**Плевен** (болг. Плевен; болг. дореф. Пл Ривен; ХХ ғасырдың басына дейін орыс тілінде қала Плевна-рус деп аталды.) — Болгарияның солтүстігіндегі қала, теміржол және автомобиль жолдарының торабы, Плевен облысының әкімшілік және Плевен қауымдастығы орталығы. Болгарияның солтүстік-орталық аймағының ірі экономикалық орталығы болып табылады.

Географиялық орналасуы
----------------------

Қала Дунай жазығында, Дунайдан 35 шақырым жерде орналасқан.

Тарихы
------

I - II ғасырларда б.з.д. мұнда, бұрыннан бар Фракия қонысының орнында Ежелгі Рим Сторгозия (Storgosia) форпосты құрылды, кейінірек бекініске айналды.

441-448 жылдары бекіністі ғұндар қиратты, бірақ кейін қалпына келтірілді.

IV ғасырдың басында бекініс пен елді мекен тас бекініс қабырғасымен қоршалған.

VI ғасырдың аяғы мен VII ғасырдың басында бекіністі славяндар мен аварлар қиратты.

IX ғасырда қираған бекіністің орнында славян қонысы пайда болды.

1270 жылы қала алғаш рет жазбаша дереккөзде аталған (castrum Pleun атауымен).

XV ғасырдың басында қаланы түріктер қоршауға алып, басып алды, Дунай вилайетінің құрамына кірді, біраз уақыт Болгар қарсыласу орталықтарының бірі болып қала берді, бірақ кейінірек Никополь санжакының әкімшілік орталығына айналды.

1810 жылы 1806-1812 жылдардағы орыс-түрік соғысы кезінде қаланы генерал-майор М.С. Воронцовтың отряды басып алды, ол осы жерде орналасқан Түрік бекінісінің қабырғалары мен бекінісін қиратты.

1868 жылы қала каймаканияның әкімшілік орталығына айналды.

1877-1878 жылдардағы орыс-түрік азаттық соғысы басталғаннан кейін қала гарнизонын Осман пашаның әскерлері күшейтті, 1877 жылы 7 шілдеде Плевнаны қоршау басталды, түріктер үш рет шабуыл жасады (қоршау 1877 жылы 28 қарашада түрік гарнизоны берілгенге дейін жалғасып, соғыстың ең үлкен шайқастарының бірі болды).

1890 жылы Плевенада Болгарияда шарап және жүзім шаруашылығы мамандарын даярлайтын алғашқы оқу орны ашылды (кейіннен Плевен ауылшаруашылық техникумына айналды).

1899 жылы қала арқылы теміржол желісі өтті.

Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін қала сауда-өнеркәсіп орталығы болды, оның экономикасының негізі тамақ (диірмендер, май зауыттары, спирт зауыттары) және жеңіл (мақта және зығыр) өнеркәсіп кәсіпорындары болды, сонымен қатар ауылшаруашылық машиналары, цемент және керамика өндірілді.

1947 жылы мұнда ірі консервілеу комбинаты құрылды (Държавен консервілеу комбинаты "Георги Кирков").

1949 жылы қала округтің орталығына айналды.

1952 жылы "Плевен" стадионы салынды.

1970 — 1980 жылдары Плевен машина жасау, цемент, шыны, тоқыма және тамақ өнеркәсібінің ірі орталығы болды.

1999 жылы қала облыстың орталығына айналды.

Дереккөздер
-----------

1. 1 2  Плевен // Большая Российская Энциклопедия / редколл. гл. ред. Ю. С. Осипов. том 26. М. научное издательство "Большая Российская Энциклопедия", 2014. стр.395-396
2. 1 2  Плевен // Большая Советская Энциклопедия. / под ред. А. М. Прохорова. 3-е изд. том 20. М. «Советская энциклопедия», 1975. стр.21-22
3. ↑  Плевна // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907.
4. 1 2 3  Плевен // Большая Советская Энциклопедия. / редколл. гл. ред. Б. А. Введенский. 2-е изд. том 33. М. Государственное научное издательство «Большая Советская энциклопедия», 1955. стр.232
5. ↑
6. ↑  Рустем Помак. Техникум виноградарства // журнал «Болгария», № 2, 1956. стр.16-17
7. ↑  Плевен // Большой энциклопедический словарь (в 2-х тт.). / редколл. гл. ред. А. М. Прохоров. том 2. М. «Советская энциклопедия», 1991. стр.155