recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Элвин Фортес** (нидер. ; 25 мамыр 1994, Роттердам, Нидерланд) — нидерландтық және кабо-верделік футболшы, "Қайсар" клубының жартылай қорғаушысы.

Карьерасы
---------

### Клубтық

2013 жылы карьерасын Финляндияның "Кеми" клубында бастады.

Кейін Нидерланд, Түркия, Грекия, Чехия клубтарында доп тепті.

2020 жылдың басында "Дила" (Грузия) командасынан "Қайсар" клубына ауысты. 2020 жылы 29 ақпанда Қазақстан суперкубогында "Астанаға" қарсы ойында тұңғыш рет алаңға шықты. Ойынның 60 минутында Режиналдоның орнына алаңға шықты. Бұл ойында "Қайсар" 0:1 есебімен ұтылып қалды. 

### Ұлттық құрама

2018 жылы 1 шілдеде Алжирге қарсы жолдастық ойында Ұлттық құрама сапында алаңға шықты (3:2).

Дереккөздер
-----------

1. ↑

Сілтемелер
----------

* Профилі
Виктор Михайлович
**Виктор Михайлович Чернов** (19-шы қараша 1873 жыл, Хвалынск, Саратовск губерниясы, – 15-ші сәуір 1952 жыл, Нью-Йорк) – орыс саяси қайраткері, эсер 80 жылдардың аяғында Саратовта халықшылдар қозғалысына қатысты. 1901-ші жылы М.Р.Гоцпен бірге эсерлердің шетелдік ұйымын және 1902-ші жылы эсерлер партиясының органы болған «Революционная Россия» газетін басқарды. Эсерлердің агрессивті мәселелері жөніндегі бас теоретигі. 1904-ші жылы партияның программасын жазды, ол эсерлер партиясының 1906-шы жылы қаңтарда өткен 1-ші сьезінде қабылданды. Сонда ОК мүшелігіне сайланып, партияның «центристерін» басқарды. Эсер партиясының басшысы бола журсе де, Черновты оның басқа басшылары қолдамады. Бірінші дүниежүзілік соғыс жылдарынан бастап оңшыл позицияны ұстады. Ол марксизмді Ресейде қолдануға болмайды деп тапты. Ч.Циммервальд және Кинталь конференцияларына қатысты. 1917-ші жылы мамыр-тамызда уақытша үкіметтің егіншілік министрі. Помещиктердің жерін басып алушы шаруалармен күрес жүргізді. Құрылтай жиналысының (5 (18) қантар 1918 жыл) председателі, 1918-ші жылдың жазында Уфадағы Құрылтай жиналысы мүшелерінің комитетін басқарды. Поволжьдегі контррев бүліншілікті ұйымдастыруға қатысты. 1920-шы жылдан Франция мен Чехослаовакияда эмиграцияда болды. Кеңес өкіметіне қарсы үгіт жүргізді. 20 жылдарда «конструктивті социалисзм» деген реформистік теория ойлап шығарды. Екінші дүниежүзілік соғыс (1939–1945) кезінде Қарсыласу қозғалысына қатысты, содан кейін АҚШ-на кетті.

Ерте жылдар
-----------

Виктор Михайлович Чернов 1873 жылы Саратов губерниясының Хвалынск қаласында дүниеге келген. Әкесі Михаил Николаевич Чернов уездік қазынашы, анасы Анна Николаевна Булатова татар дворян отбасынан шыққан. Отбасы алдымен Новоузенскіде, кейін Саратов, Хвалынск, Камышин қалаларында тұрды. 1875 жылы анасы қайтыс болғаннан кейін Виктор мен оның әпкелері өгей шешесінің тәрбиесінде болды. Ол бос уақытының бәрін Еділ бойында қаңғыбастардың арасында өткізетін.

1882 жылы Виктор бірінші Саратов гимназиясының дайындық сыныбына оқуға түсіп, келесі жылы бірінші сыныпқа қабылдау емтихандарын сәтті тапсырды. Гимназияда оқып жүргенде Чернов демократиялық ойдың жетістіктеріне – Н.А.Добролюбовтың, Н.Г.Чернышевскийдің және халықшылдық идеологы Н.К.Михайловскийдің шығармашылығына қосылды. Саратов революциялық қозғалыстың негізгі орталықтарының бірі болып саналды.1884 жылы Виктордың үлкен ағасы Владимир заңсыз әдебиет сақтағаны үшін қамауға алынып, гимназиядан шығарылды. Гимназияда оқып жүрген жылдары Чернов бірқатар сенімсіз адамдармен - бұрынғы жер аударылған В.А.Балмашевпен (С.В.Балмашевтың әкесі), халықшыл М.А.Натансонмен және халық қалаулысы А.В.Сазоновпен кездесті. 1890 жылы Чернов Сазоновтың пәтерін тінту кезінде тұтқындалды. Осыдан кейін күдікке ілініп, арнайы бақылауға алынған. Әкесінің өтініші бойынша 1891 жылы Саратов гимназиясынан шығарылып, Дерптқа оқуға жіберіледі.

Еңбектері
---------

«Кеңестік-революционердің естелігі» (1-т.Берлин- М.П. 1922) және «Дауыл алдында»(Нью-Йорк, 1953) мемуарларының авторы.

Қолданылған әдебиет
-------------------

* Қазақ Совет энциклопедиясы, 1978 жыл, Алматы,12 том, 109 бет
**Дәстүрлі авторитарлық режим** 
Табиғи-тарихи дамудың негізінде барлығы осы баспал-
дақ арқылы өтті. Мұндай авторитарлық режимдер саяси
тұйықтық пен оқшаулану жағдайында қалыптасып, қызмет
етеді. Дәстүрлі авторитарлық режимді жабық қоғамға тән
кесел — саяси оқшаулану жағдайына бейімделу деп есептеуге
болады. Осы саяси жүйенің тұрақтылығын тұйықтық, сыртқы әсерлердің өте төмен деңгейі қамтамасыз етеді. Бұл 
режимдер пайда болудың әр түрлі негіздеріне ие және эр
түрлі кезеңдерде өмір сүруі мүмкін.
Көптеген патриархалды-феодалдық , феодалдық
мемлекеттердің дамуының бастапқы кезендері үшін дәстүрлі
саяси режим тән болды. Құқықтық мәдениет мүлдем бол-
мады. Билік құрушы субъект өз ережелеріне сүйеніп басқ-
арды, билік күшпен тартып алынды, қейіннен біртіндеп
тақгы мұраға қалдыру қалыптаса бастады) Мұндай режим-
дер салыстырмалы тұрақтылығымен ерекшеленеді, себебі
олар модернизацияға жеңіл ұшырайды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Теориялық саясаттану. Оқулық. — Алматы: Издательский центр ОФППИ «Интерлигал», 2005. ISBN 9965-537-99-2
**Ақкісұлы Сайлаухан** (1940-1995) Түгіскен колхозында туған. Қарағанды пединститутының тарих-филология факультетін бітірген. Еңбек жолын халық депутаттары Қарағанды қалалық кеңесінде бастайды.
1973 жылы жаңадан қүрылған Жезқазған облысының атқару комитеті төрағасының көмекшісі қызметіне шақырылъш, бұл жауапты міндетті бірнеше жыл абыроймен атқарды.
Қызмет бабымен Қарағаңдыға қайта оралған соң шығармашылықпен айналысты. 1993 **"Жол болсын"** атты өлендер жинағы жарык, көрдіі. **"Атыңнан айналайын, Жаңаарқам"** жинағына өлендері басылған.

Дереккөздер
-----------

1. Қазақ данышпандары кітабы , АЛМАТЫКІТАП 2009ж.

2. ↑
**Све́дберг** — суда өлшенген бөлшектердің тұндыру жылдамдығының центрифуга немесе ультрацентрифугадағы ортадан тепкіш үдеуіне қатынасымен анықталатын жүйеден тыс өлшем бірлігі, *s* седиментация коэффиценті. Сведберг уақыт өлшемдігіне ие және оның сандық шамасы 10−13 с тең.

Дәстүрлі түрде седиментациялық талдауда вирустар, жасуша органеллалары, ақуыз макромолекулалары, полимерлер мен нуклеин қышқылдары сияқты наноөлшемді бөлшектердің (1—100 нм) седиментация коэффицентін өлшегенде қолданылады.

Берілген бірліктің халықаралық қабылданған қысқартылған белгісі — S (кейде Sv). 

Швед физик-химигі Теодор Сведбергтің құрметіне аталған.

Анықтамасы
----------

Бірдей бөлшектердің сұйықтықтағы тұндыру жылдамдығы V үдеуге a тура пропорционал:

{\displaystyle V=s\cdot a.}
Осы формуладағы пропорционалдық коэффициентін {\displaystyle s} седиментация коэффициенті деп атайды және берілген формуламен анықтайды:

{\displaystyle s=V/a.}
Ол тұнатын бөлшектердің тығыздығы мен өлшемдеріне байланысты. Осылайша *s* = 1 Св өлшеміне ие бөлшектердің тұндыру жылдамдығы стандартты жердің ауырлық күшінің үдеуі (*g* ≈ 10 м/с2) әсерінде ≈10−12 м/с тең.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
**Кордоба** (ис. *Córdoba* [ˈkorðoβa]) — Оңтүстік Испания мемлекетіндегі Андалусия ауданындағы қала. Кордова қаласы Сьерра-Морена тау жотасының баурайында, Гвадалквивир өзенінің оң жағалауында, шұрайлы және өте ыстық аймақта орналасқан; Кордова провинциясының астанасы. Қала Ежелгі Рим үстемдігі кезінде құрылған.

Бүгінгі таңда Кордова 321 мың тұрғыны бар орта көлемдегі қазіргі заманғы қала. Кордова – Иберия түбегінің түгелге жуық аумағын алып жатқан Кордова халифатының астанасы болған және бұл қалада сол заманның ескерткіштері көп.

Тарихы
------

VIII ғасырда Кордова Испаниядағы араб үстемдігінің орталығына айналды.
Өзінің гүлдену кезеңіне 1 млн-дай халқы, сарайлар, мешіттер, керуен-сарайлар бар кезде Х ғасырда жетті, және араб ғылымының, поэзиясының, өнерінің орталығы болды. Кордова, халифат құлағаннан кейін, 1236 жылы Фердинанд III қаланы бағындырғанға дейін мұсылмандардың қол астында болды.

Қазіргі замандағы жағдайы
-------------------------

Еуропалық Одақтың бастамасы - Еуропаның мәдени астанасы - Кордобаны да шалып өтті. Қала 2016 жылы аталған мәртебені иемдену құқығына үміттеніп отыр. 
2011 жылдың 25-ші тамызында көп күндік Вуэльта велосипед жарысының 6-шы кезеңі аяқталды.

Қаланың көрікті жерлері
-----------------------

* Әйгілі Кордова шіркеулік мешіті (Мескита), VIII ғасырда салынған ертеректе Еуропадағы ірі мешіттердің бірі, кейіннен католиктік ғибадатхана ретінде қайта салынған
* Калаорра мұнарасы
* Мавритандық стильдегі көпір 719 жылы Гвадалквивир өзені арқылы салынған
* Мавритандық патшалардың бау-бақшалармен қоршалған ежелгі сарайы; бұрынғы инквизиция сарайы - Католиктік патшалардың Алькáсара мұнарасының жанында
* Кордовадан 8 км батыста орналасқан ескі қаланың орны - Медина Ас-Сахара
* Кордова қаласының төңірегінде жылқы тұқымының өсіріледі

Атақты адамдары
---------------

Кордова – әйгілі философтар мен ақындардың туған жері: Сенека стоицизм философиясын жақтаушы және оның немере інісі Лукан, араб философы Аверроэс, еврей теологы Маймонид. Кордовада астроном Аз-Заркали (1029—1099) жұмыс істеген. Сонымен қатар, Кордова көрнекті фламенко әртістерімен танымал. 

Puerta del Puente.
Алғашқы патшалық аурухана San Sebastián,қазіргі таңдағы Кордованың Конгресс залы.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Кордова, Испания
* Кеңестің ресми сайты.  (исп.)
* Кордова туризмі (ағылш.)
* Кордова ескерткіштері (ағылш.)
* Кордова саяхатының ақпараты  (ағылш.)
**Александр Меркель** (22 ақпан 1992 жыл, Алматы) – Қазақстанда туған германиялық жартылай қорғаушы.

Жеке өмірі
----------

1992 жылы, 22 ақпандa Алматы облысында дүниеге келген. Александрдың әкесі де футболшы болған. Кезінде Алматының «Қайраты» сапында өнер көрсеткен. Александр 6 жасына дейін Қазақстанда тұрған. Кейіннен тарихи отандарына қоныс аударды. Бірақ, Қазақстан азаматтығын сақтап қалған. Германияда «Вестервальд» командасының футбол мектебіне барды.

Мансабы
-------

12 жасында «Штугарттың» жасөспірімдер клубына шақырылды. Жалпы Меркель Германияның 15 жастан 20 жасқа дейінгі аралықтағы барлық құрамасында өнер көрсеткен.

2008 жылы Германиядан Апенин түбегіне қоныс аударды. Ол жақта атақты «Милан)
» клубына ойнады. Алғашқы дебюттік кездесуін 2010 жылдың 8 желтоқсанында Чемпиондар лигасының топтық кезеңнің соңғы матчында «Аякске» қарсы өткізді. Ал 2011 жылдың 6 қаңтарында А Сериясындағы алғашқы ойынына шықты. Бірінші голын Италия кубогы аясында «Бари» қақпасына соқты.

2011/2012 жылғы маусымның алдында «Милан» мен «Дженоа» клубтары Стефан Эль-Шаарави мен Александр Меркельді ауыстыру жайлы ортақ келісімге келеді. 2012 жылы «Милан» Александрды өздеріне қайтадан қайтарып алады.

2013 жылы Италияның "Удинезе" кубында өнер көрсетті. 2014 жылы Англиялық Уотфорд клуында ауыстырылды. Қазір нидерландылық "Хераклес" клубында ойнайды.

Жетістіктері
------------

* Италия чемпионы: 2010/11
* Италия вице-чемпионы: 2011/12

Сілтемелер
----------

* 
*

Дереккөздер
-----------
Әл-Андалуси картасы, 1000 ж.ш.
**Әл-Андалуси** (араб.: الأندلس‎) немесе **Андалусия әмәуи мемлекеті** — Орта ғасырларда (711—1492) Андалусияда (оңтүстік Испания) билік құрған әмәуи мемлекеті.

Әмәуилер мемлекеті құлағаннан кейін Әд-Дахил (Мухажир) лақабымен танымал Абдуррахман бин Муавие 755 ж әскерлерімен Андулусия жеріндегі ӘлМунаққаб портына келіп тоқтайды. Андалус әміршісі Иусуп әл-Фихримен болған соғыста жеңіп 756 ж Кордобаға барып өзінің әмірлігін жариялайды. Бұл хабарды естіген әмәуи жақтастары бұл өлкеге келіп қоныстанып оның күшті мемлекет құруына көмекші болады.

Әмәуилер Ислам дінін Испания арқылы Еуропаға енгізді. Фас (Марокко), Кардоба және Гранада университетін құрып батысты ғылыммен нұрландырды. Христиан әлемінің оянып бүгінгі дамуының негізін салуына себепші болды. Барлық мемлекеттерден адамдар білім алу үшін Кардобаға ағылып келіп жатты. Кардобада үлкен медицина факултеті құрылды. Бұл Еуропада алғаш құрылған медицина факултеті саналады. Еуропа королдері, мемлекет қызметкерлері емделу үшін Кардобаға келіп мәдениеттілігін, көркем мінездігін, қонақжайлығын көріп таңданысын жасыра алмайтын. Алты жүз мың кітабы бар кітапханасы болды. Теңдесі болмаған, нәзік шеберлікпен салынған сарайлары, мешіттері, бақшалары көз тартатын. Андалусияда Мухиддини ибни Араби, Нуреддин Батружи, Әбу Абдуллах бин Мұхаммед Куртуби т.б. секілді ғалымдар жетілді.

Андалусияның соңғы дәуірінде халқы Исламның әмірлерінен алыстап, тіпті әһли сүннет сенімінен айрылғаны үшін Пирен тауларынан ары аса алмады. Тақ таластарымен ел ішіндегі бүліктер нәтижесінде 1031 ж ел бірнеше әмірліктерге бөлініп кетті. Христиан мемлекеттеріне бұл әмірліктерді жаулау қиынға соқпады. Бұлардың ішінен Бәни Ахмар мемлекеті ғана 1492 ж дейін өмір сүрді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Сен білесің бе?» энциклопедиясы./Құраст.: Қ. Ж. Райымбеков, Қ. Т. Байғабылова. – Алматы: «Аруна» баспасы. – 700 бет. ISBN 9965-26-407-4
**Павел Вежинов** (болг. *Павел Вежинов*, туылған кезде **Никола Делчев Гугов** болг. *Никола Делчев Гугов*; 9 қараша 1914 жыл, София, Болгария — 20 желтоқсан 1983 жыл, София, Болгария) - болгар жазушысы.

1938-1944 жылдар аралығында София университетінің филология және философия факультетін тәмамдаған. 1944 жылдан бастап «Фронтовик» газетінің редакторы қызметін атқарды. 1947-1954 жылдары *«Стъершел» газетінің, «Септември»* журналының бас редакторы болып, 1954 жылы кинематография саласына ауысты.

«Тосқауыл» хикаяты
Болгар жазушысы Павел Вежиновтың *«Тосқауыл»* атты хикаяты - әлемдегі көп­теген халықтардың тіліне аударылған тамаша туынды. Ақиқат пен арман, шындық пен қиял қаз-қатар өрілген бұл фантасмагориялық шығарманың тосын оқиғасы ғана емес, кейіпкерлерінің ой-санасы, дүниетанымы, фәни жалғанға деген көзқарасы да қызықты. Оқырман қауымға таныс әрі бейтаныс жандардың басынан өткен қиял-ғажайып ертегіге ұқсас хикая бірден өзіне баурап алады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Съвременна българска енциклопедия —  Veliko Tŭrnovo: Elpis. — ISBN 9789549607819.
2. ↑   Әлем әдебиеті. Павел Вежинов
**Микроконтроллер** (ағылш. *Microcontroller*) — электрондық құрылғыларды басқаруға арналған микросұлба.Әдеттегі микроконтроллер процессордың және перифериялық құрылғылардың функцияларын бір чипте біріктіреді және жедел жады және/немесе ROM жадыдан тұрады. Негізінде, бұл салыстырмалы түрде қарапайым тапсырмаларды орындауға қабілетті бір чипті компьютер. 

* сыртқы құрылғылардың немесе аспаптардың контроллерлерінде пайдалануға арналған мамандандырылған микропроцессор;
* микропроцессордың базасындағы контроллер.

Тарихы
------

Бір кристалды микрокомпьютердің пайда болуы компьютерлік автоматтандыруды басқару саласында жаппай қолдану дәуірінің басталуымен байланысты. Шамасы, бұл жағдай «контроллер» (ағылшынша *controller* - реттеуші, басқару құрылғысы) терминін анықтады.

Ресейлік өндірістің төмендеуіне және жабдықтардың, соның ішінде есептеу техникасының импортының артуына байланысты «микроконтроллер» (МК) термині бұрын қолданылған «бір чипті микрокомпьютер» терминін пайдалануын ығыстырды.

Бір чипті микрокомпьютерге бірінші патент 1971 жылы американдық Texas Instruments компаниясының қызметкерлері инженерлер Майкл Кокран мен Гари Бунға берілді. Дәл солар бір чипке процессорды ғана емес, жад пен енгізу-шығару құрылғыларын да орналастыруды ұсынды.

1976 жылы американдық Intel компаниясы i8048 микроконтроллерін шығарды. 1978 жылы Motorola өзінің алғашқы микроконтроллерін MC6801 шығарды, ол бұрын шығарылған MC6800 микропроцессорымен үйлесімді нұсқаулар жинағы болды. 1980 жылы Intel компаниясы келесі микроконтроллерді шығарды: i8051. Перифериялық құрылғылардың сәтті жиынтығы, сыртқы немесе ішкі бағдарлама жадын икемді таңдау мүмкіндігі және қол жетімді баға осы микроконтроллердің нарықтағы табысын қамтамасыз етті. Технологиялық тұрғыдан алғанда, i8051 микроконтроллері өз уақыты үшін өте күрделі өнім болды - кристалда 128 мың транзистор пайдаланылды, бұл 16 разрядты i8086 микропроцессорындағы транзисторлар санынан 4 есе көп болды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Информатика және компьютерлік техника / Жалпы редакциясын басқарған түсіндірме сөздіктер топтамасын шығару жөніндегі ғылыми-баспа бағдарламасының ғылыми жетекшісі, педагогика ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлығының лауреаты А.Қ.Құсайынов.
 – Алматы: «Мектеп» баспасы» ЖАҚ, 2002 жыл. – 456 бет. ISBN 5-7667-8284-5
2. ↑  *Васильев А. Е.* , Микроконтроллеры: разработка встраиваемых приложений, изд. «БХВ-Петербург» 2008
Новоалтайск қаласының таңбасы

Новоалтайск
-----------

**Новоалтайск**(1962 жылға дейін Чесноковка)– Ресей Федерациясының Алтай өлкесіндегі қала.Обь өзенінің оң жағында орналасқан тарихи қала.

Сипаттама
---------

Халқы 72 308.Ауданы 72,2 км².Қала негізінен 5 бөлікке бөлінеді:

* Белоярск ауылы
* Боровиха станциясы
* Новогорский ауылы
* Присягино станциясы
* Токарево ауылы

Вагон жасау, темір-бетон бұйымдары зауыдтары,көркемсурет училищесі бар.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақ совет энциклопедиясы

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Администрация города Новоалтайска Мұрағатталған 17 сәуірдің 2018 жылы.
**Неоген кезеңі** - кайнозой эрасының ұзақтығы 24,6 млн. жылмен өлшенетін екінші (ортаңғы) геологиялық кезеңі. Бұдан 23 — 1,6 млн. жылдар бұрынғы уақыт аралығын қамтыған.

Неогенген терминін австрия ғалымы М.Гернес енгізген (1853). Неоген миоцен және плиоцен бөлімдеріне жіктеледі. Миоценнің төм. және ортаңғы бөлімдері теңіздік шөгінділерден, ал жоғарғы бөлігі гипсті жыныстардан құралған. Плиоцен горизонттарының төм. бөлігі саздардан, жоғ. бөлігі құмды жыныстардан құрылады. Жерорта теңізі бойындағы (Италия, Грекия) плиоцен жыныстары құрамында жанартаулық жыныстар мол тараНеогенн. Мұхитпен кейде қосылып, кейде одан бөлінген Қара теңіз бен Каспий теңізі аймақтарының тұйық алаптарындағы төм. және ортаңғы миоценнің бөліктері майкоп сериясының саз қат-қабаттарының жоғарғы бөлігінен құралған. Плиоцен басында Қара теңіз бен Азов теңіздері орнында Каспийден оқшау орналасқан, суы тұзды Понт, кейін Киммерий көлдері болды. Бұл кезде Кавказда континенттік және жанартаулық жыныстар жиылды, Оңтүстік-Батыс Азияда континенттік тұнбалар, Индонезияда теңіздік, континенттік, жанартаулық жыныстар шоғырланды. Жер тарихында. алып жас таулардың (альпі қатпарлықтары) көтерілген, ұлғайған, теңіз айдындарының сарқылып, шаралары шөгінділерге толған кезеңі. Неогеннің аяғында континенттер мен мұхиттар осы күнгі қалпына келді. Неогеннің теңіздік шөгінділері Қазақстан жерінде Арал, Каспий теңіздерінің маңында ғана кездеседі. Неогеннің континенттік шөгінділері Тұран плитасы мен Тянь-Шань аймағын, т.б. өңірлерді алып жатыр. Неоген ағымында дала, орманды дала, тайга және тундралық өсімдіктер пайда болып, кеңінен дамыды. Құрлықтағы организмдердің құрамы қатты өзгерді. Сүтқоректілер фаунасы айтарлықтай өзгеріске түсті. Қазіргі жыртқыштар, тұяқтылар мен тұмсықтылардың жаңа түрлері пайда болды. Мысалы, миоценде аю, гиена, құндыз, ит, борсық, мостодонт, мүйізтұмсық, қой пайда болса, ал плиоценде күзен, піл, гиппопотам, бұғы, гиппарион үш тұяқты жылқы (плиоцен соңында олар осы күнгі жылқы түріне айналды)] пайда болды. Қазақстанның, Еуропаның жоғарғы миоцен түзілімдерінде қазіргі шимпанзелерге ұқсас маймылдар – дриопиктердің қалдықтары табылған; мергель, әктас қабаттары бар малтатас, құм, қиыршықтас, саз жыныстары көп тараған. Кен байлықтардан мұнай мен газ (Парсы – Месопотамия мен Кордильера – Анд, Иран, Сахалин, т.б.), көмір кен орындары (барлық құрлықтарға таралған), темір кен шоғырлары (Керчь), т.б. әр түрлі тау жыныстары кездеседі.

Сілтемелер
----------

* Палеолит
* Неолит
* Мезолит

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мұнай және газ геологиясы терминдерінің орысша-қазақша түсіндірме сөздігі. Жалпы редакциясын басқарған Қазақстанға еңбегі сіңген мұнайшы - геологтар Т.Н. Жұмағалиев, Б.М. Қуандықов, 2000 жыл. — 328 бет.
2. ↑  "Қазақстан": Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9

Үлгі:Stub:Геология
*Басқа мағыналар үшін Ақкөл деген бетті қараңыз.*
**Ақкөл** — Жамбыл облысы, Талас ауданындағы ауыл, Ақкөл ауылдық округінің орталығы (1997 жылдан).

Географиялық орны
-----------------

Аудан орталығы - Қаратау қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 36 км-дей жерде, Аса өзенінің Ақкөл көлінен шыққан тұсында орналасқан.

Тарихы
------

Іргесі 1934 жылы егіндік жерді суғару үшін канал салуға байланысты қаланған. Ақкөл 1934-1997 жылдары алғаш ұжымшар, кейін кеңшар және Талас ауданының орталығы болған. Ақкөлде бұрынғы кеңшардың негізінде акционерлік қоғам, кооперативтік шаруашылықтар мен шаруа (фермер) қожалықтары құрылған. Баспахана, тұрмыс қажетін өтеу комбинаты, тері қабылдау пункті бар.

Тұлғалары: Әбілхайыр Сатыбалдин, Мейірхан Әбілқайырұлы Сатыбалдин, Көлбаев Есбөкен, Әбдиев Қанжан, компазитор Әуезхан Салабеков, Көсембекова Райхан, Тамабек Қартабаев, ақын Нарша Қашағанов, боксшы Жаңқош Тұраров секілді Қазақстанға танымал тұлғалар дүниеге келген.

Халқы
-----

1999 жылы тұрғындар саны 3103 адам болса, 2009 жылы 2327 адамды құрады.

Тұрғыны 2287 адам (2020).

Инфрақұрылымы
-------------

Аурухана, емхана, мал емдеу пункті, мәдениет үйі, 2 орта мектеп т.б. мекемелер бар. Ақкөл арқылы Тараз – Саудакент автомобиль жолы өтеді. Ең жақын теміржол станциясы — Қаратау (36 км жерде). 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * к
* т
* ө
Жамбыл облысы Талас ауданы елді мекендері |
| --- |
|  |
| 

 Ақкөл •
 Аққұм •
 Ақтөбе •
 Арал •
 Бостандық •
 Бөлтірік шешен •
 Есей би •
 Көктал •
 Көшек батыр ауылы •
 Қайыр •
 Қараой •
 Қаратау •
 Қасқабұлақ •
 Қожағаппар •
 Қызыләуіт •
 Майтөбе •
 Ойық •
 Сәду Шәкіров •
 Сейілбек •
 Талапты •
 Тамабек •
 Тамды •
 Тұрымқұл •
 Үшарал 
 |

 |

1. ↑  2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том
Күреңтүсті проксилокопа
Араның сирек кездесетін түрі. Тропика фаунасымен байланысты ежелгі туыс өкілі. Күнгей Кавказдың шығысынан бастап, солтүстік-батыс және шығыс Ираннан Пакистанға дейін, сонымен қатар Орта Азия мен Синцзан- Ұйғыр автономиялы ауданында (Қытайда) таралған. Қазақстанның оңтүстік-батысынан (Қаратау жотасынан) белгілі. Көбіне құрғақ сары топырақты тік жарлар мен т.б. тегіс емес жер бедерінде тіршілік етеді. Сонымен қатар таудың төменгі белдеуінен белгілі. Ұшу кезеңі сәуір соңынан қыркүйек соңына дейін созылады. Ымырт пен түнде белсенді. Түр әр түрлі тұқымдас өсімдіктерінің гүлдерінде кездескен Capparus spinosa L. олиготрофы болып табылады. Жерде, сары топырақты тік жарларда шағын топ болып ұялайды. Түрді қорғау үшін шектен тыс мал жаюды тоқтату, ұялаған жерлерін қорғау және шағын қорықтар ұйымдастыру қажет .
**Конрад Вольф** (нем. *Konrad Wolf*; 20 қазан 1925(19251020), Хехинген, Германия — 7 наурыз 1982, Берлин, Германия) – неміс кинорежиссері. Жазушы Вольфтың баласы. 1934 жылдан бастап КСРО-да тұрды. 1748 жылы ГДР-дің Дефа киностудиясында қызмет етті. 1955 жылы Мәскеуде Бүкіл Одақтық мемлекеттік кинография институтының режиссерлік факультетін бітірді. Ол көбінесе фашизмнің дәуірлеп тұрған кезіндегі неміс халқының қайғылы тағдыры жайлы фильмдер қойды. Конрад 1956-1961 жылдары қойған ‘‘Махаббат пен борыш’’ , "Жұлдыздар *және ’’Профессор Мамлок" фильмінде жеке адамдар тағдыры арқылы гитлеризмге алданған халық трагедиясын ашты.*

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы,3 том
**Ху Мэй** – Қытай кинорежиссері, продюсер. 

1958 жылы 2 қыркүйекте Қытай астанасы – Бейжіңде дүниеге келген. Әкесі кондуктор, анасы әнші болған. Бала кезінен пианинода ойнауды үйренеді. «Мәдени төңкеріс» аяқталған соң қайта ашылған Бейжің кино академиясының режиссерлік курсына әкесінің кеңесімен түседі. 

1982 жылы академияны тәмамдаған соң «Ба и» киностудиясында жұмыс жасайды. 1984 жылы өзінің алғашқы «Женский терем» фильмін түсіреді. Екі жыл өткен соң Қытайдағы алғашқы психологиялық фильм – «Годы, отделяющие от войны» фильмін түсіріп, халықаралық түрлі жүлделерге қол жеткізеді. Конфуцийдің туғанына 2560 жыл толғанының құрметіне «Конфуций» фильмін түсірген.

Дереккөздер
-----------
**Жетіқоңыр** – Бетпақдаланың батысындағы құмды алқап.

Географиялық орны
-----------------

Ұлытау облысы Ұлытау ауданы жерінде, Сарысу өзенінің сол жағалауында орналасқан.

Жер бедері
----------

Теңіз деңгейінен 280 – 300 м биіктікте жатыр. Оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа қарай 65 км-ге созылған, енді жері 20 км, аумағы 825 км2. Жетіқоңырдың жер бедері қырқалы-төбешікті, кейбір жерлерінде шағылдар (биіктігі 10 м-ге дейін) кездеседі. Ежелгі Сарысу өзенінің орта төрттік шөгінділерінен түзілген. Тұщы грунт суы жер бетіне таяу жатыр.

Өсімдігі
--------

Сортаңды құмды топырағында еркек шөп, теріскен, жусан, жүзгін басым әр түрлі шөптесіндер өскен. Жетіқоңыр өңірі жыл бойына жайылым ретінде пайдаланылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ Энциклопедиясы", Алматы, 2001
2024 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарындағы су добы - 27 шілде мен 11 тамыз аралығында өтеті. Су добы квалификация матчтары Париждің су орталығында өтеді, ал соңғы плей-офф париждің әйгілі "Қорғаныс Аренасында" өтеді. Жиырма екі команда (ерлер үшін он екі, әйелдер үшін он) өз турнирлерінде бір-бірімен жарысады.

Медальдар
---------

### Жалпы медальдық есеп

| **Жалпы медальдар саны** |
| --- |
| Орын | Ел | Алтын | Күміс | Қола | Барлығы |
| 1 |  |  |  |  |  |
| 2 |  |  |  |  |  |
| 3 |  |  |  |  |  |
| 4 |  |  |  |  |  |

### Медалистер

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **Сайыс** | **Алтын** | **Күміс** | **Қола** |
| Ерлер  |              |              |              |
| Әйелдер |              |              |              |

Сілтемелер
----------

1. ↑
2. ↑
**Огаста округі** (ағылш. *Augusta County*) — АҚШ-тың Виргиния штатында орналасқан. 2010 жылға арналған жағдай бойынша халықтың саны - 73 750 адам. 1738 жылы құрылды, өз атауын британ ханшайымы Августа Саксен-Готская құрметіне алған.

Географиясы
-----------

АҚШ санақ деректері бойынша округтің жалпы алаңы 2 515 км² тең, оның ішінде 2 505 км²-і құрлық және 10 км²-сі немесе 0,4 % -ы - бұл су қоймалары.

### Көрші округтер

* Staunton, Virginia қаласы — анклав
* Waynesboro, Virginia қаласы — анклав
* Пендлтон (Батыс Виргиния) — солтүстік
* Рокингем (округі, Виргиния) — солтүстік-шығыс
* Албемарл (Виргиния) — шығыс
* Нельсон (Виргиния) — оңтүстік-шығыс
* Рокбридж (Виргиния) — оңтүстік-батысқа қарай
* Бат (Виргиния) — батыс
* Хайленд (Виргиния) — солтүстік-батысқа қарай

Демографиясы
------------

2000 жылғы халық санағы деректері бойынша округте 65 615 тұрғын тұрады: 24 818 үй шаруашылықтары және 18 911 отбасылар. Халықтың тығыздығы шаршы шақырымға 26 адамды құрайды. Округ аумағында 26 738 тұрғын құрылыстары бар, құрылыс тығыздығына тоқталар болсақ, шаршы шақырымға 11 құрылыстар алаңынан келеді.  Нәсілдік құрамы: ақтар— 95,02 %, афроамерикандықтар — 3,60 %, байырғы америкалықтар (үндістер) — 0,15 %, азиаттар — 0,28 %, гавайлықтар — 0,02 %, басқа да нәсілдер — 0,32 %, өкілдері екі немесе одан да көп нәсілдер — 0,61 %. Испантілділіктер нәсіліне қарамастан 0,94 %-ды құрайды.

Ү шаруашылығы құрамынын 33,00 %-ы  18 жасқа дейінгі балалар, 63,70 %-ы ерлі-зайыптылар, 8,60 %-ы жалғызбасты әйелдер, 23,80 %-ының отбасыға еш қатысы жоқ.  Үй шаруашылығының  20,10 %-ының отбасыларға қатысы жоқ.  8,10 %-ы - жалғыз тұратын қарттар (65 жастан жоғары). Үй шаруашылығының орташа мөлшері - 2,56 адам, отбасының орташа мөлшері - 2,94 адам.

Округтің жас құрамы: 23,70 %-ы 18 жасқа толмаған, 6,90%-ы 18-ден 24 жасқа дейін, 29,80 %-ы 25-тен 44-ке дейін, 26,80 %-ы 45-тен 64 және 12,80 % -ы 65 және одан жоғары жастағылар. Округ тұрғындарының орташа жасы - 39. Әрбір 100 әйелге 101,10 ерден келеді. 18 жастан асқан әрбір 100 әйелге 99,80 ер тиесілі.

Үй шаруашылығының орташа табысы 43 045 USD құраған, отбасының орташа табысы — 48 579 USD. Ерлердің орташа статистикалық жалақысы 31 577 USD болды, ал әйелдердің орташа жалақысы 24 233 USD. Халықтың жан басына шаққандағы орташа табысы - 19 744 USD. Отбасының шамамен 4,20 %-ы немесе жалпы халықтың 5,80 %-ы кедейлік шегінен төмен өмір сүреді. Соның ішінде 6,40 %-ы - жастар (18 жасқа толмағандар) және 6,60%-ы 65 жастан жоғарылар.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Данные Бюро переписи США по округу Огаста (Вирджиния)  (ағыл.). Басты дереккөзінен мұрағатталған 11 сәуір 2012. Тексерілді, 16 қараша 2009.

Сілтемелер
----------

* Вирджиния штаты, Огаста округі үкіметінің ресми сайты
* Вирджиния штаты, Огаста округі *www.dmoz.org* сайтында
* Вирджиния штаты, Огаста округінің генеалогиялық деректері
* Вирджиния штаты, Огаста округінің тарихи және генеалогиялық ресурстары
* Вирджиния штаты, Огаста округінің тарихы
**Келли Мишель Ли Осборн** (ағылш. *Kelly Michelle Lee Osbourne*; 27 қазан 1984 жылы туды, Лондон) — британдық әнші,актриса,сәнгер. Оззи және Шэрон Осборнның қызы.

Өмірбаяны
---------

Келли 1984 жылы 27 қазанда Лондонда Оззи және Шарон Осборнның отбасысында дүниеге келді.Оның үлкен апайы Эйми 1983 жылғы және бауыры Джек 1985 жылы туған.Келлидің балалық шағы 80 жылдардығы Оззидің камбэгінің нағыз қызған шағына келді.
Сондықтан Келли бірдей деңгейдегі әр түрлі ағылышндық мектептер мен бүкіл әлемдегі қонақ үй бөлмелерінде балалық шағын өткізіп,тәрбиеленді.Бұл тәрбиелену дәстүрлі болмағанымен,ол Осборн отбасынсының ішіндегі беймәлім байланысты бекітті.Келли мен оның отбасысы Лос-Анджелеске тұрақты көшкенде 1985 жыл болатын және дәп сол жылы «Ozzmosis» альбомы дүкендер бетіне шыға бастады.Бұл альбом үш триллион тараумен шығып,Оззи отбасысының өнермен айналыспауы жайлы сөзді тоқтатты.
Дәл сол жылы жыл сайын өтетін Ozzfest металл фестивальі болып,Келли өз бауырымен сол фестивальде тапқан табысы арқылы танымал болды.

Музыка
------

**Дискография**

* 2002 — Shut Up
* 2003 — Changes
* 2005 — Sleeping in the Nothing

Дереккөздер
-----------
|  |
| --- |
| **Грамматика**
**Морфология**
* Сөз құрамы
	1. Түбір
	2. Жұрнақ
	3. Жалғау
		+ Көптік жалғау
		+ Тәуелдік жалғау
		+ Септік жалғау
		+ Жіктік жалғау
* Сөз таптары
	1. Зат есім
	2. Сын есім
	3. Сан есім
	4. Есімдік
	5. Етістік
	6. Үстеу
	7. Шылау
	8. Еліктеу сөз
	9. Одағай

**Синтаксис**
* Сөз тіркесі
* Сөйлем мүшелері
	1. Бастауыш
	2. Баяндауыш
	3. Анықтауыш
	4. Пысықтауыш
	5. Толықтауыш
 |

**Етіс** (**етіс категориясы**) деп амалдың (істің) субъекті мен объектіге қатысын, сондай-ақ, керісінше субъекті мен объектінің амалға (іске) қатысын білдіретін формалардың жүйесін айтамыз.
Етістер - етістіктен етістік тудыратын, өздерінше морфологиялық және синтаксистік сипаттары басқашалау болып келетін, бір алуан жұрнақтардың жүйесі.

Етістерді етістіктің өзге категорияларынан ерекшелендіріп тұратын сипаттары мынадай:

1. *ол онан жөн сұрады;*
2. *олар бір-бірінен жөн сұрасты;*
3. *ол одан жөн сұратты;*
4. *онан жөн сұралды;*
5. *ол өзі сұранды*

деген сөйлемдердегі етістіктерін (*сұра, сұрас, сұрат, сұрал, сұран*) бір-бірімен салыстырғанда, олар бір түбірден өрбіген түбірлес негіздер екені айқындалады. Осы бес түрлі негіздің соңғы төртеуі *сұра* түбірінен тиісті жұрнақтар арқылы (**-с, -т, -л, -н**) туып, бір-бірінен ерекшеленіп тұр; осы формаларына қарай (түпкі лексикалық мағынасы бір бола тұрса да), олардың семантикалық мәндерінде де бір-бірінен айырмашылық бар.

|  |  |
| --- | --- |
| Сондай-ақ: | *тасы, тасыс, тасыт, тасыл, тасын;* |
|  | *жу, жуыс, жудыр, жуыл, жуын* |
|  | *айт, айтыс, айттыр, айтыл* |
| тәрізді түбірлес етістіктерден де осы жүйе аңғарылады. |

Етістер жұрнақтарының түрлеріне, мағыналары мен қызметтеріне қарай, төмендегідей бес түрге бөлінед

1. Ортақ етіс **-с /-ыс/ -іс;**
2. Өзгелік етіс **-т/ -тыр/ -тір/ -дыр/ -дір / -ыр/ -ір/-сет;**
3. Ырықсыз етіс **-ыл /-ын/-іл /-ін/-л/-н;**
4. Өздік етіс **-ын /-ін/ -н**

Әдебиет
-------

* А. Ысқақов, "Қазіргі қазақ тілі", 1974 ж.
**Ричмонд** (ағылш. *Richmond*) — Квинсленд штатының орталығында орналасқан кішігірім қала. 2006 жылғы есептеулер бойынша қала тұрғындарының саны 550-ге жуық, ал бүкіл облыс тұрғыны 950 адам (2008 жыл). Ең жақын ірі қала — Маунт-Айза (шығысқа қарай 380 км-де орналасқан).

Географиясы
-----------

Ричмонд жартылай шөлді елді мекен. Ең басты өзені Флиндерс болып табылады. Өзен жағалауында облыстағы ағаш өсетін жерлер бар. Облыстың басқа жерлерінде өсімдіктер өседі. Қала бойында Таунсвилл жағалауы мен Маунт-Айза қаласын қосатын теміржол орналасқан. Қала қасында кішігірім аэропорт(ағылш. *Richmond Airport*) орналасқан.

Сипаттама
---------

Европалықтардың келуінің алдында Ричмонд жерінде австралиялық унумурра(ағылш. *Oonoomurra*) тайпасы өмір сүрді. Бұл қала өз атауын «Ричмонд Даунс» (ағылш. *Richmond Downs*) фермасынан алған. Бұл ферма 1860 жылы осы аймақта ашылған. Қазіргі таңда бұл жерде қой және ірі-қара мал асыраумен айналысады. Тағы бұл аймақта сирек кездесетін сандалы ағашын өсірумен айналысады. Ричмондта сандалы ағашынан май және ағаштар өндіретін бірнеше зауыты бар. Бұл тауарлардан мүсінше, желпуіш, қобдиша, кәдесый және т.б. заттар жасау үшін Қытайға экспорт жасайды.

Климаты
-------

Кёппен сыныптамасы бойынша Ричмонд аудынында климат жартылай-шөлейт болып табылады. Жауын-шашын аз болғандықтан өсімдіктер қысқалау болып келеді. Бір жылда бұл аймақта екі кезең бар. Біріншісі қарашадан бастап наурыз аралығында болатын маусым - «Жауын-шашын маусымы», ал екіншісі сәуірден бастап қазанға дейінгі маусым - «Құрғақшылық маусымы», бұл кезеңде жауын-шашын өте аз болады. Жазда күндіз температура 37°С-қа дейін көтерілуі мүмкін, ал түнде 22°С-қа дейін түсіп кетуі мүмкін. Қыста температура 26°С-қа дейін көтерілуі мүмкін. Орташа түнгі температура 10°С құрайды.

Дереккөздер
-----------

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* — Ричмонд советі (ағыл.)
* — Облыс сипаттамасы (ағыл.)
* Мұрағатталған 7 мамырдың 2009 жылы. — Австралияның климаттық зоналары (ағыл.)
**Лаплас теңдеуі**– дербес туындысы бар дифференциал теңдеу, үшөлшемді кеңістікте:

{\displaystyle {\frac {\partial ^{2}u}{\partial x^{2}}}+{\frac {\partial ^{2}u}{\partial y^{2}}}+{\frac {\partial ^{2}u}{\partial z^{2}}}=0}
болып өрнектеледі, әрі Гельмгольц теңдеуінің жеке түрі болып табылады. мұндағы *х, y, z* — тәуелсіз айнымалылар, ал *u=u(*x, y, z*)* — ізделінетін функция. Физика мен техниканың бірқатар есептері Лаплас тендеуіне келтіріледі. Лаплас тендеуін стационарлық процестегі температура, кеңістік нүктесіндегі электростатикалық өріс потенциалы, облыстағы тартылыс өрісінің потенциалы, т.б. қанағаттандырады. Лаплас тендеуін қанағаттандыратын функциялар гармониялық функциялар деп аталады. Лаплас тендеуін *1761 ж.* Л.Эйлер және Ж. Д’Аламбер гидромеханика есептеріне байланысты қолданған. Бұл теңдеу *1782* және *1799* ж. П.Лаплас аспан механикасы мен гравитациялық потенциал теориясына қолданғаннан кейін кеңінен танылды.
Соынмен қатар *n*-өлшемді кеңісіткте де баламасы бар. Бұл жағдайда *n* екінші туындыларын қосады.

Дифференциалдық оператор арқылы былай жазылады

{\displaystyle \Delta ={\frac {\partial ^{2}}{\partial x^{2}}}+{\frac {\partial ^{2}}{\partial y^{2}}}+{\frac {\partial ^{2}}{\partial z^{2}}}+...}
— (Лаплас операторы) — бұл теңдеу (кез келген өлшемде) бірдей былай жазылады {\displaystyle \Delta u=0}

**Лаплас теңдеуі**. Симметриялық қабықшалардағы
Лапласа кернеулерді анықтау. Лаплас теңдеуі былайша жазылады:

* {\displaystyle {\frac {\delta \_{m}}{\rho \_{m}}}+{\frac {\delta \_{t}}{\rho \_{t}}}={\frac {P}{h}};}

мұндағы {\displaystyle \delta }t - айналма кернеу,
{\displaystyle \delta }m - меридиандық кернеу, 
h - қабықшаның қалыңдығы, 
р - газдың қысымы, 
рm - меридиан
қисықтығыньщ радиусы, 
рt -меридиан доғасына
перпендикуляр қалыпты қима қисықтығьның
радиусы. Барлық күшті қабықша осіне
проекциялап тағы бір теңдеу алуға болады:

* F = {\displaystyle \delta }m{\displaystyle \pi }{\displaystyle h\sin A}

мұндағы F-сыртқы күштердің тең
әсерлісі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Рахимбекова З.М. Материалдар механикасы терминдерінің ағылшынша-орысша-қазақша түсіндірме сөздігі ISBN 9965-769-67-2
*Басқа мағыналар үшін Бостан деген бетті қараңыз.*
**Бостан** (1993 ж. дейін — *Октябрьское*) — Маңғыстау облысы Қарақия ауданындағы ауыл, Бостан ауылдық округі орталығы.

Географиялық орны
-----------------

Аудан орталығы Құрық аулынан шығысқа қарай 175 км жерде, Өзен ойысының шығысында орналасқан.

Тарихы
------

1977 – 1995 жылдары қаракөл қойын өсіретін «Қарақұдық» кеңшарының орталығы болып келген. Оның негізінде Бостанда шаруа қожалықтары құрылды.

Халқы
-----

| 1999 | 2009 | 2021 |
| --- | --- | --- |
| 1114 | ▲1876 | ▲2028 |

Ауыл шаруашылығы
----------------

Барлық Бостан ауылдық округіне қарасты елді мекендер мен шаруа қожалықтарды қосқанда 16170 үй жануары, соның ішінде: 9120 қой, 2372 ешкі, 2243 түйе, 2056 жылқы, 329 сиыр және 50 құс есепте тұр. Барлық мал басының өсімі байқалады.

Бостан ауылы бойынша асыл тұқымды мал өсіру және еттің экспорттық әлеуетін арттырудағы бағдарлама бойынша бүгінгі таңда 29 шаруа қожалық жұмыс істеп келеді.

Мал азығын ауылда ашылған «Жанболат» ЖШС жене «Ержан» ЖШС серіктестіктердің зауыттары дайындайды.

Инфрақұрылымы
-------------

2015-2016 оқу жылында ауылда 50 орындық «Өркен» балабақшасы, 25 орындық мектеп жанындағы шағын орталық жұмыс істейді. Ауыл мектебінде 372 оқушы білім алып, тәрбиеленеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Об упоpядочении тpанскрибиpования на pусском языке казахских топонимов, наименовании и пеpеименовании отдельных администpативно-теppитоpиальных единиц Республики Казахстан
2. ↑  «Маңғыстау»энциклопедиясы, Алматы, 1997;
3. ↑  2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| Маңғыстау облысы Қарақия ауданы елді мекендері |
| --- |
|  |
| 

Аққұдық  • Болашақ  • Бопай  • Бостан  • Жетібай  • Құланды  • **Құрық**  • Мұнайшы  • Сенек
 |

 |
**Серхио Херман Ромеро** (исп. *Sergio Germán Romero*; 22 ақпан 1987, Бернардо де Иригоен) — қақпа шебіндегі аргентиналық футболшы, қақпашы.

Мансабы
-------

Серхио Ромеро Аргентинаның 20 жасқа дейінгі ұлттық құрама сапында 2007 жылы Әлем чемпионатына қатысып бірінші орынға ие болады. 2008 жылы Пекинде өткен Олимпиадаға екінші қақпашысы ретінде қатысады. Ол жерде Аргентинаның негізгі қақпашысы Оскар Устари жарыстың ¼ финалында қатты жарақат алып, Серхио Ромеро ойынға қатысу қажет болады. Ромеро қақпада жарыстың соңына дейін тұрып бірде-бір доп өткізбейді.

2007 жылы Серхио недерландық "А3" футбол командасына 1,5 млн. евроға ауысады. 2007/08 маусымында екінші қақпашы ретінде өнер көрсетсе, 2008/09 маусында негізгі қақпашының рөлін атқарды, сонымен қатар Серхио "А3" командасының Недерланды чемпионатындағы барлық ойынға қатысқан жалғыз ғана ойыншы. 12 турдан бастап 21 турға дейін өзінің қақпасына бірді-бір доп өткізген жоқ.

9 шілде күні 2014 жылы Серхио Ромеро Недерланды ұлттық құрамасына қарсы ойында екі пеналтиден соққыны қайтарып Аргентина ұлттық құрамасын Әлем Чемпионатының финалына шығарды. Финалда Германия ұлттық құрамасымен кездесіп (0-1) есебімен жеңіліп қалады, бірақ германдар Серхионың қақпасына тек "116" минутта ғана гол соғады. Ол ойында Серхио Ромеро ең үздік ойыншы атанады.

Жетістіктері
------------

### Клубтық

Нидерланд "А3"

* Недерландының чемпиондары: 2008/09
* Недерланды Суперкубогының иегерлері: 2009

Аргентина Аргентина

* Әлем чемпионатының 2-ші орын иегерлері: 2014

Дереккөздер
-----------


1. ↑
2. ↑
**Мэри Роуз Бирн** (ағылш. *Mary Rose Byrne*; 24 шілде 1979, Сидней, Австралия) — австралиялық актриса.

1994 жылы «Кукла Даллас» фильмінде сынға түсті. 2000 жылы «Богиня 1967 ж.» фильмінде көзі көрмейтін қыздың рөлін иеленеді. Осы рөлі үшін Вольпи кубогына ие болады. 2007 жылы «Схватка» сериалында Эллен Парсонстың рөлін ойнайды.

Өмірбаяны
---------

Эстер Джудит Роуз Бирн Балмейннің Сидней қаласында дүние есігін ашады (Австралия). Оның анасы, Джейн Бирн, бастауыш мектептің әкімшісі болып жұмыс жасаса, әкесі Робин Бирн маркетолог болып істеген. Сегіз жасынан Австралияның жас баларға арналған театрында оқи бастайды. Брэдфилдтегі колледжге түсерінің алдында Роуз Балмейндегі орта мектепте білім алады. Кейін Сидней Университетінде білім алады. 1999 жылдан Уильям Мейси мен Дэвид Маметтің Атлант театрында оқиды. Роуздың Джордж Бирн атты үлкен ағасы, Элис Бирн және Люси Бирн атты апайлары бар. Төртеуі де өнерге бейімделген: ағасы-фотограф, бірінші әпкесі- суретші, екішісі Лондонның баспа фирмасында жұмыс жасайды. Роуздың ата-анасы атеисттер болса да, ол өзін агностик деп санайды.

Мансап
------

Өзінің ең бірінші рөлін он екі жаста болғанында «Кукла Даллас» (1994) фильмінде ойнайды. Автралияның көптеген телесериалдарында түседі («Школы разбитых сердец» (1994), «Точка Эхо» (1995) и картине «Пальцы веером»). Кейін «Свидание» (1999), «Снова в колледж» (2000) және «Богиня 1967 ж.» (2000) фильмдерінде кішігірім рөлдерге ие болды. Даррен Хейздің «I Miss You», Алекс Ллойдың «Black the Sun» клиптерінде түседі. 2002 жылы бірінші голливуд фильмінде түседі: Джордж Лукастың «Звёздные войны. Эпизод II: Атака клонов» Натали Портман кейіпкерінің күңін ойнайды. Сол жылы Мэтт Диллонмен «Город призраков» фильмінде рөлге ие болады. Кейін актриса көптеген сериалдар мен фильмдерге түсіп, дүние жүзіне танымал атанады.

Жеке өмірі
----------

Роуз австралиялық жазушы және режиссер-Грегор Джорданмен кездеседі. Кейін Брендан Коуэллмен романы болады. Олар алты жыл бірге болып, 2010 жылдың қаңтарында жұптары ажырайды. 2012 жылдың күзінен қазіргі кезге дейін Бобби Каннавалемен кездеседі.

Дереккөздер
-----------

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Роуз Бирн
* Роуз Бирн
**Диқан ауылдық округі** – Жамбыл облысы Байзақ ауданындағы әкімшілік бірлік.

Әкімшілік құрамы
----------------

Құрамына Диқан, Аймантөбе, Жеңіс ауылдары кіреді. Орталығы – Диқан ауылы.

Халқы
-----

Тұрғыны 2841 адам (2009).

Табиғаты
--------

Ауыл төңірегінде "Қозықырған", "Елшітөбе" деген төбелер бар. Ол атаулардың шығу тарихы туралы ауылдың көнекөз қарияларынң айтуынша, бір кездері осы маңда дүбірлі бір жиын өтіп, осында келген көпшіліктің тамағын тек жас қозы етінен дайындаған екен. Содан халық ол жерді "Қозықырған" атап кеткен.

*Елшітөбе* атауы - жаугершілік заманда ауыл маңындағы осы бір биік төбеге қарауылдар тұрған және сырттан келген адамдарға ауылдың игі жақсылары осы төбе үстінде кездесіп, кеңесіп отырған. Содан халық осылай атап кеткен.

"Елшітөбенің" батыс жағында *Шыныбек бастауы* деген қара бастау жатыр. Бастаудың таза, салқын суы жер астынан буырқанып шығып жатады. Бұл бұлақтың осылай аталуы адам есімімен байланысты болса керек.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл. ISBN 5-89800-123-9, X том
2. ↑  2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том Мұрағатталған 14 мамырдың 2019 жылы.
3. ↑  Жамбыл облысының топономикалық атауларының анықтамалығы


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * к
* т
* ө
Жамбыл облысы Байзақ ауданы ауылдық округтері |
| --- |
|  |
| 

 Бәйтерек •
 Ботамойнақ •
 Бурыл •
 Диқан •
 Жалғызтөбе •
 Жаңатұрмыс •
 Көктал •
 Көптерек •
 Қостөбе •
 Қызыл Жұлдыз •
 Мырзатай •
 Сазтерек •
 Сарыкемер •
 Суханбаев •
 Темірбек •
 Түймекент •
 Үлгілі •
 Ынтымақ
 |

 |
**Кеңес** — Жамбыл облысы Байзақ ауданындағы ауыл, Көптерек ауылдық округі орталығы.

Географиялық орны
-----------------

Аудан орталығы – Сарыкемер ауылынан солтүстік-батысқа қарай 25 км-дей жерде, Талас өзені тармақтарының бірінің жағалауында, баялыш, күйреуік ақ жусан басым өскен бозғылт сұр топырақты шөлейт белдемде орналасқан.

Халқы
-----

1999 жылы тұрғындар саны 2213 адам болса, 2009 жылы 2276 адамды құрады.

Тарихы
------

Кеңес ауылы 1950 жылы - сол жердегі кішігірім Құмбел, Қарақұм, Үштөбе және Кеңес атты төрт ауыл біріктіріліп, қой өсіру ұжымшарының орталығына айналдырылды. Олар ауылдағы "Қарабақыр" деген өзеннің батысына қоныстанады. "Қарабақыр" деген атау ХІХ ғасырдың аяғында өмір сүрген "Қарабақыр" болысының атымен байланысты қойылған. Жаңа ауылды кеңестік өкімет кезінде "Кеңес" деп атайды. Кейіннен бұл жер үлкен ауылға айналады. 

1956–1997 жылдары аралығында «Кеңес» қой өсіру ұжымшарының орталығы болып келді. Оның негізінде 1997 жылы Кеңесте 24 шаруа қожалығы құрылды.

Инфрақұрылымы
-------------

Орта, бастауыш мектептер, клуб, фельдшерлік-акушерлік пункт, тағы басқа мекемелер бар.

Ауыл маңы
---------

Ауылда жер астынан шығып жатқан таза бұлақ бар. Оны халық "Қайнар бұлақ" деп атайды. Бұл қайнарға ешқандай ағын су қосылмайды. Кейін ауыл тұрғындары қайнардың алдын бөгеп, оның суын егіншілікке пайдаланған. Уақыт өте келе судың көлемі ұлғайып, көлге айналып, оны халық "**Көлқайнар**" деп атайды.

Ауылда "Жетімбөгет" деген бөгет бар. Оны салдырған Оразбай деген жетім кісі болған.

Ауылдағы тағы бір бөгет "Сабыралы", "Жаңабай" және "Қансейіт" бөгеттері. Олардың атаулары сол бөгеттерді тұрғызған адамдардың атымен аталған.

Сонымен қатар, ауылда малға шұрайлы "Жайылма", "Қарашеңгел" және "Кеңес" жайылымдары бар. Олардың атаулары жер бедеріне және ондағы өсетін өсімдіктерге байланысты қойылған.

Кеңес ауылының аумағында "Охкум төбе", "Биназар төбе", "Күміс төбе", "Жеті төбе", "Тәттібай төбе" және "Үштөбе" деген төбелер бар. "Охкум" - қалмақтардың қорғаныс бекеті болған деседі. Ал, Күміс деген Охкум патшаның қызы болған деген ел аузында сөз қалған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Тараз : Жамбыл облысы энциклопедиясы. Алматы, ISBN 9965-9389-1-1
2. ↑  2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том
3. ↑  Жамбыл облысының топономикалық атауларының анықтамалығы

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Адыра қалған Кеңес ауылы(қолжетпейтін сілтеме)

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * к
* т
* ө
Жамбыл облысы Байзақ ауданы елді мекендері |
| --- |
|  |
| 

 Абай •
 Аймантөбе •
 Ақжар •
 Аққия •
 Ақшолақ •
 Ақтөбе •
 Базарбай •
 Байзақ •
 Ботамойнақ •
 Бурыл •
 Диқан (Диқан а.о.) •
 Диқан (Мырзатай а.о.) •
 Жақаш •
 Жаңасаз •
 Жаңатұрмыс •
 Жеңіс •
 Жетібай •
 Жібек Жолы •
 Кеңес •
 Көкбастау •
 Көкөзек •
 Көктал •
 Қайнар •
 Қостөбе •
 Қосы батыр •
 Құмжота •
 Құсақ •
 Қызыл Жұлдыз •
 Мәдімар •
 Мырзатай •
 Сарыбарақ •
 Сарыкемер •
 Сеңкібай •
 Талас •
 Талас ст. •
 Тегістік (Жанатұрмыс а.о.) •
 Тегістік (Темірбек а.о.) •
 Төрекелді •
 Төрткүл •
 Түймекент •
 Үлгілі •
 Үшбұлақ •
 Шахан 
 |

 |
Дариюс Мийо
**Дариюс Мийо** (Milhaud, Darius), (4 қыркүйек 1892, Экс-ан-Прованс, Франция – 22 маусым 1974, Женева) – Француз композиторы. 

Париж консерваториясында, кейін В. Д`эндидің «Схола канторумында» білім алған. Жас француз композиторларының «Алтылық» топ мүшесінің бірі ретінде беделдікке ие болады. Оның музыкасы жартылай тоналдылығымен сипатталады (бір уақытта әр түрлі тоналдылықты пайдалану), мысалы: Saudades do Brazil (1921). Оның музыка құрамында дисонанстар бар болғанына қарамастан, лирикалық болып саналады. Оның ең танымал "Сотворение мира" (1923) атты балетінде джаздың әсері нақты естіледі. 1920 жылдары Мийо бірнеше балет, опера, сонымен қатар көптеген фильмге әуен жазады. Христофор Колумб атты опера Мийо шығармашылығының шарықтау шегі болады (1928 жыл). Ұзақ уақыт бойы Мийоның есімі 1949 жылы өзінің қолдауымен ашылған Аспендегі (AҚШ) музыка фестивалімен байланыстырылған.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Дариюс Мийо байсалды категориялық тізбесін жұмыстар керекті нөмірлерімен тындыруда Мұрағатталған 26 қаңтардың 2009 жылы.
* Мийо(қолжетпейтін сілтеме)
* *Service Sacrée*-дегі биография және аудио таспалар(қолжетпейтін сілтеме)
* Дариюс Мийо 1892–1974
2024 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарындағы триатлон - 30 шілде мен 5 тамыз аралығында Понт-д'Иенада өтеді. Ерлер мен әйелдер арасындағы жарыстарға барлығы 110 спортшы қатысады. Токио-2020 олимпиадасында аралас эстафеталық жарыс сәтті өткендіктен, екінші рет триатлон бағдарламасында қалады.

Олимпиадалық триатлон үш компоненттен тұрады: 1,5 км жүзу, 40 км велосипед тебу және 10 км жүгіру. Жарыстар барлық бәсекелестер арасында үзіліссіз, бір уақытта өтеді.

Аралас командалық эстафетаға төрт адамнан тұратын командалар қатысады (екі ер адам және екі әйел). Әр спортшы триатлоннан 300 метрге жүзуді, 8 км велосипед тебу және эстафеталық форматта 2 км жүгіруді орындайды.

Күнтізбе
--------

Шығыс еуропалық уақыт (UTC+2)

| Сайыс | Күні | Уақыты |
| --- | --- | --- |
| Ерлер жеке | 30 шілде | 8:00 |
| Әйелдер жеке | 31 шілде | 8:00 |
| Микст | 5 тамыз | 8:00 |

Медальдар
---------

### Жалпы медальдық есеп

| **Жалпы медальдар саны** |
| --- |
| Орын | Ел | Алтын | Күміс | Қола | Барлығы |
| 1 |  |  |  |  |  |
| 2 |  |  |  |  |  |
| 3 |  |  |  |  |  |
| 4 |  |  |  |  |  |
| 5 |  |  |  |  |  |

### Медалистер

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **Тәртіптер** | **Алтын** | **Күміс** | **Қола** |
| Ерлер жеке |  |  |  |  |  |  |
| Әйелдер жеке |  |  |  |  |  |  |
| Микст |      |  |      |  |      |  |

Сілтемелер
----------

1. ↑
2. ↑