recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Леонид Аркадьевич Якубович** (31 шілде 1945 жыл, Мәскеу) — кеңес және Ресей тележүргізушісі, актер, сценарист, жазушы, продюсер. Ресей Федерациясының залық әртісі. Ресейдің еуропалық конгерсі қоғам кеңесінің мүшесі.

Өмірбаяны
---------

Әкесі— инженер Аркадий Соломонович Якубович (1913—1983), құрастырушы бюроның басшысы; анасы— дәрігер-гинеколог Римма Семёновна Якубович ( 1919—2005).Мектептен қуылған . Авиационды зауытта жұмыс атқарды, электромеханик те болды. Орта білімін кешкі мектепте алды. Электронды машинақұрастырушы Мәскеу институтына түсті, мұнда ол студенттік миниатюрада ойнады. Осыдан кейін В. В. Куйшыбаев атындағы Мәскеу инжерен-құрылыс институтына оқуға көшті. Оқу кезінде институттың КВН командасында өнер көрсетті. 

1976 жылдан бастап 1977 жылға дейін Лихачетің атындағы зауытта жұмыс жасады, ал 1977 жылдан бастап ЗИЛ басқаруында қызмет ете бастады

1979 жылдан бастап әдебиет шығармашылығымен айналысты-сөздер жазды және «А ну-ка, парни!» мен «А ну-ка, девушки!» сияқты бағдарламаларға сценарий жазумен айналысты..

2016 жылы 9 сәуірде 
«Поле чудес» капитал-шоуының шығарылу, 6 маусым 2012 жыл

Дереккөздер
-----------
**Валерий Иванович Прокошин** – орыс ақыны. 

1959 жылы 26 желтоқсанда Буда ауылында дүниеге келген. 1990 жылы және 1992 жылы «Поводырь души» және «Боровск. Провинция» кітаптарын өз қаражатымен шығарады. 1998 жылдан бастап Ресей Жазушылар Одағының мүшесі. Евгений Козинаки деген бүркеншік атпен «Про секреты», «Во всём виновата Жучка», «Озорная азбука» балаларға арналған кітаптары жарық көреді. 2006 жылы *Марина Цветаева атындағы сыйлыққа*, 2007 жылы *«Футурум АРТ» журналының сыйлығына* ие болады.

Шығармалары
-----------

* «Поводырь души»
* «Боровск»
* «Новая сказка о рыбаке и рыбке»
* «Между Пушкиным и Бродским».

Дереккөздер
-----------
Нородом Сианук (1983)
**Нородом Сианук**(31.10.1922 ж.т. Пномпень)- принц, Кампучияның мемлекеттік және саяси қайраткері. 1941-1955 ж. Камбоджаның королы. Талай рет Камбоджа Министрі Кеңесінің председателі болып тағайындалды. 1960 ж. мемлекет басшысы болып сайланды. Бейбітшілік, бейтараптылық, кеңес елдерімен достық қатынасты өрістету саясатын жүргізді, ел ішінде бірсыпыра прогресшіл әлеуметтік- экономикалық шараларды жүзеге асырды. 1970 ж. 18 наурызда Камбоджа мемлекетінде төңкеріс жасалуына байланысты эмиграцияда болды. 1970 ж. мамырда құрылған Камбоджаның ұлттық біртұтас майданын басқарды.Азаттық әскері 1975 жылдан 1- жартысында елден американ испериалистері мен оңшыл күштерді қуып шығып, Камбоджаның тәуелсіздігін қалпына келтіргеннен кейін, Сианук Нородом қайтадан мемлекет басшысы болып сайланды. 1976 ж, 5 сәуірде отставкаға шықты.

Қолданылған әдебиет
-------------------

Қазақ Совет энциклопедиясы, 1976 жыл, Алматы,10 том, 147 бет
**Леон Михайлович Шенгелая** (лақап аты: *Киачели Лео*; 1884, Зугдид уезі, Обуджи селосы – 1963, Тбилиси) – грузин кеңес жазушысы. 1904 жылы Кутаиси гимназиясын бітірді, Харьков университетінің заң факультетінде (1905), Женева университетінде (1912) оқыды. Революциялық қозғалысқа қатысқаны үшін қуғындалып, түрмеге түсті (1906). 1912 – 17 жылы шетелде болып, ақпан революциясынан кейін Грузияға оралды. Киачелидің "Баяғылар бұл күнде" атты алғашқы әңгімесі 1909 жылы жарияланды. Ол "Тариэль Голуа" романы (1915) арқылы жаңа грузин прозасының негізін салды. "Қан" (1927), "Гвади Бигва" (1938, КСРО Мемлекеттік сыйлығы 1941, қазақ тілінде шықты, 1952),"Тау адамы" атты романдары, т.б. шығармалары - грузин әдебиетіндегі социалды реализм үрдісінде жазылған көрнекті туындылар. Киачелиге Горькийдің әсері айқын болған (кейін ол Горькийдің шығармаларын грузин тіліне аударды); Грузин деревнясындағы 1905 жылғы революциясының жайын баяндаған повесть - «Тариэль Голуа» деп, одан әрі «Қан», «Гвади Бигва» романдарын жоғары бағалаған. Киачели – қысқа жанрдың да шебері. Оның "Князь әйелі Майя", "Алмастыр Кибулан" т.б. новелаларында өмір шындығы асқан суреткерлікпен шебер бейнеленген. Киачели Ленин орденімен, 2 рет Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мұхтар Әуезов энциклопедиясы — Алматы, «Атамұра» баспасы, 2011 жыл. ISBN 978-601-282-175-8
2. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы 1974 жыл,5 том, бас редакторы М.Қ.Қаратаев
**Леонид Васильевич Скалковский** (24.6.1924 жылы туған, Ресей, Алтай өлкесі, Каменск ауданы Новоярка ауылы) - ақын. 2-дүниежүзілік соғысқа қатысқан. Соғыстан кейін ҚазҰУ-ды бітірген. "Казахстанская правда" газеті редакциясында әдеби қызметкер, Қазақстан жазушылар одағының әдеби кеңесші, "Простор" журналы поэзия бөлімінің редакторы, "Қазақстан" баспасы бас редакторының орынбасары, Қазақстан телерадио хабарларын
тарату жөніндегі мемлекеттік комитетте редактор, Қазақстан жазушылар одағы көркем әдебиетті насихаттау бюросы директорының орынбасары болған. Көптеген қазақ ақындарының өлеңдерін орыс тіліне аударған. "Александр Невский" орденімен, медальдарымен, Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен марапатталған.

Шығармалары
-----------

* Всегда в строю. Стихи. А-А. 1953;
* Огни в горах. Стихи. А-А. 1958;
* Меридианы сходятся. Стихи. А-А. 1965;
* Эдельвейс. Стихи. А-А. 1973; А. 1973;
* Вызываю огонь на себя. Стихи. А-А. 1979;
* Раздумья. Стихи. А-А. 1984;
* К себе прислушаться. А-А. 1988;
* Венера - наш третийдом. 1997.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010.ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
**Нельсон Рисорис** - Қазақстанда мұнай кенорындарын игерумен 2000 жылдан бері айналысып келе жатқан, штаб-пәтері Лондонда (Англия) орналасқан тәуелсіз компания.
Құрлықта орналасқан 5 кенорында өзіндік үлесі
бар, олар - Батыс Қазақстандағы Әлібекмола,
Қожасай, Қарақүдық, Солтүстік Бозащы және
Арман кенорындары. "Нельсон Рисорис"
жақын болашақта өзінің активтерін Каспийтеңізінің қайраңында орналасқан екі мұнайлы
блоктағы (Оңтүстік Жамбай және Оңтүстік Забурунье) үлесін алу опиционын жүзеге асыру арқылы өсіретін болады. Компанияның
қарапайым активтері Канададағы Торонто
қорлық биржасында құнды қағаздардың NLG
коды беріле отырып сатылады. 2004 жылы
құнды қағаздарын Лондон қорлық биржасында ресми түрде сату құқығын иеленді.
Қазіргі кезде "Нельсон Рисорис" құрылықта
орналасқан төрт кенорынды игеру жобасында өзіндік үлесті иеленген, олар: "Қазақойл
Ақтебе" жауапкершілігі шектеулі серіктестігі
- үлестің 50%-ы 2000 жылдың мамыр айында
сатылып алында (Әлібекмола жене Қожасай
кенорындары). Бұл кенорындар бойынша
өнім мөлшері тәулігіне 4200 тоннаны құрайды
(2005 жылдың мамыр айының басындағы
көрсеткіш); Солтүстік Бозащы - 50% үлестің
35%-ы 2003 жылдың желтоқсанында, ал 15%-
ы 2004 жылдың ақпанында сатылып алынды. Кенорын бойынша өнім (2005 жылдың
мамырындағы көрсеткіш) - тәулігіне 1500
тонна; "Қарақүдықмұнай" жабық акционерлік
қогамы - үлестің 36%-ы 2004 жылдың мамырында, 40%-ы желтоқсанында сатылып алынды. Кенорын бойынша өнім (2005 жылдың
мамырындағы көрсеткіш) - тәулігіне 1250
тонна; "Арман" бірлескен кесіпорны - үлестің
50%-ы 2004 жылдың желтоқсанында сатылып
алынды, кенорын бойынша өнім - тәулігіне
650 тонна. Жоғарыда көрсетілген кенорындарды игеруге және бүкіл төрт жоба бойынша
шыққан операциялық шығындарды жабуға
Қазкоммерцбанк, Қазақстанның Үлттық Банкі
және БНБ Париба (Швейцария) тараптарынан
ашылған 270 млн. несиелік қаржы 2001-2004
жылдар аралығында "Нельсон Рисористің"
тікелей араласуының арқасында жене соның
кепілдігімен берілді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстанның мұнай энциклопедиясы. 2 томдық - Алматы: "Мұнайшы" Қоғамдық қоры, 2005. ISBN 9965-9765-1-1
**Дунит** — (Жаңа Зеландиядағы Дун тауына қатысты аталған) — оливин минералынан тұратын, хромшпинелидтердің азын-аулақ мөлшерін кіріктіретін аса негізді интрузивті тау жынысы. Құрамының 90%-тен көбі оливин, қосымша минерал ретінде пироксен, кейде анартас, плагиоклаз кездеседі. Құрылымы толық кристалды, ұсақ, орта түйірлі. Нақышы шомбал. Түсі сарғыш жасылдан қараға дейін. Меншіктік салмағы 3,2 г/см3. Дунит жер қыртысында негізді магманың ыдырау өнімі ретінде габброидтармен бірге кездеседі, кейде жеке кристалданады. Қазақстанда Дунит Ақтөбе, Қостанай, Павлодар, Шығыс Қазақстан, Жамбыл облыстарында кеңінен тараған, басқа аймақтарда сирек кездеседі. Дунит массивтерінде хром, платина, асбест кендері орналасады. Дунит отқа төзімді материалдар дайындауда пайдаланылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі:Геология — Алматы: «Мектеп» баспасы, 2003.ӀSВN 5-7667-8188-1 ӀSВN 9965-16-512-2
*Брайан Грант* - британдық музыкалық теледидар режиссері және продюсері. 1982 жылы ол Скотт Миллэни, Рассел Малкахи және Дэвид Маллетпен бірге MGMM Productions компаниясының негізін қалады. MGMM Ұлыбританияның 80-ші жылдардағы ең табысты өндірістік компаниясы болды. Ол өзінің мансабын оператор болып бастады және танымал музыкалық бейне режиссері болды, сонымен қатар көптеген фильмдер мен телехикаялар түсірді. Ол британдық телехикаялардың эпизодтарын қоюмен танымал, соның ішінде As If, Hex, Doctor Who, Party Animals, Schronicity, Britannia High, Highlander: The Series, Queen of Swords, Clocking Off, New Tricks, Sinbad, The Worst Witch, Our Girl. (2018 телехикаясы), Бейне «Радио жұлдызын өлтірді» (2019 телехикаясы), Леннонның соңғы демалысы (2020 деректі фильмі), «Раверлерге орын жоқ» (2021 деректі фильм). Ол BAFTA және EMMY номинацияларына ие. Ол сондай-ақ 1980 жылдар бойы Оливия Ньютон-Джон, Донна Саммер, Питер Габриэль, Королева, Адам лигасы, Род Стюарт, Тина Тернер, Арета Франклин, Долли Партон, Ким Уайлд, Уитни Хьютон үшін көптеген жарнамалық роликтер мен танымал музыкалық бейнеклиптерді басқарды.

Теледидар және фильмография
---------------------------

Оның Оливия Ньютон-Джонның « Физикалық » фильміне түсірген бейнебаяны « Жылдың үздік бейнебаяны » үшін 25-ші жыл сайынғы Грэмми сыйлығын алған алғашқы Бейне Грэммиді жеңіп алды. Ол сонымен қатар 1983 жылы Донна Жаздың « Ол ақша үшін көп жұмыс істейді » бейнебаянындағы жұмысымен танымал, бейне бес MTV марапатына ұсынылатын болады, ал Донна Саммер жоғары айналымда ойнаған алғашқы афроамерикалық әйел әртісі болды. сол кездегі жаңа MTV станциясы. Бейне дүние жүзіндегі әйелдерге арналған құрмет болып қала береді. Ол сонымен қатар 1983 жылы HBO арнасының «Ыстық жаз түні...» концертіне режиссер ретінде жұмысқа қабылданды, содан кейін ол музыкалық бейне режиссері ретінде жоғары сұранысқа ие болды. Ол сонымен қатар әнші Уитни Хьюстонның « Мен қалай білемін » (1985) және « Мен біреумен билегім келеді (мені жақсы көретін) » (1987) атты екі бейнебаянын түсірді.
**Думан Бәкімбаев Есембайұлы** - театр артисті. Ол 1984 жылы 10-шы қарашада дүниеге келген. Ұлты қазақ болып келеді. Алған білімі - арнаулы орта (студия). 2005 жылы Абай театры жанындағы студияны бітірді. Ең алғашқы рет оркестрмен орындаған образы Мұхтар Әуезовтың «Айман -Шолпанындағы» Әлібек.  

Кейінгі мерзімде сомдаған рольдері:  

* Ысмайыловтың «Алдар-Көсе» ертегісінде – Торсықбай
* Уно Лейес «Айға ұшқан Түкбілмес» - Түкбілмес,
* Е. Елубаев «Асар» - Әтеш
* Ә. Нұршайықов «Махаббат, қызық мол жылдар» - Әділхан, жауынгер
* М. Әуезовтың «Айман -Шолпан» Әлібек
* А. Сапышев "Көкбөрінің ұлы" – Таян
* Шыңғыс Айтматов "Боранды бекет" – Маскүнем күйеу

Думан Бәкімбаев концерттік бағдарламаларды жүргізіп, эстрадалық әндерді де орындап жүреді.

1. ↑   Мұрағатталған 19 мамырдың 2015 жылы.
**Түрдиева Рисалат Эметқызы**-1949 жылыҚытай Халық Республикасындағы Құлжа қаласында дуниеге келген.. 1958 жылы Қазақстанға қоныс аударған. Ал 1974 жылы Алматы қаласында есеп-бухгалтерлік мектепті бітірген. 

1975 жылы "Қайнар" баспасына қызметке келіп, айлық табыс, авторлық қаламақыны есептеу секілді қыруар жұмыстарға араласудан бастаған ол бірте-бірте өрдер журналдар ашуды жүзеге асырып, тоқсандық, жылдық есеп беру науқанын бір жүйеге келтіреді. Баспанын қоғамдық өміріне де белсене қатысады. 

1992 жылы Рисалат Әметқызы баспанын бас есепшісі қызметіне тағайындалған. Ол үш мәрте (1976, 1979, 1985) Мәскеу қаласындағы мамандықты жетілдіру курсында оқыған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   "Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері", Анықтамалық,"Білім" баспасы, Алматы, 2005 ж. ISBN 9965-09-134-Х1981-89
Морган торғыны
--------------


**Морган торғыны** - **"фата-моргана"***(итал. fata Morgana)* - горизонтта аралдың, таудың т.б. пішіндерін елестететін және бейнелері үздіксіз өзгеріп отыратын атмосферадағы оптикалық құбылыс.  

Морган Торғыны атмосфераның төменгі қабатында айналық шағылу жасайтын әр түрлі тығыздығы бар(алмаса орналасқан) қабаттардың түзілуі нәтижесінде пайда болатын күрделі сағым болып есептеледі.   

Бейнелердің өзгергіштігі ауаның жоғарыда аталған қабаттарының үздіксіз алмасып отыруына байланысты болады.

Дереккөздер
-----------

* "Қазақстан": Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998
**Ықтималды болжай əсерлену** деп келесi құбылысты түсiнемiз: адам миы болашақ оқиғаларды алдын ала болжастыру қабiлетiне ие. Осыдан тұлға басталған iсəрекеттiң бағдарын, қарқындылығы мен ақырғы нəтижесiн күнi бұрын жоспарлайды. Əлi қолда жоқ бүтiн затты оның бөлектерi бойынша ойда белгiлi бiр формаға келтiрiп, жанжақты сипаттамасын бере алады.

Қажеттілігі
-----------

Оқиғалар мен құбылыстарды дəл болжастыру қажеттiгi адамдардың өзара түсiнуi мен бiрiнбiрi қабылдауында өте қажет. Мысалы, адамға тəн белгiлi бiтiстерi бойынша оның əлi белгiсiз, бiрақ онда болуы тиiс қасиеттерiн де анықтауымыз мүмкiн: батыр адам əрқашан адал да аңғал болатынына ешбiр күмəнданбаймыз, сондайақ, қорқақ əрдайым өтiрiкшiл, мəдениеттi ойөрiсi кең, қайырымды үйiршең, сенгiш, өшпендi адам əрқашан тұйық, күмəншiл келедi. Егер өмiр жағдайлары адамның əлi белгiсiз қасиеттерi жөнiндегi бiздiң болжамымызды растайтын болса, онда болжастыруға деген бiздiң сенiмiмiздi бекiте түседi не керiсiнше де болуы мүмкiн. Адамның болжастыру қабiлетiне өмiрлiк тəжiрибе өзi түзетулер енгiзiп, нақтылап барады.

Қолданылған әдебиеттер
----------------------

Б 12 Жантану негіздері. (Жалпы психология). Жоғарғы оқу
орындары студенттеріне арналған дəрісбаяндар жинағы. Алматы, 2006.—306 бет.

Санат
-----

Жантану негіздері
**Головизин үйі** - Алматыдағы архитектуралық ескерткіш, көпес тұрғын үйінің үлгісімен салынған. 1908 ж. ірге көтерген. Ғимарат ағаштан салынған, тұғыр қабаты - кірпіш, Көше бұрышын көмкере, ассиметриялық құрылымды мекен-жай үлгісімен тұрғызылған. Доғаланып келген қабырғаның ортасынан күмбез орнаған. Қасбеттері белдеу және бағаналар жүйесімен әсемделген. Ұлы Октябрь соц. революциясынан кейін мұнда 2-балалар ауруханасы, одан соң балалар бақшасы орналасты. 1930 жылдан ҚазССР Халкомсовының шаруашылық басқармасының қарамағына көшті. Қазір мұнда Советтік балалар қорының Қазақ респ. бөлімшесі орналасқан. Головизин үйі республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттерінің тізіміне енген.

Дереккөздер
-----------

↑Қазақ ССР 4 томдық қысқаша энциклопедия./Бас редактор Р.Н. Нұрғалиев;Алматы; Қаз.Сов. Энциклопед. Бас. редак. 1989 ISBN 5-89 800-009-7
«Морган Гаранти Траст»
----------------------

23 Wall Street. Former headquarters of J.P. Morgan & Co.
**«Морган Гаранти Траст Компани»** - **Morgan Guaranty Trust Company** - АҚШ-тың аса ірі акционерлік банкінің бірі.  

1861 жылы Нью-Йоркте құралған. Морган тобының орталықтарының (J.P. Morgan & Co.) бірі. Ол Морган отбасының бақылауындағы "Гарати траст компани оф Нью-Йорк" банкімен біріктіреді (1959ж). Банк директорат арқылы өнеркәсіп, транспорт, қызмет көрсету сияқты түрлі салалардағы аса ірі компаниялармен тығыз байланыс жасайды, негізінен ірі компаниялаға қызмет етеді.   

Ол ағылшынның "Морган Генфелл энд компани" инвестициялық банкімен көп жылдан бері байланыс жасап келеді. Көп ұлтты үш банкімен - "Нойе банк" (Цюрих), "Эйрамерика финанциариа интернационале" (Рим), "Острейлиан юнайтед корпорейшн" (Мельбурн) - капиталына қатынасады, бағалы қағаздармен операция жүргізу үшін Брюссельде клиринг палатасы - "Эйроклиринг" ұйымдастырды.   

Оның Нью-Йоркте 4 филиалы, шетелде 11 бөлімшесі, 6 өкілігі және ұзақ мерзімді қаржы беретін, сенім операция жасайтын 7 отау компаниясы бар.  

2011 жылы Банктің балланс сомасы $54.2 биллион доллар құрады.

Дереккөздер
-----------

* "Қазақстан": Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998
**«Сконто»** (латышша ) — 1992 жылдан 2016 жылға дейін Латвия чемпионаттарында ойнаған Рига қаласындағы футбол клубы.

Тарихы
------

1992-2005 жылдары үздіксіз қатарынан 14 рет Латвия чемпионы атанып, әлемдік рекорд жасады. Бұл жылдарда клуб сапында Марис Верпаковскис, Марьян Пахарь, Александр Колинько, Виталий Астафьев, Игорь Степанов, Имант Блейделис, Юрис Лайзанс, Михаил Землинский, Валентин Лобанёв, Андрей Рубин секілді футболшылар ойнады.

2016 жылы қаңтар айында лицензия ала алмай, Латвия бірінші лигасына түсіп кетті де, сол жылдың соңында таратылды.

Жетістіктері
------------

* Латвия чемпионы: 1992, 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001, 2002, 2003, 2004, 2010.
* Латвия кубогы: 1990, 1992, 1995, 1997, 1998, 2000, 2001, 2002, 2012.
* Достастық кубогының финалисі: 2001, 2003, 2004.

Атаулары
--------

* «Форум-Сконто» (1991)
* «Сконто» (1992 — 2016)

Атақты бапкерлері
-----------------

* Александр Старков (1993-2004, 2009-2011)
* Марьян Пахарь (2011-12)

Сілтемелер
----------

* Ресми сайты
* Клубтық маркетинг сайты Мұрағатталған 22 ақпанның 2013 жылы. (латыш.)
* Фан-Сайт (латыш.)
* Zahodins, «Skonto» radītājs un Latvijas patriots, par mūsu futbola vēsturi (латыш.)
S - тәрізді
**Сколиоз** (көне грекше: σκολιός, лат. *scoliōsis* — қисық, қисайған) — омыртқаның бір бүйірге қарай қисаюы. Сколиоздың туылғаннан болатын және жүре пайда болатын түрлері бар. Туылғаннан болатын сколиоз омыртқа, қабырға мен жауырынның және төс сүйегінің әр түрлі себептерден дұрыс дамымауынан болады. Сколиоздың бұл түрі нәресте туғаннан кейін немесе алғашқы қадамын жасағанда, кейбір балаларда аурудың белгілері 5 — 6 немесе 12 — 14 жаста байқалады. Жүре пайда болатын сколиоздың себебіне қарай рахиттік, статик. неврогендік және үйреншікті (идиопатик.) түрлері болады. Рахиттік сколиоз негізінен рахит ауруына шалдыққан балаларда кездеседі. Мұндай балалардың сүйектерінің жұмсару себебі олардың ерте отырып, жұмсақ төсекте жатуына байланысты болады. Статикалық сколиоз омыртқаға түсетін күштің бірқалыпты болмауынан дамиды. (мысалы, скрипкашылар, тігіншілер, т.б.). Неврогендік сколиоз полиемиелитпен ауырған балаларда кездеседі. Үйреншікті сколиоз арқа, жауырын, бұлшық еттерінің қалыпты дамымауынан болады. Омыртқа бойында орналасқан бұлшық еттердің әлсіз болуы омырқаға түскен әр түрлі күштердің әсерінен омыртқаның біртіндеп бір бүйірге қарай қисаюына әкеледі. Бұл мектеп жасындағы балаларда жиі кездеседі. Сондай-ақ сколиоздың бөлшектенген (омыртқаның тек бір бөлегінің қисаюы); тұтас (омыртқаның толықтай қисаюы); сыртқы пішініне қарай: біржақты және S тәрізді түрлері ажыратылады. Сколиозды емдемес бұрын сколиоздың түрі мен омыртқаның қисаю дәрежесі; ауру адамның жасы мен оның қосымша сырқаттары; диагноздың қойылу мерзімі, т.б. жағдайлар мұқият ескеріледі. Емі: консервативті әдіс бойынша — арқа, жауырын тұсындағы бұлшық еттерді арнайы гимнастика, массаж, дәрі-дәрмек, әр түрлі корсеттерді пайдаланып нығайту; хирургиялық әдіс бойынша — консервативті ем нәтиже бермеген жағдайда, ауто-гомотранспланттарды қолданып, омыртқаны бір қалыпта бекіту үшін операция жасау.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  Хирургиялық жолмен орнатылған корсет, рентген суреті |  Рентген суретінде хирургиялық жолмен орнатылған металдық конструкция, 12 - омыртқадан 2 ге шейін орнатылған |  Қисаю бұрышын Cobb әдісімен өлшеу  |

Пайдаланылған cілтемелер
------------------------

1. ↑  Қазақ Энциклопедиясы, 7 том
**Скиф тілі** – ежелгі скифтердің тілі «Скиф тілі» деп, әдетте, иран тілдері тобының солтүстік-шығыс тармағын құрайтын туыстас тілдер екені айтылып жүр. Скиф тілінде сөйлеушілер скифтер, алан, роксолан және тағы басқалар атпен антик авторлардан б. з. б. 1-мың жылдықтың екінші жартысынан белгілі болды. Скиф тілідері Қара теңіздің солтүстігі мен Каспий атырабына, Дунайдан Яксартқа (Сырдария) дейінгі өңірлерге таралған болатын. Скиф тіліне байланысты текстер сақталмаған, бірақ эпиграфтар бар болатын. Ескерткіштер мен антик авторлардың еңбектерінде скиф тіліндегі жалқы есімдер, топонимдік және этнонимдік атаулар мол кездеседі. Скиф-сармат тілдерінің грамматикалық құрылысы және сөздік құрамы аз зерттелген болатын. Скиф-сармат тілдерінен бізге жеткені – Кавказдағы осетин тілі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ совет энциклопедиясы-6 том / М.Қ.Қаратаев
**Жайық-Каспий қоңыр көмір алабы**  - Атырау, Батыс Қазақстан және Ақтөбе облыстарында орналасқан. Жалпы аумағы 150 мың км2. Көмірлі түзілімдер туралы алғашқы деректер 19 ғасырдың аяғында белгілі болған. 1941-1945 жылдары алаптың жекелеген кен көздері игеріліп, жергілікті отын базасы болды. Негізгі іздеу-барлау жұмыстары 1941-1952 жылдары жүргізілген.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Алаптың көмірлілігі сазтас, құмайттас және құмтастан тұратын триас (Құрашасай шоғыры) және орта юра (Елек шоғыры) түзілімдерімен байланысты. Кендердегі көмір қабаттарының саны 3-10, кейде 23-24-ке (Жайсаң, Жолдыбай) жетеді. Өнімді қабаттардың саны 1-3-тен аспайды, қалыңдығы 0,1-4,3 м, ең қалың жері 9,5 м (Доссор кен орны). Алаптың оңтүстік бөлігіндегі кендер юра тұз күмбездерінде орналасқан. Көмір қабаттары күмбездің орталық бөлігінде қалың және бір-біріне жақын орналасқан, ал қанаттарында күрт жұқарып, сыналанып кетеді.

Алап сипаты
-----------

Жайық-Каспий қоңыр көмір алабындағы көмірдің сапасы орташа, күлділігі жоғары (солтүстігіндегі кендердің күлділігі 21-46%, оңтүстігінде – 8-36%), ылғалдығы 12-20%, жылу бөлгіштігі 5-7 мың ккал/кг. Көмірі – күкіртті. Б2 маркалы көмірі өз бетінше жануға бейім, жеңіл брикеттеледі, брикеттері суға төзімді. Жайық-Каспий қоңыр көмір алабында 100-ден аса көмір кендері мен кен түзілімдері бар, оның ішінде жете барланғандары: Құрашасай, Жайсаң, Оңтүстік Мортық, Алға, Ақтөбе, Шұбарқұдық, Жақсымай, Кендісай, Мамыт, т.б. Алап көмірінің жалпы қоры 1474 млн. т, оның ішінде барланғаны 142 млн. т.

Көмір құрамы
------------

Көмір күлінің құрамында титан, ванадий, т.б. элементтер бар. Көмір сапасының төмендігі мен кен-геологиялық жағдайының күрделілігіне қарамастан алапта ашық тәсілмен игеруге жарамды кендер жеткілікті. Олардан жылына 5 млн. т-ға дейін көмір өндіріп, батыс аймақты жергілікті отынмен қамтамасыз етуге болады.[1][2]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
2. ↑  Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2002 жыл. ISBN 9965-607-02-8
**Аид** – ежелгі грек мифологиясында жер асты өлі жандардың патшалығының құдайы. Кронос пен Реяның үлкен ұлы, Зевстің, Посейдонның, Гераның, Деметраның және Гестияның ағасы. Персефонаның күйеуі.

Мифологиясы
-----------

Гесиод бойынша, Аид туылғанда, әкесі барлық балаларын жұтып қойды.

Әлемнің үш ағайынды арасында бөлінгеннен кейін, Аидқа жер асты патшалығы берілді.

Аид жер асты қазынасы мен құнарлықтың құдайы деп санаған. Ол жер астынан құнарлылық беріп тұрған.

Гомер бойынша, Аид патшалығын өзі қорғаған. Гомер Аидты жомарт және қонақжай деп санады. Себебі, ажалды ешкім құтыла алмайы.

Кейбір нұсқаларда Аид екінші дәрежедегі кейіпкер. Керексіз, қорқынышты құдай болған. Гомер, Аидты жер асты Зевс деп атайды. Ол аидты ажал құдайы және өз патшалығын өзі қорғап жүреді деп қабылдаған.

Аид пен Персефона
-----------------

Түңіреңкі Аид – жер асты патшалығында болғанымен, ол олимпиялық құдай деп саналады. Жоғарыға, ол тек жұмысымен немесе ғашықтық сезімін басалмай жатқан кезде ғана шығады. Аид патшалығын, әйелімен бірге биледі. Персефона гүл жинап жүргенде, ол оны ұрлап кетті.

Геракл
------

Аид Гераклмен төбелескен кезде ол Пилоса тұрғындары жағында болған. Геракл оны жаралады. Оған жер асты патшалығынан шығып Олимпқа, құдайлар дәрігеріне бару керек болды.

Дереккөздер
-----------
"Аида" - Әлемге әйгілі ком­позитор Джузеппе Вердидің операсы

Тарихы
------

Мысыр үкіметі 1868 жылы Суэц каналының қазылып бітуі­не байланысты, халықтық сю­жетке құрылған опера жаздыр­мақ болып Вердиге тапсырыс берген көрінеді. Әрі оның ал­ғашқы қойылымын Каирдегі жаңа театрдың ашылу құр­метіне бағыштаса керек. Үкі­мет ұсын­ған, артында мем­лекеттің қо­мақ­ты құрметі бар тосын тапсыр­маны орындауға әуелгіде та­лантты композитор аса құлықты болмаған сияқты. Тек екі жыл өткен соң сце­нарий авторы, ұлты француз Франсуа Огюст Фердинан Мариеттің қолжазба­сы­мен танысқан Верди үкіметті тағы да таң қалдырып, аяқ асты­нан келісімін берген екен. Либрет­тоға ежелгі Египет перғауын­дарының Эфиопия елімен арасындағы көп жылдық күресі жайлы папирусқа жазылған мә­лі­меттер өзек болады.

"Аида" операсы адамзат­тың ең құнды адами сезімі жайлы баяндайтын шығарма болып есептеледі. Жаужүрек жауынгер, батыр қолбасшы Радамес пен эфиопиялық күң Аида арасындағы траге­диялық махаббат хикаясы көрерменімен алғаш осылай қауышқан болатын. Патша қызы мен алтын тақтан бас тартқан қаһарман Радамес, отанына қашу мүмкіндігі бола тұрса да сүйіктісімен бірге өлуді мұрат тұтқан өжет қыз бәрібір тарих тол­қынында жеңімпаз болып шықты. 

Осындай кішігірім қыз­ғылықты оқиғалардан бастау алатын опера тарихы күні бүгінге дейін құндылығын жойған жоқ.
Бұрынғы атауы Ме20 көше. «Көктал» тұрғын алабы. Ақсу көшесі Наурыз көшесінен басталып, Зайсан көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 276,2 м.
Ақсу - Жетісу облысы Ақсу, Алакөл аудандарындағы өзен. Жетісу Алатауының 4000 м биіктікте орналасқан мұздықтарынан бастау алып, Балқаш көліне құяды. Ақсу өзенінің ұзындығы - 316 шақырым.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Астана көшелері /Құрастырушы: Е. Тілешев, О. Сүлейменов. Алматы: 2008. ISBN 9965-32-642-8


|  |  |
| --- | --- |
| 
П:
 | Қазақша Уикипедияда***«Астана»*** порталы бар |

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы Мұрағатталған 16 қаңтардың 2013 жылы.  (қаз.) (ағыл.) (орыс.)
**Мүсілімова Аида Эдхемқызы** (24. 07. 1939, Тараз) - ХДСШ-і (1965). 

  

Шахматпен айналысуды ж-шы Е. Браунның қолында бастап ұзамай кереметтей табыстарға жетті. Респ-ның 10 дүркін (1958, 1962, 1965, 1966, 1968, 1972, 1974, Орал 1976, 1978) ч-ны атанды. КСРО ч-ттарында екі рет (1968 - Түмен, 1969 - Челябі) ч-ны атанды. КСРО қарулы күштері, Бүкілодақтың "Д" ерікті спорт қоғамы біріншіліктерінің, КСРО халықтары VII спартакиадасының жүлдегері, Манила (Филиппиндер) қаласында өткен Бүкілдүниежүзілік олимпиадасына (1992 - 8-орын) қатысқан.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3
**Вячеслав Абрамов** – журналист.. 

2004 жылы Қазақтың Абай атындағы педагогикалық университетін тәмамдаған. Мамандығы халықаралық журналист. Бұл салада 1995 жылдан бері еңбек етіп келеді. *«Ретро»*, *«Қазақ радиосы»*, *«Хабар»* радиостанцияларында жүргізуші, «Таң» телеарнасының ақпараттық қызметінде тілші, Kazakhstan today ақпарат агенттігінде редактор, арнайы тілші, парламент тілшісі, жарыққа шығарушы редактор, *«Интерфакс-Қазақстан»* агенттігінің баспасөз орталығының директоры қызметтерін атқарған. 

Сонымен қатар журналистің үкіметтік емес ұйымдарда жинақтаған тәжірбиесі мол. 2006 жылдың тамыз айынан бастап MediaNet халықаралық журналистика орталығының атқарушы директоры болған. 2007 жылдан бері – Интернеттегі ақпараттық-сараптамалық Voice of Freedom Central Asia (Орталық Азиядағы азаттық дауысы) құқық қорғау порталының шеф-редакторы.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

www.vof.kg

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан журналистерінің тәжірибесінен» Алматы, 2008 жыл. ISBN 9965-9860-7-X
**Готфрид Вильгельм Лейбниц**, (нем. *Gottfried Wilhelm Leibniz* (1646-1716) - неміс философы және ғалымы, жаңа заман философиясының рационолистік дәстүрінің жалғастырушысы. Ол болмыстың мәнін ашуға талпынды. Оның пікірінше, болмыс ұсак ерекше рухани бөлшектер - монадалардан тұрады. Монадалар - болмыстың алғашкы элементтері, атомдар. Лейбниц өткен философияның маңызды нәтижелерін жаңа ғылыми білімдерімен өзі ұсынған. Методологиямен сәйкестендіруге талпынды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Философия/жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д. профессор Е. Арын – Павлодар: «ЭКО» ҒӨФ, 2006. ISBN 9965-808-82-1
**Аида Дәденқызы Құрманғалиева** 1970 жылы 30 желтоқсанда туған.
Қазақ мемлекеттік басқару академиясын (1993) бітірген,
мамандығы -«Экономикалық және әлеуметтік жоспарлау».
Экономика ғылымдарының кандидаты (2009). Кандидаттық
диссертациясының тақырыбы: «Қазақстанның институционалдық денсаұлық сақтау жүйесі».
1993 жылдан - ҚР Қаржы министрлігінің экономисі. 1997
жылдан - ҚР Қаржы министрлігі басқармасының бастығы,
директордың орынбасары. 2002 жылдан - ҚР Экономика
және бюджеттік жоспарлау министрлігі Әлеуметтік сала шығыстарын жоспарлау департаментінің ,
әлеуметтік саланы дамыту департаментінің директоры.
2009 жылдың желтоқсанынан бері - ҚР денсаұлық сақтау
вице-министрі.
«Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл»,
«Қазақстан Парламентіне 10 жыл» «Астананың 10
жылдығы» медальдарымен; ҚР Құрмет грамотасымен
марапатталған. ҚР Премьер-министрінің Алғыс хатымен
ескерілген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Республикасында кімнің кім екені. Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 жыл. ISBN 978-601-278-473-2
**Ақсу алтын кен орны** – Ақмола облысы Ақкөл ауданы Степногорск қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 17 км жерде орналасқан. Кен орны 1929 жылы көне кен қазбалардың ізімен ашылған. 1930 жылы бұл жерде кеніш ашылып, 1931 жылы алғашқы 147 кг алтын алынған. Кен орнынан 1931-1997 жылдары аралығында 25 т алтын өндірілген.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Ақсу алтын кен орнындағы кварц желілері мен кварциттерден тұратын кентастар кембрий-ордовик жыныстары аумағында жатыр.

Жатыс сипаты
------------

Кен орны өз алдына бөлек 5 кен орнынан тұрады. Оларда өндірістік маңызы бар 192 желі кездеседі. Желілердің қалыңдығы 0,12-0,31 м, ұзындығы 107-154 м аралығында. Желілер кварцты габброидтерден, диориттерден, тонолиттерден және гранодиориттерден тұратын ордовик интрузивтерінің бойында қалыптасқан. Алтынның орташа мөлшері 23,6-45,9 г/т. Көлбеу жатқан желілер қалың келеді (1,1-2,3 м), бірақ олардағы алтынның орташа мөлшері төмен (6,4-23,8 г/т). Кен орнында алтынға бай кварц желілерімен қатар алтын-мыс-скарнды кентастар және әлі толық зерттелмеген березит сығылмалары бар. Ақсу алтын кен орны кентастары Ақсу алтын байыту фабрикасының шикізат базасы болып табылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. – 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
**Таһир – Зуһра** – ғашықтық дастан. Дастанның сюжеті өзбек, татар, ноғай, Әзірбайжан, түрікмен, қазақ арасында кеңінен танымал, батыстың "Ромео – Джульеттасы", шығыстың "Ләйлі – Мәжнүнімен" үндес. Өзбек әдебиетіндегі осы аттас ертегі негізінде алғаш өңдеп жырлаған өзбек ақыны Сағди болды (17 – 18 ғасырлар). Түрікмен ақыны Молланепес (1810 – 62) өз тілінде жырлап, оны лирикалық дастан дәрежесіне жеткізген. Өзбек драматургі Сабир Абдолла "Таһир – Зуһра" либреттосын жазған, кейін ол орыс тіліне аударылып, кітап болып шықты. "Қисса Таһир – Зуһра" дастанының 1883, 1888, 1889 ж. қазақ тілінде басылғаны жайындағы мәліметтер А.А. Бобровников пен Н.Ф. Катановтың сипаттамаларында берілген. Қазақстан Ғылым Академиясының Орталық ғылыми кітапхана қорында дастанның екі нұсқасы сақтаулы: бірі – А.Оразаев (1834 – 1883) бастырған нұсқа, ол 1889 – 1908 ж. аралығында Қазан қаласыннда қазақ тілінде 9 рет басылып шыққан. Бұл нұсқаның мазмұны қара сөзбен баяндалған. Екіншісі – 20 ғасырдың басында өмір сүрген қиссашыл ақын Ақылбек Сабалұлы өлеңмен жырлаған нұсқа. Ол Оразаев нұсқасын өлеңге айналдырған. Ақылбек нұсқасы "Ғашықнаме" (1976), "Ғашықтық дастандар" (1994) жинақтарында жарияланған. Екі нұсқа оқиғасы да балаға зарығу желісінен басталады. Дәруіш берген қасиетті алманың арқасында патша қызды, оның уәзірі ұлды болады. Балалардың есімдерін Таһир мен Зуһра қояды. Дастанда есейген екі жастың қайғылы махаббаты суреттелген. Патшаның әйелі "дәрежесі өзінен төмен" уәзірдің баласына қызын бергісі келмейді. Сүйгеніне қосылу мақсатында Таһирдың басынан өткерген сан алуан ауыр жағдайлар сөз болады, соңында Таһир мен Зуһра махаббат жолында жандарын қияды. Екі жастың жалынды сүйіспеншілігі, ішкі сезім-тілектері, бас бостандықтары үшін күресі дастан сюжетіне арқау болған, олардың шынайы махаббаты үлкен драмалық оқиғалар туындатқан.

Дереккөздер
-----------

1. 1 2  "Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
**Таңқы шаян** (лат. *Brachyura*) – он аяқты шаян тәрізділер отрядыныі бір тармағы. 4 мыңнан астам түрі бар.

Биологиялық сипаттамасы
-----------------------

Басы кішкене, баскеудесі кең, кеуде қалқаншасы 2-20 см, терең суда кездесетін Жапон Таңқы шаянның кеуде алқаншасы 60 см-ге дейін.Таңқы шаян аяғының бірінші жұбы қысқышқа айналған. Құрсағы қысқа, баскеудесі астына қарай иілген. Еркегінің бауыр аяқтарының 2 жұбы шағылыс аппараттарына, ұрғашысында 4 жұбы уылдырығын жетілдіруге арналған. Таңқы шаяндар теңізде, тұщы суларда, құрлықта тіршілік етеді. Дамуы метаморфоз арқылы өтеді. Уылдырығынан личинка- зоеа шығады, бұл «мегапол» деп аталатын личинкаға, кейін ересек таңқы шаянға айналады.Жемі- омыртқасыздар.

Қолданылуы
----------

Таңқы шаянның көптеген түрі жеуге жарамды, кәсіптік маңызы бар. Кәсіптік моллюскілерді құртатын, балық ауын жыртатын, кейде ін қазып бөгендерге зиян келтіретін түрлері бар.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Sammy De Grave, N. Dean Pentcheff, Shane T. Ahyong (2009). "A classification of living and fossil genera of decapod crustaceans" (PDF). *Raffles Bulletin of Zoology* **Suppl. 21**: 1–109. .

Қазақ Совет энциклопедиясы, 1976 жыл, Алматы,10 том, 550 бет
**Таңғұттар** (Тангуд) - Орталық Азияның шығысындағы Гоби шөлі мен Ұлы Қытай қорғанының аралығын қоныстанған тайпалар бірлестігі. 

Таңғыт жауынгерлері

Си Ся мемлекеті
---------------

Таңғұттар елі XI ғасырда күшейіп, Си Ся (Батыс Ся) мемлекетін құрды. Алғашқы кездері қытайлықтарға тәуелді болған олар Сун империясының солтүстік - батысындағы Ішкі Моңғолиямен шекаралас аймақтағы Ганьсу және Шэньси өңірін қоныстанды. 1038 жылы таңғұттар билігіне император Юань Хао келді. Таңғұт мемлекеті жас болса да, оның жақсы қаруланған атты әскері болатын.

Қытай - таңғұт соғыстары
------------------------

XI ғасырда ұзаққа созылғат қытай - таңғұт соғыстары Си Ся мемлекетіне де, Қытайға да ауыр тиді. Сәл тыныштық орнай қалса, шекаралық аймақта қақтығыс бұрқ ете түсетін. Немесе таңғұттар соғыс ашса болды, гүлдеп тұрған аймақ шаңы көтеріліп, тозып кететін болды. Осы себептерге байланысты Үндістан мен Орталық Азияға баратын сауда жолдары үзіліп, Қытайдың дамуы тоқырап қалды. Сауда жолдары қайта ашылса да, оларды таңғұттар үнемі жауып отырды. Ақыры өз жерінен айырыла бастаған Сун империясы 1043 жылғы келісім бойынша таңғұттарға салық төлеуге келісті. Күшіне енген таңғыттар Ляо мемлекетімен Қытайға қарсы одақ құрып, XII ғасырда қазіргі Қытай жерінің иеленген төрт мемлекеттің біріне айналды.

Шыңғыс хан жорықтары
--------------------

1205 жылы Шыңғыс ханның әскері Си Ся мемлекетін алғаш рет шабуылдап, одан еш нәтиже шығара алмады. 1207 және 1210 жылдары қайта басталған шабуылдары да табыс әкелмей, ақыры бітім жасап тарасты. Тек 1226 жылы Батысқа жорығын тәмамдаған Шыңғыс хан, табандылықпен қарсылық көрсеткен Си Ся мемлекетін қайта шабуылдады. Таңғұттар 1227 жылғы моңғолдардың соққысына шыдамай біржолата талқандалды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алтын Орда: Қазақ хандығы (I бөлім). Қазақстан балалар энциклопедиясы / Т. Жұмаханов, Б. Жұматаев, Т. Шаңбай. - Алматы: "Аруна" баспасы, 2007. - 224 бет, илл. ISBN 9965-26-042-7
Бұрынғы атауы №2І7 көше. «Көктал» тұрғын алабы. Ақсуат көшесі Арқалық көшесінен басталып, Зайсан көшесінде аяқталады. Ақмола, Наурыз, Айыртау көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 627,9 м.
Ақсуат - мыс дәуірінің қонысы және қола дәуірінің бекініс орны. Қостанай облысындағы Ақсуат көлінің жагасында орналасқан. Қола дәуірінің бекініс орындарынан әр түрлі әшекейлер, қапсырмалар, жүзіктер, мыс ерітіндісінің қалдықтары, саз балшықтан жасалған ыдыстардың сынықтары табылған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Астана көшелері /Құрастырушы: Е. Тілешев, О. Сүлейменов. Алматы: 2008. ISBN 9965-32-642-8


|  |  |
| --- | --- |
| 
П:
 | Қазақша Уикипедияда***«Астана»*** порталы бар |

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы Мұрағатталған 16 қаңтардың 2013 жылы.  (қаз.) (ағыл.) (орыс.)
Австралиядағы таңғы глория көрінісі
**Таңғы глория** - бұлт сияқты ұзындығы 1000 км, ал биіктігі 2 км келетін табиғи құбылыс.Көбіне бұл құбылыс жерден 100-200 м биіктікте пайда болады. Алып жылан сияқты құбылыс бұлттардың 60 км/сағ жылдамдықпен көлденеңінен ойнаған құйын сияқты араласады. Сондықтан оны **«көлденең торнадо»** деп те атайды. Глория кейде біреу, ал бір кездері үш немесе сегіз қатар болып та байқалады.Таңғы глорияның ең көп байқалатын аймағы - Австpалияның солтүстігіндегі Карпентария шығанағының оңтүстік бөлігі. Бұл аймаққа осы керемет табиғат құбылысын тамашалап бақылау үшін әлемнің барлық түкпірінен ұшқыш - пилоттар келеді. Бұлтты көптеген мамандар бақылап, зерттеу жүргізген. Оның ауаның шамадан тыс ылғалды болған кезінде пайда болатынын айтқан. Австpалиядан басқа «көлденең торнадо» Солтүстік Американың орталық аймағында, Ла - Манш бұғазының үстінде, Берлин мен Сібірде, Араб теңізі мен Рио - де - Жанейро жағалауларында жиі байқалады.

Дереккөздер
-----------

1.
*Басқа мағыналар үшін Ақсуат деген бетті қараңыз.*
**Ақсуат** – Қостанай облысы Науырзым ауданы жеріндегі тұщы көл. Құсмұрын, Сарықопа көлдерінің арасында орналасқан.

Гидрографикасы, сипаты
----------------------

Аумағы 20,3 км2. Ұзындығы 18,1 км, ені 4,2 км, жағалауының ұзындығы 57 км-ге жуық. Ең терең жері – 3 м. Жауын-шашын көп жауған жылдары көлдің аумағы ұлғайып тұрады. Жаздың құрғақ мезгілінде көл екіге бөлініп қалады. Қарашаның аяғында суы қатып, сәуірде мұзы ериді. Көлде алабұға, мөңке, сазан өседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. – 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
**Ғылыми журналдар** – ғылыми-зерттеулер мен жаңалықтарды насихаттап, жұртшылыққа таныстырып отыратын салалық не ғылыми-көпшілік мерзімді басылымдар. Ғылыми журналдар жедел ақпарат беру құралы ретіндегі баспасөздің бір саласы болғандықтан, оқырмандарға ғылыми жаңалықтарды уақтылы жеткізіп тұратын, сондай-ақ жаңа зерттеу жұмыстарын сарапқа, талқылауға және ғылыми айналымға ұсынатын маңызды басылымдар болып табылады. Олардың ғылым мен техниканың дамуы мен жетістіктеріне қосатын үлесі елеулі.

Ғылыми журналдар оқырмандардың белгілі бір тобына немесе жалпы көпшілікке арналуына байланысты таза ғылыми журнал және ғылыми-көпшілік журналдар болып жіктеледі. Таза ғылыми журналдарға ғылымның белгілі бір саласына, соған орай тек сол саламен айналысатындар мен әуестенушілердің шектеулі тобына арналған журналдарды жатқызуға болады. Мысалы, «Қазақ тілі мен әдебиеті», т.б. Ал ғылыми-көпшілік журналдарға ғылыми негіздегі, бірақ тақырып аясы шектеусіз, жалпы халыққа арналған журналдар жатады.

Қазақстанда шығатын мұндай ғылыми-көпшілік басылымның ең алғашқыларының бірі – ай сайын шыққан «Зерде» (бұрынғы «Білім және еңбек») журналы болды. Кейін республикада әр түрлі ғылым салалары бойынша шығатын салалық, сонымен қатар ғылыми-көпшілік, ғылыми-танымдық, ғылым-педагогикалық журналдар саны көбейді. Мысалы, «Ізденіс – Поиск», «Қазақстан Республикасы Ғылым академиясының хабаршысы», «Известия Академии наук Республики Казахстан», «Вестник Академии наук Республики Казахстан», «Қазақ тілі мен әдебиеті», «Ақиқат», «Қазақстан мектебі», т.б.

Әлемдегі ғылыми журналдар
-------------------------

* **Австралия**
	+ *Australasian Science*
	+ *Cosmos*
* **Америка құрама штаттары**
	+ *American Scientist*
	+ *Discover Magazine*
	+ *Mercury*
	+ *Planetary Report*
	+ *Popular Science*
	+ *Science News*
	+ *Scientific American*
	+ *Seed*
	+ *Skeptic*
	+ *Sky and Telescope*
	+ *Spinoff*
	+ *Technology Review*
	+ *Weatherwise*
* **Дания**
	+ *Aktuel Naturvidenskab*
* **Үндістан**
	+ *Current Science*
* **Италия**
	+ *Airone*
	+ *Le Scienze*
* **Пәкістан**
	+ *Global Science*
* **Ресей**
	+ *Наука и жизнь*
	+ *Техника Молодежи*
* **Сербия**
	+ *SciTech*
	+ *Planeta*
* **Швеция**
	+ *Illustrerad Vetenskap*
* **Түркия**
	+ *Bilim ve Teknik*
* **Ұлыбритания**
	+ *BBC Focus*
	+ *BBC Knowledge*
	+ *Laboratory News*
	+ *New Scientist*
	+ *Physics World*
* **Финляндия**
	+ *Tiede*
* **Франция**
	+ *La Recherche*
	+ *Science & Vie*

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақстан": Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9
2. ↑  "Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6
**Франсииско Роман Аларкон Суарес** (исп. *Francisco Román Alarcón Suárez*), көбінесе **Иско** деп атайды (исп. *Isco*; 1992 жылы 21 сәуірде Бенальмадена қаласында Андалусияда туылды) — испаниялық футболшы, «Реал Мадрид» футбол клубы мен Испания ұлттық құрамасының жартылай қорғаушысы. Лондондағы Олимпиада ойындарының қатысушысы.

Клубтағы мансабы
----------------

### Валенсия

Иско жалпы Валенсияның тәрбиеленушісі.Алғаш матчын Испания Кубогінде «Логроньес» клубына қарсы өткізіп, дубль жасады. Алғаш рет Ла Лигада 2010 жылы 14 қазанда «Хетафе» командасына қарсы өткізіп, «Валенсия» 2 : 0 есебімен жеңіп, Иско 73 минутта шықты.

2010/2011 маусымда Иско қосалқы команданың құрамында ойнап,15 гол соғып, командасына үшінші дивизионға шығуға көмектесті.

### Малага

2011 жылы шілденің ортасында Малага Исконы 6 млн.еуроға сатып алды.Алғаш матчын 22 қыркүйекте Барселонаға қарсы өткізді. Ал 21 қарашада алғаш голын Расинга клубының қақпасына соқты.

2012 жылы Малаганың алғаш Чемпиондар Лигасындағы ойынында,Иско екі гол соғып , Зенит клубын 3:0 есебімен жеңді.

2012 жыл біткеннен кейін Иско **Golden Boy** лауызымын жеңді.

Барлығы Малага үшін жас талант 65 матч ойнап, 14 гол соқты.

### Реал Мадрид

2013 жылы 27 маусымда Иско Реал Мадридқа көшіп,5 жылдық контракка қол қойды. Трансфер құны 30 млн.еуро болды. 18 тамызда алғаш матчын ойнап,«Бетис» клубына гол соғып,сондай-ақ Карим Бенземаға нәтижелі пас шығарды. 1 қыркүйетке «Атлетик Бильбаоға» алғаш дубльін жасады.17 қыркүйекте Иско Чемпиондар Лигасындағы алғаш гол Галатасарай клубына тығып , Криштиану Роналдуға голдық доп шығарды

Ұлттық құрамадағы мансабы
-------------------------

2013 жылы 6 ақпанда алғаш ойының жолдастық Уругвайға қарсы ойында өткізіп,2 таймда Андрес Иньестаны ауыстырып шықты.

Жетістіктері
------------

### Командалық

«Реал Мадрид»

* Испания чемпионы (2): 2016/17, 2019/20
* Испания кубогы: 2013/14
* Испания суперкубогы (2): 2017, 2019/20
* Чемпиондар лигасы (4): 2013/14, 2015/16, 2016/17, 2017/18
* УЕФА суперкубогы (3): 2014, 2016, 2017
* Клубтар әлем чемпионаты (4): 2014, 2016, 2017, 2018

### Жеке

* Жылдың жаңа есімі: 2012
* Golden Boy жүлдесі: 2012

Сілтемелер
----------

* soccerway сайтында профилі
* transfermarkt сайтында профилі
**Ғылыми қауымдастық** — ғалымдардың белгілі бір жиынтығын анықтайтын дерексіз тұжырымдама.

Жалпы көрініс
-------------

Ағылшын тілінде «ғылыми қоғам» деген сөз XVIII ғасырда қолданылды[1] және XIX ғасырдың басында заманауи мәнге ие болды[2].

Тар мағынада ғылыми қауымдастық ғалымдармен ғана шектеледі. Ғалымдармен қатар, кең мағынада техникалық қауымдастық инженерлер, техниктер, зертханалық техниктер және басқаларды қамтиды.

Ғылыми қауымдастық туралы, сондай-ақ ғылымның тиісті салаларында жұмыс істейтін зерттеушілер құрған салалық, көп секторлы немесе салааралық ғылыми қоғамдастық туралы сөйлесуге болады. Ғылыми қауымдастықтың тұжырымдамасы ғылыми әдістердің жұмыс істеуі үшін қажетті зерттеушілер арасында ақпарат алмасуды білдіреді. Оның қатаң ұйымы жоқ және ғылыми ұйымдармен, әдетте заңды тіркеу және қаржылық қолдауымен шатастырмау керек. Осыған байланысты ғылыми қоғамдастықтың сипаттамалары мен шекараларын белгілеу, сондай-ақ адамның оған тиесілі болу критерийлері субъективті болып табылады.

Сонымен қатар, кез келген әлеуметтік топ ретінде ғылыми институттар - әлеуметтік көзқарастар, ғылыми көзқарастар жүйесі, ғылыми қоғамдар жүйесі, қоғам мүшелерінің, ғылыми қоғамдардың, ғылыми этиканың, ғылыми ақпарат алмасу үшін құралдардың жүйесі мен басқа да сипаттамалар, соның ішінде кәсіби әзіл-оспақ, арнайы тіл (терминология) және мифология бар.

Тағы қараңыз
------------

* Ғылыми қоғам

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *С. Джонсон* The Modern traveller. T. Lowndes, 1776. С. 115.
2. ↑  American journal of science. Т. XXV. Hezekiah Howe & Co. 1834. С. 412.

Сілтемелер
----------

* «Ғылыми қауымдастық» газетінің жарияланымдары
**Бесігіңді түзе** - роман-эссе. Авторы - Т. Жұртбаев. «Жазушы» баспасы 1997 ж. шығарған.

Шығармаға Әуезовтің тағдыр-талайы мен шығармашылық қызметі арқау болған. Данышпан суреткер тұлғасы бүкіл жан дүниесімен, табиғи болмыс-бітімімен толық ашылып, «Еңлік-Кебек», «Қарагөз», «Қаралы сұлу» сияқты шығармаларының жазылу тарихы жан-жақты тапданған. 1930 жылдардағы зұлмат, алашордашыларға қарсы арандату әрекеттері болашақ жазушының тағдырына да қатысы бар. Мұрағат материалдары арқылы, бірқатар зиялылардың естеліктеріне сүйеніп, автор қиын-қыстау сәттегі Әуезовтің тағдырын нақты да шынайы керсеткен. Сондай-ақ кітапта 20 ғасырдағы қазақ ұжымын толғандырған тарихи оқиғалар мен тұлғалар тарихы, заман екпіні, адамзат қасіреті, халықтың рухани қуаты дәл тұжырымдалып, соны деректермен дәлелденген. 1922 жылғы саяси қудалау мен ашаршылық, 1927 ж. басталған жазалау жосыны, Алашорда өкіметінің қырғын табуы, қайсарлық пен сатқындық, 1937 жылғы зауал - бәрі Әуезовтің жеке басының күйзелісі мен күйініші арқылы суреттелген.

Шығарманың көлемі 29,4 баспа табақ, таралымы 1000 дана.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мұхтар Әуезов энциклопедиясы — Алматы, «Атамұра» баспасы, 2011 жыл. ISBN 978-601-282-175-8
*Басқа мағыналар үшін Жақсықылыш деген бетті қараңыз.*
**Жақсықылыш** – Сырдария өзенінің сағалық алабындағы көл.

Географиялық орны
-----------------

Қызылорда облысы Арал ауданы жерінде. Арал теңізінің солтүстік-шығыс жағында, Арал қарақұмы мен Жақсықылыш тауының аралығында, теңіз деңгейінен 48,1 м жоғары орналасқан.

Гидрографикасы
--------------

Аумағы 74,5 км2. Арал теңізінің тартылуына байланысты көлдің аумағы күрт қысқарды, тек көктемде ғана суы болады, шілде айынан бастап бетін тұз басып, құрғақ ойысқа айналады. Көктемгі қар суымен жиналған суына мал суғарылады. Алабы - жайылым.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. – 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
**Жақы** – ертеректе ауқатты адамдар киген, бұл күндері өте сирек кездесетін жағалы әрі асыл киімдердің бірі. Ол тек жылқы терісінен тігілетіндіктен құлын жақы, тай жақы, құнан жақы деп бөледі. Жақы тіктіру үшін жылқы ішінен қара, қоңыр (жылқы атауында торы) түсті мал таңдалып алынады да арнаулы күтімде ұсталып, түгі әбден жетіліп, жылтырағаннан кейін сойып, терісін еппен сыпырып алып, илейді. Жақы тігу үшін құлыншақ жалын арқасына, екі иығына келітіріп пішеді. Жылы болу үшін оған арасына жұқа мата салып, астарлайды. Жақыға басқа тері немесе мата қосылмайды. Тек өз терісінен құрастырылып тігіледі. Жақы сәндікке де, жылылыққа да киіледі. Ол қазір ел арасынан кездесе бермейді. Алаш көсемі ардагер ақын, қайраткер Міржақып Дулатов киген тайжақы қазір Торғай қаласындағы А. Байтұрсынұлы мен М. Дулатов атындағы әдебиет музейінде сақтаулы тұр.

Дереккөздер
-----------

"Жеті қазына" ; Принт баспасы
Исканде́р Абдурахма́нович Хамра́ев (5 маусымда 1934 жылы, Самарканд — 10 қазанда 2009 жылы) — кеңес пен ресей кинорежиссер және сценарийші,өнерге еңбегі сіңген қайраткер(1998).

Биография
---------

Искандер Хамраев Самаркандте туған,кейін Ленинградке көшті.Ленфильмде Искандер 1961 жылы өзінің бірінші «Старожил» фильмің түсірді,іш жылдан кейін-«Поезд милосердия» түсірдіОның ең әйгілі фильмдердің ішінде: «Грядущему веку», «Красная стрела» ( И.Шешуковпен бірге), «Соль земли», «Убийство на Монастырских прудах». Хамраев Санкт-Петербург кино мен телевидениенің университетінде оқытқан. Искандер режиссура кафедраның профессоры.

Искандер Хамраев 10 қазанда 2009 жылы қайтыс болды.

Дереккөз
--------

Сілтемелер
----------

1. ↑   Мұрағатталған 14 шілденің 2015 жылы.