recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Октавия Батлер**(ағылш.  *Octavia E. Butler*) — американың қара нәсілді жазушы-фантасттарының ішіндегі ең танымалдарының бірі .

Өмірбаяны
---------

Октавия Батлер 1947 жылдың 22 маусымында Калифорния штатындағы Пасаденде дүниеге келген. Оның әкесі ерте дүниеден өткен. Соның салдарынан ол тек қана анасының қолында тәрбиеленеді. Дислексия ауруымен ауырған ол өз ауруынан қысыла өседі. Оның мектептегі үлгерімінің нашар болуының себебі осында болды. Кейіннен ол 1965-1968 жылдар аралығында Пасаденс колледжінде білім алады. Осы кезеңдерде ол кешке сабақ оқып, күндіз жұмыс жасады. Кешкі сабақтарда ол әдебиетті зерттеумен айналысады. Колледжді тәмамдаған ол көп ұзамай Калифорния штаты Университетінің түседі. 
Ол көп уақыт Лос-Анджелес қаласында тұрған. 

Өмірінің соңында Октавия Батлер қан қысымынан және жүрек талмаларынан зардап щегеді. 
Октавия Батлер 2006 жылдың 24 ақпанында «Northwest Hospital» ауруханасында өмірден озады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
Өкпе сегменттері
**Өкпе сегменті (өкпелік сегмент, бронх-өкпелік сегмент)** — сәйкес өкпе салатамырымен қанданып, тұрақты сегменттік бронхпен желдетілетін және үлес құрамына енетін өкпе аймағы (Kramer и Glass, 1932 г.). Бронх пен артерия сегменттің орталығын алып жатады. Сәйкес сегменттерден қанды әкететін көктамырлар сегмент аралық дәнекер тінді перделерде орналасады. Сегмент пішіні - ұшы өкпе түбіріне қарайтын, ал негізі ағзалық (висцерал) өкпеқаппен жабылған қиық конусты еске салады. Клиникалық тұрғыда өкпенің сегменттерге бөлінуі - өкпе тініндегі ошақты өзгерістердің нақты орналасуын анықтауда маңызды.

Өкпе сегменттерінің жіктемесі
-----------------------------

Қазіргі кезде 1949 жылы Лондонда Отоларингологтар Конгрессі мен Сүт безі аурулары мамандарының қоғамы қабылдаған өкпе сегменттерінің жіктемесі кең таралған. Бұл жіктеме 1955 жылы Парижде өткен IV Халықаралық анатомдар конгрессінде толықтырылды.

### Оң өкпе

Оң өкпенің 10 сегменті ажыратылады.

#### Жоғарғы үлес

3 сегментке бөлінеді:

* ұштық (лат. *segmentum apicale*, S1);
* артқы (лат. *segmentum posterius*, S2);
* алдыңғы (лат. *segmentum fnterius*, S3).

#### Ортаңғы үлес

Ортаңғы үлестің 2 сегменті болады:

* бүйір (лат. *segmentum laterale*, S4);
* орта (лат. *segmentum mediale*, S5).

#### Төменгі үлес

Оң өкпенің төменгі үлесі 5 сегменттен тұрады:

* жоғарғы (лат. *segmentum apicalis (superius)*, S6);
* орта негіздік, не жүректік (лат. *segmentum basale mediale (cardiacum)*, S7);
* алдыңғы негіздік (лат. *segmentum basale anterius*, S8);
* бүйір негіздік (лат. *segmentum basale laterale*, S9);
* артқы негіздік (лат. *segmentum posterius*, S10).

### Сол өкпе

Сол жақ өкпеде әдетте 10 сегмент бар.

#### Жоғарғы үлес

Сол өкпенің жоғарғы үлесі 5 сегментке бөлінген:

* ұштық (лат. *segmentum apicale*, S 1);
* артқы (лат. *segmentum posterius*, S2);
* алдыңғы (лат. *segmentum anterius*, S3);
* жоғарғы тілшіктік (лат. *segmentum lingularis superius*, S4);
* төменгі тілшіктік (лат. *segmentum lingularis inferius*, S5).

#### Төменгі үлес

Төменгі үлестің 5 сегменті ажыратылады:

* жоғарғы (лат. *segmentum apicalis (superius)*, S6);
* орта негіздік (лат. *segmentum basale mediale*, S7), тұрақты емес;
* алдыңғы негіздік (лат. *segmentum basale anterius*, S8);
* бүйір негіздік (лат. *segmentum basale laterale*, S9);
* артқы негіздік (лат. *segmentum posterius*, S10).

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *Чернеховская Н. Е. Федченко Г. Г. Андреев В. Г. Поваляев А. В.* Тыныс алу мүшелерінің рентген-эндоскопиялық диагностикасы —  М. 2007. — Б. 8-11. — 240 б. — ISBN 5-98322-308-9.
**Әбдуәли Қарағұлов** (20.10.1909, Ақтөбе облысы Алға ауданы - 20.1.1999, Алматы) - журналист. Бұрынғы қазақ коммунистік журналистика институтын бітірген (1939). 1926 - 30 жылдары ауданында Кеңес партия органдарында қызмет атқарған. 1931 - 32 жылдары Ақтөбе ауданында "Алға" газетінде бөлім меңгерушісі, 1934 - 36 жылдары Ақтөбе облыстық "Социалистік жол" газетінің жауапты хатшысы, 1939 - 41 жылдары ҚазТАГ директорының 1- орынбасары. 1941 - 44 жылдары Қарағанды облысында "Советтік Қарағанды" газетінің редакторы, 1944 - 46 жылдары Қазақстан К(б)П ОК Үгіт және насихат бөлімі меңгерушісінің орынбасары болып қызмет істеген. 1946 - 53 жылдары "Социалистік Қазақстан" (қазіргі "Егемен Қазақстан") газеті редакторының орынбасары, 1953 - 56 жылдары Қазақстан КП ОК-нің насихат және Үгіт бөлімі меңгерушісінің орынбасары, 1957 - 58 жылдары "Жаңа өмір" журналының бас редакторы, 1958 - 59 жылдары ҚР Министрлік Кеңесі жанындағы радио және телевизия комитеті председателінің орынбасары, 1959 - 73 жылдары Алматы облысында "Жетісу" (1964 жылға дейін "Коммунизм таңы") газетінің редакторы қызметтерін атқарған. Қарағұлов көптеғен публицистикалық ғылыми мақалалардың, очерк, фельетон, сын-сықақ, әзіл-әңгімелердің авторы. Екі рет Еңбек Қызыл Ту, "Құмет белгісі" ордендерімен және медальдармен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
**Гилемхан Идрисович Идрисов**(16.9.1913, Башқұртстан, Благовир ауданы, Новобаженово кенті - 5.2.1977, Қостанай қаласы) - 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, гвардия аға сержанты, зеңбірек командирі.

Кеңес әскері қатарына мамыр айында шақырылып, сол жылдың қарашасында майданға жіберіледі, 290-атқыштар полкі (1-атқыштар майданы, 5-гвардиялық армия, 95-гвардиялық атқыштар дивизиясы) зеңбірек артиллериясының командирі, аға сержанты. Идрисов 1945 жылы қаңтарда болған шайқаста көздеу арқылы жаудың 1 пулемет нүктесі мен ондаған жауынгерін жойды. Жаяу әскердің қасында жүріп, Пиньчув қаласы (Польша) маңында жаудың 2 қол пулеметі мен зеңбірегін талқандап, ондаған жауынгерін жер жастандырды. Пиньчув қаласының оңтүстігінде Нида теңізінен өтіп, Идрисовтың тобы зеңбірек оғымен атқыштар бөлімшесіне плацдармды басып алуға және Одер өзенінен өтуге қолдау көрсетті. Осы ерлігі үшін Идрисовқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (10.1.1945).

Соғысты Чехословакияда аяқтады. Соғыс аяқталған соң елге оралып, ауылдық кеңестің төрағасы қызметін атқарды.

Ленин, 2-дәрежелі Отан соғысы, 3-дәрежелі Даңқ ордендерімен, медальдармен марапатталған. [1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Айбын. Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. - 880 бет. ISBN 9965-893-73-Х
**Шоқай Датқа Қарабекұлы** – Қаратау өңірінде, ортағасырлық гүлденген қала болған Саудакентте 19 ғасырда өмір сүрген белгілі тарихи тұлға. 

Ол қара қылды қақ жарған әділдігімен, ауыздыға сөз бермес шешендігімен кеңінен танылған, жастайынан ел басқару ісіне араласып, рулар мен тайпалар арасында ғана емес, көрші жатқан туыстас елдер арасында мәмілегерлігімен аты шыққан қайраткер. Шоқай датқа 19 ғасырдың басында Саудакентте өмірге келген. Тарихымыздан белгілі, 19 ғасырдың екінші жартысына дейін Қазақстанның оңтүстік, оңтүстік-шығыс аймағы Қоқан хандығының ықпалында болды. Қаһарлы Қоқан ханы болған Омар, одан кейін Құдияр қазақтарға олардың арасынан шыққан беделді, ел арасында қадірі асқан ықпалды тұлғалар арқылы басшылық жасады. Қаратаудың теріскейіндегі қазақ елінің беделді, билікке араласа бастаған жас Шоқайына Қоқан билеушілерінің қалауы түсіп, оған хан сарайының лауазымды қызметі – датқа атағы берілді.
Шоқай датқа Қарабекұлы Құдияр ханға және оның шылауындағы зорлықшыл топқа емес, өзінің халқына қалтқысыз адал қызмет етті. Сол замандағы оңтүстік өңірінің тарихи тұлғалары Сапақ датқа, Бөлтірік шешен, Байзақ датқа, Жәкел датқа, Майкөт ақын, басқа да белді азаматтармен қарым- қатынаста болды. Ел бірлігіне, халықтың болашағына байланысты мәселелерді солармен ынтымақта шешіп отырды. Ол Кенесары хан Шу бойына келгенде онымен дәмдес, тұздас болды. Оған қолдау көрсетті. Қырғыз, қазақ арасындағы дау-дамайларды шешуге араласты.
Қоқан хандығында қызметте жүріп Шоқай датқа қазақ халқының дербес дамуын, тәуелсіздігін армандады және осы жолда күресті, өмірін арнады. Ол орыс халқымен экон. және әскери бірлікті жақтаған прогрессивті қайраткер болды. Оңтүстік қазақтарын Ресейге бірігуді жүзеге асырған тұлға да Шоқай датқа. Бұл жөнінде нақты тарихи дерек бар. Полковник Черняевтің өзінің басшылығына жолдаған хатында Қоқан хандығына да ықпалы зор, қазақтар арасында да зор беделге ие Шоқай датқа Қарабекұлымен осындай келісім болғандығын жазады. Шоқай датқаның орыстармен ынтымаққа баруын қатыгез Қоқан ханы кешірмейді. Кейбір деректер бойынша, Шоқай датқа кезекті бір сапардан оралғанда қоқандықтардың үзеңгісіне у жаққанынан қайтыс болады. 
Шоқай датқа – еліне, жеріне өлшеусіз қызмет жасаған, артында сөзі мен ісі қалған ірі тарихи тұлға. Оның өмірі мен қызметі қазақ елі тәуелсіздік алғаннан кейін ғана зерттеліп, жарық көре бастады. Шоқай датқа жайлы мемл. «Дарын» жастар сыйлығының лауреаты, ақын М.Ыбыраев дастан жазды. Жазушылар Б.Әбілдаұлы хикаят, Д.Шалқарбаев пьеса, М.Төлепбергенов, Ж.Миллионов зерттеу мақалалар арнады. 
2001 ж. Алматыда «Үш қиян» баспасынан журналист Ж.Миллионовтың құрастыруымен және Шоқай датқаның тікелей ұрпағы, кәсіпкер Серік Аппазовтың демеушілігімен тарихи танымдық «Шоқай датқа» кітабы шықты. Сол жылы Саудакент а-ндағы өзінің кесенесі жанына Шоқай датқаның еңселі ескерткіші орнатылды. Оның 200 жылдығы Сарысу ауданы көлемінде кеңінен аталып өтті.
Шоқай датқаның туған жері Саудакент а-ндағы кесенесі 19 ғ-да салынған, респ. мәндегі сәулет өнерінің үздік үлгісі болып саналатын бағалы тарихи ескерткіш. Ол мемл. қорғауға алынған.

Сілтемелер
----------

1. ↑  Тараз Энциклопедиясы
**Әбдiлқaдыр aс-Суфи** (шын aты **Иэн Дaллaс**, 1930 ж. Эйр, Шотландия) Ислaм тәрбие сaлaсындa шейх, Дaрқaуи-Шaзили-Қaдыри тaриқaтының бaсшысы, Мұрaбитун Дүние Қозғaлысының орнатушысы және де бiрқaтaр Ислaм дiнi, сопылық, сaяси теориялaр жөнiндегi кiтaптaрдың aвторы. Ислaм дiнiн қaбылдaғaннaн бұрын дрaмaтург әрi aктер болғaн.
Әбдiлқaдыр aс-Суфи Ислaмды Мағрибиядa 1967 ж. қaбылдaғaннaн кейiн дaғуaт қызметiне кiрiстi. Қaзiргi уaқыттa дүниежүзiнiң бiр қaтaр елiнде шәкiрттерi бaр.

Өмірбаяны
---------

Iлiмi
-----

Әбдiлқaдыр aс-Суфи Ислaмның түпнұсқалық бiлiмдерiн ұстaнуғa шaқырaды. Ол Мәлiк ибн Aнaс-тың "Әмәл Aхл-әл Мәдинә" деген еңбегiндегi мұсылмaн қоғaмының сипaттaрын қолдaйды және қaзiргi зaмaндa Ислaм дiнiн бұрынғы қалпына келтіруге қaжет екенiн aйтудa. 

Aс-Суфи терроризмнiң хaрaм болғaнын aйтaды, өзін өзі өлтірушіліктiң психологиясы нигилизмнен пaйдa болғaнын түсiндiредi. Оның aйтуы бойыншa Ұлы Бритaния өзiнiң "соңғы құлдырауынa жaқындaды" және бұл мемлекеттiң тек қaнa мұсұлмaн хaлқы "бұрынғы қaлпынa келтiре aлaды." Әбдiлқaдыр aс-Суфи монaрхияның қaжеттiлiгi турaлы бiрнеше рет жaзғaн. Одaн бaсқa, мұсұлмaн әйелдердiң ниқaб киiмi Ислaмғa тән болмaғaн бұйым екенiн түсiндiредi, оны "әйел aдaмдaрдың пaйдaқорлық үндiлендiруi" деп сипaттaйды және фикһтың еш қaндaй мaзхaбынa жaтпaйтынын aйтaды.

Мұрaбитун Дүние Қозғaлысы
-------------------------

1980-шi жылдaрының бaсындa Әбдiлқaдыр "Мұрaбитун Дүние Қозғaлыс"-ын орнaтты. Қозғaлыстың бaсты мaқсaты Ислaмды түгелiмен бұрынғы қалпына келтіру. Әсiресе зекет пaрызынa көп мән берiледi. Aс-Суфинiң aйтуы бойыншa, бүгiнгi қaржы жүйесiнiң шеңберiнде зекеттiң орындaлуы жойылғaн дәрежеге дейiн өзгерген. Осығaн орaй, зекеттi қaйтaдaн қaлпынa келтiру үшiн шaриғaт бойыншa aқшa, aлтын динaр мен күмiс дирхaм, еңгiзiлүi тиiс. Бұл вaлютa дәл Хaзiреттi Мұхaммед Пaйғaмбaрымыздың (с.ғ.у) зaмaңындa болғaн, Омaр ибн әл-Хaттaб (р.a.a.) тaрaбынaн жaзылғaн сaлмaқ пен көлемде болуы қaжет.
ALS Ice Bucket Challenge қатысушы суреті
The **Ice Bucket Challenge**, кейде **ALS Ice Bucket Challenge**, мұзды суды басқа төгу арқылы латерлды амиотрофиялық склероз ауру жайында ақпаратты көпшілікке таныстыру және зерттеуге қажетті қаражатты жинауға бағытталған шара. Акция 2014 жылы шілде тамыз айлары арасында әлеуметтік желілерде вирустық танымалдыққа ие болды. АҚШ-та адамдар ALS қауымдастығына, Ұлыбританияда MND (Motor Neurone Disease) қауымдастығына ақша аударды. Қазақстанда Ice Bucket Challenge қаржылары жеке қорлар мен басқа да қайырымдылық мақсаттарына жіберілді.

Акция шарты бойынша адам өз басына мұздай суды құйып видеосын шығару керек. Сонымен қатар акцияға қатысушы басқа адамдарға шақырту жібере алады. Шақыртуға жауап беру үшін 24 сағат беріледі. Сол уақыт ішінде шақырылған адам мұзы бар суды құюы шарт. Одан бас тартқан жағдайда қайырымдылыққа ақша беру тиіс.

Пайда болуы
-----------

Суық суды басқа құя отырып қаражат жинақтау идеясы бірнеше жерде кезігеді. 2013 жылдың ортасы мен 2014 жылы "Cold Water Challenge" шаралары әлеуметтік желілерде АҚШ-тың солтүстік аудандарында кең танымал бола бастады. Шараға қатысушылар суық суға секірулері керек. Одан бас тартқан жағдайда ракты зерттеуге қаржы беру тиіс болатын.

Атланта қырандары ойыншылары, жаттықтырушылары мен қызметкерлері Ice Bucket Challenge-ге қатысуда

Ережелері
---------

Шақырту жіберілгеннен кейін 24 сағат ішінде акцияны жалғастыру үшін, өзі бар видео түсіруі керек. Біріншіден, шақыртуды қабыл алу үшін тұрған шелек суға мұз салады. Кейін қатысушы шелектегі суды басына төгеді. Содан соң басқа адамды шақыру құқығына ие болады. Шақырту жіберілген адам акцияға қатысады, не қайырымдылық жасауды таңдайды. Екі әрекетті де істеуге болады. Акцияның бір нұсқасында, шақырту алынған адам $10 беруі тиіс (басқа су құюмын қатар). Бас тартқан жағдайда $100 қосады.

Оңтүстік Каролина губернаторы Никки Халей ALS Ice Bucket Challenge-ге қатысуда
Мэт Деймонның Ice Bucket Challenge видеосы

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *Lost Coast of New Zealand* Charities benefit from viral ice challenge.  TVNZ (9 шілде 2014). Тексерілді, 17 тамыз 2014.
2. ↑  News.  Cancer Society Auckland. Тексерілді, 17 тамыз 2014.
3. ↑  *MND Association* The MND Ice Bucket Challenge | Latest News.  MND Association. Тексерілді, 18 тамыз 2014.
4. ↑  *Arco, Matt* Governor Chris Christie gets in on 'Ice Bucket Challenge', dares Cory Booker. *Nj.com* (тамыз 13, 2014). Тексерілді, тамыз 13, 2014.
5. ↑  *Perez, Iris* DNR: Don't rise 'Cold Water Challenge'. *MyFox Twin Cities*.  Fox Television Stations (25 маусым 2014). Тексерілді, 17 тамыз 2014.
6. ↑  Health: Local ALS Researchers Take Ice Bucket Challenge. *CBS Philadelphia* (тамыз 12, 2014). Тексерілді, тамыз 17, 2014.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* ALS қауымдастығы сайты (ағылш.)
**Шоқгүл** (лат. *Soranthus*) – шатыршагүлділер тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанда Үлкен Борсық, Мойынқұм, Балқаш маңының оңт. мен Зайсан қазаншұңқырының құмды төбелерінде өсетін 1 түрі – Мейер шоқгүлі (S. meyerі) бар. Биікт. 1 м-дей. Кіндік тамыры топыраққа терең бойлайды, себебі, құмды жерде өсімдік ылғалды тереңнен сіңіреді. Сабағы жұмыр, тік өседі, ұшына жақындаған сайын тарамдалып кең жайылып бұтақталады. Сабағының түбіне айнала дегелектене өскен жапырақтары мен сабаққа бекіген жапырақтарының сағақтары біртіндеп, қандауыр тәрізді қынапқа айналған. Жапырақ тақтасы үшбұрышты, жиектері үш қайтара тілімденіп салаланған, ұз. 10 см, ені 3 мм. Гүлі қос гүлсерікті, тостағанша жапырақшасының саны 5, жиегі өткір тіс тәрізді иректелген. Күлтесі де бесеу, жасылдау түсті, сырты түкті, ұшы үшкір, ішке қарай сәл иілген, ұз. 2,5 мм-дей. Гүлдері шоғырланып шатырша гүлшоғырына топталған. Тұқымынан көбейеді. Мамыр айында гүлдеп, маусымда жемісі піседі. Жемістері түксіз, көп қырлы, жиегі жұқа қанатшамен көмкерілген жаңғақша. Оның ұз. 16 мм, ені 8 мм-дей. Мейер Ш-ін жергілікті тұрғындар тамырын шикідей және қайнатып тамаққа пайдаланады. Таралу аймағы жылдан-жылға азайып бара жатқан өсімдік, сирек кездесетіндіктен қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген.

Дереккөздер
-----------

АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: "Қазақ энциклопедиясы", 2011. - 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
**Құрманбек Сәлиұлы Бәкиев** (қыр. *Бакиев Курманбек Сали уулу*; 1 тамыз 1949 жыл, Жалалабат облысы) — қырғызстандық саясаткер, Қызғалдақ төңкерісі нәтижесінде Қырғызстанның екінші президенті.

Өмірбаяны
---------

1949 жылы тамыздың 1-інші жұлдызында қазіргі Жалалабат облысы Масадан ауылында дүниеге келген.

Куйбышев (қазіргі Самара) қаласындағы политехникалық институтын бітірген, мамандығы бойынша инженер-электроник.

1976—1979 жылдары Куйбышевтағы (Самарадағы) Масленников атындағы зауытында мамандығы бойынша жұмыс істеді.

1979—1985 жылдары Жалалабат зауыттарының бірінде бас инженері болып істейді.

1985—1990 жылдары Көк-Жаңғақ қаласындағы «Профиль» зауытының бастығы.

1992—1994 жылдары Тоғыз-Тара аудан әкімшілігінің басшысы.

1994—1997 жылдары Жалалабат облысының әкімшілігінің басшысы.

1997—2000 жылдары Шу облысының губернаторы.

2000 жылы желтоқсанның 21-інен 2002 жылы мамырдың 22-сіне дейін Қырғызстанның премьер-министрі. Ақсы ауылындағы оқиғаларынан кейін орнынан өз еркімен бас тартып, халық мүддесін қорғап, Ақаевқа қарсы оппозицияға кетті. Оппозиция көшбасшысы болып, «қызғалдақ төңкерісі»нен кейін ел басшысы болды.

2005 жылынан бастап — Қырғыз Республикасының президентінің міндеттерін атқарады.

2005 жылында Қырғызстанның елі Ақаевтың саясатына наразылық білдіріп, наурыздың 24-інде «қызғалдақ төңкерісін» жасаған. Осындай қиын саяси жағдайында, билігіне Құрманбек Бәкиев келген. Біржолы ел басшысы және үкімет басшысы (премьер-министр) міндеттерін атқарып, кезексіз президенттік сайлауда өз кандидатурасын тапсырған.

2005 жылының шілде айының 10-ында өткен президенттік сайлауда ресми деректер бойынша сайлаушылардың 88% алып, сайлауда жеңген.

2005 жылының тамыздың 15-інде Бәкиевтің президент инаугурациясы өткен.

2009 жылы екінші мерзімге сайланған.

2010 жылының сәуірдің 7-ісінде пайда болған қанды оқиғалардан кейін елдік төңкерісінің барысында Қырғызстанның тұңғыш президенті Асқар Ақаев сияқты орнынан кетуге мәжбүр болды. Бішкектен қашып кеткен Бәкиев туған Жалалабат облысының Тейіт (Масадан) ауылына келіп, билігін сақтау үшін Қырғызстанның оңтүстігінде елдің қолдауын іздеді. Сәуірдің 15-інде, Бәкиевті қолдайтын күштер Ош қаласында митинг ұйымдастырды. Алайда, жақтаушы мен қарсылас топтардың қақтығысынан кейін, митинг тарап кетті, ал мақсатына жете алмаған Бәкиев Қырғыз елінен кетуге мәжбүр болды. Тараз қаласында биліктен бас тартатын қағазға қол қойып, ары қарай Беларусьтың астанасы Минск қалаға ұшып кетіп, сол жақта пана тапты.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Қырғызстан президентінің интернет сайты Мұрағатталған 8 мамырдың 2006 жылы.
* Кұрманбек Бакиевтың ресми сайты Мұрағатталған 14 мамырдың 2010 жылы.
* Кұрманбек Бакиев Лентапедияда

Дереккөздер
-----------
**Құрманбаев** Қоңыратбек Кұрманбайұлы (1936, бұрынғы Жезқазған облысыЖезді ауданы Карсақпай кенті – 1993) – дәрігер-ғалым, КазКСР-не еңбегін сіңірген дәрігер, медицина ғылымдарының докторы (1978). Қарағанды медициналық институтын (1959) бітірген. 1958 – 68 жылы Жезқазған қаласында фтизиатр, бас дәрігер, 1968 жылдан Көкшетау облысында туберкулез диспансерінің бас дәрігері, Қазақ туберкулез ғылыми-зерттеу институтында (қазір Туберкулез мәселелері ұлттық орталығы) бөлім меңгерушісі болды. Негізгі ғылыми еңбектері фтизиатрия мәселелеріне арналған. Құрманбаев адам мен мал туберкулезінің эпидемиологиясын, өзара байланысын зерттеп, малшыларды бүйрек туберкулезінен сақтандыру шараларын ұсынды. Еңбек Қызыл Ту орденімен және медальдармен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Ақмола облысы» энциклопедиясы
2. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5

*Бұл жаңа мақаланың бастамасы. Бұл мақаланы толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесуіңізді сұраймыз.*
**Спектрофотометрлік әдістердің артықшылығы мен кемшіліктері**. Мазмұндалған әдістердің артықшылығы мен кемшіліктері электромагниттік сәуле шығарудың затпен әрекеттесу ерекшеліктеріне, ӘК-, көрінетін, ИҚ-приборлар технологиялық сипаттамаларына, калыпты және арнайы әдістемелердің талдаулық мүмкіндігіне байланысты. Кейбір артықшылықтар мен кемшіліктер бұдан бұрын да қарастырылган. Сондықтан олардың тек жалпы белгілері ғана аталады.

Көрінетін және ӘК-спектроскопия әдістерінің ИҚ-спектроскопиядан айтарлықтай артықшылығы, атап айтқанда, ол заттың сапалық және сандық талдауы кезінде сұйытылған ерітіндіден іздік концентрацияны анықтаудың аса жоғары сезгіштігі болып табылады.
Екіншіден, ИҚ-спектроскопия әдісінің сәуле шығару мен зат әрекеттестігіне едәуір талғамы бар. ИҚ-сіңіру спектріндегі сипаттауыш жолақтарының саны ӘК-, көрінетін спектрлерден гөрі көп. ИҚ-спектрдің өзіндік касиеті - оның айтарлықтай артықшылығы. Бірақ тыйым салу ережесіне сәйкес ИҚ-спектрлерде тербелістері қисынды-шашырау немесе электронды-тербелмелі спектрлерде белсенділеу, мысалы, С = С, С ≡ С молекулалардың симметриялы жолақтары болуы мүмкін.

Бұрын да айтылғандай, электрондық спектроскопияның фотометрлік С әдісі іс жүзінде элементтерді анықтау үшін жасалған. Алайда ерітінділері көрінетін, ӘК-және жақын ИҚ-аймақтағы спектрде сіңірілетін барлық иондар үшін қосылыстарды алу реакциялары әлі толық зерттелініп бітпеген.
ИҚ-спектроскопия әдісі көптеген осындай мәселелерді шешу, мысалы, гексахлорциклогексанның бес изомерін, бензолдың орын басушыларын. парафиннің сапасын, шайырды, полимерді, биологиялық жүйелерді (канды) анықтағанда, ұлпек (пленка) құрамын, эмальдан жасалған жабындарды, оптикалық талшықтар мен олардын жабындарын анықтаганда өте ыңғайлы әдіс болып саналады. Өздерінің мүмкіндіктеріне орай ИҚ-спектроскопия әдісін эмбебап дегі есептеуге болады. Ол органикалық және бейорганикалық қосылыстар үлгісін газ, сұйық және қатты күйінде, температура мен концентрацияның кең аралығында талдау жасауда кеңінен қолданылады.

Қалыпты жағдайдағы ИҚ-аймақта тек бір атомды газдар мен полюссіз Не, Ne, О2, Н2, N2 молекулалары ғана сәуле шығаруды (мөлдір) сіңірмейді. ИҚ-әдістің кемшілігіне мыналарды жатқызуға болады: сіңіру жолақтарының кездейсоқ қаптасуы, Үлгіні (сынаманы) дайындауға жұмсалатын уақыт, аспаптарды қалыптастырып, реттеу және оны бағалау үшін әуелгі стандарттардың қажеттілігі, сандық талдаудың қалыптастырылған мәліметтерін бір спектрофогометрден екіншісіне откізуге мүмкіндіктің кейде, айталық, оте қатты сіңірілетін ылғалды ерітінділердегі косылыстардың мөлшерін анықтағанда сезгіштіктің жоқтығы. Әйтсе де бұны жаңа буын ИҚ-Фурье-спектрофотометрлерді қолданып, олардың сезгіштігін, талғамын, сапалық және сандық талдаудағы спектрдің дәлдігі мен жылдамдығын және спектрдің кең аралықтағы 5000 - 10 см−1-ге дейін өте кіші де, үлкен оптикалық тығыздықга жұмыс істеуін арттыруға болады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Құлажанов Қ.С.Аналитикалық химия: II томдық оқулық. II - том. Оқулық. Алма-ты:«ЭВЕРО» баспаханасы, 2005. - 464 б. ISBN 9965-680-95-7
**Құрманбаев Мырзалы Ақынқожаұлы** — 1966 жылы 15 мамырда Алматы облысы, Шелек ауданы, Шелек ауылында туған. 1990 жылы Қазақ педагогика институтының физика-математика факультетін бітірген.

1984-1986 жылдар аралығында әскери борышын Ауғанстанда өтеп қайтқан. 1985 жылы КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумының "Воину-интернационалисту" марапаттау қағазымен, 1986 жылы "От благодарного афганского народа" медалімен марапатталған.
1990-2001 жылдары сол кездегі Ыбырай Алтынсарин атындағы қазақтын педагогикалық ғылыми-зерттеу институтында (қазіргі Ы.Алтынсарин атындағы Білім академиясында) ғылыми қызметкер болып еңбек еткен. 1997 жылы "Қазақстан Республикасы Білім беру ісінің үздігі" белгісімен марапатталған.

2001 жылдан "Мектеп" баспасының компьютер бөлімінің меңгерушісі болып қызмет жасайды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері. Анықтамалық. Алматы, "Білім" баспасы. 2005 ж. — 576 бет.ISBN 9965-09-134-Х
**Чарвак су қоймасы** (өзб. *Chorvoq Suv Ombori*) — Батыс Тянь-Шань сілемдерінде, Өзбекстан астанасы Ташкент қаласының солтүстік-шығысында орналасқан жасанды су қоймасы. Жергілікті тұрғындар арасында Ташкент теңізі деген атпен белгілі. Чарвактың жағалауы 100 км-ге созылып жатыр. Жағалаудың көптеген жерлерінде жабдықталған жағажайлар, пансионаттар мен демалыс базалары бар.

Тарихы
------

Чарвак плотинасы
Чарвак су қоймасы 1970 жылы Шыршық өзенінің арнасында жасалынды. Өткен ғасырдың 60-жылдарының ортасында Ташкентте қатты жер сілкінісі болды және қаланың едәуір бөлігі қираған болатын. Қалпына келтіру жұмыстары кезінде электр энергиясының сұранысы қажет болғандықтан гидроэлектр станциясын салу туралы шешім қабылданды. 1964 жылы энергетиктер мен ГЭС құрылысшыларына арналған Чарвак кенті құрылды. 60-жылдардың соңында құрылыс барысында биіктігі 169 м болатын тас бөгет салынды. Тау аралық бассейн сумен толтырылғаннан кейін Червакский деп аталып, су қоймасы пайда болды. Бүгінде бұл Өзбекстан тұрғындары мен бүкіл әлемнің туристері үшін сүйікті демалыс орнына айналды.

Сипаттама
---------

Алып жатқан жер аумағы 37 км2 шамасында, көлемі 2км2. Жағалық сызықтың ұзындығы 94 км құрайды. Суы мөлдір, тек 
кіреберістің басында ұсақ құмның әсерінен лайлану пайда болады. Жазда ауа температурасы +35°C-қа дейін көтеріледі, ал су +25°C-қа дейін жылынады, қыркүйек айының соңында айтарлықтай салқындату басталады. 

Кейбір бөліктерінде суда өсетін өсімдіктер кездеседі, балықтардан ақ сақа, пелядь, сазан, форель және шармай кездеседі. Қыркүйек-қазан айларында балық аулау маусымы басталады. 

Кеңістік Тянь-Шань мен Шатқал жоталары арасында созылып, таулы жағалау құрайды. Бөгеттен бірнеше шақырым жерде тарихи және археологиялық орындар бар: Обирахмат - алғашқы адамдар орны, Чинар - жартастағы суреттер салынған үңгір, Убайдулла Ахрор және Ховенди ат-Тахур (Шейхантаур) дүниеге келген Богистон ауылы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Чарвакское водохранилище (Lake Charvak)
2. ↑   Чарвакское водохранилище, Узбекистан. Фото, зоны отдыха, как добраться из Ташкента. История создания
3. ↑   Чарвакское водохранилище
{{Музыкалық альбом
| Атауы = It's Not Me, It's You
| Түрі = Студиялық альбом
| Орындаушы = Лили Аллен
| Мұқабасы = 
| Мұқаба ені = 230px
| Шыққан жылы = 9 ақпан 2009 жыл
| Жанры = Поп, Электро-поп
| Ұзақтығы = 43:12
| Лейблі = Regal Zonophone
| Продюсері = Грег Керстин
| Елі = Ұлыбритания
| Рецензиялар = \*Allmusic  ссылка

* Drowned in Sound (6/10) ссылка
* *The Guardian*  ссылка
* *NME* (8/10) ссылка
* Pitchfork (6.6/10) ссылка
* Robert Christgau (A) ссылка
* *Rolling Stone* ссылка
* *RS Russia* ссылка
* *Spin*  ссылка
* Slant Magazine  ссылка
* *Uncut  ссылка*

| Лили Аллен хронологиясы = Alright, Still 2006
| Жыл = 2009
| Басқа = {{

```
 | Аты          = It's Not Me, It's You
 | Типі            = Студиялық
 | Сингл 1       = The Fear
 | Сингл 1 дата  = 26 желтоқсан 2008
 | Сингл 2       = Not Fair
 | Сингл 2 дата  = 20 наурыз 2009
 | Сингл 3       = Fuck You
 | Сингл 3 дата  = 18 мамыр 2009
 | Сингл 4       = 22
 | Сингл 4 дата  = 24 тамыз 2009
 | Сингл 5       = Who'd Have Known
 | Сингл 5 дата  = 30 қараша 2009
 | Сингл 6       = Back to the Start
 | Сингл 6 дата  = Сәуір 2010 (Тек Австралия)
 }}
```

}}

***It’s Not Me, It’s You*** — ағылшын поп әнші Лили Алленнің екінші альбомы, 9 ақпанда 2009 жылы Regal Zonophone Records лейблімен шығарылған, 10 ақпанда Солтүстік Америкада да жарық көрді. 28 тамызға қарай 600 000ға жуық көшірмесі Ұлыбританияда сатылды, ал 15 қыркүйекке қарай Австралияда — 210 000 данаға жетті.

Альбом Regal Records (Ұлыбритания), Toshiba-EMI (Жапония), Capitol Records (АҚШ) лейблдарымен және де басқа да EMI дің өзге елдердегі аймақтық өкілдіктерімен шығарылды.

Қыркүйекте Лили Аллен ***It’s Not Me, It’s You*** альбомін оған жаңа өлеңдерді және DVD ларды қосып жаңадан шығаратын белгіледі.

Композициялардың тізімі
-----------------------

1. «Everyone’s at It» — 4:38

2. «The Fear» — 3:27

3. «Not Fair» — 3:10

4. «22» — 3:06

5. «I Could Say» — 4:04

6. «Back to the Start» — 4:14

7. «Never Gonna Happen» — 3:27

8. «Fuck You» — 3:43

9. «Who’d Have Known» — 3:50

10. «Chinese» — 3:28

11. «Him» — 3:18

12. «He Wasn’t There» — 2:51

Қосымша композициялар
---------------------

Жапондық басылым:

1. «Kabul Shit» — 3:45

2. "Fag Hag "— 2:57
Гонконг Политехникалық университеті- 1937 жылы қаланған. 1994 жылы университет атағы толық берілген. Университет стратегиялық Hung Hom жерде орналасқан, Коулунның орталығында

Тарихы
------

Университет 1937 жылы Мемлекеттік сауда мектебі (**Government Trade School**) ретінде негізі қаланған. Орналасқан жері Wood Road, Wan Chai, алғашындар мектепті мемлекет қаржыландырған, Гонконгтағы жоғарғы білім беретін техникалық оқу орны.

Дүниежүзілік соғыстан (World War II) кейін, оқу орны 1947 жылы Гонконг Техникалық колледжі (**Hong Kong Technical College**) деп атала бастады, толық және жартылай курстарды ұсынды. 1957 жылы колледждің жаңа ғимараты Hung Hom -да ашылды. Колледж бірінші болып Гонконгта бухгалтерлік есеп жүргізу бойынша оқу бағдарламасын ұсынды.

Гонконг Политехникалық (**The Hong Kong Polytechnic**) ресми түрде 1972 жылдың 1 тамызында ашылды, оның құрамына Гонконг техникалық колледжінің қызметкерлері мен кампусы кірді. Оның мақсаты mandate кәсіби бағытталған білім беру болды.

1994 жылдың 25 қарашасында толық университет статусын алып атауын Гонконг Политехникалық университетіне (**The Hong Kong Polytechnic University**) өзгертті.

Оқыту бағыты
------------

Сәулетшілік-құрылыстық, бизнес, жаратылыстану-ғылыми, машинажасау, медициналық, техникалық, филологиялық, финанс

Мамандықтар
-----------

математика, физика, меткел, киім, бухгалтерлік есеп, финанстар, марка, сәулет, азаматтың құрылысының, топографиялық түсірілім, есептеуші техника, машинажасау, медицина, шетелдік тіл, қытайлық тіл, бизнес администрирование

Кітапхана
---------

* Пао Юэ-Конг кітапханасы 1972 жылы 1 тамызда ашылған.
* 1973-1976жылдар аралығында библиотекалық қызметтер екі орталыққа көрсетілген: Hung Hom және Quarry Bay.
* 1995 жылдың 20 желтоқсанында Юэ-Конг Pao-ның(Sir Yue-kong Pao) құрметіне кітапхана аты өзгертілді.
* 1977 жылы 7 ақпанда Александра ханшайымы ашқан, кітапхана ғимараты 6 қабатты және ауданы 16 662 шаршы метр болып табылады. Сонымен қатар кітапханада 3623 оқу орны, 24 сағаттық оқу орталығы да бар.

Кітапханада Шығыс Азияның ғылыми, инженерлік және бизнес-материалдары туралы жинақтар сақталған. Кітапхана толықтай интернет желісімен қамтылған. 
Одан басқа, 24000 жергілікті қытай және ағылшын тілдерінде жазылған программалар мен Hongkongiana Интернеті туралы барлық мәліметтер берілген. Осылардың барлығы Гонконгты зерттеу үшін маңызды ресурстардың бірі болып табылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Толығырақ: Hong Kong Polytechnic University (ағыл)

Сыртқы сілтемелер
-----------------

Pao Yue-kong кітапханасының веб-сайты (ағыл)
Қызылгвардияшылар ескерткіші Тараз қаласының орталығында, Н. К. Крупская атындағы орта мектептің алдындағы скверде орнатылған. 1957 жылы Қазан революциясының 40 жылдығына орай Әулиеата социалдық қызыл ротасының мерт болған жауынгерлерін еске алу құрметіне байланысты тұрғызылған. Авторы К. Рахмати. 1919 жылы 19 сәуірінде Бешташ қойнауындағы Дмитриевка селосы (Талас қаласы, Қырғызстан) төңірегінде барлауға шыққан бес жауынгер жаумен бетпе-бет келіп, оққа ұшады. Олар қазіргі мектеп тұрған орындағы Ревком Үйінің алдындағы туысқандар зиратында жерленді. Биіктігі 7 м, бес бұрышты обелиск дөңгелек гүлді төбешік ортасында перамидалық бес бұрышты тұғырға орнатылып, бетон тақталармен қоршалған. Кедергі - бордюрлардың үстіне жағалай орнатылған шағын перамидалар лента шашақты лавр бұталарымен көмкерілген. Төменірек мәрмәр плиталарға "Мәңгі Даңқ өшпесін" деген сөздер, қызылгвардияшы жауынгерлердің аты-жөндері: Беспалов Иван, Галунчик Николай, Коломейцев Федор, Перепелкин Сергей, Тютюнников Федор деп жазылған. Бетон, лавр бұтақтары мен облискінің бас жағы шойын (құйылған), тұғырдағы веноктар - гипс.

Дереккөздер
-----------



Тараз Жамбыл облысы энциклопедиясы, "Қазақ энциклопедиясының" Бас редакциясы Алматы, 2003, 384-бет.
**Қызыл**  – Тарбағатай жотасының солтүстік бөлігіндегі тау сілемі.

Географиялық орны
-----------------

Шығыс Қазақстан облысы, Тарбағатай ауданы, Құйған ауылының оңтүстігінде 31 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 2556 м. Батыстан шығысқа қарай ендік бағытта 16 км-ге созылған, енді жері 6 км.

Жер бедері
----------

Беткейі тік, өзен аңғарларымен тілімденген. Солтүстігінен Орта Ласты (Ласты), оңтүстік беткейінен Терісайрық өзендерінің салалары бастау алады. Батысында Кішіқожыр, шығысында Сарышоқы, солтүстігінде Қаршыға, оңтүстігінде Құтанашбай таулары орналасқан.

Өсімдігі
--------

Тау беткейлерін негізінен таудың қара және қызғылт қоңыр топырақты дала ландшафтысы алып жатыр. Солтүстік беткейдің жоғарғы белдеуінде альпі шалғыны басталады. Оңтүстігі бұталы дала, тау етегінде жусан аралас астық тұқымдас шөптесіндер өседі. Тауаралық аңғарлары мал жайылымына қолайлы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақстан": Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998
**Аудармада тілден тыс факторлар**. Аудармада шығарма мазмұн, форма, стиль секілді 3 түрлі фактордан құрылады.. Мұнда формадан басқа факторлар тілден тыс факторларға жатады. Форма тілдік фактор болып табылады. Форма-шығарманың мазмұнын бейнелейтін тілдік форма. Яғни автор қолданған лексикалық, граммтикалы, стилистикалық тәсілдер. Мазмұн дегеніміз- шығармада баяндалған фактор, түсіндірілген жағдай,суреттелген көрініс, сондай-ақ баяндау, түсіндіру, суреттеу барысында бейнеленген автордың ойы, көзқарасы, ұстанымы және сезімі сияқтылар. Аударма барысында тұпнұсқаның мазмұнын толық, дәл бейнелеп беру қажет. Өз бетінше өзгертуге, қысқартуға түпнұсқада жоқ мазмұндарды жөнсіз қолдануға болмайды. Мазмұн форманы анықтайды. Форма мазмұнға ықпал жасайды. Ал стиль – шығарманың тілдік формасы арқылы белгіленетін ұлттық стиль, жанрлық стиль, дәуірлік стиль және автордың өзіндік стилі. Бұл 3 фактор бір-бірімен байланысты органикалық тұлға.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Сәмитұлы Ж. Аударма теориясы және практикасы: Оқу құралы. – Алматы:Қазақ университеті, 2005. – 272 бет. ISBN 9965-12-825-1
**Аудитория үшін жаратылып, экран үшін туылатын адамдар.** Шалқар шабыт, еселі еңбек, талмай ізденіс, тіл заңдылығының жүйесін білетін зерделілік, аузымен құс тістеген шешендік қатарласа еріп, қапталдаса жүре алатын тұлға.. 

Әрі тележурналист эфир кезінде үнемі сезім мен тартыстың айдынына ескекті қатар салады. Ой арпалысына кейіпкер пікірі қатарласа шығып, сезімге серік болатын лирика мен мұң-шер, әрі ұстасу мен арбасу, айқасу мен айтысу астарласа келіп, эфирде жеңістің я жеңілістің ащы дәмінің бірін татуға тура келеді. Таразы басына ақыл мен парасат, білім мен біліктілік, ой мен идея қатар қойылып, ортақ ойдың қазығына байланып, шиырлана түседі.

Дерекөздер
----------

1. ↑  Қазақ телевизиясы. Энциклопедия. — Алматы: "ҚазАқпарат", 2009, 1-т. ISBN 978-601-03-0070-57.
**Аударма өлшемі** - аударма практиткасы барысында, бойсұнатын ереже,аударма сапасын бағалайтын таразы.. Аударма өлшемі қашанда абсолютті болмайды. Қайта относительді болады. Аударма практикасы барысында жинақталған тәжірибелер аударма теориясының дамуына байланысты үздіксіз өзгеріп, дамып, кемелденіп отырады. Ол, жалпы айтқанда түпнұсқадағы мазмұнға адал болып, формасы мен стилін толық сақтай отырып, сол арқылы түпнұсқаның оқырманы мен аударманың оқырманына бірдей әсер беретін деңгейге жету дегенді меңзейді. Аудармада шығарма мазмұн, форма, стиль секілді 3 түрлі фактордан құрылады. Мұнда формадан басқа факторлар тілден тыс факторларға жатады. Форма тілдік фактор болып табылады. Форма-шығарманың мазмұнын бейнелейтін тілдік форма. Яғни автор қолданған лексикалық, граммтикалы, стилистикалық тәсілдер. Мазмұн дегеніміз- шығармада баяндалған фактор, түсіндірілген жағдай,суреттелген көрініс, сондай-ақ баяндау, түсіндіру, суреттеу барысында бейнеленген автордың ойы, көзқарасы, ұстанымы және сезімі сияқтылар. Аударма барысында тұпнұсқаның мазмұнын толық, дәл бейнелеп беру қажет. Өз бетінше өзгертуге, қысқартуға түпнұсқада жоқ мазмұндарды жөнсіз қолдануға болмайды. Мазмұн форманы анықтайды. Форма мазмұнға ықпал жасайды. Ал стиль – шығарманың тілдік формасы арқылы белгіленетін ұлттық стиль, жанрлық стиль, дәуірлік стиль және автордың өзіндік стилі. Бұл 3 фактор бір-бірімен байланысты органикалық тұлға.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Сәмитұлы Ж. Аударма теориясы және практикасы: Оқу құралы. – Алматы:Қазақ университеті, 2005. – 272 бет. ISBN 9965-12-825-1
**Intis Telecom** - халықаралық технологиялық компания, СМС-провайдері, СМС тарату қызметтерін, Cli.co Мұрағатталған 17 наурыздың 2022 жылы. URL сілтемелерінің мекен-жайларын қысқарту қызметін жасаушы, GSMA, Mobile Ecosystem Forum, RIPE және ICANN Халықаралық ұялы байланыс операторлары қауымдастығының мүшесі.

Қызметі
-------

Компания халықаралық СМС провайдері, Cli.co URL сілтемелерін қысқартудың жеке қызметін жасаушы және it.com домендік аймақтың иесі. Компанияның офистері Қазан (Ресей), Гонконг, Лондон (Ұлыбритания), Нью-Йорк (АҚШ) қалаларында орналасқан, Қазақстанда, Өзбекстанда, Израильде, Германияда өкілдіктері бар. Компанияның бағдарламалық өнімдері Ресейде, АҚШ-та, Ұлыбританияда тіркелген. Компания әлемнің 180 еліндегі 1200 ұялы байланыс операторларының абоненттеріне хабарламалар жеткізеді.

2021 жылы Intis Telecom it.com домендік аймақты сатып алу арқылы домен нарығында ең жоғары жария етілген мәміле жасады. DN Journal мәліметі бойынша, мәміле бағасы 3,8 миллион долларды құрады, бұрын Hippo.com ең қымбат домен болған - оның құны 3,3 млн долларды құрады. Компанияның жаңа жобасы Лиссабонда (Португалия) Web-sammit 2021 көрмесінде ұсынылды.

Сондай-ақ, компанияға it.uk домені тиесілі, 2021 жылдың ішінде Intis Telecom компаниясы broker, .hn, .to, .ax, .sb, .uy, .tn, .by, kz, .ae сияқты басқа кеңейтімдері бар екі әріпті .it домендерін сатып алды, олар үшін компания 2000-нан 25 000 долларға дейін төледі.

Тарих
-----

Intis Telecom компаниясының негізін 2008 жылы Қазан қаласында кәсіпкер Андрей Инсаров қалады. СМС таратуда Компания 2009 жылы мамандандырыла бастады.

2012 жылы компания Барселонада (Испания) өткен Mobile World Congress халықаралық көрмесіне қатысты, онда голландиялық Mobile Tulip және германиялық IDM-мен ынтымақтастық туралы шарттар жасалды. 2018-2020 жылдар аралығында Қазақстан, Өзбекстан, Израиль, Германияда өкілдіктер ашылды. 

2020 жылы БАҚ компанияның Cli.co URL сілтемелерін қысқарту жеке қызметін іске қосқаны туралы хабарлады, 2021 жылы компания бұл қызметті Барселонадағы 2021 жылғы Mobile World Congress ұсынды. 

2021 жылы Intis Telecom it.com домендік аймақтың ресми тіркеушісі болады, ол алғаш рет WebSummit-те ұсынылды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑
10. ↑
11. ↑
12. ↑
13. ↑
14. ↑
15. ↑
16. ↑
17. ↑
18. ↑
19. ↑
20. ↑
21. ↑
22. ↑
23. ↑
24. ↑
25. ↑
26. ↑
27. ↑
28. ↑
29. ↑
30. ↑
**Тоғым хан** — Қазақ хандығындағы 1-азаматтық соғысы кезіңдегі қазақ ханы. Туған жылы белгісіз, 1537 жылы 27 шілдеде болған ұрыста қаза тапқан. Тоғым хан әз-Жәнібектің немересі, Жәдік Сұлтанның ұлы. Тоғым хан Қазақ ордасындағы берекесі кете бастаған билікті қалпына келтіруге күш салады. Жан-жақтан анталаған көршілерімен қорғаныс соғыстарын жүргізе отырып, елінің әскери қуатын арттыруға ұмтылады. Тайыр ханның тұсында Қазақ ордасына қарсы өзбек ханы Ұбайдолла мен моғол ханы Рәшид жорыққа шығады. Түбі бір түркілер өзбек-моғолдар мен қазақ-қырғыздың 1537 жылғы 27 шілдеде Ыстықкөлдің шығыс бетіндегі Сан-Таш деген жерде үлкен соғысы болады. Осы қиян-кескі ұрыста қазақ-қырғыз әскері түгел қырылады. Тоғым хан бастаған 37 сұлтан мен оның ержүрек тоғыз ұлы да осы соғыста қаза табады. Сан-Таштағы соғыс-Қазақ ордасы әскери тарихындағы ең қаралы оқиғалардың бірі. Тоғым ханның туған інісі Шығай ханның ұлы Еңсегей бойлы ер Есім хан қазақ-қырғыздың қаншама ержүрек жауынгерлері шейіт болған Сан-Таш аңғарында ұлан-асыр ас беріп, биік қорым үйгізген. Тоғым хан Қазақ ордасында 1533-1537 жылдар аралығында билік құрған.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеу**Қазақ хандары** |
| --- |
|  |
| **Шыңғыс әулеті**  • **Қазақ хандарының шежіресі** |
|  |
| Қазақ хандығының хандары | 
Керей • I Жәнібек хан • Бұрындық хан • Қасым хан • Мамаш хан • Тахир хан • Бұйдаш хан, Тоғым хан, Ахмет хан • Хақназар хан • Шығай хан • Тәуекел хан • Есім хан • II Жәнібек хан • Салқам Жәңгір хан • Батыр хан • Тәуке хан • Қайып хан • Болат хан • Әбілмәмбет хан • Абылай хан • Кенесары хан  | Қазақ хандығыҚазақ хандығы |
|  |
| Ұлы жүз хандары | 
Жолбарыс хан • Есім Сәмекеұлы • Әбілфайыз хан |
|  |
| Орта жүз хандары | 
Қайып хан • Болат хан • Сәмеке хан • Әбілмәмбет хан • Барақ сұлтан • Абылай хан • Күшік сұлтан • Уәли хан • Дайра хан • Барақұлы Бөкей • Шыңғыс сұлтан • Ғұбайдолла хан • Кенесары хан  |
|  |
| Кіші жүз хандары | 
Әбілқайыр хан • Батыр хан • Нұралы хан • Әбілғазы хан • Жармұхамбет хан • Есім хан • Айшуақ хан • Жантөре хан • Арынғазы хан • Шерғазы хан • Қаратай хан • Бөкей хан  |
|  |
| Бөкей Ордасының хандары | 
Бөкей хан • Шығай хан • Жәңгір-Керей хан • Сайып Керей хан  |
|  |
| Category **Санат** |

 |
**Аударма әдістемесі** — жетпісінші жылдардың басында өте көп қолданылған әдістеме. Бұл әдістеменің негізінде тіл дыбыстарын үйрету тәсілдері жатыр..

Аударма әдістемесінің ерекшеліктері
-----------------------------------

* сөйлеу іс-әрекетінің оқу және жазу түрлері алға шығып, тыңдау және сөйлеу өте төменгі деңгейде қалады;
* екі тілдегі (ана тілі және үйретілген тіл) грамматикалық тұлғаларды салыстыра үйрету озық қолданылады;
* үйретуде ана тілі мен үйретілетін тіл бірдей қолданыста жүргізіледі.

Аударма – сабақта сөздік жұмысын жүргізудің, жаңа сөзді семантикаландыру, яғни мағынасын жете түсіндіру үшін жиі қолданылатын тәсілдің бірі. Аударма жұмысының жүзеге асуының 2 жағы бар: ана тілінен қазақшаға, қазақшадан ана тіліне. Қайсы жақ тиімді деген нақты сұраққа Е.И. Пассовтың тұжырымдамасынан соң, жауап беру қиын емес. Тілдің үйрету ерекшеліктері жағынан оқушы немесе 2-тілде үйренуші адам өз ана тіліне емес, керісінше, меңгеріп жатқан тілге аударумен жиірек айналысқанда тілді үйрену нәтижесі жоғары болады. Оқулықтарда мәтіндер, негізінен қазақшаға беріледі. Мұғалім алдын-ала мәтінді орысшаға аударып, алдымен орысша нұсқасын беріп аудартып, содан соң қазақша нұсқасымен жұмысты жалғастырып, түрлендіріп жүргізуіне болады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Ж.Н. Сүлейменова, А.Ә. Орынбаев. Қазақ тілін оқыту әдістемесінен қысқаша анықтағыш-сөздік.Алматы 2009.ISBN 9965-525-46-3.
**Гили ас-Саид Абд ар-Рахман** (1934 ж. т.) - судандық араб ақыны, әдебиетші, аудармашы.

1973 ж. Азия және Африка жазушыларының 5-конференциясына (Алматы), 1975 ж. Әл-Фарабидің 1100 жылдық тойына қатысқан.

Шетел ақын-жазушылары шығармаларын араб тіліне тәржімалаумен де айналысады. Ол аударған Абайдың таңдамалы өлеңдері мен дастандары 1971 ж. Москваның «Прогресс» баспасынан араб тілінде жарық көрді. Кітапқа алғы сөз ретіңде Мұхтар Әуезовтің «Қазақ халқының ұлы ақыны» атты мақаласы алынған. Екінші кітабы - Абайдың өлеңдер жинағын 1989 ж. «Жазушы» баспасы шығарды. Аудармашы ақынның қазақ халқының мәдени-тарихи өмірімен жете таныстығы араб оқырмандарына Абай шығармаларының тілі жатық, мән-мағынасының, өзіндік керкемдік-идеялық дәрежесінің бұзылмай жетуіне игі ықпалын тигізген. Бұл жөнінде Египеттің «әл-ГумҺурийа» («Республика»), «әл-Маса» («Кеш»), Ирактың «Тарих аш-Шағб» («Халық жолы») газеттері жылы лебіздер білдірген. [1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Абай. Энциклопедия. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясының» Бас редакциясы, «Атамұра» баспасы, ISBN 5-7667-2949-9
*Басқа мағыналар үшін Жарлы деген бетті қараңыз.*
**Жарлы** – Ойыл алабында орналасқан өзен.

Географиялық орны
-----------------

Ақтөбе облысы Байғанин ауданы жерінде.

Бастауы
-------

Бастауын Жарлы темір жолы стансасының солтүстік-батысындағы бұлақтардан алып, Жарлы ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 10 км жерде Ащыойыл өзеніне сол жағынан құяды. Жалпы ұзындығы 42 км.

Гидрологиясы
------------

Арнасы тар, табанын құм басқан. Жағалауында сексеуіл шоғырлары кездеседі. Маңында бірнеше қыстаулар (Қызыләскер, Сарымкөл, т.б.) орналасқан. Қуаңшылық жылдары қарасуларға бөлініп қалады. Мал шаруашылығына пайдаланылады.‎

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
*Басқа мағыналар үшін Жаркөл деген бетті қараңыз.*
**Жаркөл** – Қостанай облысы Науырзым ауданындағы көл. Шолақсай ауылының оңтүстік-батысында 15 км жерде орналасқан.

Гидрографикасы
--------------

Ауданы 19,3 км2, ұзындығы 12 км, ені 4 км-дей. Жаркөлдің оңтүстік жағалауы жайпақ, батпақты, оңтүстік-батыс жағалауы тілімделген (жарқабағының биіктігі 1,5-2 м), шығысы - биік жар (5-7 м). Суы мол жылдары оңтүстігіндегі Сарымойынмен жалғасып кетеді. Суы тұзды. Алқабында қамыс, қоға, шалғын шөп өскен. Көктемде мал суаруға пайдаланылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. – 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
**I Шаһ Жаһан** (урду: شاه ‌جهان‎; 5 қаңтар 1592 жыл — 22 қаңтар 1666 жыл) — Ұлы Моғолдар патшалығының 5-ші падишаһы. Ұлы Моғолдар патшалығының негізін қалаушысы Бабырдың шөпшегі. I Акбардың немересі.

Толық атағы: **Шаһиншаһ әс-Сұлтан әл-Ағзам уә-л-Хақан әл-Мүкаррам, Мәлік-үл-Сұлтанат, Ала Хазірет Әбілмұзаффар Шихабаддин Мұхаммед I Шаһ Жаһан, Сайып-и-Қыран-и-Сани, Падишаһ-и-Ғази, Зиллуллаһ, Шаһиншаһ-и-Сұлтанат-үл-Хиндия-уә-л-Мұғалия**.

Өмірбаяны
---------

I Шаһ Жаһан 1592 жылдың 5 қаңтарында Сәлім шаһзада (келешектегі Жаһангір Шаһ) мен Білкіс бегімнің шаңырағында дүниеге келді. Жас кезінде оны атасы I Акбар өте жақсы көрген екен.

### Билеген жылдары

I Шаһ Жаһан билік еткен жылдар Ұлы Моғолдардың сәулет өнеріндегі "алтын ғасыры" болды. Падишаһ көптеген аса танымал ескерткіштерді салдырған. Оның ішіндегі ең әйгілісі — Тәж Махал. Ол Қызыл форт пен Делидегі Жұма мешіті сияқты ғимараттарды қантөгіс шайқаспен қорғап қалды. Ол өзіне өте ыстық ғимарат – ақ Тәж Махалға ұқсатып, өзіне арнап қара Тәж Махал салғысы келген.

1617 жылы оның Деккандағы Лодиге қарсы соғыста көрсеткен ерлігі үшін әкесі оған Шаһ Жаһан Баһадүр деген құрметті атақ берді. 1646 жылы I Шаһ Жаһан мемлекеттің шекарасын солтүстік батысқа қарай кеңейтті. Шаһ Жаһанның күші қазіргі Тәжікстандағы Бажахшан мен Балхқа дейін жетті.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  1100 қызықты деректер ұлы императорлар Ү.Зұлхарова
Координаттар: 11°40′00″ с. е. 162°11′13″ ш. б.﻿ / ﻿11.66667° с. е. 162.18694° ш. б.﻿ / 11.66667; 162.18694 (G) (Я)

«Айви Майк» жарылысынан қалыптасқан саңырауқұлақ
**Ivy Mike** (кирилше: Айви Майк) — әлем бойынша термоядролық жарылғыш бұйымды сынау операцияларының ең алғашқысы. 

Сынақ операциясы 1952 жылы 1 қарашада Энивето атоллының төңірегіндегі кішігірім аралда орын алды. Салмағы мен габариттерінен, сондай-ақ термоядролық синтез үшін отын ретінде сұйық дейтериді қолдануымен құрылғы ядролық қару ретінде пайдаланбаған болатын. Бұл тек Улам мен Теллердың «қос сатылы» конструкциясын тексеру мақсатында жасалған эксперимент болды.

Жарылыс кезінде саңырауқұлақ тәріздес бұлт 37 км биіктікке көтерілген және «қалпақ» диаметрі 161 км-ді құраған. Жарылыс салдарынан сынақ өткізілген Элугелаб аралы толықтай жойылды, ал оның орнында диамерті 2 км және тереңдігі 50 м болатын кратер қалыптасты. Эксперимент сәтті өтіп, бағаланған қуаттылығы 10—12 мегатонна тротилдық эквивалентті құрады.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Operation Ivy. Mike shot cursory reports  (ағыл.).  Los Alamos Laboratory, University of California (November 8 1952). Тексерілді, 5 желтоқсан 2012.
* Ivy Mike  (ағыл.).  Preparatory Commission for the Comprehensive Nuclear-Test-Ban Treaty Organization. Тексерілді, 5 желтоқсан 2012.
* Operation Ivy  (ағыл.).  The Nuclear Weapon Archive. Тексерілді, 5 желтоқсан 2012.
**I Ысмайыл** — Ирандағы Сефевидтер әулетi мемлекетiнiң негiзiн салушы. 1487 жылы Ирандағы Ардебиль қаласында дүниеге келiп, 1524 жылы Тебризде қайтыс болған. Ол 1500-1501 жылдары қызылбас тайпаларының көмегiмен Әзiрбайжанда үкiмет басына келдi. 1502 жылы Тебриздi бағындырғаннан кейiн шаһиншаһ (шаһтар шаһы) деген атақ алды. 1503-1510 жылдары Иранды толығымен, Арменияны, Иракты, Орта Азияның бiр бөлiгiн басып алды. I Ысмайылдың Орта Азияға басып кiруi көшпелi өзбектер мемлекетiмен соғысқа алып келдi. Соғыс шииттер мен сунниттер арасында дiни ұранмен жүргiзiлiп, екi жақ алма-кезек жеңiске жетiп отырды. 1510 жылы Мерв түбiнде болған шайқаста I Ысмайыл көшпелi өзбектердiң әскерiн талқандап, Мұхаммед Шайбанидiң басын кесiп алады. I Ысмайылдың батысқа қарай жылжуы 1514 жылы Сефевидтер мен Османлылар арасындағы соғысқа әкеп соқты. Шалдыран түбiнде османлылардан жеңiлiп, Батыс Армения, Күрдiстан, Ирактан айырылады. I Ысмайыл өз заманында бiлiмдi адам болған. Ақындарға, суретшiлерге, ғалымдарға қамқорлық жасап отырған. Ол көрнектi әзiрбайжан ақыны ретiнде де белгiлi болып, өз шығармаларын Хатаи деген бүркеншiк атпен жазған.

Жас Исмаил мен Фаррух Яссар шах арасындағы Ширван шайқасы