recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Айрық бет

|  |  |
| --- | --- |
| Айрық туралы хабарлама | *Бұл — айрық бет. Көп мағыналы термин сұралғанда, оның мағыналарын ажыратып, қолданушыны тиісті мақалаға бағыттау үшін жасалған. Қандай да бір ішкі сілтеме осы бетке бағыттаса, сілтемені өзгертіп, тиісті бетіне тікелей сілтейтін қылып өзгертіңіз.* |

**Құпия экспедиция** - 1762 жылы Екатерина II-нің бұйрығы бойынша Сенат жанында құрылған саяси істерді жүргізуші мекеме.

Тарихы
------

Оны *генерал-прокурор* басқарды. Құпия экспедиция тергеуінен сол кездегі *князь Тараканова, Новиков, Радищев, Кречетов істері, Пугачев бастаған шаруалар соғысы* саяси іс процестері өтті. 1801 жылы **Александр I** *Құпия экспедицияны* таратып, оның міндетін Сенатқа жүктеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1974ж. 5 том
Париждегі ұлттық кітапханада қолжазба ретінде сақталған дұғалар
**Армян қыпшақтардың тілі** — XI — XV ғасырлардағы ескі қыпшақ тілдерінің оңтүстік -батыс бұтағы.

XI ғасырдың 2-жартысында Багратидтер мемлекеті құлап, оны селжұқтар басып алғаннан кейін, қоныс аударған армяндар бірте-бірте жылыса отырып, Қырымға жеткенде осы өлкені жайлайтын қыпшақтармен етене аралас өмір сүрген. Армяндардың күнделікті сөйлеу тілінде қыпшақ тілі "екінші ана тілі" болып саналған.

XIII ғ. моңғол шапқыншылығынан ығысқан армяндар (300 үй шамасында) Кавказ бен Қырым өңірін жайлаған қыпшақтармен бірге король Лео І-нің шақыруымен Батыс Украинаға, Галицияға, Подольеге, оның ішінде Каменецке ауысып көшіп келген (1820 ж.). Онда армяндардың дербес құқығы бар колониясы құрылып, іс қағаздары үш тілде — армян, қыпшақ, поляк тілдерінде — жүргізілген. ХҮ ғ. (1496 жылдан бастап) орталығы Каменец — Подольск қаласы болған. Армян әліпбиімен сол кездегі қыпшақ тілінде немесе қыпшақ тілі туралы армян тілінде жазылған материалдар бар. Бірен-сараны ғана болмаса, олар баспа жүзін көрген жоқ.

ХҮІ— ХҮІІ ғ. іс-қағаздарынан құрастырылған 32 кітап бар (Киевте). Көптеген материалдар Еуропа кітапханаларында сақталған. Негізгі қор Ереванда (Матендаранда). Азаматтық-тарихи құжаттар мен очерктерден басқа филолог еңбектер де бар. Мысалы, грамматикалық трактаттар (Венада), армян-қыпшақ сөздігі (Венада), дұғалар жинағы (қыпшақ тілінде, Венада, Парижде, Ереванда). Діни уағыздамаларды, бірқатар мәтіндерді белгілі ғалымымдар Ж. Дени мен Т. И. Грунин жеке кітаптар етіп бастырып шығарды.

Барлық қолжазбалардың тілі сол кездегі "кәдімгі қыпшақ тілінің" аясында жазылған, әсіресе "Кодекс Куманикус" тіліне қатты ұқсайды. Поляк ғалымдары осы тіл (қыпшақ тілі) және осы жазу (армян жазуы) бойынша арнайы мамандар дайындап алып, бірнеше басылымдар жариялады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ тілі. Энциклопедия. Алматы: Қазақстан Республикасы Білім, мәдениет және денсаулық сақтау министрлігі, Қазақстан даму институты, 1998 жыл, 509 бет. ISBN 5-7667-2616-3
Қызғалдақ сабағы тік,мөлшері орташа.Пиязшығының жуандығы2 - 2,5 см,жұқа қоңыр қабықты,түбі мен жоғарғы бөлігі сирек түкт.Сабағы жалаңаш,бір түсті,жербеті бөлігі 7 см,гүл шанағының мөлшері 3,5 см.Жапырағы - 3, жалаңаш, кірпікшесіз, төменгі жапырағы 15х3 см ,жоғарғы жапырағы 15х1,5 см.Ішкі күлтелері 3,5х2 см, кері сопақша,сыртқы күлтелері сопақша, гүлі сары,сыртқы жағы қызыл реңді.Аталық жіптері сары,түксіз,8х1,5 мм,тозаңдықтары 6мм,ақшыл қоңыр қара аралас тозаңды.Қорапшасының ұзындығы 1см, жасыл, аналық ауызы сары теңбіл.
Леммерс қызғалдағы Іле(T.iliensis), Ферғана (T.ferganica),Теңемесжапырақты (T.anisophylla),сонымен қатар Төртжапырақты (T.tetraphylla) қызғалдақтардан жалаңаш сабағы, жұқа қабығы, сонымен қатар бір ғана гүлінің болуымен ерекшеленеді.Оны Kolpakopwskianae бөліміндегі түрлерден қызыл және сары түстің басым болуына қарап айыруға болады. Түр диплоидты (хромосом саны екі жиынтықты),Kolpakowskianae бөліміндегі ядролық ДНК (36) құрамы ең аз түр болып табылады.

Наурыз айының соңғы күндері мен сәуір айының басында гүлдейді.

Қазақстанда таралуы. Өте сирек кездесетін эндемик түр.Батыс Тянь-Шаньның тасты тау етегі, Машат өзені шатқалында (Оңтүстік Қазақстан облысы).

* Сурет:Леммерс қызғалдағы .jpgсүрмелі

Дереккөздер
-----------

Қазақстан қызғалдақтары энциклопедиясынан
**Гарри Борисович Гордон** (12 маусым 1941, Одесса) - ресейлік ақын, прозашы, суретші.

Биография
---------

Ата-аналары - Борис Исаакович Гордон (заңгер) және Ольга Михайловна Червина (мұғалім).

Ағалары - Владимир Борисович Гордон (прозаик), Измаил Борисович Гордон (1922—2008, ақын), Эдуард Борисович Гордон-Червин (прозаик, оның қызы — ақын әйел Елена Гассий, 1959—2002), Михаил Борисович Гордон (прозаик).

Одесса өнер училищесінде оқыған. Кейін В.И. Мухина атындағы өнер институтын бітірді.

«Темная комната», «Птичьи права» шығармалардың авторы, және прозалар: «Поздно. Темно. Далеко», «Пастух своих коров», «Пастух своих коров» Александр Гордон фильмінің сценарийдің авторы мен қоюшы-суретшісі.

Горький сыйлығының номинанты. Мәскеу жазушылардың ұжымының мүшесі.

2002-2006 ж.- Манеждегі көрмелердің қатысушысы, «Арт-Яр», «С-Арт» галереяларында.

Өзінің көрмелері:

* 1995 ж. галерея «L’ermitage», Нью-Йорк
* 2003 ж. Галерея «Кентавр», Мәскеу
* 2007 ж. Галерея «Арт-Яр», Мәскеу
* 2008 ж. Галерея «Древо», Мәскеу
* 2010 ж. Галерея «Древо», Мәскеу
* 2011 ж. ЦДХ, Мәскеу
**Лена Мағауияқызы Кармазина** 1952 жылы 21 қаңтарда Семей облысы Шар ауданының
Арқат ауылында туған.
С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетін
бітірген (1974), математик.
1974 жылдан - ҚазКСР Мемлекеттік жоспары жанындағы
есептеу орталығының инженері, аға инженері, ҚР Экономика министрлігі жанындағы Қазақ экономика және нарықтық қатынастар ғылыми-зерттеу институтының аға
ғылыми қызметкері, сектор меңгерушісі. 1996 жылдан - ҚР
Қаржы министрлігі Бюджет департаментінің бас экономисі,
бөлім бастығы, басқарма бастығының орынбасары, басқарма бастығы, департамент директорының орынбасары. 2002 жылдан - ҚР Экономика және бюджетті жоспарлау министрлігі Бюджеттік саясат және жоспарлау
департаменті директорының орынбасары, директоры. 2007
жылдан - ҚР Экономика және бюджетті жоспарлау вице-министрі.
2010 жылдың наурызынан бері - ҚР Қаржы вице-министрі.
«Құрмет» орденімен, «Қазақстан Конституциясына 10
жыл», «Астананың Южылдығы» медальдарымен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Республикасында кімнің кім екені. Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 жыл. ISBN 978-601-278-473-2
**Қасымбек Медиев** (1938 ж. т.), қоғам қайраткері. Қарағанды педагогикалық институтын (1963), ҚОКП ОК жанындағы Жоғарғы парт. мектебін (1970), Алматы халық шаруашылығы институтын (1977) бітірген. Ол 1960-1965 ж. Шет, Жаңаарқа, Ақтоғай аудандық комсомол комитетінің 2-,1-хатшысы, Қарағанды облысы комсомолкомитегініңхатшысы Қ. Медиев. болды. 1965 ж. парт. қызметте. Егіндібұлақ ауданы парт. комит. хатшысы, Қарағанды облысы парт. комит. жауапты қызметкері. 1973 ж. жаңадан құрылған Акадыр ауданы кеңес атқ. комит. төрағасы, 1985 ж. Жезді ауданы партия комит. бірінші хатшысы, 1988 ж. Жезқазған облысы партия комит. 2-хатшысы, 1990 ж. Жезқазған облысы кеңесі атқ. комит. төрағасының 1-орынбасары болып сайланды. 1992-97 ж. Шет ауданы әкімі. 1999 жылдан Қарағанды облысы Мәслихатының хатшысы болып істейді. 11-12-шақырылған ҚазКСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты. *«Құрмет»*, Еңбек Қызыл Ту, *«Құрмет Белгісі»* ордендерімен, ҚазКСРЖоғарғы Кеңесінің грамотасымен марапатталған. ҚР еңбек сіңірген қызметкері. Ақтоғай, Шет ауданы құрметті азаматы. *«Қазақстан мәслихаттары депутаттары бірлестігі»* республикалық қоғамдық бірлестігі Орталық кеңесінің төрағасы (2005).

Арғын тайпасы, Қаракесек руының Қояншытағай бұтағынан шыққан.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5
2. ↑  Қояншы-Дәулет-Таңай, Болашақ-Баспа, 2008, 293 бет. Н. О. Дулатбеков(төраға), Н.Т. Жұмәділова, Б. Доскеев, Қ. Медиев, С. Тұңғышбеков, Г.Ш. Рымжанова және т.б. ISBN 9965-534-40-3
**Гарри Эдуард Стайлс** (ағылш. *Harry Edward Styles*; 1 ақпан 1994, Реддич, Вустершир, Ұлыбритания) — британдық әнші. «One Direction» тобының мүшесі және сол арқылы танымал болды. 2010 жылы «The X Factor» жобасына қатысты.

Өмірбаяны
---------

### Балалық шағы

1994 жылы 1 ақпан айында Гарри Стайлз Ұлыбританиядағы Реддич қаласында дүниеге келді. Жастайынан музыкаға құштар болды. Ең бірінші жаттаған өлеңі, ол Элвис Прэслидің «The Girl of My Best Friend» өлеңін жаттаған. Гарри 7 жаста болғанда ата-анасы ажырасып кетті. Мектепте «White Eskimo» тобын құрып, топтың бас әншісі болған. Бұл топтың атын Гарри өзі шығарған және де, қазіргі әлемге танымал «One Direction» тобының атын да өзі шығарған. Орта мектепті бітіргеннен кейін, мектептен кетіп, нан дүкенінде жұмыс істеді.

### Мансабы

2010 жылы Лиам Пейн, Луи Томлинсон, Найл Хоран, Гарри Стайлз және Зейн Малик бесеуі «The X Factor» жобасына жеке келді. Американдық әнші – Николь Шерзингер, ұлдарды бірге қосып топты құрды. Бұл жобада «One Direction» үшінші орынға ие болды.

Жоба біткеннен кейін, топ «Syco Records» компаниясымен контрактқа тұрды. 2011 жылдың қараша айында «Up All Night» деген үнтаспасын жарыққа шығарды.

### Кинодағы өмірі

| Жыл | Орысша атауы | Ағылшынша атауы | Рөл |
| --- | --- | --- | --- |
| 2009 | Алан Карр: Болтун | Alan Carr: Chatty Man | өзін ойнайды |
| 2010 | Х-фактор | The X Factor | өзін ойнайды |
| 2012 | Биг Тайм тур | Big Time Tour | өзін ойнайды |
| 2012 | АйКарли | iCarly | өзін ойнайды |
| 2013 | One Direction: Это мы | One Direction: This Is Us | өзін ойнайды |
**Психодрама** (психо... және гр. *drama* — іс-әрекет) — топтық психотерапияның бір түрі; мұнда пациенттер актерлер мен көрермендер сапасында кезектесіп шығады, осының өзінде олардың рөлдері қатысушылардың барлығы үшін тұлғалық мән-мағынасы бар өмірлік жағдаяттарды үлгілеуге бағытталады: бұл орайда, барабар емес эмоциялық реакцияларды болдырмау, әлеуметтік перцепцияны пысықтау, өзін-өзі неғұрлым тереңірек танып-білу мақсаты көзделеді. Психодрама ұғымын және процедурасын Д.Морено (АҚШ) ұсынып, оны әлеуметтік проблемаларды шешудің бір құралы деп түсіндірді. Шет елдерде сау адамдардың топтарындағы қақтығыстарды жою әдісі дегенді білдіретін "социодрама" деген термин де пайдаланылады. Ол үшін мінез-құлықтың ырықтылығы, белсенділігі, жағдайға оралымдылығы маңызды. Психодрама невроздар, соның ішінде балалардың невроздары кезінде, психосоматикалық аурулар мен алкоголизм кезінде, пспхопатиялардың асқынулары мен жасөспірімдердің ауытқыма мінез-құлықтары кезінде қолданылады. Отбасылық психодрама болуы мүмкін. Психодраманың элементтері мінез-құлықтық терапияға, әлеуметтік-психологиялық тренингке, іскерлік ойындарға кіреді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Жантану атауларының түсіндірме сөздігі. — Алматы: "Сөздік-Словарь", 2006. - 384 бет. ISBN 9965-409-98-6
**Психоневроз** (психо... және гр. *neuron* — жүйке) — жеке адамның ойлауындағы, сезіміндегі, мінез-құлығындағы қилы-қилы ауытқушылықты сипаттайтын психиатрия мен диагностикалық психоталдаудың басты ұғымы. Психоневроздың нышанына ұғынылмаған еріксіз қимыл-әрекетте сірескен психикалық шиеленіс себеп болады. Психоневроз кейде жыныстық құмарлықпен агрессиялық қимылдың шиеленісу барысында өрши түседі. Психоневроз үрей мен күдікті қоздырып адамның жүріс-тұрысындагы қимыл аумағын иемделу мүмкіндігін тарылтып, оның мінезіне жағымсыз қасиетті жұқтырады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Жантану атауларының түсіндірме сөздігі. — Алматы: "Сөздік-Словарь", 2006. - 384 бет. ISBN 9965-409-98-6
**Кенебайкөл**, Кекебайкөл – Тобыл өзені алабындағы көл.

Географиялық орны
-----------------

Қостанай облысы Рудный қалалық әкімдігіне қарасты аумақтағы көл. Қостанай қаласынан батысқа қарай 30 км жерде орналасқан. Теңіз деңгейінен 190 м биіктікте жатыр.

Гидрографикасы
--------------

Аумағы 12,2 км2, ұзындығы 5,1 км, енді жері 3,9 км, жағалау бойының ұзындығы 14,2 км. Негізінен қар және жер асты суларымен толысады. Қарашада суы қатып, наурыздың аяғында ериді.

Жағалау сипаты
--------------

Пішіні жүрек тәрізді келген. Маңында Ұзынкөл, Жатқанбай, Жаркөл көлдері бар. Жазық келген жағалауында қамыс, құрақ, қоға, т.б. шөптесіндер өседі. Мал суаруға пайдаланылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. – 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
"Жартылай маймылдар мен лемурлар және адамтектес маймылдар сүтқоректілердің приматтар деп аталатын тобына кіреді. Лемурлар тек қана Үнді мұхитындағы Мадагаскар аралын мекен етеді. Олардың денелері созылыңқы және қозғалған кезде артқы ақтарымен секіріп жүреді. Әлемдегі ең шулы құрлық жануары үлкен топпен өмір сүретін приматтарға бір-бірімен сөйлесу маңызды болып табылады. Бақырауық маймыл көрші топтарға айғайлауда және оның даусы бірнеше километрден естіледі.
Ғажайып мәліметтер: Жапон мокакалары маймылдардың бір түрі. Олар Жапонияның солтүстігіндегі тауларда өмір сүреді. Қыстыгүні жылыну үшін олар ыстық жанартау қайнарларында ванна қабылдайды.
**«Елбасы Жолы. Астана»** — толық метражды көркем фильм, «Көшбасшы жолы» медиафраншизасының бесінші фильмі. 2018 ж. Қазақфильм киностудиясы шығарған.

Сюжеті
------

«Елбасы Жолы. Астана» фильміне Астанамыздың салыну тарихы арқау болған. Оқиға 1994 жылдың шілде айынан бастау алады. Кеңес Одағы құлағаннан кейін қайта құрылған мемлекет – Қазақстанның тәуелсіз дара жолы басталады. Экономикалық дағдарыс пен саяси тұрақсыздыққа тап болған сол бір қиын-қыстау кезеңдерде, мемлекет Президенті астананы Алматыдан Ақмолаға көшіруді ұсынады. Бұл ұсыныс барша халық үшін күтпеген оқиға болды, мұндай шешімнің іске асатынына және оның жемісті болатынына ешкім сенбеді. Бірақ қауіп-қатер мен қарама-қайшылықтарға қарамастан астананы көшіру күшіне еніп кетті. Күдікке, күмәншілдердің сыны мен қаржылық қиындықтарға төтеп бере отырып, Президенттің басшылығымен еліміз межеленген мақсатты іске асырды. 1998 жылдың 10 маусымында жаңа астана – Астана қаласының халықаралық тұсаукесері өткізілді. Сол кезден бері бірталай уақыт өтті, қазір жаңа астанамыз Қазақстанның экономикалық, геосаяси және стратегиялық маңызды шешімі болғанына оң баға беруге болады. 

Астана – орындалған арман қаласы, мақсатқа қол жеткізу үшін үкілі сенім, ерен еңбек және межеленген нысанаға жету жолындағы табандылық керек екендігінің дәлелі мен айғағы.

Рөлдерде
--------

* Мұрат Ахманов
* Еркебұлан Дайыров
* Жан Байжанбаев
* Олег Ни
* Азат Сейітметов
* Асқар Ілиясов
* Гүлнар Жақыпова

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Мұрағатталған 7 тамыздың 2019 жылы.
2. ↑   Мұрағатталған 8 желтоқсанның 2021 жылы.
**Тақуалық**-адамның діни, адамгершілік, әдептілік парыздары мен міндетгеріне адалдығын сипаттайтын имандылық қасиеті.

Тақуалық адамның ішкі сенімі мен соған лайық амалының, сөзі мен ісінің, ғибраты мен әрекеттің арасындағы үйлесімділікпен жүзеге
асады. Сондықтан адамның сырт келбеті, діни-ғұрыптық киімі немесе шешен сөзі ол адамның тарапынан соған лайық іс атқармайынша
Тақуалықтың көрсеткіші бола алмайды. Шын мәніндегі адамгершілікпен сипатгалатьш Тақуалыққа жетудің қиындығы да осында. Ішкі сенімнен
қуат алған Тақуалық адам бойындағы тұрақтылық, табандылық, сабырлылық сияқты асыл қасиеттерінің нығаюына игі ықпал етеді. Ал
адам өзін тақуа қылып көрсетуді ғана мақсат етіп, сыртқы түрін түзетсе, оның Тақуалықғы - риякерлікке, сөзі - жалғандыққа, әрекеті -
көзбояушылыққа айналады. Діни көзқараста егер адамның Тақуалықғы ішкі сенімнен басталмай, әрекеті адамдық ар-үжданмен үйлеспесе, ол
адамның жасаған ғибадат-құлшылығынан да еш пайда жоқ деп біледі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Ислам. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: "Аруна Ltd." ЖШС,
2010 ISBN 9965-26-322-1
Биіктігі 20 – 50 см, пиязшығы жұмыртқа тәрізді, жуандығы 1,5 – 4 см, өте қатты терілі, қара қоңыр, жер бетіне дейін, соө,зылған, ішкі жағы қалың (кейде шамалы бұйра) түкті қабықты.

Сабақтың жербеті бөлігі жерасты бөлігіне тең немесе ұзындау, гүл сидамымен бірге жалаңаш,; жапырақ саны төртеу, қайырылған немесе шамалы бүгілген, алшақ орналасқан, көкшіл сұр, жалаңаш, жиегі бұйра, тегіс, әдетте гүлге жетпейді, төменгі таспа тәрізді немесе сызықты таспа , ені 1,5 – 2,5 см.

Гүлі біреу; сүл серігі сары, қызғылт сары немесе қызғылт, әдетте тек ішкі жағының төменгі бөлігі ғана қоңыр күлгін немесе қара күлгін дақты, ұзындығы 2,5 – 7 см, ұшы бірден сүйірілген қысқа сирек түктенген, сыртқылары кері жұмыртқа тәрізді немесе ұзынша ромб тәрізді, ішкілері кері үшбұрышты таспа тәрізді немесе кері үшбұрыш жұмыртқа тәрізді; аталықтары гүл серігенен 3 есе қысқа, жішелері жалаңаш, сары немесе жоғарғы жағы қалың күлін, тозаңдқтары сары, жіпшелерімен тең; түйінінің аналық ауызы орнықты; қорапшаның қалыңдығы 1 – 1,5 см, ұзындығы 2,5 – 3 см.
Сәуір айында гүлдейді.

Қазақстанда таралуы
-------------------

Құмда немесе түрлі түсті тау жыныстардың жиынтығы бар жерлерде өседі. Қызылқұм мен Түркістан флористикалық аймақтарында кездеседі.
Қазақстанның « Қызыл кітабына» енген.

Дереккөздер
-----------

Қазақстан қызғалдақтары
**Аналитикалық тілдер**  — сөйлем құрамындағы сөздер бірімен бірі өзара шылаулардың көмегімен немесе сөздердің орын тәртібі және интонация арқылы байланысатын тілдер тобы. Дүниедегі тілдер екі жікке бөлінеді: бірі — синтетикалық тілдер, екіншісі — А. т. А. т. тобына ағылшын, француз, дат, болғар, жаңа парсы т.б. тілдер жатады. Дүниедегі тілдер грамматикалық құрылымы жағынан осылайша екі топқа бөлінгенімен, таза аналитик. және таза синтетик. тілдер кездеспейді. Мыс. синтетик. тілдер тобына жататын қазақ тілінің грамматикалық құрылымында А.т-дің нышаны мол кездеседі. Қазақ тіліндегі сөздердің ешбір жалғаудың көмегінсіз, сөйлем құрамындағы орын ыңғайына қарай байланыса алатыны — соның айғағы. Мұндай құбылыс алтын сағат, күміс қасық, азу тіс деген тіркестердегі анықтауыш сөз бен анықталушы сөздің, ақырын жүр, тез кет деген тіркестердегі пысықтауыш пен баяндауыштың өзара ешбір қосымшасыз байланысуынан анық көрінеді. 

**Аналитикалық тілдер** — сөздердін грамматикалық мағыналары синтетикалық тілдердегідей сөз формалары арқылы емес, атауыш сөздердін орын тәртібі, оларға тіркескен көмекші сөздер, интонация арқылы берілетін тілдер. *Мысалы*: ағылшын, француз, итальян т.б. тілдер.
Тілдерді топтастырудың морфологиялық принципімен қатар синтаксистік принципінің қалыптасуы, яғни тілдерді топтастыруда сөздердің тіркесімділігіне сүйену Аналитикалық тілдерді анықтауда маңызды рөл атқарады. Ф. Шлегель, А. Шлейхер, В. Гумбольдт, Дж. X. Гринберг, Э. Сепир т.б. енбектерінде бұл салаға көп көніл белінген.
Аналитикалық тілдерге жатқызылып жүрген тілдерге синтетикалық тәсілдер де жат емес. *Мысалы*, түркі (қазақ) тілдерінде сөзтіркесім тәсілімен жасалған сөз формалары мол кездеседі.

### Аналитикалык форма

**Аналитикалык форма** (гр. '**analytikos'** - жіктелген, дараланған, лат. '**forma'**) — құрамды, күрделі деген ұғымды білдіреді, құрамы негізгі атауыш және көмекші жеке сөздерден тұратын грамматикалық форма. Мұндай формалар аналитикалық морфологияның объектісі болып табылады. Аналитикалық морфология — дербес мағыналы сөздер мен көмекші сөздердің тіркесімінен жасалған біртұтас морфологиялық категориялар тұдыратын формалар жүйесі ретіндетанылады. Мысалы: *айтып көр*, *айтасал* тіркесімдерінен аналитикалық форма жасалып тұр. Етістіктерден баска зат есімдер мен көмекші есімдердін тіркесуінде, сын есімнін күшейтпелі шырайларында аналитикалық сипат бар. Мысалы: *ауыл сырты, от басы, ең таңдаулы, аса маңызды* дегенде *сырты, басы, ең, аса* сөздері көмекшілік қызмет атқарып, аналитикалық форма жасап тұр. Аналитикалық форма кем дегенде екі сөзден жасалатындықтан, олардан басқа формалар болатыны ескеріліп, күрделі формалар деп те аталады. "А." термині — Аналитикалық құрылыс, Аналитикалык тілдер т.б. терминдердін құрамында айтылады — "А." терминін А. Ыскаков "сараламалы" деп берген (А. Ыскаков. Қазіргі казактілі. Морфология. А. 1974,255-6.). Ср. Синтетикалық форма.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ тілі. Энциклопедия. Алматы: Қазақстан Республикасы Білім, мәдениет және денсаулық сақтау министрлігі, Қазақстан даму институты, 1998 жыл, 509 бет. ISBN 5-7667-2616-3
2. ↑  Тіл білімі терминдерінің түсіндірме сөздігі — Алматы.
«Сөздік-Словарь», 2005 жыл. ISBN 9965-409-88-9
**Лао Шэ** – қытайдың танымал прозашысы, драматург, публицист. Шын аты – Шу Цинчунь. 1899 жылы 3 ақпанда туған. Кедей отбасында өскен. Ихэтуандар көтерілісінде әкесі қайтыс болады. 6 жасында жекеменшік мектептерден дәріс алады. Бірнеше жыл өткен соң ғана мемлекеттік мектепке ауысады. Лао Шэ мектепті тәмамдаған соң, педогогикалық училищеге түседі. 1917 жылы оны аяқтасымен Бейжіңдегі бастауыш мектептердің біріне директор болып орналасады. Тяньцзиндегі Нанькай университеті жанындағы орта мектепте тіл және әдебиеттен сабақ береді. 1919 жылы Бейжіңге қайта оралып, ағылшын тілін меңгереді. Сол жылы 4 мамыр қозғалысына байланысты өткен «Әдебиет төңкерісінен» кейін студенттер журналына өзінің алғашқы әңгімесін жариялайды. Шетелдерде өмірінің көп бөлігін өткізген. 1966 жылы қала сыртындағы Тайпинху көлінің жағасында оның мәйіті табылады. Жазушы өзіне қол жұмсаған делінеді, алайда бұл пікірді жоққа шығарушылар да жоқ емес.

Туындылары:
-----------

* «Философия почтенного Чжана»
* «Мудрец сказал»
* «Двое Ма»
* «День рождения Сяопо»
* «Серп луны»
* «Развод»
* «Записки о кошачьем городе»
* «История небесного дара»
* «Рикша»
* «Чжан Цзычжун»
* «Огненное погребение»
* «Четыре поколения одной семьи»
* «Под пурпурными стягами»
* «Солнечный свет»
* «Сказители»
* «Чайная»

Дереккөздер
-----------

1. ↑
Лаокоон мен оның балаларының мүсіні, Пия-Климента музейі, Ватикан
**Лаокоон** - ежелгі грек мифологиясындағы трояндық *Аполлон құдайының* абызы. 

Акеттың ұлы, Анхистың ағасы. Аполлонның еркіне қарсы шығып, әйел алады. Аполлон мүсінінің алдында некесін қиғаны үшін Аполлонның қаһарына ұшырайды.

Аңыз желісі бойынша
-------------------

Гректер *Троя қаласынан* шегінгенде қорған сыртына ағаштан шабылған *үлкен тұлпар мүсінін* (троя тұлпары) қалдырған. Лаокоон осы ағаш тұлпарды қалаға енгізуге қарсы болды. Сол үшін гректер жебеушісі - Афина құдай Лаокоонға екі айдаһар жіберіп, оны ұлдары Антифанта мен Фимбрейді жұтып қойып, Лаокоонды буындырып өлтірген екен.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1975ж. 7 том
**Антонио Хосе Пуэрта Перес** (ис. *Antonio José Puerta Pérez*; 26 қараша 1984, Севилья — 28 тамыз 2007, сонда) — испан футболшысы, жартылай қорғаушы.

Өмірбаяны
---------

### Карьерасы

1992 жылдан "Севильяның" балалар клубында жаттыға бастады. 2002 жылы ізбасарлар клубында ойнады. 2004 жылы тұңғыш рет негізгі құрамда алаңға шықты. 

2006 жылы "Севильяның" негізгі футболшысына айналды. 2006/07 жылғы маусымда 25 кездесуде алаңға шықты, бірнеше маңызды голдарды соқты. УЕФА кубогының жартылай финалында "Шалькенің" қақпасына қосымша таймдарда жеңіс голын енгізді. Бір айдан соң УЕФА Кубогының иегері атанды, бірақ "Миддлсбромен" өткен финалда алаңға шыққан жоқ.

2006/07 жылғы маусымда 46 кездесуде алаңға шықты. Бұл маусымда "Севилья" қола жүлдені иеленді. Сондай-ақ тағы да УЕФА кубогының жеңімпазы атанды, бұл жолы финалда "Эспаньолға" қарсы 120 минут толық ойнады.

2007 жылы жазда "Реал" ұсыныс жасады деген ақпараттар пайда болды. 

### Қазасы

2007 жылы 25 тамыз күні Испания чемпионатының бірінші турында "Севилья" "Хетафемен" ойнады. Осы ойын барысында Пуэрта өзін нашар сезінді, бірақ алаңнан өзі шығып кете алғанымен, киім ауыстыратын бөлмеде жүрек талмасы ұстап құлайды. Дереу ауруханаға жеткізілгенімен, қайтадан ес жия алмай, 28 тамыз күні жан тапсырды.

Үш күннен соң "Севилья" УЕФА Суперкубогында "Миланмен" ойнады. Ойын бір минуттық үнсіздікпен басталды. Футболшылардың барлығының жейдесіне "РUERTA" деген жазу болды.

Екі айдан соң ұлы Айтор дүниеге келді. Ол Севильядағы "Роман Санчес Писхуан" стадионынының мәңгілік абономенті атанды.

ЕУРО-2008, ӘЧ-2010, ЕУРО-2012 турнирлерінде Испания жеңімпаз атанды да, испандық Серхио Рамос үстіне Пуэрта бейнеленген "Әрқашан бізбен бірге" деген жазуы бар жейдені киіп алып мерекеледі.

Жетістіктері
------------

* УЕФА Кубогы (2): 2005/06, 2006/07
* УЕФА суперкубогы (1): 2006
* Испания кубогы (1): 2006/07
* Испания суперкубогы (1): 2007

Дереккөздер
-----------

1. ↑

Сілтемелер
----------

* Антонио Пуэртаның қазасы
* Огогол: Антонио Пуэртоны есе аламыз
**Хиросаки** - Жапониядағы Аомори префектурасының Хонсю аралында орналасқан қала. 
Қала ауданы 524,12км², халық саны 182 215 мың адам (2010 жылғы халық санағының қорытындысы). Қала нышандары – сакура гүлі мен алма ағашы. Цугару, Хиракава, Одатэ қалалары, Овани, Фудзисаки, Итаянаги, Цурута кенттері және Нисимея, Инакадате ауылдарымен шекаралас. Хиросаки Эдо дәуірінде (1603-1868 жылдары) Хиросаки хандығының сарайының жанында орналасқан кішкентай кент болып, 1889 жылы 1 сәуірде қала мәртебесін алады. Хиросаки – Аомори префектурасының оңтүстігіндегі көлік торабы. Қалада ағаш өңдеу, тамақ өнеркәсіптері дамыған, Цуганури деп аталатын лактанған бұйымдарды өндіреді.

Дереккөздер
-----------
**Мишель де Монтень атындағы Бордо III Университеті** — Бордо қаласының шетіндегі француз университеті. Бордо академиясының құрамына кіретін оқу орны. Бордо III Университеті 1971 жылы ашылған.

Құрылымы
--------

Университет құрамына 3 факультет , 3 институт және "Монтень және гуманитарлық ғылымдар "дәрігерлік мектебі кіреді. Факультеттер департаменттерге болінген.

  

#### Факультеттері:

* Гуманитария ғылымдарының факультеті.
* Өркениет және тілдер факультеті.
* Коммуникация және территориялар ғылымдарының факультеті.

  

#### Институттары:

* Гео-инженерия , даму, қоршаған орта институты.
* Бордо-Аквитания журналистика университеті .
* Мишель де Монтень технологиялық университеті.

Сілтемелері
-----------

Университеттің Ресми сайты Мұрағатталған 27 қыркүйектің 2007 жылы.
**Антонина Георгиевна Хрипкова**(19.02.1920 жылы туған,Орел облысы,Красная Заря ауданы) - кеңес педагогы. биология ғылымдарының докторы, профtссор. КСРО Педагогика ғылым академиясының толық мүшесі. 1943 жылдан КПСС мүшесі.

Өмірі
-----

1941 жылы Дондағы Ростов педагогикалық институтының химия және биология факультетін бітірді. Хрипкова 1941-43 жылдары Чкалов облысының Андреев ауданында, Андреев селосы мектебінде орта мектеп мұғалімі және директоры, 1943-46 жылдары Дондағы Ростовтың Октябрь ауданында ВЛКСМ облыстық комитетінің хатшысы болды. 1947-49 жылдары Дондағы Ростовтың Орджоникидзе ауданының оқу бөлімінің меңгерушісі қызметін атқарды. 1951 жылы аспирантураны бітіргеннен кейін, 1968 жылға дейін Дондағы Ростов педагогикалық институтында оқытушы, кафедра меңгерушісі болды. 1969 жылдан КСРО Педагогика ҒА вице - президенті және 1974 жылдан КСРО Педагогика ғылым академиясының Балалар мен жасөспірімдер физиологиясы ғылыми - зерттеу институтының докторы. Хрипкова өзінің ғылыми қызметінде педагогикалық маңызды проблемаларын зерттеумен шұғылданды. 100 - ден астам ғылыми еңбектері жарық көрді. Ол КСРО кәсіподақтар 12 - сезъінде ВЦСПС - тің мүшелігіне сайланды (1959), 7 - сайланған КСРО Жоғарғы Кеңесінің депутаты,1970 жылдан Кеңес әйелдері комитетінің мүшесі.

Сыйлықтары
----------

* Ленин ордені, Еңбек Қызыл Ту орденімен және медальдармен марапатталған.

Қолданылған әдебиет
-------------------

* Қазақ Совет энциклопедиясы, 1978 жыл, Алматы,12 том, 53 бет
**Құпия кеңес**— кейбір монархиялык, мөмлекеттерде монархтың жанын-да сенімді кісілерден құрылатын кеңесші орган. Англияда король жанын-дағы Құпия кеңес 13 ғ-да пайда болып, осы күнге дейін сақталған. Әсіресе Тюдор әулеті кезінде Құпия кеңестің мәні күшейе түсті. Кейін парламентаризм жүйесі дамыған шақта оның атқаратын ролі кеми бастады. Осы кезде Құпия кеңес мемле-кетті басқару ісінде ешқандай маңызды роль атқармайды. Россияда жоғар-ғы Құпия кеңес (1726—30) кеңесші сипаттағы үкімет мекемесі деп есептелді. Бірақ ол іс жүзінде маңызды мемл. істерді шешіп отырды. Жапонияда Құпия кеңес неме-се мемл. кеңес (1888—1945) импера-тор шанындағы кеңесші орган болды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
**Антонио Кирога** (ис. *Antonio Quiroga*; 1784(1784), Бетансос — 1841, Мадрид) — 1820—23 жылдардағы Испан революциясына белсене қатысқан революционер. 1808—13 жылда Кирога француз басқыншыларына қарсы соғысқа қатысты. 1815 ж. Галисия көтерілісі басшыларының бірі. 1820 ж. 1 қаңтарда Кадис түбінде көтеріліс жасаған әскерлер Леон аралына келген соң (7 қаңтар), Кирога осы әскерлердің іс жүзіндегі басшысы болды. Кортеске сайланды. 1823 ж. жазда Галисиядағы роялистермен шайқасқан әскерлердің командирі. Революция жеңіліске ұшырағаннан кейін эмиграцияға кетіп, Испанияға 1833 ж. оралды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы, 5 том
**Хосе Антонио Домингес Бандерас** (ис. *José Antonio Domínguez Banderas*, 10 тамыз 1960 жылы, Малага, Испания) – испания актері.

Кинодағы дебюті 1982 жылы «Лабиринт страстей» фильмінен басталды. Бастапқыда испан фильмдеріне түсіп жүрген Антонио 90-шы жылдары Голливудке қарай бет алады. Шетелге танымал еткен алғашқы киноларының бірі - «Короли мамбо» (1992), «Филадельфия». 1995-1999 жылдар аралығында ол 10-нан аса фильмге түсіп үлгереді. 1989 жылы Мелани Гриффитке үйленеді. Екеуінің бір қызы бар.

Фильмографиясы:
---------------

* «La ley del deseo» («Закон желания») (1987),
* «Bâton rouge» («Батон-Руж») (1988),
* «Miami Rhapsody» («Рапсодия Майами») (1995),
* «Frida» («Фрида») (2002),
* «The Big Bang» («Большой выстрел») (2010),
* Етікті мысық 2: Соңғы тілек (2022), .т.б.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Фёдоров А. В. Антонио Бандерас (1996)
**Ланьчжоу**, Гаолань — Қытайдағы қала, Ганьсу провинциясының экімш. орталығы, маңызды жол тора-бы. Хуанхэ ө. бойыпда. Халқы 1,5 млн. (1970). Ірі мұнай айыру з-ды, машина жасау, химия, цемент, шыны өнеркәсіп орындары және жеңіл, тамақ кә-сіпорындары жұмыс істейді. Университет, пед. мал дәрігерлік, мұнай, т. ж. транспорты ин-ттары, Қытай ғылым академиясының Солт.-Бат. филиалы бар. Ланьчжоуда археол. қазба жұмысы жүргізілді. Соның нәтижесінде неолит және қола дәуіріне жататын көптеген қоныстардың орны мен обалар табылды. Археол. зерттеулер Солт. Қытайда неолит заманында бір-бірінен біраз апырмашылығы бар 2 негізгі аймақ ; негізінен Хуанхэ алабын қамтитын Хэнань және Хуанхэ ө-дерінің жоғ. ағысы алабын қамтитын Гань-суй) болганын дәлелдеуге мүмкіндік берді.

Әдебиет
-------

Васильев Л. С. 0 роли внешних влияннй в возникновении китайской цивилизации, «Народы Азии и Африки», 5364, № 2; Крюков М. В. У истоков древних культур Вотсточной Азии, там же, 1364. № 6.
[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
**Манкент санаторийі** – шипалы сумен емдейтін климатолық санаторий. Оңтүстік Қазақстан облысы, Сайрам ауданы, Манкент таулы жотасы станциясынан 6 км жерде орналасқан. Теңіз деңгейінен 606 м биіктікте орналасқан.

Құрылысы
========

Санаторий құрылысы 1923 жылы басталып, 1926 жылы пайдалануға рұқсат берілген. Қазіргі таңда санаторийдің 10 тұрғын ғимараты мен жазғы уақытта пайдаланылатын 10 кешені бар.

Пайдалануы
==========

Санаторий жыл бойы қызмет көрсетеді, бір мерзімде 500-ден астам адам қабылдай алады. Мұндағы сульфатты-хлорлы-натрийлі суы (39,5С) ас қорыту, жүйке жүйесі, сүйек-бұлшық ет және гинерол. ауруларды емдеу үшін пайдаланылады.
**Манихейлік** (Manichaeism), МАНИДІҢ 3 ғасырда Парсы елінде негізін қалаған дуалистік діні. [1]. 

Маниге періштелер келгеннен кейін, ол АДАМ, БУДДА, ЗОРОАСТР және ИИСУС сияқты пайғамбарлардың ішінде өзін соңғымын деп санайды. Манихейлер үшін әлем – бұл мейірім мен зұлымдықтың бастапқы негіздері рух пен материяның тұтасуы, тура жолдан тайған адамның жаны материя әлеміндегі қақпанға түседі, ал трансцендентті әлемге рухани жол арқылы ғана қол жеткізуге болады. 

Манихейлік бүкіл Рим империясына және Шығысқа таралған. Христиандықтардың да, мемлекеттің де тарапынан қыспаққа алынған бұл дін 5 ғасырдың соңында еуропа континентінен толық жойылады, бірақ Азияда 14 ғасырға дейін тіршілік етті. Сондай-ақ қараң.: ДУАЛИЗМ.

```
==Дереккөздер==
```

<references>

1. ↑   "Britannica настольная энциклопедия"ТомI,АСТ-Астрель, Москва, 2006,ISBN 978-5-17-038532-4(Т.1) (АСТ),ISBN 978-5-271-15120-0 (Т.1) (Астрель)
**Алеха́ндро Грима́льдо Гарси́я** (исп. Alejandro Grimaldo García; туған күні 20 қыркүйек 1995 жылы Валенсия, Испания) — испаниялық футбол ойыншысы, «Барселоны Б» клубының қорғаушысы. 19 жасқа дейінгі категорияда Еуропа чемпионы.

Гримальдо Гарсия

### Мансабы

Алехандро өзінің мансабың «Валенсия» клубының футбол академиясында бастаған. 2008 жылы В 2008 «Барселона» клубының жас ойыншыларды дайындау жүйесіне кірген еді. Клубтың екінші командасына Гримальдо 2011 жылдың 4 қыркүйегінде «Картахенаға» қарсы бірінші ойының көрсетті. Ол Сегундада ойын көрсеткен ең жас ойыншы ретінде қабылданды (15 жас и 349 күн). 2012/13 маусымында қорғаушы бес рет алаңға шықты. В сезоне защитник пять раз выходил на поле.

### Дереккөздер

1. ↑
Адамдар әу бастан біреумен сөйлесуге, әңгімелесуге мұқтаж. Сондықтан да олар бір-бірімен пікір алмасуға мүмкіндік беретін жолдарды іздестірді, қарым-қатынастың жаңа әдістерін ойлап тапқылары келді. Сонау көне замандардың өзінде-ақ адамдар арасындағы байланысты ұстап тұру үшін жазу өнері қолданылды. Көне мысырлықтар сияны қоңыздардан жасаған. Қағаз орнына жапырақтарды пайдаланған. Жер бетінің көп бөлігінен жартастарға қашалған сансыз жазулар табылды. Б.з. 105 жылында қытай шенеунігі Цай Лунь қағазды ойлап тапты. Ертедегі адамдар кітаптарды қолмен жазатын. Ол көп уақытты талап ететін, жалықтыратын жұмыс еді. Кітаптар өте аз жазылғандықтан, қолда бары өте қымбатқа сатылатын. Дәулетті адамдардың ғана кітап сатып алуға шамасы келетін. Ертедегі баспадан шыққан жұмыстар Жапониядан табылды. Олар б.з. 764-770 жылдардың мұрасы болып саналады. Неміс зергері Йоганн Гутенберг кітап басуға алғаш рет жылжымалы құйма әріптерді пайдаланды. Кітап басып шығару мүмкін болғаннан бастап, адамдардың жазуға және оқуға деген ынтасы артты. Баспадан шыққан әріптер біркелкі, оқуға жеңіл әрі көзге сүйкімді көрінетін. Баспа ісі дамыған соң кітаптардың құны арзандап, адамдар іздеген шығар маларын тез табатын болды.

Дереккөздер
-----------

Балаларға арналған танымдық энциклопедия "Ұлы өнертабыстар"
**Манн Гораций** (Mann, Horace) (4 мамыр 1796 жыл, Франклин, Массачусетс шт. АҚШ — 2 тамыз 1859 жыл, Йеллоу-Спрингс, Огайо шт.), американ педагогі, қоғамдық білімнің алғашқы танымал қорғаушысы.. 

Кедей отбасында өскен, Франклин қаласындағы қалалық кітапханада өз бетінше білім алған, БРАУН УНИВЕРСИТЕТІНІҢ құрметіне ие болды. Кейінірек заңды оқып, штаттың заң органына сайланды. 

Штаттың білім беру жөніндегі хатшысы ретінде білім берудің реформасын батыл қолдады, демократиялық қоғамда білім алу тегін және әмбебап, конфессия жағынан шектелмеген және жақсы білім беретін, кәсіби оқытушыларға негізделу керектігін дәлелдеген. 

АҚШ Конгресінің мүшесі (1848-53) болған, Антиохск УНИВЕРСИТЕТІНІҢ (1853-59) бірінші ректоры ретінде ҚҰЛДЫҚТЫ жоюға батыл түрде ат салысты.

Дереккөздер
-----------

<references>



1. ↑   "Britannica настольная энциклопедия"ТомI,АСТ-Астрель, Москва, 2006,ISBN 978-5-17-038532-4(Т.1) (АСТ),ISBN 978-5-271-15120-0 (Т.1) (Астрель)
**"Жазушы" баспасы**  — Қазақстандағы, негізінен, көркем әдеби шығармаларды басып шығаруға маманданған баспа. 

Қазақ мемлекеттік баспасының жастар мен балалар әдебиеті, көркем әдебиет бөлімдері негізінде 1933 жылы Қазақ көркем әдебиет баспасы құрылып, ол Қазақстан жазушылар одағына бағынды. Баспаның тұңғыш директоры *Ғ.Мүсірепов* болды. 1941 жылы 26 қаңтарда республикадағы барлық кітап баспалары қайта біріктіріліп, Қазақ біріккен мемлекеттік баспасы атанғанда, аталған баспа да соның құрамына кірді. 1950 жылы қаңтарда Қазақ мемлекеттік көркем әдебиет баспасы қайта бөлініп, ол Қазақстан Мәдениет министрінің қарамағына беріледі. 1964 жылы *"Жазушы"* баспасы аталып, Қазақстан Министрлер Кеңесінің Баспа, полиграфия және кітап саудасы істері жөніндегі мемлекеттік комитетіне бағындырылды. 

Баспада проза, поэзия, көркем аударма, әдеби сын, қайта басылым, орыс әдебиеті, ұйғыр әдебиеті, музыка мен өнер редакциялары және балалар мен жастар әдебиеті бас редакциясы жұмыс істеді. *"Жазушы"* баспасы қазақ, орыс, ұйғыр, корей, неміс тілдерінде көркем әдеби шығармаларды, әдеби зерттеулер мен көркем әдеби сын жанрындағы еңбектерді, музыка, көркемөнер туындыларын, альбом, буклет, әдеби күнтізбелер, т.б. шығарып тұрды. *"Жалын"* альманағы алғашқы жылдары осы баспаның жанынан жарық көрді. *"Жазушы"* баспасы қазақ әдебиетін дамытуға, республикадағы баспа ісін өркендетуге елеулі үлес қосты. Әлем әдебиетінің алтын қорына қосылған М. Әуезовтің *"Абай жолынан"* бастап, С. Мұқанов, Мүсірепов, Ғ. Мұстафин, Қ. Аманжолов, Ә. Әбішев, Д. Әбілев, Ә. Тәжібаев, Б. Момышұлы, Х. Есенжанов, Т. Жароков, С. Ерубаев, Ж. Молдағалиев, Ә. Нұрпейісов, Т. Ахтанов, Қ. Есенберлин, Қ. Мұхамеджанов, О. Сүлейменов, Ә. Әлімжанов, Қ. Бекхожин, Х. Ерғалиев, С. Мәуленов, Ғ. Қайырбеков, Т. Әлімқұлов, Б. Соқпақбаев, М. Мақатаев, Қ. Мырзалиев, Т. Молдағалиев, Ж. Нәжімеденов, С. Мұратбеков, Ш. Мұртаза, Ә. Кекілбаев, М. Мағауин, т. б. аса көрнекті қаламгерлердің алғашқы туындыларынан бастап, таңдамалы жинақтары, көп томдық кітаптары осы баспадан жарық көрді. 

Саяси қуғын-сүргінге ұшырап, көп уақыт оқырманнан қол үзіп қалған қазақ әдебиетінің арыстары А. Байтұрсынов, С. Сейфуллин, І. Жансүгіров, Б. Майлин, М. Жұмабаев, Ж. Аймауытов, Ш.Құдайбердиевтердің шығармалары авторлары ақталғаннан кейін алғаш рет осы баспадан оқырман қолына тиді. Халықтың ауыз әдебиетінің асыл мұралары, жыраулық әдебиеттің үздік үлгілері, Абайдың, Жамбылдың шығармалары *"Жазушы"* баспасынан сан рет басылып шықты. Әлем әдебиетінің көптеген классиктерінің туындылары осы баспадан қазақ тіліне аударылып, республика оқырмандарының рухани қазынасына айналды. Баспаның директоры болып әр жылдары Есенберлин, Ә. Жұмабаев, С. Мұратбеков, М. Сқақбаев секілді көрнекті жазушылар қызмет істеді. 1976 жылы қаңтарда *"Жазушы"* баспасының балалар мен жастар әдебиеті Бас редакциясының негізінде жаңа әдеби баспа *"Жалын"* құрылды. *"Жазушы"* баспасы 1999 жылы жауапкершілігі шектеулі серіктестік болып қайта құрылды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
**Жаздым үлгі жастарға бермек үшін** — Абайдың Қазақтың Біріккен мемлекеттік баспасынан 1945 ж. жарық көрген таңдамалы өлеңдер жинағы. Мектеп оқушыларына арналған. Құрастырған – М.Балақаев. Кітап құрастырушының ақын өмірінен қысқаша мағлұмат беретін шағын алғысөзімен ашылады. Жинаққа енген ақын өлеңдері мүмкіндігінше мазмұнына қарай жіктеліп, «Насихат өлеңдер», «Өнер-білімге шақыратын өлеңдер», «Жаратылыс суреті», «Өткен күннің келбеті», «Жұмбақтар» деген тақырыптарға топтастырылған. Кітап көлемі З,5б.т. 10 000 дана болып басылған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Абай. Энциклопедия. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясының» Бас редакциясы, «Атамұра» баспасы, ISBN 5-7667-2949-9
**Манин Даниеле** (Daniele Мапіп) (13 мамыр 1804 жыл, Венеция — 22 қыркүйек 1857 жыл Париж), Венециядағы РИСОРДЖИМЕНТО қозғалысының итальяндық лидері..

Венецияның Австрия облысындағы адвокат, өзін-өзі басқарудың жақтаушысы болып, 1848 жылы абақтыға қамалады. Сол жылы болған көтеріліс барысында қамаудан шығып, Италияны біріктіру үшін Пьемонт-Сардиния корольдігімен лажсыздан одақ құрып, Венециан республикасының президенті болады. 

Австрия әскеріне қарсы Венецияның жауынгерлер қорғанысын басқарады, бірақ 1849 жылы тізе бүгуге мәжбүр болады. Италиядан жер аударылады, өмірінің соңына дейін Парижде өмір сүреді, бірақ 1868 жылы оның мәйіті азат етілген Венецияға қайтарылып, салтанатты түрде қайта жерленеді.

Дереккөздер
-----------

<references>

1. ↑   "Britannica настольная энциклопедия"ТомI,АСТ-Астрель, Москва, 2006,ISBN 978-5-17-038532-4(Т.1) (АСТ),ISBN 978-5-271-15120-0 (Т.1) (Астрель)
**Елбыздыко Цопанович Бритаев** (23.03.1881, Терек облысы, Алагир ауданы, Далагкау ауылы - 25.09.1923, Владикавказ) — осетин драматургы және қоғам қайраткері. 

Петербург университетінің заң факультетін бітірген. 1905-1907 жылдардағы революцияға қатысқаны үшін Осетиядан жер аударылды.

Бритаев "Ресейде болғанда" (1902), "Масқаралықпен өлім жақсы" (1903) т.б. пьесаларында патша әкімдерінің алдында бас маусымшыларды әшкерелейді. "Апалы-сәңілілер" драмасында осетин әйелдерінің заңсыздығы суреттеледі.

1917 ж. Қазан революциясынан кейін Бритаев "Горская жизнь" газетінің редакторы болды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1976ж. 9 том
**Жазира Сайлауқызы Байырбекова** — қазақ эстрадасының әншісі.

Өмірбаяны
---------

Қоңырат тайпасының Құлшығаш руынан шыққан. 1978 жылы 30- қыркүйекте Түркістан облысының Бөген ауданына қарасты Мақташы елді-мекенінде дүниеге келген. Жазира бастауыш сыныптағы кезінен бастап домбыра шертіп, ән айтып, көзге түскен. Мектептің домбыра оркестрінде ойнап, аудан, облыс көлеміндегі байқауларға қатыса бастады.

1992 жылы Алматы қаласына *«Тамаша»* ойын- сауық отауының кешіне арнайы шақырылды. Алғаш рет көгілдір экран арқылы қазақ әлеміне халық әні *«Сәулем-ай»*-мен танылды. Одан соң Тынышбай Рахымовтың «Кеш жарық» бағдарламасына қатыстырылып, әпкесі Ләззат Байырбековамен бірге дуэтте және ағасы Ербол, әпкесі Ләззат болып триода ән орындады.

Арыс қаласында орта мектепті бітірген соң, Жазира Алматы қаласындағы Жүсіпбек Елебеков атындағы эстрадалық цирк училищесінде оқыған.

2002 жылдан бастап жары *Жанболат Ербатыровпен* дуэт болып, эстрада әлеміне енді. 2010 жылы Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық университетін бітіреді.

Алғашқы репертуары Жазираның туған ағасы Ербол Байырбековтың *«Сүйгеніңді бағала», «Арманым»*, тағы басқа әндерімен басталған. Бүгінгі күні репертуарында әр түрлі жастағы тыңдарманға арналған елуден астам әндері, жиырмаға тарта бейнебаяны бар.

Марапаттаулары
--------------

* «Қазақстанның мәдениет қайраткері» белгісімен марапатталған.

1. ↑  АҚМЫРЗА ƏУЛЕТІ, Алматы қаласы, 2020 ж. ISBN 978-601-80797-7-4 PDF.js viewer.
**Манкент минералды жер асты су кені** – Сазтөбе тауының солтүстік-батыс беткеінің тауалды жазығында орналасқан. Оңтүстік Қазақстан облысы, Сайрам ауданы, Манкент ауылынан 1 км жерде орналасқан. «Манкент» санаторийіне қажетті минералды су көзі ретінде барланған. Кен орнында палеозой және мезозой-кайнозой дәуірінің жарылымдары кеңінен таралған. Арынды суының шамасы 300-1180 м. Суының минералдылығы 1,9-2,2 г/л, химиялық құрамы бойынша сульфатты-хлоридті натрийлі. Жалпы кермектілігі 7,2-ден 12 мг-экв/л; рН 7,4-8,1, суының температурасы 38С. Химиялық талдау кезінде Манкент минералды жер асты су кенінде келесі микроэлементтер анықталды (мг/л). йод – 0,17; фтор – 4,7; бор – 2,5; бром – 3; литий – 0,27; стронций – 5,8; рубидий – 0,08; судағы радонның мөлшері 5-тен 12,5 эманға дейін өзгереді. Сынап, ванадий, күшәла, мырыш, тағы да басқа улы заттардан шектеулі рауалы деңгейден жүздеген есе төмен. Минералды судағы еріген газдың құрамы (%-бен) – 79,9 оттек – 15,7; көмірқышқыл газ – 3,4; сутек – 0,0009. Кен орнының суы бальнеологиялық топқа жатады. Кен орны 1974 жылдан бастап игерілуде.
**Жазбаша аударманың кезеңдері**

Бір тілден екінші тілге аударылатын жазбаша мәтіндер алуан түрлі болса да, оларды аудару бір жүйені, яғни мынадай бірізділікті сақтауды талап етеді:
- алдымен аудармашы түпнұсқа мәтінмен танысады;
- одан соң мәтіннің типін, жанрлық және стилистикалық сипатын, тақырыбы мен білім саласын анықтап алғаннан кейін ғана аудармаға кіріседі.
Қажетінше аудармашы фондық білім беретін қосымша ақпараттарды – сөздіктерді, анықтамалықтарды қолданады, мамандармен кеңеседі. Аударманы аяқтағаннан кейін аудармашы өз мәтінін тексеріп, түзетіп, ресімдеп, тапсырушыға береді. Егер мәтінді жариялау керек болса, аудармашыдан кейін мәтінді редактор мен корректор тексереді.

Жазбаша аударманың ауызша аудармадан айырмашылығы сол – мұнда уақыт жеткілікті болады, сондықтан түпнұсқа мен аударманың баламалығының жоғары деңгейін қамтамасыз етеді. Алайда бұл әрдайым уақыт жеткілікті бола береді деген сөз емес. Қазіргі уақытта аудармалардың көбі жедел түрде орындалады. Жазбаша аудармашылар кейде белгілі бір типтегі мәтіндерге мамандандырылады. Алдымен бұл құқықтық мәртебесі бар мәтіндерге қатысты. Сондықтан нотариалдық және сот аудармашыларының өздерінің өкілеттілігін растайтын ерекше сертификаттары мен мөрі болады. Фирмалар мен кәсіпорындардағы штаттық аудармашылар сол фирманың айналысатын техника және өндіріс салаларында мамандандырылады.

Жазбаша аударманың реттік құрылымы күрделі, әр сөздің қолданылуы қатаң тіл заңдылығына сай жазба, әдеби тіл нормасының негіздеріне сүйенеді. Жазбаша аударма тілдің баюына, өсуіне, қалыптасуына септігін тигізеді. Көркем әдебиет аудармасы – шығармашылық жұмыс. Бұл әдеби тілдің өсуіне көмектеседі. Оның үстіне аударма барысында аудармашы көп нәрсе үйренеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Ә.Тарақовтың «Ауызша аударма» оқу құралы. ISBN 9965-30-933-7
**Константин Яковлевич Рафлаьский** - Қазақстан партия, совет қызметкері.

Қызмет жолы
-----------

1919 жылдан КПСС мүшесі. Астраханьның 4 сыныптық училищесін бітірген, сондағы заводтарда әр түрлі жұмыс істеді. 1917 ж. Қызыл гвардия қатарына алынды. 1918 ж. Астраханьда Совет өкіметін орнатуға, контрреволюцияны, Деникин, Врангель, Махно әскерін талқандауға, Қырымды алуға қатысты. 1922-1933 ж. үгіт-насихат, баспасөз саласында қызмет атқарды. БКП ОК-нде редакторлар кабинетінің, мәдени-насихат, баспасөз жөніндегі сектордың меңгерушісі. Сонымен қатар *"Правда"* атындағы Бүкі л одақтық Коммунистік журналистика институының ректоры. 1933 ж. Батыс Қазақстан облысы партия комитетінің 2-секретары, 1935 ж. Батыс Қазақстан облыстық аткомының председателі. 1936-1938 ж. Қаз. ССР Халкомсовы председателінің орынбасары.1936 ж. БОАК-тің мүшесі болып сайланды. БКП қазақ өлкелік комитетінің Қазақстан Компартиясы ОК-нің Қазақстан ОАК-нің мүшесі болды, басқа да қоғамдық қызметтер атқарды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1976 ж. 9 том
**Константин Энгель** (нем. *Konstantin Engel*; 27 шілде 1988 жыл, Қарағанды, Қазақ КСР)– қазақ-неміс футболшысы, қорғаушы.

Өмірбаяны
---------

1988 жылы, 27 маусымда Қарағанды қаласында дүниеге келген. Отбасымен бірге Германияға қоныс аударған неміс футболшыларының бірі. Павлодар қаласында әжесі тұрады. Константин Қазақстан ұлттық құрамасына шақырылмай тұрып, 2002 жылы туыстарына бір рет келіп кеткен.

Карьерасы
---------

Футболдағы карьерасын «Виктория 08» клубының жастар құрамасынан бастаған. 2006-2011 жылдар аралығында II Бундеслигадағы «Оснабрюк» командасында өнер көрсетті. Одан кейінгі жылдары «Энерги» сапында ойнады. Ал қазіргі кезде «Ингольштадт 04» клубының ойыншысы.

Ұлтық құрама
------------

Мирослав Беранектің тұсында Қазақстан ұлттық құрамасына тұрақты түрде шақырылып жүрді. 2012 жылы Қырғызстанға қарсы алғашқы ойынын өткізді. Барлығы 11 кездесуге қатысқан.

Жетістіктері
------------

* Қазақстан чемпионы: 2016

Сілтемелер
----------

* 
* Профиль на сайте footballdatabase.eu  (ағыл.)
* Профиль на сайте ФК «Энерги» Котбус Мұрағатталған 23 шілденің 2012 жылы.
* Профиль на transfermarkt.de  (нем.)

Дереккөздер
-----------
**Материалдар** – өнімді дайындау және өндіріске қызмет көрсету үшін көбінесе еңбек заты ретінде пайдаланылатын әр түрлі заттай элементтер.[1] Өнім тікелей солардан дайындалатын негізгі материалдар және кәсіпорынның өндірістік пайдалану мұқтаждары үшін пайдаланылатын көмекші материалдар (мысалы‚ жағар май) түрлеріне бөлінеді. Олардың жүйелендірілген тізбесін **номенклатура** деп атайды. Материалдар әрбір өндірістік циклде толық пайдаланылып‚ өзінің құнын дайын өнімге көшіреді‚ сондықтан айналым құралдарына жатқызылады. Өнеркәсіптің өңдеуші салаларында олардың өнімнің өзіндік құнындағы үлес салмағы елеулі, сондықтан оларды ұдайы үнемдеу талап етіледі. Кен өндіруші салаларда негізгі материалдар болмайды‚ өйткені мұнда табиғат заты еңбек заты болып табылады. Материалдардың пайдаланылу деңгейін бағалау үшін бұйымның меншікті материал сыйымдылығының көрсеткіштері‚ материалдардың пайдаланылу және қолданылғыштық коэффициенті‚ т.б. қолданылады. Отын мен электр энергиясы да материалдарға жатқызылады.

[2]

Дереккөздер
-----------

«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VI том

Сілтемелер
----------

1. ↑  Рахимбекова З.М. Материалдар механикасы терминдерінің ағылшынша-орысша-қазақша түсіндірме сөздігі ISBN 9965-769-67-2
2. ↑  Қазақ Энциклопедиясы
**Кендірліқиясай** – Каспий теңізінің шығыс жағалауындағы шөлді үстірт.

Географиялық орны
-----------------

Маңғыстау облысы Қарақия ауданында орналасқан. Маңғыстау түбегі мен Қарабұғазкөл шығанағы аралығында, оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа қарай 135 – 140 км-ге созылып жатыр, енді жері 90 км.

Жер бедері
----------

Үстірт теңіз деңгейінен 100-120 м биіктікте, абсолюттік биіктігі 170 м. Өн бойында ойдым-ойдым қазаншұңқырлар (Базыгүрлі-Жазыгүрлі) кездеседі. Тұрақты ағынды өзендері жоқ.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Кендірліқиясай негізінен плейстоцен дәуірінің сармат кезеңі әктасынан түзілген, шөлдік денудациядан мүжілген аласа таулар мен төбелер понт және меотис әктастарынан құралады.

Өсімдігі
--------

Шөлдің сұр, сортаңды қоңыр топырағында көкбуын және сораң өседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы