recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
***Ішек дисбактериозы*** - деп ішектегі қалыпты микрофлораның құрамының өзгерісін айтады. Ол әртүрлі қолайсыз жағдайларда организмнің әлсіреуінде немесе антибиотиктерді бақылаусыз және ретсіз көп қолданғанда дамиды. Осы кезде тоқ ішекте ашу, шіру процесстері күшейіп, перистальтикасы жоғарылайды, іш өту болады, К витаминінің түзілуі нашарлайды. Ішек дисбактериозын емдеу үшін И.И.Мечников сүт қышқылының бактерияларын ұсынған. Бұл бактериялар адамның ішегіне бейімделіп, өсіп-өніп, басқа бактериялардың өсуін тежейді. Сүт қышқылы айран, сүт, қымыз т.с.с. тағамдарда болады.
Бауыр организмде ішкі ортаның тұрақтылығын сақтап тұруға бағытталған көптеген өте маңызды қызметтер атқарады.
Бауыр аурулары жиі қабынумен (гепатит), бауыр жасушаларында зат алмасудың бірінші бұзылыстары нәтижесінде дамитын дистрофиялармен (гепатоздар), осылардың нәтижесінде бауырда дөнекер тіннің көптеп өсуімен (цирроз), өспе өсуімен, өт өндірілу мен өттің ішекке шығарылуьгның бұзылыстарымен көрінеді. 

Бауырдың өзіндік бүліністерінің себепкер ықпалдары болып табылатын факторлар:

1. бактериялар мен вирустар (вирустық гепатиттер А, В, С, Д, Е энтеровирустар, туберкулез, мерез, іш сүзегі ж. б. қоздырғыштары);

2. қарапайым жануарлар мен құрттар (амеба, лямблийлер, эхинококтар, аскарида т. б.);

3. экзогендік, эндогендік улы өнімдер, дәрі-дәрмектер (сынап, фосфор, сулфаниламидтер, антибиотиктер, алкогөл, тіннің ыдырау өнімдері ж. б.).

4. өт жолдарының қабынуынан, тас байлануынан т. б. жағдайлардан дамитын өттің іркіліп қалуы;

5. аллергиялық серпілістер (вакцина, емдік сары су, тағамдық немесе дәрілік аллергендер организмге енгенде);

6. тағамдық факторлар (нәруыздық, витаминдік ашығулар, тым майлы тағам ж. б.);

7. өспелер (гепатома);

8. физикалық әсерлер (иондағыш сәулелер, жарақат ж. б.)

  

**Сарғыштық** (*icterus*) — өт нілдерінің жиналуынан терінің, шырышты қабықтардың, көз ағының сарғыш түске боялуымен көрінетін синдром.

Даму жолдарына қарай сарғыштықтың үш түрін бөледі:

1. Бауырлық — бауыр жасушаларының бірінші бүлінулерінен өт өндірілуі мен оның ішекке шығарылуының бұзылуынан, өт ұзақ мерзімде бауырда жиналып қалуынан немесе өт түзілуге қажетті ферменттердің гендік ақаулары болуы нәтижелерінде дамиды;

2. Механикалық немесе бауыр асты сарғыштық — жалпы өт өзегінің ішінен бітеліп немесе сыртынан қысылып қалғанында дамиды;

3. Гемолиздік немесе бауыр үсті сарғыштық — эритроциттердің артық ыдырауынан өт нілдерінң түзілуі көбейуден дамиды.
**Облыстық радио-телевизия орталығы**, радиотелехабар бағдарламаларын, телевизиялық бейнелер түзуге, оқиға өтіп жатқан жерден ретрансляция жасауға және тікелей хабар
беруге арналған. 1958 ж. пайдалануға берілді. Ауд.
З00 м2 және 80 м22 студиясы, көру залы, телевизия
мен радионың аппаратстудия кешендері, кино
өндірісі, энергетика және арнаулы жарық өндірістік-шаруашылық цехтары бар. ПТС-ті , *«Мәскеу»* телевиз. аппаратурасын, *«Электрон-2 М»*
аппаратында видеомагнитофондық жазбаны,
тех. бөлмелерін қайта кұру телевизиянын одан әрі
дамуына себін тигізді. 1984 ж. *«Перспектива»*
ПТС-ЦТ, *«Лотос»* сияқты 3-буынның түрлі түсті
телевизиялық аппараттары, *«Кадр-ЗП»* бейне магнитофоны орнатыдды, студия павильондарында
жарық приборлары мен акустикалық плиталар
ауыстырылды. Казіргі замаңғы моно-стерео хабар
аппаратурасы пайдаланылады. Радио-телевизия
орталығыныңтех. мүмкіндіктері Қарағанды 
Еңбек Қызыл Ту орденін тапсыруға арналған салтанатгы жиналысты (1984) түсті бейнемен тікелей
көрсетуге жағдай туғызды. 2000 жылдан техникалық аппарат қайта кұрылып, цифрлыр хабар
беруге көшірілді. *«Раnаsоnіс»* фирмасының АСБ-
5А (2004) жаңа жабдықтары алынды. 2005 ж. НLЕ
желілік емес монтаждық жеті стансасы, *«АIR»*
аппараты құрастырылды. 2003 ж. Қазақ телекоммуникация кызметі Карағанды филиалының
*«КАТЕЛКО»* спутник байланыс жүйесі РРЛ пайдалануға берілді. Спутниктік жүйе көмегімен
*«Қазақстан»* РТРК» АҚ Қарағанды филиалының
бейнесигналы облыс бойынша бір көлемінде
таратылды, республиканың кез келген телевизия
жүйесінің арнайы тілшілері бағдарламалар қабылдап, жібере алады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5

*Бұл жаңа мақаланың бастамасы. Бұл мақаланы толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесуіңізді сұраймыз.*
**Теріскен** – Қызылорда облысы Жаңақорған ауданындағы тұзды көл. Орынбор-Ташкент темір жолы бойында Жаңақорған кентінің оңтүстігінде орналасқан.

Құрамы
------

Суы тұзды, құрамында калий, магний, натрий және хлор, т.б. элемент иондары кездеседі. Сондықтан көлдің табанындағы батпақтың емдік қасиеті мол. Теріскеннің шипалы балшығы мен тұзды суы негізінде 1918 жылы Жаңақорған шипажайы ашылды. 2-дүниежүзілік соғыс жылдарында мұнда әскери госпиталь орналасып, мыңнан аса жаралы жауынгерлер емделген. Батпағы мен тұзды суы сүйек, буын, остеохондроз, жүйке жүйелерінің ауруларын, әйелдердің жыныс ауруларын, бедеулік індеттерін, простатит, басқа да ауруларға шипа.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
**Теріскенеспе** – Шалқартеңіз алабындағы өзен.

Географиялық орны
-----------------

Ұлытау облысы Ұлытау және Ақтөбе облысы Шалқар аудандары жерімен ағады. Ұзындығы 115 км, су жиналатын алабы 4170 км2.

Бастауы
-------

Бастауын Ұлытау ауданындағы Жыландытөбе тауының батыс етегіндегі бұлақтардан алып, Еспе сорына сіңіп кетеді.

Гидрологиясы
------------

Ірі салалары - Қарасу, Ақсай, Тереңсай, Еспесай. Аңғары - сазды жазық дала. Қар, жауын-шашын суынан толысады. Көктемде тасиды, жазда иірім қарасуларға бөлінеді. Жауын-шашын тапшы жылдары арнасы кеуіп қалады. Жылдың орташа су шығыны секундына 0,66 м3. Суымен мал суарылады. Алқабы мал жайылымы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5
**Игорь Вишневский** – телережиссер. Бакин театр училищесін бітірген .

Еңбек жолын Семей қалалық пионерлер үйінде драма үйірмесі мен пединституттын студенттер театрына жетекшіліктен бастаған (1955 жылы). Ұйымдастырушылық қабілетінің молдығы мен білімділігінің тереңдігі нәтижесінде студенттер театрына 1966 жылы "Халық театры" атағы берілді. Семей қаласындағы Абай атындағы театрда қоюшы-режиссер болып істеген. 1980 жылы Семей телестудиясындағы театр студиясына жетекшілік жасаған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Телевизиясы. Энциклопедия. Алматы: "ҚазАқпарат" 2009, 1-т: 640 бет, ISBN №978-601-03-0070-5
**Игорь Владимирович Сергеев** (өзб. *Igor Vladimirovich Sergeyev*; 30 сәуір 1993, Ташкент) — өзбекстандық футболшы, "Тобыл" клубы мен Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасының шабуылшысы.

Карьерасы
---------

### Клубтық

2011 жылы карьерасын туған клубы "Пахтакорда" бастады. Ұзамай жастығына қарамастан клуб жетекшісіне айналды. 2015 жылғы маусым қорытындысында 24 гол соғып, чемпионаттың үздік мергені атанды.

2016 жылы шілдеде Қытайдың "Бейжің Гоань" клубына жалға берілді. Бірақ ол жақтағы карьерасы сәтсіз болды, жыл соңында дейін 14 кездесуде алаңға шығып, бір гол ғана соқты. 

2017 желтоқсанда "Әл-Зарфа" клубына ауысты. 

2018 жылы жазда "Пахтакорға" оралды. 

2021 жылдың ақпан айында Қазастанның 5-дүркін чемпионы "Ақтөбе" клубына ауысты.

2021 жылғы жазда "Тобылға" ауысты. 22 шілдеде еурокубоктардағы тұңғыш ойынын өткізді. УЕФА Конференциялары лигасының екінші іріктеу кезеңінде сырт алаңда "Хайдукпен" ойынның 57 минутында алаңға шықты. Бір аптадан кейін қарымта ойында екі гол соғып "Тобылдың" жеңісіне үлес қосты (4:1).

### Халықаралық

2013 жылы 10 қыркүйекте Иорданияға қарсы ойында ұлттық құрама сапында тұңғыш рет алаңға шықты. 2015 жылы Аустралияда өткен Азия кубогына қатысып, үш кездесуде бір гол соқты.

Жетістіктері
------------

### Командалық

* Өзбекстан чемпионы (4): 2012, 2014, 2015, 2019
* Өзбекстан чемпионатының қола жүлдегері: 2011
* Өзбекстан кубогы (2): 2011, 2019

### Жеке

* Өзбекстан чемпионатының үздік мергені: 2015
* Жастар арасындағы Азия кубогының үздік мергені: 2012

Дереккөздер
-----------

1. ↑

Сілтемелер
----------

* Профилі

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  Осы үлгіні қарау   Тематикалық сайттар | 
FootballDatabase.eu · FootballFacts.ru · National-Football-Teams.com · Soccerway · Transfermarkt · worldfootball.net |

 |
**И́горь Ио́сифович Класс** (туғ. 26 қараша 1939) —кеңес пен ресей театр және киноның актері, театр режиссері.

Биография
---------

Игорь Класс 26 қарашада 1939 жылы туған.Ол Рижский теңіз училищесің штурман бөлімің бітірді, кеме жұмыскері болып қызмет еткен.Кейін Ленинград театр музыка мен кинематографияның институтың актер мен режиссер факульттерің бітірді.Игорь Тобольский драма театрында актер болды, ал 1967 жылы Абаканский драма театрында режиссер-қоюшы болып жұмыс істеген.

Шеберханадағы әріптестері
-------------------------

Вахтанг Кикабидзе
Георгий Мартиросян
Василий Лановой
Дмитрий Муляр
Юлианна Михневич
Константин Шелестун
Юрий Соломин
Альберт Филозов
Олег Борисов
Михаил Светин

Фильмографиясы
--------------

1965 — Заговор послов — Феликс Эдмундович Дзержинский.

1966 — В 26-го не стрелять — Брехт.

1967 — Взорванный ад.

1969 — Дорога домой.

1969 — Яблоки сорок первого года.

1970 — Был месяц май — Авдиев.

1970 — Спорт, спорт, спорт — Иван Грозный.

1971 — Могила льва.

1971 — Остров сокровищ — Бен Ганн.
**"Ақтөбе" энциклопедиясы** (тұңғыш ғылыми- тариха анықтама) - Ақтөбе өңірінің тарихи-танымдық, мәдени- әлеуметтік, шаруашылық- эконимикалық тұтас келбетін тұжырымдап баяндауға тырысудың облыстағы тұңғыш мысалы.

  

Ел тәуелсіздігінің он жылдығына арналып өткізілетін елдік шаралардың аясында облыстың кешегі және бүгінгі жарқын беттерін жан-жақты көрсететіндей дербес анықтама-жинақ шығарудың қажеттігі туды. Кітапта өңірдің жер-су, елді мекендерін, табиғи қазба байлықтарын, олардың сипаттарын, облыс экономикасында елеулі маңызы бар өндіріс, шаруашылық орындарын, оқу-ағарту, мәдени салалар жүйелерін, мүмкіндігінше, толық қамту қарастырылды.Бұл энциклопедияда тек Ақтөбе өңірінің географиясы, тарихы, экономикасы ғана емес осы жерде дүниеге келіп, осы жер үшін еңбек сіңірген көптеген тұлғалар туралы да жазылған.

Алғаш 2001 жылы ЖШС баспаханасында шықты. Одан кейін 2002 жылы тағы да жаңартылып шығарылған болатын. Бас редакторы - *М. Қ. Тәжібаев*. Бұл энциклопедия қазақ және орыс тілінде де жарық көрді.
Энциклопедия 748 беттен тұратын, көлемді энциклопедия. Бұл энциклопедияда Ақтөбе облысының тарихы, экономикасы, географиясы толық қамтылған. Энциклопедияның шығуына өз үлесін қосып, белсенді атсалысқан авторлардың саны - 180.

**"Ақтөбе" энциклопедиясының** салалық редакциялары
---------------------------------------------------

* "Ақтөбе қаласы" редакциясы. Жетекшісі - *Е.Н. Сағындықов* - Ақтөбе қаласының әкімі.
* "Демография редакциясы. Жетекшісі - *Д.А.Мұқаев* - облыстық статистика және талдау басқармасының бастығы.
* "Қызыл кітап" редакциясы. Жетекшісі - *С. Ә. Айпейісова* -Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе университетінің проректоры, биология ғылымдарының кандидаты, доцент.
* "Әдебиет. Мәдениет. Өнер" редакциясы. Жетекшісі- *И.М.Асқар*-журналист
* "Тарих" редакциясы
* "Халық ағарту ісі"
* "Әскери" редакциясы
* "Сән-сәулет" редакциясы
* "Қоршаған орта" редакциясы.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Ақтөбе энциклопедиясы
Кінəз Игорь. И. Билибин 1929
**Игорь Святославич** (1150 – 1202) – Новгород-Северск кінəздігінің (1178 жылдан), Чернигов кінəздігінің (1199 жылдан) билеушісі, Святослав Ольговичтің ұлы. 12 ғасырда Киев Русінде билікке таласқан соғыстарға қатысып, қыпшақтарды өзіне көмекке шақырды. 1185 жылы қыпшақтарға қарсы өзі ұйымдастырған жорықта жеңіліп, тұтқынға түсті. Бұл оқиға "*Игорь жасағы туралы жырдың*" сюжетіне негіз болды.[1]

Тағы қараңыз
------------

* Игорь жасағы туралы жыр

Сілтемелер
----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IV том
**Кербела** қаласы (Ирак) – Ирактағы Кербела провинциясының астанасы 
.

Халық саны 572 300 адам (2003 жылғы халық санағы бойынша). Шеиттер қаланы Мекке, Медина, Иерусалим және Эн-Наджафадан кейінгі қасиетті қала деп санайды. Себебі 680 жылы Кербела шайқасы кезінде Язид ибн Муавиидің жауынгерлері имам Хусейнді өлтірген болатын. Қалада Ирактыңтанымал ақыны Мұхаммед Физула туған.

Кербела - Ирактың Бағдад қаласынан солтүстік- батысқа қарай 100 ша- қырым қашықтықта орналасқан қала.
Кербела провинциясының астанасы. Шииттер Кербеланы Мекке, Медине, Иерусалим және Наджафтан кейінгі қасиетті қала деп санайды.
Себебі 680 жылы Кербела шайқасы кезінде Язид ибн
Муавийдің жауынгерлері имам Хусейнді өлтірген болатын. Қалада Ирактың танымал ақыны Мұхаммед Физула туған.
Хусейн Ибн Әли өмір сүрген дәуірде бүл жерді сонымен бірге Хадириях, Найнава және Шатхи ул-Фурат деп те атаған.

Қала Кербела шайқасы өткен орын ретінде жақсы танымал.
Бұл қала исламдағы шииттермен байланысқан діни уағыздар мен құлшылық қылудың орталығы.
Қала мен оның мазарын мұсылман билеушілері кеңейтіп отырғанымен, алайда көп мәрте орын алған әскери шабуылдардың салдарынан қала да, мазар да көп зардап шеккен.
Қалада болатын шииттердің үлкен мейрамы бейбіт түрде өтеді. Бұл кезде орын алуы мүмкін қақтығыстарды болдырмау үшін мыңдаған әскер мен тәртіп сақшылары тәртіпті қадағалауға жұмылдырылады.

Ең алғаш салынеан мешітті Аббасидтер әулетінің халифы Әл-Мутаваккил 850 жылы қиратқан. Бірақ мешіт 979 жылы қайта тұрғызылды.
Кербела шайқасы Ислам күнтізбесі бойынша мухаррам айының 10-шы күні (қазанның 10-ы,
680 жыл) қазіргі кездегі Ирактағы Кербела қаласы тұрған жерде орын алған.

Қала екі бөліктен тұрады: біріншісі - діни орталық болып табылатын Ескі Кербела, екіншісі - тұрғын үйлер, медреселер және мемлекеттік мекемелер орналасқан Жаңа Кербела.
Саддам Хусейннің режимі
тұсында орын алған шииттердің көтерілісі қатыгездікпен басып-жанышталған кезде қалаға орасан нұқсан келтірілді және осы қақтығыс салдарынан көптеген адам қаза тапты.
Хусейннің қабірі - көптеген шиит мұсылмандары тәу етіп келетін орын. Әсіресе жыл сайын атап өтілетін Кербела шайқасының орын алеан күні, яәни Ашура күнінде адам көп жиналады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
*Басқа мағыналар үшін Керегетас деген бетті қараңыз.*
**Керегетас** – Сауыр жотасының оңтүстік-батыс сілемдері Жүрек және Шағаноба тауларының аралығындағы асу.

Географиялық орны
-----------------

Қазақстан (Шығыс Қазақстан облысы Зайсан ауданы) мен Қытай шекарасы аралығында орналасқан.

Жер бедері
----------

Абсолюттік биіктігі 2011 м. Асу орта палеозойлық құмтастардан, алевролиттерден, конгломераттардан, базальт құрамды жыныстардан түзілген. Орталық белдеуі орманды, ал ең жоғары шегінде альпілік шалғынды жазықпен ұласады. мамыр – қараша айларында салт атты адам өте алады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. – 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
**Игорь Леонидович Численко** ( 4 қаңтар 1939, Мәскеу - 22 қыркүйек 1994 ж. Мәскеу) - кеңестік футболшы, допты хоккейші, доп шабуылшысы. КСРО еңбек сіңірген спорт шебері (1991).

Өмірбаяны
---------

Мәскеудің « Торпедо » және Мәскеу ФМС жастар командасының түлегі. Алғашқы жаттықтырушысы — Акимов Анатолий Михайлович. 

«Динамо» (Мәскеу) (1957-1970), «Динамо» (Целиноград) (1971, жаттықтырушы) командаларында ойнады. 

1959 және 1963 жылдары КСРО чемпионы. 1967 жылы КСРО Кубогының иегері. 

1964 жылғы Еуропа кубогының финалисті. 1962, 1966 жылдардағы әлем чемпионаттарына қатысқан.

Дереккөздер
-----------

1. ↑

Жетістіктері
------------

* **КСРО чемпионы** : 1959, 1963 ж
* 1964 жылғы Еуропа чемпионатының финалисті.

Сілтемелер
----------

* Профилі
**Колпинг Арена** Швейцариялық Цюрих қаласындағы арена. Көбінесе шайбалы хоккейден мачтар үшін қолданылады және *Клотен Флайерз* командасының үй аренасы болып табылады. 2008 жылға дейін *Шлюфвег* (нем. *Schluefweg*) деп аталған, бірақ сосын демеушілік шарты артынан Колпинг Арена атауына ауыстырылды. Осы атаумен ол жеті жыл бойы аталынды. Колпинг Аренаның сыйымдылығ 7561 адам және 1997 жылы салынған. 2009 жылы шайбалы хоккейден әлем чемпионатының мачтары өткізілген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  
*Merk, Martin* Schluefweg heisst neu Kolping Arena ((нем.)).  hockeyfans.ch (August 2008-08-04). Тексерілді, 13 тамыз 2008.
2. ↑

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Ресми сайты Мұрағатталған 20 сәуірдің 2009 жылы.
Игорь Олегович Шахнович
**Игорь Олегович Шахнович** — 1960 жылы 5 сәуірде РКФСР Приморск өлкесі Уссурийск қаласында туған. 

Ұлты - Орыс.

Әкесі - Шахнович Олег Соломонович, зейнеткер, әскери
адам болған. Анасы - Шахнович Лилия Михайловна, зейнеткер, әскери адам болған.

С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің
журналистика факультетін бітірген (1981), журналист.
Қазақстан Журналистер академиясының академигі .
«Попсик, бургелер және Иван Обалдуй туралы» ертегінің
авторы (2001).

1981 жылдан - «Маңғышлақ Оттары» газетінің тілшісі. 1984 жылдан - электр дәнекерлеуші , құрастырушы. 1986 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1989
жылдан - «Ленинская смена» газетінің бөлім меңгерушісі. 1998 жылдан - «НТК» ақпараттық бағдарламасының директоры. 2001 жылдан - «Экспресс К» газетінің бас редакторы.

2004 жылдан бері - «Мегаполис» газетінің бас редакторы.
Қазақстан журналистерінің конгресінің атқарушы комитетінің, ҚР Президенті жанындағы БАҚ жөніндегі кеңестің мүшесі.

Әскери атағы - аға лейтенант.

Діни көзқарасы - агностик.

Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Қазақстан болады!»

Хоббиі - табиғат, тарихи ескерткіштер.

Сүйіп оқитын әдебиеті - Э. Хемингуэй, Э.-М. Ремарк.

Үйленген. Жұбайы - Шахнович Наталья Михайловна Ұлдары - Олег, Александр; қыздары - Лариса, Мария.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Республикасында кімнің кім екені - 2011 жыл. Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 ІSВN 978-601-278-473-2
**Кергіш**[1] - кесте тігуге қолданылатын жабдық. Оны ағаштан, темірден, қамыстан жасайды.

Көлемі
------

Кергіштің көлемі әр түрлі болады. Ол жасайтын жұмыстың көлеміне байланысты. Ең үлкен көлемі 100х60 см-ден көп аспауы қажет, себебі кестелегенде қолдың ортасына жетпей қалады да кішкене кергішке қайта керіп кестелеуге тура келеді. Сондықтан істейтін іске қарай кергіштің көлемі дұрыс таңдалуы қажет: 30х30 см, 30х40 см, 40х50 см, 50х50 см, 50х60 см, 60х100 см. 
  

Кергіш 3х3 см кепкен білеу ағаштан жасалады. Көлемі үлкейген сайын білеу ағаштың қалыңдығы да өзгеріп отырады. Дөңгелек түрін талдан, қамыстан иіп жасайды.
  

Кергіштердің көмегімен материалдың беті тегіс керіліп кестелеу жұмысы жеңілдейді. Кестенің көптеген түрлері дөңгелек немес төртбұрышты кергіштерде орындалады. Бұдан басқа да кергіштердің еденге қойылатын, үстелге орнатып қоятын түрлері де болады. Мұндай кергіштер қарапайым кергіштерге қарағанда адамға екі қолымен бірдей жұмыс істеу мүмкіндігін туғызады.

Түрлері
-------

* Қарапайым дөңгелек кергіштер.

Дөңгелек түрін талдан, қамыстан иіп немесе екі тұйықталған ағаш, пластмасса шеңберден жасайды. Әдетте мұндай кергіштерді шағын жабдықтарды кестелеген кезде пайдаланады. Кейде материал жылжып кетпес үшін ішкі шеңберді айналдыра мақта таспамен (лента) орап қояды.

* Бұрандалы кергіштер

Қарапайым қос ағаш немесе пластмасса шеңберлі кергіштен гөрі жылжымалы бұрандалы кергіштер материалды жылжытпай жақсы ұстайды. Сыртқы шеңбердегі бұранда матаның қалыңдығына байланысты матаның керіліп тұруын реттейді. Мата ішкі шеңберге жабылып үстінен сыртқы шеңбер кигізіліп қатты керілген кезде бұранданың көмегімен бекітіледі.

* Төртбұрышты кергіштер.

Шаршы кергішті 4 тал ағаштан, қамыстан түйіскен ұштарын шегелеп, темірден қиысқан ұштарын дәнекерлеп ұстатып жасайды.
Материал жоғарғы және төменгі біліктерге оларға қағылған ызба баулардың көмегімен керіледі. Біліктердің көмегімен материалдардың ұзындықтарына байланысты реттеп керуге болады. Материалдың екі қабырғасы кергіштің жанындағы орнатылған жарыспалы екі ағаш біліктің арасына бекітіледі.
  

Кергіштердің шағын, ықшам түрі де, үлкен түрі де кестешілердің ыңғайына қарай жасалып пайдаланылады.
  

Материал кергішке барынша шерттіре керілуі керек, әйтпесе кесте бүріліп түседі.

Тағы қараңыз
------------

* Кестелеу (өрнек салу)
* Кесте өнері
* Инемен тігілетін тігістер

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мұхамеджанұлы З. Қазақтың кесте өнері. Танымдық-көпшілік басылым. "Алматыкітап баспасы" ЖШС, 2008 - 144 бет, суретті.ISBN 978-601-01-0297-2
**Чжан Цзыи** — Қытай актрисасы. 

1979 жылы 9 ақпанда Бейжіңде дүниеге келген. 11 жасында Чжан Бейжің би академиясына жазылады. 15 жасында Қытайдағы танымал Орталық драма академиясына түседі. 

1999 жылы 19 жасында әлемге әйгілі режиссер Чжан Имоудың «Үйге апаратын жол» фильміне түсуге шақырылады. 2000 жылы бұл фильм Берлин кинофестивалінде *«Күміс аю» сыйлығы*на лайық деп танылып, актрисаны Қытайға танымал етеді. Сол жылы Энг Лидің «Жасырынып келе жатқан жолбарыс, тасада күтіп отырған айдаһар» фильміне түсіп, әлемге танымал бола бастайды. Чжанның америка киносымен бірге алғашқы жұмысы «Час пик 3» фильмі еді. 2006 жылы 59-Канон кинофестивалінде қазылар алқасының мүшесі болған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Чжан Цзыи  (орыс.)

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Чжан Цзыи ресми сайты
**Аққанат** , калла (лат. *Calla*) – шаяноттар тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік туысы. Солтүстік жарты шардың қоңыржай және субтропиктік аймақтарында (Қазақстанда да) өсетін 1 түрі – батпақ аққанат (С. palustrіs) бар. Осы түрді Солтүстік Қазақстандағы Қамысты көлінің жағасынан 1958 ж. алғаш рет С.Арыстанғалиев жинаған. Оның биіктігі 10 – 35 см. Тамыр сабағы жуан, бөлшектенген, жатаған. Жапырақтары ұзын сағақты, пішіні жүрек тәрізді (ұзындығы 16, ені 11 см). Көктемнің басында аппақ жабынмен жабылған гүлшоғыры, кейін қызыл жемісі бар, жеке гүлдегі бірігіп өскен тығыз, қысқа жемістер тобы алыстан көз тартады. А-тың жемісі негізінен су құстары арқылы таралады. Улы өсімдік. Оңтүстік Африкада өсетін зантедесхия (Zantedeschіa) деген туыстың кейбір түрлерін «калла» деген атпен оранжереялар мен жылыжайларда қолдан өсіреді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Энциклопедиясы
**Колпаковский атындағы көше** Көшеге орыс армиясының генералы - Герасим Алексеевич Колпаковскийдің есімі (Алматы қаласы мәслихаты мен Алматы қаласы әкімінің 20.06.2000 №618 қаулысы) берілген. Колпаковский
Герасим Алексеевич (1819-1896) Харьковта дүниеге келген. Ол 1867-1882 жылдары Жетісу, сосын
Далалық өлкенің губернаторы болған. Көше Жетісу ауданында орналасқан. Грибоедов көшесінен басталып, Жетісу көшесіне дейін со-
зылып жатыр. Есенов, Нүсіпбеков, Бәйішов, Жангелдин көшелерін қиып өтеді. Бұрынғы атаулары:
Новосельская; Д.Бедный; Степная; Георгиөвская көшелері. Көшенің ұзындығы - 800 метр.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алматы көшелері. Анықтамалық энциклопедия. – Алматы: "ИП Волошин" баспасы, 2009. ISBN 978-601-7157-18-0
**Аққар мұнай кен орны** – Маңғыстау облысы Ақтау қаласынан солттүстік-шығысқа қарай 58 км жерде орналасқан. Кен орны 1986–88 жылдары барланып, 1989 жылы ашылды.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Ортаңғы триас кезеңінің тау жыныстарындағы күмбездің өлшемдері 3050 изогипс контуры бойынша 1,5×1,2 км, амплитудасы 60 м-дей. Коллекторлары аралас карбонатты, кеуектігі 10 – 17%, өткізгіштігі 1 – 47,7 мД. Мұнай иірімдері қабаты – күмбезді, біртұтас шомбал, тектоникалық қалқаланған, литологиялық шектелген.

Тығыздығы, құрнамы
------------------

Мұнайға қаныққандығы 59 – 78%, мұнайға қаныққан қабат қалыңдығы 2,6-19,2 м. Мұнайдың тығыздығы 0,847 – 0,887 г/см3, күкірт мөлшері 0,1%, парафин 19,1%-ға, асфальтендер 19,4%-ға, силикагел шайырлары 7,6%-дан 22,7%-ға жетеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Маңғыстау энциклопедиясы, 4том
2. ↑  Қазақстанның мұнай энциклопедиясы. 2 томдық - Алматы: "Мұнайшы" Қоғамдық қоры, 2005. ISBN 9965-9765-1-1
**Мұхаммед Элайджа** (шын есімі Элайджа Пул) (Muhammad Elijah, Elijah Poole) (7 қазан 1897 жыл, Сандерсвилль, Джорджия штаты, АҚШ — 25 ақпан 1975 жыл, Чикаго, Иллинойс штаты) — афроамерикандық сепаратист, Ислам халқы сектасының басшысы. [1].

Жарты пайдаға жұмыс істейтін шаруаның, бұрынғы құлдың ұлы болған, 1923 жылы Детройтке қоныс аударады. Ислам ұлтының сектасына қосылып, Чикагода оның екінші шіркеуін ашады. 1934 жылы сектаның негізін қалаушы Уолес Д.Фард жоғалып кеткеннен кейін, қозғалысты басқарады. 

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде әскери борышты өтеуден қашуды қолдағаны үшін қамауға алынды, бірақ соғыс аяқталғаннан кейін Қара мұсылмандар ағайынын құруды жалғастырды. Оның афроамерикандықтарды Алла таңдаған халық, ерекше халық деп жариялап, оны үздіксіз бөліп алуды насихаттауы топтағы танымал шәкірті Малкольм Икспен қарым-қатынасты үзуге әкеп соқты. 

Соңғы жылдары Элайджа көзқарасын жеңілдетті.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Britanica настольная энциоклопедия.Том І «АСТ-Астрель» Москва, 2006. ISBN 978-5-17-08532-4 (T.1) (ACT), ISBN 978-5-271-1512-0 (T.1) (Aстрель)
*Басқа мағыналар үшін Өлеңті деген бетті қараңыз.*
**Өлеңті** – Жайық алабындағы өзен.

Географиялық орны
-----------------

Батыс Қазақстан облысының Сырым және Ақжайық аудандары жерімен ағады. Ұзындығы 211 км. Су жинайтын алабының аумағы 4,1 мың км2.

Бастауы
-------

Бастауын Орал алды үстіртінің оңтүстігіндегі бұлақтардан алып, Ақжайық ауданындағы Тұздыкөл көліне сәл жетпей (10 – 15 км) Жыланды ауылы маңында жерге сіңіп кетеді.

Гидрологиясы
------------

Аңғары жоғарғы ағысында тар, орта және төменгі бөлігінде 200 м-ге кеңейеді. Қар, жауын-шашын суларымен толығады. Наурыз, сәуір айларында тасып, жазда шағын қарасуларға бөлініп қалады. Жылдық орташа су ағымы 3,06 м3/с. Өлеңтіге бірнеше кішігірім өзендер құяды. Ең үлкені – Шідерті өзені. Өзенге Қособа ауылы тұсында көлемі 172 мың м3 және сағасында көлемі 2480 мың м3 болатын бөген салынған. Одан суару жүйесі тартылған. Суымен жайылым мен шабындық, егістік суарылады. Өзенде қарабалық, табан, шортан, алабұға, т.б. балықтар бар.
**Жұбаныш Аралбайұлы Аралбаев** (26. 11. 1920 жылы туған, Қарақалпақстан, Шымбай ауданы — 1990, Алматы қаласы ) — тіл білімі маманы, филология ғылымдарының кандидаты (1949), доцент. 

Қарақалпақ мемлекеттік мұғалімдер институтын (1937), Шымбайдағы педагогикалық институтты (1945) бітірген. 1937-1938 жылы мектепте мұғалімі. 1938-1939 жылы Шымбайдағы педагогикалық училищеде оқытушы. 1939—1940 ж. Кеңес Әскері қатарында қызмет етеді. 1940-1942 ж. Шымбай педагогикалық училищесінде мұғалімі, оқу бөлімі меңгерушісі. 1943-1945 жылдары. Қарақалпақ мұғалімдер институтының филология факультетінде аға оқытушы, декан. 1945-1961 ж. ҚазМҰУ-дың аспиранты, осы университетте оқытушы, қазақ және жалпы тіл білімі кафедрасының меңгерушісі болды. *1961 жылдан бастап өмірінің ақырына дейін А. Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институтында экспериментальды фонетика бөлімінің меңгерушісі болып істеді. Академик І.Кеңесбаевтың жетекшілігімен "Қазіргі қарақалпақ тілінің фонетикалық жүйесі" деген тақырыпта кандидаттық диссертация қорғады. Қазақ және қарақалпақ тілдерінің фонетикасы жайлы 100-ге тарта мақалалар және екі-үш монографияның авторы.*

Шығармалары:
------------

* Фонетическая система каракалпакского языка. АКД. А. 1949;
* Учебник каракалпакского языка для русской школы (5—6кл.). Нукус, 1954;
* Фонетика казахского языка. А. 1969;
* Программа no истории и диалектологии. А. 1970;
* Вокализм казахского языка. А. 1970;
* Вопросы казахской фонетики и фонологии. А. 1971 (авт. бірі);
* Қазақ фонетикасы бойынша этюдтер. А. 1988.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ тілі. Энциклопедия. Алматы: Қазақстан Республикасы Білім, мәдениет және денсаулық сақтау министрлігі, Қазақстан даму институты, 1998 жыл, 509 бет. ISBN 5-7667-2616-3
Бірі жасы үлкен, бірі жас екі ер адам тым жақын достық әрі сыйластық қарым-қатынаста болады. Бірімен-бірі туыстай араласып, бірінің жоғын бірі түгендеп, жан аямас достық қалыпта жүреді. Мұндай кісілер бірін-бірі "өкіл күйеу" деп атайды. Бірақ бұлар кәдімгі күйеу емес, атауы ғана солай болғанмен достықтан да, туыстықтан да жақын көңілдес болады. Мұны екі ұлт өкілі немесе құрбы адамдар арасындағы "тамырлық" қатынаспен шатастыруға болмайды. Бұлардың айырмашылығы адамдардың жас ерекшелігімен ажыратылады.

Дереккөздер
-----------

Қазақтың салт-дәстүрлері мен әдет-ғұрыптары (Қазақ мәдениетінің суретпен безендірілген энциклопедиялары) "Атамұра",-Алматы.
**Чжан Пэнчунь** – Қытай драматургі, театр режиссері және елші. .

1948 жылы қабылданған *жалпыға ортақ Адам құқықтары декларациясы*ның жасалуында маңызды рөл атқарған. 
1892 жылы Тяньцзинде дүниеге келген. 1910-1916 жылдары АҚШ-тағы Кларк университетінде оқыған. 
1915 жылы «The New Order Cometh»(«Приходит новый порядок») және «TheIntruder «(«Незваныйгость») атты екi пьеса жазған. 

1916 жылы Тяньцзинге оралған ол студенттер театрына басшы болып, ең мықты театрлардың қатарына қосады. Қытай театрына реализмді әкелген. 

1919-1922 жылдары АҚШ-та болып, 1922 жылы *Колумбия университеті*нде докторлық атақ алады. Қытайдағы Нанькай университетінде дәріс берген. 

1930 жылы опера жұлдызы Мэй Ланьфанға аудармашы болып КСРО-ға барған.

1937 жылы жапон басқаншылығы кезінде туған қаласынан қашуға мәжбүр болады. 

Түркияда және Чилиде Қытай Республикасының елшісі болып қызмет атқарады. 

1952 жылы денсаулығының нашарлауына байланысты қызметтен кетеді. 

1957 жылы АҚШ-та қайтыс болған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
**Мұхаммед-Мақсұт Хамидоллаұлы Бекметов** - (1883, бұрынғы Семей облысы Қарқаралы уезі - 9.2.1912, Орынбор қаласы) - қоғам қайраткері, публицист.

Қарқаралы мен Омбыда білім алған. Елін азаттыққа шақырған іс-әрекеті үшін 1906 жылы тұтқындалып, Қазан қаласына жер аударылады. 
Осы кезден өмірінің соңына дейін бақылауда болады. 1909 жылы Санкт-Петербургте шығатын "Речь" газетінде Семей түрмесінде азап шеккен Ахмет Байтұрсынұлына бостандық берілуін талап еткен мақаласы басылады. Сол жылы Қазан қаласында "Қазақ өлеңдері" атты жинағы жарық көрген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010.ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
**Зиг-заг машина** – тігіс кезінде қисық сызықты жолақты тудыратын, қабулары бір-біріне бұрыш жасай орналасқан. Мұндай машинамен жасалған тігіс өте әдемі шығады. жіптері тізбектеле өріліп, тігістері ер-ер түсетін тігін машинасы. Шілтер тоқу,тұс киіз жасау және тігін өндірісімен голантерия т.б.өнеркәсіп салаларында материалдар шетін ұштастырып қабу және сыру үшін қолданылады. Сондай-ақ аяқ киім, әсіресе мәсі тігуде кең өріс алған. Соңғы кездерде бұл машина Алматы тоқыма фирмасы мен «тұс киіз» фабрикасында қолданылып отыр. Мұның астыңғы, үстінгі тігісі біркелкі түседі. Зиг-заг машинасы кәдімгі тігін машинасы тәрізді, тек көлденең және тік орналасқан инелермен жабдықталған. Машинаның жылдамдығы 1 минутына 5000 қабу. Ені 10мм-ге дейін.Иненің реті мен горизанталь бағыттардың өзгеруі әсерінен және матаның орын өзгеруінен зигзаг образды жолақтар алуға болады.

Дереккөздер
-----------

Қазақ совет энцеклопедиясы
Абат-Байтақ қорымы
Абат-Байтақ қорымындағы құлпытастар
**Абат-Байтақ** — зират, Батыс Қазақстандағы діни-жерлеу кешені. Сонымен қатар, Қазақстанның Ақтөбе облысы, Қобда ауданының Талдысай аулынан 12 шақырым жерде орналасқан тап осы зират аумағындағы кесене.

Сипаттамасы
-----------

Зират сәулетті – жоспарлық және көркем өнер шешімімен ерекшеленетін әртүрлі мемориалдық құрылыстардан тұрады. Зираттың ортасында 9,52×9,8 м көлемді, екі бөліктен тұратын 11 – қырлы дағыра мен конустық күмбезді Абат – Байтақ кесенесі орналасқан. Кесене күйдірілген кірпіштен салынған. Ішкі қаланған қабаттарда қаттама кірпіш қолданылған. Кесенеге жақын жерде XVIII ғасырда Абат – Байтақ кесенесіне ұқсас шитті күйдірілмеген кірпіштен салынған басқа кесене орналасқан. Халық арасында оны «Қыз моласы» немесе «Әулие Қыз» деп атайды.

Кесенеден батысқа қарай қашаулы стелалы тастармен өрнектелген, XVIII-XX ғасырларға салынған 200 құлпытастар орналасқан. Құлпытастар композияциялық және сәндік шешімдердің әр түрлілігімен ерекшеленеді. Осы ретте 1848 жылы салынған құлпытас қашау шеберлігімен таң қалдырады. Кейбір көлемді – сәндік элементтер ағашты ою әдісімен жасалған.1893 жылы әйгілі құмдауыт блоктерінен ойып салынған құлпытас сирек кездесетін түрге жатады. Абат – Байтақ ескерткішінде қазақ тілінде арабша графикалық құлпытас жазуы мен тамға ойып жазылған.

Зерттеу мен қорғау
------------------

Абат – Байтақ кесенесі туралы алғаш рет XVIII ғасырда подпоручия және инженер Ригельман айтқан болатын. Оның деректерінде және тарихшы П.И.Рычковтың деректерінде кесене «Байтан» деп аталынған. Толық түрде ескерткіш Я.Я.Полферовтың Орынбор ғылыми архивті комиссиясының мүшелерімен және ғалым Жозеф Кастаньемен суреттелген.

Кейінгі уақытта ескерткіш біржола қиратылып, ғылыми зерттеулер үшін мәнгі жоғалған қайіпте болды. Тек 1980 жылдарының бас жағында Қазақстанның Мәдениет Министрінің экспедициясы аясында археолог Серік Әжіғалиев іс жүзінде оны қайтадан ашты.

1982 жылы зират мемлекеттік маңызы бар тарих пен мәдениет ескерткіштерінің қатарына енгізілді және мемлекет оны өз қорғауына алды.

Зерттеулерден кейін Абат – Байтақ кесенесін қайта жаңғырту жұмыстары басталды. Ол үшін «Мәдени мұра» бағдарламасы бойынша мемлекеттік бюджеттен 30 миллион теңге және кірпіштерді күйдіру пешін салу үшін жергілікті бюджеттен 3,5 миллион теңге бөлінді. 
Кесенені толық қалау үшін ұсталарға 32 мың кірпіш тағайындау қажет болды.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеуҚазақстан Ақтөбе облысындағы республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері |
| --- |
|  |
| Ақтөбеде | 
Теміржолшылар мәдениет үйі • Кеңес Одағының Батыры ұшқыш-космонавт В.И. Пацаевтың мүсіні • Кеңес Одағы Батыры Әлия Молдағұлованың ескерткіші |
|  |
| Байғанин ауданында | 
Дауымшар мазары • Қарасақал мазары • Сүндет күмбезі • Асанқожа қорымы |
|  |
| Шалқар ауданында | 
Тоқпан күмбезі |
|  |
| Қобда ауданында | 
Абат-Байтақ қорымы |

 |
**Лаң**. «Лаң салу», «лаң шығару» сияқты тіркестерде жиі қолданылады. Кейде сөйлем ішінде жеке тұрып та тиісті мағынасын бере алады. Түсіндірме сөздікте — қырсықты, әлек, бүлік мағыналарын ұғындыратындығы көрсетілген. «...Мәсен мен Шегірдің лаңы ғой, амал бар ма?» (Сейфуллин).
Бұл тұлғалас сөз басқа да түркі тілдерінде ұшырасады. Мысалы, ноғай тілінде: лаңка — 1. Жанжал; 2. арсыздық; 3. тентектік тәрізді үш түрлі мағына меншіктенеді. Әрине, бұларды «лаң» сөзінің алғашқы мағынасы деп қарау қиын. Ал башқұрт тілінде: ылаң — ұран, дауыстап шақыру мағыналарын беретіндігі көрсетіліп, «әскери ескі сөз» деген белгі соғылған. Осы соңғы мағына кейін келе кеңейе түсіп, бүлік, әлек сияқты ұғымдарды да беретін болған демекпіз.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Бес жүз бес сөз.— Алматы: Рауан, 1994 жыл. ISBN 5-625-02459-6
**Абан ибн Абд әл-Хамид әл-Лахиқи, Әр-Ракаши** деп те аталады (араб. ﺍﺑﺎﻥ ﺍﺑﻦ ﻋﺒﺪ ﺍﻟﺤﻤﻴﺪ اللاﺣﻛﻲ‎; парс. ابان لاحقی‎.) — Бағдадтағы Бармакидтер сотында парсы ақыны.

Ол араб өлеңдерінде Үнді және Парсы тектес танымал оқиғаларды жазды. Көзі тірісінде манихейлікке күдіктенген.

Өмірбаяны
---------

Парсы отбасында Басрада дүниеге келген, бастапқыда Фасадан шыққан. Оның ата-бабасы Лахиқ ибн Уфайр Бану Ракаш тайпасының хадис пен Маул таратушысы болған.

Ол математика, грамматика, риторика, әдебиет, мәдениет және басқа ғылымдарды оқыды. Оның жерлесі Джахиз оны байланыста болған Басрадағы зиялы қауымнан ерекшелейтін оның сараңдығын жоғары бағалады. Бұл байланыстар мен бақталастықтар бидғатшыл көзқарастар мен манихейлікке айыптаулар тудыруы мүмкін.

Шамамен 792 жылы әл-Лахиқи Басрадан Бағдатқа көшті. Бағдадта ол белгісіз провинциялық ақын әдебиетті қолдаған Бармакидтер әулетінің сот ақыны болды. Ол белгілі бір Ахмад ибн Сайяр Джурджаниді Бармакидтер сотында ақындардың ресми төрешісі ретінде алмастырды.

Ол Панегириктерді Бармакидтерге (Яхья, Фадль және Джафар) және Һарун әр-Рашидке жазды. Кейбір өлеңдерде ол Аббасидтерді Алидтердің шағымдарына қарсы қорғады. Оның кезінде әдеттегідей, ол памфлетті басқа араб ақындарымен алмастырды. Әбу Нувасқа қарсы сатиралар жазып, оны еретик деп атады.

Мысалы, оның отбасының көптеген мүшелері, ұлы Хамдан да танымал ақындар болған.

Дереккөздер
-----------


1. ↑  Абан Әл-Лахиқи (ағылшын)
2. ↑  Ислам үстелінің анықтамалығы-бет 1 Э. Дж. Ван Донзел (E. J. Van Donzel)- 1994 "Абд әл-Хамид Әл-Лахиқи (Әл-Ракаши): Бағдадтағы араб ақыны; ақыл. шамамен 815. Ол Бармакидтердің сот ақыны болған, Аббасид халифасы Һарун әр-Рашидтің құрметіне панегириктер жазған және үнді және парсы тектес танымал әңгімелер жазған".
3. ↑  Аббасидтер кезеңіндегі дін, Білім және ғылым-бет 499 М. Дж. Л. Янг, Дж. Д. Латам, Р. б. Сержант-1991 "бұл үшін абан Б.С. Абд әл-Хамид Әл-Лахики (132-200/750-815) болды, ол оны Яхья Б. Халид әл - Бармакль ұсынған 14000 өлеңде айтқан. Өкінішке орай, әбу Бәкір Мұхаммед ибн Яхия әл-Сулидің "Китаб әл-Авракта"сақталған жетпіс алты өлеңін қоспағанда, бұл нұсқа жоғалды. Бұл қызықты жұмысқа келесі жолдар тән: Хада кітабу кадхибин ва-михнах Ва-хва"
4. ↑  Azarnoosh, Azartash and Pak, Nacim, «Abān b. ʿAbd al-Ḥamīd al-Lāḥiqī», in: Encyclopaedia Islamica, Editors-in-Chief: Wilferd Madelung and, Farhad Daftary.
5. ↑  Walter Bruno Henning — Selected Papers: — Volume 1 — Page 543 1977.
6. ↑  Arabic Literature to the End of the Umayyad Period — Page 490 A. F. L. Beeston, T. M. Johnstone, R. B. Serjeant — 1983.
7. ↑  ABĀN B. ʿABD-AL-ḤAMĪD / I. Abbas // Encyclopædia Iranica : (ағылшын). — 1985. — Vol. I, Fasc. 1. — P. 58-59. — (Жаңартылған: Шілде 13, 2011).
**Абат-Байтақ көшесі** - Мұзтау көшесінен басталып, А.Байтұрсынов көшесінде аяқталады. С.Мұхамеджанов, Ш.Бейсекова көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 657,3 м.

  

Абат-Байтақ - XIV ғасырдың соны мен XV ғасырдың бас кезінде салынған сәұлет өнері ескерткіші. Ақтөбе облысы, Қобда ауданы Талдысай кенті маңында орналасқан. Абат-Байтақ кесенесі орналасқан қорым мемлекеттің қорғауына алынған.

Бұрынғы атауы Проектный көшесі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Астана көшелері /Құрастырушы: Е. Тілешев, О. Сүлейменов. Алматы: 2008. ISBN 9965-32-642-8



|  |  |
| --- | --- |
| 
П:
 | Қазақша Уикипедияда***«Астана»*** порталы бар |

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы Мұрағатталған 16 қаңтардың 2013 жылы.  (қаз.) (ағыл.) (орыс.)
**Бейнеубай Құлшарұлы** 1864 жылы Маңғыстауда, Бейнеу құдығы басында туып, 1941 жылы Иран елінде қайтыс болған. 

Бейнеу құдығын кезінде Бекет-Атамен тұстас, пікірлес болған қараш Қарақұл қазғанын, Атаның Бейнеудегі жерасты мешітін де осы Қарақұлдың өзі бас болып балалары салысқанын үлкендер айтып кеткен. Қарақұл Бейнеубайдың үшінші атасы. 

Бейнеубайдың үш баласы – Іңірбай, Әлпейіс, Арқарбай да ата жолын қуып, құдықшылықты кәсіп етті. Олардың Үстірт дөңіндегі, Түркменстан жеріндегі қазған құдықтарын ел әлі күнге дейін пайдаланып келеді. Бейнеубайдың ортаншы ұлы Әлпейіс 1940 жылы колхоз малын суару үшін құдық аршып жатқан кезінде, құдық түбіне басмашылардың қыл-қыбыр, қи тастап, көзін бітеп кетуінен жиналған улы газ кеудесін қауып, қаза тапқан.
Бейнеубай Үстірт үстінде, Маңғыстаудың ойы мен қазіргі Атырау, Ақтөбе облыстары аумағында да көптеген құдықтар қазған, жерасты суларының ағысын дәл таба білетін дала инженері атанған адам. Бұл кісінің осындай қасиеттері жөнінде кезінде Ғ. Айдаров, С. Шалабаев, Е. Өмірбаев сияқты жерлес ғалымдарымыз да зерттеп, еңбектерінде жазып кетті. Маңғыстау құдықтары жөнінде бертінде марқұм Серібол Қондыбаев та этнографиялық зерттеу еңбектер жазып қалдырды.
Әбіш ағамыздың «Шыңырау» повесі 1980 жылы жазушы Г. Бельгердің аудармасымен неміс тіліне аударылды. Осы неміс тіліндегі нұсқасынан кейін ағылшын, француз тілдеріне, басқа да көптеген елдердің тілдеріне аударылған. Бұл шығарманың құндылығы сонда – әлем халықтары, әсіресе суы мол Еуропа елдерінің жұртшылығы шөл далада жеті қат жерастынан су көздерін тауып, тіршілік нәріне айналдырып отырған өр халық бар екенін, құдық қазу ісін атадан балаға жалғастырып келе жатқан құдықшы деген кәсіп иелерін, олардың жанкешті еңбегін алғаш рет осы «Шыңырау» повесі арқылы білгенін жазды.
**Бангиліктер** (лат. *Bangiophyceae*) - Қызыл балдырлар (лат. *Rhodophyta*) жамағатының бір табы.
Бангиліктерге 24 туысқа бөлінетін 90 түрлі бір жасушалы және көп жасушалы жіпше немесе платинка тәрізді балдырлар жатады. 

Бангиліктердің басқа қызыл балдырлардан айырмашылығы - бұлардың бір ядролы жасушасының жұлдыз тәрізді бір ғана пиреноидты хроматофоры болады және жасушалары өзара саңылау арқылы жалғаспайды. Бір жасушалы бангиліктер екіге бөлініп, көп жасушалы әдетте жыныссыз жолмен - моноспоралармен, тек кейбіреулері жынысты жолмен көбейеді. Вегетативті жасушалардың бірінде аталық жыныс жасушасы - карпогендер дамиды. Ұрықтанудан пайда болған зигота 4-тен 64-ке дейін карпоспораға бөлінеді, оның ішінде редукциялысы да бар. 

Бангиліктер топырақ бетінде, тұщы суда және теңізді кездеседі. Қазақстанда тасты, қия жерлерде өседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақ Совет энциклопедиясы/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1972, 2 том
**Вера Викторовна Киперман** (укр. Віра Вікторівна Киперман, тұрмыс құрмаған кезіндегі фамилиясы – Галушка, Вера Брежнева атымен ретінде танымал, 1982 жылы 3 ақпанда Днепропетровск облысы, Днепродзержинскте туған) – әнші, актриса, тележүргізуші, (2003-2007 жж.) «ВИА Гра» поп-тобының бұрынғы мүшесі. 14 жасында базарда көкеністер сатып еңбек ете бастайды. Орта мектептен кейін, Днепропетровск теміржол көлік инженерлері институтында сырттай оқып, экономист мамандығын алып шығады. 

2002 жылы «ВИА Гра» тобы Украинаға гострольдік сапармен келгенде, Вера залдан сахнаға шығып ресейлік жұлдыздармен бірге «Попытка №5» әнін шырқайды. Сол жылдың қараша айында «ВИА Гра» тобынан Алена Виницкаяның кетуіне байланысты, кастингке Вераны шақырады. Әрине Вера кастингтен сүрінбей өтеді. 

2003 жылдың қаңтарында «ВИА Гра» тобы жаңа құраммен (Надежда Грановская, Анна Седокова және Вера Брежнева) сахнаға шығады. Брежнева осы топта 4 жыл шамасында өнер көрсетеді, 2007 жылы өзі топтан бөлініп, жеке ән айта бастайды. 2008 жылы «Я не играю» атты әнінің бейнеклипі жарыққа шығады. Сондай-ақ Брежневаның әншілік өнермен қатар, жүргізушілік, кино өнерінде де айтарлықтай орны бар. «Любовь в большом городе» атты романтикалық комедия жанрындағы фильмде кейіпкер рөлін сомдаған.

Биография
---------

Әкесі - Виктор Михайлович Галушка Днепр қаласының химия зауытында жұмыс істеді. анасы - Тамара Витальевна Галушка (Туған тегі - Пермякова, медициналық мектеп бітірген және сол зауытта жұмыс істеді. Әнші ата-аналасына Киев маңында, Борисполь қаласында пәтер сатып алды.

Үш апалы-сіңілі: үлкені Галина (шетелге кетті) және екі кішісі - егіз Анастасия және Виктория (1985 ж.т). Виктория Александр Цекалоға әйелі болды.

Ол Днепродзержинск номір 41 орта мектепте оқыған. Жасөспірім кезінде спортпен айналысқан (гандбол, баскетбол, каратэ, гимнастика), Құқық коледжге түсуіне армандаған, шет тілінде мұғалім болған. Алайда, Днепропетровск теміржол көлігі инженерлері институтының сырттай бөлімшесінде экономист мамандығын бітірді

Дискография
-----------

### Жеке альбомдар

2010 — Любовь спасёт мир

2015 — Ververa

### ЕР

2020 — V.

### «ВИА Гра» тобының құрамында

|  |
| --- |
| Студиялық альбомдар
1. 2003 — Стоп! Снято!
2. 2003 — Биология
3. 2003 — Stop! Stop! Stop!
4. 2007 — L.M.L. (**Nu Virgos**)

Ән-жинақ
«Поцелуи» (2007), «Лучшие песни» (2008) и «Эмансипация» (2008) альбомдарында Вера Брежневаның даусы қолданылған. 
1. 2005 — Бриллианты
2. 2006 — ВИА Гра. MP3 Collection
 |

### DVD

1. 2003 — Стоп! Снято!
2. 2004 — Nu Virgos: MV Collection (**Nu Virgos**)
3. 2006 — Video Бриллианты

### Видео

1. Фильм-пособие «Вера Брежнева. Секреты красоты»

Дереккөздер
-----------
**Табиғи металдар** — лабораториялық түрде алынбайтын, табиғатта таза немесе қоспа ретінде табылатын металдар. Бұл топқа алюминий, сурьма, мышьяк, висмут, кадмий, хром, кобальт, индий, темір, марганец, молибден, никель, рений, селен, тантал, теллур, қалайы, титан қамтиды, вольфрам және мырыш, сондай-ақ екі металдар топтар: алтын тобы, және платина тобындағы металдар жатады. Алтын тобы: алтын, мыс, қорғасын, алюминий, сынап, күмістен тұрады. Платина тобы платина, иридий, осмий, палладий, родий, және рутенийден тұрады. 

Жер қыртысында металдардың таралуы əртүрлі. Металдар табиғатта, көбінесе қосылыстар түрінде кездеседі. Белсенділігі тым төмен металдар (Cu, Ag, Au, Pt) ғана сом күйінде кездеседі. Кернеу қатарындағы литийден магнийге дейін орналасқан ең белсенді металдар табиғатта тұздар: хлоридтер, сульфаттар, карбонаттар, фосфаттар, əсіресе силикаттар түрінде кең таралған. Орташа белсенділігі бар металдар (магнийден сынапқа дейін) жер қыртысында, көбіне оксидтер мен сульфидтер түрінде кездеседі, бірақ олардың тұз тектес минералдары да бар. Өнеркəсіптік əдіспен металдар алынатын минералдарды *кендер* деп атайды. Егер кеннің құрамында бірнеше металдың қосылыстары кездессе, оларды *полиметалл кендерге* жатқызады. Қазақстанның жер қойнауында қорғасынды, мырышты, мысты, т.б полиметалл кендер өте көп.

* ПлатинаПлатина
* АлтынАлтын
* КүмісКүміс
* МысМыс
* НикельНикель

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Химия. Жалпы білім беретін мектептің 9-сыныбына арналған оқулық. Алматы Мектеп баспасы
**Тищенко Вячеслав Евгеньевич** [7(19) .8.1861,Санкт-Петербург ,-25 .2.1941,Ленинград-совет химигі, КСРО ғылым академиясының академигі (1935;корр.мүшесі,1928).1884ж.Санкт-Петербург ун-нің бітіргеннен кейін сол университетте 1882-жылдан А.М.Бутлеровтың лабораториясында жұмыс істеп,1884 жылдан Д.И.Менделеевтің ассистенті болды.1891 ж.Санкт-Петербург ун-тінде тех. және аналит.химиядан ,1900-15ж,Әйелдер мед.ин-тында жалпы және органик.химиядан лекция оқыды.1934жылдан Ленинград ун-тінің жанындағы химия ғыл.-зерт.ин-ның директоры.Т.енбектерінің көбі орман химиясына арналған;скипидардан камфораны алудың өндірістік әдісін ұсынды.Бірінші дүн.жүз.соғыс кезінде Т.басшылығымен теңіз балдырларынан иод алудың технологиясы,бірқатар хим.таза реактивтер алу жолдары өндіріске енгізілді.КСРО Мемл.сыйлығының лауреаты (1941).

Қазақ энциклопедиясы
**Вячеслав Михайлович Богачёв** – совет, орыс театр және киноактері, режиссер. 1984 жылы Ресей Федерациясының халық әртісі атағын алады.

Биографиясы
-----------

Вячесла́в Богачёв 1937 жылы 29 тамызда дүниеге келеді. 1964 жылдан бастап 35 жыл жұмыс істеген Оперетта театрында актер және режиссер болады. Режиссер ретінде «Мәскеу опереттасы» сахнасында 4 спектакль қойылымын көрсетеді, сонымен қатар Моссовет атындағы театрда Г. Гладков және Ю. Энтиннің «Шиворот-наворот» музыкалық ертегісін қояды. Вячесла́в Богачёв дыбыстаушы болады. Көптеген мультфильм және хикаяларды дыбыстаған. Әйелі – актриса Элла Бурова, ұлы – опера әншісі (тенор) Владимир Богачёв. Вячесла́в Богачёв 2000 жылы 14 қазанда дүниеден өтеді. Ваганьковский мазарында жерленеді.

Режиссерлік жұмыстары
---------------------

«Мәскеу опереттасы»

* 1986 — В. Чернышёвтің «Касатка»
* 1990 — И. Кальманнің «Принцесса цирка»
* 1992 — Б. Савельевтің «Сокровища капитана Флинта»
* 2000 — И. Кальманнің «Марица»

Моссовета атындағы театр
------------------------

* 1995 — Г. Гладков, Ю. Энтиннің «Шиворот-наворот»

Кинода сомдаған рөлдері
-----------------------

* 1976 — "Двенадцать стульев" — № 7 үйдің аула тазалаушысы
* 1976 — "Пока бьют часы" — I Кроподин Корольі

Дереккөздер
-----------
**Вера Игнатьевна Гедройц** (7 (19) сәуір 1870 жыл, Слободище ауылы, Орел губерниясы — наурыз 1932, Киев) — Ресейдегі әйел хирургтардың бірі, ол хирургия профессоры атанған және хирургиялық кафедраны басқарған алғашқы әйелдердің бірі, Орыс-жапон соғысының қатысушысы, Күміс ғасырдың прозаигі және поэтессасы. 

Цезарь Рудың хирургиялық мектебінің болашақ түлегі бола тұра, Вера Гедройц әскери саладағы, жалпы және балалар хирургиясы жайлы нағыз ғылыми жұмыстардың авторы болды. Ол сонымен қатар Киевтегі хирургиялық мектептің негізін салуға ат салысты. 

Революцияны қажетті деп есептеген күннің өзінде Вера Гедройц патша отбасының ең жақын адамдарының бірі болып табылады.