recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Андрей Юрьевич Финонченко** (21 маусым 1982, Қарағанды, КСРО) — қазақстандық футболшы, бапкер. Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының бұрынғы футболшысы. Қазір "Шахтер" (Қарағанды" клубының бапкерлерінің бірі.

Карьера
-------

### Клубтық

Қарағанды футболының түлегі. Бүкіл карьерасында тек "Шахтер" сапында ғана ойнаған. 2001 жылы 28 сәуірде тұңғыш рет кәсіби футболшы ретінде "Шахтер" - "Есіл" (Көкшетау) матчында алаңға шықты. Алғашқы голын 2003 жылы "Восток-Алтын" командасының қақпасына енгізді. Сол жылы Қазақстан чемпионатының үздік мергені атанды.

2013 жылы Еурокубоктерде сәтті ойнап, командамен бірге УЕФА Еуропа Лигасының топтық турнирінде ойнады. Финонченко Қазақстанның 2013 жылғы ең үздік футболшысы атанды.

Карьерасын 2017 жылы осы "Шахтерда" ойнап жүріп аяқтады. Қазір клубтың бапкерлер құрамына енген.

### Құрама

Ұлттық құрамадағы алғашқы ойынын 2003 жылы 6 маусымда Польшаға қарсы өткізді. Алғашқы голын 2004 жылы ақпанда Кипрдегі оқу-жаттығу жиындарында Арменияның қақпасына соқты. Бұл кездесу 3:3 есебімен тең аяқталды.

Жетістіктері
------------

### Клубтық

* Қазақстан чемпионы (2): 2011, 2012
* Қазақстанның қола жүлдегері (2): 2007, 2009
* Қазақстан кубогы (1): 2013
* Қазақстан суперкубогы (1): 2013

### Жеке

* Қазақстанның үздік футболшысы (1): 2013
* Қазақстан чемпионатының үздік мергені (1): 2003
* Футболист года в Казахстане по версии журнала «GOAL»: 2013
* Премьер-лиганың үздік қазақстандық футболшысы (1): 2013
* Премьер-лиганың үздік қазақстандық шабуылшысы (1): 2013
* Премьер-лигадағы үздік 33 (3): № 1 (2003, 2013); № 2 (2006)

Жеке өмірі
----------

Әйелінің аты Ирина, қызының аты Анастасия. Андрейдің әкесі футбол жанкүйері, "Шахтердің" өз алаңында өткізген ойындарының барлығын тамашалауға тырысады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Тransfermarkt.com

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* *Sports.ru* сайтындағы профилі
* УЕФА сайтындағы профилі Мұрағатталған 1 сәуірдің 2018 жылы.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  Осы үлгіні қарау   Тематикалық сайттар | 
FootballDatabase.eu · FootballFacts.ru · National-Football-Teams.com · Soccerway · sports.ru · Transfermarkt |

 |
**Кәсіби аурулар** – белгілі бір мамандыққа байланысты кәсіпорынның зиянды әсерінен болатын кесел.

  

Кәсіби аурулар кәсіпорындардағы санитарлық-гигиеналық ережелердің дұрыс орындалмауынан, шу, діріл, тағы басқа әсерінен пайда болады. Мысалы, шаң-тозаңы көп жерде жұмыс істеген адамның өкпесі пневмокониозға (өкпені шаң басу), ал радиоактивті препараттармен жұмыс істейтіндер сәуле ауруына шалдығады. Қатты дірілдейтін аспаптармен ұзақ уақыт жұмыс істеу тамыр неврозына (ангионеврозға) ұшыратады. Мал шарушылығындағы адамдар ауру мал арқылы түйнеме, маңқа, сарып, туляремия ауруын жұқтырып алуы мүмкін. Кәсіптік зиянды әсерлер тек Кәсіби ауруларды ғана емес, басқа аурулардың да пайда болуына әкеліп соқтырады. Жұмыс түріне қарай жұмыс күні мерзімін қысқарту, жыл сайын қосымша демалыс беру, жұмыс кезінде үзіліс жасау (15 – 20 мин), техникалық шараларды іске асыру – Кәсіби аурулардың санын азайтып, келешекте мүлдем жоюға мүмкіндік береді. Кәсіби ауруларды азайту үшін радиоактивті препараттармен, рентген кабинеттерінде, ыстық пештерде, тағы басқа жұмыс жасайтын адамдарды жұмысқа аларда және әрбір 6 – 12 ай сайын денсаулығын медициналық тексеруден өткізіп тұру қажет. Кәсіби ауруларға шалдыққандар әлеум. қамсыздандыру тарапынан жеңілдіктермен қамтамасыз етіледі. Кәсіби аурулар салдарынан уақытша еңбекке жарамсыз адамдарға берілетін жәрдем олардың үздіксіз еңбек стажына қарамастан табысының 100% мөлшерінде төленеді. Кәсіби аурулардан мүгедек болған адамдарға мүгедектік зейнетақы еңбек стажына байланыссыз белгіленеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IV том
2. ↑  О.Д.Дайырбеков, Б.Е.Алтынбеков, Б.К.Торғауытов, У.И.Кенесариев, Т.С.Хайдарова. Аурудың алдын алу және сақтандыру бойынша орысша-қазақша терминологиялық сөздік. 
Шымкент. "Ғасыр-Ш", 2005 жыл. ISBN 9965-752-06-0
**Күйік хан** - Үгедей ханның тұңғыш ұлы, Шыңғыс ханның немересі. Ол немере ағасы Батумен өмірінің соңына дейін қарсыласып өтті. Оған себеп, моңғолдардың 1241 жылы Венгрияға қарсы жорығы кезінде Күйік және Шағатайдың ұлы Бөрі екеуі Батумен келіспей қалады. Содан екеуі Батуды Моңғолиядағы әкесіне ғайбаттап барады. Бірақ, Батудың сөзін жақтайтын Үгедей өзінен үлкенді сыйламағандығы үшін Күйік пен Бөріні қатаң жазаға тартады. Кейін 1241 жылы Үгедей, 1242 жылы Шағатай қайтыс болған соң, Күйік Батуға қарсылығын ашық білдіреді. Ақыры екеуі бітіспес жауға айналады. Үгедей қайтыс болған соң ұлыхан тағы қайтадан иесіз қалады. Оған қоса Бату мен Күйік арасындағы бақталастықтың кесірінен құрылтайдың да шақырылу мерзімі төрт жыл кейінге қалдырылады. Бірақ, 1246 жылғы қаңтардағы құрылтай кеңесіне шешесі Теркун қатынның араласуымен Күйік ұлыхан болып сайланады. Сонда осы құрылтайға Бату ғана қатыспайды. 1248 жылы жазда Бату Күйіктің ұлысына баруға жолға жиналып жатып, Күйіктің де оған қарсы жолға шыққанын естиді. Сонда бір таңқаларлық оқиға болып, Батудың отырған қонысына бір апталық жол қалғанда, әскерімен келе жатқан Күйік белгісіз себептермен қайтыс болады. Ал 1250 - 1251 жылдарға қарай Үгедей әулетіне өз үстемдігін орнатқан Бату, енді немере ағасы Төленің әулетінің билікке келуіне жол ашты. Осылайша Күйік небары екі жыл ғана хандық құрып қайтыс болады. Күйіктің артында үш ұлы қалды. Олар: *Хожа Оғұл, Нағу, Хуқу*.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

Дереккөздер
-----------
**Көздіқара ауылдық округі** — Атырау облысы Қызылқоға ауданындағы әкімшілік бірлік.

Әкімшілік құрамы
----------------

Құрамына Қоныстану, Бүйрек, Қосқұлақ ауылдары кіреді. Орталығы – Қоныстану ауылы.

Сипаттамасы
-----------

Көздіқара ауылдық округі, Атырау облысының солтүстік шығысында орналасқан. Шығысында ауданның Ойыл, оңтүстігінде Қызылқоға және Жамбыл, батысында Тасшағыл ауылдық округтерінің, солтүстігінде Батыс Қазақстан облысының жерлерімен шектеседі. 

Облыс орталығы Атырау қаласынан 350 км, ең жақын темір жол бекеті Сағыз стансасынан 170 км, аудан орталығы Миялы ауылынан 50 км қашықтықта орналасқан. 

Ауылдық округ территориясының жер көлемі: -95782 га, ауыл-шаруашылық алқабы - 92281 га. Оның ішінде: жайылымдық жер - 83674 га, шабындық жер - 8507 га, егістік жер көлемі - 100 га.

Тарихы
------

Көздіқара ауылдық округі 1920 жылдың 12 қазанынан құрылғанынан бастап 1944 жылға дейін Орал облысының Тайпақ ауданының құрамында болды. 1944 жылдың 1 маусымынан Гурьев облысының Қызылқоға ауданына қарады.

Көздіқара Ойыл өзенінің бір саласы, бұрынғы замандарда өзек бойының өр жерлерінде жерасты қайнар көздерінің суы бұрқылдап фонтан тәрізді атқылап жатқан кездері болыпты. Сол кезеңде осыны көрген жергілікті халық "көзін қара", "көзді қара" осыдан өзек Көздіқара болып аталып кеткен. Ауылдық кеңеске осы өзек бойындағы орналасқан ауылдар қараған соң, жергілікті атқарушы органның да атауы Көздіқара ауылдық округі деп аталған.

Халқы
-----

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1698 адамды (893 ер адам және 805 әйел адам) құрады.

| Елді мекен | Халқы,адам (1989) | Халқы,адам (1999) | Халқы,адам (2009) | Халқы,адам (2021) |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Қоныстану | 1771 | 1486 | 1561 | 1511 |
| *Ақкөл* | 159 | 80 | - |
| Бүйрек | 148 | 190 | 175 | 73 |
| Қосқұлақ | 235 | 274 | 233 | 114 |

* еңбекке жарамдысы - 912
* жұмыс жасайтыны - 426
* жұмыссыздар - 242
* зейнеткерлер - 234
* мүгедектер - 42
* аз қамтылғандар - 128
* балалар саны - 859
* «Ардақты Ана» – 16
* «Алтын Алқа» иегері - 7
* «Күміс Алқа» иегері - 28

Шаруа қожалықтары
-----------------

15 шаруа қожалығында 75 адам тұрақты еңбек етсе, 15 адам жеке кәсіпкерлікпен айналысты.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қызылқоға ауданы бойынша 2023-2024 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жоспарын бекіту туралы
2. ↑  "Қазақ энциклопедиясы", X том
3. ↑  Қызылқоға - құт мекен. Алматы: «Өлке» баспасы, 2005 ж. ISBN 9965-599-97-1
4. ↑  2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * к
* т
* ө
Атырау облысы Қызылқоға ауданы ауылдық округтері |
| --- |
|  |
| 

 Жамбыл •
 Жангелдин •
 Көздіқара •
 Қызылқоға •
 Миялы •
 Мұқыр •
 Ойыл •
 Сағыз •
 Тайсойған •
 Тасшағы
 |

 |
**Мэри Елизабет "Лиз" Трасс** (ағылш. *Mary Elizabeth "Liz" Truss*; 26 шілде 1975 жыл, Оксфорд) — британдық саясаткер, 2022 жылдың 6 қыркүйегінен 20 қазан күнгі отставкасына дейін Ұлыбритания Премьер-министрі, 5 қыркүйектен бастап 20 қазанға дейін Консервативті партия басшысы және 2010 жылдан бері Ұлыбритания парламентінің мүшесі. Ол патшайым II Елизабет тұсында қызмет еткен британдық 15 премьер-министрдің соңғысы, III Чарлз тұсындағы бірінші премьер және Ұлыбритания тарихындағы ең қысқа билік еткен премьер-министр. Лиз Трасс — Ұлыбритания тарихындағы үшінші әйел премьер-министр (Тереза Мэй және Маргарет Тэтчерден кейін).

Лиз Трасс саяси мансабын Оксфорд университетінің Либерал Демократтар партиясы бөлімшесінің президенті болып бастады. 1996 жылы Консервативті партияның және 2010 жылы Парламенттің Қауымдар палатасының мүшесі болды.

Трасс 2012 жылдан 2014 жылға дейін Парламент Мемлекеттік хатшысының бала күтімі және білім беру мәселелері жөніндегі орынбасары қызметін атқарды, бұған дейін Кэмерон 2014 жылғы министрлер кабинетінің ауысуы кезінде Қоршаған орта, азық-түлік және ауыл істері жөніндегі мемлекеттік хатшы ретінде министрлер кабинетіне тағайындалды. Ол 2016 жылғы референдумда Ұлыбританияның Еуропа Одағында қалуы үшін «Britain Stronger in Europe» науқанының жақтаушысы болғанымен, нәтижелердің жариялағанынан кейін ол «Brexit»-ті қолдады. 2016 жылдың шілдесінде Кэмерон отставкаға кеткеннен кейін Трасс мамыр айына дейін Әділет жөніндегі мемлекеттік хатшы және лорд-канцлер болып тағайындалды, ол лауазымның мың жылдық тарихындағы алғашқы әйел лорд-канцлер болды. 2017 жылғы Ұлыбритания жалпы сайлауынан кейін Трасс Қазынашылықтың бас хатшысы болып тағайындалды. Мэй 2019 жылы отставкаға кеткеннен кейін, Трасс Борис Джонсонның консерваторлардың көшбасшысы болу ұсынысын қолдады. Джонсон премьер-министр болып тағайындалғаннан кейін ол Трассты халықаралық сауда жөніндегі мемлекеттік хатшы және сауда кеңесінің президенті етіп тағайындады. Кейінірек, 2021 жылы ол Халықаралық Қатынас жайлы хатшы қызметін бастады.

2022 жылғы Консервативті партия басшысы сайлауында жеңіске жеткен Лиз Трасстың премьер-министрлігі Ұлыбританияның тұрақсыз кездерінде басталды: тұрақты өмір сүру құны кризисі, энергиямен қамтамасыз ету дағдарыстары және бұрыңғы премьер Борис Джонсонның отставкаға кетуі елді осы күйге әкелді. Енгізілуге жоспарланған салық реформасының сәтсіз бастамасы фунт-стерлинг валютасының төмендеуі және мүлік құны көтерілуі нәтижесінде қоғам және партиялас депутаттардың наразылығына әкелді. Лиз Трасс премьер-министрлігі сынға алынды және ол премьер-министр мен партия басшысы лауазымдарынан отставкаға кетуге мәжбүр болды. Британ саясаткері, Ұлыбритания Қазынашылықтың Бас хатшысы (2019–2020) Риши Сунак Лиз Трасстың ізбасары болып таңдалды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Ұлыбританияның жаңа премьер-министрі сайланды egemen.kz
2. ↑  Лиз Трасс отставкаға кетті. Ол билікте 44 күн ғана отырды Азаттық радиосы 20.10.2022
3. ↑  British Prime Minister Liz Truss resigns after weeks of criticism and turmoil npr.org. 20.10.2022
**Арыс ауданы** — 1928-1963 және 1988-2008 жылдары болған Сырдария округі мен Қазақ КСР Оңтүстік Қазақстан облысының (1936 жылға дейін - Қазақ АКСР, 1991 жылдан - Қазақстан Республикасы) әкімшілік бөлінісі.

Тарихы
------

Арыс ауданы 1928 жылы 17 қаңтарда Қазақ АКСР-нің Сырдария округінің құрамында Сырдария губерниясының Шымкент уезінің бұрынғы Арыс болысы аумағында құрылды. Ишанбазар ауылы аудан орталығы болды.

1930 жылы 17 қаңтарда аудан орталығы Ишанбазардан Арысқа көшірілді. Сол жылы округтердің таратылуына байланысты аудан Қазақ АКСР-нің тікелей бағыныштылығына өтті.

1932 жылы 10 наурызда аудан жаңа Оңтүстік Қазақстан облысына бекітілді. Сол жылы 11 наурызда аудан орталығы - Арыс - жұмысшы ауыл мәртебесін алды.

1943 жылдың 8 қыркүйегінде аудан орталығы Темірлан ауылына көшірілді, бірақ 1952 жылы 3 сәуірде Арыс ауылына қайтарылды (1956 жылы шілдеде Арыс қала болды). 1954-1956 жылдары аудан орталығы қайтадан Темірланға көшірілді.

1951 жылғы мәліметтер бойынша ауданға 13 ауылдық кеңестер кірді: Ақбұлақ, Бадам, Боралдай, Бөріжар, Жалғызағаш, Қараспан, Киров, Көлтоған, Монтайтас, Найман, Тақыркөл, Темірлан және Шұбар.

1963 жылы 2 қаңтарда Арыс ауданы жойылып, оның аумағы Қызылқұм мен Түркістан аудандары арасында бөлінді.

1988 жылы 25 шілдеде Арыс қаласы мен Бөген ауданы біріктіріліп, Арыс ауданы қайта құрылды.

1989 жыл 13 қазанда Бөген ауданы қайта бөлініп шықты. Сол жылы 13 қарашада Бөген ауданының Монтайтас мен Шардара ауданының Тақыркөл ауылдық кеңестері Арыс ауданына берілді.

2008 жылы Арыс ауданы таратылып, оның аумағы Арыс қаласының қарамағына берілді.

Тұрғындары
----------

Арыс ауданының халқы, адам.| 1939 | 1959 | 1989 | 1999 |
| --- | --- | --- | --- |
|  55695 | ▲64751 | ▲81558 | ▼25137 |

1939 жылғы санақ бойынша Арыс ауданының этникалық құрамы келесідей болды: қазақтар — 65,5 %, орыстар — 22,8 %, украиндар — 5,6 %, татарлар — 1,5 %

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстанның әкімшілік-аумақтық бөлінісі туралы анықтама (1920 ж. тамыз - 1936 ж. желтоқсан) / Базанова Ф. Н. —  Алматы: Қазақ КСР ІІМ мұрағат басқармасы, 1959. — 288 б. — 1500 таралым.
2. ↑  Оңтүстік Қазақстан облысындағы кеңшарлар тарихы туралы анықтама Мұрағатталған 11 қыркүйектің 2019 жылы.
3. 1 2  1939 жылғы Бүкілодақтық халық санағы. КСРО одақтас республикаларының аудандары, қалалары мен ірі ауылдары халқының ұлттық құрамы. Тексерілді, 3 қазан 2020.
4. ↑  Всесоюзная перепись населения 1959 г. Численность наличного населения городов и других поселений, районов, районных центров и крупных сельских населенных мест на 15 января 1959 года по регионам союзных республик (кроме РСФСР). Тексерілді, 19 қыркүйек 2020.
5. ↑  Всесоюзная перепись населения 1989 г. Численность населения союзных республик СССР и их территориальных единиц по полу. Тексерілді, 19 қыркүйек 2020.
**Роберт Селден Дюваль** (ағылш. *Robert Selden Duvall*; 5 қаңтар 1931(19310105), Сан-Диего, Калифорния) — америкалық актёр.

Өмірбаяны
---------

Дюваль Сан-Диегода, бұрын адмирал болған әскери Уильям Говард Дювалдің отбасында дүниеге келген. Анасы, Милдред Вирджиния Харт, АҚШ-ғы азаматтық соғыс кезінде Конфедрацияға қолбасшылық еткен генерал Роберт Лидің тікелей ұрпағы саналады. Дювалдің әкесі Методикалық шіркеуге тиесілі болса, анасы екеуі Христиандық ғылымдар Мэри Бэйкер Эддидің ізбасарлары болған. Дюваль біраз уақыт ата-анасы мен бірге АҚШ-тың әскери-теңіз академиясынан алыс емес Аннаполисте тұрған. Ол Северна-Парктегі (Мэрилэнд штаты) Северн (ағыл. Severn School) мектебімен Сент-Луисетегі (Миссури шататы) Принципиа (ағыл. The Principia) мектептеріне барып тұрған. 1953 жылы Иллинойс шататының Элса қаласындағы Христиан ғылымдарының білім орталығындағы Принципиа (ағыл. The Principia College) колледжін тәмамдаған. Актер 1953 жылдың 19-шы тамызынан, 1954 жылдың 20 тамызына дейін АҚШ армиясында әскери борышын өтеген.
1954 жылы Роберт Дюваль Нью-Йорктегі актерлік шеберлік мектебі Neighborhood Playhouse оқуға түскен. Оқып жүріп поштада клеркші болып, қосымша табыс тапқан. Ол мектептегі кезеңде Джин Хэкмен және Дастин Хоффманмен танысқан. Кейіннен олар түсіру алаңында бірнеше мәрте қайта жолыққан. Дювальдің театр мектебіндегі жетекшісі Сэнфорд Мейснер (ағыл. IMDb) болған. Мейснер, Дювалді Хортона Фут The Midnight Caller пьесасына негізделген қойылымына қатыстырған. Роберта Дювал мен Хортон Футтың серіктестігі ұзақ жылдарға созылып, Дювалдің актерлік мансабында маңызды рөл ойнаған. 1962 жылғы «Убить пересмешника» фильміндегі «Страшилы» Рэдли рөлін сомдауға Дювальді ұсынған осы Фут болған.

Фильмография
------------

* 1972 - «Өкіл әке»
* 1974 - «Өкіл әке 2»

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Life, Death, and Dance  (ағыл.) (Роберт Дюваль мен Лусиана Педрасаның сұхбаттары) (2003 жыл 14 наурыз). Басты дереккөзінен мұрағатталған 18 тамыз 2011.
* Роберта Дюваль бейресми сайты  (ағыл.).
* Роберт Дюваль Голливуд актерлері сайтында (орыс.)
* Роберт Дюваль Люди сайтында (орыс.)
* Апокалипсис бүгін Cinemateka.ru сайтында (орыс.)

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Famous birthdays for Jan. 5: January Jones, Robert Duvall (January 5, 2023). Тексерілді, 12 қазан 2023.


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  Осы үлгіні қарау   Тематикалық сайттар | 
NNDB · AllMovie · AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · Discogs · Internet Broadway Database · Internet Movie Database · MusicBrainz · Rotten Tomatoes |
|  |
| Сөздіктер және энциклопедиялар | 
Большая каталонская · Britannica (онлайн) |
|  |
| Нормативті бақылау | 
BIBSYS: 90924709 · BNC: a11091824 · BNE: XX1110135, XX5370803 · BNF: 13893554v · CiNii: DA1381317X · CONOR: 6973027 · GND: 123799198 · ISNI: 0000000114558548 · LCCN: n85093613 · LNB: 000293228 · NKC: ola2002161235 · NLA: 35964101 · NTA: 073286788 · NUKAT: n2008154456 · SUDOC: 061603678 · VIAF: 117896134 |

 |
**Антон Андреевич Миранчук** (17 қазан 1995, Кубандағы Славянск, Краснодар өлкесі, Ресей) — ресей футболшысы, Ресей Ұлттық футбол құрамасы мен "Локомотив" клубының жартылай қорғаушысы. Сыңары Алексей Миранчук те футболшы.

Карьерасы
---------

### Клубтық

"Спартак" (Мәскеу) клубының түлегі. 2011 жылы "Локомотив" (Мәскеу) клубына қосылып, 2012 жылы карьерасын осы клубтан бастады. Тұңғыш ойынын 2013 жылы 30 қазанда Ресей кубогындағы "Роторға" қарсы өткізді.

2016 жылы "Левадияға" жалға берілді. 

2017 жылы қыста "Локомотивке" оралды да, 9 сәуір күні "Ростовқа" қарсы сездесуде тұңғыш рет Ресей чемпионатында алаңға шықты.

### Ұлттық құрама

2018 жылғы әлем чемпионатына қатысты.

Жетістіктері
------------

### Жеке

* Ресей чемпионатындағы үздік 33 (1): № 2 — 2018/19

### Командалық

«Локомотив»
* Ресей чемпионы: 2017/18
* Ресей чемпионатының күміс жүлдегері (2): 2018/19, 2019/20
* Ресей кубогы (2): 2016/17, 2018/19
* Ресей суперкубогы: 2019

«Левадия»
* Эстония чемпионатының күміс жүлдегері: 2016

Ресей-21
* Гранаткинді еске алу турнирінің жеңімпазы: 2013

Дереккөздер
-----------

1. ↑

Сілтемелер
----------

* Профилі
**Айтор Каранка де ла Ос** (ағылш. *Aitor Karanka de la Hoz* 18 қыркүйек 1973 жылы туған) — сол қанаттағы қорғаушы, Испания және Баскі Елі құрамасында ойнады. Үш дүркін Чемпиондар Лигасының чемпионы.

Кәсібі
------

### Клубтарда

Юниорлық деңгейде "Корасонистас" клубында ойнады және "Депортиво Алавес", 1991 жылдан жастық кездің "Атлетик Билбао" деген командасында - "Атлетик Билбаоның", Атлетик Билбаоның құрамында 1992 жылы испанияның юниорлық кубогың ұкқан.Каранка және Сегундтта өнер көрсеткен.1993 жылы Юпп Хайнкес оны Атлетиктің негізгі құрамына енгізген.

1997 жылы Хайнкес "Реал Мадридты" басқарды, ол анда Каранканы шақырды. Айтор 5 маусым корольдік клубта өткізді, реалмен ЧЕМПИОНДАР ЛИГАСЫН және Континентарлық кубок ұтқан.Клубтағы орнынан айрылып , баск елдеріне кері қайтты.

2006 жылы Айтор MLS-та «Колорадо Рэпидз» клубында ойнаған. Сонымен Батыс конференцияның финалына деін жеткен, финалдан соң ол ойыншы кәсібің аяқтады.

### Ұлттық құрама

1995 жылдың 26 сәуірінің Испанияның құрамасы үшін бірінші ойының өткізді : Ереванда Арменияға қарсы 1996 жылғы евроға сұрып кезенінде ойнады. 1996 жылы Испанияның құрамасымен италиялыктарға Еуропаның жастардың чемпионатының финалында кем түсті, ал олимпиадалық ойындарда Атлантада 1/8-ге дейін жетті. Басктің елінің құрамасында 6 ойынның өзінің есепшотында жазған.

Бапкерлік кәсіп
---------------

Ойыншының мансабын тындырып, Каранка Испанияның 15 жасқа дейін құрамасының басты бапкері болып істеді, және 17-ті жасқа дейін құраманың басты бапкерінің ассистентімен болды. 2010 жылдың 8 маусымының Каранка мадридтық "Реалдың", Жозе Моуриньюнің  басты бапкерінің ассистенті болды.

Отбасы
------

Інісі Айтора Давид - кәсіби футболшы, шабуылшы.

Жетістіктері
------------

Испанияның ұлттық құрамасының ойыншысы ретінде:

* Олимпиадалық ойындар:
* Қатысушы: 1996
* Еуропа (21 жасқа дейін) чемпионаты:
* Күміс жүлдегері: 1996

"Реал Мадрид" ойыншысы ретінде:

* Континентаралық кубог:
* Жеңімпаз: 1998
* Күміс жүлдегері: 2000
* УЕФА суперкубогы:
* Күміс жүлдегері: 2000
* УЕФА чемпионының лигасы:
* Жеңімпаз: 1997/98, 1999/2000, 2001/02
* Испанияның суперкубоғы:
* Жеңімпаз: 1997, 2001
* Испанияның чемпионаты:
* Чемпион: 2000/01
* Екінші орын: 1998/99
* Испанияның кубогы:
* Финалшы: 2001/02

Дереккөздер
-----------

1. ↑  У «Реала» скромные запросы: Роналдо, Оуэн, Виейра… Заметка в газете «Спорт-Экспресс» 12 шілде 2002 ж.
2. ↑  Каранка подписал контракт с «Реалом» Мұрағатталған 11 маусымның 2010 жылы.

Сілтемелер
----------

* Профиль на BDFutbol.com (исп.)
* Профиль MLS Мұрағатталған 31 тамыздың 2006 жылы. (ағыл.)
Балкан Антантасына кірген елдер
Румынияда 1940 жылы шыққан пошта маркасы
**Балқан Антантасы** - Грекия, Румыния, Югославия және Түркия 1934 ж. 9 ақпанда Афиныда қол қойылған пакті, бұл аймақтағы мемлекеттерді біріктіру арқылы бейбітшілік сақтауды көздеген мақсатта. Балқан Антантасы Балқан мемлекеттерінің территориялық статус-квосын сақтау негізінде жалпы одақ құру, келіс сөздер мен конференциялардан кейін жасалды. Бұл аймақтағы мемлекеттерді біріктіру арқылы бейбітшілік сақтауды көздеген мақсатта.

Бұл пакт бойынша, төрт Балқан мемлекеті 

* бір-біріне шабуыл жасамауға,
* ал олардың біреуіне басқа бір Балқан мемлекеті шабуыл жасай қалса (Болгария немесе Албания), бұл пактіге мүше басқа мемлекеттер оған көмек көрсетуге міндетті болды.

Бастапқы кезде бұл одақтың КСРО-на қарсылығы жоқтығы келісімге бөлек бап болып кірген. Себебі Түркия үкіметінің КСРО-мен жақсы қарым-қатынаста болған. Бірақ 30-шы жылдардың екінші жартысында Балкан Антантасына кіруші елдердің үкіметтері Кеңес Одағымен достық қарым-қатынас орнатуға және қауыпсіздікті ұжымды түрде ұйымдастыруға қарсы болды. 1939 жылы Екінші дүниежүзілік соғыстың қарсы аңында Балкан Антантасы тіршілігін тоқтатты .

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақ Совет энциклопедиясы/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1972, 2 том
**Александр Михель** (23 шілде 1963) — КСРО футболшысы, шабуылшы. Алматы футболының түлегі.

Карьерасы
---------

### Бастапқы жылдары

Кәсіби карьерасын 1984 жылы КСРО чемпионатының екінші лигасында ойнайтын СКИФ клубында бастады. 

1985-87 жылдары үш маусым Барнаулдың "Динамосында" доп теуіп, 1988 жылы Ташкенттің "Пахтакорына" ауысты. "Пахтакор" сапындағы алғашқы ойынын 1988 жылы 26 мамыр күні "Заря" (Ворошиловград) клубына қарсы өткізіп, матч тағдырын шешті. Ол маусымда Михель 12 гол соқты. 

### Қайрат сапында

1989 жылы бірінші лигаға түсіп кеткен "Қайратқа" шақырылды. "Қайрат" сапында Евстафий Пехлеваниди, Юрий Найдовский, Сергей Климов секілді шабуылшырамен бірге доп тепті. Алғашқы голын 1989 жылы 25 сәуір күні Кемеровоның "Кузбасс" қақпасына енгізді. Бұл ойында "Қайрат" 1:0 есебімен жеңіске жетті. 

Маусым ортасында Пехлеваниди клубтан кетті де, Михель тұрақты түрде алаңға шыға бастады. Екніші айналымда жеті гол соқты (Чемпионатта барлығы 11 гол енгізген-ді). Бірақ "Қайрат" үшінші орында қалып, жоғары лиғаға шыға алмады. 

1990 жылы Михельдің ойыны нашарлап кетті. Бірінші айналымда үш рет қана гол соқты да, сонымен шектеліп қалды. Ал 1991 жылғы маусымда не-бары бес рет қана алаңға шығып, бір гол да соқпады.

Жетістіктері
------------

* КСРО чемпионатының қола жүлдегері: 1989 (1 лига)

Сілтемелер
----------

* Статистикасы (footballfacts.ru)
Андрия Калудже́рович (серб. Андрија Калуђеровић; 5 шілде 1987, Бачка-Топола, Югославия) — Сербия елінің футболисті, «АЕЛ» клубы мен Сербия құрамасының шабуылшысы.

Мансап
------

### Клубтағы мансабы

6 жыл ішінде Андрия Белградтан ОФК командаларының құрамында болған. Сол командада ол 49 ойын ойнап, 11 гол соқты. Мансабының үлкен бөлігін жалдамалармен өткізген. Ол «Спартак Златибор Вода» клубында 30 ойын ойнап, 11 рет қақпаға доп қақты. Сосын Андрия «Рад» командасына көшіп кетті. 2010-2011 жылдарында Андрия Калудже́рович «Црвена Звезда» клубында ойнады. 2010 жылы «Бэйцзин Гоань» қытай клубында ойнады. Қазір ол «АЕЛ» клубында ойнап жүр.

### Ұлттық құрамадағы мансабы

2008 жылы Пекинде өткен Олимпиаданың футбол спортынан қатысушысы болып, командасымен финалға дейін жетті. Турнирде 19 номер болды.
2010 жылы 7 сәуірде ол өз елінің командасымен бірге Японияға қарсы ойнаған. Сол кезеңде ол 6 ойын ойнап, 2 гол соқты.

Дерккөздер
----------

Сілтемелер
----------

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  Осы үлгіні қарау   Сурет, видео және аудио | 
Ортаққор · Instagram |
|  |
| Тематикалық сайттар | 
FootballDatabase.eu · FootballFacts.ru · National-Football-Teams.com · Soccerway · Transfermarkt |

 |

1. ↑
2. ↑
3. ↑
**Негіздеме** (ағылш. *Justification*, **Негіздеу**, кейде **Эпистемалық негіздеу**, ағылш. *epistemic justification*) — эпистемологиялық ұғым болып, мәлім сенімге жеткілікті негіздің болуын сипаттайды. Эпистемологтар сенімнің әртүрлі эпистемалық ерекшеліктерін айқындайды, оларға дәйекті негіз (сенімде болудың дұрыс негіздемесі), білім, рационалдық және ықтималдық және басқалары жатады. Еркінірек айтқанда, негіздеме - бұл біреудің рационалды сенім ұстауының негізі, бірақ кейде бұл термин күмән секілді басқа ойтүйіндік позицияларға да қолданылады.

Эпистемологиялық негіздеу туралы пікірталастар көбінесе негіздеменің құрылымына қатысты, соның ішінде фундаменталды негізделген сенімдердің бар-жоқтығын, немесе жалаң байланыстылық сенімдер жүйесін шын деп негіздеуге жеткілікті болатын-болмайтынын қамтиды. Пікірталастың тағы бір негізгі тақырыбы - негіздеме көздері туралы, оған қабылдау тәжірибесі (сезімдік айғақтар), пайым және беделді айғақтар және басқалар кіруі мүмкін.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Epistemic Justification. Тексерілді, 6 шілде 2020.
**{{Тексерілмеген мақала|date={{subst:#time:F Y}}}}**
Салыстырмалы басымдылықтар теориясы **(theory of comparative advantage) — XIX ғасырда Давид Рикардо ойлап тапқан  экономикалық модель.**

Адам Смиттің абсолютті басымдылықтар теориясын дамытып, әрбір екі елдің саудасы тиімді екенін көрсеткен Давид Рикардо болатын. Ол тіптен екі елде нақты тауарлардың абсолют басымдылықтарына ие болмасада, ол тиімді деп санаған. Осыған қарап салыстырмалы басымдылықтар теориясы абсолют басымдылықтар теориясы секілді альтернатив бағаларды қолданды. 

Осылардан, максималды салыстырмалы басымдылықтарға ие товар өңдеу специализациясы, абсолютті басымдылықтары ие болмаса да тиімді болды.

Мысалы екі елдің тауарымен көрсетілген салыстырмалы басымдылықтар теориясы
--------------------------------------------------------------------------

2 тауарды шығаратын 2 түрлі елді қарастырайық.

Тауар өңдеуге кеткен уақытша шығын| Сыр | Шарап |
| --- | --- |
| Франция | 2 | 1 |
| Испания | 4 | 3 |

Бұл кестеде Франция тауар өңдеуден абсолют басымдылыққа ие. А. Смитке сүйенсек бұл екі ел саудасы пайданы тек Францияға ғана әкеледі. Бірақ та салыстырмалы басымдылықтар теория тұрғысынан қарастырсақ Д. Рикардо былай дейді
—Белгілі баға қатынасын тауып, тауар арасындағы бағаны ек елге тиімді етуге болады

Модель шектеулері
-----------------

* Кем дегенде 2 ел тауары талап етіледі
* Егерде бір ел бірінші тауар өңдеуде басымдылыққа ие болса, екінші ел келесі тауардың басымдылығына ие.
* Жұмыс бағасы бірдей бағаланады
* Тауар қатынастары "Laissez faire" мен жүзеге асады.
* Технологиялық өзгертулер мен шығынды талап етпейді.
* Елдің сауда көлемеді ескерілмейді, тіптен ел тауар дайындаудың монополиясы болса да.

Модельде капиталды елдерге жеткізу жөнінде анық емес тыйым жазылады. Егерде капитал тасымалдау да, тауар тасымалдау секілді еркін болса, капиталдың бөлігі тасымалданған елде қалады.

Модельді сынау
--------------

Салыстырмалы басымдылықтар теориясы әлем экономика тәртібіне өзек болып қалыптасқан. Алғышарттардың айтуы бойынша адамның барлық бар байлығы теңбағалы, елдердің жеткен дәрежелеріне қарамастан. Алайда әлі де дамыған және дамушы елдер араларындағы саудат толығымен осы теорияға сүйеніп ақталып шыққаны жоқ.

Әдебиеттер
----------

* *Блауг М.*  Салыстырмалы басмыдылықтар заңы1994. — С. 111-115. — XVII, 627 с. — ISBN 5-86461-151-4.
* Киреев А.П. Әлем экономикасы Ч.1: Әлемдік микроэкономика: тауарлар мен факторлар қозғалысы 1997. — 416 с. — 7000 экз. — ISBN 5713308995.

Ескертулер
----------

Сілтеме
-------

* Давид Рикардоның жақсы жақтары
**Чэнь Кайгэ** – Қытай кинорежиссері, халықаралық кино жүлделердің иегері. 

1952 жылы 12 тамызда Бейжіңде дүниеге келген. Әкесі режиссер, анасы киноактриса болған. 1978 жылы Бейжің киноакадемиясына түсіп, 1982 жылы Чжан Имоумен бірге тәмамдап шығады. 

Алғашқы толық метражды «Желтая земля» фильмін 1984 жылы түсіреді. 1988 жылы Чэн алғаш рет Канн кинофестиваліне шақырылады. «Прощай, моя заложница» фильмі оны әлемге танымал етеді. 1990 жылы екі тарихи фильм қояды. 2002 жылы оның бірінші ағылшын тілді «Убей меня нежно» фильмі жарық көреді. 2005 жылы түсірілген «Клятва» фильмі режиссердің бұрынғы стилінен мүлде басқа стилге көшкендігін байқатады. Бұдан тыс режиссердің көптеген фильмдері бар.

Дереккөздер
-----------
*Басқа мағыналар үшін Біржан сал деген бетті қараңыз.***"Біржан — Сара"** — М.Төлебаевтың операсы. Либреттосын Қажым Жұмалиев жазған. 

  

Премьерасы 1946 жылы 7 қазанда Қазақ опера және балет театрында (Алматы) өтті. 1949 ж. 2-, 3-рет өңделіп, 1957 ж. қайта қойылды. Алғашқы қойылымындағы басты партияларды Ә. Үмбетбаев (Біржанды), К. Байсейітова (Сараны) орындады. Реж. Қ.Жандарбеков, дирижері Г.Столяров, суретшісі А. Ненашев болды. 

"Біржан — Сара" көп актілі лирикалық-драмалық опера. Оның негізіне 19 ғ-да өмір сүрген ақын, әнші-композитор Біржан салдың өмірі мен оның Сара ақынмен айтысы алынған. Либреттоға ақын өмірі жайлы деректер және Біржан мен Сара айтысындағы сюжеттік оқиғалар арқау болған. Операның драматургиялық желісінде Біржан мен Сараның махаббатын көрсететін лирикалық бағыт пен Біржан мен Жанбота болыстың арасындағы күресті көрсететін (бұл Біржанның әйгілі "Жанбота" әнінен алынған) әлеум. бағыт қатар жүріп отырады. Біржан салдың шығармаларындағы еркіндік, намыс, адамгершілік мәселелері бас кейіпкердің прототипіне де, операның бүкіл тақырыптық бағытына да негіз болған. Біржан бейнесі әншінің өз әндері ("Айтбай", "Жанбота", "Біржан сал", "Адасқақ", т.б.) және М. Төлебаевтың музыкасы арқылы ашылған. Опера ұлттық бояуы қанық, әсерлі лирикалық көріністерге, айшықты мелодияға толы. Операда ұлттық музыкалық формалар (әдет-ғұрыптық фольклор "жар-жар", сыңсу, жоқтау, әсіресе, ақындар айтысы) өте әдемі әрі орынды қолданылған. 4 актілі опера қақтығысқа толы қарама-қайшы көріністерге (1-актідегі бас кейіпкердің нәзік ғашықтық дуэтіне айналатын әдемі айтыс кенеттен Біржан мен Жанботаның қақтығысы көрінісіне ауысып кетеді. 3-актідегі салтанатты той қарама-қарсы екі жақтың жаңа дауымен үзіліп қалады) құрылған. Опера 1958 жылы Мәскеуде өткен Қазақ өнері мен әдебиетінің онкүндігінде көрсетілген. "Біржан — Сара" — рухы жағынан қазақтың халықтық эпостарына жақын, шын мәніндегі романтикалық шығарма" деп жазды белгілі музыка зерттеуші В. Виноградов. 1949 жылы операға КСРО Мемлекеттік сыйлық берілді. Айшықты ұлттық бояуы қанық шығарма қазақ опера өнерінің классикалық туындысы болып табылады. 1959 жылы бұл туынды Башқұрт опера және балет театрында (Уфа қаласы) қойылды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл, ISBN 5-89800-123-9, II том
**Юпитердің ерлігі** (Jupiter Ascending) — 2015 жылы экранға шыққан фантастика жанрында АҚШ-та түсірілген фильм. Фильмнің продюсерлері және режиссерлері - Энди және Лана Вачовски. Басты ролдерді Мила Кунис, Ченнинг Тейтум, Шон Бин және Эдди Редмэйн орындаған.

Сюжеті
------

Фильм фантастика атыс-шабыс жанрында түсірілген. Сюжет желісі бойынша осыдан 100 жылдай бұрын Жер ғаламшары, осы галактиканың ең мықты династиясының өкілдерімен қоныстандырылды. Жерді үш мұрагер билейді. Осы үш мұрагерінің біреуіне - Балемге Жер ғаламшары тиесілі. Бірақ Жер ғаламшарында Юпитер атты қыз өмір сүреді. Юпитердің ДНҚ коды бойынша ол Балем ансысының реинкорнациясы болып табылады. Мұрагерлік заңдылық бойынша Жер оған тиесілі болуы керек. Осы себептен Юпитердің қайтыс болғаны Балемнің таққа отыру үшін міндетті шарт. 

Бас кейіпкер: қарапайым еден жуушы - Юпитер Джонс жұлдыздар астында дүниеге келді. Юпитер бой жетіп, әр түні түсінде жұлдыздарды көретін болды. Алайда, таңертең оянғанда кәдімгі өміріне қайта оралатын. Ол еден жуып ақша табатын. Өмірде ештеңе қызық болмаған. Бір күні ол Кейн есімді жігітті кездестіреді. Кейн бұрын әскери «жауынгер» болған. Ол Жерге Юпитерді тауып, оған көмек көрсетеді. 

Басты рөлдерді Мила Кунис пен Ченнинг Таттум сомдады. Сондай-ақ, Дуглас Бут, Шон Бин, Эдди Редмэйн, Ванесса Кирби, Терри Гиллиам, Джеймс Д’Арси, Таппенс Мидлтон, Пэ Ду На актерлер де ойнайды.

Рөлдерде
--------

* Мила Кунис - Юпитер Джонс
* Ченнинг Тейтум - Кейн Уайз
* Шон Бин - Стингер
* Эдди Редмэйн - Балем Абрасакс
* Гугу Мбата-Роу - Фэмулус
* Дуглас Бут - Тит Абрасакс
* Джо Осмонд - дроид
* Джеймс Д’Арси - Максимилиан Джонс
* Ванесса Кирби - Кэтрин Данлеви
* Кристина Коул - Джемма Чаттерджи
* Пэ Ду На - Разо
* Таппенс Мидлтон - Калик Абрасакс

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Юпитердің ерлігі" фантастикасы көрерменге жол тартты.
**Мифология** (грек. мythos – аңыз және logos – ілім) – 1) адамдардың жаратылыс туралы түсінігіне негізделген мифтердің жиынтығы; 2) мифтердің шығуын, мазмұнын, таралуын зерттейтін ғылым; қараңыз: Миф.

Мифология – адамзаттың рухани мәдениетінің ең көне формасы. Миф (аңыз, ертегілер) сананың әлі толық жетілмеген біртұтас ең көне формасы. Мифология гректің mifos – аңыз, ертегі және logos – ілім, білім деген сөздерінен шыққан. Қоғам дамуының бастапқы сатыларында қоғамдық сананың формасы мифтер барлық халықтарда болды. Мифологияда сыртқы дүние мен адам, ой мен сезім, зат пен идея, объективтік және субъективтік дүниелер арасында айқын шекара болмады. Ол шекаралар кейіннен пайда болды. Мифологияда олардың барлығы тұтасып жатты. Ол дүние жанындағы біртұтас түсінік болып табылды. Белгісіз дүниені түсіндіруге тырысудан оданда белгісіздігі мол дүниені танып білуге ұмтылу, егерде ол дүние танып білуге мүмкіндік бермесе, тәңірге немесе құпия ғаламат күшке сілтеме жасау – Мифтің өзіне тән ерекшелігі.
**Экситон** (латынша excіto – қоздырамын) – электрон-кемтік жұбының түзілуіне сәйкес шала өткізгіштер мен диэлектриктердегі пайда болатын электрлік бейтарап элементар қозған күй. Э. ұғымын ғылымға 1931 ж. кеңес ғалымы Я.И. Френкель енгізген. Э. молек. және атомдық, сондай-ақ иондық кристалдарда да байқалады. Валенттік белдемдегі қозған электрондар өткізгіштік белдемге ауысқанда, валенттік белдемде оң зарядталған кемтік пайда болады. Кулондық өзара әсердің нәтижесінде электрон мен кемтік бір-біріне тартылады. Егер қоздыру энергиясы (Е) тиым салынған белдемнің енінен артық болса (ЕЕ), онда кристалдағы қозған электрондар мен кемтіктердің өзара байланысы үзіліп, олар еркін квазибөлшектерге айналады, яғни кристалда фотоөткізгіштік пайда болады. Ал егер Е<Е болса, онда электрон мен кемтік өзара байланысқан күйде, яғни электрлік бейтарап күйде болады. Кристалдағы осындай қозған күй (квазибөлшек) Э. деп аталады. Бұл квазибөлшек кристалл ішінде өз орнын ауыстыра алады (мұны Э-ның миграциясы дейді) не бір орында тұрады (локалданады), бірақ электр зарядын тасымалдай алмайды. Оның энергет. спектрінің белдемдік құрылымы бар. Э. бүтін спинді квазибөлшек болғандықтан Бозе-Эйнштейн статистикасына бағынады. Э-ды тәжірибе жүзінде алғаш рет кеңес ғалымдары Е.Ф. Гросс пен Н.А. Каррыев (1952) дәлелдеді. Э. кристалдарда энергия тасушы квазибөшекке жатады.
**Әулие Павел шіркеуі** — 1233 жылы Галата қаласының Константинополь маңында салынған доминикандық шіркеу. Ол Италиядағы готикалық храмдарға тән төртбұрышты қоңырау мұнарасымен айналадағы ғимараттардың арасында ерекшеленді. Кейінгі ғасырларда ол генуездік көпестердің қолында қалды, олардың көпшілігі жергілікті скриптте жерленген.

1407 жылы Рим Папасы бөлген қаражат есебінен жаңартылды. 1475 жылы ол мешітке айналдырылды (ешқандай архитектуралық араласусыз), ал 1492 жылы ол Испаниядан қуылған маврлардың юрисдикциясына берілді, қазіргі атауы осы жерден шыққан — Араб мешіті («**Арап-Джами**») .

Алтын мүйіздің солтүстігіндегі қазіргі Бейоглу ауданындағы белсенді мешіт.

* Вид на минарет, первоначально колокольню Мұнараны көрінісі, басқыда қоңырау мұнарасы
* Внутренний дворАула
* Геральдическая скульптура льваГеральдикалық арыстан мүсіні
* ИнтерьерИнтерьер
* Михраб Михраб
Тапанша тұмандығы ішінде орналасқан Тапанша жұлдызы
**Тапанша жұлдызы** (ағылш.*Pistol Star*) — көк түсті гипералып жұлдыз. Жұлдыз Жерден Мерген шоқжұлдызында шамамен 25000 жарық жылы қашықтықта орналасқан. Ол көк айнымалы және ең танымал жұлдыздардың бірі. Оның жарқырауы Күннен 1 600 000 есе көп.

Алғашқы бақылаулар тапаншаның ең жарқыраған жұлдыз екенін көрсетті, оның жарқырауы Күннен шамамен 10 миллион есе көп болды. Бірақ кейінгі зерттеулер бұл бағаны төмендетіп жіберді. Тапанша бетіндегі температура - 11,500 ° C. Оның абсолютті шамасы -10,75 құрайды.

Бұл жұлдыз Тапанша тұманындағы ең жарқын жұлдыз, ол осы үшін өз атын алды. Бұл Құс жолының орталық аймағында орналасқан жұлдыз жай көзбен көрінбейді, себебі шаңнан қорғалған.

Фактілер
--------

Жұлдыздың нақты жасы белгісіз, бірақ оның жасы 4-тен 10 миллион жылға дейін деп болжануда. Жұлдыз өзінің өмірін ғаламатжұлдыз ретінде аяқтап, алдағы 1-3 миллион жылда жарылуы мүмкін.
Тапанша 4000-6000 жыл бұрын болған үлкен жарылыстардың нәтижесінде 10-ға жуық Күн массасынан айырылды. Жұлдыз пайда болған кезде оның массасы Күн массасынан 100 есе көп болған.
Жұлдыздың қазіргі массасы белгісіз, бірақ оның спектріне сүйенсек, ол 27,5 Күн массасын құрайды. Жұлдыз радиусы Күннен 306 есе артық. Жұлдыз 20 секунд ішінде біздің Күн бір жылдағыдай энергия шығарады.
Жұлдызды Хаббл ғарыш телескопы 1990 жылдары ашқан.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Пистолет — яркая голубая звезда
Координаттар: 43°39′14″ с. е. 79°23′34″ б. б.﻿ / ﻿43.65389° с. е. 79.39278° б. б.﻿ / 43.65389; -79.39278 (G) (O) (Я)

Галереяның кешкі көрінісі
**Онтарио көркем галереясы** (ағыл. *Art Gallery of Ontario*) — Торонтодағы галерея, өзінің 45 мың шаршы метрлік көрме алаңымен Солтүстік Америкада ең ірі көркемөнер мұражайларының бірі болып табылады. Үш негізгі топтамасы бар: канадалық өнер, еуропалық кескіндеме және Генри Мурдың мүсіндері.

Тарихы
------

Көркемөнер мұражайының негізі 1900 жылы «Торонто көркемөнер мұражайы» дегент атпен қаланған. 1919 жылы мұражайдың атауы «Торонто көркемөнер галереясы» атауына жылжытылды. 1966 жылы ол қазіргі атауына ие болды.

Топтамалары
-----------

Мұражайда жалпы алғанда 68 мың экспонат бар.

Еуропалық кескіндеме Рембрандт, Кіші Питер Брейгель, Тинторетто, Франс Халс, Ван Гог, Клод Моне, Поль Гоген, Эдгар Дега, Ренуар және Пикассоның жұмыстарымен ұсынылған.

### Мұражай топтамасының таңдаулы суреттері

* Томас Гейнсборо, Өнімі бар арба, 1784Томас Гейнсборо, Өнімі бар арба, 1784
* Франс Халс, Исаак Абрахамс Массаның портреті, 1626Франс Халс, Исаак Абрахамс Массаның портреті, 1626
* Пол Кейн, Солтүстік-батыстағы көрініс: Джон Генри Лефройдің портреті, 1845Пол Кейн, Солтүстік-батыстағы көрініс: Джон Генри Лефройдің портреті, 1845
* Камиль Писсаро, Руанадағы Буальдье көпірі жаңбырлы күні , 1896Камиль Писсаро, Руанадағы Буальдье көпірі жаңбырлы күні , 1896
* Питер Пауль Рубенс, Сәбилерді соққыға жығу, 1611Питер Пауль Рубенс, Сәбилерді соққыға жығу, 1611
* Джеймс Тиссо, Видео, 1885Джеймс Тиссо, Видео, 1885
* Танго Модильяни, Миссис Гастингстің портреті, 1915Танго Модильяни, Миссис Гастингстің портреті, 1915

Сілтемелер
----------

* Art Gallery of Ontario Мұрағатталған 15 сәуірдің 2017 жылы. Онтарио көркем галереясының ресми сайты
**Қызыларық**  — Жамбыл облысы Жуалы ауданындағы ауыл, Қызыларық ауылдық округінің орталығы.

Географиялық орны
-----------------

Аудан орталығы - Бауыржан Момышұлы ауылынан шығысқа қарай 17 км-дей жерде орналасқан.

Халқы
-----

Тұрғыны 499 адам (2009).

Ауыл маңы табиғаты
------------------

**Шолақ бұлақ** - ауылдың күн батыс жағында терең сай бар, сол сайдың басында 2-3 жерден ботаның көзіндей мөлдіреп тұнық бастаулар жер астынан бұрқ-бұрқ етіп қайнап шығып жатады. Осынау бастаулардың суы сай табанымен төмен қарай құлдилай жүгіріп, бұлаққа айналады. Мұны таза бұлақ деп атаса да болар еді. Алайда жергілікті халық бас тауда, сонау алыстан емес, ауыл іргесінен басталатындықтан "Шолақ бұлақ" деп атапты. Бұлақ суы **Қызыларық**, Сұрым елді мекендерінің бау-бақшаларын нәрлендіріп, сол оңірге өмір сыйлап жатқан қасиетті су.

**Аққорған** - ауылдың оңтүстік жағындағы ескі ауылдың орны осылай аталады. Шын мәнінде бұл тарихи орынның бірі.

Өткен ғасырларда Ташкенттен шығысқа қарай Орта Азияға керуендер мен жүргіншілердің жүретін қосалқы жолының бірі осы жермен өтеді екен. Бұл жол Қаратау жотасынан асып барып, Әулиеата маңында "Жібек жолына" қосылған. "Аққорған" деген жерде жолаушылар тоқтап, көліктерін тынықтырып, өздері қонып, демалатын бекет болған көрінеді. Қауіпсіз болу үшін сол бекетті айналдыра ақ кірпіштен қорған салынған. Қорғанның орны мұндаға дейін сақталды. Кейін әскери ведомствоға қарайтын кеңшар осынау тарихи орынды тегістеп, егіс алқабына айнаалдырды.

**Жалғыз тал** - Аққорған маңындағы мекен. Бұл сол маңда өсіп тұрған діңінің жуандығына 5-6 адамның құшағы әрең жететін алып ағашқа байланысты аталған. Айдалада 2 ғасырдан астам өсіп тұр. 19 ғасырда Жанып деген елге белгілі кісі дүниеден қайтқанда жуындырған жеріне белгі ретінде қадаған бұтақтан өскен.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Жамбыл облысының топономикалық атауларының анықтамалығы


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * к
* т
* ө
Жамбыл облысы Жуалы ауданы елді мекендері |
| --- |
|  |
| 

 Ақбастау •
 Ақтасты •
 Ақтөбе •
 Ақтоған •
 Алатау •
 Амансай •
 Әбдіқадыр •
 Бақалы •
 Бауыржан Момышұлы •
 Бәйтерек •
 Дарбаза •
 Диқан •
 Ертай •
 Жаңаталап •
 Жұрымбай •
 Жылыбұлақ •
 Кәріқорған •
 Көктас •
 Көктөбе •
 Көлбастау •
 Көлтоған •
 Күреңбел •
 Күркіреусу •
 Қайрат •
 Қарабастау •
 Қарасаз •
 Қарасу •
 Қаратас •
 Қоңыртөбе •
 Қосбастау •
 Қосбөлтек •
 Қосмұрат •
 Қошқарата •
 Қызтоған •
 Қызыларық •
 Майбұлақ •
 Нұрлыкент •
 Рысбек батыр ауылы •
 Сұрым •
 Талапты •
 Тасбастау •
 Тәттібай Дүйсебаев ауылы •
 Теріс •
 Теріс-Ащыбұлақ •
 Түктібай •
 Шақпақ ата •
 Шақпақ •
 Шыңбұлақ •
 Ынтымақ 
 |

 |
**Нұрлыкент** (2007 жылға дейін – *Бурнооктябрьское*) — Жамбыл облысы Жуалы ауданындағы ауыл, Нұрлыкент ауылдық округі орталығы.

Географиялық орны
-----------------

Аудан орталығы — Бауыржан Момышұлы ауылының солтүстік-шығысына қарай 7 км-дей жерде, Теріс-Ащыбұлақ бөгенінің батысында орналасқан. Тауға тән шалғынды-боз және сұр топырақ қалыптасқан құрғақ қоңыржай-жылы агроклиматтық белдемде жатыр. Онда бетеге, боз, көде, күйреуік, т.б. астық тұқымдасты шөптер өседі.

Халқы
-----

* 2,8 мың адам (1997);
* 3,6 мың адам (2009).

Ауылда ауыл шаруашылығы кәсіпорындары, шаруа қожалықтары, өндірістік кооперативтер жұмыс істейді.

Инфрақұрылымы
-------------

Оқу-ағарту және денсаулық сақтау мекемелері бар. Нұрлыкент арқылы Алматы — Шымкент автомобиль жолы өтеді.

Тарихы
------

**Бурнооктябрь** - аудандағы ең көне елді мекендердің бірі. Іргетасы 1917 жылғы Қазан төңкерісі алдында қаланған. Теріс өзенінің солтүстік беткейіндегі осы бір шұрайлы жерді қызыл көрген түлкідей бас салған Ресей переселендері көше тіліп, үй сала бастайды. Өздері Теріс өзенінің балғын балығын аулап, оның суымен егіс алқаптарын суарған. Селоның атын Иванов есімді кулактың құрметіне Бурно-Ивановск деп атайды. 1917 жылы Қазан төңкерісінен кейін селоға Бурнооктябрьское деген атау берілді.

Теріс өзенінің солтүстік қапталынан Қаратау жоталарының етегіне орналасқан Бурнооктябрский селосының айналасы таулы алқап. Бұл өңірде жабайы тау сағызы қалың өсетіндіктен ХІХ ғасырдың 20 жылдары бұл өңір орыс ғалымдарының назарын көп аударған. Орталықтан келген арнайы экспедиция жылдар бойы зерттей жүріп Бурнооктябрь ауылы маңындағы таулы алқаптан шөлге төзімді тау сағыздың мәдени түрін өсіріп, оны каучук өнеркәсібіне шикізат ретінде пайдалануға болады деп шешкен. 1928 жылы КСРО Халық Комиссарлары Кеңесі Жарлығымен "Бурнооктябрь" селосында каучук өнеркәсіп шаруашылығы, каучук промхозы ашылды. Соғыстан кейінгі жылдары "Каучук промхозы" орнына Бурный кеңшары құрылып, ол енді тау сағызы орнына картоп дақылын өсірумен шұғылданды. 50-ші жылдары бұл шаруашылық әскери ведомство құрамына енгізіліп, Кеңес Одағы тараған соң, аудан құрамына қайтарылды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Жамбыл облысы Жуалы ауданы Бурно-Октябрь ауылдық округінің және Бурно-Октябрь ауылының атауларын өзгерту туралы
2. ↑   "Қазақ Энциклопедиясы", 2 том
3. ↑  Жамбыл облысының топономикалық атауларының анықтамалығы


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * к
* т
* ө
Жамбыл облысы Жуалы ауданы елді мекендері |
| --- |
|  |
| 

 Ақбастау •
 Ақтасты •
 Ақтөбе •
 Ақтоған •
 Алатау •
 Амансай •
 Әбдіқадыр •
 Бақалы •
 Бауыржан Момышұлы •
 Бәйтерек •
 Дарбаза •
 Диқан •
 Ертай •
 Жаңаталап •
 Жұрымбай •
 Жылыбұлақ •
 Кәріқорған •
 Көктас •
 Көктөбе •
 Көлбастау •
 Көлтоған •
 Күреңбел •
 Күркіреусу •
 Қайрат •
 Қарабастау •
 Қарасаз •
 Қарасу •
 Қаратас •
 Қоңыртөбе •
 Қосбастау •
 Қосбөлтек •
 Қосмұрат •
 Қошқарата •
 Қызтоған •
 Қызыларық •
 Майбұлақ •
 Нұрлыкент •
 Рысбек батыр ауылы •
 Сұрым •
 Талапты •
 Тасбастау •
 Тәттібай Дүйсебаев ауылы •
 Теріс •
 Теріс-Ащыбұлақ •
 Түктібай •
 Шақпақ ата •
 Шақпақ •
 Шыңбұлақ •
 Ынтымақ 
 |

 |
*Басқа мағыналар үшін Амангелді деген бетті қараңыз.*
**Тамабек** (2022 ж. дейін — *Амангелді*) — Жамбыл облысы Талас ауданындағы ауыл, Шәкіров ауылдық округі құрамында.

Географиялық орны
-----------------

Аудан орталығы - Қаратау қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 75 км жерде, Талас өзенінің шығыс жағындағы жусан мен шалғын шөп өскен қоңыр топырақты далада және шөлейтті жерде орналасқан.

Халқы
-----

1999 жылы тұрғындар саны 473 адам болса, 2009 жылы 843 адамды құрады.

Тарихы
------

Іргесі Елтай (Чкалов) ұжымшары негізінде қалыптасты (1929). Ол кейіннен асыл тұқымды қой өсіретін Амангелді кеңшары болып құрылды. ІІ - дүниежүзілік соғыс жылдарында бұл ауылдан майданға жүздеген арғымақтар бапталып жөнелтілді. 60-жылдардан бастап қаракөл қой шаруашылығымен шұғылданды. Бір ғана осы ауылдан 11 Социалистік Еңбек Ері шыққан. Кейінгі жылдары жоғары сортты егін өсірумен айналысатын шаруа қожалықтары құрылды, 1997 жылдан облысқа белгілі ауыл шаруашылығын ұйымдастырушы Тамабек Қартабаевтың құрметіне осылай аталады.

Инфрақұрылымы
-------------

Орта мектеп, клуб, кітапхана, тағы басқа мекемелер, құбыр жүйесі бар.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Жамбыл облысының кейбір елді мекендерін қайта атау туралы
2. ↑  2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * к
* т
* ө
Жамбыл облысы Талас ауданы елді мекендері |
| --- |
|  |
| 

 Ақкөл •
 Аққұм •
 Ақтөбе •
 Арал •
 Бостандық •
 Бөлтірік шешен •
 Есей би •
 Көктал •
 Көшек батыр ауылы •
 Қайыр •
 Қараой •
 Қаратау •
 Қасқабұлақ •
 Қожағаппар •
 Қызыләуіт •
 Майтөбе •
 Ойық •
 Сәду Шәкіров •
 Сейілбек •
 Талапты •
 Тамабек •
 Тамды •
 Тұрымқұл •
 Үшарал 
 |

 |
**Александар Митрович** (серб. Александар Митровић; 16 қыркүйек 1994, Смедерево) — серб футболшысы, Англияның «Фулхэм» клубы мен Сербия Ұлттық футбол құрамасының шабуылшысы.

Карьерасы
---------

Александр 2005 жылы "Партизан" командасына қабылданды. 2011 жылы "Телеоптик" жастар командасына ауысты. Онда бір маусымдай ойнап, 25 матчта 7 гол соқты. 
2012 жылы 27 маусымда "Партизанмен" төртжылдық келісім шарт жасасты. Алғашқы ойынын Чемпиондар Лигасының іріктеу кезеңінде Мальтаның "Валетта" клубына қарсы ойнады. Сол жылы "Жыл командасы" тізіміне ілінді.

Келесі жылы "Андерлехтке" ауысты. Онда екі жылдай ойнап, Англияның "Ньюкасл" клубына қосылды. Клуб сапындағы алғашқы голын 2015 жылы 3 қазанда "Манчестер Ситидің" қақпасына енгізді.

Ұлттық құрамада
---------------

Сербияның жастар командасында ойнап, негізгі құрамада 2013 жылы 7 маусымда Бельгиямен ойында дебют кездесуін өткізді. 

2018 жылы әлем біріншілігінің екінші турында Швейцарияның қақпасына гол соғып есеп ашты.

Жетістіктері
------------

* Сербия чемпионы: 2012/13
* Бельгия чемпионы: 2013/14

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Sportske (Serbian): Miha objavio spisak, samo Mitrović debitant Мұрағатталған 10 желтоқсанның 2014 жылы. May 31, 2013

Сілтемелер
----------

* Профилі