**«Вавилон»** (ағылш. *Babel*) — психологиялық драмалық 2006 жылғы, режиссер Алехандро Гонсалеса Иньярритудің фильмі. Көп көлемдегі халықаралық марапаттарының иесі, «Оскар» сыйлығының ең үздік жыл фильмі ретінде номинант. Бұл АҚШ-та және Мексикада негізделген халықаралық бірлескен өндіріс. Фильм бірнеше елдегі, түбі байланысқан, АҚШ-та, Мексикада, Жапонияда, Мароккода болып жатқан оқиғалар туралы айтады.

Сюжет
-----

Вавилон төрт оқиғадан және әртүрлі кейіпкерлерден құралған. Барлық оқиға өз ретімен көрерменге ашыла бастайды. Барлық оқиға бір-бірімен тығыз байланысқан. Фильмнің соңына дейін оқиға аяқталмайды.

### Марокко

Марокко шөлінде Абдулла қойшы өзінің көршісі Хасан Ибрахимнен «270 Winchester M70» мылтығын оқтарымен, қорқау қасқырларды ату үшін жәнеде өз ешкілерін олардан қорғау үшін сатып алады. Абдулла өз мылтығын ұлдары Жүсіп және Ахмедке бередіде оларды ешкілерді бағуға жібереді. Жайылымда жүргенде үлкен ағасы Ахмед мылтығының Хасан Ибрахим айтқандай үш шақырымға ататынына күдіктенеді. Кіші інісі Жүсіп оған оның жәй ғана мергендік қабілеті жоқтығын айтады, содан кейін олар ұзақ дауласты. Одан кейін мылтықтың арақашықтығын тексермек болып екеуі бірінші жартастарға, сосын жүріп бара жатқан көлікке, сосын жолаушыланған автобусқа атады. Жүсіптің атқан оғы автобустағы Америкадан келген турист Сьюзен Джонсқа тиеді. Екі ұл не болғанын бірден аңғарып қаша жөнеледі.
АҚШ билігі бұл атылған оқтың террористік шабуыл деп есептеп, бүкіл ақпарат құралдарына хабар береді. Марокко тәртіп сақшылары бұл істі қатаң әрі желел түрде тергейді.

### Ричард / Сьюзан

Бұл АҚШ-тан Мароккоға бүкіл қайғыны ұмыту және демалу үшін келген жұп. Олардың отбасылық ара-қатынасына үшінші сәбилерінің өлімі қатты соққы беріп, суытып жіберді. Олар Америкада мексикандық тәрбиешімен қалған Майк және Деббидің ата-аналары. Олар туристтік автобусқа саяхаттау мақсатында отырған болатын. Және сол автобуста Сьюзанға Мароккода тұратын ауылдық екі баланың оғы тиіп, оны қатты жаралайды. Оқ атылғанда бүкіл автобус басында не болғанын түсінбей қалады, бірақ сосын Сьюзан қансырағаннан кейін бәрі абыр-сабыр болып кетеді. Ең жақын медицина орталығы 7 сағаттық жол екенін білген соң, бүкіл автобус жақын жердегі ауылға барады. Автобуста отырған бүкіл туристтер өз өмірлеріне қауіптеніп, қорқып, автобустың кетуін талап етеді. Ричард олардың оны және оның әйелін күтуді өтінеді. Бірақ автобус бәрібір кетіп қалады. Ричардтың қасында туристтік гид Әнуар қалады. Сол жердегі жергілікті мал дәрігері Сьюзанның жарасын қанды тоқтату үшін тігеді. Ричард АҚШ елшілігімен байланысады. Оларды медициналық тікұшақ алып кететін болып шешіледі.

### АҚШ / Мексика

Мексикалық тәрбиеші Ричард пен Сьюзанның балалары Майк пен Деббиді Калифорния штатында Сан-Диего қаласындағы үйде бағып отырады, ол кезде олардың ата-аналары Мароккоға саяхаттап барған. Тәрбиеші Амелия Сьюзанның жараланғанын білген соң, оның балаларды жоспарлаған уақыттан көбірек қарайтынын біледі. Содан кейін Амелия Мексикадағы өз ұлының үйлену тойына үлгермей қалатынына уайымдайды. Ричардтың рұқсатынсыз Амелия балаларды Мексикаға өзімен бірге алып кетуді шешеді. Амелияның жиені Сантьяго оларды Америкадан алып кетеді. Олар еш кедергісіз шекараны өтеді, мексикандық салт-дәстүрмен, көше мәдениетімен балаларды таныстырады. Олар үйлену тойына үлгереді және сол той кешке дейін созылады. Амелия кешке Америкаға қайтуды жөн деп табады. Бірақ Сантьяго араққа мас болған көлікті қауіпті жүргізеді және америкалық шекарашы оны мастыққа күдіктеп оның көліктен шығуын бұйырады. Бірақ Сантьяго шекараны заңсыз өтіп, оның соңынан тәртіп сақшылары қуады. Ол Амелияны және балаларды жолда тастап өзі ары қарай кете жөнеледі. Ас-сусыз әлсіреген Амелия мен балалар көмек іздеп шөл даланы біраз кезеді. Амелия балаларды тастап көмек іздеуге кетеді, оны полиция офицері тауып тұтқындайды. Ол өз балаларының шөл далада қалғанын полицияға айтып, олар сол жерге келеді. Бірақ ол жерге келгенде балалардың жоқтығын анықтайды. Шекара полиция бөлімшесінде оған балалардың табылғанын айтады. Ричард бұл іске қанша күйінседе Амелияға арыз жазбайды. Амелия АҚШта 16 жыл заңсыз жұмыс істегені анықталады, оны босатып Америкадан Мексикаға жер аударады.

### Жапония

Чиеко Ватая — нәзік жүректі, керең қыз. Ол анасының өзіне қол жұмсағанынан кейін психологиялық соққы алды. Ол әкесіне, өз қатарластарына қатты ренжулі. Ол сексуалды арандату жолына түседі. Өзіне ұнайтын жігіттермен болуды армандайды. Бірақ барлық жігіттер оны керең деп жанына жоламайды. Ол полиция детективтерімен танысады. Ол сауық кешін тастап, қайғырып үйге келген соң ол үйіне бір детектив Мамия Кенджиді шақырады. Ол оны сексуалды арандатады. Бірақ Мамия оған келіспейді. Мамия оған бәрін түсіндіреді, оның анасының балконнан секіргенде әкесінің ұйықтап жатқанын, оның анасының секіргенін көрген жоқ екенін айтады. Мамия оған жазылған парақты беріп, оны ол үйден шықпайынша оқымауын өтінеді. Мамия үйді тастап кеткенде әкесін кездестіреді және Мароккода болған жағдай туралы сұрайды. Әкесі детективқа ол мылтықты қара базарда сатпағанын жәй ғана досына сыйлағанын айтады. Мамия оған әйелі туралы көңіл айтады. Әкесі әйелінің балконнан секірмегенін, оның өз-өзін атқанын айтады. Мамия барға барып Чиеконың берген жазба хатын оқиды. Фильмде ол жерде не жазылғаны баяндалмайды. Ол теледидар арқылы Сьюзанның хал жағдайының жақсы екенін, оның бес күнде ауруханадан шыққанын біледі.

Рөлдерде
--------

### Марокко

| Актер | Рөлі |
| --- | --- |
| Брэд Питт | Ричард Джонс |
| Кейт Бланшетт | Сьюзан Джонс |
| Мохамед Ахзам | Әнуар |
| Бубке Эйт Эль Каид | Жүсіп |
| Саид Тарчани | Ахмед |
| Амит Мурьяни | Абдулла |
| Абделкандер Бара | Хасан |
| Уахиба Захми | Зохра |

### Мексика

| Актер | Рөлі |
| --- | --- |
| Адриана Барраса | Амелия |
| Гаэль Гарсия Берналь | Сантьяго |
| Эль Фэннинг | Дебби Джонс |
| Натан Гэмбл | Майк Джонс |
| Клифтон Коллинз-кіші | Мексика шекарасындағы полиция офицері |
| Майкл Пенья | Офицер Джон |

### Жапония

| Актер | Рөлі |
| --- | --- |
| Ринко Кикути | Чиэко Ватаи |
| Кодзи Якусё | Ясудзиро Ватаи |
| Сатоси Никайдо | Детектив Кенджи Мамия |
| Юко Мурата | Мицу |
| Сигемицу Оги | тіс дәрігері |

Өндіріс
-------

Бұл фильмнің бюджеті әртүрлі инвесторлардан, инвестициялардан түскен және «Paramount Vantage» компаниясының қолдауымен 25 миллионАҚШ долларын құрады.

Фильмдегі Амелия кейіпкерін ойнаған актриса Адриана Барраса өмірінде екі рет жүрек ұстамасын өткерген. Соған қарамастан ол бала-акриса Эль Фэннингті фильмнің түсірілімінде жазда, ыстық Оңтүстік Калифорнияның шөл даласында бес күн бойы арқалап жүрді.

Түсірілім орындары: 

1. Жапония: Ибараки және Токио.
2. Мексика: El Carrizo, Сонора, Тихуана.
3. Марокко: Варзават, Taguenzalt- Атлас тауының жоталарындағы берберлік ауылдар.
4. АҚШ: Калифорния штаты, Сан-Диего, Сан-Исидро

Басты түсірілім 2005 жылдың 2 мамыры басталып, сол жылдың 1 желтоқсанда аяқталды.

Музыка
------

Фильмнің түпнұсқа партитурасын және әуенін композитор Густаво Сантаолалья жазды. Соңғы әуені белгілі композитор Рюичи Сакамотоның «Bibo no Aozora» атты музыкасы болды. Фильмнің музыкасы *үздік түпнұсқа нәтиже* деп танылып, «Оскар» сыйлығын алды.

Көрсетілім
----------

Ресми түрде бұл фильм АҚШ-тың кейбір қалаларында 27 қазан 2006 жылы шықты, ал бүкіл елге кең таралған уақыты сол жылдың 10 қарашасы. Ал Азияда, соның ішінде Жапонияда 2007 жылы жарық көрді.

Кассалық түсім
--------------

Бұл фильмнің ең алғаш ресми шығуы 2006 жылдың 27 қазаны, және де бүкіл АҚШ-та 1251 кинотеатрларында көрсетілді. Құрама Штаттарында бұл фильм 35,3 млн АҚШ долларын, ал бүкіл әлемде 101 млн АҚШ долларын жинады. Ал бюджеті 25 млн АҚШ доллары.

Үйде тамашалау
--------------

20 ақпан мен 21 мамыр аралығында «Вавилон» «Paramount Home Entertainment» компаниясынан DVD-да, АҚШ-та және Ұлыбританияда басылып шығарылды.
DVD нұсқасындағы басылымда «Вавилон» алғашқы аптасында 721 000 данасын сатып, 12,3 млн $ пайда түсірді. Ал 2007 жылдың сәуірінде 1 650 000 данасы сатылып, 28,6 млн $ пайда әкелді.

Марапаттар
----------

| Марапат | Санат | Алушы | Нәтиже |
| --- | --- | --- | --- |
| Академия марапаттары | Үздік өндіріс | Номинация |
| Үздік режиссер | Алехандро Гонсалес Иньярриту | Номинация |
| Үздік түпнұсқа сценарий | Гильермо Арриага | Номинация |
| Үздік қолдаушы актриса | Адриана Барраза | Номинация |
| Ринко Кикучи | Номинация |
| Үздік түпнұсқа санақ | Густаво Сантаолалла | Жеңіс |
| Үздік фильм монтажы | Дуглас Крис және Стивен Миррионе | Номинация |
| Остин фильм сыны | Үздік қолдаушы актриса | Ринко Кикучи | Жеңіс |
| BAFTA Film Awards | Үздік фильм | Номинация |
| Үздік режиссер | Алехандро Гонсалес Иньярриту | Номинация |
| Үздік түпнұсқа сценарий | Гильермо Арриага | Номинация |
| Үздік кинематография | Родриго Прието | Номинация |
| Үздік өзгерту | Дуглас Крис және Стивен Миррионе | Номинация |
| Үздік әуен | Номинация |
| Үздік фильм музыкасы | Густаво Сантаолалла | Жеңіс |
| Эфир фильм сыншылары | Үздік қойылым | Номинация |
| Үздік ансамбль | Номинация |
| Үздік сценарий | Гильермо Арриага | Номинация |
| Үздік қолдаушы актриса | Адриана Барраза | Номинация |
| Ринко Кикучи | Номинация |
| Үздік нәтиже | Густаво Сантаолалла | Номинация |
| Үздік саундтрек | Номинация |
| Канн кинофестивалі | Үздік режиссер | Алехандро Гонсалес Иньярриту | Жеңіс |
| Премия Франсуа Шале (Әлемдік қазылардың сыйлығы) | Жеңіс |
| Техникалық Гранд Сыйлық | Стивен Миррионе | Жеңіс |
| Palme d'Or (Үздік фильм) | Номинация |
| César марапаттары | Үздік шетелдік фильм | Алехандро Гонсалес Иньярриту | Номинация |
| Чикаголық киносыншылары | Үздік фильм | Номинация |
| Үздік режиссер | Алехандро Гонсалес Иньярриту | Номинация |
| Үздік түпнұсқа сценарий | Гильермо Арриага | Номинация |
| Үздік қолдаушы актер | Брэд Питт | Номинация |
| Үздік қолдаушы актриса | Адриана Барраза | Номинация |
| Ринко Кикучи | Жеңіс |
| Үздік перспективті орындаушы | Номинация |
| Үздік кинематография | Родриго Прието | Номинация |
| Үздік түпнұсқа санақ | Густаво Сантаолалла | Номинация |
| АҚШ режиссерлар Гилдиясы | Үздік режиссёр нәтижесі | Алехандро Гонсалес Иньярриту | Номинация |
| Алтын Глобус | Үздік фильм — Драма | Жеңіс |
| Үздік режиссер | Алехандро Гонсалес Иньярриту | Номинация |
| Үздік сценарий | Гильермо Арриага | Номинация |
| Үздік қолдаушы актер | Брэд Питт | Номинация |
| Үздік қолдаушы актриса | Адриана Барраза | Номинация |
| Ринко Кикучи | Номинация |
| Үздік түпнұсқа санақ | Густаво Сантаолалла | Номинация |
| Image Awards | Үздік режиссёрлық | Алехандро Гонсалес Иньярриту | Номинация |
| Motion Picture Sound Editors Awards | Музыкаға арналған үздік әуендік монтаж - көркем фильм | Номинация |
| Әуендік эффектілерге арналған үздік әуен монтажы - шетелдік фильм | Номинация |
| Қаралымға арналған Ұлттық Кеңес | Үздік жанды актриса | Ринко Кикучи | Жеңіс |
| Онлайн фильм сыншылары | Үздік қойылым | Номинация |
| Үздік режиссер | Алехандро Гонсалес Иньярриту | Номинация |
| Үздік қолдаушы актриса | Адриана Барраза | Номинация |
| Ринко Кикучи | Номинация |
| Үздік жанды өндіруші | Номинация |
| Үздік кинематография | Родриго Прието | Номинация |
| Үздік өңдеу | Дуглас Крис және Стивен Миррионе | Номинация |
| Үздік түпнұсқа санақ | Густаво Сантаолалла | Номинация |
| Үздік түпнұсқа сценарий | Гильермо Арриага | Номинация |
| АҚШ продюсерлер Гилдиясы | Жыл фильмінің продюссері | Алехандро Гонсалес ИньярритуСтив ГолинЖон Килик | Номинация |
| Сан-Диего фильм сыншылары | Үздік ансамбль | Жеңіс |
| Үздік нәтиже | Густаво Сантаолалла | Жеңіс |
| Сан Франциско киносыншылары | Үздік қолдаушы актриса | Адриана Барраза | Жеңіс |
| Жерсерік марапаттары | Үздік фильм — Драма | Номинация |
| Үздік режиссер | Алехандро Гонсалес Иньярриту | Номинация |
| Үздік түпнұсқа сценарий | Гильермо АрриагаАлехандро Гонсалес Иньярриту | Номинация |
| Үздік қолдаушы актер | Брэд Питт | Номинация |
| Үздік қолдаушы актриса | Ринко Кикучи | Номинация |
| Үздік өңдеу | Дуглас Крис және Стивен Миррионе | Номинация |
| Үздік әуен | Номинация |
| Үздік түпнұсқа санақ | Густаво Сантаолалла | Жеңіс |
| Фильм актерлер Гилдиясы | Үздік рөл құрамы | Номинация |
| Үздік қолдаушы актриса | Адриана Барраза | Номинация |
| Ринко Кикучи | Номинация |
| АҚШ жазушылар Гилдиясы | Үздік түпнұсқа сценарий | Гильермо Арриага | Номинация |
| Жас Әртіс Марапаты | Фильмдегі үздік көркем қойылым - он жастағы немесе одан да кіші жастағы жас актер | Натан Гэмбл | Номинация |
| Фильмдегі үздік көркем қойылым - он жастағы немесе одан да кіші жастағы жас актриса | Эль Фэннинг | Номинация |

Сілтемелер
----------

* paramount.com/movies/babel  Вавилон — ресми сайты
* Вавилон (фильм) (ағыл.) *Internet Movie Database* сайтында

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Alejandro González Iñárritu to Receive Sundance Institute's Vanguard Leadership Award. *Indiewire* (14 January 2015). Тексерілді, 21 қазан 2015.
2. ↑  'Babel' buzz is building. *Los Angeles times* (18 February 2007). Тексерілді, 21 қазан 2015.