969.
* Дорога только одна. Роман. А.»Жазушы», 1970
* Дорога только одна. Повести и роман. М.»Молодая гвардия», 1974
* Аруана. Повестер мен роман. А. »Жазушы», 1975;
* Колодцы знойных долин. Повести и роман. М. «Известия», 1976;
* Времена года нашей жизни. Роман-трилогия. А.»Жалын», 1981.
* Когда жаждут мифа. А. 1989;
* Белая аруана. А. 2005;
* Медный колос. Роман-дилогия. А. 2006.

Шығармалары қазақ тіліне, сондай-ақ КСРО халықтарының көптеген тілдеріне, шетел тілдеріне аударылған. 

* «Флакон одеколона» атты драмасы М.Әуезов атындағы академиялық қазақ драма театрында қойылып жүр.

Абайдың қарасөздері, М.Әуезовтың, С.Бегалиннің, Ә.Сәрсенбаевтың, Қ.Ысқақтың т.б. қазақ жазушыларының шығармаларын орыс тіліне аударған.

Ойнаған рөлдері
---------------

Шығармашылығымен бірге кино саласында да еңбек етіп келеді. 

* «Мың шақырымдық жол» (1968)
* «Ғажайып күн» (1972)
* «Ұшы-қиырсыз жол»
* «Той боларда»
* «Шоқан Уәлиханов (фильм)»
* «Батыр баян» көркем фильмдерінде басты рольдерде ойнаған.
* «Қыз Жібек»
* «Ыстықкөл қызғалдақтары» кино фильмдерді қазақшалаған.
* «Там, где торы белые»
* «Дом у соленого озера» кинофильмдерінің авторы.

Еңбектері
---------

«Ақ бас таулар» атты көркем фильмінің сценарийін жазды. Санбаевтың бірқатар туындылары ағылшын, француз, неміс т.б тілдерінде жарық көрді.

Марапаттары
-----------

КСРО Жазушылар одағы, ВЦСПС-тің жүмысшылар тақырыбына арналған шығармалар конкурсының лауреаты (1981).

«Еңбектегі ерлігі үшін» медалімен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Ушел из жизни видный казахский писатель, пуб­лицист, кинодраматург и общественный деятель Сатимжан Санбаев
2. ↑  Қазақстан жазушылары: Анықтамалық – Алматы: "Ан Арыс" баспасы, 2009 жыл – 480 бет. ISBN 978-601-7130-43-5
**Барбара Палвин** (маж. *Barbara Palvin*; туылды 8 қазан 1993 жылы, Будапешт) — мажарлық модель. Ол алғаш рет 2016 жылы Sports Illustrated Swimsuit Issue шығарылымында пайда болды. 2019 жылы, ол Victoria's Secret «періштесі» атанды.

Мансабы
-------

Барбара Будапештте туып-өсті. 13 жасында Барбара *Icon Model Management* модельдік агенттігінің өкілі болды, ол оның менеджері болды. Ол қызды сынақ түсіріліміне шақырды және оның айтуынша, олар қарапайым формальдылық болуы керек еді.

Ол өзінің алғашқы редакциясын 2006 жылы жапондық *«Spur»* журналына түсіріп, содан кейін Азияда жұмыс істеді. Содан бері Палвин L 'Officiel (Париж, Ресей, Түркия, Таиланд, Сингапур), Vogue (Португалия), Marie Claire (Италия, Венгрия), Glamour Hungary, Elle (Ұлыбритания, Италия, Корея, Бразилия, Аргентина, Швеция, Сербия, Венгрия), Allure, Harper' s Bazaar және Jealouse Magazine журналдарының мұқабаларында пайда болды. Барбара Armani Exchange, H&M, Victoria ' s Secret және Pull & Bear сияқты брэндтердің бет-бейнесі болды. 2012 жылдың ақпан айында ол *L'Oréal Paris*-тің елшісі болды. 2016 жылы Барбара *Sport Illustrated Swimsuit* Rookie класының құрамына кірді. Ол сонымен қатар Armaniдің «Acqua di Gioia» хош иіссуларының жаңа беті болды. Барбара Amazon Fashion-тің бет-бейнесі және Express пен Chaos жарнамалық науқандарында пайда болды.

Жеке өмірі
----------

2010 жылдан 2013 жылға дейін Кристоф Сомфаймен қарым-қатынаста болды.
2014 жылы әнші Найл Хоранмен кездесіп жүрді.

2018 жылдан бастап актёр Дилан Спрауспен кездесіп жүр, олар Бруклин-де бірге тұрып жүр.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  IMG Models Barbara Palvin. *IMG Models*.  CDS.
2. ↑  Barbara Palvin - Model. Тексерілді, 4 сәуір 2018.
3. ↑
4. ↑
5. ↑   Мұрағатталған 12 желтоқсанның 2011 жылы.
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑
10. ↑
11. ↑
12. ↑

Сілтемелер
----------

* Барбара Палвин Instagram-да
* Барбара Палвин Twitter-де
**Қазақстан футзал қауымдастығы** (**KFA**, ағылш. *Kazakhstan Futsal Association*) — Қазақстандағы футзалдан ұлттық біріншіліктер мен чемпионаттарды ұйымдастыру және өткізумен айналысатын коммерциялық емес ұйым. Ассоциация Қазақстан футбол федерациясымен арадағы келісім-шарт негізінде футзалдан жоғарғы лига ойындары мен Футзалдан Қазақстан кубогы ойындарын өткізеді.

Тарихы
------

2022 жылы төрт жыл өткеннен кейін Қазақстан футзал қауымдастығының жұмысы қайта басталды. Оның басшысы болып педагог, Алматы мемлекеттік энергетика және электр технологиялары колледжінің директоры Төлеуғали Тайтөлеев тағайындалды. Қазақстан футбол федерациясы (ҚФФ) мен Футзал қауымдастығы арасында келісімшарт жасалып, оған сәйкес ҚФФ Қазақстан чемпионатын, Кубогын және Суперкубогын өткізу өкілетін береді.

2023 жылы Қазақстан футзал ассоциациясының жаңа президенті сайланды. Қауымдастықтың жаңа басшысы болып Талғат Қосмұхамбетов сайланды. Сонымен қатар журналист Нұрсұлтан Құрманов та қауымдастықтың медиа мәселелер бойынша вице-президенті қызметіне тағайындалды.

Құрылымы
--------

2022 жылдың күзінде Қауымдастық президенті болып Төлеуғали Тайтөлеев сайланды. 

2023 жылдың шілдесінде Қауымдастық президенті болып Талғат Қосмұхамбетов сайланды.

Ұйымдастыратын жарыстары
------------------------

* Футзалдан Қазақстан чемпионаты
* Футзалдан Қазақстан кубогы
* Футзалдан Қазақстан U-19 біріншілігі
* Футзалдан Қазақстан U-17 біріншілігі
* Футзалдан Қазақстан U-15 біріншілігі
* Футзалдан Қазақстан U-13 біріншілігі

Ұлттық құрама командалары
-------------------------

* Футзалдан Қазақстан ұлттық құрамасы
* Футзалдан Қазақстан U-19 ұлттық құрамасы

Дереккөздер
-----------

1. ↑
2. ↑  ТАЛҒАТ ҚОСМҰХАМБЕТОВ – ҚАЗАҚСТАН ФУТЗАЛ ҚАУЫМДАСТЫҒЫНЫҢ ПРЕЗИДЕНТІ
3. ↑  Қазақстан футзал қауымдастығының вице-президенті тағайындалды
4. ↑
**Мұқановтың әдеби-мемориалдық мұражай үйі** - С.Мұқановтың әдеби мұрасын сақтап, насихаттауға арналған тарихи-мәдени мекеме. 

  

Алматы қаласында Төлебаев к-сі 125/3, С.Мұқановтың өзі 1965-1973 жылдары тұрған үйінде 1978 жылы 21 қарашада ашылған. 

Мұражай үйі әдеби және мемориалдық бөлімдерден тұрады. Мұражайдың әдеби бөлімінде жазушының зерттеулері мен сын мақалалары, монографиялары, ҚР FA-ның Ш.Уәлиханов атындағы сыйлық дипломы және т.б. құжаттар бар. Оның 1922 - 35 жылдары Ленинградта (қазіргі Санкт-Петербург), Мәскеуде оқыған кезіндегі суреттер мен құжаттар рет-ретімен орналастырылған. Мұнда Тәттімбет пен Үкілі Ыбырайдың фотосуреттері бар. Суретші Ү.Әжиевтің, С.Мұқанов пен орыс жазушысы М.Горькийдің достығын бейнелейтін "М.Горький және С.Мұканов" атты картинасы да осы залда. Жазушы наградалары - екі Ленин ордені, екі Еңбек Қызыл Ту, "Құрмет белгісі" ордендері, КСРО медальдары, сондай-ақ оның Қазақстан Жоғары Кеңесінің депутаттығына бірнеше рет сайланған куәліктері қойылған. Мұражай экспозициясында түрлі қолжазбалар, жазушының поэзиялық, прозалық және әдеби сын шығармаларының басылымдары бар. 

Жазушының "Сұлушаш" (1928), "Адасқандар" (1931), "Жұмбақ жалау" (1938), "Балуан-Шолақ" (1941), "Сырдария" (1948) романдары мен "Шоқан Уәлиханов" (1953), "Қашқар қызы" (1958), "Сәкен Сейфуллин" (1964) атты драмалық шығармалары туралы мол мәліметтер берілген. "Адасқандар (1931) романының басты кейіпкері - Бүркіт (Сұлтанбек) пен Бәтестің (Бәтима) түпнұсқа суреттер махаббат хикаясына байланысты көне күнделіктің мұқабасы Қызылорда қаласындағы сотқа (1927 қоғамдық айыптаушы ретінде қатысқан С.Мұқановтың куәлігі қойылған. "Балуан-Шолақ" романының (ҚХР, Шыңжаң) араб әріпімен басылған нұсқасы. Шәкәрімнің 1933 жылы Сәбитке жазған хаты мен фотосуреті, М.Жұмабаевтың "Шолпан" өлеңдер жинағы (1913 М.Дулатовтың "Бақытсыз Жамал (1914) романы, Ж.Аймауытовтың "Мансапқорлар" (1925), т.б.

  

Мұқановтың жеке мұрағатында сақталған кітаптар бар. Мұражайдың мемориалдық бөлімінде жазушының қабылдау бөлмесі, жұмыс орны, демалыс бөлмесі, толық сақталған мыңға жуық кітабы бар, кітапханасы да осы бөлімде. Тұрмыстық заттары, үй жиһаздары, шет елдерден келген түрлі сыйлықтар, картиналар т.б. экспонаттар қойылған. Мұражайда түрлі дәрістер оқылып, кинолофильмдер көрсетіледі. 

Мұқановтың 100 жылдық мерейтойы қарсаңында ғимарат күрделі жөндеуден өткізіліп, экспозициясы жаңартылды, 8 мыңнан астам экспонат жинақталды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
Небраскадағы аутлет сауда орталығы
**Аутлет** (ағылш. *Outlet Center*) киім брендтерін айтарлықтай жеңілдікпен сатуға кәсіптенген сауда орталықтарының бір форматы. Кейінгі кезде онлайн бөлшектеп сату дүкендері аутлеттік саудамен айналысуда. 

Аутлет орталықтары екі түрге бөлінеді:

* **Фабрикалық аутлет (factory outlet)** —өндірушілердің зауыт-фабрикаларында жатып қалған тауар өнімдерін жаппай сату;
* **Аутлет кешені (outlet mall)** —бутик пен брендтік дүкендердің сөрелерінде жатып қалған тауар өнімдерін арнайы аутлет сауда орталықтарында сату.

Жатып қалған, яки өтіп кеткен "сән маусымының" киімдерін сатумен айналысатын аутлет сауда орталықтары АҚШ пен Еуропада кеңінен таралып, сатып алушылардың үлкен сұранысына ие отыр.
Метр (гр. mүtron – өлшем) — музыкада күшті және әлсіз дыбыстардың алмасып келу тәртібі, ырғақ түзу жүйесі. Бір тегеурінді үлестен екінші тегеурінді үлеске дейінгі аралық Метрдің негізгі тактісін құрайды.

Тактідегі дыбыстар үлесінің уақыттық арақатынасын анықтау арқылы ырғақтық жүйе белгілі болады. Метр осы уақыттық арақатынастың өлшемі іспетті. Метрлік өлшем дыбыстардың жүйелі түрде алмасуын есептеуге мүмкіндік береді. Такт ішіндегі үлес санының жүйелі не жүйесіз есебіне қарай: жай метр, күрделі метр, аралас метр түрлері кездеседі. Өлшемдер екі сандық таңбамен белгіленеді – жоғарғы таңба тактідегі үлестің санын білдірсе, төменгісі үлестің ырғақтық мағынасын білдіреді. Мысалы, жай өлшемдер былайша белгіленеді: күрделі екі үлесті – күрделі үш үлесті – т.б. Кейбір музыка жанрлары белгілі бір метрді талап етеді. Мысалы, вальс – 3 үлесті, марш – 2 немесе 4 үлесті өлшемде жазылады.
*Басқа мағыналар үшін Дэдпул (айрық) деген бетті қараңыз.*
 
**Дэдпул** (**Уэйд Уинстон Уилсон**, ағылш. *Deadpool, Wade Winston Wilson*) — кейіпкер, Marvel Comics комикстерінің теріс қаһарманы. Суретші Роб Лайфилд және жазушы Фабиан Нициеза алғаш рет The New Mutants#98 (1991 ақпан) комиксінде жарыққа шығарған. Су жаңа техникамен жабдықталған Дэдпул „Сайрауық жалданба" деп аталып кеткен. Бұл кейіпкер жанкүйерлері арасында өзінің томырықтығымен, шешендігімен және әзілқойлығымен даңқы шыққан. Икс адамдарындағы Құну (Marvel comics) секілді, Дэдпул да «Икс қаруы» атты бағдарламаның тәжірибелерінен өткен. Ғалымдар Дэдпулды қатерлі ісіктен құтқару ушін жасушаларын регенерацияға қабілетті етуді көздеді. Бірақ есесіне Дэдпул көріксіз, психикасы тұрақсыз болып қалды. Бастапқыда Дэдпул Жаңа мутанттардың, ал сосын «Икс күші» командасындағы Сиренаға деген махаббатына қарамай, солардың қарсыласы болды. 1997 жылы кейіпкер өзінің жеке комикс топтамасына ие болды. Аталмыш комикс басты кейіпкердің өзінің жай ғана кейіпкер екенін түсінгендігінен үлкен атаққа ие болды. 2004 жылдың мамырында Дэдпулдың теріс қаһарман–мутант Кейблмен бірге түскен жаңа топтамасы шығады. Кэйблдың жеке топтамасы шыққандықтан комикс 50 сериямен бітеді. әққү жылы Дэдпулдың жаңа жеке топтамасы жарық көреді, ал әққұ жылы кейіпкер бірінші рет «Икс адамдары: Басы. Құну» фильмінде көрініс табады.

Күші мен қабілеті
-----------------

Дэдпулдың ең басты қабілеті регенерация болып табылады. Жарақаттың ауырлығына қарай Дэдпул бірнеше секундтан бірнеше минутқа дейінгі уақыт аралығында қалпына келеді. Ол ешқандай аурумен зақымданбайды. Сонымен қатар, Дэдпулдың регенерациялау қабілетін қарапайым келбетке біраз уақытқа өзгертетін іріткі бар. Регенерация Дэдпулға ұзақ өмір сыйлайды (800 жылдан кейін тірі болатыны белгілі). Қайта оңалу қабілеті кейіпкерге сонымен қатар адам ойын оқу қабілетін береді. Дэдпул– әлемдегі ең мықты кісі өлтірушілердің бірі. Мергендігімен қатар Дэдпул бүкіл суық қаруларды орынды істетуге шебер.

Дереккөздер
-----------

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* 
*
**Малдыкөл** — Қорғалжын алабындағы көл.

Географиялық орны
-----------------

Қарағанды облысы Нұра ауданы жерінде, Соналы ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 12 км жерде, Жалтыркөл көлінің оңтүстігінде орналасқан.

Гидрографикасы
--------------

Ауданы 12,9 км², теңіз деңгейінен 342 м биіктікте. Ұзындығы 8 км, енді жері 6 км. Су жиналатын алабы 956 км². Жағалауы түйетайлы, сортаңды, батпақты. Жауын-шашын суымен толығады. Суы мол жылдары Жалтыркөл көлімен жалғасып жатады. Суы тұзды. Алабы жайылымға пайдаланылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VI том
*Басқа мағыналар үшін Рух деген бетті қараңыз.*
«**Рух**» (укр. «Рух») - Львов қаласынан шыққан украиналық футбол клубы (*2019 жылдың жазына дейін Вынники шағын қалашығының атынан шыққан*). 2003 жылы құрылған. 2016/2017 маусымынан бастап ол кәсіби мәртебеге ие болды. Украинаның екінші лигасының күміс жүлдегері (2016-2017).

Тарихы
------

2003 жылы Винники қаласында Мирон Маркевичтің бастамасымен Рух атты футбол клубы құрылды. "Неліктен "Рух"? деген сұраққа Маркевич былай жауап берді: "Себебі Рух — өмір!"

Сол жылы, сондай-ақ Маркевичтің бастамасымен «Рух» балалар футбол мектебі ашылды, онда Юрий Гданский директор болып тағайындалды, ал Роман Гданский, Игорь Дидик, Маркиян Шкраба, Олег Леган жаттықтырушылар болып тағайындалды. 2009 жылы Маркевич «Рух» ересектер футбол командасын құрды. Григорий Петрович Козловский Президент болды, ал Роман Гданский бас бапкер болды. 

2015 маусымда клуб Киевтің бұрынғы «Динамосы» ойыншылары Александр Алиев және Максим Шацкихпен келісімшартқа отырды. 2016/2017 маусымынан бастап клуб кәсіби мәртебеге ие болды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Медицина, спорт і відпочинок у Винниках (історія та сучасність) Мұрағатталған 29 қазанның 2020 жылы.

Сілтемелер
----------

* Мұрағатталған 23 қаңтардың 2018 жылы.
«**Чунцин-Шыңжан-Еуропа**»—Чунцин қаласынан (Оңтүстік-Батыс Қытай) басталып, Алашаңқай «ҚХР ШҰАӨ) стансысында қазақстандық теміржол магистралімен түйісіп, одан әрі Қазақстан, Ресей, Беларусь, Польша аумақтары арқылы немістің Дуйсберг қаласымен қосылатын теміржол.
2011 жылы 28 қыркүйекте Чунцин қаласында (Оңтүстік-Батыс Қытай) Қазақстан, Ресей, Беларусь, Польша және Германия теміржол ведомстволарының басшылары ынтымақтастық туралы меморандумға қол қойды.

Бұл құжат «Чунцин-Шыңжан-Еуропа» темір жолы бойынша тұрақты қозғалыс ашуды және жаңа еуразиялық құрлықтық «көпірінің» бәсекеге қабілеттілігін арттыру үшін ынтымақтастықты жандандыруды көздейді.

Бұл бағыт тарихи белгілі Шығыс Қытай теміржолына қарағанда анағұрлым бәсекеге қабілетті, ол 1 000 шақырымға қысқа, жаңа бағыт бойынша жолға кететін уақыт 16 тәулікке жуық.

Бұл жобаға қатысушы елдердің теміржол ведомстволарының өкілдері теміржолдың бәсекеге қабілеттілігін нығайту, бағаны жетілдіру және тасымал уақытын қысқарту, сондай-ақ қауіпсіздікті қамтамасыз ету жөнінде ортақ пікірге тоқайласты.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан «Чунцин-Шыңжан-Еуропа» жаңа еуразиялық трансқұрлықтық теміржол магистралінің қатысушы елі болды Мұрағатталған 16 қазанның 2011 жылы.
**ХАБУБ** (араб. — сұрапыл дауыл) — Африканың солт.-шығысындағы (негізінен Судан мен Египет жерінде) және Аравия түбегіндегі шаңды немесе құмды дауыл. Шөлден келетін суық атмосф. шептің тез араласуынан (жекелеген ұйтқыма желдің күші 60 км/сағ) қалың бұлт пайда болып, кейде биікт. 1,5 м және ені 30 км-ге жететін *«қалың қою шаң»* қабаты түзіледі. Әдетте бірнеше сағатқа созылады, кейде найзағайлы қатты нөсер жауынның бастамасы болады. Көбіне мамыр — қазан айларында (Хартумде жылына 24 рет) соғады.

Галерея
-------

* Ньяла әуежайыНьяла әуежайы
* Финикс, Аризона, 22 тамыз, 2003 ж.Финикс, Аризона, 22 тамыз, 2003 ж.
* Ирак, 27 сәуір, 2005 жылИрак, 27 сәуір, 2005 жыл
* Ирак, 2006 ж.Ирак, 2006 ж.

Әдебиеттер
----------

* «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы», Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IX том
**Құланөтпес** – Теңіз көлі алабындағы өзен.

Географиялық орны
-----------------

Қарағанды облысының Нұра, Ақмола облысының Қорғалжын аудандары арқылы ағады. Ұзындығы 364 км, су жиналатын алабы 25 900 км2, жалпы ұзындығы 46 км болатын 17 саласы бар. Ірілері: Құлшын, Ермек, Сүртеке, Көң, Қараөзек Қараөзек, Соналы, Қазығұрт, т.б.

Бастауы
-------

Аймысық, Айғыржал тауларының солтүстік-шығыс етегіндегі Желаяқ 1 және 2 қыстауларының бұлақтарынан алып, Теңіз көліне құяды.

Гидрологиясы
------------

Қайнар ауылына дейінгі жағасы тік жарлы. Одан төменде аңғары мен арансы кеңейіп сайлы, жарлауытты өңірмен ағады. Теңіз көліне құяр сағысында Нұра өзенімен Құлшын атты қыларнамен байланысқан. Жер асты, жауын-шашын, қар суымен толығады. Жылдық орташа су ағымы Нығман ауылы маңында 3,0 м3/с. Өзен аңғарында Изенді, Қаратомар, Алабайтал, Тұзкөл, Алабас, Жарлыкөл, т.б. ащы, тұзды және тұщы көлдер жатыр.

Өсімдігі, жануарлары
--------------------

Балыққа (шортан, алабұға, мөңке, сазан, аққайран, т.б.) бай. Өзеннің қамыс, құрақ, т.б. шөптесіндер өскен қорысты-қопалы жерлерінде үйрек, жылқышы, т.б. құстар ұя салады. Орта ағысынан бастап суында тұз мөлшері кемиді, онымен мал суарылады. Жайылмасы – шабындық, алабы – егістік.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5
2. ↑  "Қазақ Энциклопедиясы", VI-том
3. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
**Орта ғасырлар.**
Ертістің Павлодар өңірінің орта ғасырдағы тарихы жөнінде кейбір жазба деректер болғанмен бұл дәуір ең алдымен археологиялық ескерткіштер бойынша жақсы зерттелді. Солардың арасында жұрттың шаруашылық уклады мен этникалық құрамындағы елеулі өзгерістерді танытатын ерте орта ғасыр – VІ-ІХ ғ.ғ. қорымдары ерекше көзге түседі. Олар Түркі қағанатының құрылуымен және осында потчеваш мәдениетінің жергілікті угро-самодий жұртымен қатты араласқан түркі тілді көшпенділердің Ертістің орта ағысына жылжуымен тікелей байланысты. Отырықшы және көп салалы шаруашылық жүргізген потчеваштықтардың қонысы Башмачное және Железинка селоларында танымал. Қашыр селосының жанындағы қорғаннан табылған потчеваш мәдениеті зиратында марқұмның кремация дәстүрімен құрбанды тамақ қалдықтарымен және балшық ыдыс сынықтарымен бірге жерленгені анықталды. Потчеваштықтар мен түркілердің байланысын түркілермен қоса соларға сіңіп кеткен потчеваштықтар қойылған бобров зиратының материалдарынан көруге болады.

Зерттеушілер белгілі жазба деректер бойынша қимақтармен теңдестіретін түркі тілді көшпенділердің ескерткіштері қорған молаларымен көрінеді. Павлодар облысының аумағында зерттелгендерге Трофимовский 1-2, Покровский, Бобровский 2, Григорьевка молалары, Подстепное, Песчаное селоларының, Павлодар қаласының аумағында оңтүстік су қоймасы мен орман заводының жанындағы бұзылған қорымдар жатады. Қимақ қорғандары 3-5 қорғаннан шағын топ болып орналасқан, қорған үйіндісінің орташа диаметрі 6-12 м. биіктігі 15-тен 50 см-ге дейін. Үйінділерде астардың қалдықтары – қойдың, жылқының сүйектері, балшық ыдыстардың сынығы жиі кездеседі. Үйіндінің астында сопақ формалы беті қайың беренелермен жабылған немесе түбі жоқ қайыңмен қаланған зираттар орналасқан. Қаңқалар сызылыңқы, шалқасынан басы солтүстік-шығысқа қарап жатыр. Бір үйіндінің астында бір-бірлеп те, көптеп те жерленген. Өлген адаммен бірге ыдыс-аяқ, қару мен әшекейлер көмілген. Еркек адамның зиратында тұтастай және бөлшектенген жылқы бар. Бай қимақтық зират Григорьевка селосының жанынан табылды. Ондағы мүліктер – күміс танадан істелген ауыздықтар мен айылдардың жиынтығы, темір ауыздық пен үзеңгі, жебелер, найзалар, қанжарлар, сауыт. 

Қытай жібегінен, теріден, қабықтан, ағаштан, сүйектен жасалған бұйымдар жақсы сақталған. Қабық қорамсақ жебелерімен, садақ, белбеу және басқалары бар.

Ертіс өңірінде жазба деректерден белгілі қимақ қалаларының іздері әзірше табылған жоқ, алайда кейбір әр кездегі қоныстарда аздаған қимақ бұйымы кездесіп жүргендіктен кесімді түрде айтуға болмайды.

### Павлодар облысында дамыған орта ғасыр Х-ХІІІ ғ.ғ.

### Кейінгі орта ғасыр ескерткіштері

Сілтемелер
----------

1. С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті Мұрағатталған 19 маусымның 2008 жылы.
Облыс аумағында пайдалану қоры тәулігіне 38165 мың м3/тәулік 11 жер асты су көзі табылды, соның ішінде 9-шаруашылық-ауыз сумен жабдықтауға, 1-жер суаруға, 1-кешенді шаруашылық-ауыз сумен жабдықтауға (353,5 м3/тәулік), 1-жер суаруға (498,2 м3/тәулік), 1-кешенді шаруашылық-ауыз сумен жабдықтауға және жер суаруға (2964,8 м3/тәулік) жарамды.

Қазір 6 су көзінен 118,5 м3/тәулік жер асты суы алынады, бұл бекітілген қордың 3,1%-ы.
Павлодар облысының тұщы жер асты суларының негізгі пайдалану қорлары Ертіс артезиан бассейінінің кезең-кезеңмен орналасқан су жеткізуші горизонтына бейімделген. Сенімді қорғалған, экологиялық таза және химиялық құрамы жағынан барынша қолайлы тұщы жер асты суларының жалпы минералдануы 0,4-0,5 г/дм3. бұл жағынан Лебяжі мен Шарбақты аудандары барынша перспективалы. Ерекше компоненттері мен қасиеттері жоқ, 3 г/дм3-ге дейін минералданған, құрамы күрделі емдік-ауыз су шипа ретінде ішуге, өндіріс қажеттеріне жарамды. Ақсу, Павлодар қалаларының, Ертіс, Железинка, Павлодар, Қашыр аудандарының жерлеріне зерттеу жүргізіліп, емдік және асханалық минералды сулардың 6 көзі табылды. 

8 г/дм3-ге дейін жалпы минералданған, құрамындағы 100 мг/дм3-ге дейін бром мен 5 мг/дм3 иод бар бромды, иод-бромды минералды сулар жайылған. Су сыртқы дәрі ретінде пайдалануға жарамды. Мойылды (396 мың м3), Алтыбайсор (1000 км3) өзендерінің шипалы байтақтарының қоры алдын ала бағаланған. Қызылтұз бен Жасыбай өзендерінің байтақтарын жергілікті тұрғындар ем ретінде қолданады.

Сілтемелер
----------

1. С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті Мұрағатталған 19 маусымның 2008 жылы.
Павлодар облысының аумағында 1200-дей кіші және орташа көлдер бар. Көпшілігі дөңгелек бейнелі таяз ойпаңды, ащы сулы, тұз тұнбалы, тұщы сулысы 90-нан астам. Бір жерде суының құрамы (хлорлы, магнезиалды, сульфатты) әртүрлі көлдер кездеседі, бұл тау жыныстарының құрамы, сапасы әрқилы грунт суларының бөлінуіне байланысты. 

Көп көлдер жазда құрғап, сор батпаққа айналады. Мұндай көлдер, әдетте, терең болмайды, 1-1,5 м-ге жететіні сирек. Көбінің тереңдігі 40-50 см, қар суымен толығатын шағын көлдер. Атмосфералық, сондай-ақ грунт сулармен толығатын шалқар да терең көлдердің айдынында тұзды су ұзақ сақталады. Мысалы, Қызылқақ, Жалаулы, Үлкен және Кіші Әжболат, Үлкен және кіші Қалқаман, Үлкен және Кіші Таболжан, Шүрексор, Қарасор, Құдайкөл, Светлица және т.б. 

Су режимі тұрақсыз, көлде су деңгейі сәл өзгерсе, не тартылады, не керісінше, асып төгіледі. Негізі тектоникалық тұщы көлдер қызықты. Жасыбай, Торайғыр, Сабындыкөл демалыс аймағында. Тұзды көлдер шаруашылықта кеңінен пайдаланылады, кейбіреулерінен ас тұзы өндіріледі. Мойылды көлінің балшығы емге қолданылады.

Сілтемелер
----------

1. С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті Мұрағатталған 19 маусымның 2008 жылы.
**Италия әдебиеті** - 6-12 ғасырлардың арасында латын тілінде қалыптаскан.Итальян әдебиетінің дәуірлеу кезеңінің ұлы тұлғасы - Данте Алигьери (1265-1321) өзінің «Құдіретті комедия» атты атақты шығармасын жазды. Ф.Петрарканың (1304-74) сонеттері мен Джылы Боккачоның (1313-75) «Декамерон» атты шытырманға толы романы дүние жүзі әдебиетінің алтын қорынан орын алды.

Әуезов бұл үш ірі түлғаның туындыларымен жас кезінен таныс болды. Ол өзінің әлем әдебиеті туралы ой толғаған зерттеулері мен мақалаларында «Декамерон» мен «Мың бір түннің», «Құдіретті комедия» мен Ш.Руставелидің «Жолбарыс терісін жамылған батыр» дастанының, Петрарканың лирикалық кейіпкері Лаура мен «Ләйлі-Мәжнүннің» ғашықтык окиғасы арасындағы байланысты салыстыра талдады. «Мәңгі жасайтын ақын - Шота Руставели» атты мақаласында: «Рас,бұл дастанның дүниені сезіну сарынын алганда іштей көбірек үйлесетін, сол заманда Руставели жырына иә қолма-кол, иә бір тасымал аркылы әсер ете қойды деп айтарлық пәлендей поэманы таба алмаймыз. Ал ол дәуірдің Данте Алигьери жазған атақты «Құдай жолындағы комедиясын» алып, «Жортуылшыны» сонымен салыстырсақ, мұнда да Руставели поэмасы озып түсіп отыратын жерлер бар. Әсіресе сергек, сыншы ақылға кең өріс бергендігімен озғындап отырады. Бұнда акынның дүниетану шалымы мен акындык фантазиясы дін деген, ұлт деген тар курсауға тұсалмайды» деген батыл тұжырым жасайды. 16-19 ғасырдың аралығында Джылы Брунодан (1548-1600) басталып, К.Гольдони (1707-93) драматургиясымен аяқталатын «итальяндық театр» дәуірі» дүние жүзінің сахна өнерінің дамуына ерекше ықпап етті. Әуезов: «Жаңа заманғы салт театрының басы фарс,фастнахт-шпильде бар деп едік. Соларға туыс, жакын бір үлгі Италиядан шықты. Италияда да сарайдың салтанатты театры болған. Бірак ол каншапық көркейіп, гүлденіп тұрса да, жоғарғы ретпен, онан жем ала алмаған. Көпшілік жаңадан күлкі ойындар шығарады. Италияның комедиясын ойнаушылар артистік өнерін кәсіп қылған, кәдуелгі қалыптанған ойыншылар болатын. Бұлар қаладан далаға қыдырып жүріп ойнайды. Әңгімелер елдіңсалтынан, әдет-ғұрпынан, сол заманғы өмірінен (алынды), әңгіменің ішіндегі адамдары сол заманғы көп халыкка тегіс белгілі болған күлкілі адамдар болады» деп, Италия театрының ерекшеліктерін жан-жақты талдады (Шығармала-рының 50 томдық толық басылымы, 1998, 3-том, 26-27- беттер). Өнері алға дамып кеткен жүрттардың табыстарымен таныстырып, сондай мүмкіндіктің қазақ топырағында да бар екендігін саралап: «Италияның комедиясы артистік, ақын сияқты өнерлі болуын керек қылушы еді. Сол шартты Италиядай зейінді, туысы өткір, шешен елдің орындауына әбден жараған. Комедияның негізі, көбінен елдің өз аузында жүрген күлкі әңгімелерден туды. Қазақ өмірінен мұндай күлкі әнгімелердің мысалын іздесең, Алдар көсе, Жиренше шешен, иә болмаса, бергі замандағы Торсықбай, Айдарбек сияқты көп күлдіргі қулардың әңгімелері әбден үйлесуге болады» деген пікір білдірді (сонда, 28-бет).

Тағы қараңыз
------------

* Италия

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мұхтар Әуезов энциклопедиясы — Алматы, «Атамұра» баспасы, 2011 жыл. ISBN 978-601-282-175-8
**Зар Заман** – Қазақ әдебиетіндегі кезең атауы. Аталған кезең Ресей империясының отарлау саясаты салдарынан Қазақ хандығындағы бұрынғы ел басқару жүйесінің жойылып, халықтың саяси, экономикалық және рухани езгіге ұшыраған тарихи уақытты сипаттайды. Алғаш Шортанбай Қанайұлы осы кезеңнің ауыртпалықтары туралы "Зар заман" атты зарлы толғау шығарып, ол ел ішінде кең таралды. Бұдан кейін басқа да ақындар осы тақырыпқа көптеген өлең-жырлар шығарды. Оларды қазақ әдебиетінде "Зар Заман ақындары" деп атайды

Тағы қараңыз
------------

* Зар Заман ақындары

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Шортанбай Қанайұлы. Дастандар, толғаулар
* Шортанбай Қанайұлы өмірі мен шығармашылығы туралы зерттеулер мен мақалалар(қолжетпейтін сілтеме)
* М. Әуезов. Зар заман ақындары

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақстан ұлттық энциклопедиясы ,4 том 3 бөлім
*Басқа мағыналар үшін Бақанас деген бетті қараңыз.*
**Бақанас** — Алматы облысы Балқаш ауданындағы ауыл, аудан және Бақанас ауылдық округі орталығы.

Географиялық орны
-----------------

Облыс орталығы - Қонаев қаласынан солтүстік-батысқа қарай 140 км, Алматы қаласынан солтүстік-батысқа қарай 200 км-дей жерде, Іле өзенінің оң жағында орналасқан.

Халқының саны (1999, 2009, 2021)| 1999 | 2009 | 2021 | 2021 2009-ға пайызбен | Ерлер 2009 | Ерлер 2021 | 2021 2009-ға пайызбен | Әйелдер 2009 | Әйелдер 2021 | 2021 2009-ға пайызбен |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 5417 | ▼5004 | ▲6280 | 125,5 | 2457 | ▲3111 | 126,6 | 2547 | ▲3169 | 124,4 |

Тарихы
------

Іргесі 1932 жылы қаланған.

Ескерткіштер мен мұражайлар
---------------------------

Тарихи-өлкетану мұражайы Алматы облысы әкімінің 2003 жылғы шешімі негізінде ашылды. Мұражай жалпы ауданы 384,2 шаршы метрді құрайды. метр. Экспозиция алаңы 215,7 шаршы метрді құрайды. Мұражай қорында 1 804 мұражай маңызы бар заттар бар. Мұражай экспонаттарында Еңбек және соғыс батырларының материалдары, Д.А. Қонаевтың жеке заттары, флора мен фаунаның заттары және аудан тарихы көрсетілген.

Орналасқан жері: Алматы облысы, Балқаш ауданы, Бақанас ауылы, Байқауытов көшесі, 63"А".

2022 жылдың мамыр айында ауылда Қазақстан Компартиясы Орталық Комитетінің бірінші хатшысы Дінмұхамед Қонаевқа ескерткіш тұрғызылды.

Инфрақұрылымы
-------------

Бақанаста құрылыс, агроөндірістік, көлік, т.б. мекемелер, бірнеше өндірістік кооперативтер, шаруа (фермер) қожалықтары және серіктестіктер жұмыс істейді. Ботаника және интродукция институтының Іле ботаникалық бағы, мәдениет үйі, 3 орта, 1 бастауыш мектеп, аудандық аурухана, емхана, санитарлық-эпидемиологиялық станция, т.б. мекемелер бар. Тұрғындары Алматы қаласымен (225 км) және басқа елді мекендермен автомобиль жолы арқылы қатынасады. Бақанаста Дінмұхамед Ахметұлы Қонаевтың кезінде келіп демалған саяжайы және салғызып кеткен көпірі бар. Жақында ғана Д.А.Қонаевтың құрметіне арналған саябақ ашылды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Республикасы халқының жынысы және жергілікті жердің типіне қарай саны (2023 жылғы 1 қаңтарға)
2. ↑  2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том
3. ↑  2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары
4. ↑
5. ↑  Жетісу энциклопедия. - Алматы: «Арыс» баспасы, 2004 жыл. — 712 бет + 48 бет түрлі түсті суретті жапсырма. ISBN 9965-17-134-3


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * к
* т
* ө
Алматы облысы Балқаш ауданы елді мекендері |
| --- |
|  |
| 

 Ақдала (Ақдала а.о.) •
 Ақдала (Балатопар а.о.) •
 Ақкөл •
 Аралқұм •
 Аралтөбе •
 Арқар •
 Бақанас •
 Бақбақты •
 Балатопар •
 Бәрібаев •
 Береке •
 Бояулы •
 Бура •
 Бірлік •
 Желтораңғы •
 Жиделі •
 Көкжиде •
 Көктал •
 Қараөзек •
 Қараой •
 Қасқаөгіз •
 Қоскүмбез •
 Қошқарбай •
 Құйған •
 Миялы •
 Орақты батыр •
 Топар •
 Үшжарма 
 |

 |
**Николай Николаевич Добронравов** (22 қараша 1928, Ленинград, РКФСР, КСРО — 16 қыркүйек 2023, Мәскеу, Ресей) — кеңестік және ресейлік ақын-әнші, киноактер. КСРО Мемлекеттік сыйлығының (1982) және Ленин комсомолы сыйлығының (1978) лауреаты. КСРО Жазушылар Одағының мүшесі (1970–1991).

1956 жылдан қайтыс болғанға дейін ол композитор, пианист, КСРО Халық әртісі Александра Пахмутованың күйеуі және бірлескен авторы болды.

Өмірбаяны
---------

Николай Добронравов 1928 жылы 22 қарашада Ленинградте туған.

Соғыстың басында Горькийге көшірілді. 1942 жылы Малаховкада тұрды. Мәскеу облысы Лоберецкий ауданындағы орта мектепті алтын медальмен бітірді.

Екі жоғары білімі бар. В. И. Немировича-Данченко мектеп-студиясың М. Горький атындағы МХАТ-ты (1950) бітірді және Мәскеу мемлекеттік қала институтын бітірді (1952).

Соңғы жылдары Мәскеуде тұрған және жұмыс істеген.

Дереккөздер
-----------
**Ао Танака** (жапон. 田中碧; 10 қыркүйек 1998 жыл, Кавасаки) - жапон футболшысы, «Фортуна» клубының және Жапония ұлттық құрамасының жартылай қорғаушысы. 2020 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарына және 2022 жылғы әлем чемпионатына қатысты.

Карьерасы
---------

Ол 2019 жылдың желтоқсан айында Шығыс Азия чемпионатыда Жапонияның негізгі құрамасында тұңғыш ойындарын өткізді, онда екі кездесуге қатысып, күміс медаль жеңіп алды. Ол келесі кезекте 2021 жылдың қазан айында 2022 жылғы әлем чемпионатының іріктеу кезеңіне ұлттық құрамаға шақырылып, Аустралияға гол соқты. 2022 жылы Танака Катарда өтетін әлем чемпионатының финалдық кезеңіне қатысты. Ол Германияға *(2:1)* және Испанияға *(2:1)* қарсы топтық кезеңдегі екі ойынға қатысты. 3-ші турдың Испанияға қарсы ойында Танака Жапонияға топта бірінші орынға шығуға мүмкіндік берген жеңіс голының авторы болды, ал Танаканың өзі кездесудің үздік ойыншысы деп танылды.

Жетістіктері
------------

* Жапония чемпионы: 2018, 2020
* Император кубогының иегері: 2020
* Джей Лига кубогының иегері: 2019
* Жапония суперкубогының иегері: 2019, 2021

Дереккөздер
-----------

1. ↑  ТАНАКА — ЛУЧШИЙ ИГРОК МАТЧА ЯПОНИИ И ИСПАНИИ НА ЧМ-2022 ПО ВЕРСИИ ФИФА

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  Осы үлгіні қарау   Сурет, видео және аудио | 
Ортаққор · Instagram |
|  |
| Тематикалық сайттар | 
FootballDatabase.eu · National-Football-Teams.com · Soccerway · Transfermarkt · worldfootball.net |

 |
**Куйбышев** — Батыс Қазақстан облысы Бөкей ордасы ауданы Темір Масин ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2013 жылы таратылған.

Тарихы
------

Т.Масин жылқы өсіретін кеңшарының №3 жылқы фермасы ретінде 1977 жылы құрылған.

Халқы
-----

1999 жылы тұрғындар саны 183 адам (94 ер адам және 89 әйел адам) болса, 2009 жылы 17 адамды (8 ер адам және 9 әйел адам) құрады.

Географиялық орны
-----------------

Ауыл округ орталығы Бөрлі ауылынан 50 шақырым қашықтықа. Ауыл тұтастай Нарын құмында орналасқан. Атырау облысының Құрманғазы ауданының Балқұдық, Сүйіндік ауылдарымен шекараласады. Ауылдың жері құмайт, қалың жынысты құмды адырды, кейбір жерлерінде жазық далалы. Сораң жерлері де кездеседі. Жері шұрайлы, құмында көптеген өсімдіктер, жабайы тал-теректер, жыңғыл, жиде т.б. өседі. Құмында жабайы аңдардан, қасқыр, түлкі, қарсақ, қоян, борсық, қабан сияқты аңдар көптеп кездеседі. Қазіргі уақытта "Батыс Қазақстан облысының Бөкей ордасы ауданының кейбір елді мекендерін тарату туралы" Батыс Қазақстан облыстық мәслихатының 2013 жылғы 10 қазандағы № 13-1 шешімі және Батыс Қазақстан облысы әкімдігінің 2013 жылғы 8 қазандағы № 217 қаулысымен Темір Масин ауылдық округі бойынша Куйбышев елді мекені таратылған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Батыс Қазақстан облысының Бөкей ордасы ауданының кейбір елді мекендерін тарату туралы
2. ↑  2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том
3. ↑   - Батыс Қазақстан облысының Бөкей ордасы ауданының кейбір елді мекендерін тарату туралы


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

|  Батыс Қазақстан облысы Бөкей ордасы ауданы елді мекендері |
| --- |
|  |
| 

 Әжен •
 Бисен •
 Бөрлі •
 Жәрмеңке •
 Жетібай •
 Жиекқұм •
 Қарасу •
 Кеңой •
 Көктерек •
 Мәмбет •
 Мұратсай •
 **Сайқын** •
 Саралжын •
 Сейітқали •
 Тайғара •
 Тереңқұдық •
 Үштерек •
 Ұялы •
 Хан Ордасы •
 Шонай 
 |

 |
**Mortal Kombat** (MK) (ағылшын тілінен Mortal Combat-өлім шайқасы) – файтинг(жекпе-жек) жанрындағы ойындар топтамасы. Ойынды Эд Бун мен Джон Тобиас құрды. Бұл ойын топтамасы басында Midway Games компаниясы аркадалық автоматтарға әзірлеген бірақ оның орнына басқа платформаларға шығарылатын болды. Acclaim Entertainment компаниясы Mortal Kombat-ты ойын консоліне шығарумен айналысты. Midway Games банкротыққа ұшырағаннан кейін 2009 жылы бүкіл активтері Warner Bros. компаниясының иелігіне өтті, сонымен қоса франшизаға құқық та берілді, қазіргі уақытта ойын **Warner Bros. Interactive Entertainment**. компаниясының иелігінде.Ең басында ойын әзірлеушілер Жан-Клод Ван Дамның қатысуымен ойын жасауды қалаған, бірақ оның орнына 1992 жылы Mortal Combat жасалып шығарылды. Қазірде Mortal Combat Street Fighter ойынымен бірге әлемдегі ең табысты және ең беделді франшиза. Бұл ойын топтамасы озбырлықтың жоғары деңгейімен, қанды шайқастарымен –Brutality, Fatalitу-імен әйгілі, оны қолдану үшін пернелерді реттілікпен басу керек, ESRB-нің пайда болуына осы үлкен үлес қосты.Ойын атында Kombat сөзінде «С»-дің орнына «К» қолданылады, оның себебі олар [К] дыбысының қаттырақ байқалуын қалады. Ең алғашқы ойындар өте шынайы спрайттармен ерекшеленген, сонымен бірге жаңа кейіпкерлерді жасауда палитралардың ауысуымен. Mortal Kombat сериясы бойынша көптеген ойындар, фильмдер әзірленді.

Кейіпкерлер
-----------

### Бірінші бөлімнен

Джонни Кейдж - Ол әйгілі Голливуд әртісі, Жер шарындағы ең мықты адамдардың қатарына жатқызалатын ол, турнирге фильмдерде оның кейіпкерінің істеген трюктерін ешқандай каскадерлар емес, оның өзі жасайтыын дәлелдегісі келгендіктен кірді.

Кано - Қара Айдаһар кланының басшысы. Шанг Цунгтың артынан еріп келген.

Саб-Зиро - Есімі Квай Лиан. Лин Куэй кланынан жіберілген сарбаз.

Соня Блэйд - АҚШ Қарулы Күштерінің лейтенанты. Ол керемет күшке Рейденнің арқасында жетті және онымен бірге жақсылықты қорғады.

Рейден - найзағай құдайы. Шанг Цунгты тоқтату үшін Жер шарының ең мықты сарбаздарын жинақтаушы.

Лю Канг - Шаолинь әулиесі. Турнирге Шанг Цунг пен Гороны тоқтату үшін жіберілді.

Скорпион - Жойылып кеткен Ширай Рю кланының мүшесі болған. Елес-ниндзя, турнирге қатысудағы басты себеп, Саб-Зироны өлтіру
**Данбар түбіндегі шайқас** (ағылш. *Battle of Dunbar*) — Эдуард І бастаған ағылшын әскері мен Иоанн I бастаған шотланд әскерінің арасындағы 1296 жылы шотландық Данбар қаласының маңында болған шайқас.

Шайқастың алдындағы жағдай
--------------------------

Берик-апон-Туидті басып алған Эдуард I Шотландияны жаулап алуды жалғастыруға асықпады және қаланың қорғанысын күшейтіп, бір ай бойы осында қалды. 5 сәуірде Иоанн I-ден салық төлеуден бас тартуы туралы хабар келді, осыдан кейін әскери-іс қайта жанданды.

Ағылшындардың мақсаты - Джон Коминнің қарындасы мен олардың жақтасы, данбардың графы Патрик IV-нің әйелі күйеуінің көзқарастарымен келіспей, шотландықтардың Данбар бекінісінде орнығуына қарсы болмады. Жауап ретінде Англия королі солтүстікке рыцарлар жасағымен көмекшісі Джон де Вареннды жіберді. Қатерді естігеннен кейін, қамал қорғаушылар Хаддингтонда тоқтаған Иоаннан көмек сұрады. Осыдан кейін, бүкіл әскер (немесе оның көп бөлігі) Данбарға беттеді, патшаның өзі жорыққа қатыспады.

Шайқас
------

Күштер 27 сәуірде кездесті. Сірә, шайқас екі атты әскер жасақтарының қақтығысы болды. Шотландықтар батысқа қарай қырдағы қорғалған жерде орналаса алды, бірақ де Варенннің адамдары қатарларының сапы бұзылған және қашқандай кейіп келтіріп, алдап шығара алды. Осыдан кейін ағылшындар біріккен фронт болып шабуыл жасады. Соғыс қанды болмады, жалғыз кәмелет жасына томаған лотиандық рыцарь сэр Патрик Грэхем ғана қаза болды, 100-ге жуық шотландық лордтар тұтқынға алынды. Қалған шотландықтар Эттрик орманына қашты. Келесі күні Эдуард Данбардың қабырғаларына жақындады, оның гарнизоны көп ұзамай берілді. Қамалда болған 130-ға жуық рыцарлар мен атқосшылар Англияға жіберілді, олардың ішінде Атолл, Росс және Ментейт графтары болды.

Салдары
-------

Данбар түбіндегі шайқас 1296 жылғы жорықтар ағылшындардың жетістіктерінің бірі болды, бұл шайқас Иоанн І Эдуард I-нің пайдасына орай тақтан бас тартуымен аяқталды.

Әдебиет
-------

* Young, Alan. *Robert Bruce’s Rivals: The Comyns 1212—1314, p. 158.*
* Barrell, A. *«Medieval Scotland»*
* Brown, M. *«Wars of Scotland»*
* Brown, C. *«Scottish Battlefields»*
* Nicholson, R. *«Scotland. The Later Middle Ages»*
* Ayton, A. *«Knights and their Warhorses»*
* Watson, F. *«Under the Hammer»*
* Brown, C. *«Knights of the Scottish Wars of Independence»*
**Плантагенеттер** (фр. *Plantagenêt*, ағыл. *Plantagenets*) — француз тектес патшалық әулет, негізгі байлығы (Анжуй графтығы) бастапқыда Францияда орналасқан Гатине-Анжу үйінің иеліктерінің бірі, кейінірек айтарлықтай кеңейе түсті. Нәтижесінде Англия (1154-1399), Нормандия (1144-1204, 1346-1360 және 1415-1450), сондай-ақ Гаскони және Гиени (1153-1453) билеушілері болды. Алайда француз патшаларымен қақтығыс кезінде, Плантагенеттер 1206 жылы Анжуй графтығын Францияға беруге мәжбүр болды.

XII ғасырдағы Плантагенеттердің француздық иеліктерін кеңейту

Тарихы
------

«Плантагенет» атауы лат. алынған *planta* («өсімдік») және латынша бекіш (*Genista*) - Анжуй графы, Жоффруа V-нің эмблемасында салынған гүл. Англия королі, Генрих I-нің қызы Матильдамен тиімді үйленудің арқасында Жоффруа ағылшын тағын иеленуге мүмкіндік алды. Жоффруа мен Матильданың ұлы Генрих II тиісті патша әулетінің негізін қалаушы, Англияның патшасы (1154-1189) болған алғашқы Плантагенет.

Тікелей осы әулеттен тарайтын соңғы патша Ричард II болды. Олардан кейін елді басқарған Ланкастерлер мен Йорктер Эдуард III-нің кіші ұлдарынан тарайтын Плантагенет үйінің бүйір тармағының өкілдері болды. Қазіргі Бофорт герцогтары Плантагенеттердің ерлер желісінен тарайтын тікелей ұрпақтары, бірақ заңсыз туылған екі балалары кейін заңды болып танылған Джон Бофорт пен Генри Бофорттан тарайды.

Әулеттің әйгілі өкілдері
------------------------

Англия королдері:

* Генрих II (1154—1189);
* Ричард I Арыстан жүректі (1189—1199), алдыңғының ұлы;
* Иоанн Жерсіз (1199—1216), алдыңғының бауыры;
* Генрих III (1216—1272), алдыңғының ұлы;
* Эдуард I (1272—1307), алдыңғының ұлы;
* Эдуард II (1307—1327), алдыңғының ұлы;
* Эдуард III (1327—1377), алдыңғының ұлы;
* Ричард II (1377—1399), алдыңғының немересі, Эдуард Қара Ханзаданың ұлы.

Әулеттік ағаш
-------------

16-шы Хантингдон графы, Фрэнсис Джон Кларенс Вестенре Плантагенет Гастингске арналған мемориал , Әулие Елена шіркеуінде, Эшби-де-ла-Зуш
Кейбір ағылшын ақсүйектер Плантагенет тегін әйелдер жағынан тараған ұрпақ екенін көрсететін белгі ретінде пайдаланады. Мысалы:

* Френсис Джон Кларенс Вестенра Плантагенет Гастингс, 16-шы Хантингдон графы (ағыл. *Francis John Clarence Westenra Plantagenet Hastings, 16th Earl of Huntingdon; 1901—1990*);
* Люциус Эдвард Вильям Плантагенет Кэри, 15-ші Фолкленд виконты (ағыл. *Lucius Edward William Plantagenet Cary, 15th Viscount Falkland; род. 1935*);
* Алан Плантагенет Стюарт, 10-шы Гэллоуэй графы (ағыл. *Alan Plantagenet Stewart, 10th Earl of Galloway; 1835—1901*).

Тағы қараңыз
------------

* Гатине-Анжу
* Анжуй династиясы

Сілтеме
-------

* Плантагенеттердің отбасылық байланыстары
**Энциклопедия Ираника** (ағылш. *Encyclopædia Iranica*) — иран халықтарының бағзы заманнан қазіргі кезеңге дейінгі мәдениеті, дәстүрі мен тарихын барлық жағынан қамтитын ағылшын-тілді энциклопедия жазуды мақсат ететін жоба. Энциклопедияда ирандық емес, бірақ дәстүрі мен тарихы ирандықтар мен Иран елімен тығыз байланысты халықтар мен елдер туралы айтылған (мысалы: Армения және т.б.). Жоба 1973 жылы Колумбия университетімен ирандық зерттеулердің Орталығы негізінде құрылып, иранистиканың академиялық дисциплиналарымен стандартты энциклопедия ретінде қарастырылады. Энциклопедия тек қана Иранды емес, сонымен қатар әр заманда ирандық тілдер басым болған аймақтарды қарастырады: Ауғанстан, Тәжікстан, Анатолия, Күрдістан және Кавказдың, Оңтүстік Азияның, Орта Азияның және Месопотамияның кейбір аудандары. Оған қоса иран әлемінің басқа мәдениеттермен қатынасы талқыланады (Қытай, Еуропа және т.б.).

Жоба аясында жоспарланған 45 томның 15 томы жарияланған. Мақалалардың көбісі Юникод кодымен интернетте еркін таратылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *Ashraf, Ahmad* Official response of the Encyclopaedia Iranica to the *Associated Press* article of наурыз 25, 2007 entitled "U.S.-funded encyclopedia revels in Iran's greatness" (PDF).  Encyclopedia Iranica (5 сәуір 2007). Басты дереккөзінен мұрағатталған 11 сәуір 2012.  (ағыл.)

Тағы қараңыз
------------

* Иран
* Иранистика