**Қазақстан — Түркия** — 2006 жылғы әлем біріншілігінің УЕФА аймағындағы іріктеу кездесуі. 2005 жылы 8 маусымда Алматыдағы "Орталық стадионда" өтіп, Қазақстан құрамасы 0:6 есебімен ойсырай ұтылды. Бұл — Қазақстан құрамасының 2021 жылға дейінгі ресми матчтардағы ең ірі жеңілісі (сондай-ақ өз алаңындағы).

Матч
----

Қазақстан құрамасы 2002 жылы АФК-дан УЕФА-ға өтті де, 2004 жылдан бастап УЕФА туы астында Әлем біріншілігінің іріктеуіне қатыса бастады. Украина, Дания, Түркия, Грекия, Албания, Грузия құрамаларымен бір топқа түсті. 2005 жылғы 8 наурызға дейін құрама алты ойын өткізді де, алтауында да ұтылды. Соның бірін 2004 жылы 9 қазан күні сырт алаңда Түркияға қарсы өткізіп, 0:4 есебімен ойсырай ұтылған болатын. Көпшіліктің бас бапкер Сергей Тимофеевке деген наразылығы матч сайын өсе түсті. 

Алматыдағы Түркияға қарсы ойында Қазақстан құрамасы топта соңғы орында тұрды. Ал түркиялықтар жолдамадан үміткер, топтағы фавориттердің бірі болатын. Бұл кездесуде солай Түркия фаворит саналды. 

Матчты қазақстандықтар белсенді бастағанымен, 13, 15 минутта Түркия екі гол соғып тастады да, алаң иелері бар білгенінен жаңылды. Тайм соңында Тунжай Санлы септі 0:3-ке жеткізді. 

Екінші таймда Қазақстан құрамасы бірнеше қауіпті шабуыл жасады. Олег Литвиненконың қауіпті соққысын қақпашы әзер қайтарды, Антон Чичулин қақпашымен жеке шықты да, соққысы сәл ғана қиыс кетті, ал Андрей Карповичтің бос қақпаға тепкен добы бағанаға тиіп кері серпілді.

Матч соңына қарай уақыт өткізе алмай түріктердің де іші пысқандай, үстін-үстін үш гол соғып, Қазақстан футболшыларын жерге қаратты — 0:6. Бұл ойын қазақстандықтардың Еуропадағы абыройын айрандай төккен матч болды. 

### Протокол

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 8 маусым, 2005 жыл | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Қазақстан Қазақстан** | 0:6 | **Түркия Түркия** |
|  | **Голдар** | Фатих Текке 13, 85 Ибрахим Төраман 15 Тунжай Санлы 41, 90Халил Алтынтоп 88 |

 | Орталық стадион (Алматы),Алматы **Көрермендер саны:** 22 000**Төреші:** Мажарстан Виктор Кашшай |
|  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Team colours | Team colours | Team colours |
| Team colours |
| Team colours |
| 　 |
| **Қазақстан** |

 | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Team colours | Team colours | Team colours |
| Team colours |
| Team colours |
| 　 |
| **Түркия** |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| 1 | **ққ** | Юрий Новиков |
| 2 | **қр** | Дмитрий Ляпкин |  |  |
| 6 | **қр** | Мақсат Байжанов |  | Алмастырылды  46' |
| 7 | **қр** | Игорь Авдеев | ескертілді |  |
| 15 | **қр** | Александр Фамильцев |  | Алмастырылды  59' |
| 20 | **қр** | Ренат Дубинский |  |  |
| 9 | **жқ** | Андрей Карпович |  |  |
| 11 | **жқ** | Максим Низовцев |  |  |
| 14 | **жқ** | Руслан Балтиев (к) | ескертілді |  |
| 12 | **ш** | Денис Родионов |  | Алмастырылды  66' |
| 21 | **ш** | Александр Крохмаль |  |  |
| **Алмасулар:** |
| 8 | **қ** | Самат Сымақов |  | Алмасуға шықты 59' |
| 16 | **жқ** | Антон Чичулин |  | Алмасуға шықты 46' |
| 10 | **ш** | Олег Литвиненко |  | Алмасуға шықты 66' |
| **Бапкер:** |
| Қазақстан Сергей Тимофеев |

 | 

|  |  |
| --- | --- |
| 12 | **ққ** | Омер Чаткич |  |  |
| 2 | **қр** | Толға Сейхан |  |  |
| 6 | **қр** | Үміт Озат | ескертілді | Алмастырылды  66' |
| 18 | **қр** | Хусейн Чимшир (к) |  |  |
| 6 | **жқ** | Эмре Белезоғлы |  |  |
| 11 | **жқ** | Хамит Алтынтоп |  |  |
| 16 | **жқ** | Карадениз Гөкдениз |  |  |
| 18 | **жқ** | Нежати Әтеш |  |  |
| 19 | **жқ** | Ибрахим Төраман |  | Алмастырылды  86' |
| 9 | **ш** | Фатих Текке |  |  |
| 17 | **ш** | Тунжай Санлы | ескертілді | Алмастырылды  46' |
| **Алмасулар:** |
| 14 | **қр** | Серкан Балчы |  | Алмасуға шықты 66' |
| 21 | **ш** | Халил Алтынтоп |  | Алмасуға шықты 46' |
| 22 | **ш** | Ақын Серхат |  | Алмасуға шықты 86' |
| **Бапкер:** |
| Түркия Эрсун Янал |

 |

Матчтан кейін
-------------

Қазақстан құрамасының бапкері Сергей Тимофеев ащы жеңілістен өзінше қорытынды шығарды. Енді құрамаға Нұрбол Жұмасқалиев, Данияр Кенжеханов, Сергей Ларин, Давид Лория, Александр Кучма секілді ойыншыларды тартты. Түркиямен ойында алаңға шыққан бірнеше ойыншы қайтадан сол күйі құрамаға шақырылмай кетті. 

Бұл кадрлық төңкерістер өз нәтижесін аздап болса да берді. Бұдан кейінгі төрт кездесуде қазақстандықтар қарсыластарынан ірі есеппен ұтылған жоқ, 7 қыркүйек күні тіпті ЕУРО-2004 чемпионы Грекияны ұтып кете жаздады. 8 қазан күні сырт алаңда Грузиямен 0:0 есебімен тең ойнады да, осы циклдегі жалғыз ұпайын еншіледі.

Кейінгі жылдарда
----------------

Қазақстан мен Түркия 2012 жылғы Еуропа біріншілігінің іріктеуінде бір топқа түсті. 2010 жылы 3 қыркүйек күні "Астана Аренада" қазақстандықтар тағы да ойсырай ұтылды — 0:3. Сырт алаңда (2011 жылы 2 қыркүйекте) есеп ұзақ уақыт бойы 1:1 боп тұрды да, тек төқреші қосқан жетінші минутта Түркия гол соғып кетті. 

2016 жылғы Еуропа біріншілігінің іріктеуінде де екі құрама бір топқа түсті. Қазақстан жанкүйерлерінің өкінішіне қарай, екі ойында да Түркия басым түсті (сыртта - 1:3, Алматыда - 0:1).

2021 жылы Қазақстан құрамасы сырт алаңда Франциядан 0:8 есебімен ұтылды да, антирекордты жаңартты.

Сілтемелер
----------

* Пошечина

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * к
* т
* ө
Қазақстан Ұлттық футбол құрамасы |
| --- |
|  |
| Құрамалар | 
Ұлттық құрама • Қазақстан жастар құрамасы • Олимпиада құрамасы • Қазақстан әйелдер футбол құрамасы |
|  |
| Әр жылдары | 
1992 • 1994 • 1995 • 1996 • 1997 • 1998 • 2000 • 2001 • 2002 • 2003 • 2004/05 • 2006/07 • 2008/09 • 2010/11 • 2012/13 • 2014/15 • 2016/17 • 2018 • 2019 • 2020 • 2021 • 2022 • 2023 |
|  |
| Стадиондар | 
Орталық стадион (Алматы) • Астана Арена • Қажымұқан Мұңайтпасов (Шымкент) • Ғани Мұратбаев (Қызылорда) |
|  |
| Жекелеген матчтар | 
Қазақстан - Түрікменстан (1992) • Қазақстан - Украина (2004) • Қазақстан - Түркия (2005) • Қазақстан - Өзбекстан (2007) • Қазақстан - Сербия (2007) • Қазақстан - Шотландия (2019) • Қазақстан - Дания (2023) |
|  |
| Турнирлер | 
Орта Азия кубогы-1992 • Өзбекстан Тәуелсіздігі кубогы-1994 • Алма-ТВ |
|  |
| Басқа да мақалалар | 
Орта Азия дербиі |

 |