Coco Chanel
**Коко Шанель** (фр. , шын аты *Габриель Бонер Шанель*, фр. ; 19 тамыз 1883 - 10 қаңтар 1971), «CHANEL» сән үйінің негізін қалаған атақты француз дизайнері, XX ғасырдың сән саласына көптеген жаңалықтар енгізген сәнгер.

Өмірбаян
--------

Коко Шанель 1883 жылы 19 тамызда Сомюр қаласында дүниеге келген. Габриель он екі жасқа толғанда оның анасы қайтыс болып, Шанель балалары туысқандарының үйінде тұруға мәжбүр болады. 18 жасында Габриель киім дүкеніне сатушы болып жұмысқа орналасады, ал бос уақытында кабареде ән айтумен айналысады. Габриельдің есімі Коко деп аталып кеткендігінің себебі - оның сүйікті әндері «Ko Ko Ri Ko» және «Qui qua vu Coco» болған еді. Осылай жалғаса беріп, күндердің-күнінде Габриель өзінің бір өнер көрсетуінде офицер Этьен Бальзанға (Etienne Balsan) ұнап қалады. Уақыт өте келе екеуі қосылып, ол офицер Этьен Бальзанмен Парижге көшіп кетеді. Габриель 1910 жылы Парижде өзінің алғашқы дүкенін ашты, бұл дүкенде әйлдерге арналған бас киімдер сатылатын. Қазіргі кезде бұл сән үйі Париж қаласында, Комбон көшесінде орналасқан.

Енгізген жаңалықтары
--------------------

### Иіссу «Chanel № 5»

Chanel № 5
1921 жылы «Chanel № 5» иіссуы жарыққа шықты. Бұл әйелдерге арналған иіссу. Шанельдің алғаш рет синтезделген иіссуды шығаруы XX ғасыр адамдары үшін үлкен жаңалық болды. Бұл иіссудың хош иісі бір де гүлдің иісіне сәйкес келмеді.

### Қара көйлек

Коко Шанель кішкентай қара көйлекті үлкен жаңалыққа айналдырды. Әйелдер аксессуарларына байланысты бұл кішкентай қара көйлекті кешке де, күндіз де кие бастады. 1926 жылы американдық Vogue журналы кішкентай қара көйлекті, оның тиімділігіне және танымалдығына байланысты, оны "Ford" автомобиліне теңеді.

### Әйелдер сөмкесі

1954 жылы Коко Шанель: "Мен радикюльдерді қолда ұстаудан шаршадым, сонымен қатар мен оларды жиі жоғалтамын "- деп айтты. Ал 1955 жылдың ақпанында, ол халықтың назарына өзінің жаңалығын - әйелдерге арналған сөмкені паш етті. Бұл сөмке тіктөртбұрышты болды және алқа түрінде жасалған баудан тұрды.

Антракт
-------

1939 жылы Коко Шанель өзінің барлық дүкендерін және сән үйін жауып тастады. Бұл II дүниежүзілік соғысқа байланысты болды. Сол жылы ол Парижден көшіп кетіп, 14 жыл Швейцарияда және Францияның оңтүстігінде өмір сүрді. II дуниежүзілік соғыс кезінде ол кейбір немістермен жақсы қарым-қатынаста болады, сондықтан оны неміс әскерінің шпионы деп, түрмеге отырғызады. Коко Шанель өзінің досы Уинстон Черчилльден көмек сұрайды, Черчилль көмектесу үшін үкіметтен оны босатуды сұрайды, бірақ оған үкіметтің қойған талабы бойынша, Коко Шанельдің Францияны босатуы қажет деп айтқан. Коко Франциядан кетуге мәжбүр болады.

Сән әлеміне қайта оралу
-----------------------

1954 жылы 71 жасқа толған Коко Шанель сән әлеміне қайта оралады. Сол кездері оның жаңа сөмкелері, зергерлік бұйымдары, аяқ киім топтамалары шығарыла бастайды. Ал оның ойлап тапқан «Шанель» костюмі жаңа заманның бейнесіне, рәмізіне айналды деп айтуға болады: жартылай жүн матадан жасалған тар юбка, тоқыма баумен, алтын түймелермен безендірілген жағасыз жакет.

1950-1960 жылдары Коко Голливуд студияларымен жұмыс істей бастайды, ол Одри Хепберн және Лив.мюзиклде Шанель рөлінде ойнайды.

1971 жылдың 10 қаңтарында 87 жасында атақты, әйгілі Габриель немесе Коко Шанель Риц отелінде қайтыс болады. Коко Шанель Швейцариядағы Лозанна қаласында жерленген. Оның құлпытасының үстінде бес арыстан бейнеленген.

1983 жылы «CHANEL» сән үйінің басқарушысы және негізгі дизайнері Карл Лагерфельд болды.

Дереккөздер
-----------

Әдебиеттер
----------

* *Гидель А.* Коко Шанель = Coco Chanel / Анри Гидель; [пер. с фр. С. Лосева]. — М.: Эксмо, 2008. — 445, [2] с. — (Женщина-Богиня). ISBN 978-5-699-18625-9
* *Делэ К.* Одинокая Chanel / Клод Делэ; пер. [с фр.] Нины Кулиш. — М.: Слово, 2010. — 291, [4] с. ISBN 978-5-387-00142-0
* *Карбо К.* Коко Шанель. Шик и элегантность навсегда / Карен Карбо; [ағылш. аудару Е. Карманова]. — Москва [и др.]: Питер, 2010. — 238, [2] с. ISBN 978-5-498-07823-6 (Karbo, Karen *The gospel according to Coco Chanel*)
* Коко Шанель. Основательница Дома моды Chanel / [сост. С. Фоменко]. — Москва, 2010. — 21 с. — (Серия «Путь к успеху») (Библиотека генерального директора. Путь к успеху; Дайджест к т. 9 (21)).
* *Надеждин Н. Я.* Коко Шанель: «Мода проходит — стиль остается» / Николай Надеждин. — М.: Майор : Изд. Осипенко А. И. 2008. — 191 с. — (Неформальные биографии). ISBN 978-5-98551-035-5
* *Санчес-Андраде К.* Коко Шанель / Кристина Санчес Андраде; [пер. с исп. Ю. В. Шабала]. — М.: Мир кн. 2009. — 331, [1] с. — (Женские лики — символы веков). ISBN 978-5-486-02813-7
* Шанель. По законам искусства = Chanel. L’art comme univers. — М.: Гос. музей изобразительных искусств им. А. С. Пушкина, [2007]. — 316 с.
* *Шарль-Ру Э.* Непостижимая Шанель = L’Irreguliere ou mon itineraire Chanel. / [Пер. с фр. С. Г. Ломидзе]. — М.: Прогресс ; Смоленск: Литера, Б. г. [1997] — 493, [2] с. — (Женщина-миф).
	+ Непутевая Шанель / Эдмонда Шарль-Ру; [пер. с фр. Л. Г. Ломидзе]. — М.: АСТ ; Владимир: Астрель ; 2009. — 620, [1] с. ISBN 978-5-17-062752-3 (АСТ)
* *Эдрих М.* Загадочная Коко Шанель / Марсель Эдрих; пер. с фр. Н. Тодрия. — М.: Альпина нон-фикшн : Глагол, 2008. — 406, [1] с. — (Le Temps des Modes). ISBN 978-5-9614-0736-5
* *Charles-Roux E.* Chanel / Edmonde Charles-Roux; Transl. from the French by Nancy Amphoux. — London: Harvill press, 1995. — XVIII, 380, XII p. — (Harvill paperbacks; 37). ISBN 1-86046-056-9
* *Kennett F.* Coco: The life a. loves of Gabrielle Chanel / Frances Kennett; Ill. by Natacha Ledwidge. — London: Gollancz, 1989. — 160 p. ISBN 0-575-04595-7

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Официальный сайт дома моды «Шанель»
* Статья «Шанель в центре внимания» в женском журнале interlinks.ru
* Ольга Вайнштейн. Семиотика Шанель № 5 Мұрағатталған 14 қыркүйектің 2010 жылы.
* Биография Коко Шанель на портале «Личности»
* Статья Ольги Леухиной. С эффектом шок! Мұрағатталған 10 қазанның 2009 жылы.
* Модные духи «Chanel N5»