recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Павел Недвед** (1972) — футболшы. Павел Недвед 1972 жылы тамыздың 30-ында Чехияның Хебта елді мекенінде туған. Бойы 1 метр 77 сантиметр, салмағы 70 килограмм. "Алтын топтың" иегері, 2003 жылғы Еуропаның ең үздік футболшысы. World Soccer версиясы бойынша әлемнің 2003 жылының ең үздік футболшысы.

Өмірбаяны
---------

Карьерасында Чехия және Италия клубтарында ойнады. Клубтық деңгейдегі барлық жүлделерін Италияның "Лацио" және "Ювентус" командалары сапында ұтып алды. 

Әсіресе 2003 жыл ол үшін сәтті болды. "Ювентус" УЕФА Чемпиондар лигасының финалында "Миланнан" ұтылып қалғанына қарамастан, Недведтің таланты мен еңбегі ескеріліп, бірнеше номинацияның иегері атанды (төменде көрсетілген). 

Қазір "Ювентус" клубының вице-президенті қызметін атқарады. 

1994 жылы 5 маусымда Ирландия құрамасына қарсы жолдастық кездесуде тұңғыш рет Чехия құрамасы сапында алаңға шықты. 1996, 2000, 2004 жылдары Еуропа чемпионатына, 2006 жылы әлем чемпионатына қатысты.

2006 жылғы әлем чемпионатынан соң құрамадағы карьерасын тәмамдады.

Жетістіктері
------------

### Командалық

* Еуропа чемпионатының күміс жүлдегері: 1996
* Италия чемпионы: 1999/2000, 2001/02, 2002/03
* Италия суперкубогы: 1998, 2000, 2002, 2003
* Италия кубогы: 1997/98, 1999/2000
* УЕФА кубок иелері кубогы: 1999
* УЕФА суперкубогы: 1999

### Жеке

* Чехияның жыл футболшысы: 1998, 2000, 2003, 2004
* Алтын доп иегері: 2003
* Италиядағы жыл футолшысы: 2003
* ФИФА 100

Дереккөздер
-----------

1. ↑

Сілтемелер
----------

*
**Динамо Берлин ФК** (*Berliner Fussballclub Dynamo*) — 1966 жылы құрылған Берлиндегі футбол клубы, ГДР-дің 10 дүркін чемпионы. Қос Германия біріккен соң ол деңгейінен түсіп кетті, қазір Германияның аймақтық лигаларының бірінде ойнайды. Ешқашан Бундеслигада ойнамаған.

Тарихы
------

1966 жылы "Динамо" 15 қаңтарда "Динамо" спорттық қоғамы аясында құрылды. Клуб төменгі лигалардан бастап, тез арада жоғары көтерілді, 

1979-88 жылдары қатарынан 10 рет ГДР чемпионы атанды. Бірақ оның көбі төрешілердің жәрдемімен ғана іске асып, "Динамо" елдегі сүйкімсіз клубтардың біріне айналды, тіпті Берлин тұрғындарының өзі клубты айыптауға дейін барды.

1990 жылы клуб атауы "Берлин" боп ауысты, осылайша өткен шақтағы келеңсіздіктен іргесін аулақ салмақ болды, алайда, 1999 жылы "Динамо" атауын қайтып алды.

Жетістіктері
------------

* ГДР чемпионы: 1979, 1980, 1981, 1982, 1983, 1984, 1985, 1986, 1987, 1988
* ГДР кубогы: 1959, 1988, 1989

Дереккөздер
-----------

Сілтемелер
----------

* Official website
* BFC Online - Fan site with news and fan forum
* BFC Historie - Fan photos from 1965
* Mythos Online Redaktion - Fan photos from 2016
* Facts and Figures
**Mentos** (қазақша оқылуы - *Ме́нтос*) — аты әйгілі шайнайтын драже. «Ментос» маркасы «Перфетти Ван Мелле» компаниясына тиесілі. Драже алғаш рет 1950 жылдары Голландияда шығарылды. Оның формасы тығыздарған сфероид. Ол қатты қабшықтың ішінде шайнайтын бөлік бар. Классикалық буманың ішінде 14 кәмпит болады. Қазіргі уақытта «Ментос» маркасымен бірнеше шайнайтын рәзеңкелердің сорты шығарылады.

Кока-кола және Ментос
---------------------

Дражені кока-колаға немесе басқа да газдалған сусындарға салған кезде кенеттен көпіршіктер пайда болады. Бұл процесcте қышқыл-сілті реакциясы болмайды. Драженің бетіндегі бұдырдың көпіршіктену себебі көмірқышқыл газының пайда болуынан. 

Сонымен қатар, бұл реакция кәмпиттің химиялық құрамына байланысты емес, ол физикалық сипатына байланысты.

Қызықты мәлімет
---------------

Қазіргі уақытта кока-коладан пайда болатын фонтанның рекорды 9 метрге дейін жеткен. Бұл рекордты Джейми Хайнеман орындаған.

Дереккөздер
-----------
**Қотыртас** – Сарыарқаның орталық бөлігіндегі тау.

Географиялық орны
-----------------

Қарағанды облысы Шет ауданы жерінде, Ақсу-Аюлы ауылынан солтүстікке қарай 20 км жерде орналасқан. Оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа қарай Алабұға және Талды өзендері аралығында 30 км-ге созылып жатыр, енді жері 7-8 км. Абсолюттік биіктігі 1071 м (Қазығұрт тауы).

Жер бедері
----------

Сай, жыра, шатқалдармен тілімденген бірнеше ұсақ шоқылардан тұрады. Солтүстік-батыс және оңтүстік-шығыс беткейлерінде қорымтастың мол үйінділері кездеседі.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Тас көмір жүйесінің гранитоид жыныстарынан түзілген.

Өсімдігі
--------

Шала дамыған қызғылт қоңыр топырақ жамылғысында жусан, бетеге, боз, қараған, т.б. бұталар өседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
**«Могиканның соңғы туяғы»** (ағылш. *The Last of the Mohicans*) — 1826 жылы алғаш рет жарияланған американдық жазушы Джеймс Фенимор Купердың тарихи романы. Былғары Шұлық туралы пенталогиядағы екінші кітап болып табылады (жарияланған күні бойынша да, эпопея хронологиясы бойынша да), онда Купер американдық фронтирде өмір туралы баяндайды және алғашқылардың бірі америкалық үндістердің рухани әлемі мен әдет-ғұрыптарының өзіндік ерекшелігін бейнелейді. Романның орыс аудармасы 1833 жылы жасалды. Қазақ тілінде 2011 жылы аудармасы шықты.

Сюжеті
------

Романның әрекеті 1757 жылдың тамыз айында Нью-Йорк Британдық колониясында, Франко-Үнді соғысы қызған кезде орын алады. Романның бір бөлігі форт Уильям-Генриге шабуылдан кейінгі оқиғаларға арналған, француздардың үнсіз келісімімен олардың Үнді одақтастары бірнеше жүз берілген ағылшын солдаттары мен қоныстарын қиған кезде. Аңшы және ізші Натти Бампо «Аңшы» романының бірінші (іс-әрекеттің даму реті бойынша) оқырманға ұсынылған, могикан — Шыңғысғұқ тайпасының түрік достарымен және оның ұлы Ункаспен бірге — екі апалы-сіңлілерді, британдық командирдің қыздарын құтқаруға қатысады. Кітап соңында Ункас, соңғы моғикан, қыздардың үлкені қабығын құтқаруға сәтсіз әрекеттен өледі.

Бұқаралық мәдениетте
--------------------

Роман бірнеше рет түсірілді, оның ішінде 1992 жылдың ең танымал нұсқасы, режиссер Майкл Манн түсірген.

Басқаша айтқанда, романның атауы әлеуметтік құбылыстың немесе топтың соңғы өкілін сипаттау үшін қолданылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Могикандар — Ушаков орыс тілінің түсіндірме сөздігі
2. ↑  Қанатты сөздер мен сөйлемдердің энциклопедиялық сөздігі. «Могиканның соңғы туяғы»
**Анджело Манфреди** (30 қазан 1974, Гэри, Индиана штаты) - пуэрторико-американдық кәсіпқой боксшы, бірінші жартылай орта, жеңіл, жартылай жеңіл салмақ дәрежелерінде өнер көрсеткен. Анджело Манфреди 1990-шы жылдардың соңында танымал боксшы болған.

Жеке өмірі
----------

Манфредидің лақап аты El Diablo (Ібіліс) болған. Ол жұдырықтасу стилі мен өміріндегі жағымсыз жағдайлар осы лақап атты алуға себеп болған. Ол христиандықты ұстанған, бірнеше рет өзіне қол жұмсауға әрекеттенген, онымен қоса кокаинге құмар болған. Ол иығына Рики таңбасын салдырып алған. Онымен қоса айқыш белгі мен тыржалаңаш әйелдер бейнелерін таңбалап алған.

Әуесқой мансабы
---------------

Манфредидың әуесқой бокстағы жеке рекорды 48-8, көптеген боксшыларға онша танымал емес болған.

Кәсіпқой мансабы
----------------

Манфредидың мансабындағы ең ірі айқасына Флойд Мейуезерге қарсы айқасын жатқызуға болады. Флойд Мейуезер барлық айқас бойына басымдық танытты. Оның соққылары өте дәл әрі жойқын болатын. Соның нәтижесінде жеңілістің не екенін білмейтін Әдемі жігіт тағы да жеңіске жетті.
**Қайсар Шегебайұлы Қадырқұлов** (14. 9.1957 жылы туған, Қызылорда облысында, Арал қаласында) — тіл білімі маманы, филологиялық ғылым кандидаты (1995), доцент. Әл-Фараби атындағы ҚазМҰУ-дың филология факультетін бітірген (1983). 1974-1975 жылы Арал ауданы "Ерікті спорт" қоғамында әдіскер. 1977-1978 жылы ҚазМҰУ-дың дайындық бөлімінде оқиды. 19831987 жылы Алматы облысында, Балқаш ауданында, Қарағаш орта мектебінде мұғалім. 1987-1989 жылы Алматы облысында, Балқаш ауданында мәдениет бөлімінің меңгерушісі. 1989 жылдан ҚазМҰУ-дың қазақ тілі кафедрасында аға оқытушы. *"Қазіргі қазақ тіліндегі жаңа сөздер мен жаңа сөз қолданыстар"* тақырыбында кандидат диссиртациясын қорғаған. Ғылым еңбегінің негізгі бағыты қазіргі қазақ тіліндегі жаңа сөз қолданыстар мәселесі. 40-тан аса мақ. авторы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ тілі. Энциклопедия. Алматы: Қазақстан Республикасы Білім, мәдениет және денсаулық сақтау министрлігі, Қазақстан даму институты, 1998 жыл, 509 бет. ISBN 5-7667-2616-3
**Юмор** (ағыл. numeur — мінез, көңіл-күй) — өмірдегі күлкілі болмыс, оқиғаларды зілсіз қалжыңмен әжуалайтын комедиялық жанрдың бір түрі. Ол, негізінен, өмірдегі жағымды нәрселер мен құбылыстардың жекелеген мінін жеңіл күлкі, әзіл-оспақпен іш тарта мысқылдайды. Қазақ фольклорында жеңіл юморға құрылған шығармалар жиі ұшырасады (Мысалы, Қожанасыр әңгімелері). Қазақ әдебиетінде Б.Майлин, Ғ. Мүсірепов шығармаларында юморға құрылған оқиғалар өте көп. М.Әуезовтің "Абай жолы", С.Сейфуллиннің "Tap жол тайғақ кешу", I.Жансүгіровтің "Жолдастар", С.Мұқановтың "Өмір мектебі" сияқты шығармаларында юморлық элементтер жиі кездеседі. Бүгінгі әдебиет өкілдері ішінде Ж.Алтайбаев, С.Адамбеков, О.Әубәкіров, М.Рәшев, Ш.Смаханұлы, Ғ.Қабышев, Ү.Уайдин, т.б. сатирик-жазушылар шығармаларында юморға мол орын берілген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010.ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
**Демерара** (ағылш. Demerara )-Гайанадағы өзен. Өзеннің ұзындығы - 350 км. Су жинау ауданы 6000 км². құрайды.

Географиясы
-----------

Демерера елдің орталық тропикалық ормандарында көтеріліп, Атлант мұхитына жеткенше 346 шақырым бойы солтүстікке ағады. Джорджтаун, Гайананың ең үлкен теңіз порты және астанасы, өзен сағасының шығыс жағалауында орналасқан. Өзен батыс жағалаудағы (3- аймақ) Эссекибо аралдары - Батыс Демерара мен шығысындағы (4-аймақ) Демерар-Махайканы бөліп тұр. Демерара сағасындағы тарылып ағысы жылдамдайды. Өзеннің терең қоңыр түсі-бұл ең алдымен, өзен бойымен күшті ағындармен жоғарыдан түсетін тұнбаның үлкен санының нәтижесі. Бұл ағындардың қуаты соншалық, теңізден айтарлықтай қашықтықта да Демерараның қоңыр түсін сақтайды. 

Демерараның ені мен тереңдігі сиымдылығы 5000 тоннаға дейінгі мұхит кемелеріне Линденге дейін (сағадан 105 км) жүзуге мүмкіндік береді,ал ұсақ кемелер Малалиге (сағадан 245 км) жетеді.

Демерара айлағы арқылы өтетін жүзбелі көпір Джорджтауннан, Демерараның батыс жағалауы Шун Ордқа дейін 6 км өзенді кесіп өтеді.

Демерара өзенінің салаларына Хайама өзені, Куруабару өзені, Хайаква Крик және Хайаниари өзені кіреді.

Тарихы
------

Инвер , Борсель және Бизен аралдары Демерера сағасынан 25-30 шақырым жерде орналасқан. Борсель бір кездері голландтық Демерараның астанасы болған. Осы аттас атауы бар голландтық колония өзен жағасында орналасқан. Колония қант қамысы индустриясын құрды, ол бүгін де өсіп келеді. Демерараның айналасында бокситтер де өндіріледі, ал Линден - ірі экспорт орталығы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  The Demerara Harbour Bridge. overtown.org.uk Retrieved 4 March 2019.
‎‎

**Самарқан бөгені** (*Теміртау бөгені*, *Нұра бөгені*) — Нұра өзені аңғарында, Қарағанды облысы Осакаров ауданы жерінде. 1941 жылы іске қосылған.

Гидрологиялық сипаты
--------------------

Шарасының ауданы 84 км2, ұзындығы 20 км, ені 7 км, орташа тереңдігі 3,25 м (ең терең жері 17 м), суының мөлшері 260 млн. м3. Бөгеннің су жинайтын алабы 11500 км2. Шарасы қалың құмды-малтатасты шөгінділерден, саз және саздақтан түзілген. Түбі тегіс, батыс жағына қарай еңкіштеу келеді. Солтүстігінің көк желекті жағасы (ені 200 — 300 м) демалыс орнына айналдырылған. Батыс жағалауы Теміртау қаласының шетіне тиіп жатыр. Солтүстік жағалауында Сарымсақ, Қарабұйрат қоныстары жайласқан. Бөгенге Ертіс—Қарағанды каналының суы Нұра өзені арқылы ауық-ауық қосылып отырады. Бөген деңгейінің жылдық өзгерісі 2 м шамасында. Суы мөлдір, минералдылығы 0,7 — 1 г/л. Бөген суын Қарағанды, Теміртау қалаларының өндірістік кәсіпорындары пайдаланады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы, 7 том
**Астахов әктас кен орны** – Қарағанды облысы Сарыбел ауданы жерінде орналасқан. 1943 жылы игерілген, 1954 жылдан бері Қарағанды цемент зауыты пайдаланады. Қоры 1961-1964 жылдары анықталған.

Жатыс сипаты
------------

Ұзындығы 2,5 км, орташа ені 0,5 км, солтүстіктен батысқа қарай созылып жатқан Астаховка мульдасының оңтүстік-батыс қанаты болып табылады. Өнімді қабаттың қалыңдығы 350-400 м. Солтүстік пен шығыста өнімді қабаттың әктасы, цемент шахтасында саз қосындысы ретінде пайдаланылатын сазды тақтатаспен жабылған.

Қолданысы
---------

Кен орнының әктасы құрылыста (силикат, бетон әзірлеу үшін), ауыл шаруашылығына (әк тыңайтқыштар), сондай-ақ металлургия (флюстер) мен химия өнеркәсібінде қолданылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы I том
**Бөрілі тас көмір кен орны** – Қарағанды облысы Сарыбел ауданында орналасқан. 1979-1981 жылдары барланды. 1980 жылдан Молодежный көмір кеніші пайдаланылып келеді.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Төменгі тас көмірдің көмірі бар сілемдері көлбеу түрде ендік бағытында 8×2,5 км шамасында созылып жатқан мульда жыныстарын құрайды.

Жатыс сипаты
------------

Қарағанды шоғырына (төменгі тас көмір) жататын көмір қабаттары жалпы қалыңдығы 26 м болатын 3 көмір қабатын құрайды. Көмірі К маркалы, күлділігі жоғары (35 – 42%-дан 39 – 47%-ға дейін) байытылуы қиын, энергетикалық отын есебінде қолданылады. Жанған кездегі көмірдің жылуы 15,1 – 18,4 МДж 1 кг. Құрамы (%): 8 – 0,5 – 0,6; Р – 0,01 – 0,02. Атмосфералық жауын-шашынды қоса есептегенде жобалық су ағымы 100 м3/сағ.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5
**Үлкен Құндызды** – Нұра алабындағы өзен.

Географиялық орны
-----------------

Қарағанды облысы Сарыбел және Нұра аудандары жерімен ағады. Ұзындығы 115 км, су жиналатын алабы 3150 км2.

Бастауы
-------

Қоянды тауының оңтүстігінен және Батпақты ауылының батысынан басталып, Құндызды өзенінің сағасынан 8 км жоғары жерде Бала Құндызды өзенімен қосылып Нұраға құятын Құндызды өзенін құрайды.

Гидрологиясы
------------

Аңғары кең, жағасы көп жерінде жарқабақты. Жауын-шашын және жер асты суымен толығады. Көктемде деңгейі көтеріліп, жазда қарасуларға бөлініп қалады. Орташа көп жылдық су ағымы Сұңқар ауылы тұсында 0,55 м³/с. Қарашада қатып, сәуірде мұзы түседі. Басты салалары: Елтоқ, Топан, Сабырқожа. Бұлардан басқа, ұзындығы 10 км-ден аспайтын, жалпы ұзындығы 49 км болатын 25 ұсақ саласы бар. Өзенде алабұға, мөңке, тасбас, т.б. балықтар кездеседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IX том
**Қушоқы көмір кен орны** — Қарағанды облысы Сарыбел ауданы жерінде орналасқан. Қарағанды қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 55 км жерде. Қушоқы көмір кен орнын алғаш 1839 жылы кен инженері А. Гофман ашты. Кейін А.А. Гапеев, З.Л. Семенова зерттеді. 1945-1949 жылдары Л.П. Жебеневтің басқаруымен "Казахуглегеология" тресі барлау жұмыстарын жүргізді. 1956-1958 жылдары трест геологтары Т.М. Азизов, П.Г. Корнис, А. Өтебековтар кеннің 1- және 2-телімдерінде қайта барлау, 3-телімде толық барлау, 4-телімде алдын ала барлау жұмыстарын жүргізіп, көмірдің негізгі қорын анықтады. 250 м тереңдікке дейін барланған кен орны 1963 жылдан бастап ашық кеніштік әдіспен игеріліп келеді.

Геологиялық құрылымы, сипаты
----------------------------

Қалыңдығы 800 м-ге жететін төменгі карбонда қалыптасқан көмірлі қабаттар Қарағанды көмір алабына ұқсас Ащылыайрық (8 көмір кабаты) және Қарағанды (5 кабат) шоғырларына бөлінеді де, аумағы 8х20 км брахиантиклинальді түзеді. Ол солтүстік-батысқа қарай созылған, қанаттарының жатысы солтүстік-шығыста 10–30°, оңтүстік-батыста 50–60°, созыңқы жарылымдармен тілімделген. Ащылыайрық шоғырының жоғарғы бөлімінде қалыңдығы 0,7-15,0 м (ортасы 2,1-4,4 м) болатын 8 көмір қабаты бар. Қарағанды шоғырының мору процесінен сақталған бөлігінде де қалыңдығы 1,3-26,0 м (ортасы 4-13 м ) 5 көмірлі қабат кездеседі. Бұл шоғырдағы көмірлі қабаттың жалпы қалыңдығы 322 м, жатыс тереңдігі 400 м.

Құрамы
------

Қушоқы көмір кен орнының көмірінің күлділігі жоғары (30 – 44%), байытылуы қиын, күкірттілігі төмен, ортасы фосфорлы гумустық тас көмірлер типіне жатады. Жану жылуының қуаты 8,5 мың ккал/кг. Энергетикалық отын ретінде пайдаланылады, жанғандағы жылу беруі 32,635,2 МД ж/кг. Құрамы (%): 5-0,4-1,4; Р-0,01 -0,02, 200 м. терендіктегі газдылығы 1,9-3,2 м3/ т. Қар суымен және жауын-шашынды есептемегенде көмір разрезіне келетін нақты су ағысы 50 м3/сағ.. Көмірдің жалпы қоры 651 млн. т, оның 152 млн. тоннасын ашық әдіспен өндіруге болады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
2. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Қушоқы көмір кен орны
**Шідерті** – Ертіс-Қарағанды каналы жүйесінде. Ұзындығы - 502 км, су жиналатын алабы - 11,7 мың км2.

Бастауы
-------

Қушоқы (689 м) тауының батысынан басталады. Ертіс алабындағы Шығанақ көліне құяды.

Гидрологиясы
------------

Молодёжный кенті тұсынан канал суы Шідерті арнасымен ағады. Мұнда шоғырланған бөген су тораптары құрылып, канал бойында 13 бөген салынған (жалпы ауданы - 250 км2, суының көлемі - млрдм3). Ертіс өзенінен қосымша су алады. Суының минералдылығы орташа. Мұзы қазан айының аяғы мен қараша айының басында қата бастайды, сәуір, мамыр айларында түседі.

Сипаты
------

Өсімдігі: қамыс, қоға, құрақ, шалаң. Балығы: талма, мөңке, шортан, торта, аққайран, сазан, табан, ақ амур, дөңмандай, көкшұбар жерсіндірілген. Бөгенінде балық аулау кәсібі ұйымдастырылған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5
Қазақстанның «Азат» Демократиялық партиясы («Азат» ҚДП)

Төраға - Әбілов Болат Мұқышұлы.

Партия «АҚ ЖОЛ» ҚДП-ның бөлінуі нәтижесінде 2005 жылғы 29 сәуірде құрылған және 2006 жылғы 17 наурызда «Нағыз АҚ ЖОЛ» атауымен тіркелген. Мүшелерінің саны 97 157 адамды құрайды. Партияның барлық облыстарда, Астана және Алматы қалаларында өз филиалдары бар. 

«АЗАТ» - орташа таптың партиясы. Партияның мақсаттары – демократиялық, зайырлы, құқықтық, әлеуметтік мемлекет пен ашық қоғам құру. Тәуелсіз, гүлденуші, демократиялық, еркін Қазақстан құру үшін азаматтардың күш-жігерін шоғырландыру. 

2007 жылғы 23 маусымда «Нағыз АҚ ЖОЛ» ҚДП-ның III съезінде Жалпыұлттық социал-демократиялық партияға қосылу туралы шешім қабылданды. 

2007 жылғы 20 қазанда «Нағыз АҚ ЖОЛ» ҚДП-ның IV съезінде «Нағыз АҚ ЖОЛ» ҚДП-ның III съезінде бұрын қабылданған ЖСДП-ға қосылу туралы қаулысының күшін жою туралы шешім қабылданды. 2008 жылғы 29 ақпанда IV съездің екінші отырысында «Нағыз АҚ ЖОЛ» партиясын «АЗАТ» ҚДП деп қайта атау туралы шешім қабылданды, осы атаумен ол 2008 жылғы 11 сәуірде қайта тіркелді.

  

Мекен-жайы: Алматы қ. Қабанбай батыр к-сі, 58.
**Роза Мұқанова** — 1964 жылы 14 қазанда Шығыс Қазақстан облысы, Үржар ауданы, Көлденең ауылында дүниеге келген. 1987 жылы Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің Журналистика факультетін тамамдады. 1987 жылы Орталық мұражайдың Әдебиет және өнер бөлімінде қызмет жасады. 1989 жылы Қазақстан Жазушылар одағының Аударма коллегиясында аға редактор, ҚР Ақпарат министрлігінде жұмыс істеді. 2007 жылдан ҚР Парламент Сенатында жауапты қызметкер.

Шығармашылығы
-------------

### Әңгімелер жинағы

«Жарық дүние» (1994, «Жалын»)
«Дүние кезек» (1997, «Жазушы») 
«Қүдірет-Кие» ( 2001, «Сөздік-Словарь») әңгімелері мен драмалық хикаяттары

ІІ-томдық шығармалар жинағы (2007, «Қазығұрт») жарық көрді. 

2008 жылы «Көркем әдебиет» сериясымен «Жазушы» баспасынан әңгімелер жинағы шықты. 

### Аудармалары

2001 жылы Рабғүзидің «Қисса-сүләнбия» кітабын алғаш рет қазақ тіліне тәржімалады.

### Пьесалары

1996 жылы Қазақтың мемлекеттік М.Әуезов атындағы академиялық драма театрында «Мәңгілік бала бейне» пьесасы қойылды. 

1997 жылы Ғ.Мүсірепов атындағы мемлекеттік академиялық жастар мен балалар театрында М. Әуезовтің «Қаралы сұлу» әңгімесінің желісінде драмалық қойылымы сахналанды.

Кино әлемінде
-------------

2001 жылы Ш.Айманов атындағы «Қазақфильм» киностудиясы «Қыз жылаған» әңгімесінің желісімен кино түсірді.

Марапаттары
-----------

Халықаралық кинофестивальдарының бірнеше рет лауреаты атанған. 

"Мәңгілік бала бейне" пьесасы 18 жыл бойы қазақ театрының сахнасында үздіксіз қойылып, көрермендердің ыстық ықыласына бөленген. 

«Мысықтар патшалығы» пьесасы «Самсунг» компаниясының «Қазіргі заман драматургиясы» жүлдесіне ие болды. 

2008 жылы «Шатыр астындағы Мен» атты пьесасы Мемлекеттік Грант жүлдесін иеленді.

Қазақстан Жастар одағы сыйлығының, «Жалын» журналының Т.Айбергенов атындағы сыйлығының (1989), Халықаралық «Алаш» әдеби сыйлығының лауреаты (2002).

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл
Швециядағы Лунд қаласының маңындағы қуат желілері
**Электр энергетикасы** — энергетиканың басты құрастырушысы, оның басты міндеті — электр энергиясының тұтынушыларын электрлік энергиямен жабдықтау үшін электр энергиясын тиімді жолмен өндіру, тарату және үлестіру.

Бұл сала кез келген елдің әлеуметтік және эконономикалық дамуының маңызды бөлігі, себебі электр энергиясының энергияның басқа тасымалдаушыларынан көрі бірқатар ерекшеліктері бар: үлкен қашықтыққа таратудың, тұтынушылар арасында үлестірудің және энергияның басқа түрлеріне (механикалық, жылулық, химиялық, жарықтық және басқа да…) түрлендірудің салыстырмалы жеңілдігі. 

Электрлік энергияның маңызды өзгешілігі — оны бір уақытта өндіріп, сол уақытта тұтынуға болаты.

Электр энергиясының негізгі өндірушілері
----------------------------------------

I. Жылу электрлік станциясы (ЖЭС):

1. Конденсациялық электрлік станциясы (КЭС);
2. Жылумен жабдықтау электрлік станциясы (ЖЖЭС);
3. Атомдық электрлік станциясы (АЭС).

II. Су электрлік станциясы (СЭС):

1. су жинаушы электрлік стансасы (СЖЭС).

Электр тарату желілері (ЭТЖ) арқылы бір-бірімен және тұтынушылармен біріктірілген электрлік станциялар электрлік жүйелерді құрайды.
Флуоресцентік затпен боялған виментин филаменттері
**Аралық филаменттер** — эукариоттардың жасуша қаңқасын құрайтын үш негізгі құрылымың бірі. Өлшемі микрофиламенттерден жуандау және микротүтікшелерден жіңішкелеу болғандықтан, атауы аралық филаменттер деп қойылған.

Диаметрі 10 нм болатын ақуыз жіптерінен тұрады. Құрылымы жағынан — димер, яғни екі есулі мономерден құралады.

Аралық филаменттер жасушаның цитоплазмасында орналасады (тек ламиндер ғана ядрода болады). Олар жасушалардың механикалық беріктігін нығайтады, сондай-ақ десмосомдар арқылы жасушалардың бір-бірімен тіркесуін қамтамасыз етеді.

Түрлері
-------

Аралық филаменттерді құрылысындағы ұқсастықтарына қарай 6 түрге бөлуге болады:  

Мономер, димер және тетрамер
1-2) қышқылдық және негіздік кератиндер — эпителий ұлпасын және шаш, тырнақ, мүйіздерді қалыптастырады;  

3) десмин, периферин, виментин, GFAP ақуыздары;  

4) альфа-интернексин, нейрофиламенттер, синемин, синкойлин;  

5) ламиндер;  

6) филенсин, факинин.

Таксондарда кездесуі
--------------------

Аралық филаменттер жануарларда, оның ішінде омыртқалыларда, жұмсақденелілерде және кейбір басқа да таксондарда бар. Бірақ буынаяқтылар мен тікентерілілердің жасушаларынан мұндай филаменттер табылмады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "The Human Intermediate Filament Database: comprehensive information on a gene family involved in many human diseases". *Human Mutation* **29** (3): 351–360. March 2008. doi:10.1002/humu.20652. PMID 18033728.


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| к т Жасушаның органеллалары |
| --- |
|  |
| Эндомембраналық жүйе | 
Жасуша мембранасы • Жасуша ядросы • Эндоплазмалық тор • Гольджи аппараты • Аутофагосома • Везикулалар (Экзосома • Лизосома • Эндосома • Фагосома • Вакуоль • Акросома) • Меланосома • Пероксисома • Глиоксисома • Гликосома |
|  |
| Жасуша қаңқасы | 
Микрофиламенттер • Аралық филаменттер • Микротүтікшелер • Микротүтікшелерді иіретін орталық (Центросома • Центриоль • Кинетосома) • Миожіпшелер • Ундулиподия (Кірпікшелер • Талшықтар • Аксонема) |
|  |
| Эндосимбионттар | 
Митохондрия • Пластидтер (Хлоропласттар • Хромопластар • Геронтопласттар • Лейкопластар • Амилопласттар • Элайопласттар • Протеинопласттар • Танносомалар) |
|  |
| Басқа ішкі органеллалар | 
Ядрошық • Рибонуклеопротеидтер (Рибосома • Сплайсосома • Vault) • Цитоплазма • Протеасома |
|  |
| Сыртқы құрылымдар | 
Жасуша қабырғасы • Жасушааралық зат |

 |
**Нілді** – Жаман Тағылы тауларының солтүстігіндегі аласа тау.

Геологиялық орны
----------------

Қарағанды облысы Шет ауданы, Нілді (Успенское) ауылының солтүстігінде жатыр. Абсолюттік биіктігі 739 м. Ұзындығы мен ені шамамен 2,5-1 км.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Аласа таудың басы күмбез тәрізді, беткейлері көлбеуленіп далаға ұласады.

Жер бедері
----------

Онда қуаң даланың қиыршықты, сортаңды бозғылт қоңыр топырағы қалыптасқан.

Өсімдігі
--------

Өсімдіктерден бетеге, қау, селеу, көде, қараған, т.б. өседі. Нілді өңірінде 1847 ж. Нілді кеніші ашылып, онда мыс кентастары өндіріліп келген. Мыс кентастары қорының азаюына байланысты 20 ғасырдың ортасында кеніш жұмысын тоқтатты.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Атамекен" Географиялық энциклопедия. Алматы, 2011. ISBN 9965-893-70-5
**Көкенжон** – Балқаш көлі мен Лепсі өзені аралығындағы қырқалы үстірт.

Георгафиялық орны
-----------------

Жетісу облысы Сарқан ауданында.

Жер бедері
----------

Батыстан шығысқа қарай 40 – 45 км-ге созылып жатыр, ені 17 – 20 км. Орташа биіктігі 350 – 420 м, абсолюттік биіктігі 467 м. Шығысында Белсексеуіл, оңтүстігінде Лепсі өзені арқылы Күшікжал құмды алқабымен шектелген. Орта тұсында сор батпақ кездеседі.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Үстірт палеоген кезеңінің құмтас, туф және туфтектес тақтатастарынан түзілген.

Өсімдігі
--------

Шөлдің қоңыр сұр топырағында бұйырғын, еркек шөп, теріскен, көкпек, баялыш, жусан өседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
**Штат** (латынша status – жай-күй‚ жағдай) – кәсіпорын (фирма‚ ұйым‚ бірлестік‚ мекеме) қызметкерлерінің тұрақты құрамы, лауазымдарының белгіленген тәртіппен бекітілген жиынтығы. Штат кестесі түрінде ресімделеді. Кәсіпорын басшысы бекітеді.

Мемлекет басшысы әдетте халық сайлайтын немесе федералды мемлекеттің ажырамас бөлігі болып тағайындалатын немесе біртұтас мемлекеттің әкімшілік бірлігінің басшысы ретінде тағайындалған губернатор болып табылады.

Әрбір мемлекет парламенттің жоғарғы палатасында өкілдері бар, олардың саны заңмен анықталады - бұл мемлекеттің тұрғындарына (мысалы, Үндістан) тәуелді болуы мүмкін, немесе әр мемлекеттің парламенттегі өкілдерінің саны бірдей (мысалы, АҚШ, Бразилия).

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том
2. ↑  Қаржы-экономика сөздігі. — Алматы: ҚР Білім және ғылым министрлігінің Экономика институты, «Зияткер» ЖШС, 2007. ISBN 978-601-215-003-2
**Шобан Герей** — Қырым ханзадасы, Мұхаммед Герей ханның ұлы.

1523 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін түрік сұлтаны Сүлейменнің хан етіп тағайындаған ағасы Саадет Герейге бағынғысы келмегендіктен Қырымды тастап кетеді. О.Гайворонскийдің айтуынша, Саадет Герай Кефеге келіп, Ғазы Герей ханмен кездесуінде оны өлтіруді бұйырған. Ғазы Герейдің інілері Баба мен Шобан Герей ханзадалар түрмеге қамалды.

Шобан Герей Астраханда Құсайын ханда қоныстанды. 1523 жылдың аяғында Астраханды ноғай мырзасы Мамайдан қорғауға қатысады. Астрахан қоршауына қатысқан Мамайдың інісі Жүсіп бөлек жасақ құрамында әрекет етті. Шобан Герей шабуыл жасағанда Жүсіптің жасағын жеңді.

Әдебиет
-------

* *Трепавлов В. В.* История Ногайской Орды. — Мәскеу: Издательская фирма «Восточная литература», РАН.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *Гайворонский О.* Повелители двух материков. — Т. 1. — Киев—Бақшасарай, 2007. — Ст. 157.
Уикимедиа қорының логосы
**«Уикимедиа Қоры»** (Wikimedia Foundation, Inc.) — әлемдегі барлық тілде ақпарат тарату және тегін мазмұн (контент) қалыптастыруға байланысты құрылған халықаралық коммерциялық емес ұйым. Сонымен қатар, «Уикимедиа Қоры» түрлі уики-жобалардың көмегімен тегін әрі танымдық контентке қол жеткізу мақсатын көздейді. Әлем бойынша ең көп кірілетін 10 сайттың бірі болып табылатын ғаламдық Уикипедия - аталмыш қордың ірі жобаларының бірі.

Штаб-пәтері АҚШ-тың Калифорния штатындағы Сан-Франциско қаласында орналасқан. Қордың құрылуы ресми түрде 2003 жылы маусымның 20-сында Уикипедия негізін қалаушылардың бірі Джимми Уейлс, тарапынан жарияланған болатын.

Уикимедиа қорына ең көп қайырымшылықтар
---------------------------------------

* Facebook - $1 млн 22.12.2018
* Павел Дуров (Вконтакте) - $1 млн 24.01.2012
* Google - $2 млн 17.02.2010
* Google - $0.5 млн 19.11.2011
* Amazon - $1 млн 26.09.2018
* Крейг Ньюмарк - $2,5 млн 11.09.2019

Уикимедиа жобалары
------------------

Уикимедиа жобаларының жанұялық логосы
2010 жылы 16 сәуірде тіркелген Уикимедиа жобаларындағы барлық өңдеулер саны

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Wikimedia Қоры. Басты бет(қолжетпейтін сілтеме)
2. ↑  Top 500.  Alexa. Тексерілді, 4 желтоқсан 2007.
3. ↑  *Neate, Rupert*. Wikipedia founder Jimmy Wales goes bananas, *The Daily Telegraph* (7 қазан 2008). Тексерілді 25 қазан 2009. «The encyclopedia's huge fan base became such a drain on Bomis's resources that Mr Wales, and co-founder Larry Sanger, thought of a radical new funding model – charity.».
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑
**Селенга** – Монғолия және Ресейдің Бурят Республикасы территориясындағы өзен, Идэр және Муран өзендерінің қосылуынан құралып, Байкөл көліне атырау жасай (көлге құятын өзендер суының ½-і Селенга үлесіне келеді) құяды. Идэр өзенінің басталар жерінен Селенганың ұзындығы 1024 км (409 км-дейі КСРО жерімен өтеді), алабы 447 мың. Негізгі салалары: Эгин-Гол, Орхон (МХР), Джида, Чикой, Хилок, Уда (КСРО). Селенга негізінен жазық өңірлерді басып ағады. Су деңгейінің жоғарғы кезеңі жаз және күзге (жаңбырға байланысты) келеді. Орташа су шығыны МХР және КСРО шекарасында 310 /сек , атырауында 935 /сек. Қарашада қатып, сәуіргде мұзы кетеді. Сухэ-Батор (МХР) қ-на дейін тұрақты кеме қатынасы бар. Селенга жағалауында Бурятияның астанасы Улан-Удэ қ. орналасқан.

1. ↑  Қазақ совет энциклопедиясы 1976 жыл. / М.Қ.Қаратаев
**Ча́рли Шин** (ағыл. Charlie Sheen; шын аты Ка́рлос И́рвин Эсте́вес ағылш. *Carlos Irwin Estévez*, 3 қыркүйек 1965 жыл, Нью-Йорк, АҚШ) – американдық актер, актер Мартин Шиннің кіші ұлы.

Мансабының бастапқы кезінде «Взвод», «Дух мщения» және «Уолл-стрит» фильмдеріне түскен. Сонымен қатар «Спин-Сити» және 2003 жылдан 2011 жылға дейін түсірілген «Два с половиной человека» телехикаяларындағы рөлдерімен де танымал. Осылайша ол 2010 жылы жалақысы жоғары актерлердің қатарына қосылады (сериалдағы эпизоды үшін 1,8 млн $). Сондай-ақ ол қоғамдық және жеке өміріндегі жанжалдарымен да атақты.

Фильмдері
---------

* «Красный рассвет» (1984),
* «Быть Джоном Малковичем» (1999),
* «Уолл-стрит: Деньги не спят» (2010), т.б.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Charlie Sheen Biography. biggeststars.com; Charlie Sheen. Yahoo! Movies.
**Жетісу телеарнасы** — 1999 жылы құрылған Жетісу облысының ақпараттық-танымдық, отбасылық телеарнасы. Талдықорған қаласынан тәулігіне 17 сағат хабар таратады.

Хабар тарату аумағы ОTAU TV спутниктік желісі арқылы Қазақстан, Ресей, Түркия, Иран, Пәкістан, Моңғолия, Қытай, Өзбекстан және Қырғызстан мемлекеттері, ID-TV кабельдік желісі арқылы Қазақстан, сонымен қатар ALMA-TV мен Қайнар-TV арқылы Алматы облысының аумағы.

Әр түрлі саланы қамтитын 40-тан астам төл бағдарламалары бар. Ал мұрағатында шығармашылық ұжыммен жасалған жүздеген бағдарламалары бар. Қазіргі таңда эфирге әр түрлі бағыттағы 23 бағдарлама, сондай-ақ қазақ және орыс тілдерінде жаңалықтар шығарып таратады.

Тарихы
------

* 2015 жылы телеарнаның материалдық-техникалық базасы жаңартылды.
* Дәл осы жылы HD (16\*9) форматына ауысты. Қазақстанда техникалық мүмкіндіктері бойынша екінші болып саналатын медиа-орталық құрылды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
**Қанның ұюы** - ағзаның қанды көп жоғалтуынан және бөтен микроағзалардың ағзаға енуінен сақтайтын қорғаныш реакциясы.

Тромбоциттердің басты қызметі — қанның ұюына қатысуы. Қан тамырлары жарақаттанғанда әдетте жараның бетін т р о м б деп аталатын қойылған қап түйіршігі тез жабады. Біраздан соң ол тығыздалып, жараны бекітеді. Егер қанның мұндай қасиеті болмаса, кішкентай жарадан тоқтаусыз қан ағып, адам әлсіреп, тіпті өліп гс кетер еді. Қанның ұюы күрделі ферментативті құбылыс оны шамамен 3 кезеңге бөлуге болады: 1 — қанда және ұлпада тромбопластиннің пайда болуы; 2 тромбопластиннің тромбинге айналуы; 3 – тромбиннің әсерінен плазмадағы фибриноген белогының ерімейтін ф и б р и н жіпшелеріне айналып, жараның бетінде тор құруы. Осы торға эритроциттер мен лейкоциттер тұрып қалады да, т р о м б пайда болады. Тромб сығылып, сарысудан арылады. Жараның беті қабыршақтанып қатым, жараланған тамыр бүтінделеді. Кейіннен қатқан қан қабыршағы түсіп қалады. Қанның ұюына эритроциттердің құрамындағы және қан плазмасындағы бірнеше ферменттер мен кальций иондары, бауырда түзілетін К витамині қатысады

Жаңа туған сәбидің қанының ұюы өмірінің алғашқы күндері, әсіресе 2-ші күні, баяу болады, ал 3-ші күннен бастап 7-ші күнге дейін жылдамданып, ересек адамдардың қанының ұю уақытына жақындайды. Дегенмен қанның ұю уақытында баланың жеке басының қасиеттеріне байланысты аздаған айырмашылық болады. 5,5-6 жаста қанның ұюы 1-2 минөттен кейін басталып, 3-4 минөтте анқталады. Сонымен қатар, алғашқы күндері мөлшері аз громбопластин 3 аптада ересектердегідей болады, ал қанының плазмасындағы фибриногені анасының қанындағы мөлшерден біршама аз болады. 1 жастан 12-14 жасқа дейін қанның ұюы на қатысатын факторлар шамамен дұрыс қалыпта болады, бірақ өзгермелі келеді. Қанның ұю қасиетіне ықпалы бар эндокриндік жүйе мен жас оспірімдердің организміндегі функциялық басқа өзгерістер аяқталған соң, қанның ұюы 50-60 жасқа дейін тұрақталады. Организмдегі қан қорлары. Көкбауыр денедегі қанның қоры. Тыныштық кезінде көкбауыр қанға толып, аумағы үлкейеді. Бұлшық еттер жұмыс істей бастағанда қан кокбауырдан жұмыс істеп жатқан бұлшық еттерге тасымалданады. Эритроциттердің ыдырауы бірнеше мүшелерде болады, соның ішінде көкбауыр да бар. Мұны мен бірге, көкбауырда лейкоциттердің бұзылуын тежейтін факторлар да бар, дегенмен, мұнда да біраз лейкоциттер ыдырайды.
«**Мумия**» - Стивен Соммерс сценарийін жазып, түсірген американдық шытырман оқиғалы фильм. Бұл фильм 1932 жылғы Борис Карлофф ойнаған «Мумия» фильмінің ремейкі. Фильм бастапқыда төмен бюджетті қорқынышты фильм ретінде жоспарланғанымен, ақырында экшн-шытырман оқиғалы блокбастерге айналды. Фильм Мароккодағы Эрфуд қаласының маңында түсірілген. Басты рөлдерде Брендан Фрейзер, Рэйчел Вайс және Арнольд Вослу. Фильм «Үздік дыбыс» санатында Оскар сыйлығына ұсынылды.

2001 жылы «Мумия оралады» атты жалғасы және оның «Сарышаяндар патшасы» спин-оффы шықты.

Сюжет
-----

Оқиға құпияға толы Мысыр елінде болады. Перғауынның бас абызы Имхотеп Анксунамунмен көңілдес болады. Анксунамун перғауынның сүйіктісі болатын. Перғауын олардың құпияларын білген кезінде, Имхотептің қолынан қаза болады. Перғауын сарбаздары келген сәтте Анксунамун өзіне өзі қол салып, өлерінде Имхотепке өзін тірілтіп алуды сұрайды. Имхотеп Анксунамунның мәйітін ұрлап алып, Хамунаптра қаласында тірілту рәсімін жасайды. Рәсім аяқталмастан, перғауын сарбаздары Имхотепті тұтқынға алады. Имхотеп хом-дай жазасына кесіледі. Имхотептің тілі кесіліп, адамжегіш қоңыздармен саркофагқа салынады. Арада мыңдаған жылдар өтеді. Жас кітапханашы қыз Эвелин бала кезінен Мысыр құпияларына қызығушылық танытатын. Ол әсіресе Мысырдың аңыздарындағы кітаптарға көңіл бөлетін. Ол ежелгі өлілер қаласы Хамунаптраны табу үшін француз сарбазы Рик О'Коннелдің көмегіне жүгінеді. Олар Хамунаптраны тапқан соң Эвелинның кесірінен қарғыс атқан мумия Имхотеп тіріліп кетеді. Аңыз бойынша, Имхотеп хом-дай жазасынан соң, өлмес тіршілік иесіне айналады. Дегенмен, Эвелин мен О'Коннел тірілер кітабының күшімен Имхотепті өлілер мекеніне қайтарады.

Басты рөлдерде
--------------

* Дуэйн Джонсон
* Брендан Фрэйзер
* Рейчел Вайс
* Джон Ханна
* Арнольд Вослу
* Кевин О'Коннор

Кастинг
-------

Рик О’Коннелл рөлі бастапқыда Сильвестр Сталлонеге ұсынылды. Басқа үміткерлер ішінде — Том Круз, Бен Аффлек, Бред Питт және Мэтт Деймон болды. Түрме бастығының рөлін сомдаған ағылшын әзілкеші Омида Джамильдің дебюті болды.

Қызықты деректер
----------------

Фильмді түсіру барысында, түсірілім тобы қиыншылықтарға тап болады. Күннің аптап ыстықтығы, жәндіктер кедергі жасайды. Актерлер күннің ыстықтығынан, ерекше сусынды 2 сағатта бір рет пайдалануға мәжбүр болады. Рик О'Коннелді дарға асатын эпизодты түсіру барысында, актер Бренданның мойнына зақым келіп, тынысы нашарлап кетеді.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Ресми сайт Мұрағатталған 30 қаңтардың 2012 жылы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *Roger Ebert* Roger Ebert's Movie Yearbook 2004 —  Andrews McMeel Publishing, 2003. — P. 451. — ISBN 978-0-7407-3834-0.
**Шон Астин** (ағылш. *Sean Astin* 25 ақпан 1971 жыл, Санта-Моника, Калифорния,АҚШ) – америка актері, режиссер, продюссер. 

Көрермендерге Сақиналар әміршісі» (2001-2003) трилогиясындағы Сэмуайз Гэмджи рөлімен танылған. Алғаш экранға 1995 жылы «Оңбағандар» фильмімен шыққан. 1992 жылы үйленген, үш қызы бар. 2004 жылы Джо Лейденмен бірлесіп «Туда и обратно: рассказ актёра» (ағыл. There and Back Again: An Actor's Tale) кітабын жарыққа шығарады. Кітапта Дж. Р.Р. Толкиен роман желісі бойынша түсірілген трилогияның түсірілімі барысындағы өз әсерлері мен сезім толғаныстарын баяндайды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Шон Астинның ресми сайты
**Антуан Гризманн** (фр. ; 21 наурыз 1991 жыл, Макон, Франция) — шығу тегі эльзас-португал, «Атлетико Мадрид» клубы мен Франция Ұлттық футбол құрамасының шабуылшысы.

Мансабы
-------

### Жас кезі

Өзінің футбол мансабын туған қаласында бастады.Алайда, туған қаласының командасы ойыншының дамуына көмектесе алған жок. Сондықтан әкесі баласын танымалырақ ұжымдарға апарып жүрді. Бірақ Антуанды еш жастар футбол академия алған жоқ.
Тек 14 жасында ғана 2005 жылы өткен «Монпелье» мен «Пари Сен-Жермен» командаларының матчында көпшілікке потенциалын көрсетуге мүмкіндігі туды. Сол мүмкіндігін жіберіп алған жоқ. Матч кезінде Антуанға «Реал Сосьедад» жастар командасы көз салды,бірден клубпен жаттығуға шақырылды. Екі апта күшейтілген жаттығулардан кейін "баски" ойыншының қабілеттілігіне көздері жетті.

### «Реал Сосьедад»

Жастар футбол мансабы 2009 жылы Реал Сосьедадтың бірінші командасының бас бапкері Мартин Ласарте өзіне шақырғанда бітті.Төрт жолдастық кездесуде француз қақпаға 5 доп соқты, бұл оның алдағы тағдырын анықтады.Клубта сол қанаттағы позицияның орны босағаннан кейін,бапкерлер Антуанды сол позицияға қоюды шешті.Солай ең алғаш ресми кездесулерде ойнай бастады.2 қыркүйек 2009 "Ес Вальекано" матчында Гризманн алмастырылып, 77-ші минутында есеп ашты.Келесі голы ұзақ күттіртпеді.Төрт күннен кейін Сегунде,келесі «Уэскаға» гол соқты.Жалпы, сол маусымда 39 матчта 6 рет есеп ашты.

Жетістіктері
------------

### Командалық

**Атлетико Мадрид**

* Чемпиондар Лигасының Финалисті: 2015/2016
* Испания Суперкубогының Иегері: 2014
* УЕФА Еуропа Лигасы: 2017/18

**Франция құрамасы**

* Еуропа Чемпионы (19 жасқа дейін): 2010
* Еуропа чемпионатының күміс жүлдегері: 2016
* Әлем чемпионы: 2018

### Жеке

* Үздік бомбардир "Еуропа чемпионаты-2016": 6 доп
* Үздік ойыншы "Еуропа чемпионаты-2016"
* УЕФА нұсқасы бойынша "Еуропа чемпионаты 2016" символикалық құрамасының құрамына кіретін ойыншы
* Францияның үздік футболшысы: 2016
* Испания чемпионатының 2015\2016 маусымындағы үздік ойыншы

Дереккөздер
-----------
**Қазақстандағы каратэ**, КСРО спорт комитетінің *"Шығыс жекпе-жектерін КСРО-да дамыту туралы"* қаулысы шыққаннан кейін каратэ Қазақстанда да дами бастады, ұлттық бірлестік құрылды, оның алғашқы төрағасы болып ЕССШ-і А. Быков сайланды. 1989 ж. КСРО кубогы өтіп респ-ның Ж. Санауов, В. Екшин, Е. Шынтуиринов, Г. Лутошкиннен құрылған к-дасы кубокті жеңіп алды. Осыдан кейін олар Ә-нің Х.ч-атына қатысып командалық есепте қола медальға ие болды. Ал құрамында М. Тишина, Е. Соболева, В. Исабаевалар бар респ-ның құрамасы Таиландта өткен Азия чемпионатында қола медальға ие болды. Бұл ҚР-сы каратэшілерінің үлкен табыстарының басы болатын. Осы табыстар үлкен мен ірі халықар. турнирге жол ашты.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3

Тағы қараңыз
------------

* Қазақстандағы дзюдо күресі
* Қазақстандағы ушу
**Тұрмыстық техника** — тұрмысқа қажетті, яғни күнделікті өмірге қажетті техникаларды айтады. Мысалы оларға келесі техникалар жатады:

* Үтік
* Қысқа толқынды пеш
* Теледидар
* Кір жуғыш машина
* Телефон
* Сағат

Тарих
-----

Көптеген аспаптар жүз жыл бойы қолданылып келсе де, дербес қоректендіруге ие электрлік және газ аспаптары нақты XX ғасырда пайда болған америкалық жаңашылдыққа жатады. 1900-шы жылдардың басында электрлік және газ аспаптары кір жуу машиналарынан, сужылытқыштардан, тоңазытқыштардан және тігін машиналарынан тұрды. Алғашқыда 1903 жылы Эрл Ричардсонның ойлап тапқан кішкентай электрлік үтігі тұрмыстық техника өндірісіне аздап дем берді. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін америкалық экономикалық өрлеу кезеңінде ыдыс жуу машиналарын және киімге арналған кептіргіштерді қолдану тұрмыстық техника өндірісінің дамуының бір бөлігіне айналды. Дискрециялық табыстардың көтерілуі түрлі тұрмыстық аспаптардың санын арттыруға ықпал етті.

1980-ші жылы Америкадағы өндіріс жыл сайын 1,5 миллард доллар сомасында тауар өндіріп отырды және оған 14000-нан астам жұмысшы жұмылдырылды, 1982-1990 жылдар аралығында ол $ 3,3 млрд.-қа дейін еселенді.

АҚШ-тың энергетика Министрлігі 1987 жылғы энергияны үнемдейтін аспаптар туралы ұлттық Заңның сақталуын қарастыра отырып, өндірушілерден бес жыл сайын аспаптардың энергиялық тұтынуын 25%-ға азайтуды талап етті.

1990-шы жылдары АҚШ-та аспапты жасау барынша нығая түсті: 90%-дан астам өнімді бар болғаны бес компания сатты. Мысалы 1991 жылы нарықта ыдыс жуу машиналарының өндірістік үлесін нарықтағы үлесі 40%-бен General Electric, нарықтағы үлесі 31%-бен Whirlpool Corporation, нарықтағы үлесі 20%-бен Electrolux, нарықтағы үлесі 7%-бен Maytag және нарықтағы үлесі небары 2%-бен Thermador компаниялары өзара бөліп алған. Әлемде жалпы 4000-ға жуық тұрмыстық электроника өндірушілері бар.

2013 жылға әлемдегі ең ірі тұрмыстық техника өндіруші қытайлық Haier болып табылады, ал америкалық Whirlpool екінші орынға ие.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Antique Electric Waffle Irons 1900-1960: A History of the Appliance Industry in 20th Century America. *books.google.com*. Тексерілді, 23 наурыз 2023.
2. ↑  How to keep your consumer electronics profitable and competitive. *electronicspecifier.com*. Тексерілді, 23 наурыз 2023.
3. ↑  Whirlpool Deal in China Shows How U.S. Firms Settle for Smaller Players. *wsj.com*. Тексерілді, 23 наурыз 2023.
Герман Степанович Титов
**Герман Степанович Титов** (11.9.1935 ж. т. Алтай өлкесі, Косихин ауданы, Верхнее Жилино с.) – ұшқыш-ғарышкер, Кеңес Одағының Батыры (1961). авиация генерал-майоры (1975).

1957 жыл қазіргі Волгоград әскери авиациялық училищесін бітіріп, Санкт-Петербург әскери округінің авиац. бөлімдерінде әскери ұшқыш болды. 1960 жыл ғарышкерлер қатарына алынды. 1961 жыл 6 – 7 тамызда адамзат тарихында екінші болып «Восток-2» ғарыш кемесімен ғарышқа сапар шекті. Т. кемемен Жерді 17 рет айналып шығып, ғарышта 25 сағ. 11 мин болды. Ол Н.Е. Жуковский атындағы инженерлік академияны (1968) және К.Е. Ворошилов атынд. Бас штабтың академиясын (1972) бітірген.

КСРО Жоғарғы Кеңесінің депутаты.

Ленин ордені және бірнеше медальдармен марапатталған. 1964 жыл «Жақаевшылар қозғалысы» бастамасын қолдау мақсатында белгілі күрішшілер Ы.Жақаев, Ә.Тоғызбаев, Б.Мұстапаевалармен кездескен.

Титов Қызылорда қаласының Құрметті азаматы.

Айдың көрінбейтін жағындағы кратердің біріне Титов есімі берілген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
Дисней әсіре жанкүйерлерінің D23 көрмесіндегі Marvel панелі, 2011
**Суперқаһармандар фильмі** (кейде **Суперқаһармандар жайлы фильм**) — суперқаһармандар мен олардың істері жайлы баяндайтын фильм. Суперқаһармандар деп адамға тән емес қабілеттері бар ойдан шығарылған адам кейіпкерлерді атайды. Олар жайлы фильмдерде көбінесе ғылыми фантастика, атыс-шабыс, шытырман оқиғалы фильм, фэнтези жанрларының элементтері болады.

Суперқаһарман фильмдерінің көпшілігі комикстерге негізделген, бірақ сонда да Робокоп пен Darkman сынды тек фильм үшін ойдан шығарылған кейіпкерлер де бар.

Тарихы
------

Қара сері (2008) суперқаһарман фильміндегі Бэтменнің костюмі. Фильмді үздік суперқаһарман фильмі деп атайды.
Суперқаһарман фильмдері негізінен Америка Құрама Штаттарында 1930 жылдардың соңынан бастап шығарылады. Бастапқыда олар балалар мен жасөспірімдерге арналған, бірақ уақыт өте келе олар барлық көрермендерге түсірілетін болды. 2000 жылдардан бастап Голливудтағы суперқаһармандық фильмдер қарқынды дамып келеді, жыл сайын осы жанрда бірнеше фильмдер шығады. Суперқаһарман жанрындағы ең ірі киножобалар қатарына Marvel кинематографиялық әлемі, Кеңейтілген DC Ғаламы, Икс Адамдар фильмдер сериясы, Өрмекші-адам, Бэтмен және Супермен жатқызылады.

Кейбір суперқаһарман фильмдері арнайы эффектілер үшін ғана емес, өнер туындысы ретінде танылды және беделді марапаттарға ие болды. Осылайша, Хит Леджер «Қара сері» фильміндегі зұлым Джокер рөлі үшін «Оскар» жүлдесін алды, ал «Логан» фильмі ең үздік сценарий үшін Оскарға номинация алды. Суперқаһарман фильмдері мен кейіпкерлері тіпті өзінің жанрынан тыс фильмдерді шабыттандырды, мысалы, Оскар алған «Джокер» қылмыстық драмасы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  The 25 Best Superhero Movies  (ағыл.).  IGN (17 August 2018). Тексерілді, 8 қараша 2023.
2. ↑  *Crow, David* Why The Dark Knight Is Still the Best Superhero Movie  (ағыл.).  Den of Geek (18 June 2018). Тексерілді, 8 қараша 2023.
3. ↑  *Хромов, Алексей* 25 отличных фильмов про супергероев  (орыс.).  ЛАЙФХАКЕР (7 октября 2020). Тексерілді, 8 қараша 2023.
4. ↑  *Eisenberg, Eric; Holmes, Adam; O'Connell, Sean және Schwerdtfeger, Connor* 30 Best Superhero Movies, Ranked  (ағыл.).  Cinema Blend (8 June 2019). Тексерілді, 8 қараша 2023.
5. ↑  Хит Леджер немесе Джокер  (қаз.).  massaget (22 қаңтар 2014). Тексерілді, 8 қараша 2023.
6. ↑  *Dockterman, Eliana* The Joker Has Always Been a Controversial Character. This Time, It’s Different  (ағыл.).  Time (8 October 2019). Тексерілді, 8 қараша 2023.
**Умберто Эко** (итал. *Umberto Eco*; 5 қаңтар 1932, Алессандрия, Пьемонт, Италия — 19 ақпан, 2016 Милан, Ломбардия, Италия) — итальяндық ғалым, философ, семиотика және ортағасырлық эстетика маманы, мәдениет теоретигі, әдебиет сыншысы, жазушы, публицист. Умберто Эко өзінің жемісті ғылыми мансабында көптеген мәселелерді қозғады.Ол ортағасырлық және қазіргі заманғы эстетиканы, бұқаралық мәдениетті зерттеумен айналысып, өзінің семиотика теориясын жасады. «Раушанның атауы» және «Фуко маятнигі» әлемдік бестселлерлерінің авторы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Скончался итальянский писатель Умберто Эко Мұрағатталған 21 ақпанның 2016 жылы. tass.ru