recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Жиіліктің фазалық автотуралауы** (орыс. Фазовая автоподстройка частоты, ФАПЧ-PLL). Кері байланыс тізбегінің көмегімен фазаны туралауға негізделген, берілген фазалық қатынасы бар сигналдарды қалыптастыру әдісі. Типтік ФАПЧ-ның құрамына фазалық детектер (ФД) және төмен жиіліктердің сүзгісі кіреді. ФД шығыс сигнал кіріс сигналдар фазаларының айырымына пропорционал өзгереді. Ол ФНЧ-да сүзіледі және генератордың бастапқы жұмыс режиміне қайта оралуын басқарады. ГУН және ФД арасында программаланатын жиіліктік бөлгіштері қосқан кезде әртүрлі жиіліктердің шығыс сигналдарын алуға болады. Жиілікті фазалық автотураланатын жүйелер жиілік синтездегішінде және тасушы жиіліктің когерентті қалпына келтіру құрылғыларында кең таралған. 

1. ↑  Радиотехника, Компьютер және байланыс сөздігі, Алматы 2007
**Савлий** (көне грекше: βασιλέι Σαυλίω; б.з.б VI ғасыр) — Скифияның патшасы, Гнурдың ұлы, Иданфирстың әкесі. Геродоттың жазғанына сүйенсек, ол өзінің туған бауыры, антикалық дәуірдің ең ұлы ойшылы Анахарсисты жебемен атып өлтірген. Бұл жағдайға Анахарсистің скиф жерінде Құдайлар Анасы мерекесін тойлауды ұйымдастыруға тырысуы себеп болды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Богатова О. В.
Культ Великой Матери богов Кибелы в греко-римской древности (К проблеме религиозного синкретизма в античности) Автореферат диссертации на соискание учёной степени кандидата исторических наук. Санкт-Петербург, 1998 г.
 Мұрағатталған 5 наурыздың 2010 жылы.
Айрық бет

|  |  |
| --- | --- |
| Айрық туралы хабарлама | *Бұл — айрық бет. Көп мағыналы термин сұралғанда, оның мағыналарын ажыратып, қолданушыны тиісті мақалаға бағыттау үшін жасалған. Қандай да бір ішкі сілтеме осы бетке бағыттаса, сілтемені өзгертіп, тиісті бетіне тікелей сілтейтін қылып өзгертіңіз.* |

**Фитостериндер** (phyton және стерин) - өсімдік липидтерінен алынатын сериндер. Жануарлар стеринінен айырмашылығы құрамында көміртегінің 8 емес, 9 немесе 10 атомы болады. Мақта, соя майынан, сондай-ақ сульфат-целлюлоза өндірісі қалдығынан алынатын ситостерин, фтигмастерин көп қолданылады. 

Шпинаттан стигмастериннің изомерлері - спинастерин, саңырауқұлақтардан - фукостерин, саңырауқұлақтардан - фукостерин, капустадан брассикастерин және кампостерин алынады. Фитостериндер өсімдікте бос күйінде, умай қышқылдарымен байланысқан түрінде болады. Фитостериндер тобына папоротниктерден, қылқан жапырақталардан алынатын кейбір стериндер де жатады. Фитостериндер Негізінде стероидты дәрі дайындауға пайдаланылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1978 ж. 11 том
**Жоан Роулиң** (ағылш. **Joanne Rowling**) — **Ж. К. Роулиң** (J. K. Rowling) және **Роберт Гэлбрейт** (Robert Galbraith) жасырын аттарымен танымал британдық жазушы. 

Оның сиқыршы Хәрри Поттер туралы кітаптары бірнеше марапатқа ие болып, 500 миллион дана көлемінде сатылды. Кейін олар тарихтағы сатылымы ең мол кітаптар сериясына айналып, тарихтағы ең кассалық фильмдер сериясының оқиға желісіне негіз болды. Роулинг сценарийлерды бекітіп және соңғы бөлімнің продюсері бола тұра, бүкіл шығармашылық процессті өзі басқарған.

Хәрри Поттер басынан өткізген шытырман оқиғалары жайында роман жазу туралы ой жазушыда 1990 жылы, Манчестерден Лондонға дейінгі пойыздағы сапары кезінде пайда болды. Сол кезеңде Джоан Халықаралық ғылыми қызметкер мен хатшы-аудармашы лауазымын атқарды. Келесі 7 жыл аралығында Роулиңтің анасы көз жұмды, Жоан жұбайымен ажырасып, кедейшілік зардабын шекті. Бірақ 1997 жылы жарық көрген «Хәрри Поттер мен пәлсапа тас» жазушыға әл-ауқат пен танымалдылық сыйлады. Нәтижесінде, Жоан алғашқы кітабына 6 сиквел және үстеме ретінде 3 қосымша кітап жазды. Серияның соңғы кітабы - «Хәрри Поттер және Қарғыс атқан бала» деп аталды. Осыдан кейін ол агенттігімен қош айтысып, ересектерге арналған әдебиетті жаза бастайды. 2012 жылы Роулиң «Кездейсоқ қызмет» атты кітап жарыққа шығарды. Жоан «Роберт Гэлбрейт» жасырын атымен «Көкектің үндеуі» (2013) және «Жібек иіруші» (2014) криминалдық романдарын жазады.

Ол Ұлыбританиядағы ең сатылымы мол жазушы. Жоанның сатылымдары 238 миллион фунт стерлиңтен асады. 2008 жылы Sunday Times Rich List Роулиңті Ұлыбританияның ең әл-ауқатты әйелдерінің тізімінде 12 орынға орналастырып, дәулетін 560 миллион фунтқа бағалады. 2007 жылы Forbes Роулиңті ықпалдылығы жөнінен 48-ші даңқты адам ретінде бағаласа, ал Time журналы жазушының өз жанкүйерлеріне сый ететін әлеуметтік, саяси және адами қолдауын есепке ала отырып, Жоанға *Жыл тұлғасы* номинациясында 2-ші орынды береді. 2010 жылдың қазан айында Роулиң жетекші журналдар редакторларымен «Ұлыбританиядағы ең ықпалды әйел» атанды. Сонымен қатар, Жоан Gingerbread, Multiple Sclerosis Society of Great Britain және Lumos секілді ұйымдарды қолдап, филантроптық әрекеттерімен көзге түсті.

Фильмография
------------

| Жыл |  | Қазақша атауы | Бастапқы атауы | Рөл |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2010 | ф | *Хәрри Поттер мен Ажал Сыйлары: 1 бөлім* | *Harry Potter and the Deathly Hallows: Part I* | продюсер |
| 2011 | ф | *Хәрри Поттер мен Ажал Сыйлары: 2 бөлім* | *Harry Potter and the Deathly Hallows: Part II* | продюсер |
| 2015 | с | Кездейсоқ қызмет | *The Casual Vacancy* | бас продюсер |
| 2016 | ф | Таңғажайып хайуандар және опар мекендейтін аймақтар | *Fantastic Beasts and Where to Find Them* | сценарийші, продюсер |
| 2018 | ф | Әжеп айуандар Грин-де-Вальдтің қылмысы | *Fantastic Beasts: The Crimes of Grindelwald* | сценарий авторы, продюсер |

Дереккөздер
-----------

Сілтемелер
----------

* Ресми сайт
* Pottermore — Хәрри Поттер жайлы сайт
* Жоан Роулиң Twitter-де
* Жоан Роулиң Facebook-те
**Алексей Михайлович Бонди** – совет актері және драматург. 1948 жылы Ресей Федерациясының еңбек сіңірген әртісі атағын алады.
1918 жылы алғаш рет Г. Гауптманның Меерхольд қойылымына «Ткачах» сахнасында шығады. 1918 жылы «Театр-Студиясы» жұмысына ауысады.
Алексей Бонди 1923 жылдан бастап «Кривое зеркало» театрында кіші жанрда жұмыс істейді, кейін Ленинград және Мәскеу сатира театрында қызмет атқарады.
1926 жылы әдебиет талантын көрсетеді. 20-жылдардың аяғында Жас көрермендер театр сахнасында Бондидің үш пьесасы көрсетіледі: бесактті пьеса «Изобретатели» және екі бірактті «Экзамен» және «Загадочный багаж» пьесалары.
1937 жылдан бастап киноға түсе бастайды.
Алексей Бонди – 1952 жылы көктемде дүниеден өтеді. Введенский мазарына жерленеді

Фильмографиясы
--------------

* 1937 — Возвращение Максима — меньшевик
* 1938 — Выборгская сторона — меньшевик
* 1939 — Аринка — станция басшысы
* 1939 — Мужество
* 1939 — Человек в футляре — француз
* 1940 — Галя

Дереккөздер
-----------
**Алексей Кондратьевич Саврасов** (12(24).05.1830, Мәскеу - 26.09.(8.10)1897, Мәскеу) - орыс кескіндемешісі, орыс бейнелеу өнері тарихында лирикалық пейзаждың негізін салушы, Передвижниктер серіктігінің ұйымдастырушы-мүшесі. 1854 жылдан кескіндеме акадимигі. 

1844-54 ж. Мәскеудің кескіндеме, мүсін және сәулет өнеі училищесінде оқып, 1857-82 ж. сонда сабақ берді. Алексейдің табиғатты шынайлықпен бейнелеген "Ұзақтар қайта оралды" картинасы орыс пейзаж өнері тарихындағы бірден-бір елеулі жетістікке айналды. Аталған картиналары Мәскеудегі Третьяков көрмесінде сақтаулы. [1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1976 ж. 9 том
**Алексей Матвеевич Румянцев** - совет экономисі,КСРО ғылым академиясының акадимигі. 1940 жылдан КОКП мүшесі.

Қызмет жолы
-----------

Харьков халық шаруашылық институтын бітірген. 1930-43 ж. ғылыми-оқытушылық қызметте болды. 1950-52 ж. УССР ғылым академиясының Экономика институтының директоры, УССР ғылым академиясының қоғамдық ғылымдар бөлімшесінің председателі. 1952-55 ж. КОКП ОК-нің аппаратында қызмет істеді. "Коммунист" журналының бас редакторы, "Правда" газетінің бас редакторы болды. Алексей 1965-67 ж. КСРО ҒА экономика бөлімшесінің акадимик - секретары. 1967-71 ж. КСРО ғылым академиясының вице-президенті. 1971 жылдан КСРО ғылым академиясының Президиум мүшесі. Алексей коммунистік формацияның заңдары мен категорияларын, социализм тұсында экономикалық заңдарды пайдалану механизмін, ғылым-техникалық революцияның саяси экономикалық мәселелерін, екі жүйенің экономикалық және ғылым-техникалық жарысы мен ынтымақтастығының мәселелерін , ғылымның даму заңдылықтарын, социал идеология мен мәдениеттің қалыптасуын, ғылыми болжаудың проблемаларын зерттеуге үлес қосты. Ол - КОКП 19-24 съездернің делегаты. Алексей партияның 19-20, 22-24 съездерінде КОКП ОК-нің мүшесі болып сайланды. 4-5 сайланған КСРО жоғарғы Советінің депутаты.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1976ж. 9 том
Көпэтникалы мемлекет (полиэтникалы мемлекет) - аумағында әртүрлі этностар - ұлыстар, ұлттық және этникалық, этнографиялық топ өкілдері қоныстанған мемлекет. 

Тарихи тұрғыда көпэтникалы мемлекеттер мемлекеттік ұйысу, ұлт қалыптасуынан және ұлттық қозғалыстардың дамуынан бұрын басталған жерлерде пайда болды (Шығыс Еуропа, Ресей, Азияның бірқатар аймақтары). Көпэтникалы мемлекеттердің қалыптасуы, сондай-ақ көп жағдайда отарлық экспансиялар нәтижесінде де болды, оның шеңберінде көптеген этностар, әртүрлі мемлекеттердің шекараларымен бөлшектеніп қалды. Көпэтникалы мемлекеттер, сонымен қатар, қарқынды қоңыс аудару (мыс. АҚШ) нәтижесінде де орнады. Әлемде көпэтникалы мемлекеттер өте көп. Олардың ішінде, Үндістан, Индонезия, Ресей, Қытай, Нигерия, Иран, Пәкістан, Въетнам, Малайзия, Қазақстан және т.б. бар. Бұрындары аса ірі көпэтникалы мемлекеттер Австрия-Венгрия, КСРО, бұрынғы Югославия, бұрынғы отарлы империялар болды. Бүгінгі күні ТМД шеңберіңдегі елдердің ішінде анағұрлым көпэтникалылары: Ресей, Қазақстан, Грузия, Қырғызстан, Әзірбайжан, Тәжікстан, Өзбекстан. Көпэтникалы мемлекеттердің көп бөлігі унитарлы, (Қытай, Иран, Қазақстан, т.б.), енді бір бөлігі - федеративті (Ресей, Үндістан, Индонезия, Нигерия және т.б.). Көпэтникалылық - мемлекеттің әлсіздігін білдірмейді, дегенмен қосымша мәселелер, қолайсыздықтар туғызуы мүмкін. Ол үшін "қоғамдық келісім" орнатып, билік орындарында арнайы тетіктер қарастырып, этникааралық мониторинг жүргізіліп отыруы шарт. Осы мәселенің шешімін қарастырған Қазақстан Республикасында Президент жанындағы бірден-бір кеңесші - жиналыс органы Қазақстан Халықтары Ассамблеясы 1995 жылдан бері жұмыс істейді. Қазақстан Республикасының Парламетінде осы Ассамблея мүшелерінде 9 орын берілді.Саяси түсіндірме сөздік

Дереккөздер
-----------
### Жарық сіңіру заңдары және олардың абсорбциялық спектроскопияда қолданылуы

Талданатын заттың біртекті қабатына электромагниттік сәуле шығару ағыны тұскенде, ағынның бір бөлігі шағылып, бір бөлігі қабаттан отіп кетеді.
Егер алғашқы сәуленің интенсивтілігін І0, шағылғандікін І1, сіңірілгендікін Іа, қабат арқылы өткендікін Іt, деп белгілесек, онда осы шамалардың арасында мынадай тәуелділік орнайды:

І0 = Іr+Іa+Іt
Нағыз ерітінділерді талдау кезінде жарык ағынының сіңірілуін салыстырмалы түрде өлшеп есепгегенде, шағылу салдарынан сәуле шығару шығыны өте аз болғандықтан, оны ескермеуге де болады. Сонда:

І0 = Іа+Іt
Осы косылғышғардың ішінде сіңірілген ағын интенсивтігі (Іа) ғана аналитикалық мақсатқа қажет талданатын зат концентрациясына тәуелді. Түсетін жарық ағынының интенсивтігі мен ерітінді арқылы өткен жарық ағынының интенсивтігін тәжірибе жүзінде анықтауға болады. Түскен және өткен электромагниттік сәуле шығару ағынының интенсивтіктері арасындағы қатынасты алғаш П.Бугер (1729) анықтады, сонан соң И.Ламберт (1760) және А.Беер (1852) дәлелдеді.

#### Бугер-Ламберт заңы

Қалыңдықтары тегі бірдей заттардың қабаттары түскен электромагниттік сәуле шығару ағынының бірдей бөлігін сіңіреді. Бұл занды математикалық тұрғыда өрнектеу мынаған негізделген: Бугер мен Ламберттің жүргізген тәжірибесі бойынша, зат қабатынан өткен ағын интенсивтігінің түскен ағын интенсивтігіне қатынасы тұрақты шама болады.

Егер сәуле шығару ағыны өтетін кабаттың қалыңдығы (І) арифметикалық прогрессиямен өссе, онда қабат арқылы өткен сәуле шығару ағынының интенсивтігі геометриялық прогрессия бойынша кемиді.

{\displaystyle {\frac {I\_{t}}{I\_{0}}}={1}{10}}
{\displaystyle {\frac {1}{10}}={10^{-}1}}, яғни 10-εl = 10-1 εl = 1: ε = 1/l
**Беер заңы** Сіңіру көрсеткіші к сіңіретін заттың концентрациясына пропорционал:

k = εc
мұндағы ε - сіңірудің мольдік көрсеткіші; с - мольдік концентрация. Егер *с = 1* моль/л, l=1 см-мен алынса, онда *Iν = I0\*10-εct* яғни сіңірудің мольдік көрсеткіші өтетін электромагниттік сәуле шығару ағыны интенсивтігінен он есе аз. Ендеше сіңірудің мольдік көрсеткіші оны сіңіретін бөлшектің табиғатына тәуелді де, қабаттың қалыңдығы мен концентрациясына тәуелсіз болады. Сондай-ақ ол электромагниттік сәуле шығару энергиясына, яғни толқын ұзындығына тәуелді. Енді осы тәуелділіктерді график арқылы өрнектесек, онда біз бір зат ерітіндісіңің әр түрлі концентрацияда және әр түрлі қалыңдықта, белгілі бір толқын ұзындығы бар (λmax), бір нүктеде биік максимумдары болатын қисықтар аламыз.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Құлажанов Қ.С.Аналитикалық химия: II томдық оқулық. II - том. Оқулық. Алматы:«ЭВЕРО» баспаханасы, 2005. - 464 б. ISBN 9965-680-95-7
**Қарағандының бас жоспары**. Қаланың алғашқы бас жоспарын 1939 ж. *«Мособлпроект»* Мемлекеттік жобалау институты, жетекшісі А. И. Кузнецов 300 мың тұрғылға арнап жасады: оған аздаған өзгерістермен Қарағандының жоспарланған бөлігінің бірі - Жаңа қала қосылды. Каланың одан әрі ұлғаюында оның кәмір алабында орналасқандығы 2-бас жоспарда (Мәскеу қаласындағы қала құрылысы Орт. ғыл.-зерттеу және жобалау институты, 1968, жетекшісі арх. А. С. Хохлов) ғылыми тұрғына алдағы 25 жылда халық санының 650-670 мың түрғылға өсетінін есепке алып жоспарлауды кажет етті. Қала жерінің ұлғаюы және оның негізгі тұрғын аудандарының қарқынды дамуына байланысты тұрғын үй құрылыстарын кен орындары мен шахталардан толықтай шеткері қоныстандыру қарастырылды. Негізгі бас жоспарды іске асыруда Қарағанды қаласының біртұтастығы сақталып, жоспарланған ірі 4 аймақтан — Майқұдық, Шығыс, Оңтүстік-шығыс, Жаңа қаладан тұрады. Олардың бірбірімен транспорт торабы демалыс, мәдени-тұрмысына инфрақұрылымымен біртұтас байланыста болуы қарастырылады. Қ-ның оңтүстік-шығыс жағын әкімшілік кешендері, ғылым, мәдениет, сауда, тұрмыстық қызмет көрсету орындары бар жалпы қалалық орталық ету ойластырылды. Сондай-ақ Соқыр өзені жағасындағы көмір алылған ойыстағы жасанды бөгеннің негізінде демалыс аймағын жасау көзделінген. Демалыс аймағында парк және жалпы ауд. 1,5 мың га жиекжайда орманды алқап жасалыну белгіленген. Қазіргі және келешекте салынатын аудандар мен қаланың жаңа оргалықтары арқылы каналдар тартылып, Федоров бөгенін сумен толтырып, құрылыстарға, канал бойындағы жасыл желектерге, фонтандарға су жіберіледі. Қарағандының бас жоспары бойынша нақғылы есеппен Майқұдық және Оңтүстік-шығыс аймақтарында қаланың жаңа орталық объектілері қарқынды салынып, бөген алабы абаттандырылуда.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5

*Бұл жаңа мақаланың бастамасы. Бұл мақаланы толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесуіңізді сұраймыз.*
Геннадий Головкин – Давид Лемье – орта салмақтағы ppv чемпионаты кезінде өткізілген шайқас, осы күресте WBA super, IBO, WBC interim және IBF сияқты титулдар үшін күрес жүргізілген. Дода 2015 жылдың қазан айының он жетісі күні Мэдисон Сквер Гарден, Нью-Йорк, АҚШ өтті және халқымыздың спортшысы Генадий Головкиннің сегізінші раундтағы техникалық нокауты арқасындағы жеңісімен аяқталды.  

  

Осы шайқаста американдық Стив Вилис рефери болды және Гленн Фелдман, Джули Ледерман, Стив Вишфелд төрелік етті. Үш төрешінің де берген есебі күрес аяғында 70:62 болды. Трансляция HBO PPV болды.  

  

Жарыс өткеннен кейінгі интервьюде Геннадий әлемнің басқа да ең керемет, күшті боксшыларымен шайқасуға дайын екенін айтты. Сол кештің өзінде Головкиннің IBF титулына жаңа талапкер анықталды. Ол багамдық боксшы Туреано Джонсон болып шықты.
**Об**, *Обь* – Батыс Сібірдегі (Ресей) өзен. Ұзындығы 3650 км (Ертісті қоса алғанда). Су жиналатын алабының ауданы 2990 мың км2.

Бастауы
-------

Алтайдағы Бия (Шүй) және Катунь (Қатын) өзендерінің қосылуынан пайда болған. Батыс Сібір жазығы арқылы кең аңғармен ағып, Кара теңізінің Обь кірмесіне, ауданы 4 мың км2 атырау жасап құяды. Аңғарының ені 20 км, жайылмасы 6 км, тереңдігі 6 м. Негізгі салалары: Том, Шұлым, Кет, Тым, Вах (оң); Васюган, Үлкен Юган, Ертіс, Есіл, Тобыл, Солтүстік Сосьва (сол).

Гидрологиясы
------------

Салехард қаласы маңында орташа су ағымы 12500 м3/с. Негізінен қар, жаңбыр суымен толығады. Суының көтерілуі жоғарғы ағысында сәуір – маусым, төменгі ағысында қыркүйекке (40 – 45 км-ге жайылады) сәйкес келеді. Су ағынымен келетін қатты заттардың жылдық мөлшері 16 млн. т. Мұзқұрсау жоғарғы ағысында қарашадан сәуірдің аяғына, төменгі ағысында маусымның басына дейін. Орта ағысының сол жағалауында Юган қорығы орналасқан. Тұрақты кеме қатынасы бар. Об өзенінің саласы – Ертісте Өскемен-Бұқтырма СЭС-ры салынған. Балық аулау кәсібі дамыған.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

Большая Советская Энциклопедия Мұрағатталған 6 қарашаның 2015 жылы.
**Геннадий Александрович Вядро** (1928 ж.т. Ташкент қ.) – медицина ғылымдарының докторы (1976), профессор (1978), ҚР Халық ағарту ісінің еңбек сің. қызметкері. 

Алматы мемл. мед. институтын (1953, қазіргі Қазақ ұлттық медицина университеті) бітірген. Респ. «Бурабай» санаторийінде дәрігер-ординатор, бөлімше меңгерушісі, бас дәрігердің орынбасары (1953–1964ж.), Ақмола мед. институтында (қазіргі Астана мемлекеттік медицина академиясы) ассистент (1964–1968), доцент (1968–1971) болып істеді. 1971 жылдан кафедра меңгерушісі қызметін атқарады. 

1973 ж. «Профилактика и борьба с осложнениями при резекциях легких у больных туберкулезом» деген тақырыпта доктарлық диссертация қорғады. 82 ғыл. еңбектің авторы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Энциклопедиясы
Дэниэл Шарман (ағыл. Daniel Sharman, туған. 25 сәуір 1986, Лондон) — британдық актёр, әлемге көбінесе «Война богов: Бессмертные» фильмінде Арес рөлімен және "Волчонок" сериалында Айзек Лейхи рөлімен әйгілі.

Өмірбаяны
---------

Дэниэлдің актёрлық дебюты 2003 жылы "Судья Джон Дид" сериалында болған. Одан кейін «Начало конца», «Последние дни Эдгара Хардинга», «Война Богов: Бессмертные» фильмдерінде және телесериалдар «Девять жизней Хлои Кинг», «Льюис», «Волчонок» ойнаған. 2012 жылы 21 қыркүейте «Коллекционер 2» фильмі шыққан. Осында Шарман Эдди Уильяспен( "Волчонок" сериалында Виктория Арджент рөлін иеленген) бірге ойнайды. Тағыда Бразилиялық проект «The Beauty of Sharks» актер Самюэль Гамильтон рөлін ойнайды.

Жеке өмірі
----------

"Волчонок" сериалында бірге түсіп жүрген Кристал Ридпен кездесіп жүрген, алайда жұп 2013 жылы шілдеде ажырасып кеткен. Бос уақытында футбол ойнайды.

Дереккөздер
-----------

1. Дэниэл Шарман Internet Movie Database сайтында
2. Дэниэл Шарман
**Дэниел Джейкоб Рэдклифф** (ағылш. *Daniel Jacob Radcliffe*; 23 шілде 1989 жылы, Лондон, Ұлыбритания) – британдық кино және театр актері. Жоан Роулиң шығармасының негізінде түсірілген фильмдегі Хәрри Поттер рөлін сомдаушы. Ең алғаш рет экранға 1999 жылы «Дэвид Копперфильд» фильмімен шыққан. Сол жылы Гарри Поттер фильмінің киносынағынан өтеді. Фильм үлкен жетістіктерге ие болады. Оның соңғы бөлімі 2011 жылы шыққан. Дэниел театр қойылымдарында да ойнайды. Бірнеше номинация бойынша сыйлық иегері.

Өмірбаяны
---------

Дэниел Рэдклифф 1989 жылдың 23-ші шілдесінде Фулхемде, Лондонның шығыс ауданында дүниеге келген. Отбасындағы жалғыз бала. Анасы - Марсия Джанин Грэшем Джейкобсон.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Дэниел Редклифф: «Я — единственный ребенок в мире‚ который не хочет восьмой книги о Гарри Поттере» Мұрағатталған 2 тамыздың 2019 жылы.
**Горняк футбол клубы** — Қазақстандағы футбол клубы, 1990 жылы құрылып, 2008 жылы жабылды.

Клубтың тарихы мен жетістіктері
-------------------------------

1990, 91 жылдары КСРО чемпионатының екінші лигасында ойнады. 1993 жылы Қазақстан чемпионатының қола жүлдегері атанды. 1996 жылы төрт турдан соң жарыстан шығып қалды.

2000-08 жылдары бірінші лигада ойнады.

#### Жетістіктері мен жеңілістері

Клубтың бүкіл тарихы бойында жеткен жеңістері мен жеңілістері:

#### Ең үлкен жеңісі

Қазақстан чемпионаты

* 1995 — 6:0 («Мұнайшы», Ақтау)

#### Ең үлкен жеңілістері

Қазақстан чемпионаты

* 1994 — 0:6 («Жігер», Шымкент)

Жетістіктері
------------

* Қазақстанның қола жүлдегері (1): 1993

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|   Қазақстан Футболы |
| --- |
|  |
| Қазақстан футбол федерациясы |
|  |
| Ұлттық құрама | 
Қазақстан құрамасы • Жастар құрамасы |
|  |
| Қазақстан Лигасы | 
Премьер Лига • Бірінші лига • Екінші лига |
|  |
| Кубоктар | 
Футболдан Қазақстан Кубогы • Футболдан Қазақстан Суперкубогы |
|  |
| Клубтар • Стадиондар • Жылдың үздік ойыншысы • Еурокубок |

 |
**Кадеттер** – Коституциялық-демократиялық партия (КДП) мүшелері. Партия «Азаттық одаққа» мүше либералды зиялы қауым өкілдерінің тобынан бастау алады. Бұл «Азаттық одаққа» 1902 жылы патшалық билікке қарсы конституциялық жүйе енгізу мақсатында құрылған және көбіне земство қызметкерлерінен тұратын. 1904 – 1905 жылдары қозғалыс земстволық және қалалық қызметкерлер съездерінде кеңейтіліп, 1905 жылы 12 – 18 қазан күндері құрылтай съезде партия болып құрылды. Кадеттер 1917 жылы Ақпан төңкерісінде монархияны сақтап қалуға күш салса, көп ұзамай сол жылы болған Қазан төңкерісі кезінде республикалық жүйені жақтады. 1917 жылы жазда кадеттер әскери диктатураны қолдап, Л.Г. Корниловтың әскери төңкерісін ұйымдастыруға көмектескен еді. Төңкеріс сәтсіздікпен аяқталғаннан кейін олар Уақытша үкімет құрамынан шығарылды. Қазан төңкерісінен соң Кеңестер билігіне қарсы күрес бастаған, сол үшін Кеңестер билігі оларды «халық жауы» деп жариялап, қуғанға ұшыратты. Ресейде кадеттер ақтар үкіметінің негізін құрады. Партия XX ғасырдың 20-жылдарында эмиграцияда жүріп басты рөлді атқарды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алматы: "Аруна" баспасы, 2010. - 224 бет. ISBN 9965-26-294-2
**Бульбоуретраль бездері** немесе **Купер бездері** — еркек жыныс мүшесінің түбіндегі зәр шығаратын өзекке жалғанған кішкентай жұп бездер. Бульбоуретраль бездері еркек секрециясына аз ғана үлесін қосатын бездер. Олар шәует сұйықтығын құрайтын сілтілік сұйықтық яғни зәр шығаратын қышқылдық жағдайын бейтараптандыратын ұрықты сақтайды. 

Негізінен купер безі екеу болады. Олар бар болғаны асбұршақтың көлеміндей ғана және медициналық тұрғыда аса маңызды емес. Жас ұлғайған сайын купер бездерінің көлемі кішірейеді. Бульбоуретраль бездері шат аралығының көлденең бұлшық етінің тереңінде орналасқан олар диаметрі -0,3-0,8см альвеолярлы түтікше бездер.
### Жалпы мәліметтер

Бақташы ел – мал өсіруді кәсіп еткен тайпалар. Шаруашылықтың бұл түрі алғашқыда географиялық жағдайлардың қолайлылығына қарай әр аймақта түрліше дамыды. Далалық жерлерде көбірек өріс алды, көптеген малшы халықтар мыңдаған сиыр ұстады. Лама мен альпак өсірген ежелгі Перу елін қоспағанда, Колумбаға дейінгі бүкіл Америкада Орталық Африканың батыс бөлігінде, барлық Мұхит аралдарында, Австралия мен арктикалық аймақтарда бақташылық өріс алмады. Б.з.б. 4-3 мың жылдық тағы мал өсірген тайпалардың неғұрлым кейінгі замандағы көшпелі тайпалардан елеулі өзгешілігі болды. Олар сүт, жүн, тері алынатын малды көп өсіреді де, жылқы мен түйені қолға үйретеді. Осыған байланысты олар жиі-жиі көшіп-қонбай, өрістің оты әбден таусылғанша отыра берді. Малы көп, сан жағынан өскен үлкен тайпалардың бір бөлігі басқа жерге қоныс ауыстырып, шаруашылықтың өздеріне тиімді түрімен айналысты. Солтүстікте мұз еріп кетуіне байланысты құрғақшылық күшейген дәуірде осылай болды. Осы себептерден алғашқы жайылымдық жерлер бірте-бірте тозып, жеткіліксіз болып қалды да, бақташы халықтар лег-легімен бытырап, ілгері жылжып көше берді. Б.з.б. 3 мың жылдықтағы және одан кейінгі жазбаларға қарағанда, бақташы тайпалар Солтүстік Африка, Арабия, кеінірек Орта және Орталық Азия даласынан үздіксіз жылжып, келе-келе өзен-су алабындағы аймақтарға қоныстана берді, жергілікті көрші тайпалардан егіншілікті үйренді, кейде егіншіліктің дамуына бөгет жасады. Егінші және бақташы тайпалардың көрші отыруы – ең ежелгі тұрақтардың барлық аймақтарына тән аймақ.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы. Алматы қаласы,1973 ж. 2-том, 111-бет
**Кіші Аю**, *Кішіқарақшы* (лат. *Ursa Mіnor*) – аспанның солтүстік жартышарындағы полюс маңында орналасқан шоқжұлдыз. 

Цефей, Керік және Айдаһар шоқжұлдыздарының аралығында жатады. Мұның алты жұлдызы ожау пішінін құрайды. К. Аюдағы Темірқазық Қазақстан жерінде батпайтын шоқжұлдыз болып саналады. Жетіқарақшы екеуі бір-біріне жақын орналасқан. Бірге туып, бірге батады. Жетіқарақшының басы оң жаққа , сабы сол жаққа , Кішіқарақшының басы сол жаққа, сабы оң жаққа қарап тұрады. Кішіқарақшының сабының ұшындағы жұлдыз Темірқазық, ең шеткі екі жұлдызы Ақбозат, Көкбозат деп аталады.

Кіші Аю шоқжұлдызы

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Менің алғашқы энциклопедиям, "Алматыкітап "баспасы, 18 бет.
**Ұзын-ырғасы.** Қос сөздін түсіндірме сөздіктегі мағынасы — бір нәрсенің жалпы нобайы, жобасы, желісі.
«Екеуі Алтайдың келген шаруасының ұзын-ырғасын ғана әңгіме етті» (Ә. Шәріпов, Қапаста.).
Ертедегі түркі тілінің жазба ескерткіштерінде бұл тұлғалы сөзді ұшырата алмадық. Осыған қарағанда қос сөздің бұл түрі басқа тілден, дәлірек айтқанда, моңғол, қалмақ тілдерінен ауысып келген шамасы бар. моңғолдарда «учир» сөзі — мән, «утга»—мағына ұғымдарына мезгесе, қалмақтарда «учр-утх» қос сөзі — мән, мағына түсініктерін береді. моңғолдың, қалмақтың осы сөздері түркі тілдері ішінде тува, қазақ тілдеріне ауысқан. Тува тілінде «ужуру», «утказы» сөздері «мән», «мағына», «мазмұн» мағыналарында қолданылады. Көбіне олар «ужуру-утказы» қалпында құралыр, қос сөздер тудырады. моңғолдардан тува тіліне ауысқаннан кейін қандай дыбыстық өзгеріске ұшырағанын көріп отырсыздар. Осы тұлғалар қазақ тіліне енгеннен кейін одан әрі
дыбыстық өзгеріске тап болып, «ұзын-ырға» қалпына жеткен. Болжамымыз шындыққа жуысса, «ұзын-ырға»
қос сөзінің алғашқы түсінігі — мән-мағына болмақ.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Бес жүз бес сөз.— Алматы: Рауан, 1994 жыл. ISBN 5-625-02459-6
**Бақсай** – Ырғыз алабындағы өзен.

Географиялық орны
-----------------

Ақтөбе облысының Хромтау және Әйтеке би аудандары арқылы ағады.

Бастауы
-------

Жоса мен Шат өзендерінің қосылған жерінен бастап Бақсай деп аталады. Аралтөбе ауылынан оңтүстікке қарай 3 км жерде Ырғыз өзеніне құяды.

Гидрологиясы
------------

Ұзындығы 100 км (Жоса бастауынан), су жиналатын алабы 2060 км². Салалары: Ащысай, Жоса, Шат. Бақсай ағып өтетін жер бедері белесті, ал солтүстік-батыс бөлігі жазық, көптеген қысқа сайлармен тілімделген. Көктемде судың тұздылығы 0,4—0,85 г/л, жазда 2,0—3,0 г/л-ге дейін өседі. Суы мал суаруға, құс өсіруге, кейде ауыз суға да пайдаланылады.
Жауын- шашын, жер асты суымен қоректенеді. Жазда арнасы құрғап, қарасулар пайда болады. Жылдық орташа су шығыны 1 км2-ге шаққанда 0,25-0,50 л/сек. Бақсай суат ретінде пайдаланылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы, 2 том;
2. ↑  Ақтөбе энциклопедиясы
**Семилово** — Есіл алабындағы көл.

Географиялық орны
-----------------

Солтүстік Қазақстан облысы Жамбыл ауданында, Пресновка ауылынан солтүстікке қарай 6 км жерде орналасқан.

Гидрографикасы
--------------

Аумағы 9,4 км2, ұзындығы 5,4 км, енді жері 2,5 км, жағалау сызығы 15,2 км, терең жері 1,5 м. Көл суының көлемі 400 мың м3.

Жағалау сипаты
--------------

Көл қазаншұңқыры көне Суери өзенінің аңғарында жатыр. Жағалауларының биіктігі 1-4 м. Суының минералдылығы өте жоғары. Жаз айларында түбіне ас тұзы ретінде пайдалануға болатын тұз қабыршақтары шөгеді. Жағалаулары ашық, көлдің шығысы мен оңтүстік жағалауларында құрақ өседі. Көлде үйрек, шағала, сұр тырна, т.б. құстар мекендейді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. – 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
***Флавинадениндинуклеотид*** (ФАД, FAD) - биохимиялық тотығу - тотықсыздану процесстеріне қатысады. Флавинадениндинуклеотид екі формасы бар: тотығу және тотықсыздану, оның биохимиялық функциясы осы екі форма арасында алмасудан жүреді. FAD FADH2 - ге дейін тотыға алады, сонымен бірге ол сутектің екі атомын қосып алады. 

FADH2 молекуласы энергия тасымалдаушысы және тотықсыздандырғыш кофермент митохондрияда қышқылдық фосфорлау реакциясында субстрат ретінде қолданыла алады. FADH2 молекулада FAD - қа дейін тотыққа кезде АТФ - тың екі мольіне тең энергия бөлінеді.

Сілтемелер
----------

* []
**Камберленд таулары** (ағыл. *Cumbrian Mountains*) — Ұлыбританияның батысында орналасқан тау тізбегі.

Тізбектің ең биік нүктесі - Скофелл-Пайк тауы (978 м). Сілем көбінесе палеозойлық қуатты гранитті интрузиялардан тұратын тақтатас және кварциттен тұрады. Мұздықтың бедерінің формалары, атап айтқанда, мұзды көлдер (Уиндермир және басқалары), тектоникалық бұзылулардың сызықтарымен шектеледі.

Камберленд тауларындағы климат ылғалды, мұхитты. Бөктерінде көкбұталар, шалғындар мен шымтезектер бар, алқаптарда еменді-шаған және қайың ормандары өседі. 1951 жылдан бері мұнда Лейк-Дистрикт ұлттық паркі жұмыс істейді.
Мемлекеттердің діни бостандығы (Pew Research Center зерттеуі, 2009) Ашық сары: шектеу төмен; қызыл: шектеу өт жоғары.
**Толеранттық** ( лат.  *tolerencia*  - төзімділік) — өзіндік айырмашылықты, өзгешелікті, ерекшелікті мойындау, басқа түрлерге төзімділікпен қарау, өзге сенімдегі, көзқарастағы, әрекеттегі кісілердің таңдау құқын құрметтеу, қақтығыстарды өзара сұхбат пен келісім арқылы шешу жолын қарастыру, зорлық күшке жүгінбеу, дөрекі, не мәдениетсіз амалдарды қолданбау, кешірімшіл және жанашыр болу секілді осызаман қоғамындағы түрлі сенімдер мен бағыттардың қатар өмір сүру және өзара сәйкесу ережесі.

Көбіне толеранттық ретінде өзгелердің кемшілігіне кешіріммен қарау, айырмашылыққа, бөтендікке төзе білу, басқа түрді қабылдай білу қатарлылар айтылады. Толеранттық жеке адамның, әлеуметтік топтардың басқа адамдармен немесе әлеуметтік топтармен қарым-қатынасынан көрініс табады. Ол психологиялық немесе әлеуметтік-психологиялық мінез дәстүрі ретінде; қазіргі қоғамның аса маңызды құндылықтарының бірі ретінде; тәуелсіздікке, дербестікке, идеяларды зорлықпен таңуға жол бермеу ретінде; адам еркіндігін шынжырлайтын діни, этникалық, нәсілдік нанымдардыың кикілжіңін жоққа шығарушы ретінде қарастырылады.

Басқалардың пікіріне, сеніміне, тәртібіне төзімділік таныту 1995 ж. ЮНЕСКО-ның Бас конференциясы бекіткен толеранттықтың принциптер Декларациясында толеранттылық былай қарастырылады:

1. әлемнің бай мәдениеттерін, өзін-өзі көрсетуін, жеке адамның қасиеттерінің көрініс табуын дұрыс түсініп, қабылдап, құрметтеу;
2. наным-сенімдерден, ақиқатты шексіздендіруден бас тарту және халықаралық құқықтық актілерде бекітілген адам құқық саласындағы ережелерді бекіту.

Қазақ түсінігіндегі "қонақжайлық" ұғымы осы толеранттық ұғымымен мағыналас келеді.

Толеранттық басқа ойға, көзқарасқа, наным-сенімге, іс-әрекетке, әдет-ғұрыпқа, сезім-күйге, идеяларға төзімділік, жұмсақтық көрсете білу ретінде дәстүрлі қоғамдардағы доминантты идеялр мен идеологиялардың басқаларға қысым жасауын азайытып, жалпыхалықтың ынтымаққа қол жеткізуде маңызды рөлге ие. Ол адам құқық мен бостандығы, сондай-ақ плюрализм қағидасымен бірге негізі демократиялық принциптердің бірі саналады.

Толеранттылық — қоғамның саяси мәдениетінің жалпы деңгейін көрсетеді.

Нөл толеранттық деп қатысты әрқандай іске мүлде толерантсыздық танытып, сәл қайшы болғандардың өзін заң бойынша қатаң жазалауды айтады. Нөл толеранттық саясаты адамдардың белгіленген ережеге толық бойсынуын талап етеді, ешқандай басқаша болуға мүмкіндік қалдырмайды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Саяси түсіндірме сөздік. – Алматы, 2007. ISBN 9965-32-491-3
2. ↑  Биекенов К. Садырова М. Әлеуметтанудың түсіндірме сөздігі. — Алматы: Сөздік-Словарь, 2007. — 344 бет. ISBN 9965-822-10-7
3. ↑  Мәдениеттану: жоғарғы оқу орнындары мен колледж студенттеріне арнлған оқулық. Алматы: Раритет, 2005.- 416 бет. ISBN 9965-663-71-8
4. ↑  *zero tolerance, n.* (under *zero, n.*). The Oxford English Dictionary, 2nd Ed. 1989. Retrieved 10 November 2009.
5. ↑  zero tolerance. (n.d.). The American Heritage Dictionary of the English Language, 4th Ed. Retrieved 10 November 2009, Dictionary.com.
6. ↑  Zero Tolerance.  Cambridge University.
**Түбір** – дәрежеге шығаруға кері алгебралық амал. a санынан {\displaystyle n} дәрежелі түбір табу дегеніміз {\displaystyle n} дәрежеге шығарғанда берілген a санына тең болатын b санын табу {\displaystyle ~b^{n}=a.} Бұл өректе b саны түбір, n – түбірдің көрсеткіші, а – түбір астындағы сан деп аталады. Мысалы, нақты сандар облысында, өйткені (3)4=81, тағы да сияқты екі жорамал түбірі болады. 2-дәрежелі түбір квадрат түбір, 3-дәрежелі түбір куб түбір деп аталады. 

Мысалдар:

* {\displaystyle {\sqrt[{2}]{9}}=\pm 3,} себебі {\displaystyle {(\pm 3)}^{2}=9.}
* {\displaystyle {\sqrt[{3}]{\ 64}}=4,} себебі {\displaystyle 4^{3}=64.}
* {\displaystyle {\sqrt[{3}]{\frac {8}{27}}}={\frac {2}{3}},} себебі {\displaystyle \left({\frac {2}{3}}\right)^{3}={\frac {8}{27}}.}

Түбір табу кезінде түбірлердің арнаулы таблицалары, логарифмдік таблицасы пайдаланылады. 

Рационал сандардың түбірлері әр уақытта рационал сан бола бермейді, сондықтан кейде олардың жуық мәні табылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том
**Қазақ түбі** – хикая.

Хикаяда қазақ тарихы Адам, Нұх, Хам, Сам, Яфас жайлы әңгімелер арқылы өрбіп, ертеде өткен хандар өмірінен сыр шертіледі, Уыз хан деген кісінің халық құрметіне бөленіп, хан сайлануы жайлы сөз болады. Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы жазып алған "Қазақ түбі" деген екінші бір хикаяда Баба түкті Шашты Әзіз әулие жайлы баяндалады. Екі хикая да қара сөзбен жазылған. Мәшһүр Жүсіп Көпейұлытің қолжазбасы ҚР ҰҒА Орталық ғылыми кітапхана қорындағы "Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы Көпеев жинаған қазақтың ауыз әдебиеті, тарихи аңыздар, шежірелер жинағында" сақтаулы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
Жұмабек Сүлейменұлы Төрегелдинов
**Жұмабек Сүлейменұлы Төрегелдинов**
1946 жылы 13 қыркүйекте Алматы қаласында туған. Қазақ

Әкесі - Төрегелдинов Сүлеймен (1912-1997). Анасы -Төрегелдинова Зейнеш (1913-1974).

Алматы темір жол техникумын (1965) техник-механик мамандығы бойынша; Ташкент көлік инженерлері институтын (1975) инженер-механик мамандығы бойынша; Қазақ ұлттық аграрлық университетін (2003) заңгер мамандығы бойынша бітірген.

Қазақ және орыс тілдерін біледі.

«Нұр Отан» ХДП мүшесі (1999 жылдан).

1966 жылдан - локомотив депосында машинистің көмекшісі. 1966 жылдың сәуір айынан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1969жылдыңқаңтар айынан-Темір жол басқармасының жол тепловозы зертханасында слесарь. 1969 жылдың маусым айынан - локомотив депосында динамометриялық вагонның электрмеханигі. 1971 жылдан - жол тепловозы зертханасында аға инженер. 1977 жылдан - динамометриялық сынау вагонының бастығы. 1980 жылдан - локомотив депосында аға шебер, 1981 жылдың желтоқсанайынан-партия комитетінің хатшысы. 1988 жылдың қазан айынан - Алматы темір жол торабының партия комитетінің хатшысы. 1990 жылдың қаңтар айынан - Октябрь аудандық Халық депутаттары кеңесі төрағасының орынбасары, 1992 жылдың мамыр айынан -төрағасы. 1993 жылдың қазан айынан - Алматы қаласының Октябрь аудандық әкімшілігі басшысының 
бірінші орынбасары. 1994жылдың сәуір айынан-Алматы қалалық мәслихатының хатшысы.

2002 жылдан бері - ҚР Парламенті Сенатының депутаты, Заңнама және құқықтық мәселелер комитетінің мүшесі. Аудандық, қалалық Халық депутаттары кеңестерінің (1982), мәслихаттың депутаты. ҚР Мәслихаттары хатшыларының үйлестіру комитетінің төрағасы. ТМД елдері интеграциялық кеңесінің мүшесі.

Құрметті теміржолшы (1996). Алматы қаласының Құрметті азаматы (2002).

«Құрмет» орденімен (2001); «Астана» (1998), «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005) медальдарымен марапатталған.

*Қазақстанның болашағы туралы болжамы* - «Әлемнің бәсекелестікке ең қабілетті 50 елінің қатарындағы экономикасы өркендеген, демократиялық мемлекет».

*Хоббиі* - үлкен теннис, тау шаңғысы, волейбол, бильярд.

*Сүйіп оқитын әдебиеті* - тарихи повестер.

Үйленген. Жұбайы - Терегелдинова Нұрия (1955 жылы туған). Қызы - Төрегелдинова Әлия (1980 жылы туған): Немересі -Кәмила (2006 жылы туған).

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Республикасында кімнің кім екені - 2011 жыл. Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 ІSВN 978-601-278-473-2
**Зейiннiң ауысуы** зейiннiң бiр нысаннан екiншiсiне саналы жəне байыпты өтуiн бiлдiредi. Зейiннiң ауысу қасиетiнен бiз қоршаған ортаның өзгермелi, күрделi жағдайында жылдам бағытбағдар тауып отыру мүмкiндiгiне иемiз. Зейiн ауыстырудың жеңiл не қиын болуы əр адамға əртүрлi болып, белгiлi шарттарға тəуелдi келедi (алдыңғы əрекет пен кейiнгi əрекеттiң ара байланысы, олардың əрқайсысына болған субъекттiң қатынасы). Орындалатын қызмет неғұрлым қызықты болса, оған зейiннiң ауысуы да оңай, ал iске көңiл соқпаса, оған ден қою да жеңiл соқпайды. Зейiннiң ауыспалылығы саналы, көп қайталанған жаттығуды талап ететiн қасиеттердiң қатарына жатады.

Қолданылған әдебиеттер
----------------------

Б 12 Жантану негіздері. (Жалпы психология). Жоғарғы оқу
орындары студенттеріне арналған дəрісбаяндар жинағы. Алматы, 2006.—306 бет.

Санат
-----

Жантану негіздері
Солжақ және оңжақ **Жалпы каротид күретамырлары** (кейде **Каротидтер**, ағылш. *common carotid arteries (carotids)*) — анатомияда бас пен мойынды оттегіленген қанмен қамдайтын күретамырлар, олар мойында бөлініп, Сыртқы каротид күретамыры және Ішкі каротид күретамырын қалыптастырады.

Құрылымы
--------

Жалпы каротид күретамырлары дененің сол және оң жақтарында болады. Бұл күретамырлар әртүрлі күретамырлардан пайда болады, әрі симметриялы арнамен ағады. Оңжақ жалпы каротид мойынның иық-бас діңінен пайда болады; солжақ жалпы каротид көкірек қуысындағы қолқа доғасынан (aortic arch) пайда болады. Қалқанша шеміршегінің жоғарғы шекарасында, төртінші мойын омыртқасы маңында олар сыртқы каротид күретамыры және ішкі каротид күретамырына бөлінеді.

Солжақ жалпы каротид күретамырын екі бөліктен тұрады деп есептеуге болады: көкірек бөлігі және мойын бөлігі. Оңжақ жалпы каротид мойыннан шығады, немесе мойынға жақын орналасады, оның тек шағын бөлігі ғана кеуде бөлігінде болады. Биоинженерия әдебиеттерінде жалпы каротид көктамырының геометриялық құрылымын сапалық тұрғыдан және математикалық (сандық) тұрғыдан сипаттайтын зерттеулер бар.

Ересек еркектер мен әйелдердегі жалпы каротидтердің орташа диаметрі сәйкесінше 6.5мм және 6.1мм-ді құрайды..

Кеудеде
-------

Тек солжақ жалпы каротид күретамыры ғана кеудеде айтарлықтай үлкен болады. Ол тікелей қолқа доғасынан басталып, жоғарғы Ортакеудеден (mediastinum) асып өтіп, солжақ төс-бұғана буынына (sternoclavicular joint) дейін барады.

Солжақ жалпы каротид көктамыры көкірек бөлігінен өткенде келесі құрылымдармен байланысады: алдыңғы жағында, ол төс-тіласты бұлшықеті (sternohyoid), төс-қалқанша бұлшықеті (sternothyroid), солжақ өкпеқап пен өкпенің алдыңғы бөлігі, солжақ иық-бас көктамыры және айырша без (thymus) қалдықтары арқылы төс сабынан бөлінеді; арт жағында, ол кеңірдек, өңеш , солжақ көмекей қайталанба жүйкесі және кеуде каналының үстінде жатыр.

Оның оң жағында: иық-бас діңі, одан жоғарыда кеңірдек, төменгі қалқанша көктамырлары мен айыршық безі қалдықтары; оның сол жағында: солжақ кезеген жүйкесі пен диафрагмалды жүйке (phrenic nerve), солжақ өкпеқап және өкпе. Солжақ субашасүйек күретамыры оның артында, сәл бүйір жағында.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *OED* 2nd edition, 1989.
2. ↑  Entry "carotid" in *Merriam-Webster Online Dictionary*.
3. ↑  "Anatomically specific clinical examination of the carotid arterial tree". *Anatomical Science International* **82** (1): 16–23. March 2007. doi:10.1111/j.1447-073X.2006.00152.x. PMID 17370446.
4. 1 2  "On the shape of the common carotid artery with implications for blood velocity profiles". *Physiological Measurement* **32** (12): 1885–97. December 2011. doi:10.1088/0967-3334/32/12/001. PMC 3494738. PMID 22031538.
5. ↑  J. Krejza; M. Arkuszewski; S. Kasner; J. Weigele; A. Ustymowicz; R. Hurst; B. Cucchiara; S. Messe (April 2006). "Carotid Artery Diameter in Men and Women and the Relation to Body and Neck Size.". *Stroke* **37** (4): 1103–1105. doi:10.1161/01.STR.0000206440.48756.f7. PMID 16497983.
**Зейд әулеті**-8 ғ-да мұсылмандық шиит сектасының жолын қуушылар. Оны құрушы әрі алғашқы имамы Зейд ибн Әли (3-шейіт имамы Хусейннің немересі) Зейд болды. Зейд 740 ж. ш-нды Омейялық халифтерге қарсы соғыста қаза тапты. З. ә. талай рет үкімет билігі Әлидің ұрпақтарына берілсін деген ұранмен көтерілістерге қатысты. 10 ғ-дың басында З. ә. таулы Йеменде үкіметті басып алды, 1962 жылға дейін биледі. әулие-әнбиелер мен суфизмді дәріптеуге қарсы болды. Олардың арасында диуаналар жоқ. Қазіргі Йемен тұрғындарының көпшілігі З. ә-не жатады.

Дереккөздер
-----------

М.Қ.Қаратаев, Қазақ совет энцеклопедиясы. 4 том. 672 бет.(қолжетпейтін сілтеме)
Тукан

Тукандар
--------

**Тукандар** - тоқылдақ тәрізділер класына жатады. Олардың мүйізтұмсықтарға ( көгілдір құстарға жататындар ) ешқандай қатысы жоқ , ұқсастығы - тұмсықтарында .

Өмір сүруі
----------

Жалпы , тукандар тропикалық орманда өмір сүретін өте шулы құстар. Бұл құс жақсы және ұзаққа ұша алмайды. Сол себептен көп уақытын ағаш басында өткізді. Тукандардың дауысы негізінен әр түрлі. Бірақ , барлығы бірдей өте үлкен әрі зор дауысқа ие. Бұл құстар Оңтүстік Американың жаңбырлы ормандары мен оған жақын тұрған аумақтарды мекендейді. Өздерінің ірі тұмсықтары арқылы тукандар бұтақтың соңындағы жидектерді алып жейді .Тұмсықтары ірі , бірақ іші бос болғандықтан ешқандай ыңғайсыздық туғызбайды .Туканның қоразы мен мекиенінің түр-әлпеті бірдей.

Жирен құлақты арасари
---------------------

**Жирен құлақты арасари** - тукандардың кең таралған түрі. Жаңбырды өте жақсы көреді. Сол себепті туканның бұл түрі жаңбырлы орман ағаштарының қуысына ұялайды. Көбіне кәдімгі туканға қарағанда тұмсығы кішкене , әрі қара түсті болып келеді. Аяқтарындағы екі саусағы алға , екеуі артқа қараған .

Дереккөздер
-----------

Қазақстанның қызыл кітабы беттерінен. Омыртқалы жануарлар. (А. Ф. Ковшарь) –Алматы, Алматыкітап баспасы 2012 ж.
A. *Кітап*.
**Қазақ халық әдебиеті** - 1986–1996 жылдары аралығында жарық көрген көп томдық жинақ. *«Қазақ халық әдебиетінің»* алғашқы алты томы қазақ халқының батырлар жырына, төрт томы қазақ ертегілеріне, екі томы ақындар айтысына, екі томы қазақ ауыз әдебиетіндегі дастандарға арналды. Дастандарға арналған томдарда түсініктеме, сөздік, жер-су аттары, адам аттары, дастан жыршылары: Қуаныш Баймағамбетов, Ерімбет Көлдібекұлы, шайыр Жүсіпбек Шайхысыламұлы туралы деректер бар. Көп томдықтың 15-томы 1995 жылы, 16–17-томдары 1996 жылдары жарық көрді. 15-томға Абылай хан туралы, 17-томға Кенесары, Наурызбай туралы тарихи жырлар, 16-томға қазақ халқының мақал-мәтелдері енді. Жинақты ҚР Ұлттық ғылым академиясының Әдебиет және өнер институты дайындаған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
2. ↑  Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
**Римова атындағы көше (Алматы)** Көшеге қазақтың талантты қызы, М.Әуезов атындағы қазақ академиялық драма театрының
актрисасы, Қазақ КСР-інің халық әртісі Бикен Римованың есімі (Алматы қаласы мәслихатының 24.12.2003 №26 шешімі мен Алматы қаласы әкімшілігінің 26.12.2003 №5/764 қаулысы) берілген. Римова Бикен Ырымқызы (1923-2000) Талдықорған (қазіргі Алматы) облысында дүниеге келген. Ол 1940 жылдан өмірінің соңына дейін аталған театр труппасында қызмет етті. 2000 жылы актриса есімі Талдықорғанның қазақ драма театрына берілді. Көше Әуезов ауданының «Таугүл-3» шағынауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 400 метр.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алматы көшелері. Анықтамалық энциклопедия. – Алматы: "ИП Волошин" баспасы, 2009. ISBN 978-601-7157-18-0
**Рим Әбділманов Салимьянович** (7 қыркүйек, 1956 жыл) - балет әртісі. Башқұртстан Республикасының халық (1989жыл). ВЭГУ доценті, Башпед университетінің профессоры.

Өмірбаян
--------

Рим Әбділманов 7 қыркүйекте 1956 жылда Башқұрт Автономиялы Советтік Социалистік Республикасында дүниеге келген. Ресейлік театр өнер академиясын 1996 жылы бітірді (педагогтары Е. П. Валукин, Л. М. Таланкина).

Өнері
-----

Рим Әбділманов - «Азамат», «Гульназира», «Еҙ үксә» , «Салауат», «Төньяҡ амурҙары», «Һунарсы» атты қойылымдарда жеке және партиялық билерінің атқарушысы.

Марапаттар және атақтары
------------------------

* Башқұртстан Республикасының еңбек сіңірген әртісі (1983 жыл)
* Башқұртстан Республикасының халық артисі (1989 жыл)
* Ресей Федерациясының еңбек сіңінрген әртісі (1998 жыл)
**«Айнтрахт» Брауншвейг** (нем. *Braunschweiger Turn- und Sportverein Eintracht von 1895 (BTSV)*) - Германия футбол клубы. 1895 жылы 15 желтоқсанда негізі салынды. 1963 және 1985 жылдар арасында бірінші Бундеслигада ойнаған. 1967 жылы Германия чемпионы атанды.

Айнтрахт

Тарихы
------

Тарихында 4 рет еврокубоктарда бақ сынасқан. 1967/68 жылғы маусымда "Айнтрахт" Чемпиондар кубогында 1/4 финалына дейін жетіп, "Ювентус" футбол клубынан жеңіліс тапты. 1977/78 жылғы маусымда "Айнтрахт" УЕФА Кубогының бірінші раундынан "Динамо Киев" футбол клубын ығыстырып жібереді. Бірақ үшінші раундта болашақта УЕФА Кубогының чемпионы атанған голландиялық "ПСВ" футбол клубынан жеңіліс табады.

1993 пен 2011 жылдар арасында клуб 18 маусымның 15-ін Германияның үшінші лигасында өткізіп, тек үшеуін ғана екінші лигада өткізген.

Белгілі ойыншылар
-----------------

* Пауль Брайтнер
* Хорст Вольтер
* Рональд Ворм
* Деннис Крюппке
* Игорь Беланов
* Серж Бранко
* Александр Голбан
* Виктор Пасулько
* Сергей Фокин

Жетістіктері
------------

* **ГФР чемпионы** : 1966/67
* Интертото кубогы (7): 1968, 1970, 1971, 1972, 1975, 1978, 1979.

Дереккөздер
-----------
**Риммель Григорий Ефимович** – 1936 жылы Украинаның Киев облысында дүниеге келген. 

Орта мектепті бітіргеннен кейін 1953 жылы Львов қаласының Иван Федоров атындағы полиграфиялық институтына түседі. Аталған институтты тәмамдағаннан кейін 1959 жылы Алматыдағы полиграфкомбинатқа жұмысқа жіберіледі. 

Өзінің еңбек жолын офсеттік цех басшысы болып бастаған ол, кейін полиграфкомбинаттың бас инженері қызметін атқарады. 

1980 жылы Госкомиздатқа жабдықтандыру басқармасына басшы болып ауыстырылып, құрметті демалысқа шыққанша, осы жерде жұмыс атқарады.

Григорий Ефимович өзіне тапсырылған іске барынша жауапкершілікпен қарайтын, өз ісін жетік білетін білгір маман.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері. Анықтамалық. Алматы, «Білім» баспасы. 2005 ж. – 576 бет. ISBN 9965-09-134-Х
**"Үдемелі индустриялық-инновациялық дамыту"** жөніндегі мемлекеттік бағдарлама - Қазақстан Республикасы Президентінің 2010 жылғы 19 наурыздағы № 958 Жарлығымен бекітілді.  

Бағдарлама мақсаты – экономиканы әртараптандыру және бәсекеге қабілеттілігін арттыру арқылы оның тұрақты және теңгерімді өсімін қамтамасыз ету.  

Бағдарламаның негізгі міндеттері:  

• экономиканы әртараптандыру және оның бәсекеге қабілеттілігінің артуын қамтамасыз ететін басымдықтағы секторларын дамыту;   

• индустрияландыру үшін қолайлы орта қалыптастыру;  

• экономикалық әлеуетті өңірлік ұтымды ұйымдастыру негізінде экономикалық өсім орталықтарын құру;  

• экономиканың басымдықтағы секторларын дамыту барысында мемлекет пен бизнестің тиімді ықпалдастығын қамтамасыз ету.  

Үдемелі индустриялық-инновациялық дамыту жөніндегі мемлекеттік бағдарламаны іске асыру нәтижесінде Қазақстан 2014 жылға қарай төмендегідей негізгі көрсеткіштерге қол жеткізуі тиіс:  

• 7 триллион теңгеден кем емес ІЖӨ өсімі, нақтылы түрде ІЖӨ өсімі 15%-ды құрайды;  

• ІЖӨ құрылымындағы өңдеу өнеркәсібінің үлесін 12,5%-дан төмен емес деңгейге дейін арттыру;  

• экспорттың жалпы мөлшерінде шикізаттық емес экспорт үлесін 40%-дан төмен емес деңгейге дейін арттыру;  

• өңдеуші өнеркәсіп өндірісінің жиынтық мөлшеріндегі шикізаттық емес экспорт үлесін 43 %-дан төмен емес деңгейге дейін арттыру;  

• өңдеуші өнеркәсіпте еңбек өнімділігін 1,5 еседен кем емес мөлшерде арттыру.  


1. ↑   "Қазақстан даму стратегиясы" кітабы.Қазақстан Республикасы Мәдениет министрлігі бағдарламасы бойынша жарық көрді