recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Гараж** ( фр. , баспана, сарай, гараж) - кейде автомобильдерді, мотоциклдерді және басқа көлік құралдарын жөндеуге арналған тұрақ. Бұл тұрғын үйдің бір бөлігі (кіріктірілген гараждар) немесе бөлек ғимарат болуы мүмкін.

Сипаттамасы
-----------

 Эрмитаж гаражы
Гараждар әртүрлі материалдардан салынады: ағаш, кірпіш, шлак блоктары, пеноблоктар, металл. Гаражда гараждың есігі болады. Гараждар, кез-келген басқа ғимараттар сияқты, типтік жобалар бойынша да, жеке жобалар бойынша да салынуы мүмкін.

Көптеген гараждар *гараж аймақтарын* құра алады, олар *гараж кооперативтерін* де құра алады. Атап айтқанда, Санкт-Петербургте мұндай аймақтарды ҰА - «ұжымдық автотұрақтар» деп атайды .

Гараждың әйгілі ғимараттары
---------------------------

* Новорязанская көшесіндегі гараж (Мәскеу)
* Госпланның гаражы
* Интуристтік гараж
* Бахметьевский гаражы
* Эрмитаж гаражы

Галерея
-------

* Сурет:Auto garage Cherokee.jpgЧероки гаражы, 1920 ж
* Үйге бекітілген гаражҮйге бекітілген гараж
* Екі көлікке арналған гараж, қақпасы ашықЕкі көлікке арналған гараж, қақпасы ашық
* Гараждар құлыптаулыГараждар құлыптаулы
* Мәскеудегі Новорязанская көшесіндегі гараж .Мәскеудегі Новорязанская көшесіндегі гараж .
* Ауыл гаражы (Чувашия)Ауыл гаражы (Чувашия)
* Әскери техниканың бөлшектелген қораптарыӘскери техниканың бөлшектелген қораптары
* Гараж кооперативінің автомобиль гараж қораптарыГараж кооперативінің автомобиль гараж қораптары

Тағы қараңыз
------------

 

* Shell (гараж)
* Ашық автотұрақ
* Көлік тұрағы

Ескертулер
----------
**Есту түйсіктері** — адамның есту түйсіктері сөйлеу мен музыканы қабылдаумен байланысты. Есту түйсіктері есту рецепторына әсер ететін дыбыс шығарған денемен тудырылатын және ауаның кезекпен шоғырланып, сиреуі болып табылатын дыбыстық толқындарды бейнелеу болып табылады. Дауыс көмекейдегі дыбыс желбезегінің (шымылдығының) тербелісінен туады. Оның тербелісі ауаның өтуіне және дыбыс желбезегінің керілу күшіне байланысты болады. Дыбыстық толқындар, 

* біріншіден, тербелістің түрлі амплитудасымен сипатталады.
* Екіншіден, тербелістің жиілігі мен созылу ұзақтығына байланысты болады.
* Үшіншіден, тербеліс түрімен сипатталады.

Есту түйсіктері жүйелі, совдай-ақ жүйелі емес тербелістік процестермен де тудырылуы мүмкін. Біріншілері — музыкалық дыбыстарда, ал екіншілері — шуда бейнеленеді. Адамның сөйлеуінде де шулармен қоса музыкалық дыбыстар да бар. Кез келген дыбыстың негізгі қасиеттеріне жататындар: оның қаттылығы; жоғарылығы; тембрі. Дыбыстың есту аппаратына әсері барысында оның сезгіштігін өзгертетін адаптация процестері жүреді. Бірақ есту түйсіктері аймағында адаттгация жоғары болмайды және айрықша жеке-дара ауытқулармен сипатталады. Біздің құлақпен барлық дыбыстар қабылдана бермейді. Ультрадыбыстар да (өте үлкен тербелісті дыбыстар), сондай-ақ инфрадыбыстар да (өте баяу тербелісті дыбыстар) біздің естуімізден тыс қалады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Жантану атауларының түсіндірме сөздігі. — Алматы: "Сөздік-Словарь", 2006. - 384 бет. ISBN 9965-409-98-6



|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|   Ой әрекеттері |
| --- |
|  |
| Таным | 
Сана • Қиял • Аңғару • Сыни ойлау • Түсіну • Когнитивтік диссонанс • Интуиция • Шешім шығару |
|  |
| Түйсіну | 
Амодальды қабылдау • Сипай сезу түйсіктері • Есту түйсіктері • Көру түйсігі • Қашықтықты сезу • Әлеуметтік қабылдау |
|  |
| Жады | 
Есте сақтау • Еске түсіру • Қайта жаңғырту • Ұмыту |
|  |
| Қосымша | 
Жоғары жүйке қызметі • Назар • Ниет • Жігер • Үйрену • Ойлау |

 |
*Басқа мағыналар үшін Марқакөл деген бетті қараңыз.*
**Марқакөл** – Шығыс Қазақстан облысында орналасқан әдемі көлдердің бірі. Көл Азутау және Күршім жоталарының аралығында, теңіз деңгейінен 1449,3 м биіктікте орналасқан. Суының мөлдірлігі мен көлді айналдыра қоршаған биік таулардың және әсем шыршалардың келбеті табиғатқа керемет көрініс береді.

Гидрографикасы
--------------

Көлдің ұзындығы 38 км, ені 19 км және тереңдігі 27 м. Көлге 100-ге жуық шағын өзендер мен бұлақтар келіп құяды, бірақ одан бір ғана Қалжыр өзені бастау алады. Көлге құятын өзендердің ірілері – Қарабұлақ, Матабай, Жиренбайтал, т.б. Жағасының оңтүстік жағы тік құлама жартасты, ал шағын өзен-жылғалар құятын тұстары батпақты. Қазан – мамыр айлары аралығында көл қатады. Суы тұщы, мөлдір, минералдылығы 0,07 г/л, құрамында: йод, фтор, бром, т.б. бар.

Климаты
-------

Марқакөлдің табиғат жағдайы жылдың төрт мезгілінде түрліше өзгеріп отырады. Қалыпты климаты континентті, бірақ қысы қатаң, ал жазы жай ғана жылы болып келеді. Марқакөл Қазақстанның ең суық аймағы болып табылады. Бұл жерде қыс мезгіліндегі ең төменгі температура -55 °С-қа (Орловка елді мекенінде) жетеді. Осы көлде Оңтүстік Алтайдағы ең төменгі ауа температурасы (-41°С) тіркелген. Шілде айының орташа төменгі ауа температурасы 14.1 °С болса, ал қаңтар айындағы орташа ауа температурасы 25.9 °С болып табылады. Көп жағдайда жаз мезгіліндегі ауа температурасы 29 °С-қа дейін көтеріледі, ал қыс мезгілінде -40-44 °С-қа дейін, кей кездері -53 °С-қа дейін төмендейді.

Флорасы мен фаунасы
-------------------

Жағалауын қайың, қарағай, шырша өскен орманды алқап алып жатыр. Балыққа бай (табан, сазан, аққайран, хариус, майқан, қарабалық, мөңке балық, т.б.), зоопланктонның 60 түрі кездеседі. Құстың ондаған түрі мекендейді. Ағаштар арасынан қоңыр аюларды, бұғыларды, түлкілерді, жабайы мысықтарды, маралдарды, құндыздарды, бүркітті, сирек кездесетін қызыл қасқыр, қара ләйлектерді және басқаларын көруге болады.Мұнда Марқакөл қорығы ұйымдастырылған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. – 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
Швециядағы E4 Автомагистралі
**Автомагистраль** (ағылш. *controlled-access highway*, нем. *Autobahn*) — басқа жолдармен бір деңгейлі қиылысы болмайтын, автомобильдердің жылдам қозғалысына арналған жол.

Көліктік құралдардың жоғары жылдамдықты қозғалысына арналған олардың жүргінші бөліктерінің қарама-қарсы бағыттары бөгеулермен бөлінеді және әрбір бағыт бойынша кем дегенде екі жолақтан тұрады. Сонымен қатар, автомагитраль жиектері кең салынады.

Автомагистральдарға айдап кіру және айдап шығу арнайы баяулау және үдею жолақтарымен жабдықталған.

Тарихы
------

Алғашқы автомагистраль (итал. *autostrada*) 1924 жылы Италияның солтүстігінде салынған болатын. Ұзындығы 85 шақырым құраған автомагистраль Милан мен Варезе қалаларын жалғаған.

Германия автомагистральдері
---------------------------

Германиядағы автомагистраль белгісі
Бұл елде автомагистральдер *автобан* (Autobahn) деп аталады. Автобандарда кеңес берілетін жылдамдық 130км/сағ болғанымен, Германия автомагистральдарында жалпы жалдамдыққа шектеу салынбайды. Бұндай ерекшелік ешбір басқа дамыған индустриалды елде жоқ.

Қазақстан автомагистральдері
----------------------------

Қазіргі уақытта Қазақстанда әзірге жалғыз Астана - Бурабай автомагистралі бар. 2 жолақты тас жол болған трасса 6 жолақты техникалық санатты автобанға ауыстырылған. Автомагистраль қашықтығы 224 шақырым. 2013 жылдың 30 мамырынан бастап Астана - Бурабай автомагистралі ақылы жүйеге өтті.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Was kosten… Autobahnen»
2. ↑  Бүгін еліміздегі тұңғыш ақылы автобан - "Астана – Шортанды" жолы ашылады(қолжетпейтін сілтеме)
ЧКД AD30-TATRA краны
**Автомобильді кран** – мұнара-стрела тәрізді құралмен жабдықталған жеде тәрізді крандардың бір түрі. Жүкпен бірге немесе жүксіз де қозғала алады. Оның тұрақтылығы ауырлық күшімен қамтамасыз етіледі.

Бейнесі мен құрылғысы
---------------------

Автомобильді − крандар өзі жүре алатын, жеде тәрізді крандардың арасында ең көп таралғаны болып келеді. Автомобильді крандар сериялы өндірілетін жүк автомобильдердің шассисында шығарылады. Жұмыс жасап жатқанда тұрақтылық болу және жүк көтерімділікті арттыру үшін шассиның жан-жағына шығарылатын тірегіштер орнатылады. Автокрандар өздігінен қозғала алады және 20° градусқа дейін өзінің жүгін көтере алады. Автомобильді крандардың ең басты құндылығы олардың мобильділігі болып келеді. Бұл оларға алыс қашықтыққа оңай көшірілуіне мүмкіндік береді. Автокрандарды теміржолдар арқылы тасығанда, оларды бөлшектемеуге болады. Себебі олар теміржол трансортының габаритіне оңай сияды.

Телескоптық стреласы бар автокран
### Жұмыс құралдары

Автомобильді крандардың негізгі жабдықтарына жатады:

1. Қатты аспалы бартелескоптық стрелалар.
2. Иілгіш аспалы кереге көз стрелалар.
3. Мұнара−стрелалы орындалуы.
4. Шұбыра стрелалар.
5. Полиспаст − стреланы көтеру немесе түсіру үшін.
6. Ырғалы құрсау − дара жүктермен жұмыс жасау үшін.
7. Грейфер − сусымалы жүкпен жұмыс жасау үшін.

Техникалық сипаттамалары
------------------------

Жүктік сипаттамалар әр стреланың ұзындығы үшін әртүрлі болады. Тірегіштер шығарылғанда кранның жүк көтерілімі 80%-ға жоғары болады, тірегіштер шығарылмағандағымен салыстырғанда.
Қозғалыста кранмен қолдану машинаның (шассиның) кабинасының ішінен жүзеге асырылады, ал жұмыс кезінде кранның айналмалы бөлігіндегі кранның кабинасынан жүзеге асады.
Жұмыс қозғалысының жылдамдығы күш беретін қондырғының валының және беріліс қорабының айналуының жиілігін өзгерту арқылы реттеледі. Бірақ кей кездерде кранның жүкпен бірге қозғалысы рұқсат етіледі. Ол үшін стрела артқы дөңгелектердің секторында орналасып және биіктігі 0,5 м-ден аспай, шассидің осінің бойымен орналасу керек. Жылдамдық та 5 км/сағаттан аспау керек.

Қолданылуы
----------

Крандар құрылыстарда, жүкті көтеру,түсіру жұмыстарында қолданылады. Жүкті көтеру-түсіру жұмыстарымен қатар автокрандар энергетикалық құрылыста да қолданылады. Құрастыру жұмыстарында олар жәрдемші крандар ретінде жұмыс атқарады.

Дереккөздер
-----------

* Үлгі:БСЭ
* Techstory.ru, А. Буздин  (орыс.). Басты дереккөзінен мұрағатталған 2 мамыр 2012. Тексерілді, 17 шілде 2010.
**Доменико Тедеско** (нем. '**және итал. *Domenico Tedesco*; 12 қыркүйек 1985, Россано, Италия) — неміс-итальяндық футбол жаттықтырушысы, "Шальке 04" клубтының бас жаттықтырушысы.**

Жеке өмірі
----------

Тедеско екі жаста болғанда, оның отбасы Итальяндық Козенция деген әкімшілік аумақтан немістік Баден-Вюртемберг жеріндегі Эслинген аумағына көшті. Көтерме және сырттай саудаға бағытталған кәсіптік білім алғаннан кейін, ол өнеркәсіпті инженирияда баклавр дәрежесін, және инновацияларды басқару саласында магистр дәрежесін алды.

Мансап
------

### Жасөспірімдер командасы

Тедеско кәсіпқой футболист болған жоқ, ол тек Крайслигте әуесқой деңгейде (9-й дивизион) «Айхвальд» клубы үшін ойнаған. Осы клубта 9 жастан кіші балалармен жұмыс істеген Домениконың бапкерлік мансабында бұл клуб бірінші болды.

2013 жылда Тедеско «Штутгарта» деген клубта 17 жасқа дейінгі жастардың бапкері болып, ол жерде 2 жыл жұмыс атқарды. 2015 жылы ол «Хоффенхайм»  командасының 17 жасқа дейінгі жастарды басқарды. 1 жылдан кейін Тедесконы «Хоффенхайм» клубының 19 жасқа дейінгі жастарының бапкеріне дейін көтерді. 2016 жылы Тедеско Хеннес Вайсвайлер атындағы академияда Немістік футбол одақтастығының бапкерлік курстарын өтіп, ең жоғарғы 1,0 деген бағаны алды.

### "Эрцгебирге"

2017 жылдың 8 наурызында Тедеско сол кездегі Екінші Бундеслигада соңғы орынды тұрған «Эрцгебирге» бапкері ретінде қабылданды. Келісім шарт 2018 жылдың жазына дейін, тіпті Клубтың Үшінші лигаға ұшқан кезінде де жарамды болған. Тедеско басшылығының нәтежисінде «Эрцгебирге» бірінші 5 матчта 13 ұпай алып, Екінші Бундеслигада қалатын болды. 5 мамырда «Санкт-Паули» клубына қарсы ойынында (1:0) төрешіге қарсы шыққаны үшін, Доменикоға 1500 еуро көлемінде айыппұл салынды. Тедеско арқасында Ауэ-ден келген клуб 6 ойында ұтты, 2 матчта қарсыластарымен тең түсті, және 14 орын алып, шығып кетуден құтқарылып қалды.

### "Шальке 04"

2017 жылда Тедеско  «Шальке 04» клубының Маркус Вайнцирль деген басты бапкерінің орнына тұрып, 2019 жылға дейін келісім шартты қабылдады.
**Ратушный атындағы көше (Алматы)** Көшеге Алматы қаласының көркеюіне елеулі үлес қосқан шебер, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген сәулетшісі Юрий Григорьевич Ратушныйдың (1935-1996) есімі (Алматы қаласы әкімінің 20.11.1997 №695 шешімі) берілген. Ю.Г. Ратушныйдың жобасымен Республика сарайы
(1970), «Қазақстан» қонақ үйі (1978), Офицерлер Үйі 1978), Республикалық Орталық тарихи мұражай (1985), «Алатау» демалыс орны (1986), ДОСААФ ғимараты (1986), «Достық» қонақ үйі (1983) салынған. Көше Жетісу ауданында орналасқан. Рысқұлов даңғылынан басталып, Серіков көшесіне дейін созылып жатыр. Көшенің ұзындығы - 1050 метр.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алматы көшелері. Анықтамалық энциклопедия. – Алматы: "ИП Волошин" баспасы, 2009. ISBN 978-601-7157-18-0
**Эстадос** (**Штаттар жері**, ис. *Isla de los Estados*) — Отты Жер архипелагында, басты аралдан шығысқа қарай орналасқан арал. Аргентинаға тиесілі. Ауданы — 534 км². Эстадос аралдары мен Отты Жерді Ле-Мерa бұғазы бөледі.

Географиясы мен климаты
-----------------------

Таулы, жағалау сызығы қатты тілімденген. Ұзындығы батыстан шығысқа қарай 63 км, ені 4 — 8 км. Бірқатар мұзтегтік көлдер бар.

Арал жайлы Ж. Вернмен «Жер шетіндегі шамшырақ» атты хикаят жазылған, онда аралдың климаты аса анық сипатталмаған. Шын мәнінде мұндағы қыс жұмсақ, қар жамылғысы тұрақсыз. Антарктикаға жақындығына қарамастан, жаз мезгілінде арал тұтастай жасыл шөппен жамылады. Желден қорғалған жерлерде оңтүстік бүк ағашынан ормандар кездеседі. Қыста арал маңында мұздар өте сирек кездеседі. Қыста температура шамамен 0 °C, жазда (күндіз) — 12-15 °C.

Тарихы
------

25 желтоқсан 1615 жылы голландтық теңізші Лемер және Схаутенмен ашылып, Штаттар Жері деп аталған. Тұңғыш ашушылар оны Бейтаныс Оңтүстік жерінің солтүстік шеті деп санаған.
Келісөк
Келісөк тары дақылының алғашқы піскен кезінде жасалатын сирек тамақ. Жаңа піскен тарыны бастырып қара тарысын алып кәдімгі сөк дайындау жолымен өткізеді. Дайын сөкті қайтадан келіге салып, қою сүт, сұйық қаймақ немесе піскен қаймақ, аздап бал құйып қайта түйе береді. Сөк пен қаймақ, сүт, бал араласып саз тәрізді қоюланып келі, келсапка жабысып қалады. Бұл келісөктің әбден піскен, жетіжен кезін білдіреді. Дайын асты келі түбінен қырып алады да, құрт тәріздес етіп алақанға сығып егіннің алғашқы дәмі ретінде сол жердегі үлкен, кішілерге бірдей етіп бөліп береді. Бұл тағамның дәмі таңдайыңнан кетпейді. Келісөктің өз мерзімі яғни жаңа ғана піскен жас тары дәнінен жасалады. Әбден пісіп жетілген тарыдан мұндай кенеуі мол келісөк шықпайды.
**Селин Дион** (1968 жылы 30 наурызда туған) – канадалық әнші. Квебек провинциясындағы көп балалы отбасылардың бірінде туған. Отбасының кенжесі. Ата-анасы музыкант болғандықтан, Селин киелі сахнаға ерте жастан-ақ аяқ басты.

Өмірбаяны
---------

1994 жыл, Анжелил мен Селиннің үйлену тойы
Анджелил мен Селин ұлдарымен бірге
12 жасында Селин өзінің тұңғыш әнін анасының көмегімен жазып шығып, әнді танымал француз әншісі Женет Реноның альбомынан табылған мекенжайға жолдайды. Ол ән менеджер Анжелилдің қолына түседі. Анжелилден жауап болмаған соң, Селиннің ағасы телефон арқылы хабарласып: «Сіздің кассетаны тыңдамағаныңызға сенімдімін, егер тыңдаған болсаңыз, дереу бізге хабарласатын едіңіз!» дейді. Әнді тыңдаған күні-ақ Анжелил Селинді өзінің кеңсесіне шақырады. Селиннің әнін өз аузынан тыңдағанда, менеджер өзін ұстай алмай, толқып, жылап жіберген деседі.

Анжелил Селиннің тұңғыш табынушысы еді. Осыдан кейін Селин күллі әлемді әнімен, өнерімен жаулау жолына түсті. Осынша ерекше дарынға куә болған Анжелил көп ойланбастан Селиннің альбомын шығару үшін үйін сатып жібереді. Анжелилдің бұл сенімі далаға кеткен жоқ. Бұл альбом Канадаға кеңінен таралып, жас Селин 1982 жылы Жапониядағы сазгерлер байқауының жүлдегері атанды.

Селин 18 жасында Майкл Джексонды теледидардан көріп, менеджеріне: «Менің де осындай атақты болғым келеді!» деп айтқан деседі. Осыдан кейін менеджері Селиннің сыртқы келбетін ретке келтіріп, шашын кестіріп, ағылшын мектебіне жаздырады.

Марапаттары
-----------

* 1988 жылы әнші Felix Awards жүлдесін қанжығасына байлайды.

* 1988 жылы Дублинде өткен Евровидения байқауында 600 миллион көрерменнің алдында ән шырқап, бас жүлдені жеңіп алады. Осы жылы Селин мен менеджерінің арасындағы қарым-қатынас іскерлік қарым-қатынас шеңберінен шығып, бірнеше жылдан соң, екеуі некеге тұрады. Аралары 26 жас болса да, бұл екеуі жалпақ әлемге шынайы махаббаттың бар екенін дәлелдеді.

* 1990 жылы ол өзінің тұңғыш ағылшын тіліндегі альбомын жазып шығады. Альбомдағы «Where Does My Heart Beat Now» әні АҚШ-тың ең үздік ТОП-5 әнінің қатарына кіреді.

Нағыз атақ Дионға Пибо Брисонмен бірге шырқаған «Beauty and the Beast» (мультфильм саундтрегі) әнінен кейін келеді. Бұл ән арқыны Селин Дион Грэмми мен Оскар жүлделерін қатарынан жеңіп алды.

* 1996 жылы әншінің «Falling into You» атты альбомы жарық көріп, америкалық сатылымда көш бастайды. Альбомда әлсіз деген ән болмады. Күллі дерлік әні хитқа айналды. Ол ол ма, Селин Дионды күллі әлем көз тіккен Атлантадағы олимпиадалық ойындарға ән айту үшін шақырды.

* 1997 жылы Джеймс Камеронның «Титаник» фильміндегі «My Heart Will Go On» атты әні әншінің шығармашылық жолына үлкен белес алып келді. «My Heart Will Go On» композициясын әнші 1998 жылғы Грэмми салтанатты кешінде қатарынан екі рет айтып, ән «Жыл әні» атағына ие болды. Оскар табыстау кешінде де Селин Дион киноға арналған ең мықты музыкалық тақырыбы үшін екінші рет Оскар алды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Селин Дионның өмір жолы
**Селзам Говард**
-----------------

### Биографиясы

Селзам Говард (28. 6. 1903 ж. т. Харисберг, Пенсильвания)- американ философ- марксисі. Философия ғылымдарының докторы (1930); 1963 ж. АҚШ-тың басқа прогресшіл қайраткерлерімен бірге Американың маркстік зерттеу институтын ұйымдастырады. Қазір Селзам Говард- маркстік (Science and Society) журналы редколлегия мүшелерінің бірі Селзам- марксизм- ленинизмді насихаттай отырып, бейбітшілік пен социализм идеяларын қорғап, реакцияшыл идеологияны сынайды. Селзамның «Философия дегеніміз не? Маркстік кіріспе» деген еңбегі АҚШ-та бірінші рет басылып, көптеген шетел тілдеріне аударылды. Бұл еңбегінде диалект, және тарихи матерализмнің негіздері баяндалды. Тарихты материалистік категория тұрғысынан қарағанда бостандық, мәселесіне ерекше көңіл аударды. «Марксизм және Мораль», «Этика және прогресс» атты еңбектерінде мораль, этика мәселелеріне маркстік талдау жасап, буржуазиялық, эмпирикалық социологияның ғылыми жағынан дәрменсіздігін, қазіргі кездегі прагматизмнің реакцияшыл сипатын ашып береді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы. Алматы қаласы,1977 ж. 10-том, Самал Жел-Тегене. 111-бет
**Эстергом** (маж. *Esztergom*) — Мажарстанның солтүстігіндегі қала. Дунайдың оңтүстік жағалауында орналасқан. Халық саны 30 261 адам (2007 жылғы халық санағы бойынша). 

Эстергом – елдің маңызды мәдени және діни орталығы. Қалада Эстергом архиепископының резиденциясы орналасқан. Сонымен қатар Венгрияның конституциялық соты орналасқан. 1993 жылдан бері қалада «Suzuki» зауыты жұмыс істеп тұр. Онда шағын автомобильдердің үлгілерін жинайды. 

Эстергом Венгрияның көне қалаларының бірі. Бұл аймақты алғаш болып кельттер мекендеген. Рим империясының кезінде бұл жерде Сальвио Мансио атты бекініс болған. Халықтардың ұлы қоныс аударуынан кейін бұл аймақты герман тайпалары мен аварлар, кейінірек славяндар мекендеді.

Дереккөздер
-----------
**ҚАРААДЫР**– Қалмаққырылған өз-нің оң жағалауындағы шалғынды сор жазықтағы қоныс. Қарағанды облысы Ұлытау ауданында, Қарсақпай а-нан оңт-ке қарай 80 км жерде орналасқан. Оңт.-батыстан солт.-шығысқа қарай 60 км-ге созылған, ені 5 км-ге жуық. Дүйсембай және Шолақсай өзендерінің суайрығы саналатын жазықтағы қоныс теңіз деңгейінен 300 м-ге жуық биіктікте жатыр. Қалмаққырылған өз-не сәл еңкіш келген қоныс аллювийлі құмдақты-саздақты және қиыршықтасты тасындыдан түзілген. Сор даланың шалғынды сор, сортаң топырағында көкпек, бұйырғын, қара жусан, тасбұйырғын және бүртікті сораң (тытыр), т.б. сораң шөптесіндер өседі.‎
**Аппаратты студиялық кешен** (АСК-2) - АСК-2 ғимараты (Алматы) 1983 жылы салынған ("Алматы мемлекеттік қала құрылысын жобалау" инстиутының жобасы, археолгтар A.Коржемпо, Н.Эзау, В.Панин; конструкторлар; С.Каламкаров,B. Исмаилов, А.Федорук).. Ол еліміздегі осыған ұқсас үлгідегі алғашқы кешенді құрылыс болып табылады; жоғары тиімділікті техникалық-экономикалық көрсеткіштерімен ерекшеленеді. 

Ғимарат 5 қабатты бас және 2 қабатты қосалқы екі жеке ғимараттан тұрады. АСК-2-нің ішкі корпусы қызмет түрлеріне қарай: технологиялық, вестибюльдік- рекреациялық, редакциялық, артистік және репетициялық залдар, институттың қызмет бөлмелері, қоймалық және асханалық жайларға бөлінеді. 
Бас ғимараттың көлемдік-жоспарлау құрылымы жинақылығымен және симметриялығымен ерекшеленеді, ондағы 3 жарық беру студиясының (әркайсысының ауд. 600 м2-ден) орташа көлемі блоктарға (аппаратты- студиялық, аппаратты-бағдарламалық, телекино-блоктар т.б.) біріктірілген технология.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   "Қазақ телевизиясы", Энциклопедия, "ҚазАқпарат" Алматы, 2009 1-т, ISBN 978-601-03-0070-5
**Марио Гомес Гарсия** (исп. *Mario Gómez García* 10 шілде 1985 жыл, Ридлинген, Баден-Вюртемберг, ГФР) — германиялық футолшы, шабуылшы, тегі испан.

Кәсібі
------

### 2009

26 мамыр 2009 жылы Бавария Марио үшін Бундеслигада ең жоғары ақша төлеген кейбір деректермен 30-35 миллион еуроға дейін. Алғашқы маусымда Гомес тамаша ойын көрснткен бірақ одан көбірек күткен. Марионың мүлттерін Германия құрамасының жанкүйерлері тамаша біледі, өйткені ол Финляндияға қарсы ойында бір метр арақашықтықтан допты қақпаға сала алмаған. Ол ойын 3-3 есебімен аяқталған. Жеңілістен немістерді Мирослав Клозе құтқарған.

### 2011

7 мамырда Гомес «Санкт-Паули» қақпасына хет-трик салған, осы хет-трик оның 2010/11 маусымында 5-ші сериясы болған. Осы 5 хет-триктің ішінде 1 добы оның 100-ші добы болып саналған,яғни ол Бундеслиганың жоғарғы дивизионында 100 доп соққан.

10 қыркүйек ол өзінің ең тамаша ойының өткізді себебі Марио 4 доп салған. Ол доптардың барлығы «Фрайбург» қақпасына салынған. Сол ойынды Бавария 7-0 есебімен ұтқан.

### 2013

16 сәуір Вольфсбургқа қарсы ойында 3 гол салған. Дегенмен айта кететін жәй ол Манджукичті ауыстырған соң 80,83,86 минуттарда хет-трик салған.
Дәл осы 16 сәуірде Мариоға "Ювентус" және "Интер" көз салғаны туралы мәлімет тараған. Ал оның агенті Ули Фербер, Гоместің Бавариядағы жағдайы ойыншыға ұнамай жүргенін айтты.

Қызықты фактлер
---------------

2010 жылғы интервьюда Гомес гомосексуальді футбол ойыншыларына өздерінің сексуальда орентациясын жасырмауын айтты. Өйткені бұл мәселе Германияда бірнеше жылдар бойы табу емес.

Transfermark.de сайтының статистикасы бойынша Марио 35 млн еуроға бағаланған.

Жетістіктері
------------

### Командалық

**«Штутгарт»**

* Германия чемпионы: 2006/07

**«Бавария»**

* Германия чемпионы (2): 2009/10, 2012/13
* Германия кубогы (2): 2009/10, 2012/13
* УЕФА чемпиондар лигасы: 2012/13

**«Бешикташ»**

* Түркия чемпионы: 2015/16

**Германия**

* ЕУРО-2008 финалисі
* Еуропа чемпионатының жартылай финалисі: 2012, 2016
* Әлем чемпионатының қола жүлдегері: 2010

Дереккөздер
-----------

1. ↑
2. ↑  transfermarkt.de

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Марио Гоместің офицалды сайты
* Бавария офицалды сайты
**Марисса Энн Майер** (ағылш. *Marissa Ann Mayer*; 1975 т.ж.) — «Yahoo!» компаниясының президенті және бас орындаушы директоры. Осы уақытқа дейін ол Google компаниясында жұмыс істеді. Fortune 500 ақпараты бойынша, Энн ең жас компания директоры болып келеді.

Жас кезі
--------

Майер 1930 жылдың 30 мамырында Висконсин штатының Восо қаласында дүниеге келген. Әкесі Майкл Майер инженер, анасы Маргарет Майер сурет пәнінің мұғалімі. 1993 жылы орта мектепті аяқтап Стэнфордс университетіне оқуға түсіп оны үздік аяқтап шығады. 1999 жылы Иллинойдық технология институты Майерға іздену саласындағы жұмыс үшін ғылыми доктор дәрежесін ұсынды.

Мансап
------

Майер Google компаниясына 1999 жылы келді. Онда ол 13 жыл қызмет етіп, осы уақытта инженер, дизайнер, менеджер болып жұмыс істеді. Google Search, Google Images, Google News, Google Maps, Google Books, Google Product Search, Google Toolbar, iGoogle и Gmail жобаларын басқарушыларының бірі болды. Соңғы жылдары Google-дың вице-президенті болып тағайындалған.

2012 жылдың 16 шілдесінде «Yahoo!» компаниясының президенті және атқарушы директоры болып тағайындалды.

### Жеке өмірі

Энн Майер 2009 жылдың 30 желтоқсанында инженер Заxари Богаға тұрмысқа шықты. 2012 жылдың 30 қыркүйегінде олардың алғашқы баласы - Макаллистер Бог дүниеге келді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  The Marissa Mayer timeline — Postcards Мұрағатталған 8 наурыздың 2013 жылы.
2. ↑  Google-johtaja vieraili Suomessa sukujuurillaan. *Kauppalehti* (қараша 9, 2011). Басты дереккөзінен мұрағатталған 29 қыркүйек 2012. Тексерілді, 16 шілде 2012. English title: «Google vice president visits the land of her ancestors».
3. ↑   Мари́сса Ма́йер

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Марисса Майер (ағыл.) *Internet Movie Database* сайтында
* Марисса Майер (ағыл.) *Notable Names Database* сайтында
* Марисса Майер *Twitter* сайтында
Ірі медициналық фазотрон
**Фазотрон**, синхроциклотрон — ауыр зарядталған бөлшектердің (протондар, иондар) циклдік резонанстық үдеткіші. Ондағы басқарушы магнит өрісі уақыт бойынша тұрақты болады, ал үдететін жоғары жиілікті электр өрісі өзгермелі. Фазотрондағы бөлшектер тарқатылған шиыршық бойынша қозғалады.
Жоғарғы энергиялар физикасында үдеткіш ескірген болып табылады, дегенмен ол әлі медицинада қолданылады.

Жұмыс істеу реті
----------------

Синхроциклотронның жұмыс істеу реті мен құрылысы циклотрондағыдай. Айырмашылығы үдеткіш өріс жиілігінің төмендеуі кезіндегі релятивистік тежелу әсерінің қармауында.

Сілтемелер
----------

"Қазақ Энциклопедиясы", 9 том
**Мюкерре́м Селе́н Сойде́р** (түрікше. *Selen Soyder,* 26 желтоқсан 1986, Измир) —түрік моделі , актрисасы , Мисс Түркия 2007.

Биография
---------

1986 жылы , 26 желтоқсан күні , Түркия , Измирде тууылды. Бастауыш және де орта оқуды Салих Ишгерен орта мектебінде алған (*Salih İşgören İlkoğretim Okulu*). Измирдік Сельма Йигитальп (İzmir Selma Yiğitalp Lisesi) лицейін бітірді. Дәл осы жылы Анатолийдік университетіндегі қоғамдық байланыстар факультетіне түсті .

2006 жылы « Мисс модель Түркия» байқауында « Үздік модель» атағына ие болып , жеңімпаз атанды. Осымен қатар Қытайда өткен «Жер жүзі Мисс Бикини» байқауына қатысады. Ол бірінші бестікке кіріп , үздік ұлттық киіс – кишек үшін марапатқа ие болады. 

Түркияға оралғаннан кейін Çalar Saat рок – тобының бейне клиптарында түсіп , оларға қолдау көрсетеді. Кейін бірнеше жарнамалар мен бейне клиптарда түседі .

2007 жылы Star TV – мен ұйымдастырылған байқауына қатысты. 1200 жас келіншектің арасында жеңімпаз болып , «Мисс Түркия» атағына ие болды. Дәл осы жылы Селен Сойдер , Қытайда өткен «Мисс Әлем» байқауына қатысып , тұңғыш бестіктің ішіне кіре алмады. 2007 жылы модель ретінде әйгілі Vakko бірлестігінің тізімдемесіне түскен. 

2010 жылы Селен Сойдер «Жер мен көктің арасында» (Yer Gök Aşk) атты телехикаясында , Топарықтың басты рөліне ие болды. Осы телехикая *Fox TV* арнасында көрсетілген. Тура осы рөлмен ол «Қызғалдықтар кезі » телехикаясында ойнайды. 

Қазіргі уақытта ол Стамбулдық Унивеситетте тарих факльтетінде оқып жатыр .

Дереккөздер
-----------
**Спартак Юрмала футбол клубы** (латышша ) — Латвияның Юрмала қаласындағы футбол клубы. Латвияның екіі дүркін чемпионы.

Тарихы
------

2007 жылы құрылды да, Латвия екінші лигасында ойнай бастады. 2008-12 жылдары бірінші лигада ойнады. 2012 жылы үшінші орынмен жоғары лигаға жолдама алды.

2015/16 жылғы маусым клуб үшін табысты болды, Латвия финалына шықты, чемпион атанды. 2017 жылы екінші рет чемпиондыққа қол жеткізді.

2015 жылы 5-орын алды да, 2015/16 жылғы Еуропа лигасына қатысып, екінші раундта жарыстан шығып қалды.

2017/18 жылғы маусымда УЕФА Чемпиондар лигасындағы дебютін "Астанаға" қарсы өткізіп, ұтылып қалды.

Жетістіктері
------------

* Латвия чемпионы: 2016, 2017

Сілтемелер
----------

* Ресми сайт
*Басқа мағыналар үшін Спартак (айрық) деген бетті қараңыз.*
**Спартак Леванович Багашвили** (1914 жылы 25 шілдеде Тбилисиде дүниеге келіп, 1977 жылы 1 ақпанда Тбилисиде дүниеден өткен) – грузин және совет актері. 

1963 жылы Грузия КСР-ның халық әртісі атанған. 1941 жылы бірінші дәрежелі сталиндік сыйлықтың лауреаты болады. Спартак Багашвили 1935 жылдан бастап кәсіби актер ретінде жұмыс істейді. 1937 жылы «Арсен» фильміндегі сомдаған бас рөлі үздік дебют ретінде танылады. Дәл осы фильм Багашвилиге үлкен даңқ әкеледі. 1944 жылы Тбилиси киностудиясының актерлік мектебін бітіріп шығады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
**Спектрлік анализ** – заттың спектрін зерттеу негізінде оның *атомдық және молекулалық құрамын* анықтауға арналған физикалық тәсіл.Немесе заттың спектріне қарап, оның құрамы мен % анықтау.

Тәсілі
------

Спектрлік анализ негізін атомдар мен молекулалардың спектроскопиясы құрайды және ол спектрлерді талдау мақсаты мен олардың түрлеріне қарай ажыратылады. Атомдардың (иондардың) сәуле шығару және жұтылу спектрлері бойынша заттың элементтік құрамын анықтау *атомдық спектрлік анализ (АСА) тәсілдерімен,* ал сәуленің жұтылу, люминесценция және жарықтың комбинациялық шашырау спектрлері арқылы заттың молекулалық құрамын талдау молекулалық Спектрлік анализ әдістерімен орындалады. Эмиссиялық Спектрлік анализ – сәулелер мен микротолқындар алқабындағы *электромагниттік сәулелер* арқылы қоздырылған атомдардың, иондар мен молекулалардың сәуле шығару спектріне негізделген. Электромагниттік сәулелердің зерттелетін заттағы (әр түрлі агрегаттық күйдегі атомдар, молекулалар, иондар) жұтылу спектрін талдауға негізделген тәсіл *абсорбциялық Спектрлік анализ* деп аталады.

Атомдық спектрлік анализ
------------------------

*Атомдық спектрлік анализ (оның ішінде әсіресе эмиссиялық АСА) тәсілі* талданатын материал үлгісін алу, оны қоздыру не буландыру үшін сәуле көзіне қою, үлгінің жарқылын спектрге түрлендіру, спектрді спектрлік приборлармен тіркеу және онан алынған спектрді спектр сызықтарының кестелері мен атластары бойынша ажырату процестерінен құралады. 
  

**Электромагниттік толқын**- электр және магнит өрісінін тербелістерінін кеністікте таралуы.

* Екі өрістің тербелістері өзара перпендикуляр. Оның бағыты оң бұранда ережесімен анықталады. 2 өрістің тербеліс жиілігі бірдей,ол толқын жиілігіне тең болады.
* Барлық электромагниттік толқын вакуумде бірдей жылдамдықпен таралады.
* Ол 2,998 \*108Үстіңгі жазу м/с
* Электромагниттік толқын түзу сызықпен таралады
* Электромагниттік толқындар көлденнең толуын, поляризация құбылысымен дәлелдейді.

Электромагнитті толқындардың шкаласы:

1. Төменгі жиілікті тербелістер
2. Радиотолқындар
3. Инфрақызыл сәулелер
4. Көрінетін жарық
5. Ультракүлгін сәле

6. Рентген сәулелері
  

7. Гамма сәулелер

Дереккөздер
-----------


//military\_kazakh.academic.ru/1545/%D0%B8%D0%BD%D1%84%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB\_%D1%81%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80
  

1. ↑   Қазақ Совет энциклопедиясы, 10 том.
2. ↑
**Фарида Анваровна Миндубаева** (1951 жылы 12 қаңтарда дүниеге келген) – адам және жануарлар физиологиясы саласының маманы, медицина ғылымдарының докторы (2000), профессор (2004). Қарағанды мемлекеттік медицина институтын (1974, қазіргі Қарағанды мемлекеттік медицина академиясы) бітірген. Осы инcтитутта ассистент, доцент (1975–99) болды. 1999 жылдан Қарағанды мемлекеттік медицина академиясында кафедра меңгерушісі болып қызмет атқарады. 90-нан астам ғылыми жарияланымның авторы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Энциклопедиясы

Сілтемелер
----------

**Қазақстандық интернет энциклопедиясы**:
(қолжетпейтін сілтеме)

* Докторантуралық диссертация
Өсімдік туралы
--------------

Шұғынық – өзгеше хош иісімен, әдемі де нәзік гүлімен танымал көпжылдық шөптесін өсімдік. Сонымен қатар ірі гүл жаратын, биік бұтақты түрлері де бар. Шұғынық Еуропада, Жерорта теңізінің маңайында және Солтүстік Америкада көптеп өседі. Табиғатта 45-тен аса түрі белгілі. Біздің жердің табиғатында, тау бөктерлерінде шұғынықтың шөптесін түрі жиі ұшырасады. Бірақ кейінгі кездері қатары сиреп бара жатқандықтан, Қазақстанның Қызыл кітабына енгізілген. Көгалдандыруда негізінен шетелден әкелінген түрлері егіледі. Көбіне оны топтап отырғызады. Сонымен қатар гүлшоғырын жасауға да қолданады. Шұғынықтың биіктігі 60-80 см шамасында, гүлі ақ, күлгін, қызыл, сары түсті болады. Маусым-шілде айларында гүлдейді. Гүлдеу мерзімі 15-20 күн. Бұл өсімдіктің гүлдеген кезі де, гүлі түскеннен кейінгі келбеті де өте тартымды көрінеді. Шұғынық құнарсыз, сазды топырақта өсе алмайды. Гүлінің көлемі ірі болатындықтан, сабақтарын тіреуге байлап қойған жөн.

Күтімі
------

Құнарлы топырақты, күн көзін ұнатады. Мүмкіндігінше жел өтіне екпеген жөн. Молынан суғару керек. Бірақ тамырында су тосылып қалмауын қадағалаңыз.

Көбейтілуі
----------

Тамыз айында тамыр сабағын бөлу арқылы көбейту ең оңай жолы болып табылады.

Шұғынық туралы тақпақ
---------------------

Шұғынықтың сырт көркі

Раушанға келеді.

Өседі ол тауларда,

Бақшада да өнеді.

Бұтақты да түрі бар,

Шөптесіні бар тағы.

Иісімен, көркімен

Қызықтырар баршаны.

Сілтемелер
----------

* Гүлстан, өсімдіктер туралы сайт Мұрағатталған 20 ақпанның 2012 жылы.

Пайдаланылған әдебиет
---------------------

Қ 74 Құлжабаева Г.Ә.;«Өсімдіктер әлемі» оқу-әдістемелік кешені, Жидектер: Дидактикалық материал. - Алматы, 2011. - 16 б;ISBN 978-601-7237-31-8
**Исидор Барух** (23 cәуір 1910, Белград — 18 тамыз 1941, Ужички-Град) — югославиялық еврейлік партизан, Югославияның Халықтық-босату соғысының қатысушысы, Югославияның халықтық батыры. Үш ағайынды Барухтың (Исидор, Бора және Иосиф) бірі соғысқа қатысты.

Өмірбаяны
---------

Белград қаласында еврейлік Барухтардың Илия мен Булинаның отбасында 1910 жылы 23 сәуірде туылған. Исидорда ағайындылары Бора мен Иосиф, сонымен қатар әпкелі-сіңлі Рашела, Симха және Берта болған. Пожаревац пен Ништың орта мектептерінде оқыған, сондай-ақ Белградтық университет көлік құру факультетінде (инженер-механиктің дипломын алып, 1938 жылы бітірген) білім алған. Оқу оқып жүрген кезде революциондық қозғалысқа енді және Югославияның Коммунистік партиясының мүшесі атанды. Антимонархиялық орындаулары үшін бірнеше рет қамауға алынған. 

Оқу бітірісімен Исидор Смедеревтік-Паланка қаласына революциялық белсенділік көрсетіп және жұмыскерлерді революциялық қозғалысқа тартқаны үшін босатылғандағы зауытқа жұмыс істеуге кетеді. Белградқа көшіп, және «Микрон» фабрикасына жұмысқа орналасады да, жұмыстан шығарылады(тыйым салынған әдебиетті таратқаны үшін). Оқу оқып жүрген кездерде Исидор мәдениетпен қызықты, бұл оған марксизм бойынша бірнеше кітаптарды серб тіліне аударуға және «Бели медвед» шығарылымының көмегімен жарыққа шығаруға мүмкіндік берді. 1940 жылдың ортасында Барух қамауға алынды және түрмеге мемлекеттік соттың жарлығымен 8 айлыққа жаза белгіленді, ал тамыз айында Аде-Циганлиға түрмеге жіберілді. Көп кешікпей Барухты Билечуге қашқаны үшін ауыстырды, алайда Югославияның берілуінен кейін Сәуірлік соғыста ол түрмеден қарсылыққа қосылып қашып кетеді. 1941 жылдың мамырының соңына дейін Исидор жасырын күйде болды, ал содан кейін Сербиялық аймақтық комитеттің бұйрығымен Ужицеге өз ерігімен мобилизацияға партизандық қозғалысқа жіберілді. Косеричеде ол партизандық жетекші болды, ал Ужицтік партизандық жасақтағы оқудан кейін Черногорлық партизандық ротада комиссар (саяси жетекші) атанды. Сәл кейінірек Исидор осыған ұқсас ротаны Радое Маричтің атындағы дәл сол Ужицтік партизандық жасақта Ужицтік ротада алды. 

Исидор Барух Ужицтегі партизан қозғалысына едәуір көмек көрсетті және оның аймақтарына. Бірақ 1941 жылдың 18 тамызында ол неміс-албандық әскерлерге қарсы шайқаста қаза тапты. Сол күні вермахттің 724-тік жаяу әскер полкінің 1-батальоны және Косовский-Митровицтің албандық жандармылары Ужицтік ротаны жойдыру мақсатында қоршауға алды. Рота қоршаудан құтылып, шығып кетті, бірақ 5 адамнан өлтірілген күйінде айырылды (соның ішінде Барухтан да). 

1953 жылы 6 шілдеде Иосип Броз Тито өзінің жарлығымен Исидор Барух өлгеннен кейін Югославияның Халық қаһарманы деген лауазым берді.

Естелік
-------

Исидор Барухтың атымен Сербияның көптеген қалаларының көшелері аталды, сонымен қатар Белградтың бастауыш мектептері. Белградта мәдени ескерткіш ретінде Барухтың ағайындыларынң үйлері (барлығы бірге тұрған үй) саналды.

Дереккөздері
------------

Орыс Уикипедиясынан аударылды.
**Шұғыбан Қауметұлы** (1897 жылы Шығыс Қазақстан облысы - 1943 жылы Сібір өлкесінде дүниеден өтеді) — қазақ жазушысы, аудармашы. 

ҚазҰУ-ды бітірген. Мектепте мұғалім, журналитст болып қызмет еткен. Қазақстан КПОК-інде жауапты қызмет атқарған. «Простор-2» журналының бас редакторының қызметін атқарған.

Еңбектері
---------

Ол бірнеше кітаптың авторы. Сондай-ақ Нұрмановтың «Құланның ажалы» романынын, Кекілбаевтың «Бәйге торы» повесін, Ашировтың бірнеше повестерін орыс тіліне аударған. Өз шығармалары: "Мир наших увлечений", "Время открытий", "Литературно критические статьи", "Люблю и помню", "Поэма и стихи".[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ әдебеті энциклопедиялық анықтамалық - Аруна баспасы - Алматы - 2005ж.
**Марқатау** – Жетісу (Жоңғар) Алатауының солтүстік жоталары тобына кіретін тау жотасы. Батысында Қайрақкөл тауынан Сарқан өзенімен бөлінген, шығысында Кіші Басқан өзенімен шектелген.

Жер бедері
----------

Биіктігі 1602-850 м. Оңтүстік және оңтүстік-шығыс беткейлері көлбеу, ал солтүстік және батыс беткейлері тік және шатқалдары көп, төбесі тегіс.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Тау палеозой эрасының герцин тау түзілу кезеңінде пайда болған, геологиялық жыныстары конгломерат, кристалды тақтатас, әктастар, төрттік шөгінділерден тұрады.

Климаты
-------

Климаты айқын континенттік. Жылдық жауын-шашын мөлшері 500-800 мм.

Өсімдігі, жануарлары
--------------------

Қызыл-қоңыр, қара топырақты таулы, далалы-орманды белдемінде селеулі, бетегелі шалғын, сирек бұта өседі. Әсіресе, таудың батыс бөлігінде көкбояу, итмұрын тәрізді жемісті бұталар жиі кездеседі. Борсық, суыр, қоян, түлкі, қасқыр, байғыз, жапалақ, сауысқан, тазқара, т.б. жан-жануарлар мекендейді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
2. ↑  Қазақ Энциклопедиясы|«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл. ISBN 5-89800-123-9, 6 том
**Тарбаң шырғалдақтар туысы** (лат. *Lim-nodromus*) — татреңтәрізділер отрядының тауқұдірет тұқымдасы шырғалақ тұқымдас тармағына жататын 4 туыстың біреуі. Нағыз шырғалақтарға өте ұқсас, алайда бұл туыстың түрлерінде тұмсықтың ұш бөлігі жалпайған. Тарбаң шырғалақ туыстас құстар, тұмсығының үстіңгі беті - кедір-бұдырлы, бұл оларды тауқұдіреттерге жақындатады.

Аталған туыста бар болғаны 2 түрі оның бірі - тарбаң шырғалақ, ол Қазақстанда кездеседі, екінші түрі - америкалық шырғалақ, ол батыс жарты шарда өмір сүреді

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Құстар. Мектеп энциклопедиясы, 2010, Ковшарь Анатолий Федорович, ISBN 978-601-282-168-0, 352 бет, Алматы: Атамұра.
**Атабаев Мұқан Жұмағалиұлы** (20.4.1940 ж.т. Түркменстан, Мары облысы, Тахта- Базар а.) механик, инженер. Қазақ химия-технология институтын бітірген (1964). 1964 – 1968 жылдары Ақтөбе химкомбинатында механик, инженер, конструкторлық бөлім бастығының орынбасары, 1968 – 1979 ж. Тараз қаласындағы «Химпром» өндірістік бірлестігінде цех бастығының, жобалау-конструкциялау бөлім бастығының, бас механиктің орынбасары, фосфор цехының бастығы, техника бөлімінің бастығы, бас директордың орынбасары, жөндеу зауытының директоры, 1979 – 1991 ж. «Химпром» өндірістік бірлестігінң бас директоры, 1991 – 1995 ж. Қазақстан фосфор өнеркәсібі кәсіпорындары ассоциасиясының президенті, «Қаратау» акционерлік холдинг компаниясының президенті, 1995 1996 ж. «ЮТЕК-ЛУКойл» басқару компаниясының президенті, 1996 – 1997 ж. "IBE Trade Corporation" басқару компаниясының фосфор өндірісі бойынша бас кеңесші, 1998 жылдан ҚР Энергетика, индустрия және сауда министрлігінің фосфор саласы бойынша өкілетті өкілі. Қазақ КСР Жоғары Кеңесінің депутаты болып сайланған. Екі рет Еңбек Қызыл Ту орденімен, медальдармен, Құрмет Белгілерімен марапатталған.

1. ↑  "Тараз, Жамбыл облысы" энциклопедиясы, Алматы 2003
**Тарбағатай таушешегі** (лат. *Stelleropsis tarbagataica*) – көкендер тұқымдасы, таушешек туысына жататын жартылай бұта. Батыс Тарбағатай жотасында ғана кездеседі. Биікт. 7 – 13 см, тарамдалған тамыры болады. Сабағы түбінен бірнешеу болып шығады да, ағаштанып қатаяды. Жапырақ тақтасы тегіс жиекті, эллипс пішінді, өркен бойына сағақсыз кезектесе орналасады. Гүлдері қос жынысты, тостағанша, күлте жапырақшаларының саны 4, аталығы тостағаншаның санына сәйкес, тозаңқабы жалпақ. Аналық мойнының ұз. 0,5 мм, оның аузы шар тәрізді. Ұсақ гүлдері жиналып шоғырбас гүлшоғырына топталған. Тұқымынан көбейеді. Маусымда гүлдеп, шілде айында жеміс салады. Жемісі – жаңғақша. Сәндік өсімдік. Т. т. Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген.

Дереккөздер
-----------

АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: "Қазақ энциклопедиясы", 2011. - 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
**Марғылан** (өзб. *Marg‘ilon/Марғилон*) — Өзбекстанның Ферғана облысындағы қала. Халық саны — 200 мың адам. Қала Ферғана жазығының оңтүстік-шығысында Алай тау сілемдерінің бөктерінде, Ферғана қаласының солтүстік-батысынан 9 км қашықтықта.

Тарихы
------

Ферғана жазығындағы ежелгі қалалардың бірі. 
Қала атауы 8-ғасырдағы тарихи деректерде ұшырасады. 
1710 жылдан 1876 жылға дейін қала Қоқан хандығының құрамында болып, бектіктің орталығы болған.

Кеңес билігі тұсында қалада жібек өндіру комбинаты, көркем-тігін фабрикасы, ағаш өңдеу, сүт зауыттары салынған. 

2007 жылы қаланың 2000-жылдығы салтанатты түрде атап өтілді.

Халқы
-----

Марғұлан облыстағы үш ірі қаланың бірінен саналады. Қалада 30-дан астам ұлт өкілдері тұрады.

Экономикасы
-----------

Марғұлан қаласы ежелден бері жібек маталар өндірісімен ерекшеленеді. Қалада «Ёдгорлік» және«Файзулодин» кәдесый фабрикалары және «Атлас» фирмасы жұмыс жасайды. Көптеген қөлөнер шеберлері үйінде бұйымдар жасаумен айналысады.

Дереккөздер
-----------
**Марқұз Бұйрық хан** - керейт ұлысының ханы. Керейттер Марқұз Бұйрық тұсынан бастап моңғол тайпаларымен етене жақын достықта болған.

Цзинь еліне қарсы жорықтар
--------------------------

Цзинь мемлекетіне бағынышты болғандықтан және шығыс жағындағы көрші татарлармен арадағы бейбіт келісімнің болмауынан еш жарасымды болмады. Сондықтан көршілес екі тайпа Марқұзды аңдаусызда қолға түсіріп, Цзинь еліне ұстап береді. Ақырында Алтан хандығы Марқұзға өлім жазасын қолданады. Сонда керейттер Марқұз Бұйрықтың кегін қайтару үшін татарларға екі мәрте соққы береді.

Керейттердің христиан дінін қабылдауы
-------------------------------------

Ауыр шайқастардың бірінде қайтып келе жатқан Марқұз қолы шөл далада адасып кетеді. Қалың әскердің алдында не істерін білмей қатты қиналып келе жатқан Марқұз Бұйрық ханның көзіне буалдыр бейне елестеп, қолымен жол сілтейді. Сол бейне сілтеген бағытпен жүре берген керейт сарбаздары шөл даланың қақ ортасындағы суаттың үстінен түседі. Осы оқиға ел арасында кең тарап Мервтегі христиан дінін уағыздаушыларға да жетеді. Олар Марқұз Бұйрық ханға жаушы жіберіп христиан дінін қабылдауға үгіттейді. Олар жаушы арқылы суатқа нұсқаған бейненің Сергий әулие екенін айтады. Уағызға ден қойған хан халықты христиан дінінің несториан бағытына кіргізеді. Өзі Марк есімін иеленді.
**Биржа бағамы**, котировка (фр. Cote, ағылш. Financial quote) - қор биржасына айналымға түскен бағалы қағаздардың құны. *Биржа бағамы* қарыз ақша пайызы мен сол бағалы қағаз табыстылығы деңгейінің арақатынасымен анықталады. Қай дүкеншiсi немесе сатып алушысы жариялайтын және олар бойынша сатып алуды немесе сатуды болуға дайын болатын тауардың бағасы (бағамы, проценттi жалаки).  

*Биржалық бағам* - биржада сатылатын акциялардың, облигациялар мен басқа да бағалы қағаздардың бағасы. Биржаның ашылу және жабылу сәтіндегі бағам; биржада жасасылатын мәмілелер бойынша үздіксіз бағам (тикердің "жүгірме" жолы); сауда күні бойына ең жоғары және ең төмен бағам; спот мәмілесі бойынша және мерзімді мәміле бойынша бағам; нақты эмитент-компаниялардың бағалы қағаздары бойынша бағам, т. б. түрлеріне бөлінеді. Биржалық бағамның тағы бір түрлері: сатушы бағамы (ол сүрайтын баға) — asced price; сатып алушы бағамы (сатып алушы ұсынатын баға) — bid; ресми бағам— сатушы мен сатып алушының бағамы үйлесетін баға — matching.

Биржа бағамының түрлері
-----------------------

* Төте *биржа бағамы*
* Керi (жанама) *биржа бағамы*

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Банк терминдері мен ұғымдарының қазақша-орысша сөздігі. / Ғ. Сейіткасымов, Б. Бейсенғалиев, Ж. Бекболатұлы — Алматы: Экономика, 2006. ISBN 9965-783-20-9
2. ↑  Қаржы-экономика сөздігі. — Алматы: ҚР Білім жэне ғылым министрлігінің Экономика институты, «Зияткер» ЖШС, 2007. ISBN 978-601-215-003-2
Бирма әдебиетінің жанрлары
--------------------------

Пальма жапырағындағы көптеген қолжазбалар , тасқа таңбаланып жазылған өлеңдер мен прозалар ежелгі дәуірде әдеби дәстүрдің болғандығын дәлелдейді. Бирмада әдебиеттің пайда болуы мен дамуы 9-13 ғасырларға жатады. 11 ғасырда елдің феодалдық типтегі Паган империясымен бірігүіне байланысты Бирманың мемлекттік діні – хинаян буддасы болды, ал пали тілі - діни , іскерлік және әдеби тіл болып қалыптасты. Бирма әдебиетінің пайда болуы осы Паган мемлекетімен тығыз байланысты. Бирма мемлекеті өте әлсіз болғандықтан ,айналадағы күшті мемлекеттер Бирманы өзіне тез бағындырып алды. Басып алған елдермен арадағы қарым-қатынас бирма халқының ұлттық мәдениетінің қалыптасуына зор ықпалын тигізді: монс жазбасының негізінде бирма алфавиті жасалды , пью құрылыс техникасы бирма архитектурасының негізі болды.

Бирма жазуының бізге жеткен ең алғашқы ескерткіштері
----------------------------------------------------

Бирма жазуының бізге жеткен ең алғашқы ескерткіштері 105 жылы тасқа жазылған ескерткітер болып саналады. Қазіргі күнде Паган дәуірінде жазылған көптеген жазба ескерткіштер табылып,тарихи қызығушылықты тудырып отыр. Мысалы, "Мья зеди" (1113) стеласы Паган патшасы Чанзиттың (1084-1113) ұлы Раджакумардың бұйрығымен қаланып , төрт тілде жазылған.

Бирма өлеңінен үзінді
---------------------

Бирма өлеңінен үзінді келтірсек:   

Бір шындық бар бақытқа шын жетерде   

Өмірім менің өкініпенен өтер ме?!  

Аяусыз бұл табиғат қылған заңдылық,  

Бақытсыздықпен ,қасіретпен кетерме?  

Өмірдің бақыты неде?   

Міне патша ойланды,  

Мырзалар бас иіп,алдында оның толғанды.   

Келеді патша жарқыраған сарайға ,  

Ыстығы мен суығы бар маңайға.   

Жәннат рахаты шашылғандай,   

Бірде жалған, бірде шындық,   

Бақыт іздеп шұғыла толқын арайға.   

Ол мені өтіруге жол бермесе ,   

Кешіріп мені,босатуға бір көнсе.  

Көнермін маңдайға жазған тағдырға,   

Әркімнің санасына жетпесе.   

Адам қаншалықты күшті болғанымен ,   

Қолынан тағдыры талып кетпесе.

Бирма өлең құрылысы
-------------------

14 ғасырдың ортасында Бирма жерінде пайда болған Ава патшалығы классикалық поэзия мен оның формальдық негізінің қалыптасуына біршама ықпал етті. Бирма өлең құрылысы оның тілдік ерекшелігіне байланысты. Өліңдегі ең басты нәрсе – бір қатардағы буын мен ұйқастың саны болды. Өленің әр қатары әдеттегідей төрт буынан тұратынын және ережедегідей синтаксистік бірлікте аяқталғаннан көрсетпейді. Бірінші қатардың соңғы буыны екінші қатардың үшінші буынымен немесе төртінші қатардың екінші немесе бірінші буынымен ұйқас келеді: 4-3-2 немесе 4-3-1. 14-16 ғасыр аралығында Бирманың классикалық поэзиясы өркендеп , Шин Махатилавун , Шин Махарататар, Шин Уттамаджо және Шин Оун сынды ақындардың діни поэмаларында жаңа қоғам мен туған жер табиғатының сұлулығы көрініс тапты. [1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Бирма әдебиеті" кітабы