Америкалық қыз Саманта Смит "Артекте"
**Артек** - халықаралық балалар орталығы, Гурзуф (Украина/ Ресей) қаласының қасында.

16 маусым 1925 жылы Қырым түбегінде Гурзуф қаласында, Аю-Дагтың қасында құрылған. Бастапқы кезде 80 балаға есептелген, бірте-бірте өсіп, 1969 жылы аймағы 3,2 км ²-ге жеткен, 150 құрылыс, оның ішінде медициналық мекемелар, мектеп, киностудия болған. Басқа лагерлерге қарағанда - жылы климатқа байланысты жыл бойы балаларды қабылдаған.

Кеңес Одағы кезінде лагерге жақсы оқитын, спортта, өнерде, басқа салаларда жетістіктерге жеткен балалар, және басқа социалисттік елдердің балалары дем алатын. Артекте 1925-69 жылдар аралығында 30 000-нан астам бала дем алған, оның ішінде 13 000 бала шет елдерден.

1991 жылы пионер ұйымы ыдырағаннан соң, лагердің мәртебесі түсіп, қазіргі таңда жай танымалы балалардың дем алатын орны болып есептеледі.

Тарихы
------

«Артек» Қызыл Крест Ресей қоғамы басшысы Зиновий Соловьевтің инициативасымен туберкулез интоксикациясымен ауыратын балаларға арналған лагерь-санаторий ретінде құрылды.

Артекте балалар лагерін құру туралы алғаш рет 1924 жылдың 5 қарашасында Мәскеу пионерия мерекесінде айтылды. Лагерьді ашу және құру жұмыстарына Ресей Қызыл Крест қоғамы (РҚКҚ), Ресей жастар коммунисттік одағы (болашақта ВЛКСМ) және Жас пионерлер орталық бюросы атсалысты.

Лагерь 1925 жылдың 16 маусымында ашылды. Алғашқы пионерлер лагерьге Мәскеуден, Иваново-Вознесенсктен және Қырымнан келді. Лагерьдің алғашқы директоры боп В.Шишмарев тағайындалды.

Артектің атақты қонақтары
-------------------------

|  |  |
| --- | --- |
| * Алжир Ахмед Бен Белла (1964)
* Америка Құрама Штаттары Фрэнк Борман (1969)
* Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы Леонид Брежнев (1979)
* Куба Фидель Кастро (1961)
* Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы Константин Черненко (1979)
* Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы Юрий Гагарин (visited each year in 1961–1967)
* Үндістан Индира Ганди (маусым 12, 1955)
* Норвегия Эйнар Гейхардсен (маусым 16, 1965)
* Франция Андре Гид (Summer 1936)
* Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы Михаил Сергеевич Горбачев (1985)
* Түркия Назим Хикмет (1952)
* Мали Модибо Кейта (1965)
* Финляндия Урхо Кекконен (11 қазан 1962)
* Америка Құрама Штаттары Рокуэлл Кент (17 қазан 1961)
* Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы Никита Сергеевич Хрущев (1956, 1958, 1964)
* Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы Сергей Королев (18 шілде 1965)
* Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы Самуил Маршак (1960, 1961)
 | * Үндістан Джавахарлал Неру (маусым 12, 1955)
* Гана Кваме Нкрума (1961)
* Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы Александр Покрышкин (сәуір 1948, 1955)
* Үндістан Сарвепалли Радхакришнан (1964)
* Америка Құрама Штаттары Поль Робсон (1958)
* Италия Джанни Родари (желтоқсан 19–20, 1963)
* Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы  (шілде 1933)
* Эфиопия Хайле Селассие І (шілде 1959)
* Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы Лидия Скобликова (1977)
* Америка Құрама Штаттары Бенджамин Спок (1977)
* Германия Вилли Штоф (1958)
* Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы Михаил Таль (1977)
* Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы Валентина Терешкова (тамыз 25, 1965)
* Моңғолия Юмджаадин Тсиндебал (шілде 30, 1959; 1962)
* Америка Құрама Штаттары Петер Вилкокс (Greenpeace captain - Arctic 30) (Summer 1967)
* Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы Лев Яшин (1974)
 |

Кеңес Одағының пошта маркаларында
---------------------------------

* 
* 
*

Қазіргі "Артек"
---------------

* Қазіргі эмблемасыҚазіргі эмблемасы
* 
* В.Путин "Артекте"В.Путин "Артекте"
*

Дереккөздер
-----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16  ··• МДЦ "Aртек" ·•· Хроника 60-х годов. •·· Мұрағатталған 25 шілденің 2011 жылы.
2. ↑  *Borman Frank* Countdown – An Autobiography —  New York: W. Morrow, 1988. — P. 251. — ISBN 0-688-07929-6.
3. 1 2 3 4 5 6  ··• МДЦ "Aртек" ·•· Хроника 70-х годов. •·· Мұрағатталған 25 мамырдың 2011 жылы.
4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  ··• МДЦ "Aртек" ·•· Хроника 50-х годов. •·· Мұрағатталған 25 мамырдың 2011 жылы.
5. ↑  ··• МДЦ "Aртек" ·•· Хроника 40-х годов. •·· Мұрағатталған 25 мамырдың 2011 жылы.
6. ↑  ··• МДЦ "Aртек" ·•· Хроника 30-х годов. •·· Мұрағатталған 25 мамырдың 2011 жылы.
7. ↑   Мұрағатталған 15 қаңтардың 2022 жылы.

* Қазақ Совет энциклопедиясы/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1972, 1 том