Сурет:Үйкелістің бар кезіндегі турбосығымдағыштағы процесс.jpgҮйкелістің бар кезіндегі турбосығымдағыштағы процесс
Салқындатылмайтын турбосығымдаушыдағы толассыз қозғалыстағы қайтымды сығылу кезіндегі энергия теңдеуін былай
жазады:
{\displaystyle i\_{2}+c\_{2}^{2}/2=i\_{1}+c\_{1}^{2}/2+l\_{T}^{1}}
Мұндағы, салқындату кезіндегі меншікті жылудың жұмсалуы
qa = 0; С1 - ағынның кірер кезіндегі жылдамдығы; С2 - сатыдан
шыққан кезіндегі жылдамдығы. С1 ≈ С2 деп, қабылдауға болады.
Онда, газ ағынына берілетін теориялық жұмысты, мына теңдеумен
анықтайды:

* {\displaystyle l'\_{T}=i\_{2}-i\_{1}}

Формуланы есепке алғаннан кейінгі сығылу үшін:

* {\displaystyle l'\_{T}=i\_{2}-i\_{1}=\int \_{P\_{1}}^{P\_{2}}\nu dp}

бұл - 5.5 суреттегі 3214 ауданына сәйкес келеді және піспекті
сығымдағышқа арналған формуламен бірдей.

Үйкелісті жағдайдағы (суытылмағанда), яғни бейнеленген 1-2
қисық сызықты қайтымсыз адиабатты сығуға арналған бірінші заңның теңдеуін былай жазады:

* {\displaystyle q\_{u}=i'\_{1}-i\_{2}=\int \_{P\_{1}}^{P\_{2}}\nu 'dp,}

онда,

* {\displaystyle l'\_{T}=i\_{2}-i\_{1}=\int \_{P\_{1}}^{P\_{2}}\nu 'dp+q\_{u}}

Суретте {\displaystyle \int \_{P\_{1}}^{P\_{2}}\nu 'dp} —> аудан 12'34 - ағынның меншікті 
жұмысының lT берілуіндегі сығуының 1-2' қайтымсыз адиабаты 1-2
бойынша; i'2 - i1 -> аудан 32'65 - теориялық меншікті жұмыс, оның
сол шегіндегі (i'2 - i1) изоэнтропийлі сығылу (dqu=0) жағдайдағы
берілуі, яғни сығымдағыш жетегіндегі нақтылы меншікті жұмыстың жұмсалуы; 
{\displaystyle q\_{u}=\Delta l\_{u}} —>аудан 26'5412 - аудан, үйкелісті
жұмысқа сәйкес келеді.
Белгілейміз {\displaystyle \int \_{P\_{1}}^{P\_{2}}\nu 'dp/(i'\_{2}-i\_{1})=\mu \_{kn}}
  
формуладан табамыз:

* {\displaystyle i'\_{2}-i\_{1}=1/\mu \_{kn}\int \_{P\_{1}}^{P\_{2}}\nu 'dp}

Шартты түрде, n = const кезінде PVn қайтымсыз политроптың
адиабатын, PVn = const қисық сызықты теңдеуін белгілейміз.

Онда {\displaystyle \int \_{P\_{1}}^{P\_{2}}\nu 'dp={\frac {n}{n-1}}(P'\_{2}V'\_{1}-P\_{1}V\_{1})={\frac {n}{n-1}}R(T'\_{2}-T\_{1})}

{\displaystyle i'\_{2}-i\_{1}} айырмасын (2'-6 изоэнтропа бойынша алынған) мына
түрінде жазамыз:

* {\displaystyle i'\_{2}-i\_{1}={\frac {k}{k-1}}R(T'\_{2}-T\_{1})}

бұдан жоғарыдағы теңдеудің орнына қойғаннан кейін, табамыз:

* {\displaystyle {\frac {k}{k-1}}(P\_{2}'V\_{2}'-P\_{6}V\_{6})={\frac {1}{\mu \_{kn}}}{\frac {n}{n-1}}(P'\_{2}V'\_{2}-P\_{1}V\_{1})}

і1 = const сызығында орналасқан 1 және 6 нүктелері үшін,
P1V1 ≈ P6V6 немесе Т1 ≈ Т'1.
Сондықтан, сығу процессі үшін

* {\displaystyle {\frac {n-1}{n}}={\frac {1}{\mu \_{kn}}}{\frac {k-1}{k}}}

немесе

* {\displaystyle n={\frac {k}{k-(k-1)/\mu \_{kn}}}}

n=const, k=const кезінде, барлық сығылу процессінің бойында
{\displaystyle \mu \_{kn}} = const.

Жалпы түрінде, шексіз аз учаскідегі сығылу қисық сызығы
ПӘК {\displaystyle \mu \_{kn}=\nu dp/di'} болады.

Демек, берілген әрбір процесстің шамалары үшін, n қайтымсыз адиабаттың үйкелісіне байланысты, шамамен политропқа ұқсас
теңдеумен жазылады. Себебі {\displaystyle \mu \_{kn}<1}, онда теңдеуден көрінгендей, шамасы n<k. {\displaystyle \mu \_{kn}=0,8....0,9} және k = 1,4 шамаларын n = 1,55....1,46
табамыз.

{\displaystyle \mu \_{kn}} коэфициенті, политропты ПӘК деп аталады. {\displaystyle \mu \_{kn}=1} кезінде, (5.18) теңдеуге тиісті, n = k изоэнтропийлі сығуға сәйкес.

Политропты ПӘК-ті тікелей шығын арқылы жазуға болады:

* {\displaystyle \mu \_{kn}={\frac {\int \_{P\_{1}}^{P\_{2}}\nu 'dp}{i'-i\_{1}}}=1-{\frac {\Delta l\_{u}}{i\_{2}'-i\_{1}}}=1-{\frac {\Delta l\_{u}}{k(k-1)R(T\_{2}'-T\_{1})}}}

Теңдеуді есепке ала отырып, табамыз:

* {\displaystyle {\frac {n}{n-1}}={\frac {k}{k-1}}-{\frac {\Delta l\_{u}}{R(T\_{2}'-T\_{1})}}}

Сонымен қатар, {\displaystyle \mu \_{kn}} коэффициентін тәжірибе мәліметтері бойынша, бағалануы мүмкін.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Кабашев Р.А. ж. б. Жылу техникасы: Оқулық/ Р.А. Кабашев, А.К. Кадырбаев, A.M. Кекилбаев. -Алматы: «Бастау» баспаханасы, 2008. - 425 б. Суреттері 140 сурет. Библиографиялы тізімі 17. ISBN 9965-814-30-9