recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Николай Яковлевич Данилевский** (1822 - 1885) - орыс әлеуметтанушысы, этнограф, славянофилдер идеологы. Данилевскийдің тарихи-философиялық және әлеуметтанулық көзқарастары *"Ресей және Еуропа, Славян әлемінің герман-роман әлемімен саяси және мәдени қарым-қатынасына көзқарас"* (1869) еңбегінде толық көрініс тапқан. Данилевский өзінің ғылыми көзқарасын бекіту үшін, мәдениеттің өзіндік ерекшеліктерін айқындайтын тарихи-философиялық проблеманы негізге алып және оның ішкі мазмұнының айырмашылығын ашып көрсетті, бұл мәселеге позитивтік пайымдаулар берді. Тарихты зерттеу табиғи-ғылыми методологияның еншісі деп қорытты.

Тарихтың негізгі нақты және басым бірлігі - еркін "мәдени-тарихи тип". Мәдени-тарихи типтер биологиялық организм сияқты сыртқы ортамен және өзді-өзімен тоқтаусыз күрес процесінде болады; олар туу, пайда болу, қалыптасу, өсу, қартаю, тозу және өлу, жоғалу кезеңдерін басынан өткереді. Данилевский әрекеттің төрт маңызды формасын бөліп қарастырады: өркениеттің діни және мәдени, саяси, әлеуметтік-экономикалық, мәдени-тарихи типінің дамуы.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Биекенов К. Садырова М. Әлеуметтанудың түсіндірме сөздігі. — Алматы: Сөздік-Словарь, 2007. — 344 бет. ISBN 9965-822-10-7
**«Тасфир-и Ефкяр»** (басылым) – 1862 жылы 28 маусымнан бастап шыға бастаған түрік басылым. Газеттің негізін түріктің ұлы жазушысы, публицист *Ибрахим Шинаси* қалаған-ды. Ол «Тержуман-и ахуал» газетінің негізін қалаушысы Агах әпендімен мақалаларының тақырыптары жөнінде араздасып қалғаннан соң өз бетінше газет шығару ісін қолға алады. Басылым әр алуан пікірлер мен ұсыныстарды жариялап отырған екінші газет болып есептеледі. Газет беттеріне түрік және шетел классиктерінің шығармаларынан аудармалар беріп отырған. Сол кезеңдерде Түркияда «Жаңа османдықтар қоғамы» дүниеге келіп, өз идеяларын осы газет арқылы жариялайды. Үкімет басындағы Али пашаны қатаң сынға алады. Көп ұзамай газет мемлекет тарапынан қуғынға ұшырап, Шинаси Парижге қашып кетеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Рамазан А. Шетел журналистикасының тарихы: Оқулық. – Алматы: Қазақ Университеті, 2006 ж.
**2PM** - JYP Entertainment компаниясы құрған Оңтүстік Кореяның танымал музыкалық тобы. Алғашында топ жеті адамнан тұрды. Алайда 2009 жылғы ғаламтордағы жанжалдарға байланысты топ басшысы Чжэбом 2010 жылы агенттіктен кетеді. Қазіргі таңда топ алты адамнан (Jun.K, Никхун, Тэкен, Уён, Чунхо и Чансон) құралған.

Топтың алғашқы күйтаспасы JYP Entertainment компаниясынан шығады. 2PM тобы **2AM** тобымен тығыз қатынаста және олар барлығы он бір адамнан тұратын (Чжэбом кетпес бұрын, бірақ кейін 2PM тобы 2AM тобы бірге қосылып тұра алатынын хабарлады) - ағыл."One day" тобын құрайды. Олар өздерінің акробатикалық және бишілік қасиеттерін көрсететін "10 Points Out of 10 Points" "10점 만점에 10점" әнімен дебюттерін жасаған. Олардың «Again&Again» өлеңдері Корея чарттарындағы №1 орынды алған. Жапониядағы ең танымал Корея тобы - 2PM. Олардың фан-клубтарының атауы - Hottest.

Мансап
------

**Предебют**  
2PM тобының барлық мүшелерін тыңдалым арқылы таңдаған (Никхуннан басқаларын. Никхунды Калифорниядағы корея концертінде тапқан). Олар JYP Entertainment-тың бір мүшелері болды. Кейбір топ мүшелері тыңдалымды АҚШ-да өткізді: Пак Чжэбом мен Ок Тэкен (әртүрлі уақытта және әртүрлі жерде). Басқа топ мүшелері JYP Entertainment-ке түспес бұрын музыкалық индустрияға жақын болған. Мысалы, Ким Минджун (Jun.K, Чунсу) көптеген ән сайыстарының жеңімпазы болған, ал Ок Тэкен, Ли ЧунХо және Хван ЧанСон «SuperStar Survival» сайысына қатысқан.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   060318 Superstar Survival Ep. 01]. *Secret Four Youtube* (18 наурыз 2006).
**Тастыкөл**, *Каменное озеро* – Қостанай облысы Қостанай ауданы Заречное ауылының шығысында 3 км жерде орналасқан ботаникалық қорықша.

Сипаты
------

Табиғаттың бірегейі саналатын бұл жер суықты сүйгіш (бореалды) флораның қорғанышы саналады. Плиоценнің соңы, төрттік кезеңнің басында қалыптасқан «Каменное озеро» Тобыл өзенінің жағалаулық ескі арнасын алып жатыр. Ауданы 100 га.

Флорасы
-------

Қорғалатын өсімдік типтеріне көлдің солтүстік террасалы беткейлеріндегі қайың шоқ ормандары жатады. «Мас орман» деп аталатын бұл шоқ орманда салпыншақ қайың мен көктерек басым өскен. Орманның төселмесінен тікенекті раушан, қара жемісті ырғай, алқызыл долана, қара қарақат және кәдімгі мойыл құрайды. Орман алаңқайларында даланың кәдімгі бұталары: бояу бекіш, талбұршақ, даланың сары қарағаны өседі. Сирек кездесетін өсімдіктерге: орман қырықбуыны, сепкілгүл, өзгермелі сайсағыз, хош иісті қырлышөп жатады. Кейде сирек болса да сынықша цистоптерикс, кәдімгі түйеқұсшөп пен таға кездеседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. – 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
Солтүстік Ирландиядағы Олстер-шотланд тілінің қолданылуы, 2011 жылғы халық санағы
**Олстер-шотланд тілі** (*Ulster Scots*; ирл. ) - шотландық келімсектер Олстерде тарихи түрде қолданған неміс сөйленісі.

Шығу тегі және генетикалық байланыстар
--------------------------------------

Тарихи тұрғыдан, Ulster Scots Олстердегі шотландық келімсектердің диалектісі болған және осы уақытқа дейін шотланд (герман) тілімен тығыз генетикалық байланыстар кездеседі. Олстер тілін ағылшын келімсектерінің диалектілерімен байланысты ағылшын нұсқасымен, сондай-ақ сирек қолданылатын ирланд тілінің олстер диалектімен шатастырмау керек.

Тарихы
------

Олстер-шотланд диалектісі Солтүстік Ирландияға XVII ғасырда, шотланд және ағылшын келімсектерінің Олстерге жаппай қоныс аударуы кезінде әкелінді. Ұзақ уақыт бойы олстер-шотландтың сөйлеуі төменгі Шотландия тұрғындарының тілімен бірдей болды, тек XX ғасырда елеулі жіктелу басталды.

Таралуы
-------

Тарихи тұрғыдан, Ulster Scots Ольстердің солтүстік және шығыс графтықтары - Антрим мен Лондондерриде сөйлейтін. ХІХ және әсіресе ХХ ғасырларда урбанизацияға және олстер-шотланд диалектісінің негізгі тірегі - балық аулау ауылдары тұрғындарының кетуіне байланысты құлдырап, ұмыт бола бастады. 1999 жылы әртүрлі бағалаулар бойынша, Олстер тұрғындарының тек 2%-ы ана тіліндей сөйледі (тіл иелерінің саны, әр түрлі деректерге сәйкес, 30-35 мыңнан 100 мыңға дейін болатын).

Күйі және жазу қағидасы
-----------------------

ХХ ғасырға дейін олстер-шотланд диалектісінде кейбір әдеби шығармаларды шығарғанымен, аймақтық диалектілердің бірі ретінде ғана қабылданды. ХХ ғасырдың екінші жартысында, олстер-шотландтың ауызекі тіл ретінде іс жүзінде құрып бітуіне қарамастан, оның жергілікті тіл ретіндегі беделі, ирландық емес, бірақ олстердің символы - ұқсастық ретінде айтарлықтай өсті. Мұнда олстерлік ұлтшылдық идеологиясының қалыптасуы маңызды рөл атқарды. 90-жылдары олстер-шотланд диалектінің жазбаша нұсқасын «қаншалықты мүмкін болғанша ағылшын тілінен (және ішінара шотланд тілінен де) өзгеше» етіп жасау үшін жазу мен орфография ережелері жасалды. Оны қорғау және тарату үшін қоғамдар құрылды (Ulster Scots language society, Ulster Scots Agency). Даулы сауалға оның жіктелуі айналды - көптеген тіл мамандар әлі де бұл тілді шотланд тілінің олстер нұсқасы деп айтуға болады деп санайды. Ол Олстердегі жағдайды шешуге арналған бірлескен британдық-ирландық комиссия деп те аталады.

> Олстерді тарихи түрде Солтүстік Ирландия мен Донеголлдың бөліктерінде қолданылатын шотланд тілінің нұсқасы ретінде түсіну керек.
> 
> 

Олстер-шотландқа арналған оқу бағдарламалары жасалуда. Олстердің әртүрлі бөліктерінде жол белгілері мен хабарландырулардағы мәтін ағылшын және олстер-шотланд тілдері қатар жүреді.

Сілтеме
-------

* Ulster Scots Language Society
* Ulster Scots: A Grammar of the Traditional Written Word and Spoken Language Philip Reobonson
* What language are spoken in Northern Ireland?
* Ulster Scots BBCDiscover the culture, learn the language, unlock the history and enjoy the programmes
**Николай Сергеевич Шатский**(28.08.1895, Мәскеу, - 01.08.1960, Мәскеу) - көрнекті кеңес геологы. КСРО ҒА - ның академигі (1953, 1943 жылдан корреспондент мүшесі), геология - минерология ғылмының докторы(1940). Мәскеу тау - кен академиясын бітірген (1929), Мәскеу геология - барлау институтының профессоры (1932). Кеңестік тектоника ғылымының мектебін құрушы және ғылыми бағытын дамытушы.

Еңбектері
---------

Шатский геосинклинальдық формациялар туралы ілімді дамытты, рифей тобын, байқал қатпарлығын, көне платформалардағы авлакоген құрылымдарын анықтады. КСРО - нің бірінші тектоникалық картасын жасады, Еуропаның бірінші тектоникалық картасының редакторы болды. Шатский - Лондон, Венгр, Франция, Чехословакия геологиялық қоғамдарының мүшесі.

Сыйлықтары
----------

КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1946), Лениндік сыйлықтың лауреаты (1957). 2 рет Ленин ордені, Еңбек Қызыл Ту орденімен марпатталған.

Қолданылған әдебиет
-------------------

* Қазақ Совет энциклопедиясы, 1978 жыл, Алматы,12 том, 196 бет
**Николай Черныш** - 1812 жылғы Отан соғысында ерлік көрсеткен әскери қайраткер.

Биографиясы
-----------

Шын есімі Қазыбай, Әлім руынан шыққан. Оның ауылы жұттан қырылып қалған болатын. Бес жасар Қазыбай тек өзінің есімін ғана айтып бере алған. Өліп бара жатқан анасы оған еттің соңғы түйірін беріп, казактардың тұрағына апарады. Ол жерде Қазыбайды вахмистр Караевтың отбасы асырап алады. Вахмистдың анасы да далалық болатын. Қазыбай жазылып, өсе келе асырап отбасын туғанындай санайтын болды. Батыл да жігерлі бала өзінің көшбасшы екендігін көрсеткеннен кейін казактар оған терісінің қаралығына қарап Черныш деген лақап береді. Шоқынғаннан кейін оған Николай деген есім беріледі. Оның дүниеге келген уақыты шамамен – 1770-шы жылдар. Он жеті жасында Черныш қатардағы жауынгер ретінде әскери мансабын бастады. Ол ержүректігімен көзге түсіп келесі жылы кіші офицер шенін алады. Николай Кавказда қызмет етіп, түріктермен соғысқан. Ол ең алдымен жүздікті басқарып, кейіннен полктың басшысы болды. 1812 жылғы соғыста ол әскери старшын қызметінде болып төрт бірдей полкты басқарды. Черныш әсіресе Тарутин шайқасында ерекше көзге түсті. Генерал Орлов-Денисовтардың атты әскер полкының авангардында орналасқан Черныш сағат 7-де француздардың Тетеринка ауылына шабуыл жасады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақтар Отан соғысында(қолжетпейтін сілтеме)
2. ↑  Николай Черныш қазақ баласы
**Николаос Андриакопулос** (грек. *Νικόλαος Ανδριακόπουλος*; 30 қараша 1874 жыл, Грекия — XX ғасыр) — грекиялық нимнаст, 1896 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпионы.
1896 жылғы Олимпиадада алтын және күміс медаль иеленді.

Ұзақ уақыт бойы Олимпиада чемпионы болған жалғыз грекиялық гимнаст болды. Грекия гимнастары арасынан келесі Олимпиада чемпионы 1996 жылы ғана шықты (Иоаннис Мелиссанидис).

Спорттық карьерасын тәмамдаған соң нотариус боп жұмыс атқарды.

Дереккөздер
-----------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  Осы үлгіні қарау   Тематикалық сайттар | 
Sports-Reference.com |

 |



1. ↑  Үлгі:Cite Sports-Reference
Темекінің фильтірін жасайтын ацетат талшығы
**Ацетат талшығы** - ацетилцеллюлозадан жасалатын талшықтар.

Ацетат талшықтың диацетилцеллюлозадан және үш ацетилцеллюлозадан алынатын 2 түрі бар. Диацетилцеллюлоза ацетонда ерітіліп, ал үш ацетилцеллюлоза - метиленхлоридте еріп, одан талшықтар жасалады. Ол үзын жіп және штапель түрінде шығарылады.

Ацетат талшықтар ылғалды вискозадан аз тартады, созылғыштығы одан екі есе артық. Ультракүлгін сәулелерін жақсы өткізеді. Қышқыл, сілті және кейбір органикалық ерткіштер әсеріне онша төзімді емес. 

Қостанай қаласындағы химиялық талшық зауытында шығарылады[1].

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет энциклопедиясы/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1972, 1 том
«Экология. Мұражай көзқарасы» көрмесі – Алтай өлкесі Мемлекеттік мұражайының «Орыс мұражайы. Виртуалды филиал» ақпараттық-білім беру орталығының Алтай өлкесінің халықаралық және өңіраралық байланыстарды қамтамасыз ету жөніндегі басқармасымен және «Природа Алтая» газетімен бірлесіп, Алтай өлкесінің мәдениет және мұрағат ісі жөніндегі басқармасының қолдауы арқылы бастамашылық жасап, жүзеге асырған үлкен халықаралық жобасының қорытынды кезеңі болып табылады.

Жобаға таяу және алыс шетелдердегі отандастардың қоғамдық ұйымдары, «Орыс мұражайы. Виртуалды филиал» ақпараттық-білім беру орталықтарының қызметкерлері, көркемөнер мектептерінің оқушылары, фотосуретшілер қатысты.

Сипаттамасы
-----------

Ресейлік және шетелдік авторлардың экспозицияда ұсынылған фотосуреттері экологиялық проблемаларға назар аудартып қана қоймай, осы көкейтесті проблемалардың шешімін табудағы жекелеген адамның не істей алатынының үлгілерін көрсете білуде. Мәселен, «Росинка» балалар клубының (Райнфельден қаласы, Германия) орыс тәрбиеленушілері «Теңізді қорға!» акциясына қатыса жүріп, Әлем мұхиты ластануының жалпыәлемдік проблемасына елдің назарын аудартуға тырысты. Орегон штатындағы (Портленд қаласы, АҚШ) Славян иммигранттары қауымдастығының мүшелері «Адамдарға арналған таза су» атты мектептік баспасөз-конференциясы туралы сыр шертті. Голуэй қаласындағы (Ирландия) орыстілді қауымның мүшелері ирланд орманын жойылудан қорғау бойынша өткізіліп жатқан акцияға қатысып жүр. Италияда, Англияда, Қырғызстанда, Қазақстанда тұратын отандастар Көркемөнер мұражайының жобасына ерекше қызығушылық танытуда. 

Жобаның тұсаукесері 2013 жылғы 18 мамырда өткен болатын және де Көркемөнер мұражайындағы «Мұражай түні-2013» акциясының негізгі іс-шарасына айналды.
Жоба Алтай өлкесінің «Шетелдердегі отандастарды қолдау және байланыстарды дамытудың 2012-2014 жылдарға арналған» бағдарламасы аясында жүзеге асыру іске асырылуда.

Дереккөздер
-----------

1. Қазақстан мәдениеті кітабы, АТАМҰРА 2007ж. 125бет.
**Талғат Амангелдіұлы Ермегияев** 1969 жылы 7 мамырда Алматы қаласында туған. Қазақ.
Әкесі - Ермегияев Амангелді Дінұлы (1944 ж. т.), «Алматықұрылыс» ¥ХК» АҚ президенті. Анасы - Ермегияева
Жаңыл Нәбиқызы. Арғын тайпасы, Қаракесек руының Керней бұтағынан шыққан.
Алматы сәулет-кұрылыс институтын (1993) «Өнеркәсіптік
және азаматтық құрылыс» мамандығы бойынша; Джорджтаун университетін (АҚШ, 1996); М. Тынышбаев атындағы
Қазақ көлік және коммуникациялар академиясын (2004)
«Тасымалдарды ұйымдастыру және теміржол көлігіндегі
басқару» мамандығы бойынша бітірген.
Экономика ғылымдарының кандидаты (2005). Кандидаттық
диссертациясының тақырыбы: «Қазақстанныңтемір жолдарын электрлендіру перспективалары».
Халықаралық ақпараттандыру академиясының толық
мүшесі.
«Қазақстанның темір жолдарын электрлендіру перспективалары» жарияланымының авторы.
Қазақ, орыс және ағылшын тілдерін біледі.
1993 жылдан - Халықаралық экономикалық және әлеуметтік реформалар қорының («Реформа» қоры) Алматы
бөлімшесі директорының орынбасары, атқарушы директоры.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Республикасында кімнің кім екені. Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 жыл. ISBN 978-601-278-473-2
**«Акцент»** - Қостанай облысы, Лисаковск қаласының көрермендеріне күн сайын қазақ және орыс тілдерінде тәуліктің 20 сағатына хабарлар тарататын телеарна. 

Меншік иесі - «Қалалық студия ТВ Акцент» қалалық коммуналдық қазыналық кәсіпорыны. Эфирде қоғамдық-саяси бағыттағы хабарлар тасқынына мол орын берілген. Қалалық статусқа ие. Бас редакторы - Зульфия Арафьева. Мекенжайы: Қостанай облысы, Лисаковск қаласы, 4-мөлтек ауданы. Байланыс тел: 8 (71433) - 20910. Электрондық пошта IKTSNT@nursat.kz

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ телевизиясы. Энциклопедия. – Алматы: «ҚазАқпарат», 2009, 1-т. – 640 б.ISBN 978-601-03-0070-5
**«Абайтану»** - Абайдың туғанына 140 жыл толуына орай қазақ және орыс тілдерінде «Ғылым» баспасынан 1988 ж. жарық көрген библиографиялық көрсеткіш. Авторы - *М. Мырзахметов*. 

Еңбек кіріспе сөз бен үлкен 2 бөлімнен тұрады. Онда 1939-85 ж. аралығында Абай және оның мұрасы жайлы қазақ және орыс тілдерінде жарияланған мақалалар, зерттеулер, моногр. еңбектер тізілген. Ақын шығармалары және оның басқа тілдерге аударылуы туралы деректер келтірілген. Әр бөлім 60-тан астам тақырыпқа шоғырландырылған. Кітап соңында әр бөлім бойынша пайдаланған газет-журналдардың тізімі ұсынылған. Кітап көпшілік оқырманға, мектеп оқушыларына, студенттерге, аспиранттарға, әдебиетшілерге, әдебиет зерттеушілеріне, кітапхана қызметкерлеріне арналған. Көлемі 12,6 баспа табақ, 1990 дана болып басылған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Абай. Энциклопедия. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясының» Бас редакциясы, «Атамұра» баспасы, ISBN 5-7667-2949-9
**«Ақиқат бәйтерегі»** - әлем діндерінің бірінші тоғысуынан Махат Садық жасаған деректі фильм. 

Қазақтың жаңа, жас астанасының жер бетіндегі ежелгі діндер өкілдерінің басын қосуының өз символдық мәні жарқырай көрсетілген. Әлемдегі қаншама қайраткердің, БҰҰ-ның Бас хатшыларының қолынан келуі екіталай әрекетті буыны беріде бекіп, бұғанасы жаңа қатқан елдің басшысының жүзеге асырғаны жайындағы фильмде алуан түрлі пікір бар. 

Тарбағатай төсінде қаптаған қалың араны өзіне тарту үшін бой мен көрік, жұпар мен шырын таластырып, жайқалып тұрған сансыз гүл тәрізді. Сол сансыз гүлден десте жасау үшін бір-біріне қатар қою қажет. Ең болмаса, ойша, Махат өзінің «Ақиқат бәйтерегінде» алуан діндер өкілдерінің сиыну мен сенім, түр мен тіл, киім мен киелі кітап, табыну мен торығу өзгешеліктеріне қарамай, бастары бір идеяға бірігер, көңілдері бір кермеге кірігер тұсын тап басқан. Ол - жұмыр жердің тыныштығы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ телевизиясы. Энциклопедия. – Алматы: «ҚазАқпарат», 2009, 1-т. – 640 б.ISBN 978-601-03-0070-5
**«Локомотив» Лейпциг** (нем. *1. FC Lokomotive Leipzig*) — Германияның Лейпциг қаласындағы футбол клубы, өз алаңындағы ойындарын "Плахе-Штадион" аренасында өткізеді, сыйымдылығы 15 600 адам. Қазіргі күнде Германияның төменгі лигаларында ойнайды.

Тарихы
------

Клуб бірнеше рет құрылып, бірнеше рет таратылды. Алғаш 1893 жылы "Лейпциг" деген атаумен құрылып, 1937 жылы жабылды. 1966 жылы "Локомотив Лейпциг" деген атаумен құрылып, 2001 жылға дейін ойнады. Осы аралықта бірнеше рет еурокубоктерге қатысты. Тіпті 1987 жылы кубок иелері кубогының финалына дейін жетіп, "Аякстен" ұтылды. 

2001 жылы тағы таратылды да, екі жылдан соң әуесқой клуб ретінде тарихын қайта жаңғыртты.

Жетістіктері
------------

### Ұлттық

* ГДР чемпионатында екінші орын 1967, 1986, 1988
* ГДР кубогы: 1957, 1976, 1981, 1986, 1987

### Халықаралық

* Кубок иелері кубогының финалисі: 1987
* Интертото кубогы: 1965/66
* Интертото кубогының финалисі: 1964/65

Сілтемелер
----------

* Ресми сайты
**«Ақиқат»** - саяси (1989 жылдың 8 ақпанында эфирге шыққан) пікірталас телеклубы. 

Бағдарламада қозғалған мәселелердің пайда болуы, шығуы, шешілу жолы толық, жан-жақты талданды. «Жастардың әлеуметтік белсенділігі» деп аталған алғашқы хабар бір сағатқа созылды. 

Хабарды Дос Көшімов, Ләззат Сапаховалар жүргізді. Хабарда жастардың қоғамдағы орны, әлеуметтік тұрмысы, экономикаға қосқан үлесі, ұлтаралық қатынас, тіл, экология, әлеуметтік белсенділік жаңаша көзқараспен, кеше мен бүгін салыстырыла отырылып сөз етілді. Пікірталас клубында әлеуметтану, идеолог, теңсіздіктер, кеңестік кезеңде Қазақстанның шикізат орталығы болып келгендігі, бір партиялық жүйенің солақай саясаты ашылды. «Ақиқат» пікірталас клубы «Жүректен қозғайық» хабарының жалғасы еді. Осы айдармен жастардың бірнеше пікірталасын өткізді. 

Хабарда «дөңгелек үстел» жанры пайдаланылды. Хабар ақиқаттың соңғы нүктесін қоюға асықпады, алда айтылар, ашылар ақиқат әлі де жеткілікті еді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ телевизиясы. Энциклопедия. – Алматы: «ҚазАқпарат», 2009, 1-т. – 640 б.ISBN 978-601-03-0070-5
**YG Entertainment** — таланттарды іздеу бойынша музыкаларды жазатын Оңтүстік Кореялық компания әрі агенттік. Компания Seo Taiji & Boys тобының бұрынғы әншісі Ян Хён Соктың бастауымен құралған болатын. «YG» аббревиатурасы Ян Хён Соктың инициалы болып табылады (Yang Goon).

Тарихы
------

Seo Taiji and Boys тобының бұрынғы әншісі Ян Хён Сок 1996 жылы музыкаларды жазатын YG Entertainment компаниясын құрады. Компания шығарған бірінші топ **Keep Six** коллективі болды. Бұл топтың сол жылы шығарған *Six in tha Chamber* деп аталатын жалғыз альбомы бар. Компаниядан дебют алған келесі әншілер **Jinusean** дуэті болды. Бұл топ көрерменнің сүйіктісіне айналып, өте атақты болды. 
1999 жылы компанияның әртістері ортақ *YG Family* деп аталатын альбом шығарады. Келесі жылдары компания Перридің, Swi.T - дің, Wheesung - тің альбомдарын шығара бастады. Одан бөлек YG Family-2 нің де жинағы шықты. 
2003 жылы **Big Mama** тобы дебют алды. Бұл топтың ерекшелігі олар өздерінің сыртқы кейіпінің арқасында емес вокалдық ақпараттамаларының арқасында атақты болды. Оның артынан Se7en, Лекси және Gummy секілді әншілер өз дебюттарын алды. YG Entertainment және Nexstar Records арасындағы келісім - шарттар арқасында Se7en өзінің альбомдарын Жапонияда сатуға және ол елде өнер көрсетуге мүмкіндік алды. 2006 жылы компанияның бірінші айдол - тобы Big Bang дебют алды. Бұл топ өз дебюттарынан кейін бірден атақты бола бастады. 2009 жылы бұл топ өзінің белсенділігін Жапонияда көрсете бастап, жапон тіліндегі бірінші альбомдарын шығарды. **G-Dragon**,топтың лидері де Кореяда өзінің жеке альбомымен көзге түсті.

Продюсерлер
-----------

* Перри
* Пиджей
* Тедди Пак
* G-Dragon
* T.O.P
* Тон Ён Бэ
* Кан Дэ Сон
* Ли Сын Хён
* E.knock
* Рина Мун
* Choice37
* Чхве Пхиль Кан
* DEE.P
* Bigtone
* Airplay
* Лидия Пэк
* Rovin
* Кан Ук Чжин
* Табло
* Ли Чан Хёк
* B.I
* Бобби
* Сон Мино
* Кан Сынюн
* Нам Тэхён

Актерлер және актрисалар
------------------------

* Чон Хё Ён
* Гу Хё Сон
* Сандара Пак
* Чхве Сын Хён
* Кан Дэ Сон
* Ли Сын Хён
* Ю Ин На
* Ким Джису
* Ян Хён Мо
* Ча Сын Вон
* Чон Хён Сон
* Им Е Чжин
* Каль Совон
* Чхве Чжиу
* Кан Сын Юн
* Нам Тэ Хён
* Ким Джин У
* Чон Чан У
* Ли Сон Кён
* Нам Чжу Хёк
* Кан Дон Вон
* Ким Хи Э
* Стефани Ли
* Чон Ю Джин
* Ли Чон Сок
* Ким Хи Чон

Бұрынғы орындаушылар
--------------------

* 45RPM
* Big Mama
* Хо И Чжэ
* Чжи-Ын
* Лекси
* Пак Хан Бёль
* Soul Star
* Stony Skunk
* Swi.T
* XO
* YMGA
* Wheesung
* Brave Brothers
* Чан ХёнСын
* Ким Чжун Су
* Мей Дони
* Пак По Хён
* Кан Хе Чжон
* P-Goon
* Минджи
* Нам Тэхен

Тағы қараңыз
------------

* K-pop
* JYP Entertainment
* S.M. Entertainment
* CUBE Entertainment
* STARSHIP Entertainment
*Басқа мағыналар үшін Қоңырадыр деген бетті қараңыз.*
**Қоңырадыр** – Балқаш көлінің солтүстік–батыс бөлігіндегі аласа тау.

Географиялық орны
-----------------

Қарағанды облысы, Шет ауданы, Мойынты темір жол стансасының оңтүстігінде 63 км жерде орналасқан.

Жер бедері
----------

Абсолюттік биіктігі 475 м. Салыстырмалы биіктігі – 25 метр. Солтүстіктен оңтүстікке қарай бойлық бағытта 3 км–ге созылған, енді жері 1 км. Беткейі көлбеу келген. Солтүстігінде Қамысқұдық, оңтүстігінде Тұздықұдық құдықтары, батысында Кеңаңғар қонысы, шығысында Науалы аңғары бар.

Өсімдігі
--------

Бозғылт сұр, сортаң топырақ жамылғысында селеу, жусан, кермек, көкпек және тағы да басқа өсімдіктер өседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Атамекен" географиялық энциклопедиясы.
2. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
**«Айдап сал»** — ойынына қатынасушыларға шек қойылмайды. Ойнаймын дегендердің бәрі де қатынаса береді. Ойнаушылар екі топқа бөлінеді. Бірінші топтың ойыншылары сыртқа шығып кетеді де, екінші топтағылар үйде отырып қалады. Ойын жүргізуші сыртта тұрғандардың есімдерін үйде отырғандардың әрбіреуіне қойып, өзі белгілеп алады да, сырттан келген ойыншыларға қойылған есімді білдірмейтіндігі жөнінде ескертеді.

Енді сырттағы ойыншыларды бір-бірлеп шақыра бастайды. Сырттан келген ойыншы үйдегі ойыншылардың біреуін көрсетіп, яғни өз есімімен аталған ойыншыны табуы керек. Егер таба алмаса, онда ойыншылар орындарына барып отырады. Осылайша сыртта тұрған ойыншылар жеке-жеке кіріп, өз есімдері қойылған жігітті іздеп болғаннан кейін белгілеген адамын дұрыс таппағандар айып тартады. Ал өз есімін тапқандар сол ойыншының қасына барып отырады, айып тартпайды. Айып тартушылар көпшіліктің ұйғаруымен өлең айтады, би билейді. Әйтеуір білген өнерін көрсетеді. Осылайша ойын қайталанып біткеннен кейін, екі топтың ойыншылары орындарын ауыстырады, ойын қайта басталады.

Тағы қараңыз
------------

* Қазақтың ұлттық ойындарының тізімі

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Сағындықов Е. С. / Қазақтың ұлттық ойындары. — Алматы: «Рауан» баспасы, 1991 жыл .—176 бет. ISBN 5-625-01063-3
**Yle** (ресми атауы — фин.**Yleisradio Oy**, швед. ***Rundradion Ab***) — Финляндияның ұлттық телерадиохабар компаниясы. 1926 жылы құрылған.

Yle телехабар компаниясының 2012 жылға дейін болған логотип.
Хельсинкидегі Yle кеңсесі.
Yle-ның жаңалықтар студиясы.

Тарихы
------

Yleisradio 1926 жылдың 29 мамырында құрылған. Бiрiншi радио хабары 1926 жылдың 9 қыркүйегінде берілді. Бұл күн Финляндиядағы жүйелi хабар қызметінiң туған күнi болып есептеледi. Осыдан кейiн хабар желiсi дамып, 1930 жылдың басында 100 000 жанұя Yle радиосын тыңдау мүмкіндігіне ие болды.

1957 жылы Yle өзiн телехабардан сынап көрдi. Бір жылдан кейін Suomen Televisio (фин телевидениесі) аты күн сайынғы бағдарламасы пайда болды. 1969 жылдан бастап Yle түрлi түстi форматтағы бағдарламаларды көрсете бастады. 2007 жылы Yle Финляндияның барлық телевидениемен бiрге цифрлы хабар тарату жүйесіне өттi. Сонымен бiрге Yle-нің бiрыңғай телемәтін арнасы бар.

Радиостанциялары
----------------

* Yle Radio 1
* YleX
* Yle Radio Suomi
* Yle Puhe
* Yle X3M
* Yle Radio Vega
* Yle Sámi Radio
* Yle Klassinen
* Yle Mondo

Телеарналары
------------

* Yle TV1
* Yle TV2
* Yle Fem
* Yle Teema
* TV Finland

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Yle — Ресми сайты
* Орыс тіліндегі ресми сайты Мұрағатталған 16 сәуірдің 2010 жылы.
* Швед тіліндегі сайты

### Радио

* Radio Peili, Real Audio, 22 kBit/s
* Radio Peili, Media Player, 32 kBit/s
* Multifoorumi, Real Audio, 21 kBit/s Мұрағатталған 9 қарашаның 2004 жылы.
* Multifoorumi, Media Player, 48 kBit/s Мұрағатталған 11 наурыздың 2007 жылы.
* YLE Arkki, Real Audio, 22 kBit/s(қолжетпейтін сілтеме)
* YLE Arkki, Media Player, 32 kBit/s Мұрағатталған 29 сәуірдің 2007 жылы.

### Тікелей интернет-трансляциялары

* Yle24 Мұрағатталған 8 маусымның 2007 жылы.
* Жаңалықтардың соңғы шығарылымы (фин тілінде) Мұрағатталған 11 наурыздың 2007 жылы.
* Yle шведше Мұрағатталған 9 қазанның 2007 жылы.
**«Еуразия» ат мүсіні** - Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігінің 20 жылдық мерейтойына тарту ретінде асықтан жасалған аттың мүсіні.

Мүсін авторлары - Нұрлан Әділхан, Нұрлан Әбішев, дизайн және жүзеге асырған - Нұрлан Әбішев, көмекші - Қуаныш Матенов.

Идеяны құптап, қолға алған Нұрлан Әбішев, ақалтеке тұқымдас тұлпардың келісті келбетін асықтан жасап шығарды. Бұл туынды Алматы қаласындағы «Мега», «Прайм» сынды заманауи ойынсауық кешендерінде қойылды. 

«Еуразия» ат мүсінінің ұзындығы 2 м 75 см, ені 58 см, биіктігі 1 м 95 см, жалпы салмағы 260 кг-ды құрайды. 

Ат мүсінін жасау үшін Қазақстанның түкпір-түкпірінен 9 мыңға жуық асық жиналған. Мүсінді жасау барысында ондағы асықтардың барлығының алшысынан түсуіне көңіл аударылған.
**Данияров Төрехан Рысбекұлы**(10.10.1962 жылы дуниеге келді, Ескелді ауданы, Н.Алдабергенов атындағы ауыл) – журналист, 1993 жылы Қазақстан Жастар Одағы сыйлығының лауреаты атанды. 1985 жылы ҚазМУ-дің журналистика факультетін бітірді. 1984-1987 жылдары «Жетісу» газетінің тілшісі, 1987-1994 жылдары «Жас Алаш» газетінде тілші, аға тілші, бөлім меңгерушісі, бас редактордың орынбасары. 1994-1996 жылдары «Жас Алаш» газетінің бас редакторы, 1996-2002 жылдары Қазақ радиосының бас директоры қызметтерін атқарды. 2002 жылдан «Қазақбезендіру» мекемесінің бас директоры, әрі республикалық «Көзқарас» және «Позиция» газеттерінің бас редакторы. Алматыдағы әйгілі Желтоқсан оқиғасы («Желтоқсан жарасы») мен XX ғасырдың 60-жылдарындағы Мәскеудегі алғашқы қазақ жастарының ұйымы («Жас тұлпар») туралы мақалалар тізбегі мен деректі повестері жоғары бағаланды.

### Дереккөздер

1. ↑  Жетісу. Энциклопедия. - Алматы: «Арыс» баспасы, 2004 жыл. — 712 бет. ISBN 9965-17-134-3
Германия ордені
**Германия ордені** (немісше: *Deutscher Orden*) – нацистік партияның жеке адамға «мемлекет пен партияға көрсеткен ең жоғарғы дәрежелі қызметі үшін» берген ең жоғарғы марапаты. Бұл марапатты алғаш рет 1942 жылы рейхсминистр марқұм Фритц Тодттың жерлеу рәсімінің кезінде оған Адольф Гитлер табыс етті. Герман ордені екінші рет сол жылдың маусым айында Райнхард Һейдрихке оның жерлеу рәсімінің кезінде табыс етілді.

Сыншылар бұл орденді «өлген адамға берілетін орден» деп атады, себебі бұл орденмен марапатталғандар негізінен қайтыс болған адамдар болатын. Осы орденмен марапатталып соғысты қаза болмай тірі аяқтаған тек екі адам ғана: Константин Һирль мен Артур Аксманн болатын.

Германия орденінің бастапқыда үш дәрежесі белгіленген болатын, бірақ оның тек алқа дәрежесі (ең жоғарғы дәрежесі) ғана марапат ретінде беріліп үлгерілді. Бұл марапат Үшінші Рейхтың ең аз берілген марапаты, одан аз берілген марапат – Ұлттық өнер мен ғылым жүлдесі). Германия орденімен марапатталғандар өзара бауырластық құруға тиіс болатын.

Адольф Гитлер бұл орденді мемлекет пен партияға көрсеткен қызметтері үшін марапаттайтын өзінің жеке марапаты ретінде қарастырды. Осы себеппен, және орденнің арт жағында оның қолтаңбасының бедері басылғандықтан, ол жұрт арасында «Гитлер ордені» деп те аталып кетті.

1942 және 1945 жылдардың арасында осы орденмен 11 адамның марапатталғаны дәлелденген. Кейбір құжаттардың мәліметінше, осы орденмен СС райхсфюрері Һайнрих Һиммлер мен гросс-адмирал Карл Дөнитцтер де марапатталуға тиіс болатын.

Дәлелденген марапатталушылар және марапатталу уақыты
----------------------------------------------------

* Фриц Тодт (марқұм), 1942 жылғы ақпанның 12-сі,
* Райнһард Һейдрих (марқұм), 1942 жылғы маусымның 9-ы
* Адольф Һүнляйн (марқұм), 1942 жылғы маусымның 21-і
* Виктор Лютце (марқұм), 1943 жылғы мамырдың 8-і
* Адольф Вагнер (марқұм) 1944 жылғы сәуірдің 17-сі
* Артур Аксманн, 1945 жылғы сәуірдің 28-і
* Йозеф Бюркел (1944 жылғы қыркүйектің 28-нде өзін-өзі өлтірді), 1944 жылғы 3 қазан
* Рудольф Шмундт (марқұм), 1944 жылғы қазанның 7-сі
* Константин Һирль, 1945 жылғы ақпанның 24-і
* Карл Һанке (1945 жылғы маусымның 8-нде әскери тұтқыннан қашпақ болған кезе қаза тапты), 1945 жылғы 12 сәуір
* Карл Һольц (1945 жылғы сәуірдің 20-сында шайқас кезінде кезінде қаза тапты), 1945 жылғы 19 сәуір
**Германдық рейх** (нем. *deutsches Reich*) 1871 - 1943/1945 жылдар аралығында неміс ұлттық мемлекетінің неміс тіліндегі ресми атауы болған. Рейх сөзінің мемлекет, империя сияқты бірнеше мағынасы бар.

Тарихта германдық рейх кезеңін үшке бөлуге болады: 

* Германдық империя (Deutsches Kaiserreich) (1871—1918)
* Веймар Республикасы (1918—1933)
* Үшінші рейх (нацисттік Германия) (1933—1945)

*Deutsches Reich*, яғни Германдық рейх атауын алғаш рет Германия империясының негізін салушылар Отто фон Бисмарк және Вильгельм I Гогенцоллерн енгізген болатын.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *Harper's magazine, Volume 63*. Pp. 593. *German Reich* // Ағылшынша Уикипедия (GFDL лицензиясы қайнаркөз өңдемелерінің тарихы). Қазақшаға аударылған күні: 23 шілде 2013 жыл
**Ұрыстағы маневр** — өз уақытында барлық бөлімшенің немесе бірнеше атыс құралдарының бір маңызды нысанаға шоғырландыру, атыста бір нысанадан кейін бірін немесе бір мезгілде жою үшін ауыстыру секілді қимылдар.

Қазіргі заманғы ұрыстағы табысты бөлімшелерді атыс маневрен кең қолданусыз көзге елестету мүмкін емес. Ұрысты бөлімшенің маңдайшебі алдында маңыздылығы жағынан әр түрлі бірнеше нысаналар бір мезгілде пайда болуы мүмкін: тірі күш, атыс құралдары, танклер және басқа ұрыс машиналары. 

Ұрыc маневрін әрбір жауынгер қолдана алады. Бұл үшін ол ұрыс алаңын үздіксіз бақылап, нысананы аннықтау керек. Және маңыздылық деңгейі бойынша бір нысадан екіншісіне атысты ауыстыра отырып жою қажет. Бөлімшелер маневрі қарсыластың барынша әлсіз тұсына атыс жүргізу үшін ие болу мақсатында немесе қапталдан және тылдан шабуыл жасау үшін сондай ақ қарсыластың басым күшінің соққысы астынан шығу үшін жүргізіледі.

Шабуылда және бетпе беи ұрыста бөлімшелерді қамту және айналып өту түрінде маневр жасай алады[1].

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алғашқы әскери дайындық, Алматы"Мектеп" баспасы, 2006
**Дәркембай (Дәркенбай) Шоқпарұлы** (23.5.1946, Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданы Ақши ауылы. – 20.5.2006, Алматы; Ақши ауылдың маңындағы Ошақбайда жерленді) – қолөнер шебері, педагог, этнодизайншы, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (1998).

Мәдениет саласындағы қызметі
----------------------------

Қолөнер шебері, ұстаның отбасында дүниеге келген. Жастайынан ұсталық өнерге әуес болып өсті. 1972 жылы ҚазПИ-дің (ҚазҰПУ) көркемсурет-графика ф-тін бітірген. 1972 – 82 жылы Алматы қаласындағы Республикалық қолөнер мұражайында, "Қазреставрация" бірлестігінде бас суретші-реставратор ретінде қызмет атқарды. **Шоқпарұлы** қазақтың ұлттық қолөнері бұйым-заттарын қайта жаңғыртып, осы заманға орай сәнді етіп жасауда көп ізденіп, нәтижесінде ағаш, сүйек, металл, тері, жүн, киіз, мата, ши, қамыс, тас, қыш, шыны, т.б. материалдардан неше түрлі сәнді қолөнері бұйымдарын (мысалы, сандық, 1972; жан торсық, 1975; қымыз ыдыс-аяқтары, 1983; ер-тұрман, 1985) жасады.  

Шебердің қолынан туған әдемі бұйым-заттар (алқа, білезік, шолпы, т.б.) халықтың ежелден келе жатқан қолданбалы өнер туындыларының озық үлгілерін қайта тірілтті. **Шоқпарұлы** халықтың музыкалық аспаптарын (дабыл, 1975; шертер, 1978; дауылпаз, 1979; домбыра, 1982) жасауда да өзінің эстетикалық талғампаздығын танытумен бірге нағыз ұсталық өнердің ісмері екенін дәлелдеді. 

Шоқпарұлының есімі Алматы облысында тұрғызылған бірқатар ескерткіштердің (мысалы, А.Розыбақиев, 1977, Еңбекшіқазақ ауданы; Құланаян Құлмамбет, 1998, Еңбекшіқазақ ауданы, Түрген ауылы; Мұхтар Әуезов, 2000, Есік қаласы; т.б.) авторы ретінде де белгілі. 1981 жылы Алматы қаласында ашылған халық музыка аспаптары мұражайының бұйымдарын жинау мен толықтыру жұмысына да белсене ат салысты. Шоқпарұлының қолымен жасалған әр алуан музыкалық аспаптар кезінде "Адырна", "Алтынай", "Сазген", т.б. ансамбльдерде кеңінен пайдаланылды. Қазақ ұлттық өнер академиясында оқытушы, доцент, профессор, металл мен ағашты көркемдеп өңдеу кафедрасының меңгерушісі болып, педагогикалық қызметпен де айналысқан. Ол 1996 жылы туған ауылында "Асыл" атты қолөнер шеберхана-мектебін (оның қорында 5 мыңға жуық экспонат бар) ұйымдастырды. 

**Шоқпарұлы** Қазақстан Ленин комсомолы сыйлықтың лауреаты (1982).

Шығармашылығы
-------------

**Шоқпарұлы** халықтың қолданбалы өнері, оның шығу тегі мен атаулары, этнографиясына байланысты мерзімді басылымдарда көптеген ғылыми-танымдық мақалалар, сондай-ақ кітаптар мен әдістемелік-оқу құралдарын ("Өрім өру", 1994; "Домбыра жасау", 1996; "Бесікке бөлеу – бабалар дәстүрі", 2001, т.б.) жазды.  
Д[1][2]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  әркембай Шоқпарұлы. Альбом, Алматы, 2005.
2. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IX том
Германия ауданы
**Аудан** (нем. *Kreis*, Солтүстік Рейн-Вестфалияда және Шлезвиг-Гольштейнде) немесе **жер ауданы**  (нем. *Landkreis*, басқа қалған жерлерде) Германияда — қауымға (нем. *Gemeinde*) бөлінетін жергілік-әкімшілік бөлімінің бірлігі. Аудан жергілікті өзіндік басқару органдарына да ие. Осы ауданның шегінде жергілікті сайланушы жиналыс крайстаг (нем. *Kreistag*) жоғарғы өкілді орган болып табылады.

Тарихы
------

XIX ғасырдың басында Фридрих фон Штайн өзін-өзі басқару моделін селолық аймаққа енгізуге тырысты.
Бірақ оның ұсыныстары тек аудандар пруссиялық провинциялар Вестфалия (1886) және Рейнская провинциясы (1887) болып бөлінгенде, яғни 80 жылдары ғана жүзеге асырылды, 

Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Германия территориясында 1000-ға жуық аудан болды.
Олардың максималдық өлшемі, ауданның басшысы ат шегілген арбамен өзінің алыстағы қаласына жетіп, қаладан сол күні қайта оралғаннан басқа, өзінің лауазымдық міндеттерін атқаруға жеткілікті уақытымен анықталады. 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  Германия жерлері |
| --- |
|  |
|  | 

Бавария еркін мемлекеті • Баден-Вюртемберг • Берлин • Бранденбург • Бремен • Гамбург • Гессен • Мекленбург-Алдыңғы Померания • Төменгі Саксония • Рейнланд-Пфальц • Саар • Саксония еркін мемлекеті • Саксония-Анхальт • Солтүстік Рейн-Вестфалия • Тюрингия еркін мемлекеті • Шлезвиг-Гольштейн
 |

 |
**Ястребинка** – күрделі гүлдер тұқымдас көпжылдық шөп тектес өсімдік. Оның көптеген өрби өсетін өркендері болады. Жапырақтары тек ғана сопақша, немесе сүйір, ал жоғарғы жағы жасыл, төменгі жағы сұр, немесе ақшыл түсті. Гүл сабақтары жапырақсыз, қарпайым, айтпарлықтай үлкен тек бір ғана зембілі болады. Жемісінің ұзындығы 2 мм, қарақоқшыл түсті өсімдік, май – маусым айларында, кейде күзге дейін гүлдейді. Өсімдіктің өзі қарағайлы орман ішіндегі құмайтты жерлерде, күзді егістікке, бұталар арасында, жайылымдарда өседі.

Химиялық құрамы
---------------

Мұнда илік заттар, ащы заттар, шайыр, жалқақ, умбеллиферон (кумарин) флавоидтар болады.

Дереккөздер
-----------

«Дәрілік өсімдіктер» М. Қожабеков.
Басталуы
--------

1524 жылдың жазында Германияның оңтүстігінде шаруалар көтеріліс жасады. Бұл жөніндегі хабар тез таралды.

1525 жылдың бас кезінде Германияда шаруалар соғысы өріс алды. Елдің оңтүстік батысында 6 отряд әрекет жасады, оларда 40 мыңға жуық көтерілісші болды. Қала кедейлері барлық жерде шаруаларды қолдап, оларға қосымша күш беріп отырды. 

Монастырьлер мен феодалдардың замоктары өртене бастады. Шаруалар міндеткерліктер жазылған документті өртеді, қожайындардың малын өзара бөлісті, феодалдар тартыпалған қауымдық жерді қайтарып алды.Олар католик священниктері мен монахтарды қуып жіберді.Шаруалар отрядтары көрінген кезі феодалдар зерелі ұшып қалаға қашты.

Көтерісшілер мақсаты
--------------------

Көтерілістің бас кезінде-ақ Мюнцер және оны жақтаушылар шаруаларға хат жазып, үндеу таратты. Олар феодалдардың езгісінен толық азат болу жолында күрес жүргізу үшін халықты одаққа бірігуге шақырды.Бұл көтерілісшілердің мейлінше батыл программасы болды. Бірақ шаруалардың барлығы бірден Мюнцер ұсынғандай әрекет жасамады. Неғұрлым ауқатты шаруалар өз меншігінен айырылып қалам ба деп қорқып, феодаодармен келісімге келгілері келді.

1525 жылы наурызда шаруалар отрядтарының жетекшілері болды.Олар программа жасады , ол "12 статья" деп аталды, өйткені шаруалардың талаптары 12 пунктен құралды.Олар өздерінен тартып алған жерлерді қайтаруды, барщинаны, оброк пен десятинаны азайтуды, әрбір ауылдың өздеріне священниктер сайлап алуына рұқсат беруді талап етті. "12 статья" кішкентай кітапша түрінде басылып,шаруалар арасында таратылды. Бұл самарқау программа болды.

Жалғасуы
--------

Көтеріліс жалыны бүкіл елді шарпыды. Орталық Германиядағы Тюрингия аймағында көтерісшілер әлдеқайда батыл қимыл жасады.Тюрингиядағы көтерілісті Томас Мюнцер басқарды. Аяғында шаруалар жеңіліске ұшырады.

Дереккөздер
-----------

1.↑тарих, Реформация, 1992
*Басқа мағыналар үшін Капитан деген бетті қараңыз.*
«My Game is Fair Play» ФИФА лозунгімен капитандық таңғыш«My Game is Fair Play» ФИФА лозунгімен капитандық таңғыш
**Футбол командасының капитаны** — команданың алаңдағы ойыншыларының ресми лидері. Әдетте капитан команданың ең үлкен, әрі ең тәжиірбелі мүшесі әлде ойың соңына қатты әсер ете алатын ойыншы. Капитан әдетте лидерлік қасиеттерге ие. Команда капитаның басқа ойыншылардан қолындағы таңғыш арқылы ажыратуға болады.

Функциялары
-----------

Команда бір турнир финалын жеңген кезде әдетте команданы капитан жетектеп, алып шығады. Команда бір кубокты алған кезде ол бірінші кезекте тек капитанға беріледі, сосын капитан сол кубокты алғаш көтереді. Соған қоса, капитан ойын басталмастан бұрын команданы киіну бөлмесінен шығарады.

Команда капитаның әдетте жаттықтырушымен тағайындалады, соған қоса футбол маусым басталмай тұрған кезде ойыншылармен таңдалуы мүмкін.

Вице-капитан
------------

Егер белгілі бір себептерден капитан матчта ойнай алмайтын болса, капитан міндеттері вице-капитанға өтеді. Капитан сияқты, вице-капитандыда футбол маусымның басында тағайындалады. Капитан жоқ кезде, ол оның рөлін толықтай өзіне алады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Captains overview  (ағыл.).(қолжетпейтін сілтеме)
2. 1 2 3  What does a soccer captain do? Role, responsibilities & best-ever icons of the game  (ағыл.).  Goal (1 October 2021).(қолжетпейтін сілтеме)
**Ұрықтау мұнай-газ конденсат кен орны** (*Рухтау*) – Каспий маңы ойысының шығыс бөлігіндегі мұнай-газ конденсат кен орны. Ақтөбе қаласынан оңтүстікте 215 км жерде орналасқан, 1983 жылы ашылған.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Құрылым өлшемдері 8,4x4,5 км, бойлыққа жұық бағытта созылған брахиантиклин қатпар. Өнімділік жоғарғы карбонатты КТ-1 қатқабатында анықталған. Мұнай жұрынды газ-конденсат жатыны негізінен өнімді типтеп карбонатты жинауыштардан құралған шомбал-қойнауқаттық қорқоймаға орныққан.

Жатыс сипаты
------------

Қиманың кеуекті бөлігі биоморфтық әктастардан, органогендік кесекті, детритті, оолитті әктастардан, сондай-ақ доломиттерден құралған. Жинауыштардың ашық кеуектілігі 11%-ға жетеді, орташа өтімділік 0,1 км2 шамасында. Мұнайға қанығу коэффициенті 0,73. 2900-300 м тереңдіктердегі (су-мұнай жапсары - -2820 м) мұнай жатыны алаңның оңтүстік бөлігінде орналасқан. Жатынның газға қаныққан бөлігінің биіктігі 450 м, мұнай жұрынының биіктігі 69 м. Жатынның жапқышы қалыңдығы 25-150 м аргиллиттер мен кунгурдың тұзды қатқабатынан тұрады. Газ-мұнай жапсары -2751 м белгіде орныққан. Бастапқы қойнауқаттық қысым 31,0 МПа, қойнауқаттық температурасы 70°С.

Құрамы
------

Мұнай жұрынының мұнайы жеңіл (тығыздығы 807 кг/м3), күкіртті (0,59%), парафинді (7,4%), шайырлы. Көмірсутек құрамы: метандылар -53,2%, нафтенділер -41%, хошиістілер 6%. Қойнауқаттық мұнайының газға қаныққандығы 412 м3/т. 

Мұнайда еріген газ құрамы жағынан ауыр, этанұстаушы, ауыр көмірсутектердің үлесі 10%-ға, метандікі 79,4%-ға дейін жетеді. Газда 4,17%-ға дейін күкіртсутек, 1,86% азот, 1,95% көмірсутектің қос тотығы бар. 

Жатынның газ-конденсаттық бөлігінің құрамында 11% ауыр көмірсутектер, 81,36% метан, 2,14% күкіртсутек, 2% азот, 2,44% көмірқышқыл газы бар. Тұрақты конденсаттың мөлшері 658 т/м3, оның тығыздығы 765 кг/м3, 0,32 күкірт, 0,45% парафин! бар. Жатынның жұмыс режимі серпінді суарынды. Кен орны өндірістік игеруге дайындалған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстанның мұнай энциклопедиясы. 2 томдық - Алматы: "Мұнайшы" Қоғамдық қоры, 2005. ISBN 9965-9765-1-1
Малабар мешіті
The octagonal tower and onion dome of the Mosque
Мешіттің кіре-берісіндегі фасады
**Малабар мешіті** (толық атауы Малай: *Malabar Muslim Jama-Ath Mosque*) Сингапурдағы мешіт. Мешіт Виктория мен Жалаң Сұлтан көшелерінің қиылысында орын тепкен. Мешіт 1962 жылы құрастырылған.

Тарихы
------

1927 жылы Үндістанның Керала штатындағы Малабар елді мекенінен келген мұсылман тұрғындары жамағаты осы жерде мешіт салу жұмысын бастайды.

Архитектурасы
-------------

Тағы қараңыз
------------

* Ислам архитектурасы
* Ислам өнері
* Сингапурдағы мешіттер тізімі

Сілттемелер
-----------

* National Heritage Board (2002), *Singapore's 100 Historic Places*, Archipelago Press, ISBN 981-4068-23-3
* Norman Edwards, Peter Keys (1996), *Singapore - A Guide to Buildings, Streets, Places*, Times Books International, ISBN 9971-65-231-5

Сыртқы сілттемелер
------------------

* Malabar Muslim Jamaath Mosque Мұрағатталған 19 қарашаның 2005 жылы.
1949 жылы 15 ақпанда Ресейдің Орынбор облысы Александров ауданы Камардиновка селосында туған. Қазақстан Суретшілер одағының мүшесі (2005). Мектеп бітіргеннен кейін «Зенит» (Ворошилов) зауытына суретші-безендіруші болып жұмысқа орналасады. Еңбек ете жүріп 1975 жылы Мәскеудің Н.К.Крупская атындағы халықтық өнер институтын бітіреді. 1976-1983 жж. бейнелеу студиясында сабақ берумен қатар барлық қалалық, облыстық, республикалық көрмелерге шығармашылық жұмыстарымен қатысады. 1984-1996 жылдары Облыстық сауда басқармасында бас суретші, 1996-1999 жж. Суретшілер одағының БҚО филиалында безендіруші қызметтерін атқарды. Т.Ш.Ақдәулетов-1996 жылы «Фирма Тоғжан» ЖШС-ін ашып, көптеген безендіру жұмыстарына атсалысты. Ғимараттар қасбетін көркемдеп, түрлі витраждар мен мозаика, шекіме және кескіндемелік жұмыстар орындайды

Әдебиет:
--------

1.Жазира Жайық. Батыс Қазақстан сүретшілері.-Орал,2010. -14б.
Ұрық қапшығы
**Ұрық қапшығы** (sacculus embryonalіs) — гүлді өсімдіктердің орталық бөлігі. Бұл арада жұмыртқа жасушасы дамып жетіліп, қосарлы ұрықтану процесі жүреді. Ұрық қапшығы шығу тегі және атқаратын қызметі жағынан аналық гаметофит (жыныс ұрпағы) болып есептелінеді. Кәдімгі ұрық қапшығы бір ғана гаплоидты аналық жыныс жасушасынан дамиды. Ол аналық жыныс жасушасының көлемі ұлғая келе үш рет бөліну арқылы белгілі бір реттілікпен орналасқан сегіз ядросы бар жеті жеке клеткаға айналады. Оның бір жасушасы *орталық клетка* деп аталады, онда екі ядро болады. Ал қалған бір-бір ядросы бар жасушалар үш-үштен бір-біріне қарама-қарсы полюстерде орналасады. Бір полюсінде жақсы дамыған бір ірі жұмыртқа жасушасы және одан біршама нашар дамыған екі қосымша жасуша болады. Ал қарама-қарсы полюсте біркелкі дамыған үш жасуша орналасады. Ұрық дамуының келесі кезеңінде орталық жасушадағы екі ядро бір-бірімен қосылып, ұрық қапшығының екінші реттік диплоидты орталық жасушасына айналады. Ұрықтанғаннан кейін зиготадан ұрық дамып жетіледі. Ал орталық жасушадан (үш ядросы бар тұқымнан) эндосперм (кейбір өсімдіктердің тұқымы мен жемісінде болатын, ұрықтың қоректенуіне қажетті ерекше ұлпа) қалыптасады. Ұрық қапшығының 16-ға жуық тобы бар.

Сілтемелер
----------

"Қазақ Энциклопедиясы", 9 том
**Күйікова Дәркүл** (15. 05. 1919 жылы туған, қазіргі Ош облысы - 1997) — қырғыз совет актрисасы, КСРО халық артисі (1967). 1944 жылдан КОКП мүшесі. Сахналық жолын 1936 жылы Қырғыздың Балалар мен жасөспірімдер театрынан бастады. 1941 жылдан Қырғыз драма театрының актрисасы. Рольдері:Айғаныш (Жантөшевтің «Құрмабегінде»), Жаңыл (Мәліков пен Құттыбаевтің осы аттас пьесасында ), Кабаниха (А. Островскийдің «Найзағайында») т. б. 1955 жылдан киноға түскен. 8-сайланған Қырғыз Жоғарғы Советінің депутаты. Қырғыз КСР Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1968). Еңбек Қызыл Ту орденімен және медальдармен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы.1975. Том 6
**Актиния** немесе **теңіз анемондары** (лат. *Actiniaria*) — ішек қуыстылар отрядына жататын теңіз жануары.

Дене сипаттамасы
----------------

Актиниялардың пішіндері әр түрлі болып келеді. Ең кіші актинияның диаметрі небәрі 0,38 см, ал биіктігі 0,4 см болады, ең үлкенінің диаметрі 1,8 м, ал биіктігі 1,2 м-ге жетеді. Олардың көбінің реңдері көк, жасыл, күлгін, қызыл немесе қызыл-сары болса, кейбіреулері өздерінің айналасындағы түспен бірдей болу үшін басқа түске ауысуы мүмкін. Актиниялардың милары болмайды. Жүйке жүйелері қарапайым болып келеді.

Таралуы
-------

Көбінесе тропикалық және субтропикалық суларда кездеседі.

Қара теңізде, Баренц теңізінде және Қиыр Шығыс теңіздерінде көп болады.

Қоректері
---------

Актиниялар – етқоректі. Олар балықтармен, мидиялармен, зоопланктондармен және шұбалшаңдармен қоректенеді. Олар өздерінің тілдерімен құрбанына уын дарытып, оны сал қылады. Кейін мұрттарымен құрбанды аузына алып келеді. Актиниялардың асқазандарында мықты қорытқыш шырын болады, ол қорегін жылдам қорытуға көмектеседі.

Көбеюі
------

Актиниялар жыныстық жолмен де, жыныссыз жолмен де көбейеді. Ұрғашы актиниялар жұмыртқа өндіріп, оларды ауыздары арқылы суға жібереді. Еркек актиния аталық ұрықтарды өндіріп, суға жібергенде олар жұмыртқаларды ұрықтандырады. Ұрықтанғаннан соң жұмыртқа дернәсілге айналып, маржанға немесе басқа да бір қатты затқа бекініп, әрі қарай жетіледі. Актиниялардың кейбір түрлері – гермафродиттер, яғни бір ғана организмде еркек және ұрғашы дараның көбею мүшелері бар. Актиниялар, сонымен қатар, бүршіктену арқылы да көбейеді. Актинияның денесінде қалыптасқан кішкентай полиптер бөлініп, дамып, ересек актинияға айналуы мүмкін.

Актиниялар мен клоун балықтар
-----------------------------

Актиниялар мен клоун-балықтардың арасында симбиозды қатынас дамыған. Актиниялардың 100 түрінің ішінде 10 түрі клоун-балықтармен екі жаққа да пайдалы қатынас түзеді. Клоун-балықтардың ұялары актиниялар болады. Актиниялар оларды жауларынан қорғайды, әрі сол балықтардың қоректерінің қалдықтарымен қоректенеді. Сонымен қатар, клоун-балықтар актинияларды паразиттер және олардың мұрттарына кіріп кетуінен, басқа да заттардан тазартады.

Актиниялар мен теңіз шаяндары
-----------------------------

Кейбір актиниялар көптеген жануарлармен симбиозды қатынас түзеді. Олар теңіз шаяндарының сауыттарына жабысып алады. Олар шаяндарға қорғаныс болса, ал актиниялар шаянның арқасында жүріп оның қоректерінің қалдықтарымен қоректене береді. Диуана шаян мен актиниялардың қатынастары симбиозды қатынастардың мысалы бола алады. Бұл шаяндар ұлулардың ескі жабындарын мекендейді. Олар өздерінің жабындарын жаңа жабынға ауыстырған кезде сол актиниямен бірге жаңа жабынға көшеді.

Дереккөздер
-----------

* "Қазақстан": Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998