**Blender** – үшөлшемді компьютерлік графиканы құруға арналған еркін пакет, ол өзіне модельдеу, анимация, рендринг, видеоны постөңдеу мен қатар интерактивті ойын құру құралдарын қоса қамтиды. Кәсіби жасаушы пәрмендердің (команда) арқасында және жылдам әрі тұрақты дамуының әсерімен бұл пакет қазіргі таңда тегін 3D редакторлары арасында айрықша қолданысқа ие.

Мүмкіндіктері
-------------

Басқа атақты 3D-модельдеу пакеттерімен салыстырғанда Blender пакетінің сипаттамалық ерекшелігі - көлемі жағынан шағындығы. Базалық жеткізілімге кең өрісте алған құжаттамалар және көп мөлшерде демонстрациялық көріністер кірмейді.

* Әртүрлі геометриялық қарапайымдықты, полигондық модельдерді қосқанда, subdivision surface (SubSurf) тәртібіндегі жылдам моделдеу жүйесін, Безье қисығын, metaballs (метасфера) мүсін моделдеуді және векторлық шрифттерін қабылдауы;
* Универсалды кіріктірме механизмдерінің рендерингі және сыртқы YafRay, LuxRender рендермен және басқаларыменен интеграциялануы;
* Анимация құралдары, солардың арасынан инверстік кинематика, қаңқалық анимация және торлық деформация, негізгі кадр бойынша анимация, сызықтық емес анимация, төбені салмақтық коэфициент редакциясы, шектегіш, жұмсақ денелердің динамикасы, физикалық Bullet қозғалтқышының негізіндегі қатты денелердің динамикасы, бөлшек негізіндегі шаш жүйесі және шаш негізіндегі бөлшек жүйесі;
* Python–ды құрал мен түптұлғаларды амалмен құрғанға, ойындардағы логикалық жүйелерді амалмен құрғанға, импорт/экспорт файлдарын (Мысалы, COLLADA амалын) құрғанға, есептерді автоматтандыруды құрғанға қолданады
* Сызықты емес редакциялаудың базалық функциясы және видеоны құрамдастыру
* Game Blender - Blender–дің «қосымша» жобасы, ол коллизияны анықтайтын, динамиканың «қозғалтқышы» және программалайтын логиканың интерактивті функциясын ұсынады. Және де ол сәулеттік визуализациядан бастап видео ойынға дейін бөлек reak-time «қосымшасын» құруға жағдай тұғызады.

Қосымша ерекшеліктері
---------------------

* Blender бағдарламасында объект (болмыс, сыртқы дүниемен өзара байланысу) және оның мәліметтері (форма және объект функциясы) болып бөлінеді. Объект – Мәлімет қатынасы 1: n қатынасын көрсетеді және өз-өзімен динамикалық байланыста. Сол себепті кейбір процесстер үшін Blender жылдам әрі бірегей.
* Ішкі файлдық жүйесі, ол бірнеше көріністерді (сценаны) бір файлға сақтай алады. (.blend файл деп атайды)
* ".blend" файлы ескі нұсқада болсын, жаңа нұсқалы Blender болсын барлығына үйлеседі. Сондай-ақ, бір платформадан басқа платформаға көше алады.
* Барлық жұмыс уақтысында Blender жобалардың резервтік көшірмесін жасап тұрады, демек төтенше жағдайда мәліметтерді дереу сақтап отырады.
* Барлық көріністерді (сцена), объектерді, материалдарды, текстураларды, дыбыстарды, суреттерді, post-production эффектілерін бірыңғай ".blend" файлына сақтай алады.
* Жұмыс ортасының икемдеуін ".blend" файлында сақтауға болады, соның арқасында файлды қайта жүктегенде, сол сақтаған жұмыс ортасы қайтадан шығады.

Артықшылығы мен кемшілігі
-------------------------

Артықшылықтары:

* Тегін;
* Кодтың ашықтығы;
* Ойын құрастыруға мүмкіндігі болуы;
* Кроссплатформалық;
* Көп мөлшердегі Модификаторлар ;
* Анимация жасауға мүмкіншілік;
* «Сүйектермен» жұмыс істеу;
* Фон баптаулары;

Кемшіліктері:

* Құжаттаманың базалық жеткізілімінің жоқтығы;
* HiDpiні қолдауының жоқтығы;
* Актуаторлар, контроллерлер және сенсорлар мөлшерінің аздығы;

Тарихы
------

Blender NeoGeo ең алғаш Голландиялық анимация студиясы «жұмыс құралы» ретінде құрған. 1998 жылдың маусым айында blender авторы, Тон Розендаль (Ton Roosendal), ары қарай дамыту және Blender–ді сүйемелдеу мақсатымен Not a Number (NaN) компаниясын құрды. Бағдарлама shareware принципі бойынша таратылды.

2002 жылы NaN компаниясы банкротқа ұшырады.

Тон Розендаль өзінің жігері мен қайратын салып GNU GPL пайдасына тиесілі €100000 біржолата төлем ақысын төлеу шартыменен лицензияны кредиторларды көндіртіп, өзгерткізеді. 2002 жылы 18 шілдеде керекті сомманы (қарызды) жабу үшін, қайырымдылық бағдарламасымен қаражатты жинастыра бастады.

2002 жылы 7 қыркүйекте керекті соммасының жиналғандығы жайлы, «қорытынды» кодты және Blender — дің өзін GPN лицензияға көшіру жайлы жарияланып үлгерген еді.

13 қазан 2002 жылы Blender fonundation компаниясы GNU GPL-ға лицензияланған өнімін ұсынды.

Қазіргі таңда Blender «алғашқы» ашық кодты жоба болып саналады және Blender foundation активті демеуіменен ары қарай дамып жатыр.

Ең бірінші алғашқы кодтық файлдың құрылуына орай 2 қаңтар 1994 жылы Blender-дің туған күні болып саналады. 2014 жылы ол 20 жасқа толды.

Suzane
------

Suzanne
Cтильге келтірілген «Suzanna» есімді маймыл басы - қарапайым текстік модельдің альтернативасы болады. Бар болғаны 500 элементтен құралған, аз мөлшерлі полигонды «Suzanna»-ға материалды, текстураны, жарық қондырғысын жылдам тексеру үшін, сондай-ақ қызықты картина құру үшін қолданады.
Ірі көлемдегі марапаттауларды, оның ішінде қатысушыларды марапаттау салтанатын - «Suzanna Awards» деп атайды.

Демеу
-----

Дүние жүзі бойынша Blender пайдаланушылардың саны 250000-ға аса өсіп келеді және практикалық жағынан ғаламшардың кез-келген нүктесінен қолдау-демеу алуға болады. Көптеген қолданушылар Blender-ді өзге қолданушылардың құрып қойған мақалаларына қарап дәріс алады. Ал басқа қолданушылар тематикалық форумдарды қолданып және талқылау барысында мәліметтерін алып отырады. Blender-ді талқылайтын атақты форум - Blender Artists, elYsiun ( Мұрағатталған 5 тамыздың 2006 жылы.) бұрынғы атауымен. Сондай-ақ, blender-де қауымдастық демеуімен тегін BURP және Renderfarm.fi  рендер-ферм «таратып үлестірушісі» қол жетімді.

Blender – ді қолданатын суретшілер
----------------------------------

Blender–ді өзінің басты құрал ретінде не құралдардың бірі ретінде пайдаланатын суретшілер:

* Andreas Goralczyk (@ndy), екі Suzanne Blender Awards жеңімпазы (2003 — Best Animation, 2004 — Best Still)
* Stefano Selleri (S68) (Suzanne Blender Awards 2003 — Best Still)
* Bassam Kurdali (slikdigit) (Suzanne Blender Awards 2004 — Best Animation)
* Bastian Salmela (basse)
* Endre Barath (endi)
* Jean-Sébastien Guillemette (Ecks, formerly X-WARRIOR)
* Robert Tiess (RobertT)
* Enrico Valenza (Env) Мұрағатталған 24 желтоқсанның 2019 жылы. (Suzanne Blender Awards 2005 — Best Animation)
* Sacha Goedegebure (Sago) (Suzanne Blender Awards 2006 — Best Character Animation)
* Claudio Andaur (malefico) Мұрағатталған 22 желтоқсанның 2007 жылы.
* Adrien Lourdelle Мұрағатталған 9 қаңтардың 2008 жылы.

Киноға қолданыс
---------------

Постер Big Buck Bunny
Промо-постер Sintel
Blender-ді қолданған ең бірінші аса ірі кәсіби жоба, бұл — «Өрмекші–адам 2».
Blender аниматиканы (animatics) құру үшін және storyboard department-тің барлық тарихын визуализациялау үшін қолданыс тапты.

«As an animatic artist working in the storyboard department of Spider-Man 2, I used Blender’s 3d modeling and character animation tools to enhance the storyboards, re-creating sets and props, and putting into motion action and camera moves in 3d space to help make Sam’s vision as clear to other departments as possible.»  — Anthony Zierhut, Animatic Artist, Los Angeles
Friday or another day тұңғыш 35 mm фильм, онда барлық арнайы эффектілері Linux «жұмыс стансиясында» жасалынды. Locarno Film Festival – не фильм сыйлық ұтып алды. Спецэффектілері Digital Graphics Мұрағатталған 27 ақпанның 2011 жылы.-інде (Бельгия) жасалды.
Томми Мурдың «Теллстің құпиясы» атты фильмінде «Үздік анимациялық фильм» санаты бойынша Оскар сыйлығына номинацияланды. Бұл фильмге аздап Blender қолданылған. Ол да сол Бельгиялық Digital Graphics..

### Elephants Dream

2005-тің қыркүйегінде, бірнеше Blender – суретшілері мен жасаушылары бас қосып, қысқаметражды фильм жасауға кірісті. Бұлар Orange Movie Project аясына орай, тек ЕБҚ (Еркін Бағдарламалық Қамтамасыздандыру) шегінен шықпай қолданды. Нәижесінде, Elephants Dream атты фильм жарық көріп, 2006 жылдың наурыздың 24–інде премьерасы өтті.

### Big Buck Bunny

30 мамыр 2008 жылы, бірнеше Blender-суретшілер мен жасаушылар Big Buck Bunny атты екінші мультфилмін жарыққа шығарды.

### Plumiferos (Қауырсынды бүлік)

Бұл Manos Digitales Animation Studio компаниясының жобасы, тек Blender-де жасалған. Фильмнің премьерасы Аргентинада 2010 жылы ақпанда өтті. Blender сайтында демо-ролигін көруге болады. Фильмнің басты кейіпкерлері — сөйлей алатын антропоморфты жануарлар.

* Жобаның ресми сайты.

### Sintel

2010 жылы қыркүйектің 27-қыркүйекте Blender Foundation жарыққа шығарды. Бұл фильм оның алдындағы Elephants Dream және Big Buck Bunny, Sintel фильмдеріндегідей Blender арқылы жасалды. Фильмнің жобасы 2009-дың мамыр айында басталды.
Ал 2010ж қыркүйегінде Нидерланды еліндегі кинофестивальде ресми түрде паш етті. 2010 ж. қыркүиектің 30-ында интернет – релизден жүктеп алуға жол ашылды.

### Tears of Steel

Blender Found тің  хабарландыруынша, 2011 қазанның 2-де Mango кодтық атауы бойынша төртінші фильмге жұмыс басталды. Ал конкурс арқылы қауымдастық арасынан суретші командасын құру болатын. 2012 жылы 13-шілдеде, тизердің шығуымен, жобаның атын «Tears of Steel». атауына ауыстырғандарын хабарлады. 2012 қыркүйектің 26-да фильм жарық көрді.

Әдебиеттер
----------

* Blender Basics 4-rd edition (орыс тілді басылым), Джеймс Кронистер Мұрағатталған 29 қарашаның 2014 жылы.
* izdanie\_kronie.pdf (орыс тілді басылым) Blender дің негіздері. 4-ші басылым Крониестер Дж.pdf

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* youtube - қазақ тілді видеоматериалдар
* blenderartists.org - ағылшын тілді сайт
* code.blender.org - ағылшын тілді сайт
* cgcookie.com - ағылшын тілді сайт

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Blender.org history (маусым 2008). Басты дереккөзінен мұрағатталған 29 мамыр 2013.
2. ↑  How Blender started, twenty years ago…
3. ↑  Тегін рендринг Renderfarm.fi — Бұл қалай жұмыс істейді Мұрағатталған 7 қарашаның 2011 жылы.
4. ↑  blender.org — Redirect  (ағыл.) (HTML). Тексерілді, 28 тамыз 2010.
5. ↑  blender.org — Redirect  (ағыл.) (HTML). Тексерілді, 28 тамыз 2010.
6. ↑  blender.org — Animation Festival 2005 Мұрағатталған 3 қазанның 2009 жылы.
7. ↑  blender.org — Festival 2006 Мұрағатталған 3 қазанның 2009 жылы.
8. ↑  The Secret of Kells’ nominated for an Oscar!
9. ↑  Project Mango kick-off Үлгі:Pipe BlenderNation.  BlenderNation (қазан 2, 2011). Басты дереккөзінен мұрағатталған 12 ақпан 2012. Тексерілді, 28 қараша 2011.
10. ↑  *Ton Rosendall* Project Mango Kick-off Үлгі:Pipe Mango.  Blender Foundation (қазан 1, 2011). Басты дереккөзінен мұрағатталған 12 ақпан 2012. Тексерілді, 28 қараша 2011.
11. ↑  *Александр Прокудин* Tears of Steel teaser released  (ағыл.) (13 July 2012). Басты дереккөзінен мұрағатталған 5 тамыз 2012. Тексерілді, 13 шілде 2012.
12. ↑  Tears of Steel — download & watch | Tears of Steel
13. ↑  Tears of Steel Release: Today! | BlenderNation