**Миға қан құйылу.** Қарт адамдарда есінен танып қалу немесе миға қан құйылу мида қан бітелуі пайда болуынан және ми ішіндегі қан құйылудан болады. Адамның қан қысымы көтеріліп, қан тамыры зақымдалады. Адам аяқ астынан құлайды, есінен танады. Беті қызарып, қорылдай бастайды, тамыр соғысы біресе жиілейді, біресе бәсеңдейді. Осылай ессіз күй бір сағаттан бірнеше күнге созылады.

Мидың артқы жағына қан құйылу
Егер адам тірі қалса, көбінесе сөйлеу мүшелеріне, көзіне, есту мүшелеріне зақым келеді немесе бетінің бір жағы мен денесі жансызданып сал болып қалуы мүмкін. Ал ауру онша қатаң болмай, ұстап қалған жағдайда мұндай белгілер ес-түсінен айрылмай-ақ пайда болады да, бірқатар уақыт өткен соң қалпына келеді.

Емдеу жолдары
-------------

Ауру адамды бетін төмен қаратып жатқызу керек. Егер ес-түссіз жатса, түкірігі немесе құсығы өкпесіне кетіп қалмайтындай етіп басын қисайтып жатқызу керек. Ес-түссіз жатқан адамға тамақ, су немесе дәрі беруге болмайды. Дереу дәрігерге қаратыңыз .
Егер ауру ұстаған адам жартылай сал болып қалса, таяқпен жүруге және сау қолы арқылы өзін-өзі күтуіне көмектесіңіз. Оған ауыр зат көтеруге және ашулануға болмайды.

Алдын алу
---------

1. Құнарлы тамақ ішіңіз, майлы және тұзды тамаққа әуестенбеңіз. Артық салмақ қосу немесе семіру зиянды.
2. Ішімдік көп ішпеңіз.
3. Темекі тартпаңыз.
4. Дене және ой еңбегін қатар пайдаланыңыз.
5. Дұрыс демалуға, ұйықтауға дағдыланыңыз.
6. Өмірде кездесетін қиындықтарда өзіңізді дұрыс ұстай біліп, мәселені дұрыс шешуге үйреніңіз, күйгелек болмаңыз.

Ескерту: Егер жас немесе орта жастағы адамда ешқандай ауру ұстамай-ақ, бетінің жартысы жансызданып, сал болып қалса, онда бұл бет жүйкесінің уақытша сал болып қалуы (Бепл салы). Бұл ауру бірнеше аптадан немесе айдан кейін өзінен-өзі кетеді. Бұл аурудың себебі әлі белгісіз. Ешқандай емнің бұған керегі жоқ, бірақ компресс қою көмектеседі. Егер бір көзіңіз жұмылмай қалса, оны зақым болудан немесе құрғап қалудан сақтау үшін түнге қарай дәкемен жауып қойыңыз.

Дереккөздер
-----------

* **Вернер, Дэвид**. Халыққа медициналық жәрдем көрсету жөніндегі (Анықтамалық). Қазақ тіліне аударғандар: Айымбетов М, Бермаханов А.—Алматы: "Демалыс", "Қазақстан", 1994— 506 бет.

ISBN 5-615-01453-9

Осы кітаптың кез келген бөлігін коммерциялық емес мақсатта көшіруге және таратуға басып шығарушылар арнайы рұқсат берген. **Сол үшін оларға көп-көп рақмет!**


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеуОрталық жүйке жүйесінің аурулары |
| --- |
|  |
| Ісіну | 
Арахноидит • Менингит • Менингоэнцефалит • Ми абсцессі • Миелит • Энцефалит |
|  |
| Пароксизмдер | 
Бастың ауыруы (Бас сақинасы немесе мигрень) • Инсульт (Ишемиялық инсульт • Миға қан құйылу • Субарахноидалды аймаққа қан құйылу) • Қояншық • Транзиторлы ишемиялық шабуыл |
|  |
| Нейродегенерация | 
Деменция (Альцгеймер ауруы • Пик ауруы) • Дискинезия (Акатизия • Атетоз • Дистония • Миоклония • Хорея) • Лей синдромы • Мультижүйелік атрофия • Паркинсон ауруы • Хантингтон ауруы |
|  |
| Демиелинизация | 
Шашыраңқы склероз • Оптиконевромиелит • Шильдер ауруы • Адренолейкодистрофия • Краббе ауруы • Маркиафав-Биньями синдромы |
|  |
| Ликвор аурулары | 
Бассүйек ішілік гипертензия (Идиопатиялық бассүйек ішілік гипертензия • Гидроцефалия • Хориоидпапиллома) • Ми ісінуі • Бассүйек ішілік гипотензия |
|  |
| Басқа аурулар | 
Ми соққы • Рей синдромы • Бауырлық энцефалопатия • Токсикалық энцефалопатия • Гематомиелия • Ұйқының бұзылуы және т.б. |

 |