recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Кроче Бенедетто
**Кроче (Сгосе) Бенедетто** (25. 02. 1866 – 20. 11. 1952) - неогегелшiл итальян философы, тарихшы, әдебиет зерттеушiсi, сыншы, публицист, саяси қайраткер. 1903 жылдан бастап 50 жыл бойы көпшiлiгi өз мақалалары мен рецензиялары, жазбалары басылған «Сгitiса» атты журнал шығарды. Италия бурж. либерализмнiң басты идеологтарының бiрi. Негiзiн өзi қалаған (1948) либералдық партияның президентi. Кроче фашизмдi либерал.-бурж. тұрғыдан сынайды. Kроченің негiзгi еңбегi 4 томдық «Рух философиясы». Кроче тарих пен философияны ұштастыруды жақтап, тарих пен осы замаңғы өмiрдiң тығыз байланысты екенін баса көрсетті. Кроче – көптеген тарихи еңбектердің авторы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы.1975. Том 6
**Шоқай атындағы көше (Алматы)** - көшеге қазақтың арда ұлы, қоғам және мемлекет қайраткері, публицист Мұстафа Шоқайдың есімі (Алматы қаласы әкімінің 28.05.1997 №278 шешімі) берілген. Шоқай Мұстафа (1890-1941) Қызылорда облысында дүниеге келген. Ол 1917 жылы Түркістан автономиясының төрағасы болған. «Жас Түркістан» журналын басқарған. Көше Медеу ауданында орналасқан. Ахмедсафин, Верненский атындағы көшелермен қиылысады. Бұрынғы атауы - Микоян көшесі. Кешенін ұзындығы - 2900 метр.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алматы көшелері. Анықтамалық энциклопедия. – Алматы: "ИП Волошин" баспасы, 2009. ISBN 978-601-7157-18-0
**Энгин Акюрек** (түр. *Engin Akyürek*) - түрік актері және моделі. Қазіргі уақытта Түркиялық 7 сериалға түсіп үлгерді. Фильмдерге 2004 жылдан бастап түскен.

Биографиясы
-----------

Энгин Акюрек 1981 жылы Түркияның Анкара қаласында дүниеге келген. Ол мектепті бітіргеннен кейін Анкара Университетінің тарих және география факультетін бітіріп тарихи білім алып шықты.
Акюрек алғаш рет «Түркия жұлдыздары» атты таланттар шоуында көрінді. Осы бағдарламада ол көптеген жанкүйерлерге ие болды. Бағдарлама аяқталғаннан кейін ол «Шетелдік күйеубала» (Yabancı Damat) сериалына шақырылды. 2004 және 2005 жылдары Энгин Акюрек осы сериалда Кадирдың рөлін сомдады. Осыдан кейін оның жанкүйерлері көбейе түсті. 2006 жылы ол «Тағдыр» (Kader) сериалында Джеваттың рөлін сомдады. 2007 және 2008 жылдары жас актер Karayılan сериалында ойнады. Сериалды ATV арнасы көрсетіп, ал режиссері Джем Акйолдаш болды. Сериалда Газиантептің француз басқыншылығы кезеңіндегі жағдайы көрсетілді. Акюрек бұл сериалда Бүлен Инал және Бегюм Биргёрен сияқты әртістермен әріптес болды. Актерға нағыз танымалдықты «Фатмагүл не кінәсі бар?» сериалы алып берді. Бұл сериалда оның әріптесі Берен Саат болды.
 (қолжетпейтін сілтеме)

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Dizilerimiz.  Erler Film. Тексерілді, 4 ақпан 2012.
2. ↑  SİYAD Ödülleri’ne Reha Erdem damgası.  Kurumsalhaberler.com. Тексерілді, 4 ақпан 2012.
3. ↑  Milliyet İnternet haber, finans, spor, astroloji, sağlık, hava durumu, sinema, televizyon, video, tatil, galeri, emlak, araba, seri ilan, oyun sitesi.  Sanat.milliyet.com.tr. Тексерілді, 4 ақпан 2012.
4. ↑  TIMS Productions.  Tims.tv. Тексерілді, 4 ақпан 2012.
5. ↑  Fatmagul'un Sucu Ne? Мұрағатталған 1 тамыздың 2015 жылы.
6. ↑  Ay Yapim.  Ayyapim.tv.
7. ↑  Ay Yapim.  Ayyapim.tv.
8. ↑  bi kucuk Eylul meselesi.
9. ↑  Engin Akyürek and Tuba Büyüküstün's new tv series: Kara Para Aşk. Тексерілді, 30 наурыз 2014.

Сілтемелер
----------

* Engin Akyurek on TurkishStarsDaily

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  Осы үлгіні қарау   Тематикалық сайттар | 
AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · Internet Movie Database |
|  |
| Нормативті бақылау | 
BNF: 17026835v · ISNI: 0000 0001 1990 0373 · LCCN: no2011068356 · VIAF: 170909727 |

 |
**Рентген Вильгельм Конрад** (1845 - 1923)
**Рентген Вильгельм Конрад**  (1845 - 1923) - Немiс физигi.

1845 ж. Леннепеде туған. 1868 ж. Цюрих политехникумын бiтiредi. 1871-1873 ж.ж. Вюрцбург университетiнде, 1874-1879 ж.ж. Старсбург университетiнде iстейдi. 1879-1888 ж.ж. Гиссендегi университетте профессор және физика институтының директоры болады. 1900-1920 ж.ж. Мюнхен университетiнiң профессоры және Физика институтының директоры болады.

Рентгеннiң ғылыми зерттеулерi электромагенитзмге, кристаллдар физикасына, оптикаға, молекулалық физикаға арналады. 1895 ж. ультракүлгiн сәулелерiнен әлдеқайда үлкен рентген сәулелерi деп аталатын сәуле шығаруды ашты және олардың қасиеттерiн зерттедi: шағылу, жұтылу, ауаны иондау қабiлеттерi және т.б.

Альберт фон Кёлликердін рентген суреті, Рентгенмен жасалған, 1896 жыл, 23қаңтар.
1885 ж. электр өрiсiнде қозғалатын диэлектриктiң магнит өрiсiн ашады.

Ретгеннiң көптеген жұмыстары сұйықтардың, газдардың кристалдардың қасиеттерiн, электромагниттiк құбылыстарын зерттеуге арналған. Ол кристаллдардағы электрлiк және оптикалық құбылыстардың өзара байланысын ашты. 1901 ж. Рентгенге өзiнiң атымен аталатын сәуленi ашуы үшiн физиктердiң арасында бiрiншi болып Нобель сыйлығы берiлдi.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақша энциклопедия 7 том.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * к
* т
* ө
1901—1925 жылдардағы Физика саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері |
| --- |
|  |
| 

Рентген (1901) •
Лоренц / Зееман (1902) •
Беккерель / П. Кюри / М. Кюри (1903) •
Рэлей (1904) •
Ленард (1905) •
Томсон (1906) •
Майкельсон (1907) •
Липпман (1908) •
Маркони / Браун (1909) •
Ван-Дер-Ваальс (1910) •
Вин (1911) •
Дален (1912) •
Камерлинг-Оннес (1913) •
фон Лауэ (1914) •
У. Г. Брэгг / У. Л. Брэгг (1915) •
Баркла (1917) •
Планк (1918) •
Штарк (1919) •
Гийом (1920) •
Эйнштейн (1921) •
Н. Бор (1922) •
Милликен (1923) •
М. Сигбан (1924) •
Франк / Герц (1925) 
 |
|  |
| 
Толық тізім | 
**1901—1925** |
1926—1950 | 
1951—1975 | 
1976—2000 | 
2001—ден бері

 |

 |
**Ислам Қосжан** (1954 жылы туған) — қазақстандық жазушы, математик.

Өмірбаяны
---------

1972-1973 жылдары Жетісай мәдени-ағарту техникумының халық аспаптары бөлімінде оқыған.1973-1977 жылдары Арқалық педагогикалық институтында оқып, физика – математика мамандығы бойынша Маңғыстауда ағартушылық салада жұмыс жасаған. Қазірде «Маңғыстаумұнайгаз» мекемесінде жұмыста.

Қазіргі уақытта Ақтау қаласында тұрады.

Шығармашылығы
-------------

Өлеңдері республикалық «Қазақ әдебиеті», «Алтын Орда» газеттерінде, «Таң Шолпан», «Жұлдыз» жорналдарында жарық көрген. «Мазасыз тіршілік», «Мазасыз жүрек», «Іңкәр көңіл», «Сезім жапырағы» кітаптарының авторы.

Дереккөздер
-----------

* Мұрағатталған 6 наурыздың 2014 жылы.

Тағы қараңыз
------------

* Мұрағатталған 28 сәуірдің 2014 жылы.
**«Мартин Иден»** — америкалық жазушы Джек Лондонның ең белгілі романдарының бірі.

Шығарманың басты кейіпкері — өз-өзін білім алуға ынталандырып жүрген жас жұмысшы Мартин Иден. Ол көп жағынан Джек Лондонның өзіне ұқсас болып келеді.

Романды қазақ тіліне Боранбай Омаров аударған.

Шығарма желісі
--------------

Бұл романның өн бойында жазушының тұлғасы, оның дүниенi қабылдауы, шығармашылық туралы ойлары, жазушы еңбегiн түсiнуi әдемi де әсерлi әрi жарқын көрiнiс тапты. Лондон ерен еңбектiң арқасында жазушылық даңқтың шырқау шыңына көтерiлген қарапайым теңiзшiнiң тарихына өз өмiрiнiң көп сәттерiн енгiзгенi анық. Роман көше төбелесiнде бай әулет Морздардың ұлы Артурды құтқарып қалған Мартин Иденнiң осы отбасының ортасына келуiмен басталады. Қаратабан оған мұндағылардың бәрi нәзiктiк пен сезiмталдықтың, жоғары мәдениеттiлiктiң үлгiсiндей болып көрiнедi. Жаңа ортада өзiн-өзi ұстай алмай әлек болады. Ал осы үйде танысқан Артурдың қарындасы Руфьтi сұлулықтың, мына күнәһар дүниенiң пешенесiне лайық емес таза, ғажайып әлемнiң бейнесiндей сезiнген. Осы сезiмнiң жетегiнде кеткен ол қалайда Руфьке лайық болуды мақсат тұтады. Өзiн мынандай тектi ортада ұстаудың қыр-сырын үйренуге тырысады...

Сілтемелер
----------

* Martin Eden
* Мартин Иден Мұрағатталған 12 қаңтардың 2022 жылы.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * к
* т
* ө
Джек Лондонның шығармалары |
| --- |
|  |
| Романдары мен повестері | 
«Жарқырауық» сапары • Қар қызы • Тектік сарын • Кэмптон—Уэс хаттары • Теңіз қорқауы • Ойын • Адам атаға дейін • Ақ азу • Темір өкше • Мартин Иден • Аптапты-шақ • Саяхат • Алқызыл оба • Жауыз айуан • Джон-арпа-дәні • Айлы алқап • «Эльсинордағы» бүлікшілік • Жұлдызаралық кезбе • Үлкен үйдің кішкене қожасы • Аралдардан шыққан Джерри • Майкл, Джерридің бауыры • Үшеудің жүректері |
|  |
| Әңгіме жинақтары | 
Қасқырдың баласы • Оның әкесінің құдайы • Аяздың балалары • Айжүзді • Балықшылар қарауылының хикаяттары • Өмірге құштарлық • Тыртық адам • Оңтүстік теңіздердің хикаяттары • Құдайлар күлгенде • Смок Беллью • Күннің баласы • Түнде туылған |
|  |
| Басқа шығармалары | 
Шыңыраудың тұрғындары • Жол • Революция • Джек Лондонның қазақшаға аударылуы |

 |
**Владимир Васильевич Стасов** (14 қаңтар 1824, Санкт-Петербург, - 23 қазан 1906, Санкт-Петербург) - орыстың көркемсурет және музыка сыншысы, өнер тарихшысы, археолог. Құрметті академик (1900). Археолог В.П.Стасовтың баласы.

1833 - 43 жылдары Петербургтегі Құқық тану училищесінде оқыды. Көпшілік кітапханада зерттеу жұмыстарын жүргізу және халық өнерін, орыс, Шығыс және Батыс Еуропа өнерін, ою - өрнекті зерттеумен қатар негізінен сыншылықпен айналысты. Стасовтың эстетикалық көзқарасы революцияшыл демократтар эстетикасы негізінде қалыптасты. Стасов орыс көркем мәдениетінің ұлттық және халықтық ерекшелігімен өмірге тікелей қатысты сыншыл реализмнің идеялық демократиялығы үшін, сондай - ақ реакциялық академизмге қарсы күресті. Алдыңғы қатарлы суретші, музыкант, жазушылармен достық байланыста болумен бірге әрі олардың сенімді көмекшісі болды. Передвижниктерге игі көмек жасады. Орыс өнері туралы көптеген мақалалар, зерттеулер, күрделі еңбектер ("Орыс өнерінің 25 жылы" ,1928-83) жазды. Алғашқылардың бірі болып М.И.Глинка, М.П.Мусоргский, А.П.Бородин және шетел композиторлары өнерін зерттеп, насихаттады. "Құдіретті топтың" өнерлік прициптерін жүйеледі. Орыс музыка тарихын [[жүйе[[лі зерттеудің, тарихи - документті материалды жинақтаудың негізін қалады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет энциклопедиясы, 1976 жыл, Алматы,10 том, 411 бет
**Calvin Klein Inc** — американдық сән үйі 1968 жылы Нью-Йоркте сәнгер Кальвин Кляйн мен оның бала кездегі досы Барри Шварц негізін қалаған, джинсы, іш киім, унисекс киімдері мен аксессуарларын шығарады. Брендпен ие ететін бас компаниясы *«PVH Corp».*

Тарихы
------

Calvin Klein фирмасың 1968 жылы Кэлвин Кляйн мен оның жастық шағындағы досы Барри Шварц негізін Нью Йоркте қалады. Алдымен ателье үнемі ерлерге арналған үстінгі киім шығарып жүрді, келе келе әйелдерге де киім шығара бастады.1970 жылы әйелдердің сән үлгісіне ерлердің классикалық костюм де бейімделді. 1970 жылы көрсетілген екі жақты, кең лацкандары бар қысқа көйлектер тек маусымның хиті ғана болып қоймай, сондай-ақ әйелдердің үстінгі киімдеріне 10 шақты жылға үлкен әсерін қалдырды. 1974 жылы Кляйн аксессуарлардың топтамасың және аң терісінен тігілген киімді шығарды. 

### Жеке меншік иелері

Эмануэль Кирико — «PVH Corp» компаниясының басты атқарушы директоры және басқармасы.

Иван Смирнов — КСРО-дан шыққан жас сәтті басқармашы.

### Джинсы

1974 жылы Кляйн әлемдегі «дизайнерлік джинсыларды» подиумдар да көрсетіп, оны сататын алғышқы адам болып табылды. Бұл джинсылар қыздардың ұзын аяқтары мен сандарының сымбатын көрсетіп тұрды. Сондай-ақ, джинсылардың артыңғы қалтасында фирманың логотипі жақсы көрініп тұрды, осы кездері «логомания» енді пайда бола бастады.

### Ішкі киім

1982 жылы Кляйн ерлерге арналған ішкі киімнің топтамасын ойлап тапты, Оның жарнамасында жартылай жаланаш ерлердің денесі көрсетілді. 1992 жылы унисекс стилінің туған жылы болып саналады. Оның жарнамасында жартылай жаланаш жұп бір біріне жақындап, шаштарын ұстаған сценалар болды. 1999 жылы да тағы даулы жарнама түсіріліп, осы жолы балалар мен жасөспірімдердің арасында өтті. Алайда осыдан кейін жарнама компаниясы жаңартылып, ал дизайнері жұрт алдында кешірім сұрады.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

Ресми сайты

**C**alvin Klein Inc стиліндегі өмір Мұрағатталған 11 қаңтардың 2016 жылы.
"Пантеон" сөзі "бәрі" және "құдай" деген грек сөздерінен құралған, яғни "барлық құдайлар" деген мағына береді. Пантеонға (құдайлар тізіміне) қандайда бір халықтың мифологиясындағы барлық құдайларды енгізеді. Бұл сөздің тағы бір мағынасы - барлық құдайлардың храмы.

Мысыр құдайлары
---------------

Мысыр(Египет) - өте ежелгі өркениеттердің бірі. Мысырдың басты өзені - Ніл. Ежелгі мысырлықтардың өмірі көп ретте осы ұлы дарияға тәуелді болды. Олар Нілдің тасуы аспандағы жұлдыздардың орналасуымен байланысты екенін байқады. Мысырлықтар жерде және аспандағы құдайлар өмір сүреді, жер бетіндегі оқиғалар солардың ықпалында деп ойлады. Молалар мен храмдардағы жазулар мен суреттер, папирус жапырағындағы жазбалар арқылы мысыр мифологиясы бізге жеткен. Мысырлықтар құдайлардың және жердегі барлық жан иелерінің жаралуы туралы мынадай аңызды ұрпақтан ұрпаққа жеткізіп отырған. Бір күні судың түбінен жоталанып жер өсініп шығады, оның үстніде лотос гүлі пайда болады, ал гүлдің ішінен күн құдайы Ра шығады. Раның демінен ауаның, бос кеңістік пен жарықтың құдайы Шу мен ылғал құдайы Тефнут пайда болады. Шу мен Тефнуттан Геб пен Нут туады. Осыдан кейін Ра мысыр пантеонына кірген басқа да көптеген құдайларды жаратады. 
Геб жерге, ал Нут - аспанға айналады. Нут Гебтің қарындасы әрі әйелі болады. Кешке ол жұлдыздарды туады да, таңертең оларды жұтып қояды. Сонда оны Геб "өз торайларын жеген шошқа" деп атайды. Геб пен Нут дайласпасын деп, олардың әкелері, ауа мен жел құдайы Шу олардың құшақтарын ажыратып жібереді. Осылайша аспан жерден бөлініп, олардың арасында ауа кеңістігі пайда болады.
Геб пен Нуттың төрт баласы болады:Осирис(табиғат құдайы), Исида(құнарлылық пен аналық құдайы), Сет(шөл мен найзағай құдайы) және Нефтида(о дүние құдайы).
Бір күні Ра даналық құдайы Тотты шақырып алып, былай депті:"Мен жер асты әлемінде жүрген кезімде, аспанда менің орнымда бола тұр." Аспанда ай осылай пайда болыпты. Тот құдай да Ра сияқты құрметтелген.

Мысыр құдайларының бейнеленуі
-----------------------------

Ежелгі мысырлықтарда құдайлар көп болған. Алғашқыда мысырлықтар құдайларды жануар түрінде бейнелеген. Неғүрлым қастерлі жануарларға бұқа, сиыр, қой, жылан, қолтырауын, мысық, арыстан, шибері және сұңқар мен тырнақұтан құстары жататын. Бірақ бірте - бірте құдайларға адамдардың бейнесі де беріле бастады. Мысалы, қуаныш пен маххабат құдайы Баст әйел тұлғалы, ал басы мысықтыкі болды.

Галерея
-------

* ИсидаИсида
* 
* Осирис пен Исида қасындағы қолтырауынОсирис пен Исида қасындағы қолтырауын
* Осиристың күміс мұнарасыОсиристың күміс мұнарасы
* Геб және НутГеб және Нут
* ШуШу

Дерек көздер
------------

* Әпсамалар,Балалар энциклопедиясы РОСМЭН,Мәскеу Росмэн 2012.
**Мұнайшы инженерлер қоғамы** (ағылш. *Society of Petroleum Engineers*, SPE) — кәсіби коммерциялық емес халықаралық ұйым. Ұйымның негізгі мақсаты мұнай және газ саласына қатысты кәсіби ақпаратты жинау, онымен бөлісу, қоғам игілігіне пайдалану, кәсіби мамандарға өзара ақпарат алмасуға және техникалық біліктілігін арттыруға жағдай жасау.
МИҚ (SPE) мұнай және газ саласында қызмет ететін 88 000 асатын кәсіби мамандарға, инженерлерге, ғалымдарға, басшыларға және ұстаздарға өзара тәжірибе және ақпарат бөлісу үшін арнайы форумдар мен кездесулер ұйымдастырып тұрады. SPE техникалық кітапхана қорында 42,000 асатын ғылыми жұмыс бар. Бұл SPE конференцияларының, апталық басылымдардың негізінде жасалған өнім. Көпшілікке қол жетімді әрі ашық. SPE-дің Даллас, Хьюстон, Калгари, Лондон, Дубай, Мәскеу және Куала Лумпур қалаларында өкілдіктері бар.Инжинерлер мен Мұнайшылар қоғамы- энергетикалық ресурстарды шығару және өңдеу саласында жұмыс істейтін коммерциялық емес, кәсіби қауымдастықтың мүшелері.ИМҚ әлемдегі 115 елдің 88000 қоғам мүшесін біріктіреді, жергілікті өкілеттері Далласта, Лондонда, Дубайда, Куала Лампурда, Мәскеуде және Қазақстанда орналасқан.ИМҚ мұнай және газ шығарумен барлау саласындағы мойындалған ақпараттар көзі болып табылады және өз қызметін баспалар, конференциялар, техникалық семинарлар форумдар және вебсайт: www.spe.org арқылы ұсынады.Қоғамның мүшелері тек қана инжинерлер емес сонымен қатар газмұнай саласында жұмыс істеп жүрген барлық мамандар.Біздің миссиямыз- Техникалық ақпаратты жинау, тарату және алмасу, мамандардың кәсіби шеберлігі мен білім деңгейін ұлғайтатын мүмкіндікті қамтамасыз ету.ИМҚ мүшелері аумақтық нышанға байланысты Кәсіби секциялар немесе студенттік қоғам болып бірігеді. 2008 жылдың санағымен әлем бойынша 165 кәсіби секциялар мен 190 студенттік қоғам жұмыс жасауда.
Біздің ұйым- KBTU SPE SC студенттерге динамиклық өмір қолайластыруда маңызы роль атқарады
SPE ұйымының университет қабырғасында құрылу себебі, ҚБТУ студенттерінің әлеуетін ашып және дамытуға мүмкіндік беру
Бұл студенттік ұйым ҚБТУ да ашылғалы көптеген білім, іс және әлеуметтік жобалар өткізді
Қоғамның басты мақсаты, мұнай шығару және барлау саласындағы білімді жинау және тарату, сонымен қатар ілеспелі технологияларды дамыту
Бүгінгі таңда SPE секциясының шамамен 80-90 мүщесі бар, және соңғы үш жыл ішінде мүше саны айтарлықтай ұлғаюда

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Dallas Business Journal: Society of Petroleum Engineers related content

↑
*Басқа мағыналар үшін Жаңатұрмыс ауылдық округі деген бетті қараңыз.*
**Жаңатұрмыс ауылдық округі** – Жамбыл облысы Байзақ ауданындағы әкімшілік бірлік.

Әкімшілік құрамы
----------------

Құрамына Көкбастау, Жаңатұрмыс, Жібек жолы, Қайнар, Тегістік, Төрекелді ауылдары және Ақшолақ темір жол бекеті кіреді. Орталығы – Көкбастау ауылы.

Халқы
-----

Тұрғыны 3653 адам (2009).

Табиғаты
--------

Ауыл маңында Қарасу атты көл бар. 1930 жылдары колхоздастыру жұмыс жаппай жүріп жатқан кезде осы жердің халқы отырықшылыққа бейімделіп, егіншілікпен айналыса бастаған тұста ауыл маңынан аталмыш көлді қолмен қазып алады. Жердің түсінне қарай қазған көлдің түбі көрінбей қап-қара болғандықтан Қапрасу деп аталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Жамбыл облысының топномиклық атауларының анықтамалығы


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * к
* т
* ө
Жамбыл облысы Байзақ ауданы ауылдық округтері |
| --- |
|  |
| 

 Бәйтерек •
 Ботамойнақ •
 Бурыл •
 Диқан •
 Жалғызтөбе •
 Жаңатұрмыс •
 Көктал •
 Көптерек •
 Қостөбе •
 Қызыл Жұлдыз •
 Мырзатай •
 Сазтерек •
 Сарыкемер •
 Суханбаев •
 Темірбек •
 Түймекент •
 Үлгілі •
 Ынтымақ
 |

 |
**Жібек жолы** — Жамбыл облысы Байзақ ауданы Жаңатұрмыс ауылдық округінің құрамындағы ауыл.

Тарихы
------

1948-1949 жылдары тауық фермасы болып құрылып, "Құс фабрикасы" деп аталған. Жасанды көл жасалынып, үйрек, қаз, тауық, тағы басқа да құстар өсірілген. Жертөле тамдар соғылып, адамдар сонда тұрған. Кейінірек көше сызылып, жаңа үйлер соғылған. Ауылға негізінен орыс, неміс ұлтының өкілдері қоныстанған.

"Құс фабрикасы" жабылғаннан кейін, "Мал бордақылау" кеңшары ұйымдастырылып қой, шошқа, жылқы, сиыр бордақыланған, ет дайындаумен айналысқан. Мал бордақылау кеңшары 1977 жылы Ленинск ауылына көшіріліп, ауылды Үшбұлақ жүзім кеңшарына қосып жіберген.

Ауыл 1958 жылдан бастап, көрші ауыл аты (қазіргі әскери гарнизон Королевка) - ғалым С.П.Королевтың атымен аталған. 1991 жылы Кеңес үкіметі ыдырағаннан кейін кеңшарлар тарады. Сол уақытта Королевканың жері Жаңатұрмыс ауылдық округінің құрамына енді. 
Королевка ауылы Ұлы Жібек жолының бойында орналасқандықтан, 1997 жылы Жібек жолы аты берілген.

Географиялық орны
-----------------

Аудан орталығы - Сарыкемер ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 11 км-дей жерде.

Халқы
-----

1999 жылы тұрғындар саны 305 адам болса, 2009 жылы 329 адамды құрады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Жамбыл облысының опономикалық атауларының анықтамалығы
2. ↑  2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * к
* т
* ө
Жамбыл облысы Байзақ ауданы елді мекендері |
| --- |
|  |
| 

 Абай •
 Аймантөбе •
 Ақжар •
 Аққия •
 Ақшолақ •
 Ақтөбе •
 Базарбай •
 Байзақ •
 Ботамойнақ •
 Бурыл •
 Диқан (Диқан а.о.) •
 Диқан (Мырзатай а.о.) •
 Жақаш •
 Жаңасаз •
 Жаңатұрмыс •
 Жеңіс •
 Жетібай •
 Жібек Жолы •
 Кеңес •
 Көкбастау •
 Көкөзек •
 Көктал •
 Қайнар •
 Қостөбе •
 Қосы батыр •
 Құмжота •
 Құсақ •
 Қызыл Жұлдыз •
 Мәдімар •
 Мырзатай •
 Сарыбарақ •
 Сарыкемер •
 Сеңкібай •
 Талас •
 Талас ст. •
 Тегістік (Жанатұрмыс а.о.) •
 Тегістік (Темірбек а.о.) •
 Төрекелді •
 Төрткүл •
 Түймекент •
 Үлгілі •
 Үшбұлақ •
 Шахан 
 |

 |
**Эндогендік Процестер** – Жердің ішкі энергиясына, ауырлық күшіне және Жер айналған кезде пайда болатын күштерге байланысты оның қойнауында жүретін геологиялық процестер. Эндогендік процестерге радиоактивті заттардың ыдырауы, әр түрлі химиялық реакциялар және жер қыртысының астындағы массалардың өзгеруі және т.б. жатады. Эндогендік процестер тектоникалық қозғалыстар (жер қыртысының баяу көтерілуі мен төмендеуі, қатпарлану, бедердің ірі элементтерінің пайда болуы, жер сілкіну), вулканизм процестері (магманың көтерілуі, бедердін жанартаулық пішіндерінің құрылуы мен жанартаулардың атқылауы), тау жыныстарының метаморфизмі және пайдалы қазбалар кен орындарының қалыптасуы түрінде көрініс береді. Эндогендік процестер жер бетінің морфоқұрылымына себепші болады және экзогендік процестермен бірге Жер бедерінің қалыптасуына қатысады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ тілі термиңдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: География және геодезия. — Алматы: "Мектеп" баспасы, 2007. — 264 бет. ISBN 9965-36-367-6
2. ↑  Мұнай және газ геологиясы танымдық және кәсіптік-технологиялық терминдерінің түсіндірме сөздігі. Анықтамалық басылым.- Алматы: 2003. ISBN 9965-472-27-0
**Асылбек Сүйіндікұлы**  (т.-ө. ж. б.), Абайдың замандасы, ақынның ғашығы Тоғжанның туған ағасы. Найман тайпасының Қаракерей табынан шыққан би, болыс болған. Абайдан біраз жас үлкен. Ол Абайды аса қадір тұтқан. Өзінің қайын жұрты сыбан Сабырбай ақынның ауылына қонаққа ертіп барған. Сол жылы Абай Қуандық, Сабырбай қызымен танысады. Бұл оқиға Әуезовтің *«Абай жолы»* эпопеясында барынша қанық суреттелген. Асылбек пен Абай екеуара өлеңмен хат жазысып тұрған. Кейіннен ру арасындағы қырғи қабақ жайларға байланысты аралары суып кеткен. Оған Зағипа Әбдіқызының оқиғасы себеп болған. Зағипа өзінің сүйген жігітін менсінбей, басына бостандық сұраған. Абай ояз арқылы қызға еркіндік алып береді. Алайда бұл істің соңы үлкен дауға ұласып, ел арасында іріткі туып, жаугершілікке ұшыратады, біраз адам итжеккенге айдалады. Зағипа құса болып, екі жылдан кейін дүниеден өтеді. Бұл жәйт *«Абай жолы»* эпопеясында Мәкен-Дәрмен арасындағы махаббат желісіне арқау болған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мұхтар Әуезов энциклопедиясы — Алматы, «Атамұра» баспасы, 2011 жыл. ISBN 978-601-282-175-8
Николай Баталов (1926)
**Николай Петрович Баталов** (1899 жылы 24 қарашада Мәскеуде дүниеге келіп, 1937 жылы 10 қарашада дүниеден өткен) – орыс, совет театр- және киноактері.. 

1933 жылы Ресей Федерациясының еңбек сіңірген әртісі атанған.

1910-1915 жылдары III Александр атындағы сауда мектебінде және 1915 жылы өнер драма мектебінде оқиды. 1916-1924 жылы Мәскеу хореография театрының екінші студиясында актер болады. 

1921 жылдың қараша айында МХТ-тың екінші театр актрисасы, әрі әріптесі Ольга Андровскаяға үйленеді. 

1923 жылы Николай Баталов туберкулезбен ауырып, жарты жыл шамасында театрда жұмыс істей алмайды. Алайда 1924 жылы өзінің алғашқы «Аэлита» кинофильміне түседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
**Науру халқы** немесе **наурулықтар** — Тынық мұхитының оңтүстік-батыс бөлігінде орналасқан Науру аралының байырғы тұрғындары. Саны — шамамен 7.000 адам, негізінде Науруда. Лингвистикалық және географиялық белгілері бойынша микронезиялықтарға жатады.

Шығу тегі
---------

XIX ғасырдың соңындағы нурулықтар
Наурулықтар сыртқы келбеті және мәдени жағынан меланезиялық, микронезиялық және полинезиялық ерекшеліктері бар халық ретінде сипатталады. Бұл жайт, сонымен қатар археологиялық қалдықтарының аздығы, еуропалықтардың келуіне дейінгі Науру және Микронезия тарихы бойынша жазба деректердің жоқтығы, бұл халықтың шығу тегін анықтау мәселесі қиындай түсті және шығу тегін түсіндірудің әртүрлілігіне әкелді.

Наурулықтар Науру аралының маңында әдейі немесе кеменің апатқа ұшырауы кесірінен түскен полинезиялық колонистердің ұрпақтары болуы мүмкін деген болжам жасалды. Зерттеулер бойынша Полинезия жағдайында шамамен 50 адамды құрайтын топтың аман қалуына үлкен мүмкіндік бар, бірақ наурулықтар полинезиялықтардың ұрпақтары ретінде жоғарыда келтірілген белгілер бойынша бола алмайды. Молекулярлы-генетикалық зерттеулер бойынша наурулықтар генетикалық өлшемдерімен полинезиялықтардан айқын бөлінеді.

1920-шы жылдары Науруға алғашқы болып меланезиялықтар қоныс аударған, кейін олар біраз уақыттан келген полинезиялықтармен араласыты деген гипотеза алға тартылды. Осындай көзқарастар заманауи қайнарларда да кездеседі. Бұдан басқа, наурулықатар меланезиялықтардың, микронезиялықтардың және полинезиялықтардың араласуы нәтижесінде пайда болған халық ретінде жиі қарастырылады.

Қазіргі ахуалы
--------------

Наурулықтардың түгелге жуығы ағылшын және науру тілдерін жеттік меңгерген, бірақ жас ұрпақ ағылшын тілін жиірек қолданады. Наурулықтардың 70 %-ға жуығы — Науру протестанттық шіркеуінің ізбасарлары, қалғандары — католиктер.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Ethnografie // Nauru: Eine Informationsseite der Deutsch-Nauruischen-Gesellschaft Мұрағатталған 9 мамырдың 2008 жылы.


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * к
* т
* ө
 Микронезия тақырыптарда |
| --- |
|  |
| Жалпы мәлімет | 
Микронезия тарихы  • Микронезия географиясы  • Микронезия геологиясы  • Микронезия климаты  • Микронезия флорасы  • Микронезия фаунасы  • Микронезия мәденитеі  • Микронезия діні  • Микронезия өнері  • Микронезия мейрамдары  • Микронезия транспорты  • Микронезия туризмі  • Микронезия БАҚ-тары  • Микронезия интернеті |
|  |
| Елдер және аумақтар | 
Науру  • Кирибати  • Маршалл аралдары  • Микронезия Федерациялық Штаттары  • Палау  • Гуам (АҚШ)  • Солтүстік Мариана аралдары (АҚШ) |
|  |
| Астаналар және ірі қалалар | 
Ярен  • Оңтүстік Тарава  • Маджуро  • Паликир  • Нгерулмуд  • Хагатна  • Сайпан |
|  |
| Микронезия халықтары | 
Банаба  • Волеаи  • Каролиндықтар  • Кирибати  • Косраэ  • Маршаллдықтар  • Науру  • Палау  • Понапе  • Пулуват  • Сонсоролдықтар  • Трук  • Чаморро  • Яп |
|  |
| Микронезия тілдері | 
Науру тілі  • Косяэ  • Кирибати  • Маршалл тілі  • Понпей-трукс тілдері  • Понпей тілі  • Трук тілі  • Улитий тілі  • Волеаи  • Сонсорол тілі |

 |
Сурет:Орындық.jpg
**Орындық** - күнделікті тұрмыста қолданылатын жиһаз. Оны үстелге отырып, жұмыс жасау үшін қолданады. Ол ағаштан, темірден, пластмассадан жасалады. 

Жиһаздың ең көп таралған және кең таралған түрі, орындықтардың көптеген түрлері, модельдері мен стильдері бар. Жиһаздың барлық басқа бөліктеріне қарағанда орындық сәнге көбірек әсер етуі мүмкін.

Орындықты артқы орындық ретінде ойлап тапқандар ежелгі мысырлықтар сияқты, ең көне боялған және табылған орындықтар біздің дәуірімізге дейінгі үшінші мыңжылдыққа жатады.

Орындықтың негізгі бөліктері: орындық, арқа және аяқтар.

Арқасы бар орындықтарды ойлап тапқан - ежелгі мысырлықтар болып табылады, ең көне салынған және табылған орындықтар б.з.б. үшінші мыңжылдыққа жатады.
**Илифия** – көне мифологияларда босанатын әйелдерге көмек ететін құдай. Негізі, құтқарушы түрінде келеді, бірақ кейде босанатын кезде жау түрінде келді. Оның көмегісіз әйел босана алмайтын. Кейде Илифияны Артемида немесе Гераның атрибуты ретінде қабылдайды, ал кейде оны бөлек құдай деп санайды.

Гесиод бойынша, Илифия – Зевс пен Гераның қызы. Крит нұсқасында, Амниста туған Гераның қызы.

Гомер, бірнеше Илифия болды деп айтады. Бірақ, Гомер мен Пиндар оны жалғыз деп санайды. Ол туралы «Одиссееда» жазылған. Оленнің әнінде, Илифияны Кроннан үлкен, ол тағдыр құдайына ұқсайды және Эроттың анасы деп жазылған.

Мифологиялық сюжеттер
---------------------

Лето құдайы, бірнеше күн туу толғағында жатты. Ал Илифия Гераның көзіне түспей Олимптан әрең келді. Илифия оған Артемида мен Аполлонды тууға көмектесті.

Гераның талабы бойынша, Илифия Эврисфейдің босануын асықтырды және Гераклдың туылуын баяулатты ( тағы, кейбір мифтарда, Алкменаның құлы Илифияны алдап, Гераклдың өмірге келуін тоқтатқан жоқ ).

Аяғы ауыр Мирра ханшайымы дүниежүзілік ағашқа айналғанда, Илифия тамырдағы тесіктен Адонисті алып шығады.

Табынушылық
-----------

Босануды баяулату үшін, Илифия қабырғаларды айқастырып, қолда жұдырық ұстатқызады.

Илифия ғибадатханасы Мегарада болған.

Дереккөздер
-----------
**Александр Сергеевич Крестинин** (19 қыркүйек 1978 жыл, Краснодар, Ресей)— ресейлік футболшы, қорғаушы. 2023 жылдан бері "Бунёдкор" футбол клубының бас жаттықтырушысы.

Карьерасы
---------

Карьерасында Ресейдің көптеген клубтарында және Қазақстан мен Қырғызстаннның бірді-екілі клубтарында ойнаған. 2012 жылы туған қаласындағы "Легион" клубында ойнап, футболшылық карьерасымен қоштасты. Сол жылы-ақ бапкерлікке кірісіп, Қошқар-Атаның "Нефтчи" клубын жаттықтырды. "Нефтчиді" тұңғыш рет Қырғызстан чемпионы атандырды да, осы жетістіктен соң дереу Ұлттық құрамаға шақыртылды. Құраманы да жақсы басқарып, Қырғызстан Ұлттық футбол құрамасы тарихында бірінші рет 2019 жылғы Азия Кубогына жолдама алды. Ал финалдық турнирде құрама 1/8 финалға дейін жетті. 

Осы жетістіктен соң құрама 2018 жылғы сәуір айында ФИФА рейтингінде 70-ші орынға көтерілді. 

2023 жылы құрама бапкерлігінен кетті.

Отбасы
------

Үйленген, екі ұлы бар.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Александр Крестинин: «Результата хотят достичь все»

Сілтемелер
----------

* Профилі
**Алексис Алехандро Санчес Санчес** (исп. Alexis Alejandro Sánchez Sánchez; 19 желтоқсан 1988, Токопилья) — шабуыл шебіндегі чилилық кәсіби ойыншы. Қазіргі таңда "Интернационале" сапында және Чили құрама командасында өнер көрсетеді.

Клубтық мансабы
---------------

### Алексистың жастық шағы

Санчес 1988 жылы желтоқсаның 19-да Чилидың Токопилья қаласында дүниеге келеді. Санчестың әкесі қарапайым балықшы болады. 15 жасында Алекс достарымен футбол ойнап жүргенде, Токопильяның әкімі Санчестың ойынынан тамсанып оған бутсы сыйлайды. Осы сыйлықтан соң Санчес футболмен айналысады. Алексистың ең алғашқы футбол клубы Токопильялық "Арауко" болады. Бұл клубтан соң Санчес "Кобрелоа" клубына ауысады. Алесис 18 жасында "Кобрелоаның" негізгі қрамдағы ең маңызды әрі Оңтүстік Американың бірден-бір ең үздік ойыншысы атанады.

### Барселона

2011 жылы 21 шілде де Барселона футбол клубы Алексисты 26 млн. еуроға алдынғы клубтан сатып алады және сол клубқа бонус ретінде 11 млн. еуро береді. Барселона сапында Санчес 9 нөмерде өнер көрсететін. Алексис Барселона сапындағы ең алғаш ойынын 14 тамыз күні мадриттік Реалға қарсы өткізеді, ал ең алғаш голын 29 тамыз күні "Вильяреал" клубына қарсы ойында 46 минутта соғады. 10-шы желтоқсан күні Алексис мадриттік Реалға ең алғаш голын соғады.

2011 жылы 12-ші ақпан күні Санчес "Барселона" сапында ойнап Чемпиондар Лигасында "Байер" футбол клубына ең алғаш голын соғады.

21-ші сәуір күні Эль-Класикода Алексис Хавидың орнына кіріп, 1 минуттан соң Реалдың қақпасына гол соғады, бірақ ол ойында "Барселона" "Реалдан" (1-2) есебімен жеңіліс табады.

### Арсенал

2014 жылы 10 шілдеде Санчес англиялық арсеналмен 4 жылдық келісім шартқа тұрады. Англияқтар каталондықтардан Алексисты 44 млн. еуроға сатып алады. Санчестың жылдық төлем ақысы 4,5 млн. еуроны құрайды. Алексис Арсенал сапында өзінің ең алғаш голын "Бешикташ" футбол клубына соғады. 2014-15 жылығы маусымда жанкүйерлерден жинаған дауыс бойынша команданың үздік ойыншысы атанды.

### Манчестер Юнайтед

2018 жылы 22 қаңтарда Генрих Мхитарянның орнына "Манчестер Юнайтедке" ауысты.

### Интернационале

2019 жылы 29 тамызда "Интернационалеге" бір жылға жалға беріліп, жетінші нөмірлі жейдені киді.

Ұлттық құрама мансабы
---------------------

Алексис Санчесты ұлттық құрамаға 18 жасында шақырады. Санчес Чилидың жастар құрама сапында Оңтүстік Америка жастар құрама саптары арасындағы чемпионатқа сонымен қатар Әлем чемпионатына жастар сапы атынан қатысады.

Кәсіби саптың атынан Алексис Санчес 2010 жылы ЮАР-да өткен Әлем чемпионатына және 2014 жылы Бразилияда өткен Әлем чемпионатына қатысады.

Жетістіктері
------------

### Командалық

Коло-Коло
* Чили чемпионы **(2)**: Кл. 2006, Ап. 2007

Ривер Плейт
* Аргентина чемпионы: Кл. 2008

Барселона
* Испания чемпионы: 2012/13
* Испания кубогы: 2011/12
* Испания суперкубогы **(2)**: 2011, 2013
* УЕФА суперкубогы: 2011
* Клубтар арасындағы әлем чемпионы: 2011

Арсенал
* Англия кубогы **(2)**: 2014/15, 2016/17
* Англия суперкубогы **(3)**: 2014, 2015, 2017

Чили құрамасы
* Америка кубогының жеңімпазы **(2)**: 2015, 2016

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Алексис Санчес Topforward сайтында
*
**Балықшы ауданы** — 1930-1933 және 1957-1988, 1990-1997 жылдары болған Гурьев округі, Қазақ АКСР, Батыс Қазақстан, Гурьев (кейіннен Атырау) облыстарының әкімшілік бөлінісі.

Тарихы
------

Орталығы Гурьев қаласында орналасқан **Гурьев ауданы** 1930 жылы 22 қыркүйекте Есбол, Новобогат және Жаманқала аудандарын біріктіру арқылы Қазақ АКСР-інің Гурьев округінің құрамында құрылды.

1930 жылдың желтоқсанынан бастап аудан Қазақ АКСР тікелей бағынды, ал 1932 жылы ақпанда Батыс Қазақстан облысына өтті. 1933 жылдың 1 шілдесінен бастап - Гурьев округінің құрамында болды.

1933 жылы 31 тамызда Гурьев ауданы таратылды. Оның аумағының бір бөлігі қалпына келтірілген Есбол ауданына берілді, ал қалған бөлігі Гурьев округтік бағыныстағы қаласына қарасты аумақты құрады.

1957 жылы 30 қазанда Гурьев облысының құрамында Гурьев ауданы қалпына келтірілді. Гурьев қаласы орталығы болып, құрамына Бақсай ауданының Сорочинка, Редут, Алға, Талғайран, Манаш ауылдық кеңестері мен Гурьев қалалық кеңесіне қарасты Дамба, Кеңөзек, Қайыршақты, Плотовин ауылдық және Балықшы кенттік кеңестері енді.

1959 жылы ауданда Балықшы кенті мен 6 ауылдық кеңес (Алға, Дамба, Кеңөзек, Плотовин, Редут, Талғайран) болды.

1961 жылы 25 сәуірде Гурьев ауданы **Балықшы ауданы** болып өзгертілді, ал оның орталығы Балықшы кентіне көшірілді.

1963 жылы 2 қаңтарда Балықшы ауданы таратылып, 1964 жылы 31 желтоқсанда қалпына келтірілді.

1986 жылы ауданда 5 ауылдық кеңес (Атырау, Дамба, Кеңөзек, Плотовин, Придорожный) және 2 кент (Балықшы, Жұмыскер) болған.

1988 жылы шілдеде Балықшы ауданы қайта таратылып, 1990 жылдың тамызында қалпына келтірілді.

1997 жылы 21 мамырда Балықшы ауданы таратылып, оның аумағы Атырау қалалық әкімшілігінің қарамағына өтті.

Халқы
-----

| 1959 | 1970 | 1979 |
| --- | --- | --- |
|  28328 | ▲41374 | ▼37825 |

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстанның әкімшілік-аумақтық бөлінісі туралы анықтама (1920 ж. тамыз - 1936 ж. желтоқсан) / Базанова Ф. Н. —  Алматы: Қазақ КСР ІІМ мұрағат басқармасы, 1959. — 1500 таралым.
2. ↑  КСРО Жоғарғы Кеңесінің тізімдемелері. № 19 (1054), 1961 г.
3. ↑  Қазақ КСР. 1986 жылғы 1 қаңтарға әкімшілік-аумақтық бөлінісі
4. ↑  Атырау (Гурьев) облысының әкімшілік-аумақтық бөліну тарихы туралы анықтамалық (1920—2000 ж.) Мұрағатталған 17 сәуірдің 2021 жылы.
5. ↑  Ресей империясы, КСРО халық санақтары
**Генри Гудзон (Хадсон)** (ағылш. *Henry Hudson*; 12 қыркүйек 1570 жыл - 1611 жыл) — ағылшын саяхатшысы. Оның нақты туған жылы белгісіз, бірақ кейбір деректерге сүйене ол 1570 жылдың 12 қыркүйегінде Лондонда дүниеге келген. Шамамен 1611 жылы кеме апатында Канада жерінде дүние салған.

Саяхат
------

Гудзон алғашында «Мәскеу сауда компаниясымен» келісім жасасып, 1607 жылы 1 мамырда Англия жағалауынан шығады да, 13 маусымда Гренландияның Солтүстік жағалауында – 70 градус солтүстік ендікте болады. Американың солтүстік жағалауын өте ауыр жағдайда зерттейді. Оның ашқан жері кейін Гудзон бұғазы, Гудзон шығанағы деп аталды. Екінші рет жүзуіне ол Шпицберген аралына келіп, одан әрі Азияға өте алмай Англия жағалауына қайтып оралады. Енді Ағылшын көпестері Гудзонға қаражат бермеді, оның Солтүстік-Батыс, жолын ашам деген сөзіне сенбеді. 1609 жылы Голландиядан шыққан Гудзон кемесі Шпицберген, Жаңа Жер аралдарында болып, ол жерді зерттеді. Одан әрі солтүстік құрлықты жағалай жүзіп, Қытайға бармақ болды. Бірақ ол кезде, кейін Беринг ашқан, Азия мен Америка арасындағы бұғаз дүние жұзілік география ғылымына әлі белгісіз болатын. Оны суық Қар теңізі шығысқа өткізбеді. Гудзон Солтұстік Америка жағалауын 40 13 – қа дейін барып зерттеді. Ол Жаңа Амстердам қаласының іргесін қалады. Бұл қала кейін Нью-Йорк деп аталды. Гудзон кейінірек Гренландия, Солтүстік Америка жағалауын мұқият зерттеп картаға түсірді. Сөйтіп жүргенде әуелден Гудзонға қарсы болған матростар оны баласымен, жақын жолдастарымен ашық теңізге тастап кетеді. Содан, 1612 жылы ағылшын көпестері Солтүстік-батыс кеме жолын ашуға экспедиция ұйымдастырып, Гудзонды іздеді. Ағылшындар Солтүстік-батыс кеме жолын табуға тағы экспедиция жіберді. Бірақ экспедиция ол жолды таба алмады, тек солтүстік жағалауды зерттеп қайтты. Олар 70, 75 40′ солтүстік ендіке дейін зерттеді.

Генри Гудзонның 4-ші экспедициясы

Бүлік
-----

1611 жылдың көктемінде жолы мұздан босаған соң оның ойы өз зерттеуін жаңарту болатын. Бірақ кеме мүшелері үйлеріне оралуды талап еткен. Содан 8 адам өз үйлеріне жол жүріп кетеді сонымен қатар 7 адамды кемеден түсіріп кетеді оның ішінде Гудзон және оның ұлы да бар. Оларға ешқандай су,тамақ қалдырмайды. Одан соң Генри Гудзон туралы еш хабар жоқ.

Генри Гудзонның соңғы саяхаты
*Басқа мағыналар үшін Қызылқақ деген бетті қараңыз.*
**Қызылқақ** – Ертіс алабындағы тұзды көл.

Географиялық орны
-----------------

Семей тауларының батысында, Абай облысы Семей қалалық әкімдігіне қарасты аумақта. Үшаша ауылының оңтүстік-шығысында 34 км жерде орналасқан. Теңіз деңгейінен 215 м биіктікте жатыр. Солтүстігінде Сазқұдық, Тереңқұдық, солтүстік-шығысында Қарабастұз, шығысында Шұға көлдері, солтүстік-батысында Тектұрмас шоқысы, оңтүстігінде Кемпір таулары бар.

Аумағы
------

Аумағы 3,1 км2, ұзындығы 2,5 км, ені 1 км, жағалау бойының ұзындығы 7,8 км, су жиналатын алабы 184 км2. Көктемгі еріген қар және жер асты суларымен толысады. Жазда көлдің көлемі 2 есеге дейін кішірейіп, тартылады. Қуаңшылық жылдары алабы түгелдей тартылып сор батпаққа айналады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
**Алехандро Сабелья** (ис. *Alejandro Javier Sabella*, 5 қараша 1954, Буэнос-Айрес, Аргентина) — аргентиналық футболшы, бапкер.

Карьерасы
---------

### Футболшылық

"Ривер Плейт" футбол клубының түлегі. Жастар клубында да, негізгі клубында да бірнеше жыл өнер көрсетіп, 1978 жылы "Шеффильд Юнайтедке" ауысты. Бірақ Англияда жүріп ешқанда титулға қол жеткізе алмады. 1989 жылға дейін Бразилияның "Гремио", Мексиканың "Ирапуато" секілді клубтарында ойнап, карьерасын 35 жасында аяқтады. 

Құрама сапында тек 1983 жылы ғана ойнады. 

### Бапкерлік

2009 жылдан бастап қана өз алдына жаттықтырушы бола бастады. 2009 жылы наурыз айында "Эстудиантестің" тізгінін ұстап, сол жылы-ақ "Крузейроны" 2:1 есебімен ұтып, Либертадорес кубогын ұтып алды. Бұл "Эстудиантестің" 38 жылдан бергі аталмыш турнирдегі бірінші жеңісі еді. Одан бөлек "Эстудиантес" Аргентина чемпионы атанды.

2011 жылы Либертадорес кубогіндегі сәтсіздіктерден соң Сабелья "Эстудиантестен" кетті..

Сол жылы 29 шілдеде Аргентина құрамасына бапкер болып келді. 2014 жылғы әлем чемпионатында оның жаттықтыруымен құрама 1990 жылдан бері бірінші рет финалға шықты. Бірақ Германиядан 0:1 есебімен ұтылып қалды.

Жетістіктері
------------

### Футболшы ретінде

* Аргентина чемпионы (5): 1975-М, 1975-Н, 1977-М, 1982-Н, 1983-Н

### Бапкер ретінде

* Либертадорес (1): 2009
* Аргентина чемпионы (1): 2010 (Апертура)
* Әлемнің күміс жүлдегері: 2014

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Сабелья «Эстудиантестен» кетті, *Спорт-Экспресс* (3 ақпан 2011). Тексерілді 3 ақпанның 2011.

Сілтемелер
----------

* Лидс Юнайтед сайтындағы биографиясы
**Жедел холецистит** - өт қабының жедел қабынуы. Ұл балаларда қыздарға қарағанда жиірек кездеседі.

Этиологиясы
-----------

Қоздырғыштары — ішек таяқшасы, стафилококктар, стрептококктар т.б.

Жіктелуі
--------

1. Катаральды.
2. Флегманозды.
3. Деструктивті

Формалары бар.

Клиникасы
---------

Ауру жедел басталады, әсіресе түнде оң қабырға астында толғақ тәрізді ауырсынуддың, субфебрильді температураның пайда болуымен сипатталады. Ауырсыну кейде бірнеше сағатқа созылады. Оң жаққа жатқанда ауырсыну күшейеді. Лоқсу, құсу болуы мүмкін. Интоксикация белгілері анық: тері түсі боз, шырышты және тері қабаты құрғақ, басы ауырады, тәбетә төмен, іш қатадауы болады, тахикардия, кей науқастарда естен танулар, менингеальды симптомдар, сарғаюлар болуы мүмкін. Пальпацияда алдыңғы іштің бұлшықеттерінің тартылуы байқалады. Ортнер, Мерфи, Щеткин-Блюмберг симптомдары оң. ЖҚА-де- нейтрофильді лейкоцитоз, ЭТЖ-ның жоғарылауы.

Емі
---

Тыныштық жағдай

  

1. Антибиотиктер-ампиокс, цепорин, цефамезин т.б.

  

2. Спазмолитиктер және ауырсынуды басатын дәрілер.

  

3. Инфузионды терапия.

  

4. Антиферментті препарат-контрикал.
Ұлт-азаттық көтерілістер
------------------------

XVIII-XX ғасырларда қазақ даласында Ресей отаршылдарына қарсы бірнеше ірі-ірі ұлт-азаттық қозғалыстары болды. Қазақ халқының тәуелсіздік пен дербес даму жолындағы күресінің негізгі кезеңдері:

* Сырым Датұлының басқаруымен отаршылдыққа қарсы қозғалыс (1783–1797);
* Исатай Тайманұлы мен Махамбет Өтемісұлының ұлт-азаттық қозғалысы (1836–1838);
* Кеңесары Қасымұлының ұлт-азаттық көтерілісі (1837–1847);
* Жанқожа Нұрмұхамедұлының көтерілісі (1856–1857);
* Есет Көтібарұлының қозғалысы (1868–1869);
* Адай көтерілісі (1870–1873).

Аталған қозғалыстардың барлығы отарлық езгі мен қанауды жоюға бағытталды. Мұның ішінде, Ресейдің және көрші мемлекеттердің саясатына, Қазақстанның ішкі өміріне тигізген әсерімен, ұзаққа созылуы және ауқымдылығымен ерекшеленетін өз халқының тәуелсіздігі мен еркіндігі үшін күрескен Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық көтеріліс, қазақ елінің тарихында маңызы зор, ең көрнекті оқиға болып табылады. Ұлт-азаттық қозғалыс көсемдері қазақ халқының жадында ұлт батырлары ретінде қалды.

Кейінірек, қазақ халқының ұлт-азаттық көтерілісінің түкпірінде саяси және ұлттық ой-санасының өсуіне ықпал ететін автономия алу ниеті тұрды. XIX ғасырдың аяғы мен XX ғасырдың басында қазақтың интеллектуалды және саяси зиялы қауымының әлемдік аренаға шығуы қоғамдық өмірде қозғалыс тудырып, Алаш партиясы мен «Алашорда» қазақ автономиясын дүниеге әкелді.

Дереккөздер
-----------

АЛАШТЫҢ АРДАҒЫ:(елтанымдық және тілтанымдық жинақ).
Құрастырған Е.Е.Тілешов, Г.П.Әріпбек. Астана:"Руханият", 2010ж - 264 бет.
ISBN 978-601-80133-1-7
**Дегелең**  – Сарыарқаның солтүстік-шығысындағы ұсақ шоқылы тау.

Географиялық орны
-----------------

Абай облысы аумағында орналасқан. Абсолюттік биіктігі 1084 м. Дөңгелене келген тауды Ұзынбұлақ өзені екіге бөледі. Таудың солтүстік бөлігі (Үлкен Дегелең) солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 15 км-ге созылып жатыр, ені 10 км. Таудың екінші бөлігі – Кіші Дегелең қатарласа созылған, ені 5 км. Екі бөлігі де кезеңдермен (Қалыбай асуы), белдермен бөлінген үшкіл шоқылардан тұрады. Дегелең Еуразия құрлығының кіндік ортасында орналасқан. Оны білдіретін граниттен қашалған пирамида тұрғызылған. Оның кіші нұсқасы Дегелеңнен 100 км оңтүстікте жатқан Жидебай қыстауындағы Абай мұражайы алдындағы дөңгелек тасқа орнатылған.

Жер бедері
----------

Беткейлері сайлармен тілімденген. Тау етегі мен тауаралық аңғарларды қорымтас пен элювийлі-делювийлі ысырынды шөгінділер басып жатыр. Таудан көптеген бұлақтар басталады. Бұлақтардың қосылуынан пайда болған Ұзынбұлақ өзені шығысқа, Қарабұлақ өзені солтүстікке қарай ағады.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Тау, негізінен, төменгі және орта девонның жыныстарынан түзілген.

Өсімдігі
--------

Таудың қызыл қоңыр топырағы мен тау етегінің қиыршықтасты қызыл қоңыр және ашық қызыл қоңыр топырағында дегелең, бөрте жусан, қылқан селеу, бетеге, көде, тобылғы, қараған, т.б. бұталар мен әр түрлі шөптер өседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Айбын. Энциклопедия. / Бас редакторы Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. ISBN 9965-893-73-Х
**Симон Иванович Чиковани** (груз. სიმონ ჩიქოვანი; 9 қаңтар 1903, Наескао селосы, Кутаиси губерниясы, Ресей империясы - 24 сәуір 1966, Тбилиси; КСРО) - грузин кеңес ақыны, І-ші дәрежелі Сталиндік сыйлығының иегері (1941). 1941 жылдан КПСС мүшесі. Дворян отбасысында туған. Кутаиси реалдық училищесін бітірді (1922). Тбилиси университетінің философия факультетінде оқыды. 1925-27 жылдары "Солшыл" топта болды. Грузия Жазушылар одағын (1944-51) басқарды, "Мнатоби" журналының редакторы (1954-60) болды. Шығармалары 1924 жылдан жарияланды.

Шығармалары
-----------

"Кура жағасындағы толғаныстар" (1925), "Жеңіс"(1942),"Давид Гурамишвили туралы жыр"(1942-46,КСРО Мемлекеттік сыйлығы,1947) жинақтарында,"Севан үстіндегі нұр","Одердің арғы жағындағы гүлдер"(1952-53),"Гянджин дәптері","Аджардағы күз" циклдерінде Чиковани халықтар достығын , интернационалдық ынтымақты жырлады. Чиковани грузин классиктері және қазіргі заманғы ақын - жазушылар туралы сын, зерттеу еңбектерін жазды. Орыс, украин ақын - жазушыларыының көптеген шығармаларын грузин тіліне аударды. Ол 3- сайлау КСРО Жоғары Кеңесінің депутаты.

Сыйлықтары
----------

Ленин орденімен және басқа орден, медальдармен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет энциклопедиясы, 1978 жыл, Алматы,12 том, 136 бет
*Басқа мағыналар үшін Мұқыр деген бетті қараңыз.*
**Мұқыр** – Ертіс алабындағы өзен.

Географиялық орны
-----------------

Абай облысы Жаңасемей ауданы жерімен ағады.

Бастауы
-------

Бастауын Семейтау тауының шығысындағы бұлақтардан алып, Мұқыр ауылы тұсында Ертіс өзеніне құяды.

Гидрологиясы
------------

Ұзындығы 81 км, су жиналатын алабы 1350 км2. Ірі саласы – Ұзынбұлақ. Аңғары кең, арнасы тік жарлы. Жер асты, жауын-шашын суларымен толығады. Жаздың ыстық айларында өзен суы қарасуларға бөлініп қалады. Суы мал суаруға пайдаланылады. Алабы – жайылым.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. – 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
**Темірбек ауылдық округі** – Жамбыл облысы Байзақ ауданындағы әкімшілік бірлік.

Әкімшілік құрамы
----------------

Құрамына Сарыбарақ, Тегістік, Шахан ауылдары кіреді. Орталығы – Тегістік ауылы. Облыс әкімінің 18.01.1994 жылғы №8 қаулысымен жаңадан Темірбек ауылдық округі болып құрылған.

Халқының саны (2009, 2021)| Елді мекен | 2009 | 2021 | 2021 2009-ға пайызбен | Ерлер 2009 | Ерлер 2021 | 2021 2009-ға пайызбен | Әйелдер 2009 | Әйелдер 2021 | 2021 2009-ға пайызбен |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Сарыбарақ ауылы | 581 | ▼481 | 82,8 | 293 | ▼250 | 85,3 | 288 | ▼231 | 80,2 |
| Тегістік ауылы | 738 | ▼698 | 94,6 | 391 | ▼361 | 92,3 | 347 | ▼337 | 97,1 |
| Шахан ауылы | 794 | ▼511 | 64,4 | 421 | ▼271 | 64,4 | 373 | ▼240 | 64,3 |
| **Жалпы саны** | 2113 | ▼1690 | 80 | 1105 | ▼882 | 79,8 | 1008 | ▼808 | 80,2 |

Ауыл маңы
---------

**Темірбек** деген кісінің (Байзақ датқаның ұрпағы) ұйытқы болуымен осы ауылдың маңынан ағып жатқан өзенге бөгет салып, ауылға каналдар тартып, су апарады. Халықты отырықшылыққа үйретіп, егіншілікке бастамашы болған Темірбектің құрметіне аталмыш бөгетті де осылай атаған.

Сондай-ақ **Ақтоған** және **Қарабөгет** деп аталатын бөгеттер бар. "Қарабөгет" - жергілікті халық ауыл маңынан ағып жатқан өзенге қара топырақтан бөгет тұрғызып егіс-алқаптарын сурау мақсатында пайдаланған. Бөгетті қара топырақтан салғандықтан халық оны "Қарабөгет" деп атаған.

"Ақмола" - Талас өзенінің бойында мола (ақ саз балшыққа мал сүті мен ешкінің жүнін қосып иленген).

"Тегістік" - жері отырықшылыққа лайықты, суармалы, ашық алаңқай, әрі тегістеу жер болғандықтан аталған жер.

"Көделі" - жайылым аты. Көделі жайылымның солай аталуының себебі, онда басқа жерлерде кездеспейтін көде деген шөп өседі. Қазақ халқының атам заманнан орнығып, өмір сүріп жатқан жеріне осы ата мекеніндегі өзен, көл, тау, қырат секілді жер бедеріне қарай ат қою дәстүрі кең етек алғаны тарихтан белгілі. Міне, сол кездегі тұрғындар ата дәстүрінен ауытқымай осы жердің атауын көде шөбімен байланыстырып Көделі деп атаған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл. ISBN 5-89800-123-9, X том
2. ↑  2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары
3. ↑  Жамбыл облысының топономикалық атауларының анықтамалығы


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * к
* т
* ө
Жамбыл облысы Байзақ ауданы ауылдық округтері |
| --- |
|  |
| 

 Бәйтерек •
 Ботамойнақ •
 Бурыл •
 Диқан •
 Жалғызтөбе •
 Жаңатұрмыс •
 Көктал •
 Көптерек •
 Қостөбе •
 Қызыл Жұлдыз •
 Мырзатай •
 Сазтерек •
 Сарыкемер •
 Суханбаев •
 Темірбек •
 Түймекент •
 Үлгілі •
 Ынтымақ
 |

 |