recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Толқын** тудыру көздері мен қабылдағыштардың әр түрлі орналасуы жағдайында толқын шағылысуы шекараларының ортақ бөлікшелерінен таралған толқындар жиынтығын бірлестіру мақсатында оларды қайта-қайта тіркеу нәтижесінде алынған деректерді саралауға негізделген шағылысқан толқындар әдісінің бірі. Әдістің негізін ортақ терең ноқаттың сейсмограммалары бойынша шағылысқан толқындарды бірлестіру шаралары құрайды. Ортақ терең ноқат әдісінің ең басты артықшылығы — бір рет қана шағылысқан пайдалы толқынды қайта-қайта көрініс беретін ауыспалы толқындардан ажыратып ала отырып күшейтуге болатындығында; мұны жүзеге асыру мүмкіндігі аталған толқындардың кинематикалық сипаттарының өзгешелігінен және кездейсоқ бөгеуіл толқындарды тұқыртып тастау мүмкіндігінен туындайды. Сейсмикалық жазбалар жиынтығын уақыттық қима түсінігіне айналдыру үшін ортақ терең ноқат сейсмограммасына кинематикалық түзетулер енгізіледі, бұл шара бір рет қана шағылысқан ортақ фазалы толқындар импульсін бірлестіруге мүмкіндік береді; қайта-қайта көрініс беретін өзге толқындар мен бөгеуілдер пайдалы толқындардан тиімді жылдамдығы тұрғысынан өзгешелеу болады, сондықтан олар пайдалы толқындарды бірлестіру барысында фазалық өзгешелігі салдарынан мейілінше бәсеңсиді. Бөгеуіл толқындар мен пайдалы толқындардың кинематикалық ерекшеліктеріне орай, Ортақ терең ноқат әдісі көмегімен қадағалау жүйесінің параметрлерін (ортақ терең ноқат годографының ұзындығын, оның сейсмограммаларындағы арналар санын, деректеу еселігін) есептеп шығаруға болады. Іс-тәжрибеде деректеу еселігі 6-ға, 12-ге, 24-ке, 48-ге сәйкес келетін қадағалау жүйесі жиі қолданылады. Дала жұмыстары кезінде қадағалаудың қанаттық және орталық жүйелері қолданылады. Қанаттық жүйені қолдануда бүкіл қабылдау мекендері толқын ру мекендерінің бір жағына орналасса, орталық жүйеде екі жағына бөліп орнатылады. Орталық жүйені қолданудағы деректеу еселігі мен годограф ұзындығы қанаттық жүйенің осы көрсеткіштерінен екі есе көп болады. Ортақ терең ноқат әдісіне тиесілі өндірістік жүйелерінің қабылдау базасы 2-3 км шамасында болады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мұнай және газ геологиясы танымдық және кәсіптік-технологиялық терминдерінің түсіндірме сөздігі. Анықтамалық басылым. — Алматы: 2003 жыл. ISBN 9965-472-27-0
**Жером Боатенг** (фр. ; 1988 жылы 3 қыркүйекте Батыс Берлинде туған) — неміс футболшысы, Бавария футбол клубының және Германия ұлттық құрамасының қорғаушысы.

Мансабы
-------

Боатенг орталық қорғаушыс болып саналады, мықты денесі мен ұзын бойының арқасында баспен жақсы шабуылдайды. Ол мансабын жастар құрамасы «Теннис Боруссия Берлинде» бастады, ал қазір мюнхендік «Баварияда» ойнайды.

Боатенг 13 жасынан «Герт» клубында ойнап, 2002 жылдан 2007 жылдың 22 тамызына дейін сонда болды. Бундеслигада алғаш 2006/07 маусымында ойнай бастады. 2007 жылы 10 наурызда «Герту» үшін алғаш матчын «Боруссия Дортмундқа» қарсы өткізді.

2007/08 маусымда Боатенг «Гамбург» клубында бастап, осы клубпен 2007 жылы 22 тамызда 5 жылдық контракка қол қойды. «Гамбургке» 5,5 млн.еуроға сатылды. Алғаш маусымында 27 матч өткізіп, оның 26-мен негізгі құраммен шықты. Голдар болмаса да, екі голдық доп шығарып, 5 рет сары қағаз алды, жалпы алаңда 2156 минут болды.

Екінші маусымда Жером 21 матч өткізіп, оның тек 14-інде негізгі құраммен шықты.

Әлем чемпионатының финалында
2010 жылы 5 мамырда «Манчестер Ситиге» 10,4 млн.еуроға көшіп, 5 жылдық контракка отырды.

2011 жылы 14 шілдеде «Бавария» «Манчестер Ситимен» футболшының көшуі туралы келісімге келіп, трансфер құны 14 милл. еуро болды.

Ұлттық құрамада
---------------

Германия құрамасы үшін алғаш матчын 2009 жылы 10 қазанда Ресейге қарсы Мәскеуде өткізді. Алайда осы матч ол үшін сәтсіз өтіп, қызыл қағазға ие болды.

2010 жылы өткен әлем чемпионатқа қатысып, Ганаға қарсы ойында ағасына, Кевин Принсқа қарсы ойнады.

Жетістіктері
------------

### Клубтық

**Манчестер Сити**

* Англия Кубогінің иегері : 2011

**Бавария**

* Германия Чемпионы: 2012/13, 2013/214, 2014/15, 2015/16, 2016/17, 2017/18, 2018/19
* Германия Кубогінің иегері: 2012/13, 2013/14, 2015/16
* Чемпиондар Лигасының жеңімпазы: : 2012/2013
* УЕФА Суперкубогінің иегері : 2013
* Клубтық әлем чемпионатының жеңімпазы: 2013
* Telekom-cup жеңімпазы:2013

### Ұлттық құрамада

* Жастар арасындағы Еуропа чемпионы: 2009
* Әлем чемпионатының қола медаль иегері 2012
* Әлем чемпионы:2014

Дереккөздер
-----------

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* mcfc.co.uk Мұрағатталған 6 сәуірдің 2012 жылы.
* bundesliga.de Мұрағатталған 21 ақпанның 2009 жылы.
**Борис Годунов** (1552-1605 жылдары өмір сүрген, 1598-1605 жылдары патша болған) ― орыс патшасы. Ресей патшасы (1598-1598 жылдары) Федор Ивановичтің әйелінің ағасы. Федор Ивановичтің қауқарсыздығын пайдаланып іс жүзінде мемлекетті сол кезден-ақ басқарған. Дворянствоға арқа сүйей отырып, билікті орталықтандыруды, шаруалардың басыбайлылығын күшейткен. 1600 жылы Борис Годунов қазақ ханзадасы Оразмұхаммедті Қасым хандығының ханы етіп тағайындайды. Қадырғали Жалайыр өзінің "Жами ат-тауарих"("Жылнамалар жинағы") атты шежіре кітабын Шығыс ғұламаларының дәстүрі бойынша орыс патшасы Борис Годуновқа арнаған.

Дереккөздер
-----------

Қазақстан балалар энциклопедиясы. Қазақ хандығы. "Аруна" баспасы.
**Митрофан Васильевич Левченко** (1890 жыл 23 қараша, Суджа - 1955 жыл 22 қаңтар, Ленинград) - Византия тарихын зерттеуші ғалым, профессор (1938), *тарих ғылымдарының докторы* (1941).

Еңбек жолы
----------

1925 жылдан КОКП мүшесі. 1939 жылы *КСРО ҒА Тарих институтының Ленинград бөлімшесінде* Византия тобын ұйымдастырды. 1940-1944 жылдары КСРО ҒА Тарих институтының Ленинград бөлімшесін, 1944-1950 жылдары *Ленинград университетінің Византия тану кафедрасын* басқарды. Ол - *Византия тарихын* тұңғыш рет маркстік тұрғыда жазған ғалым.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1975ж. 7 том
**Роман Вайденфеллер** (нем. *Roman Weidenfeller*; 6 тамыз 1980 жыл, Диц, Рейнланд-Пфальц) — германиялық футболшы, қақпашы.

Карьерасы
---------

### Клубтық

2000 жылы Роман «Кайзерслаутерн» футбол клубының негізгі қақпашысы болды, бірақ ол команда да 6-ақ ойын ойнап дортмундтық "Боруссия" сапына ауысты. 2003 жылы "Боруссияның" негізгі қақпашысы Йенс Леманн ағылшындық "Арсенал" сапына ауысып кеткен соң, негізгі қақпашысы Роман Вайденфеллер болды. 

2003 жылы 17 желтоқсанда Роман "Боруссия" сапындағы тұңғыш ойынын бұрынғы клубы "Кайзерслаутернге" қарсы өткізді.

### Ұлттық құрама

Роман Вайденфеллер Германияның жастар ұлттық құрамасына ең алғаш рет 1997 жылы шақырылады. Роман өзінің жастар құрамасындағы алғашқы ойынын 1997 жылы Египетте өткен жастар арасындағы Әлем Чемпионатында өткізді. Ол Чемпионатта Германия 4 орынға ие болды және Роман Вайденфеллер чемпионаттың ең үздік қақпашысы атанды. 

Германияның жастар сапында Вайденфеллер 1999-2001 жылға дейін өнер көрсетті. Ал негізгі Ұлттық құраманың сапына ең алғаш рет 2013 жылы шақырылды. Роман Вайденфеллер Бразилиядан өткен 2014 жылғы Әлем Чемпионатына Мануэль Нойерден кейінгі екінші қақпашы ретінде барды. Ол Чемпионатта Германия ұлттық құрамасы жеңімпаз атанды.

Жетістіктер
-----------

Германия Дортмундық Боруссия

* Германия чемпиондары: 2011, 2012
* Германия Кубогының иегерлері: 2012
* Германия Суперкубогының иегерлері: 2008, 2013

Германия Ұлттық құрама

* Әлем чемпиондары: 2014

Дереккөздер
-----------

Сілтемелер
----------

*
**Бақ сұлыкеш** - Торғайтәрізділердің Сарыторғайлар тұқымдасының Сұлыкештер тармағының құсы.

Биологиялық сипаттамасы
-----------------------

Тұмсығы қызғылттау, көзінің айналасында ақ шеңбері бар , орташа денелі (20-30г) құс. Бақ сандуғашының аналығы мен аталығының түстері өте ұқсас. Олардың реңі, жотасы-шұбарланған ашық қоңыр, бауыры- қызғылтсары сарғылт, тамағы- сары, басы мен жемсауы сарғыштау реңкті.

### Мекені

Бұл құстың шыққан тегі- оңтүстік Еуропалық өңір, Азияға , Батыс Сібір арқылы Алтайға дейін енген. Бақ сұлыкеш Қазақстанда солтүстік жартысына дейін –Жайық аңғарыныан Ертіс және Алтайға дейін қоныстанады. Қалған орындарда тек қана мамыр және тамыз- қыркүйек айларында өзінің Африкалық – Азиялық қыстауы үшін барып, қайта оралып, ұшып өткен жылыстау кезінде кездеседі. Бұталары бар ашық кеңістікке қоныстанады. Әуені кәдімгі сұлыкештің әуені іспеттес , бірақ әдетте төрт буыннан құралған қысқа және тұрақты болып келеді.

### Өмір сүруі

Ұясы жақсы жасырылып, жерге орналастырылады. Салындыдағы 4-6 теңбілді жұмыртқалары 11-12 күн аналығы басады, ал балапандарын ата-енелері бірлесіп қоректендіреді. Шамамен 14-15 күнде ұша бастайтынына қарамастан , балапандар көбінесе ұяны 8-9 күнде тастап кетеді. Ата-енелері балапандарды ұядан тыс кездерде де қоректендіреді
.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *BirdLife International* *Emberiza hortulana*. *IUCN Red List of Threatened Species. Version 2013.2*.  International Union for Conservation of Nature (2012). Тексерілді, 26 қараша 2013.
2. ↑  Мектеп энциклопедиясы. Ковшарь А.Ф. Ковшарь В.А. ISBN 978-601-282-168-0
**АЗ Алкмаар, «Алкмар Занстрек»** (нидер. ), немесе жәй ғана **АЗ** — нидерландылық футбол клубы, Алкмаар қаласынан. ӨЗ алаңындағы ойындарын "Алкмаар" стадионында өткізеді.

Тарихы
------

1967 жылы 10 мамырда "Алкмаар" және "Занстрек" клубтары өзара бірікті де "АЗ АЛкмаар" деген атаумен ойнай бастады. 
Керемет табысы ретінде 1980/81 жылғы Еуромаусымдағы УЕФА Кубогында финалға дейін жеткен жетістігін айтуға болады. Англияның "Ипсвич" клубынан сырт алаңда 0:3 есебімен ұтылды да, өз алаңында 4:2 есебімен жеңіліп, екі ойын нәтижесі бойынша ағылшын клубы бұлардан басым түсті. Сол маусымда тұңғыш рет Нидерланд чемпионы атанды және Нидерланд кубогының иегері атанды. Арада 28 жыл өткен соң екінші рет ел чемпионы атанды. 

2017/18 жылғы Нидерланд чемпионатында 3-ші орын алды да, 2018/19 жылғы маусымда Еуропа Лигасына қатысу мүмкіндігіне ие болды. Сондай, бұл маусымда Нидерланд кубогында финалға дейін жетті.

Жетістіктері
------------

* **Нидерланд чемпионаты**
	+ **Чемпион (2):** 1980/81, 2008/09
	+ **Күміс жүлдегер (2):** 1979/80, 2005/06
	+ **Қола жүлдегер (7):** 1976/77, 1977/78, 1981/82, 2004/05, 2006/07, 2014/15, 2017/18
* **Екінші лига**
	+ **Чемпион (2):** 1995/96, 1997/98
	+ **Күміс жүлдегер (2):** 1967/68, 1971/72
* **Нидерланд кубогы**
	+ **Жеңімпаз (4):** 1977/78, 1980/81, 1981/82, 2012/13
	+ **Финалист (3):** 2006/07, 2016/17, 2017/18
* **Нидерланд Суперкубогы**
	+ **Жеңімпаз (1):** 2009
	+ **Финалист (1):** 2013
* **УЕФА кубогы**
	+ **Финалист (1):** 1980/81

Танымал бапкерлері
------------------

* Луи ван Галь
* Диик Адвокат
* Марко ван Бастен
* Рональд Куман

Сілтемелер
----------

* Ресми сайт (нид.) (ағыл.)
* Видеоканалы (YouTube)
**Мито́** (яп. 水戸市 *Мито-си*) — Ибараки префектурасында орналасқан Жапониядағы ерекше қала.

Қаланың туы

География
=========

Қала префектура Ибараки жиек облысы, Токиодан 140 шақырымда солтүстік-шығысында, Хонсю аралының шығыс бөлігінде орналасқан. Ибаки префектурасының әкімшілік орталығы.Халығы 270,801 адам (1 Тамыз 2014), халықтың тығыздығы -1245.46 тұрғындары / км² , - қала аумағы 217.43 шаршы шақырым.

Экономика
=========

Іскер адамдар қаласында тоқыма және темекі өнеркәсібі дамыған. Ибаки университететі бар. Мито ірі теміржол торабы болып табылады.

Тарихы
======

1609 жылы, Мито Князьдігіндегі, арнайы Токугава Юрифусы оның әкесі, Сегун Токугава Иэясу үшін 1606 жылы құрылған қызғылт сарайға айналады.

Іскер адамдар қаласында XVI ғасырдың соңында билеуші князь оның ықпалымен, негізінен сол уақытта Жапонияның саясатын анықталады, ғалымдар Митогаку туралы конфуцийлік ұлтшыл мектебін әзірледі.

Қызықты жерлер
==============

Mito қаласына келушілерге қызықты,Кайраку-эн- атақты үш жапон саябақтарының бірі мен сабақтас саябағында қала қорғаны.
**Роберт Юрьевич Виппер** – кеңес тарихшысы. КСРО Ғылыми академиясының академигі (1943). Мәскеу университетінің профессоры. ХХI ғасырда кальвинизм дәуірінде Женевадағы шіркеу мен мемлекет деген докторлық дессертациясынан кейін (1984) көпшілікке әйгілі бола бастады. Виппер сонымен қатар – ежелгі тарих, орта ғасырлар тарихы, жаңа тарих бойынша әлеуметтік-экономикалық факторларға едәуір мән бере отырып, буржуазия-либералдық бағытта жазылған көптеген оқулықтардың авторы. Ол өзінің еңбектерінде орыс мемлекетін құруда және феодалдық бытыраңқылықты жоюда Иван Грозныйды көп еңбек сіңірген мемлекет қайраткері етіп көрсетті. Христиан әдебиетінің дамуы(1946) және Орта ғасырлар тарихы(1947) атты зерттеулер жазып қалдырды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы,3 том
**Роберт Израилевич Гальперин** (1934 ж.т. Ресей, Тамбов қ.) – география ғылымдарының докторы (1996 ж.), профессор (1997 ж.). Ленинград (қазіргі Санкт-Петербург) гидрометеорология институтын бітірген (1957 ж.). 1957–1960 ж. Қиыр Шығыс ғылыми-зертеу институтында кіші ғылыми қызметкер, Қазақ КСР-і «Гидрометқызметі» бөлімінің аға инженері (1958–1960 ж.), Қазақстан Ғылым академиясының география институтында кіші ғылыми қызметкер (1960–1965), «Қазжолжоба» мекемесінде аға инженер (1965–1971 ж.), Қазақ гидрометеорологиялық ғылыми-зертеу институтында аға ғылыми қызметкер (1971–1977 ж.) болды. 1977 жылдан ҚазҰУ-да аға оқытушы, доцент, профессор]] қызметтерін атқарады. 68-ден астам ғылым мақала мен 2 монографияның авторы.

Шығармалар
----------

* Высокие уровни воды на реках равнинного Казахстана, А. 1994;
* Пространственно-временные изменения и вопросы расчетов речного стока в Казахстане, А. 1996.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Энциклопедиясы
Солтүстік Азия
**Солтүстік Азия** — Еуразияның субаймағы, Ресейдің азиялық бөлігінен (Орал, Сібір және Қиыр Шығыс федералды округтері толығымен кіреді) тұрады.

Географиясы
-----------

Субаймақтын аумағы Орал тауларынан Тынық мұхитына дейін, және Солтүстік Мұзды мұхитынан Ресейдің оңтүстік шекарасына дейін созылған. Аумақтың түгелге жуығы тайгамен жабылған.

Ең ірі өзендері: Обь, Енисей, Лена, Ертіс, Амур.

Ең ірі көлдері: Байкөл, Таймыр, Ханка, Убсу-Нур, Чаны.

Ең ірі қалалары: Новосібір, Омбы, Красноярск, Барнауыл, Иркутск, Түмен, Хабаровск, Новокузнецк, Кемерово, Томск, Владивосток, Екатеринбург, Челябі, Магнитогорск, Төменгі Тагил, Қорған, Нижневартовск, Сургут, Ұлан-Удэ.

Халқы
-----

Халықтың басым бөлігін орыстар құрайды. Сонымен қатар сыбырлар, алтайлықтар, татарлар, сахалар, буряттар, ненецтер, башқұрттар, тывалар, қазақтар, хакастар, шорлар, хантылар, мансилер, коряктар, эвендер, эвенкілер, долгандар, юкагирлер, ительмендер, чукчалар және басқа да ұлттар тұрады.

Тағы қараңыз
------------

* Сібір
* Қиыр Шығыс

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеуӘлем аймақтары |
| --- |
|  |
|  Еуропа | 
Батыс  • Оңтүстік  • Орталық  • Солтүстік  • Шығыс |
|  |
|  Азия | 
Батыс  • Оңтүстік-Шығыс  • Оңтүстік  • Орталық  • Солтүстік  • Шығыс |
|  |
|  Африка | 
Батыс  • Оңтүстік  • Орталық  • Солтүстік  • Шығыс |
|  |
|  Америка | 
Карибтер  • Латын  • Оңтүстік  • Орталық  • Солтүстік |
|  |
|  Океания | 
Аустралия  • Меланезия  • Микронезия  • Полинезия |
|  |
|  Полярлы аймақтар | 
Арктика  • Антарктика |
|  |
|  Мұхиттар | 
Атлант  • Солтүстік Мұзды  • Тынық мұхит  • Үнді мұхиты  • Оңтүстік |

 |
Солтандар ұрысы
---------------

Солтандар ұрысы – эскадрондармен қаруланған және қылыштасу маскаларымен қорғаған салт аттылар қатысатын құрамалық ат спорттық ойыны. Маскаларға жоғары қарай түрлі түсті (әр құрамаға өз түсті) солтандарды немесе жіңішке бишіктерге екі ауа түйіршіктерін қыстырады. Ауа түйіршіктерін тесіп немесе қарсыластан солтандарды қағып жіберу ойын мақсаты және қарсылас осыдан кейін алаңнан кету керек. Қай құрамада атқа мінгендер шығып кетсе, солар жеңілген болып саналады. Ойын іскерлік пен тапқырлықты, қаруды қолдануды, жылқымен басқаруды ақылдығын сұрайды.

Дереккөздер
-----------

 Мұрағатталған 27 сәуірдің 2014 жылы.

"Жеті қазына, жиған - терген" Сейіт Кенжеахметұлы, Алматы -2007.
**Палеоантропология** – антропология ғылымының бір саласы. Бұл ғылым саласы қазба жұмыстары кезінде табылған ежелгі адам сүйектерінің (архантроптардың, палеоантроптардың және ежелгі неоантроптардың) физикалық келбеті мен оның дамуын зерттейді.

Қазақстанда неолит дәуірінен бастап байырғы адамдар қалдықтарына антропологиялық зерттеулер жүргізілген. **Қола** және **темір** дәуірлерінде, **орта ғасырларда** өмір сүрген тұрғындардың физикалық келбетіне қатысты ізденістер қазақ халқының автохтондығын айқындап берді.[1][2]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *Қазақ халқының антропологиялық сипаттамасы*
2. ↑  Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Экология және табиғат қорғау / Жалпы редакциясын басқарған – түсіндірме сөздіктер топтамасын шығару жөніндегі ғылыми-баспа бағдарламасының ғылыми жетекшісі, педагогика ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлығының лауреаты А.Қ.Құсайынов.
 – Алматы: «Мектеп» баспасы» ЖАҚ, 2002 жыл. – 456 бет. ISBN 5-7667-8284-5
**Гүлжігіт Жәнібекұлы Әліқұлов** (қыр. *Гүлжигит Алыкулов*; 25 қараша 2000 жыл, Тоқтагұл, Қырғызстан) — қырғыз футболшысы, Қырғызстан Ұлттық футбол құрамасының жартылай қорғаушысы.

Карьерасы
---------

### Клубтық

"Дордой" клубының түлегі. Бірақ туған клубында кәсіпқой футболшы ретінде бір ойын да өткізбеді.

2018 жылы "Қара-Балта" клубында мансабын бастады, бірақ 2018 жылғы маусымның екінші жартысын "Алғада" өткізді.

2020 жылы қаңтар айында "Неман" клубынан "Қайратқа" ауысты. Трансфер құны 180 мың еуроға бағаланды. 27 тамызда УЕФА Еуропа лигасының бірінші іріктеуінде "Ноа" клубының қақпасына еурокубоктердегі тұңғыш голын соқты. Бұл ойында "Қайрат" 4:1 есебімен жеңіске жетті. Сол жылы Қазақстан чемпионы атанды.

### Халықаралық

Қырғызстанның бірнеше жастағы құрамаларында ойнады. Негізгі құрамада 2019 жылы 11 маусымда Палестинаға қарсы жолдастық кездесуде тұңғыш рет алаңға шықты. 2022 жылғы әлем чемпионатының іріктеу кезеңінде үш голдың авторы атанды.

Жетістіктері
------------

### Клубтық

* Қазақстан чемпионы: 2020
* Қазақстан кубогы: 2021

### Жеке

* Қырғызстан жыл футболшысы: 2019

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Тransfermarkt.com сайтындағы профилі

Сілтемелер
----------

* Профилі Мұрағатталған 14 шілденің 2019 жылы.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  Осы үлгіні қарау   Тематикалық сайттар | 
FootballFacts.ru · National-Football-Teams.com · Soccerway · Transfermarkt · worldfootball.net |

 |
**Керчь-Елтиген десанттық операциясы** — Ұлы Отан соғысы барысындағы ірі десанттық операциялардың бірі.

Кеңес әскерлерінің кері соққысына төтеп беру мақсатымен фашистер Керчь түбегінде бекінуге тырысты. Вермахтың 17-ші армиясының 5-ші армиялық корпусы құрамында үш дивизия және онға жуық жеке бөлімше, танктер, артиллерия және басқа да техника болды. Олардың жанында екі румындық дивизия да болды. Керчь, Камыш-Бурун, Феодосия, Киик-Атлама порттарында олардың 36 десанттық баржасы, 37 торпедалық катері, 25 күзет катері және 6 трал кемесі болды. Керчь бұғазына миналар шығарылды.

13 қазанда бекітілген десанттық операция жоспары бойынша, Керчь және Елтиген елді мекендері маңынан Кеңестердің 56-шы армиясына кіретін үш дивизиясы және 18-ші армияға кіретін бір дивизиясы жағалауға түсірілуі керек еді.

* 
* 
*

Нәтижелері
----------

40 күнге созылған операцияның нәтижесінде кеңес әскерлері Керчь плацдармын жаулап алды.

Бұл бірнеше айдан кейін Қырым операциясын сәтті ұйымдастырып өткізуге мүмкіндік берді.

Мемориал
--------

1985 жылы Героевское деп өзгертілген, бұрынғы Елтиген елді мекенінде операцияға қатысқан жауынгерлердің құрметіне орай «Желкен» мемориалы ашылды. Оның негізгі бөлігінің биіктігі 20 метрге барады, сәл төменде барельеф орналасқан.

Қазақ әдебиетінде
-----------------

Ғабит Мүсіреповтің «Қазақ солдаты» романында Керчь-Елтиген операциясы туралы көп жазылған, себебі басты кейіпкері соған қатысып, аман қалған жауынгерлердің бірі болды.

> 
> Ер қайық таудай толқындарға көлденең асылып, қорықпай ілгері басады. Керчьпен арамызды он сегіз километр деп еді, алыстан орап, «Эльтиген» деген балықшы поселкесіне төніп келеміз. Түнгі сағат бірде, белгілі мерзімде барлық қайық бір рет қанаттасып алып, енді бар күшімен жағаға қарай қатты жосылтып кетті. Толқын артымыздан айдап, әрең-әрең аман қалып келеміз.
> 
> 
> Теңіз дем алысы қанша қатты болса да, саққұлақ немістер көп мотордың күжілін естіп қалыпты. Бір сәтте су бетіне мыңдаған ракеталар атылып, жібек қанаттары желбіреп, асылып-асылып тұра қалды. Түпсіз тұңғиықтай қара-қошқылданып жатқан теңіз беті күндізгідей жарқырайды. Оқ су бетін бұршақтай сабалап, шып-шып етеді. Зеңбірек снарядтары суға үсті-үстіне түсіп, аспанға шапшыған судан күміс бағаналар орната бастады. Сап-сап толқындар кеңсірігінен су атып, жөңкіліп келе жатқан кит балығына ұқсап кетеді. Жақынырақ түскен снарядтар қайығымызды қақбақтай лақтырып, ойға-қырға қуалай бастады... Жағаға жақындаған сайын аспалы шамдай асылып тұрған жарықтар да көбейіп барады.
> 
> 
> — Жарықтарды атыңдар! — деді Мирошник.
> 
> 
> Қайықтың екі жағына қарама-қарсы отырған жиырма жауынгер салбырап тұрған жарықтарды ата бастадық. Қызылды-жасылды оқтармен от сөндіріп келеміз!..
> 
> 
>
**Палеобиоценоз** (палео... және биоценоз),палеоценоз-биоценоздың қазба түрінде сақталған түрлері. Палеобиоценоз бірге тіршілік еткен организмдер қалдығын (ориктоценоз) және шөгінді топырақ арасында көміліп қалған жануарлар мен өсімдіктер өлігін (тафоценоз) зерттеу арқылы анықталады. Палеобиоценоздың биоценоздан ерекшелігі бұнда әдетте қаңқасыз организмдер қалдығы қазба түрінде сақталмайды, көмбеде организмдердің кездейсоқ қалдықтары кездесуі де мүмкін. Палеобиоценозды зерттеудің геологиялық өткен дәуірлрде тіршілік еткен жануарлар, өсімдіктер құрамын тануда биостратиграфияда үлкен маңызы бар.

Дереккөздер
-----------


1. ↑  Қазақ Совет энциклопедиясы, 1976 жыл, Алматы,9 том,102 бет
**Бекдәулет Салқынбекұлы Ибраһимов** (16 қазан 1995 жылы) — қазақстандық боксшы. Қазақстанның екі дүркін чемпионы (2016-2017). 2017 жылғы бокстан Азия чемпионатының қола жүлдегері.

Мансабы
-------

Шымкентте тұрады және жаттығады. Жаттықтырушысы — Нұркен Андасов.

64 келі салмақта Павлодарда өткен 2016 жылғы Қазақстан чемпионы.

64 келі салмақта Шымкентте өткен 2017 жылғы Қазақстан чемпионы.

2017 жылы Ташкентте өткен Азия чемпионатында 64 келі салмақта жартылай финалда өзбекстандық Икболжан Холдаров есе жіберіп, қола жүлдегер атанды.

2018 жылдың сәуір айында қазақстандық жартылай кәсіпқой «Astana Arlans» командасында өнер көрсетіп Гуйянда Куи Чинзені сенімді түрде жеңіп, қытайлық «China Dragons» командасына есе бермей, мерзімінен бұрын жеңіске (3:0) жеткізді.

2018 жылдың маусым айында Астанада өткен Қазақстан Республикасы Президентінің Кубогын финалда 2017 жылғы Азия чемпионы Икболжон Холдаровтан есесін қайтарды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Бокстан Қазақстан чемпионатының жеңімпаздары анықталды.(қолжетпейтін сілтеме)
2. ↑  Бекдәулет Ибраһимов бокстан екінші рет қатарынан Қазақстан чемпионы атанды.(қолжетпейтін сілтеме)
3. ↑  Бекдәулет Ибраһимов Astana Arlans командасына мерзімінен бұрын жеңіс әкелді.(қолжетпейтін сілтеме)
4. ↑  Бекдәулет Ибраһимов: «Президент кубогы — бокстан шағын әлем чемпионаты».(қолжетпейтін сілтеме)
Астана көгалдандыру сұлбасы
«**Жасыл белдеу**» — Қазақстан Республикасының бірінші президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев 1997 жылдан бастап жүзеге асырып келе жатқан, Астана қаласының іші мен оның маңайындағы аймақтарды абаттандыру жобасы. Мақсаты – қаланың өзінде және оған жапсарлас аумақтарда жасыл желек қалыптастыру және оны сақтау.

Жалпы сипаттама
---------------

### Флорасы

Мемлекет басшысы бастамасымен Астанада 1997 жылдан 2013 жылға дейін отырғызылған ағаш көшеттерінің жалпы ауданы 70 мың гектарды құраған. 

Олардың шамамен 15 мыңы қала аумағында, қалған 55 мыңы қала сыртында. "Астана – Бурабай" автожолының бойында 3,6 мың гектардан астам аумаққа ағаш егілді. 

Орманның ішінде алғаш отырғызылған ағаштардың биіктігі 15-20 метрге көтерілді. Бұл, біріншіден, халықтың демалатын жері болса, екіншіден, жазда ыстықтан сая, қыста желден қорғайтын, қаланың климатын өзгертетін үлкен мүмкіндік. 

Кәсіби орманшы болмаса ажырата алмайтын сүйелді қайың, ұсақ жапырақты шегіршін, кәдімгі қарағай, көде, боз жиде, терек секілді ағаштар жапа-тармағай өскен. Бұлардан өзге, неше түрлі жидектер де өсуде. 

Астана қаласы маңындағы жасыл белдеудің жалпы аумағы 14 827 гектарды құрайды. Оның 11 502,2 гектарына екпе ағаштар отырғызылған. Бұл аумақта 9,6 млн.ағаш пен бұта жайқалып тұр. 1998-2004 жылдар арасында негізінен жапырақ тұқымдас көшеттер отырғызылыпты. Олардың ішінде сары қарқат, ақ көріктал, шие, татар бөріжидегі, қаужапырақты шегіршін және басқалар бар.

2014 жылы көктемде тамыр жүйесі жабық 398 434 дана сеппе көшет отырғызылған. Оның 57 мыңдайы қылқан жапырақты болса, қалғаны орман құраушы жапырақты ағаш тұқымдары болып саналатын емен, шегіршінді құрайды.

Мұндағы өсімдіктердің шамамен 9,6 миллионы ағаш және 1,9 миллионы бұталар.

### Фаунасы

Бұл жасыл белдеуде қояндар өсіріліп, шілдер тіршілік етуде. 2010-2011 жылдар аралығында 125 бас құс сатып алынған. Қырғауылдар тез көбейетіндіктен, үш жыл ішінде инкубация арқылы 2 333 құс өсіп шыққан.Орман ішінде одан да басқа неше түрлі аң-құс бар. Марал, елік, қоян, түлкі, тіпті, кейбір жойыла жаздаған аң түрлерінің басы көбейтілді.

Бағдарламаның алға қойған мақсаттары
------------------------------------

* 2020 жылға дейін жасыл желек аумағын 100 мың гектарға дейін жеткізу.
* Қазіргі ағаш көшеттері арасындағы бос жерлерге ағаш отырғызу арқылы Астананың жасыл аймағын одан әрі тығыздау.
* Expo-2017 көрмесіне дайындық аясында демалыс аймағын құру.
* Астана – Бурабай автожолы бойын, Вячеслав су қоймасы мен «Қарабидайық» қалдық су жинақтаушы көлінің айналасын көк желекпен көмкеру.

Егер жоба толығымен жүзеге асса, Астана тұрғындары мен қонақтарының демалысына жайлы жоғары сәндік көшеттер қалыптаспақ. Бұл орман жолақты жасыл белдеу Орталық Азияда баламасы жоқ жасанды орман алқабына айналуына мүмкіндігі бар. Ресурс болған жағдайда,Астананың айналасындағы жасыл аймақты Бурабай бағытындағы орманмен қосуға болады.Жасанды орманның өсімдіктер дүниесін жандандыру хайуанаттар әлемін қоса дамытумен қатар жүрмек.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Ақордада Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев Астана қаласының «жасыл белдеуін» дамыту мәселелері жөнінде кеңес өткізді Мұрағатталған 4 желтоқсанның 2014 жылы.
**Аманжол Мағзұмұлы Нұрмағамбетұлы** 1950 жылы 3 маусымда Көкшетау қаласында туған. Қазақ. Әкесі - Нұрмағамбетов Мағзұм, марқұм. Анасы - Ескендірова Мәрзия, марқұм. С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің заң факультетін (1975) құқықтанушы мамандығы бойынша; М.В. Ломоносов атындағы ММУ аспирантурасын бітірген. Заң ғылымдарының кандидаты, докторы (1998). Докторлық диссертациясының тақырыбы: «Еңбек нарығы: құқықтық мәселелер және перспективалар». Л.Н. Гумилев атындағы Еуразиялық ұлттық университеттің профессоры (1999 жылдан). ҚР Әлеуметтік ғылымдар академиясының академигі (2002 жылдан).
«Еңбек нарығы: құқықтық мәселелер және перспективалар» (1998) монографиясының, сондай-ақ 100-ден астам мақаланың авторы. «Қазақстан Республикасындағы еңбек туралы» ҚР Заңына түсініктеменің» бірлескен авторы (1999). «Қазақстан Республикасындағы Конституциялық бақылау» кітабының бірлескен авторы (2005). Қазақ және орыс тілдерін біледі. КОКП мүшесі (1976-1991). 1968 жылдан - Қазақ эпидемиология және микробиология ГЗИ техник-тоңазытқышшысы. 1975 жылдан - С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің ассистенті, аға дәріскері, доценті, партия комитеті хатшысының орынбасары. 1989 жылдан - Қазақстан Компартиясы ОК
консультанты, сектор меңгерушісі. 1992 жылдан - ҚР Президенті Аппараты мен Министрлер Кабинетінде сектор меңгерушісі; ҚР Конституциялық сотының судьясы.. 1996 жылдан - ҚР Бағалы қағаздар жөніндегі Ұлттық комиссиясының мүшесі; еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің орынбасары. 1999 жылдан - ҚР Парламенті Сенаты төрағасы хатшылығының меңгерушісі; ҚР Президенті Әкімшілігінің бас инспекторы. 2005 жылдан бері - ҚР Конституциялық Кеңесінің мүшесі. «Қазақстан Конституциясына 10 жыл», «Қазақстан Парламентіне 10 жыл», «Астананың 10 жылдығы» мерейтой медальдарымен марапатталған; ҚР Президентінің Алғысымен аталған. Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері (2005). Әскери атағы - артиллерия майоры. Діни көзқарасы - атеист.Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - III. де Голль. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «2015 жылы әлемнің дамыған 50 елінің қатарына қосылады». Хоббиі - жүзу. Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи шығармалар, I. Есенберлиннің шығармалары. Үйленген. Жұбайы - Нұрмағамбетова Сәуле Бұрқатқызы (1955 жылы туған), Қазақ гуманитарлық заң университетінің доценті. Ұлдары - Данияр (1979 жылы туған), судья; Әнуар (1983 жылы туған), жоғары оқу орнының дәріскері; Әнет (1987 жылы туған), М.В. Ломоносов атындағы ММУ студенті.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Республикасында кімнің кім екені - 2011 жыл. Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 ІSВN 978-601-278-473-2
**Morandi** — европоп стилінде ән салатын Мариус Мога және Андрей Ропчадан құралған румындық музыкалық топ. Топтың аты вокалистердің есімдерінің алғашқы әріптерінен құралған, яғни Mo — бұл Мариус Мога, ал Randi — Андрей Ропчаның лақапаты. Топ Румынияда, Бухарестте 2004 жылы пайда болды.

Өз Отанындағы жетістіктен кейін, топ бірнеше Еуропа чартында алдыңғы орынға түсті (MTV Europe және World Chart Express қоса есептегенде) және Шығыс Еуропа тарихында O-Zoneнан кейінгі ең табысты топ болып саналады. Олардың өлеңдері әсіресе Ресей, Болгария, Албания, Грекия, Черногория, Сербия, Словакия, Чехия, Польша, Македония, Литва және Украина елдерінің жастары арасында танымал болды. Моранди MTV Europe Music Awards 2005 және MTV Europe Music Awards 2006 салтанаттарында екі рет ең үздік Румындық топ ретінде номинацияға түседі, ал 2008 жылғы салтанатта жеңіске жетеді. "Angels" өлеңі Ресейде "2008 жылдың ең үздік әні" атанады.

Zebra атты жаңа альбомы бірнеше уақытқа тұрақтап қалады. Моранди турларын жалғастырып, ұзақ уақыт бойы концерт береді. 2011 жылдың бесінші аптасында Францияда "Angels" өлеңің шығарады. Қазіргі уақытқа шейін өлең Францияның ресми чартында 16-шы позициясында тұрақтап келеді.

Дискографиясы
-------------

Моранди төрт студия альбомын, он екі сингл шығарды. Әрбір өлеңдерге бейнеклип түсірілген.

### Студия альбомдары

| Жылы | Өлең аты | Certification |
| --- | --- | --- |
|  |  |
| 2005 | ***Reverse*** |  |
| 2006 | ***Mind Fields*** |  |
| 2007 | ***N3XT*** |  |
| TBA | ***Zebra*** |  |
|

### Синглдері

"Angels" өлеңі Ресейде 1,45 миллион көшірмемен сатылып кетті және 7 рет ринг-бэк тон ретінде платиналы диск алады. Сонымен қатар реалтон ретінде 50 мың көшірмемен сатылып, алтын диск алады. "Save me" өлеңі 2 рет платиналы болып, 400 000 көшірмемен сатылып кетеді.

| Жылы | Өлең аты | Чарттағы орны | Альбом |
| --- | --- | --- | --- |
| SVK | BG | CZE | HU Dance Top40 | FR |
| 2004 | "Love Me" | - | - | - | - | - | *Reverse* |
| "Beijo" | 54 | - | - | - | - |
| 2006 | "Falling Asleep" | - | - | - | - | - | *Mind Fields* |
| "A La Lujeba" | - | - | - | - | - |
| "Oh La La" (English version of "Beijo") | - | - | - | - | - | *Digital Only* |
| 2007 | "Afrika" | - | - | - | - | - | *N3XT* |
| "Angels (Love Is The Answer)" | 1 | 1 | 1 | 3 | 16 |
| 2008 | "Save Me" (feat. Helene) | 13 | 2 | 1 | 25 | - |
| 2009 | "Сolors" | 1 | 1 | 4 | - | - | *Zebra* |
| 2010 | "Rock The World" | 62 | - | - | - | - |
|
|
|
| 2011 | "Midnight Train" | 26 | - | - | - | *-* |
| 2011 | "Serenada" | - | - | - | - | - |
| **Хит болған** | 2 | - | 2 | - | - |
|
| **Top 10 хиты** | 2 | 3 | 3 | 1 | - |
|

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Angels" in the French music charts
2. ↑   Мұрағатталған 24 шілденің 2011 жылы.
3. ↑
4. ↑   Мұрағатталған 28 желтоқсанның 2013 жылы.
5. ↑  Slovakia Airplay Chart Мұрағатталған 20 ақпанның 2014 жылы.
6. ↑  Bulgarian and French chart positions available at acharts.us
7. ↑  Russian TopHit 100 Мұрағатталған 2 қазанның 2017 жылы.. Please see issue 17/11-21/11/2008.
Джордж Гордон Мид
Джордж Гордон ескерткіші
Джордж Гордон Мид (Meade, George G(ordon))(31 желтоқсан 1815 жыл, Кадис, Испания – 6 қараша 1872 жыл, Филадельфия, Пенсилвания штаты, АҚШ), американдық әскери қолбасшы, генерал, АҚШ-тағы Азамат соғысының қатысушысы. 

Вест-Пойнт (1835 жыл) академиясын тәмамдағаннан соң әскери қызметін шекарада атқарған. 1842 жылдан бастап қайта армия қатарында қызмет етіп, 1861 жылы Пенсильвания еріктілерінің бригадалық генералы қызметіне тағайындалды. Булл Ран, Антиетама және Чанселорвиллге қатысады. Геттисберг шайқасының басталуына үш күн қалғанда Потомак армиясының қолбасшысы Джозеф Xукердің орнына қолбасшы қызметіне бекітіледі. Геттисберг маңындағы шайқаста конфедераттардың шабуылына төтеп береді, алайда Роберт Ли әскерінің артынан қумағаны үшін сынға ұшырайды. 1864 жылдан бастап Улисс Гранттың қоластында абыроймен қызмет етеді. Соғыстан кейін бірнеше соғыс аймақтарына қолбасшылық етеді.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Филодельфия ортақ "Мид" қоғамы
* Джордж Гордон Мид Вирджиния энциклопедиясында
10 ғасырдағы шығыс сириялық лексика (Лука 16) Бұлайықтан табылған
**Бұлайық** (қытайша: 葡萄沟）— Қытайдың батысындағы Шыңжаң орталық провинциясындағы археологиялық ескерткіш. Тұрфан қаласынан солтүстікке қарай 10 км жерде Тянь-Шань тауының етегінде орналасқан. Біләюк деген атпен де белгілі.

Тапина алабындағы жер құрғақ. Оның қалдықтары арасында шөлді құмдардан шығып жатқан кірпіш үйінділері бар. Үйінділерді 1905 жылы А. фон Лекок.

Үйінділердің арасынан монастырь кітапханасы табылды, онда әртүрлі иран тілдеріндегі көне қолжазбалардың қазынасы табылды. Мәтіндер православиелік және несториандық шіркеулердің ықпалын көрсетеді. Көне соғды тіліндегі белгілі христиандық діни мәтіндердің барлығы дерлік Билаюк кітапханасынан алынған. Мәтіндерде христиандықтың Орталық Азиядағы дамуы мен таралуы көрсетілген.

Тағы қараңыз
------------

* Соғды әдебиеті

Дереккөздер
-----------

1. ↑  P. Zieme, *Türk dili araştırma yıllığı belleten*; 1978-79, Ankara, 1981, p. 90
2. ↑  Le Coq, Albert von *Auf Hellas Spuren in Ost-Turkestan. Berichte und Abenteuer der II. und III. deutschen Expeditionen*, Leipzig, 1926, p. 88
3. ↑   JRAS, 1909, pp. 319 and 321
4. ↑  Adrien Pitea, St. Isaac of Nineveh’s Gnostic Chapters in Sogdian: The Identification of an Anonymous Text from Bulayïq Мұрағатталған 12 желтоқсанның 2021 жылы. 2020.
5. ↑  Erica C. D. Hunter, Syriac Sogdian and Old Uyghur manuscripts from Bulayiq Мұрағатталған 12 желтоқсанның 2021 жылы..
6. ↑  Scott Fitzgerald Johnson, *The Oxford Handbook of Late Antiquity* (Oxford University Press, 2015) page 1021 Мұрағатталған 12 желтоқсанның 2021 жылы..
7. ↑  Nicola Di Cosmo; Michael Maas, *Empires and Exchanges in Eurasian Late Antiquity: Rome, China, Iran, and the Steppe, ca. 250—750* (Cambridge University Press, 26 Apr. 2018) p. 211—213 Мұрағатталған 12 желтоқсанның 2021 жылы.
Джордж Микан, 99 номерлі
**Джордж Микан Лоуренс** (ағылш. *Mikan, George (Lawrence)*) (18 маусым 1924, Джолиет, Иллинойс штаты, АҚШ - 1.06.2005, Скоттсдейл (Аризона)) – америкалық баскетболшы және спорт қайраткері. 

Өзі заң мамандығы бойынша білім алған Де Пол университеті командасында орталық қорғаушы ретінде ойнап, талантын байқатады. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін кәсіпқой баскетболда көрнекті орталық қорғаушы ретінде танылады. Бойы 2 м, 08 см болған. «Минэополис Лейкерс» (1947-56) командасының құрамында жарысқа шығып, 5 мәрте ҰБҚ-ның чемпионатында жеңіске жетуге көмектеседі. Америка баскетбол қауымдастығының жетекшілерінің бірі (1967-1969) болған. 1950 жылы «Ассошиэитед баспасөз» ақпараттық агенттігі жүргізген қоғамдық пікір сауалнамасында, Микан 20-ғасырдың І жартысындағы аса көрнекті баскетболист деп танылған.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Джордж Миканның ресми сайты Мұрағатталған 20 наурыздың 2012 жылы.
* NBA-дағы Джордж Микан
* Атақтылардың қатарындағы Джордж Микан Мұрағатталған 4 наурыздың 2009 жылы.
* Джордж Миканның баскетболдағы статистикасы
* Джордж Микан Lakersplayers.org Мұрағатталған 15 маусымның 2006 жылы.
* Джордж Микан жаттығуларыl Мұрағатталған 25 маусымның 2008 жылы.
* Суреттері
**Қазақстан Республикасының тұңғыш президенті күні** — 2012 жылдан 2022 жылға дейін 1 желтоқсанда жыл сайын тойланған Қазақстанның мемлекеттік мейрамы. 2011 жылғы 10 желтоқсанда парламент сенатының толық отырысында «Қазақстан Республикасының мерекелері туралы» заңына толықтырулар енгізу туралы» заңнамасына қол қойылды. 2022 жылдың 29 қыркүйегінде қабылданған «Мерекелер туралы заң» бойынша мемлекеттік мейрам деңгейін жоғалтты.

Тарихы
------

Бұл мейрамның аталуының негізі және алғышарты болып 1 желтоқсан күні болған президент сайлауы болды. Алғашқы бүкілхалықтық сайлау нәтижесінде Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев алғашқы президент атанды. Ол жылы Н.Назарбаев 88,2% дауыс берушілердің 98,7% дауысына ие болған еді.
011 жылғы 10 желтоқсанда Қазақстан Парламенті Сенатының жалпы отырысында «Қазақстан Республикасындағы мерекелер туралы» Қазақстан Республикасының Заңына толықтырулар енгізу туралы» заң қабылданды.  2011 жылғы 14 желтоқсанда Қазақстан Президенті заңға қол қойды, заңға № 509-IV саны берілді.

2012 жылдан бастап 1 желтоқсанда Қазақстанның түкпір-түкпірінде мәдени-көпшілік іс-шаралар өткізілді, оның басты мақсаты елдегі бейбітшілік пен келісімді нығайту болды. Кейбір жалпыұлттық шаралар да мерекеге орайластырылды. Мысалғы, 2016 жылдың 1 желтоқсанында 10 000-шы ескерткіш банкнот айналымға енгізіліп, Алматы облысындағы Нұркент жаңа қонысының ресми ашылуы өтті..

2022 жылдың қыркүйегінде ҚР Парламенті Мәжілісі «1 желтоқсанда Тұңғыш Президент күнін мерекелеуді Мемлекеттік рәміздер күні, Алғыс айту күні сияқты атаулы даталармен және әлеуметтік мәні зор әлеуеті жоғары басқа да даталармен салыстыра отырып анықтауды ұсынылды, мемлекеттік мерекелер тізімінен алып тастап» , тиісті заң қабылданды.

2022 жылдың қараша айының соңында ол мерекелер тізіміне енді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мәжіліс Тұңғыш президент күнін мемлекеттік мейрам санатынан алуды мақұлдады  (қаз.).  Азаттық радиосы.
2. ↑  Тұңғыш Президент күні бұдан былай мемлекеттік мереке болмайды  (қаз.).
3. ↑  Казахстан отмечает День Первого Президента.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 2 қараша 2022.
4. ↑  Закон Республики Казахстан «О внесении дополнения в Закон Республики Казахстан „О праздниках в Республике Казахстан"» от 14 декабря 2011 года.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 3 қараша 2022.
5. ↑  День Первого Президента празднуют 1 декабря в Казахстане (1 желтоқсан 2018).(қолжетпейтін сілтеме)
6. ↑  День Первого Президента в Казахстане (6 маусым 2017).(қолжетпейтін сілтеме)
7. ↑  День Первого Президента упразднят в РК (7 қыркүйек 2022).(қолжетпейтін сілтеме)
8. ↑  Поправки мажилиса: День первого президента больше не госпраздник (7 қыркүйек 2022).(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 3 қараша 2022.
9. ↑  День Первого Президента включили в перечень праздничных дат (1 желтоқсан 2022).(қолжетпейтін сілтеме)
**Бектауата қорықшасы** – мемлекеттік табиғи қорықша. Жалпы ауданы 500 га. Мақсаты – тікелей шөл зонасындағы таулардың орман-бұталы өсімдіктері мен жануарларын қорғау.

Географиялық орны
-----------------

Қарағанды облысының Нұра ауданы жерінде, Солтүстік Балқаш өңірінің оазисі болып табылатын Бектауата тау массивінде орналасқан.

Флорасы
-------

Қорықтың негізгі ландшафты – негізінен гранитті жыныстардан құралған. Тау баурайында шыршалы арша өседі. Тау аралық ойпаңдарда қайыңды-көктеректі ормандар алып жатыр. 500 га аумақта шалғынды және далалық өсімдіктердің 300-ге жуық түрі анықталған. Оның 50-ге жуық түрі дәрілік. Жабайы раушан, шалғынды, долана, ырғай, қарақат кездеседі. Жатаған қызғалдақ пен Бектауата тиынтағы Қазақстанның Қызыл кітабына енгізілген. Қорғалған өсімдіктер қатарына Алтай қызғалдағы, Қазақстандық сарыбасшөп, торғайлық томағашөп, Кесслер таспашөбі, қазтамақ, ақ шеңгел, көкшіл құртқашаш, қара терек, төртқалқан жуантамыр, тікенді итмұрын, Виноградов талы, қызыл қойжелкек, казак (казацкий) аршасы, тасты қарақат, жасыл тұқымды долана, салбыраған тобылғы, ырғай жатады.

Фаунасы
-------

Қорықша аумағында сирек кездесетін аң – бессаусақты ергежейлі қосаяқ. Сонымен қатар қорықшада арқар мекендейді. Шөлдегі жасыл оазис көптеген құстардың мекені: олар түркептер, кәдімгі мысықторғай, алабұлбұл, сандуғаш, сұлыкеш, тасшымшықтар. Құстардан дала қыраны, жыланшы бүркіт, қарқұс, бүркіт, ителгі, лашын, сұр тырна, ақбас тырна, дуадақ, безгелдек, қарабауыр бұлдырық, ақбауыр бұлдырық, жануарлардан қазақстан архары, қарақұйрық және бессаусақты ергежейлі қосаяқ Қазақстанның Қызыл кітабына енгізілген. Сондай-ақ табиғатты және табиғи ресурстарды қорғау жөніндегі Халықаралық одақтың тізіміне енгізілген жануарлар түрлері де бар.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. – 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
**Жаман Қазығұрт** – Мөкішқарасу және Қазығұрт өзендерінің аралығындағы тау.

Географиялық орны
-----------------

Қарағанды облысы Нұра ауданы Қарақасқа ауылынан шығысқа қарай 27 км жерде орналасқан.

Жер бедері
----------

Абсолюттiк биіктігі 536 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай 5 км-ге созылып жатыр, енді жері 1 км. Маңында өзімен аттас қыстау, бірнеше ұсақ шоқылар бар. Батысында Ырғай, солтүстігінде Жамантөбе, шығысында Амантау, оңтүстігінде Қазығұрт тауларымен шектеседі.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Тас көмір жыныстарынан және девон гранитоидтарынан түзілген.

Өсімдігі
--------

Қызғылт қоңыр, боз топырақ жамылғысында тал мен дала өсімдіктері өседі.‎

Дереккөздер
-----------

1. ↑  АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. – 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
Луврдағы Амфитританың мүсіні 
**Амфитрита** (гр. *Ἀμφιτρίτη*) — ежелгі грек мифологиясында нереидтардың бірі, теңіз құдайы Нерей мен Дориданың немесе Океан мен Тефеяның қызы. Посейдонның әйелі және Тритон, Рода мен Бентесикиманың анасы. 

Посейдонның оны әйелдікке алғысы келетіндігін біліп, ол Атлантаға қашып кетеді. Бірақ оны Посейдон жіберген дельфин ұстап алып, оны әміршісіне апарады. 

Теңіз құдайы болғандықтан Амфитрита көбінесе арбада күйеуінің қасында отырғанын, тритондардың қасында не үстінде болып бейнеленетін. Амфитританы Посейдонмен бірдей ардақтаған. Бұл құдайға арнап Тенос аралында ғибадатхана тұрғызылған. Өнерде патшалық белгісіз немесе үш ашалы айырсыз оны басқа нереидтардан айыру өте қиын.

Пиндар оны *«Алтын ұршықты иеленуші Амфитрита»* деп атайтын. Кейде *«Нереидтардың анасы»* деп те аталады. Тесейге алтын венокты сыйлады. 

Амфитританың құрметіне 1854 жылы ашылған Амфитрита Астероиді аталынды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека I 2, 2

* Ортаққор логотибі Ортаққорда бұған қатысты медиафайлдар бар: **Амфитрита**
**Modern Talking** (*ағылшыншадан аудармасы* **заманауи сөйлеу**) - құрамы Томас Андерс пен Дитер Боленнан тұрған, көбінесе ағылшынша ән шырқаған **неміс** поп дуэті. Топ 1984 жылы құрылып, содан бергі Германияның ең сәтті шығармашылық тобы деп саналып келеді. Топ бірінші рет 1987 жылы тарап кетіп, 1998 - 2003 жылдары аралығында өнер көрсетуін қайта жалғастырған. Соңғы тарап кеткен 2003 жылға дейін 120 миллионға жуық дыбыс тасушысын сатып үлгерген. Ең атақты, әрі кең таралған синглдарының кейбіреулері: "You're My Heart", "You're My Soul", "You Can Win If You Want", "Cheri, Cheri Lady", "Brother Louie", "Atlantis Is Calling (S.O.S. for Love)" және "Geronimo's Cadillac". Дуэт әлемдік поп музыканың дамуына елеулі үлесін қосқан.

Тарихы
------

### Басталуы

### 1987-1998 жылдар аралығы

### Қайта бірігу: 1998-2003

Өнімдері мен сату көлемі
------------------------

Мүшелері
--------

Жекелей мансаптары
------------------

Дискографиясы
-------------

* 1985 The 1st Album
* 1985 Let's Talk About Love
* 1986 Ready for Romance
* 1986 In the Middle of Nowhere
* 1987 Romantic Warriors
* 1987 In the Garden of Venus
* 1998 Back for Good
* 1999 Alone
* 2000 Year of the Dragon
* 2001 America
* 2002 Victory
* 2003 Universe

Тағы қараңыз
------------

Әдебиеттер
----------

Сілтемелер
----------
*Басқа мағыналар үшін Қособа деген бетті қараңыз.*
**Қособа** – Шошқакөл көлінің оңтүстік-батысындағы аласа тау.

Географиялық орны
-----------------

Қарағанды облысы Нұра ауданы Қарақасқа ауылының оңтүстік-шығысында 42 км жерде орналасқан.

Жер бедері
----------

Абсолюттік биіктігі 526 м. Батыстан шығысқа қарай 4 км-ге созылған, енді жері 2 км. Беткейі жайпақ, таудың түпкі жыныстары жер бетіне шығып жатыр. Батысында Тасшоқы, оңтүстігінде Шұбароба, солтүстігінде Қазығұрт таулары бар.

Өсімдігі
--------

Қиыршықтасты бозғылт қоңыр топырақ жамылғысында қара жусан, көкпек, бұйырғын, шөлейт белдеміне бейімделген өсімдіктер өседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
**Джордж Уит Рэндольф** (ағылш. *George Wythe Randolph*; 10 сәуір 1818, Монтичелло, Виргиния — 3 сәуір 1867, плантация Эджхилл, Виргиния) — АҚШ Конфедерациясының  үшінші әскери министрі (1862).

Өмірбаяны
---------

Джордж Уит Рэндольф 1818 жылдың 10 наурызында АҚШ конгрессмен, болашақ губернатор Виргинии Томас Манн Рэндольф кішінің және АҚШ-тың бұрынғы президенті Томас Джефферсонның қызы Марта Джефферсонның отбасында дүниеге келген. Массачусетстегі Кембридж мектебінде білім алды, 13 жасынан 19 жасына дейін флотта қызмет етті. Виргин университетін тәмәмдап, кейінірек Ричмондта тұрақтады.

Дереккөздер
-----------
Амур шағанағындағы портты қала - Владивосток
Владивосток, Спорт айлағы
**Амур шығанағы** - Ұлы Петр шығанағының (Жапон теңізі) солтүстік- батысындағы жағалауындағы ішкі шығанақ.

Қиыр Шығыстағы Приморье өлкесінің оңтүстігімен шектеседі. 

Ұзындығы - 65 км, ені 9 км-ден 20 км-ге дейін, тереңдігі 50 м-ге дейін.

Амур шығанағы - Тынық мұхиттың кішкене бір бөлігі. Қараша айынан бастап наурыздың соңы- сәуірдің басына дейін дейін қатады. Мамыр айында су жылу температурасы - +14 °C.

Амур шығанағының батыс жағасында жағасында портты қала - Владивосток және Трудовое елді мекені орналасқан, осы жаға бетінде курорт аумағы көптеген пансионат, санаторийлар және балалар демалыс орындары бар. 

Солтүстік жағасында - Угловое, Прохладное, Зима Южная, Де-Фриз, Тавричанка және Девятый Вал елді мекендері орналасқан. 

Батыс жағалауында - Береговое, Перевозная және Безверхово. Шығанақ жағалауында Щетинина мүйісі және шығанақ аймағында Коврижка, Речной аралдары бар. 

Уссурийск шығанағына қарағанда жылы болып есептеледі.

Владивосток, Амур шығанағының панорамасы
----------------------------------------

Дереккөздер
-----------

* "Қазақстан": Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998
*Басқа мағыналар үшін Жосалы деген бетті қараңыз.*
**Жосалы** — Қызылорда облысы Қармақшы ауданындағы кент (1939 жылдан), темір жол стансасы, ауданы және Жосалы кенттік әкімдігі орталығы.

Географиялық орны
-----------------

Облыс орталығы Қызылорда қаласынан солтүстік-батысқа қарай 147 км жерде, Қараөзек өзенінің Сырдарияға құяр тұсындағы қамыс, құрақ аралас әр түрлі шөп өскен өзен аңғарының шалғынды сұр, сұр қоңыр топырақты шөлдік белдемінде орналасқан.

Халқы
-----

1999 жылы тұрғындар саны 18997 адам (9323 ер адам және 9674 әйел адам) болса, 2009 жылы 18983 адамды (9406 ер адам және 9577 әйел адам) құрады.

Тарихы
------

Іргесі темір жол станциясы ретінде 1906 жылы қаланған. 1925–1926 жылдары Жосалыда механикалық завод, 350 орындық автобаза салынған.

Кәсіпорындары
-------------

19 мемлекеттік, 2 қазыналық мекемелер мен кәсіпорындар, 5 акционерлік қоғам, 22 жауапкершілігі шектелген және 4 толымды серіктестіктер, 9 өндірістік кооператив, 81 жеке шаруашылықтар бар. Оларға құрылыс, көлік, сауда, тұрмыс қажетін өтеу кәсіпорындары біріктірілген. Бұдан басқа 2 ұн тартатын, 4 күріш ақтайтын диірмен, т.б. кәсіпорындар жұмыс істейді.

Инфрақұрылымы
-------------

Кентте мектепке дейінгі 7 балалар мекемесі, 7 жалпы білім беретін мектеп, мұражай, мешіт, мәдениет үйі, стадион мен спорт алаңдары (5), 4 кітапхана, 2 аурухана, емхана, фельдшер-акушерлік және 2 дәрігерлік-амбулаторлық пункт бар. Тұрғындары көрші елді мекендермен автомобиль және темір жолдарымен қатынасады.

Ауыл суреттері
--------------

* Темір жол вокзалыТемір жол вокзалы
* ЖосалыЖосалы
* ЖосалыЖосалы
* ЖосалыЖосалы
* ЖосалыЖосалы

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Республикасы халқының жынысы және жергілікті жердің типіне қарай саны (2023 жылғы 1 қаңтарға)
2. ↑  2009 жылғы Қазақстан Республикасы халық санағы Мұрағатталған 13 мамырдың 2013 жылы.


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

|  Қызылорда облысы Қармақшы ауданы елді мекендері |
| --- |
|  |
| 

 Абыла •
 Ақай •
 Ақжар •
 Ақтөбе •
 Алдашбай ахун •
 Анакөл •
 Диірментөбе •
 Дүр Оңғар •
 **Жосалы** •
 Иіркөл •
 Кекірелі •
 Көмекбаев •
 Қорқыт •
 Қуаңдария •
 Қызылтам •
 Ордазы •
 Сарытоғай •
 Төребай би •
 Төретам •
 Тұрмағанбет Ізтілеуов •
 Үшінші интернационал •
 Шобанқазған 
 |

 |