recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Валерий Евгеньевич Майоров (1957 — 2011 жылдың 9 қарашасы, Рязань, Ресей) —кеңес теливизия журналисті, актер, режиссёр.

Өмірбаяны
---------

Валерий Майоров 1957 жылы туды.М. С. Щепкин атындағы жоғарғы татр училищесінде оқыған.Рязан драма театрында ойнаған.Гвардейская Таманская дивизиясының құрамында әскери борышын өтеу уақытында «Служу Советскому Союзу» бағдарламасында «Полигон» рубрикасының жүргізушісі болатын.
1986 жылы Ленинград телевиденесіндегі «Музыкальный ринг» және «600 секунд» бағдарламаларында тағылымдамадан өтті. Ленинград мемлекеттік ,музыка және кино университетінде оқып жүргенде, Ленинград телевиденисіндегі «Телекурьер» бағдарламасында жұмыс істеді.
1990-2002 жылдары Валерий Майоров «Ока» Рязань телекомпаниясындағы «Субботний телеканал» бағдарламасының авторы, жүргізушісі және басшысы болды. Осыдан кейін «Эхо» телекомпаниясыемен бірге жұмыс жасады. Ресей Федерациясының Мемлекеттік Думасында арнайы корреспондент қызметін атқарды және бірнеше авторлық бағдарламаларын шығарған («Околесица», «Кинообозрение», «За и против»). Был обозревателем «Новой газеты») телекомпанияның құрушысы болды. «Жаңа газета» құрушысы болатын.
2011 жылы 9 қарашасында ұзаққа созылған аурудан дүние салды.Рязань жаңа азаматтық зиратында жерленген.

Дереккөздер
-----------
Валерий Айтмұқашұлы Жандәулетов
**Валерий Айтмұқашұлы Жандәулетов** (14 наурыз, 1947 жыл, Германияда туған) - баспагер.

Әкесі - Жандәулетов Айтмұқаш Мүлікұлы, марқұм, ҰОС қатысқан. Анасы - Жандәулетова Лариса Дмитрийқызы, зейнеткер, мұғалім болып жұмыс істеген.

И. Федоров атындағы Украинада полиграфия институтының технологиялық факультетін (1970) баспагер-полиграфист мамандығы бойынша; Қазақстандық менеджмент, экономика және болжамдау институтының әлеуметтік-саяси қатынастар теориясы факультетін (1993) саясаткер мамандығы бойынша бітірген.

Экономика ғылымдарының кандидаты (1988). Кандидаттық диссертациясының тақырыбы: «Жергілікті баспаның өндірістік базасын интенсификациялаудың экономикалық аспектілері». 

Еуразия Халықаралық экономикалық академиясының және Қазақстан Журналистер академиясының академигі (2002 жылдан).

«Жергілікті баспаның базасын қайта құру» (1988) атты монографияның авторы, Қазақстан Республикасы туралы 40-тан астам кітаптың, альбомдардың және басқа ірі басылымдардың идеясының авторы және оларды басып шығаруды ұйымдастырушы.

1970 жылдан - Павлодар облыстық типографиясының бас инженері. 1971 жылдан - Павлодар облыстық баспа басқармасы бастығының орынбасары. 1974 жылдан - ҚазКСР Мембаспакомитетінің мерзімдік басылымдар бөлімінің бастығы. 1988 жылдан - Қазақстан
Компартиясы ОК Аппаратының партиялық баспа секторының меңгерушісі. 1991 жылдан - ҚР Президентінің Әкімшілігі аппаратында. 1996 жылдан бері - ҚР Президенті Баспасөз қызметінің
Алматы бюросында бассарапшы, меңгеруші.

Қазақстан ЛКЖО ОК, қалалық партия комитетінің мүшесі.

«Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «ХШЖК» (Мәскеу қаласы, 1988) медальдарымен марапатталған.

Үйленген. Жұбайы - Сүйіншиева Мақпал, «Известия Казахстан» газетінің менеджері. Қызы - Жандәулетова Ақзер.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Республикасында кімнің кім екені - 2011 жыл. Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 ІSВN 978-601-278-473-2
**Валерий Александрович Коробкин** (2 шілде 1984, Волгоград, КСРО) — ресейлік және қазақстандық футболшы, қорғаушы.

Карьерасы
---------

"Ротор" клубының түлегі. 2001 жылы карьерасын осы клубта бастады да, бірнеше жыл бойы Ресейдің ортанқол клубтарында доп тепті. 

2012 жылы "Енисейден" "Астанаға" ауысты. "Астана" сапындағы алғашқы ойынын 20 маусымды "Ақ бұлаққа" қарсы өткізді, бұл Қазақстан кубогы матчы болатын.

Сол жылы Мировлав Беранек Александрды Ұлттық құрамаға шақырды. 12 қазан күні Аустрияға қарсы ойында тұңғыш рет алаңға шықты. 2013 жылы құрама сапында сегіз матчқа қатысты. 

2014 жылдың басында "Ақтөбеге" ауысты. 9 наурызда "Шахтерге" қарсы Қазақстан суперкубогында жаңа клуб сапындағы тұңғыш ойынын өткізді. 

2014 жылы 14 қазанда сырт алаңда Нидерланд құрамасына қарсы ЕУРО-2016 іріктеуінде алаңға шықты, бұл құрама сапындағы соңғы ойыны еді.

2016 жылдың басында "Атырауға", 2017 жылы қаңтарда "Қайсарға", 2019 жылдың басында "Ордабасыға" ауысты.

Жетістіктері
------------

«Астана»
* Қазақстан кубогы: 2012

«Ақтөбе»
* Қазақстан суперкубогы: 2014

Дереккөздер
-----------

1. ↑

Сілтемелер
----------

* Профилі

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  Осы үлгіні қарау   Тематикалық сайттар | 
FootballFacts.ru · National-Football-Teams.com · premierliga.ru · Soccerway · Transfermarkt · worldfootball.net |

 |
Тоталитарлық жүйенің орнауы. 1930-1950 жылдары кеңестік қоғамда орнаған саяси режим кезінде мемлекеттің жеке адам үстінен абсолюттік билігі орнады. Қазақстанда да барлық одақтағы сияқты, мемлекеттік билік бір партияның қолына жинақталды. Тоталитарлық режімнің өзіне тән белгісі экономикада мемлекеттік-партиялық билік белең алды. Меншіктің мемлекеттік формасы Коммунистік партияға республиканың экономикалық, өмірін алдымен одақ мүддесіне сай құруға мүмкіндік әперді. Өнеркәсіпті құру және ауыл шаруашылығындағы ұжымшар-кеңшар жүйесі халық шаруашылығы жоспарының есебі бойынша жүргізілді.
Тоталитарлық мемлекеттік жүйеге тән рухани сала құндылықтарын қалыптастыру үшін Кеңес өкіметі алғашқы күндерден бастап мәдени революция міндеттерін шешумен айналысты. Халықтың сана сезімін Коммунистік партия белгілеген идеологиялық ұстанымдармен сәйкестендіру әрекеті үздіксіз жүргізілді. Қазақстандағы білім беру жүйесі, ғылым және мәдениет мекемелері мемлекет пен партия тарапынан қатаң бақылауға алынды. Тоталитарлық жуйе халықтың қоғамдық, экономикалық және саяси өмірін ұжымдастырады.
Қазақстанда коғамдық құрылыстың тоталитарлық моделін бекіте түсу 20-30-жылдары үзіліссіз жүргізілген саяси қуғын-сүргін шараларына ұласты. Еңбекпен түзету лагерьлері мен колониялары Бас басқармасы (ГУЛАГ) сол кездегі мемлекеттік жүйенің ажырағысыз бөлігіне айналды.

Қазақстандағы лагерьлер жүйесі
1930 ж. 25 сәуірде лагерьлерді басқаратын ОГПУ құрылып, бір жылдан кейін ГУЛАГ ОГПУ деп атала бастады. Қазақстанда 30-жылдардың басынан лагерьлер жүйесі құрылды.

Дереккөздер
-----------

1. 1 2  Қазақстан тарихы: Аса маңызды кезеңдері мен ғылыми мәселелері. Жалпы білім беретін мектептің қоғамдықгуманитарлық бағытыңдағы 11-сыңыбыңа арналған оқулық / М.Қойгелдиев, Ә.Төлеубаев, Ж.Қасымбаев, т.б. — Алматы: «Мектеп» баспасы, 2007. — 304 бет,суретті. ISBN 9965-36-106-1
**Үшкіржеміс жидесі** (лат. *Elaeagnus oxycarpa*) – Жиде тұқымдасына жататын ағаштың бір түрі. Бұта түрлері де бар. Шығыс Қазақстанда жиде орманды жерлерден басқа барлық жерлерде өседі. 

Үшкіржеміс жидесі – жапырақ тастайтын ағаш, ұзындығы 3-15 м жетеді, қызғылт-қоңыр қабықты және бұталары тікенді тырбия жайылған. Күміс түсті ұзынша кезек орналасқан жапырақтарының ұзындығы 4,5 см, ені 1,5 см болады. Гүлі қос жынысты, ұсақ, хошиісті, жапырақ бауырына 1-3 жерден орналасады. Жемісі сүйекті жұмыртқатәріздес, шамамен ұзындығы 1 см, сарғыш не қызғылт, ұн тәріздес ұнтақты. Тау бауырында, тегіс далада, құмды далада, көл мен өзендердің арасындағы тоғайда өседі. Жиде әсемдік өсімдіктер қатарына жатады. Жида мамыр-маусымда гүлдейді, жемісі тамыз-қыркүйекте піседі. Жиденің жемісі өте шірнелі. Үшкіржеміс жиде тұқымынан, тамыр өскінінен немесе тамыртүбінен көбейеді. Жемісі – жалған сүйек, сырты ұнтақты жұмсақ қабықпен жабылған, түсі қызғылттау, бірақ қоңыр қабыршақпен жабылғаннан кейін күлгін көрінеді. Оны жеуге болады. Ресурстық пайдасы: топырақты бекітуге, құм көшкінін тоқтатуға, ағаш алуға, тамаққа, дәрілікке пайдалануға және шырынын алуға болады.

Синонимдар
----------

* Elaeagnus angustifolia var. caspica Sosn.
* Elaeagnus angustifolia var. iliensis Musch.
* Elaeagnus angustifolia var. orientalis (L.) Kuntze
* Elaeagnus angustifolia subsp. orientalis (L.) Soják
* Elaeagnus angustifolia var. spinosa Kuntze
* Elaeagnus argentea Moench nom. illeg.
* Elaeagnus caspica (Sosn.) Grossh.
* Elaeagnus dactyliformis Schltdl.
* Elaeagnus erivanensis Fisch. ex Schltdl.
* Elaeagnus hortensis M.Bieb.
* Elaeagnus igda (Servett.) Tzvelev
* Elaeagnus iliensis (Musch.) Musch.
* Elaeagnus incana Lam.
* Elaeagnus inermis Mill.
* Elaeagnus litoralis (Servett.) Kozlowsk.
* Elaeagnus longipes var. hortensis (M. Bieb.) Maxim.
* Elaeagnus moorcroftii Wall. ex Schltdl.
* Elaeagnus orientalis L.
* Elaeagnus oxycarpa Schltdl.
* Elaeagnus songarica var. kozlovskajae Tzvelev
* Elaeagnus songorica (Bernh. ex Schltdl.) Schltdl.
* Elaeagnus spinosa L.
* Elaeagnus tifliensis Vis.
* Elaeagnus tomentosa Moench nom. illeg.
* Elaeagnus turcomanica Kozlowsk.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Күншығыс" энциклопедиясы
**Ода Нобунага** (23 маусым 1534 — 21 маусым 1582) - Сэнгоку дәуіріндгі Японияның әскери саяси көшбасшысы, бар ғұмырын мемлекетті біріктіруге арнаған, Жапон тарихындағы аса танымал самурайлардың бірі.

Өмірбаяны
---------

Ода Нобунага 1534 жылы Овари ауданының кішігірім әскери басшысының отбасында дүниеге келген. Әкесінің қазасынан кейін өз туыстарына қарсы соғыс ашып, Ода тегінің билігін қолына алып жеңіске жетті. Овари тегін біріктіргеннен кейін Нобунага Имагава тегін жеңді. Сайто тегінің жерін де жаулап алды. Асикага Есиаки атты сегунның қолдауына қол жеткізіп, Жапон елінің aстанасы болып табылатын Киота қаласына қол жеткізді. Өмірінің соңына дейін Жапон елін біріктіруге тырысқан. Ол Жапон елінің көптеген орталық жерлерін басып алып революциялық реформалар өткізді. Бірақ ол өз мақсатына толығымен жете алған жоқ.

Нобунага тек өзіне ғана сенген, саяси және діни билікпен еш санаспаған. Ол әскери саясатта да, экономикалық саясатта да бір жүйені ұстана білген өз жұмыскерлерінің таптарына көңіл аудармаған.

Ода Нобуага 1534 жылы Ода Нобухидэ атты адамның отбасында дүниеге келген. Өз әкесінің үшінші ұлы болған, оны барлығы мұрагер деп есептеген. Сондықтан Нагоя сарайының басшысы ретінде сайланған. Ол балалық шағында өзін елден оғаш ұстаған, сондықтан халық арасында ол жайлы жағымсыз сөздер жүрген.

1546 жылы Фуруватари сарайында ер жету рәсімін өткен, осы кезде Ода Сабуро Кадзусаносукэ Нобунага деген есімін алған. Екі жылдан кейін Сайто Досан атты адамның қызына үйленген.

Овари ауданы үшін шайқасы
-------------------------

Тектң басшылығы үшін Хаяси Митикацу және Сибата Кацуиэ басқаратын көптеген ақасақалдар оның Ода Нобуюки атты інісінің жағына ауып кетеді. Бір жағынан қарағанда, ішінде Мори Есинари Сасса Нармаса және Кавадзири Хидэтака секілді бірқатар беделді самурайлардың тобы Нобунага жағын жақтады.

1556 жылы екі топтың арасында ашық шайқас басталды. Осы жылы оның қайың атасы және одақтасы Сайто Досан қайтыс болды. Дәл осы кезде Нобуюки және оның жақтастары қолайлы деп санап, Нобунага күштеріне қарсы шығады. Бірақ Ино жанындағы шайқаста оның жаулары жеңіліс табады. Нобунага олардың көздерін жойғысы келеді, бірақ анасының өтінішімен олай жасамайды. Келесі жылы Нобуюки тағы бір рет әскерді аттандыруға тырысады, бірақ оның тағдырын Сибата Кацуиэ атты қолбасшы шешеді. Сибата Нобунага ие болған әскери шеберлікті біліп, Ода тегінің заңды басшысына Нобуюки жоспарларын жеткізеді. Нобунага інісін билік орталығына шақырып, сол жерде өлтіреді. Соңғы қарсыласын жойып, ол өзің басшы ретінде бекітеді және Овари ауданын біріктіреді.

Қазасы
------

1582 жылы Хонно- дзи ғибадатханасында Акэти Мицухидэ атты қолбасшының қолынан қаза тапқан.

Әдебиет
-------

* 太田 牛一『信長公記』 桑田 忠親校注 新人物往来社; 新訂版 1997 ASIN 4404024932 ISBN 4-404-02493-2
* 『織田信長のすべて』 新人物往来社; 1980 ISBN 4-404-01040-0
* Рубель В. А. *Японська цивілізація: традиційне суспільство і державність*. — Київ: «Аквілон-Прес», 1997. — 256 с.
* *Эйдзи Ёсикава* Честь самурая. — М.: Центрполиграф, 2000. — 976 с. — ISBN 5227008418.
**Огнен Вукоевич** (xорв. *Ognjen Vukojević*; 20 желтоқсан 1983, Бьеловар, Югославия) — хорватиялық футболшы, жартылай қорғаушы, футбол жаттықтырушысы.

Карьерасы
---------

### Клубтық

"Младость" клубының түлегі. Кейін бірнеше хорват клубтарында ойнап, 2005 жылы Бельгияның "Льерс" клубына ауысты. Бірақ бір жылдан соң отанына оралып, "Динамо Загреб" футболшысы атанды. Загребтіктер сапындағы екі маусым барлық жағынан табысты болды: ішкі турнирлердің бәрінде де жеңімпаз атанды. Көп ұзамай клубта негізгі құрамға бірнола орнықты да, мінезіне орай жергілікті жанкүйерлер оны "Гаттузо" деп атап кетті.

2008 жылы жазда "Динамо Киевпен" бес жылдық келісім шарт жасасты. 

2013 жылы ақпан айында "Спартак Мәскеуге" жалға берілді.

2014 жылы жазда Хорватияға оралып, "Динамоға" қайта келді.

Карьерасының соңғы жылдарын "Аустрия Вена" сапында өткізді.

### Халықаралық

2008, 2012 жылғы Еуропа чемпионатына қатысты. 2014 жылғы әлем чемпионатына барғанымен, бір кездесуде де алаңға шықпады. Осы турнирден соң құрамадағы карьерасын аяқтады.

Жетістіктері
------------

«Динамо» (Загреб)
* Хорватия чемпионы (3): 2005/06, 2006/07, 2007/08
* Хорватия кубогы (2): 2005/06, 2007/08
* Хорватия суперкубогы (1): 2006

«Динамо» (Киев)
* Украина чемпионы (1): 2008/09
* Украина кубогы: 2013/14
* Украина чемпионы: 2009, 2011

Дереккөздер
-----------

1. ↑

Сілтемелер
----------

* Футболшының профилі

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  Осы үлгіні қарау   Тематикалық сайттар | 
FootballDatabase.eu · National-Football-Teams.com · premierliga.ru · Soccerway · sportbox.ru · sports.ru · Transfermarkt · worldfootball.net · Football Federation of Ukraine |

 |
**Женевалық конвенциялар және оған 1977ж. қосымша хаттамалар**, соғыс құрбандарын қорғау туралы халықаралық конвенциялар. Ж.к. 1949 ж. 12 тамызда қол қойылды және мыналардан тұрады:1) Қолданыстағы әскерлердегі жаралылар мен аурулардың жағдайын жақсарту туралы; 2) Жаралылар, аурулар және теңіздегі қарулы күштер құрамындағы кеме апатына ұшыраған адамдардың жағдайын жақсарту туралы; 3) Әскери тұтқындармен қарым-қатынас жайлы; 4) Соғыс кезіндегі азаматтық тұрғындарды қорғау туралы. 1977 ж. Ж.к-ға екі қосымша хаттама қабылданды: І Хаттама, халықаралық қарулы қақтығыстар құрбандарын қорғауға қатысты және ІІ Хаттама, халықаралық сипаттағы емес қарулы қақтығыстар құрбандарын қорғауға қатысты.

Дереккөздер
-----------

Төтенше жағдайлар және азаматтық қорғаныс: Энциклопедиялық анықтамалық. / Бас ред. Б.Ө. Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы»,2011. – 640 б. Қазақша-орысша, орысша-қазақша.ІSBN 9965-893-69-1
**Консонанс** - (фр. ), музыкада - дыбыстардың өзара үйлесіл үндесуі; диссонансқа қарама-қарсы ұғым. Қысқа мағынасында консонанстық 2 дыбыстың (интервалдың) үндесуін, ал кең мағынасында 3 және одан да көп дыбыстардың (аккордтық өзара үндесуін консонанс деп атайды. Консонанстық интервалдар, үш дыбыстылықтар және ойың айналымдары гармонияның негізі болып табылады. Консонанс жетілген (таза октава, квинта, кварта) және жетілмеген (үлкен, кіші терциялар, сиксталар) интервалдарға бөлінеді. Олар естілуіне қарай ажыратылады. Консонанс музыка теориясында өзіне тәуелді диссонанстық үндестілікті (диссонанстардың қонсонансқа ауысу заңымен) ортақ лад жүйесіне біріктіруде негізгі роль атқарады. Консонанс пен диссонанс шығарманың мазмұнына сай өзіндік эстет. сипатпен қолданылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: "Аруна Ltd."
ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8
**Мұхиттағы дивергенция зонасы** – Дүниежүзілік мұхиттың бекті ағыстарының таралу аймағы. Су бетіндегі жел ағыстарының шапшандығының жәнесу тығыздығының бір қалыпты таралмау салдарынан қалыптасады. Циклондық циркуляция аймағында, жел және су ағыстарының қарама қарсы бағытқа шұғыл өзгеру аудандарында анық байқалады. Тереңнен көтерілу ағыстарының әсерінен дивергенция зоналары жоғ. қабат сулары қоректік заттары мол қабаттармен байытылып (биол. Өнімділіктің жоғарлауына әсер етеді) отырады; бұл зоналар - балық кәсіпшілігіне онімді мол беретін аудан. Дивергенцияның тұрақты зоналары мұхиттардың қоңыржай және субтропиктік ендіктерінің шығ. бөліктері болып есептеледі Қ. Мұхиттағы конвергенция зонасы.

1. ↑  Қазақ совет энциклопедиясы 1976 жыл. / М.Қ.Қаратаев
**Мұхиттағы конвергенция зонасы**– Дүниежүзілік мұхит суының беткі қабаттарының араласу аймағы. Мұхит бетіндегі ауа ағыстары мен су тығыздықтарының біркелкі таралмауларынан дамиды. Негізінен жылы және суық сулардың тоғысқан жерлерінде қалыптасады. Конвергенциялық зонада тығыздықтың қалыпты жағдайларда таралмауы салдарынан беткі қабаттарда антициклондық және циклондық ағыс айналыстары дамиды. Алғашқысы кезінде судың интенсивті араласуы мен төмен ығысуы қалыптасса, циклондық айналыстарда мұхит бетіне шығатын тереңнен көтерілу ағыстары дамиды. Осыған байланысты бұл зонада жоғарғы биол. өнімділік жағдайлары қалыптасады. Дүн. жүз. Мұхиттан негізгі 4 тұрақты конвергенциялық зонасын ажыратуға болады: солтүстік, оңтүстік субполярлық және солтүстік, оңтүстік субтропиктік зоналар. Конвергенциялық зонаның мұхит жағдайында маңызы зор, себебі төмен ығысатын сулар мұхиттың терең қабатын жылытады және оттек пен байытып отырады. М. к. з-нда 100-150 м-ден астам тереңдіктегі су қабаттарының барлық негізгі гидрол. белгілері қалыптасады. Конвергенциялық зона неғұлым жоғ. ендіктерде орналасса, судың температурасы соғұрлым төмендеп, тұнатын судың тығыздығы жоғарылайды, мұхиттың терең қабаттарын қамтиды.

1. ↑  Қазақ совет энциклопедиясы 1976 жыл. / М.Қ.Қаратаев
**Мұхит Тұрсынов** — 2014 жылғы Қазақстан барысындағы чемпион. Биылғы жылы Мұхит Тұрсынов (95 кг) ең мықты балуан атанды.

Шығыс-Қазақстан облысынан шыққан спортшы 26 жаста. Балуан бұл өзінің үшінші чемпионаты екенін айтады, алдыңғы екеуінде жолы болмапты. Бірақ балуанның ұнжырғасы түспей, бұлшық етін күшейтіп, салмақ қосып 82 килограмнан 95 кг дейін жеткен.

Дайындығы
---------

Спортшының жаттықтырушысы - туған әкесі. Екеуі ақылдасып өздерінің жеңіс тәсілін ойлап шығарыпты. Ол бұл жеңіске әкесінің арқасында қол жеткізгенін жасырмайды. 

*«Өткен жылдан бастап біз, мен кілемде 28 қарсыластың әр қайсысымен қалай күресер едім деген мағынадағы дербес дайындықтың топтамасын бастадық. Яғни, басқа чемпионаттарды, жарыстарды бейнетаспаға жазып алып, әр қайсысының техникасын зерттедім»*, -деп бөлісті жеңісінің сырымен чемпион.

Жетістігі
---------

* Осы турнирде қара күше иелерінің тартысында бас жүлдені иеленген Мұхит Тұрсыновқа алтын белбеу, алтын тайтұяқ пен 150 мың доллар табыс етілді.
* Тұрсынов дзюдо мен самбодан спорт шебері. Қазақ күресінен 2011 жылғы Әлем Кубогының иегері.
* Мұхит Талдықорғанда өткен турнирде 90 келі салмақ бойынша топ жарған болатын.

Дереккөздер
-----------
**Мысықтар клавесині** (нем. *Katzenklavier*) — тірі мысықтар қолданылған көпдауысты музыкалық аспап, фортепианоның бір түрі. Испания королі Филлип II осындай сорақы музыкалық аспаптың иесі болған екен. Аспап ұзын жәшіктен және бөлек-бөлек он төрт кесілген қалқадан тұрады. Әр бөлікте алдын ала таңдалған мысықтар отырғызылады. Мысықтарды іріктеу үшін оларды алдымен «тыңдаудан» өткізеді. Бөліктерге отырғызылған мысықтардың құйрығын клавиатураға қыстарады. Клавиатура ойнай бастағанда бақытсыз жануарлар тесіктен бастарын қылқитып алып жаны шығып дауыс шығарады. Осы дауысты әуен санаған олар табиғи музыканың ләззатына бататын көрінеді.

Дереккөздер
-----------
**Мысыр тауығы** немесе **сырдаңтауық** (лат. *Numida meleagris*) — Африкада кең таралған Numididae тұқымдастағы жалғыз түрі қалған құс. Африкадан Ежелгі Грекияға және Ежелгі Римға енгізіліп, үйге үйретілген құс.

Биологиялық сипаттама
---------------------

Мысыр тауғының басы қауырсынсыз, басында әртүрлі бездер, шорлар болады. Тұмсығы үлкен емес, қармақ тәрізді. Қанаттары қысқа, дөгелек, құйрығы да қысқа, қаурсынмен жабылып тұрады. Еңбегінде томпақ сүйек шора бар, жағының астында қызыл етті бездер болады. Кеудесінің жоғарғы жағы және желкесі - қызғылт, ал қалған жерінің түсі - қара-сұрғылт майда ақ дақтарымен. 

Құстар топтасып өмір сүреді. Осы әдетінің арқасыда бір-бірін келе жатқан қауыпты жағдайлар туралы ащы шыңғырық дауысымен ескертеді. Жылдам жүгіреді. Тал үстінде түнейді. Құрт-құмырсқамен, дәндермен көректенеді. Жылына 5—10 жұмыртқа салады, жұмыртқаның қауызы мықты әрі қалың болады.

Таралуы
-------

Африкада (Сахараның оңтүстігінде) және Мадагаскар аралында таралған құс.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  BirdLife International (2008). *Numida meleagris*. In: IUCN 2008. IUCN Red List of Threatened Species. Downloaded on 22 сәуір 2009.
2. ↑  "Қазақстан": Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998
3. ↑  Биология:Жалпы білім беретін мектептің 7-сыныбына арналған оқулық. Алматы: Атамұра, 2007.
4. ↑  Жизнь Животных т.6 Птицы М.: Просвещение 1986
Ebers Tıp Papirüsü
**Мысыр тілі** - б.з. 5 ғасырында қолданыстан шыққан өлі тіл. 

  

Мысыр тілі ежелгі (*б.з.б. 30 – 22 ғасырлар*), орта (*б.з.б. 22 – 16 ғасырлар*), жаңа (*б.з.б. 16 – 8 ғасырлар*) және демотика тілі (*б.з.б. 8 ғасыр. – б.з. 5 ғасыр.*) деп бөлінеді. Семит-хамит тіл шоғырының египет бұтағына жататын мысыр тілі копт тілімен (*қ. Мысыр жазуы*) қатар 5 ғасырға дейін өмір сүрді. 5 ғасырдан бастап копт тілінің үстемдік алуына байланысты қолданыстан шығып қалды. Шампольон жасаған ежелгі Мысыр тілінің грамматикасы бойынша сөйлем баяндауышының қай сөз табынан жасалғанына байланысты етістікті немесе есімді сөйлем болып бөлінеді.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ Энциклопедиясы", 6 том
Мысық тұқымдастар етқоректі жыртқыштар тобына жатады. Бұл топқа үй мысықтары, жабайы мысықтар, арыстан, жолбарыс, сілеусін, қабылан, теңбілше, ілбісін және тағы басқалар жатады. Олар жемтігіне білдірмей жақындап, бас салады. Мысық тұқымдастар сопақша келген ұзарған денесімен және өткір де қатты тырнақтарымен ерекшеленеді.

Мысықтар тұқымдасының барлығы суда тамаша жүзеді, бірақ суға түспейді. Қабыландар ағашқа жақсы өрмелейді. Мысықтардың терісінің әдемілігі адамдардың қызығушылығын тудыруда. Олардың ноқаттары немесе жолақтары болады. Терісі үшін заңсыз аулау мысықтардың сиреуіне әкелді. Олар мұз басқан таулардан ылғал тропиктік джунглилерге, қапырық шөлдерге дейінгі аралықтағы түрлі орталарда мекендей алады. Үй мысықтары бүкіл дүниежүзінде бар. Ал жабайы мысықтар тек таңдаулы жерлерде ғана өмір сүреді. Мына қызықты дерекке қараңыздар, мысықтың құлақтары бір-біріне тәуелсіз: біреуі алға қарай, ал екіншісі артқа қарай қозғала береді. Мысықтар ультрадыбыстарды да ести алады.

Дереккөздер
-----------

ЖАНУАРЛАР. – Алматы: «Аруна» баспасы. – 32 бет. – Сер.: «Балаларға арналған танымдық энциклопедия». ISBN 9965-26-446-5
**Мысық торғай** (Oriolus oriolus)- біздің еліміздегі тропикалық туыстың жалғыз өкілі. Кескіні мен пішіні сайраққа ұқсас, бұл құс баршаға таныс (салмағы 60-90г). Аталықтары әуенді "виулиу" деген керемет сырнайлы әнімен дәріптеледі, бірақ жиі қатты "мысық" айғайына ұқсас болады. Сол үшін мысық-торғайды "орман мысығы" деп те атайды. 3-5 қарамен шимайланған қызғылт жұмыртқаларын аналығы 13-15 күнде басып шығарады. Балапандарын ұяда 2 апта, ұядан шыққаннан соң тағы 2 апта қоректендіреді. Балапандары 20 күнде ұшады. Жылына бір рет балапан шығарады. Балапандары және өздері де жәндіктермен, негізінен ірі жұлдызқұрттармен, сонымен қатар түктілермен де қоректенеді.

Дереккөздер
-----------

Қазақстандағы жануарлар әлемі Алматыкітап баспасы Jump up ↑ «Қазақстандағы жануарлар әлемі» кітабы,«Алматыкітап» ААҚ, 2003 жыл. ISBN 9965-628-91-2
**Ұшбұрыштың орталықтары** немесе **тамаша нүктелері** — үшбұрыштың төбелерімен анықталатын нүктелер, олар төбелері мен қабырғаларының қай ретімен алынатынына тәуелді емес. Бұл нүктелер үшбұрыш ішінде де сыртында ды орналасуы мүмкін.

Мысалдар
--------

* Үшбұрыш медианасы - ауырлық орталығы
* Инцентр - үшбұрыштың биссектрисаларының қиылысу нүктесі.
* Ортоцентр – үшбұрыштың үш биіктігінің қиылысу нүктесі.
* Нагель нүктесі

### Понселе, Брианшон теоремасы

XIX ғасырдың 20- жылдары француз математиктері **Понселе, Брианшон және тағы басқалары** бір-бірінен тәуелсіз келесі теоремаларды ұсынды: Медианалардың табаны, биіктіктердің табаны, ортоцентр мен үшбұрыш төбесін қосатын кесінділердің орталары бір шеңбердің бойында жатады.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Замечательные точки треугольника.
**Прорва-Сарықамыс** - Оңтүстік Ембінің ірі мұнай кәсіпшілігі, бұрынғы балықшылар кенті.

Сарықамыс Прорва кенорнын және оған жақын орналасқан өзге де кенорындары игерген мұнайшылар мен бұрғылаушылардың қалалық типтегі негізгі кенті болды. Каспий теңізінің шығыс жағасына жақын. Мақаты-Ақтау жол тарамындағы темір жол станциясы және аудан орталығы Құлсарының оңтүстік-батысында орналасқан. Қаратон мұнай кәсіпшілігінің оңтүстік-батысы мен шығысында іздестірумен және барлаумен айналысатын мұнай барлаушылардың орталық кенті ретінде 1959 жылы пайда болды. Орталық Прорва және Шығыс Прорва ірі газ-мұнай кенорындарының негізінде 1962 жылы дербес мұнай кәсіпшілігі болып іргетасы қаланды. Осы кенорында 1960 жылы №1 ұңғымадан қуатты газ-мұнай бұрқағы атқылаған еді. 1963 жылы газ-мұнай өндіруші "Прорванефть" басқармасы ұйымдастырылды, кейін ол "Теңізмұнайгаз" АҚ-ның құрамына, ал кейінірек "Ембімұнайгаз" АҚ-ның құрамына кірді. Бұрынғы балықшылар кенті, Прорваның шығыс жағында 25 км жердегі Сарықамыс кенті осы кәсіпшіліктің орталығы болып табылады. "Прорванефть" кәсіпшілігінің (Сарықамыс кенті) инфрақұрылымы 60-жылдарда қалыптаса бастады. "Прорванефть" сонымен қатар Батыс Прорва (1978 жылдан игерілуде), Ақтөбе (1979 жылдан игерілуде), Досмұхамбетов (1980 жылдан игерілуді) мұнай кенорындарын игеруді іске асырып келеді. Теңіз кенорнын игеруге байланысты Сарықамыс кенті санитарлық белдем ауқымында қалды (күкіртсутектің әсері), сондықтан бұл кенттің тұрғындарын 2005 жылдан қалдырмай аудандағы өзге елді мекендерге көшіруге шешім қабылданды.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстанның мұнай энциклопедиясы. 2 томдық - Алматы: "Мұнайшы" Қоғамдық қоры, 2005. ISBN 9965-9765-1-1
**Сендіру** (Иландыру) — бір адамның мағынасыз түрде басқа адамның психологиясы мен қылығын белгілі дәрежеге өзгерту. Сендіру адамда қажетті қасиеттерді дамыту мақсатында, оның санасына, еркіне және сезіміне жан-жақты әсер ету.

Сендіру - 1) адамның өз көзқарасын өзгелерге қабылдатуға бағытталған іс- әрекеті. Сендіру адамның танымдық, сезімдік және ерік қасиеттерінің деңгейіне тікелей тәуелді; 

* 2) бір нәрсеге сенімділік;
* 3) Баланың сана, сезім, тәжірибесіне бағытталған тәлімдік әсер әдісі;
* 4) ақпараттық қабылдаудың белгілі бір кезеңі.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Жантану атауларының түсіндірме сөздігі. — Алматы: "Сөздік-Словарь", 2006. - 384 бет. ISBN 9965-409-98-6
**Шерубайнұра** – Қарағанды облысының Шет, Абай ауданы, Бұқар жырау аудандары аумағындағы өзен. Ұзындығы 281 км, су жиналатын алабы 15600 км2. Ендірек жері -10 м, ең терең тұсы - 1.4 м

Бастауы
-------

Сарыарқаның орталық бөлігіндегі Қызылтас тауларының батысындағы бұлақтардан басталып, Ростовка, Қызылжар, Тегісжол ауылдарының жанынан ағып өтеді. 4 км жоғарыда Нұра өзеніне құяды.

Гидрологиясы
------------

Аңғары кең, арнасы жарлы. Өзен алабында жер бетіне шығып жатқан ежелгі тау жыныстары кездеседі. Бойында Қотыр Қызылтау, Қотыртас, Бұғылы қыратты шоқылары бар. Жауын-шашын, жер асты суымен толығады. Сәуір айының басында суы тасиды. Мұзы 120-150 тәулік жатады. Шерубайнұраға 12 сала құяды. Негізгі салалары: Қарамыс, Талды, Тұматай, Қызылқой, Топар, Соқыр. Көп жылдық орташа су өтімі Шерубайнұра ауылы тұсында 5,04 м3/с. Өзен суы Жартас, Краснополянское, Шерубайнұра бөгендерімен реттелген. Суында торта, аққайраң, алабұға мөңке, шортан, оңғак, шаян тіршілік етеді. Алабында 14,1 мың га суармалы жер бар.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы, 9 том
2. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5
**Өзбекстан туы** (өзб. *Oʻzbekiston bayrogʻi*) — Өзбекстан Республикасының елтаңбасы және әнұранымен қатар елдің басты рәміздерінің бірі. Үстіңгі бөлігінде жарты ай мен жұлдыздар бейнеленген триколор болып келеді.

Байрақ тәуелсіздік алғаннан кейін 1991 жылы қабылданып, Өзбек КСР туының орнын алды.

Дизайны
-------

### Символизмі

Зеңгір түсі көк аспан мен таза суды білдіреді. Ол тағы Түркі халықтарының түсі де болып келеді. Ақ түсі бейбітшілікті және сәттілікті және жазыл табиғатты, жаңа өмірді білдіреді.

Байрақ үстінде бейнеленген 12 жұлдыздың орналасуы "Аллаһ" Араб сөзінің жазылуына ұқсас
Жарты ай мен жұлдыздардың орналасуы өзбек халқының тарихымен байланысты, және де ол Ислам дінің белгісі болып келеді. 12 жұлдыздың орналасуы "Аллаһ" сөзінің (араб.: اللَّٰه‎) жазылуына ұқсас.

### Заңда

2010 жылы 27 желтоқсан күні Өзбекстан президенті Ислам Кәрімов мемлекеттік рәміздердің қолданылуы жайлы заңдар қабылдады. Заң бойынша, байрақ пен елтаңба енді жарнамаларда және құжаттарда қолдануыла алмайды. Оған қоса Өзбекстан үкіметімен еш байланысы жоқ организациялардың белгілерінде рәміздердің және рәміздерге ұқсас бейнелердің қолданылуына тыйым қойылған.

Тарихи тулар
------------

* Өзбек КСР тұңғыш туы (1925—1927)Өзбек КСР тұңғыш туы (1925—1927)
* 1927–1929 жылғы туы1927–1929 жылғы туы
* 1929–1931 жылғы туы1929–1931 жылғы туы
* 1934–1935 жылғы туы1934–1935 жылғы туы
* 1935–1937 жылғы туы1935–1937 жылғы туы
* 1937–19381937–1938
* 8-ші нұсқасы (1938–1939)8-ші нұсқасы (1938–1939)
* 9-шы нұсқасы (1941–1952)9-шы нұсқасы (1941–1952)
* 10-шы және соңғы нұсқасы (1952–1991)10-шы және соңғы нұсқасы (1952–1991)
* Тудың артқы жағыТудың артқы жағы
* Тудың егжей-тегжейіТудың егжей-тегжейі

Басқа тулар
-----------

* Қарақалпақстан туыҚарақалпақстан туы
* Өзбекстан Президенттік штандартыӨзбекстан Президенттік штандарты
* Өзбекстан Мемлекеттік Қорғаныс қызметінің туыМемлекеттік Қорғаныс Қызметінің туы
* Өзбекстан Қорғаныс Министрлігінің туыҚорғаныс министрлігінің туы
* Өзбекстан Әуе және Әуе қорғаныс қызметінің туыӘуе және әуе қорғанысы туы
* Өзбекстан Теңіз Күштерінің туыТеңіз күштері туы

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Өзбекстан. CIA. 18 мамыр 2014
2. ↑   (өзбекше) Өзбекстан Олий Мажилисінің сайты. Мұрағатталған нұсқасы Мұрағатталған 15 қарашаның 2021 жылы..
**Лабиринттілер** (лат. *Anabantoidei*) – алабұға тәрізділер отрядына жататын балықтардың отряд тармағы.

Жалпы сипаттамасы
-----------------

Лабиринттілер желбезегінің үстінде ауамен тыныс алатын органы - *лабиринт аппараты* болады. Дене тұрқы 20-60 см (анабас, гурами). Лабиринттілердің 4 тұқымдасқа бірігетін 30 түрі бар. Ағысы баяу және ақпайтын суда тіршілік етеді. Кей түрі *күріш егістігі суында* кездеседі, егістік тартылса құмға көміліп, ауамен тыныс алады, не қанат желбезегіндегі тісті өсінділерінің көмегімен жылжып, өзен, көлге барады. Олар судағы омыртқасыз жәндітермен қоректенеді. Көбею кезінде су бетіне ұя жасайды.

Таралуы
-------

Лабиринттілер Оңтүстік Азияда, *Үнді-Малая архипелагы*, *Оңтүстік Африка* өзендері мен көлдерінде таралған.

Кәсіптік маңызы
---------------

Лабиринттілердің кәсіптік маңызы бар. Үндістанда, Азияның кей елдерінде тоғанда өсіріледі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Үлгі:ITIS
2. ↑   Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1975ж. 7 том
**Нәзима Oмаровa** (1947 жылы, Өзбекстан). С.М.Киров атындағы ҚазМУ-ді бітірген (1970). Химия ғылымдарының кандидаты. 

1974-1983 - ҚазКСП ҒА Химия ғылымдары институтында кіші ғылыми қызметкер. 1983-1987 - КСРО Аспап жасау министрлігінің «Системотехника» ғылыми-өндіріс бөлімі химия тобының жетекшісі. 
1987-1992 - ҚазКСР Автомобиль жолдары министрлігінің «Жолтехника» ғылыми-өндіріс бөлімінің бас маманы. 
1992-2002 - ҚР Энергетика және Минералды ресурстар министрлігінің мұнай өндіру мен қайта өңдеу жөніндегі бөлімінің бас маманы, бастығы. 
2002-2004 - «ҚазМұнайГаз» ¥К ЖАҚ-ның мұнай химиясы жөніндегі менеджері. 
2004 жылдан қазіргі уақытқа «ҚазМұнайГаз Барлау Өндіру» АҚ мұнай өңдеу және мұнай химимясы департаментінің бас менеджері. 

«Ерен еңбегі ушін», «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2002) медальдармен, Қазақстан мұнай на 100 жыл» (1999), ҚР Энергетика және Минералды ресурстар министрлігінің Құрмет грамотасымен (1997, 2002) марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстанның мұнай энциклопедиясы. 2 томдық - Алматы: "Мұнайшы" Қоғамдық қоры, 2005. ISBN 9965-9765-1-1
**Үшбас** — кейінгі палеолит бұйымдары жинастырылған үңгір. Түркістан облысы Созақ ауданы Әулиетоғай үңгірінен табылған. Теңіз деңгейінен 700 м биіктікте, Үшбас өзенінің оң жағалауындағы жарқабақта орналасқан.

1958 жылы Қаратау палеолит отряды (жетек. Х.Алпысбаев), 1968 жылы геолог Б.А. Волчков зерттеген.

Үңгірдің шығыстан батысқа қарай ұзындығы 20 м, биіктігі 1,5 — 2 м. Одан әрі үңгір едені бірден жоғары көтеріледі де, ені 0,8 — 1 м-дей, ұзын 11 м-ге жуық қуысқа айналады. Зерттеудің алғашқы жылында кірер ауызға тікқазба түсіріліп, шеті жонылған кескіш, шақпақ тас жаңқалары, сүйек бігіз, бұрғыланған сүйек бөліктері, сондай-ақ кейінгі палеолиттік фауна кешеніне жататын бірқатар түз аңдарының (мүйізтұмсық, бизон, киік, түлкі, қарсақ, т.б.) сүйектері табылған.

1968 ж. жүргізілген зерттеуде көлемі 1,3×1×0,85 м тікқазба (шурф) түсіріліп, үңгірдің тарихи стратиграфиясы алынды. Қазба жұмыстары 4 мәдени қабатты анықтап берді. Одан бірнеше ошақ орындары, хайуанаттар сүйектері, қатарынан түсірілген 10 тісі бар ұзын тас (материалы-алевролит) аршылып алынған. Трассолог С.А. Семеновтың айтуынша, соңғы құрал еңбек операцияларына пайдаланылмаған. Ф.П. Григорьев, Б.А. Волчков сынды зерттеушілер аталмыш бұйым есептеу үшін қолданылған деп пайымдайды. Ойық тіс түсірілген бұл есептеу құралы Қазақстанды мекендеген кейінгі палеолит адамдарының дүниетанымы туралы нақты мәліметтер береді. Еуразия аумағында осындай бұйымдар табылған ескерткіштер өте аз ұшырасады. Сондықтан да Үшбас археологиялық нысанының әлемдік тарихтағы орны өте зор.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IX том
**Баспасөз орталығы** – конференциялардың, фестивальдардың, олимпиадалық ойындардың, жәрмеңкелердің, т.е.с. шаралардың қызметкерлерінен, аудармашыларынан, техникалық қызметкерлерінен құралатын хабар қызметі. 

  

Баспасөз орталығы түрлі тілде күн сайын бюллетеньдер шығарып турады. Журналистерді неғұрлым қызықты хабарлармен және фотосуреттермен қамтамасыз етеді, баспасөз конференцияларын өткізеді. Журналистердің материалдарын түрлі елдерге таратуды ұйымдастыру ісімен айналысады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ телевизиясы". Энциклопедия. - Алматы: "ҚазАқпарат", 2009, 1-т. - 640 б. ISBN 978-601-03-0070-5
**Үшкөл** – Жетісу облысының Қаратал ауданындағы ағынсыз көл. Молалы темір жолы стансасынан солтүстік-батыста, Жалқұм мен Үшкөл құмы аралығында, Үшқара тауының солтүстік-шығыс беткейіндегі төбеаралық құмды ойыста жатыр.

Гидрографикасы
--------------

Теңіз деңгейінен биіктігі 359,9 м. Ауданы 9,49 км2, ұзын 4,2 км, ені 3,0 км, тереңдегі 6 м, жағалық сызығы 11,2 км. Су жиналатын алабы 2500 км2. Жағалауы жайпақ, құмды, қамыс, құрақ жайлаған. Түбіндегі лай қабаты 0,2 м. Негізінен жауын-шашын және Ақешкі (өзен) өзені суымен толығады. Сонымен бірге Ақсу өзенінен канал арқылы су құйылады. Көп жылдық су деңгейінің тербеліс ауқымы 1,5-2 м. Желтоқсанда қатып, наурыздың 1-жартысында мұзы түседі. Балық, батпақты-сулы жерлерін құстар мекендейді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. – 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
**Мысықторғай тұқымдастар** (Oriolidae) – тропиктік торғайтәріздес құстар отрядына жататын құстардың шағын тұқымдасы (бар болғаны ұырық түрден тұрады). Олардың атамекені – Оңтүстік Шығыс Азия, қазіргі кездегі онда жиырма шақты түрлер (Австралияда – 8, Африкада – 6) өмір сүруде. Дене мөлшері қараторғайдай немесе ірі сайрақтай (100-200 грамм), ашық реңді қатты сыбызғы үндес әуені ащы, оғаштау шақыру қиқуы бар орман құстары. Аталықтары аналықтарынан ашығрақ реңді боп келеді. Бунақденелілермен қоректенеді, солардың ішіндегі құстардың ешқайсысы жей бермейтін түкті жұлдыз құрттарды, жаздың соңында жидектерді де жейді. Атамекенінде – отырықшы немесе көшпелі, қоңыржай ендіктерінде – жыл құстары.

Мысықторғай тұқымдастардың үш туысы бар. Қазақстанда негізгі туыстан бір түр – кәдімгі мысықторғай немесе жай ғана мысықторғай кездеседі.

Дереккөздер
===========

Құстар.Мектеп энциклопедиясы.Ковшарь А.Ф. Ковшарь В.А.
**Орта патриния** (Валерианалар тұқымдасы) — дала зонасында, Қазақстанның шығыс бөлігі тауларында, Астанадан оңтүстікке қарай және Семей обысында көп таралған. Қаулы аралас шөпті далаларда, жартастарда, қорымда, өзен қиыршық тастарында өсіп, кейде шілік құрады. Тамыры өзекті, көпбасты. Бірнеше сабақты (биіктігі 50 см-ге дейін). 2-5 жұптан қарама-қарсы орналасқан жапырақтар қауырсын тәрізді бөліктерге бөлінген. Гүлдері ашық сары, тостағаншасы онша байқалмайды, қоңыраулы, 5 бөлімді гүл тәжімен және 4 аталық, қалқан тәрізді гүлшоғырына жиналады. Мамыр-шілде айларында гүлдейді, шілде-қыркүйекте жеміс береді. Жемістері сопақтау, жарғақты, гүлжапырақтары жайылып қанат тәрізді өскен. Желдің көмегімен тұқым таралуы жеңіл.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  А. А. Иващенко. Қазақстан өсімдіктер әлемі. Алматыкітап баспасы, 2012.
Орта ғасырлардағы халықтардың діни түсініктер
---------------------------------------------

Қазақстан аумағын мекендеген көшпелі тайпалардың діни түсініктері әр түрлі болды. Ерте ортағасырлық түріктер пұтқа табынған.Түріктер Көкке (Тәңір), Жерге, Суға (Иер-Су) табынды. Түрік қағандары Көк тәңірінің желеуімен билік жүргізді. Түріктердің діни түсінігінде Көктен кейін отбасының және балалардың қамқоршысы Ұмай құдай-ана киелі саналған.IX-XI ғасырларда Қазақстанда мекендеген тайпалар арасында буддизм, христиан, манихейлік, зороастризм діндері таралған. Бұл діндерге тән өлікті жерлеу түркі тілдес тайпалар арасында VI-IX ғасырларда болған.Буддизм діні – Түрік қағанатының ақсүйектер арасында танымал болған ерте ортағасырлық дін. Жетісудағы Суяб қаласының орнынан будда храмы, Шығыс Қазақстан өңірінен буддалық мола табылған (қимақ әйелі)Қазақстан жерінде ерте орта ғасырда христиан, манихейлік діндер болғаны анықталып отыр.Бұл діндердің таралуы VI-IX ғасырларды қамтиды. Аргу-Талас (Тараз) пен Жетісудың 4 қаласында манихейлік дін кең тарағаны жайында VIII ғасырдағы «Қос негіздің қасиетті кітабында» айтылады. Тараз, Мерке, Мервте христиан шіркеулері болған.Қазақстан аумағындағы осындай діндерді ислам діні ығыстырған. IX-X ғасырларда қазақ жерін мекендеген халықтар арасында ислам діні кең тарай бастады.
Антиох миссионерлік баптист шіркеуі
Антиох миссионерлік баптист шіркеуі - Иса пайғамбарға сиынып, құлшылық ететін баптистік орталық. Қызыл кірпішті Антиох миссионерлік баптист шіркеуінің
негізі 1880 жылы қаланды. Бұл құрылыс қазіргі шіркеуден бір жарым шақырым қашықтықта орналасқан шағын балқарағай орманының ішінде орналасқан болатын.
Антиох миссионерлік баптист шіркеуі - Иса пайғамбарды пір тұтатың қасиетті Інжіл кітабын уағыздайтын христиандық орталық.

Африка-америкалық маңызды тарихи құрылыс болып саналатын Антиох миссионерлік баптист шіркеуі ертеректе Фридман қаласының дәл ортасында орналасқан еді.
Антиох миссионерлік баптист шіркеуінің табиғат аясында салынуының басты мақсаты адамдардың қоршаған ортамен үндестікте, бейбіт түрде Құдайға құлшылық етуін қамтамасыз ету болатын.
Қазіргі шіркеу бурынгы ескі қурылыстан 3 шақырым қашықтықта салынған.

Антиох баптист шіркеуі - **Хьюстон**дағы ең ежелгі тарихи шіркеу.
Шіркеудің бірінші пасторы Джэк Иэтес шіркеуге жақын маңдағы Сэм Хьюстон саябағында тұрды. Ол бүл саябаққа кезінде Форв Вэрд елді мекенінен көшіп келген.
Антиох баптистік шіркеуі - Американың баптистік миссионерлік ассоциациясының мүшесі.

Бұл шіркеу әр жастағы топтарға Інжіл оқыту бағдарламаларының түр-түрін ұсынады. Шіркеу 1949 жылы құлағы естімейтін адамдарға арнап «Литтл Рок» атты миссионерлік топ құрды.
Антиох иііркеуінде жексенбілік сабаққа арналеан алты бөлме, екі жуынатын бөлме және ауа желдеткіш бар.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алматы: "Аруна" баспасы. 208 бет. Сер.:"1100 қызықты дерек".
**Антимоз Михайлович Рогава** - колхоз өндірісінің жаңашылы. Социалистік Еңбек Ері атағын екі рет алған. 1939 жылдан КОКП мүшесі. 1930 ж. Зугдиди ауыл шаруашылық техникумын бітірді. 1931-1932 ж. агротехник, 1933-1935 ж. совхоз директорының орынбасары және Зугдиди ауданының еңбекшілер депутаты Советінің инструкторы. 1936-1938 ж. сельсовет председателі, 1938-1951 ж. В.И.Ленин атындағы колхоздың председателі 1952-1960 ж. "Сакартвело" колхозының председателі, Хецерск шай савхозының директоры. В.И.Ленин атындағы колхоздың председателі. Колхоз шай жапырағының әр гектарынан 1969 ж. -61,3 ц өнім жинады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1973ж.9 том
**Пурушанда** (Purushanda, кейде Пурушканда, Бурушаттум) — Орталық Анатолиядағы ежелгі қала-мемлекеті, қазіргі Түркияның Қызыл-Ирмак (Kızılırmak) өзенінің оңтүстігінде. Оның орыны әлі ашылған жоқ. Ол Тұз көлінің оңтүстік-шығысында болуы мүмкін, бәлкім Ақемхойұқ (Acemhöyük) тауында (Ақсарай қаласының Ешилова (Yeşilova) ауылында), шамамен Аксарай қаласынан солтүстік-батысқа қарай 6 шақырым жерге орналасқан болуы мүмкін.[1] Тағы бір ықтимал жер - Конья маңындағы Қарахойұқ (Karahöyük) қорғаны.[2]

Канештен байқалған хетт жазбаларының жинағы - Кападокиян мәтіндерінде бұл қала-мемлекеті айырықша айтылған. Олар бұл аймақ биліктің негізгі орталығы деп суреттейді, оның билеушісін «Ұлы патша» (rubā'um rabi'um) деп сипаттайды, ал басқа билеушілерді жай ғана «патша» дейді. Б.з.д. 14 ғасырға жататын «Соғыс Патшасы» (šar tamhāri) деп аталатын жеке мәтінде Аккад императоры Саргонның Пурушанда билеушісі Нұр-Даганға (Nur-Dagan) қарсы шапқыншылығы жазылған. Оқиға тарихи баяндалмаған, өйткені б.з.д. ХХІІІ ғасырлардағы Саргонды б.э.д. XIX ғасырдың анахрондық жағдайында суреттеген. Кейбір қазіргі ғалымдар мұны көркем шығарма деп санайды, дегенмен Египеттен табылған Аккад тіліндегі нұсқасы - Амарна жазбаларында (Amarna letters) кейбір маңызды тарихи факттер айтылған.[3]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *Bryce, Trevor* The kingdom of the Hittites —  Oxford University Press, 2005. — P. 25. — ISBN 978-0-19-927908-1.
2. ↑  *Kuhrt Amélie* The ancient Near East, c. 3000-330 BC —  Routledge, 1995. — P. 92. — ISBN 978-0-415-16763-5.
3. ↑  Old Akkadian Period Texts // The ancient Near East: historical sources in translation / Chavalas, Mark William —  Wiley-Blackwell, 2006. — P. 24–27. — ISBN 978-0-631-23580-4.
**Жереми Менез** (фр. *Jérémy Ménez*; 7 мамыр 1987, Лонжюмо, Франция) — жартылай қорғаныш шебіндегі француз ойыншысы. 2012 жылы Еуропа чемпионатына қатысты.

Мансабы
-------

Жереми өз мансабын "Сошо" футбол клубында бастаған. 16 жасында өзінің ең алғашқы келісім шартына қол қояды да өзінің алғашқы кәсіби ойынын 27 тамыз күні 2004 жылы өткізеді. 

2006 жылы 22 қаңтар күні бір ойында Менез үш бірдей гол соғып Франция чемпионатында ең жас "хэт-трик" әзірлеген ойыншы болады. Ол франция лигасында өте жақсы ойын өнерін көрсетіп ең үздік ойыншы танады. Сонынмен қатар оның өнер стильн атақты франциялық ойыншы Зенедин Зиданмен де салыстырып жатады. 

2008 жылы Менез итальяндық "Рома" сапына ауысады. Бұл команданың атынан Жереми Менез өзінің ең алғаш голын 2008 жылы 6 желтоқсан күні соғады.

2014 жыл 25 шілде күні Менез тағы бір итальяндық клуб "Милан" сапына ауысады. Келісім шарт бойынша Минез "Милан" сапында 2017 жылдың 30 маусымына дейін өнер көрсетеді. "Милан" сапында Жереми Менез өзінің алғаш голын пенальтиден салады. Жалпы осы уақытқа дейін Минез "Милан" сапында 2 ойын ойнап 3 гол соқты.

Жетістіктері
------------

* Италия Кубогының иегерлері: 2008
* Франция чемпиондары: 2013, 2014
* Франция Кубогының иегерлері: 2013/14

Дереккөздер
-----------

1. ↑
2. ↑
**«Жериде-и Хауадис»** (басылым) – алғашқы түрік басылымдарының ішіндегі халықтың ықыласына бөленген газеттердің бірі. Басылым алғаш рет 1940 жылы шыға бастаған. Түркия баспасөзі тарихындағы екінші болып жарық көрген газет есебінде саналады. Газеттің негізін салған ағылшын журналисі –*Уильям Черчилл*. Бастапқы он жылда өтімсіз болғанмен, Черчилл Қырым соғысына қатысып келгеннен соң басылымның беделі өсе түсті. Басылым беттерінде түрік елінің көрнекті публицистерінің публицистикалық мақалалары, ақын-жазушыларының туындылары жарияланып тұрды. Сондай-ақ газетте сол кезеңде енді ғана бүршік атып келе жатқан алғашқы түрік сатирасы өкілдерінің де шығармалары жарық көре бастады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Рамазан А. Шетел журналистикасының тарихы: Оқулық. – Алматы: Қазақ Университеті, 2006 ж.
**Логикалық программалау тілдері** PROLOG және LISP жасанды интеллект проблемаларының есептерін шешуге арналған. LISP тілін 50-інші жылы Д.Макартни символдық информацияларды өңдеуге арнап құрды. LISP тілінің мәліменттерінің негізгі құрылымы тізімдер, тізімнің элементтері атомдар. Lisp тілінің бір ерекшелігі динамикалық жаңа объектілерді құру мүмкіндігі, объект есебінде программаның өзі де қатыса алады. 

70-жылдары Lisp тілінің негізінде құрылған Prolog тілі логикалық программалау тілі болып табылады. Prolog программасының негізгі элементі атом болып табылады және жеке объектілер арасындағы қарапайым қатынастарды көрсетеді, басқа программалау тілдеріне қарағанда атом түсінігінің мағыналық мәні басқа. Тіл тек сипаттамадан тұрады және инструкциялары жоқ, яғни процедуралы емес. Әр Prolog программа сөйлемдер жиынынан тұрады, яғни жәй тұжырымдар немесе импликациялар. Prolog тілінің базасында эксперттік жүйелер, білімді көрсететін жүйелер, білім базасы және жаратылыс тілдерін өңдейтін жүйелер құрылады. Prolog тілінің негізіне математикалық логика элементтері қолданылады. Программа объектілер арасындағы қатынас терминдері арқылы сипатталады. Логикалық программалау тілдерінің жетістігі параллель программалау принципі қолданылады. Prolog тілінің көптеген танымал модификациялары бар, оның ішінде ең көп тарағаны – Borland фирмасының Turbo Prolog программалау жүйесі. Жасанды интеллект проблемасына арналған жаңа логикалық және функционалды программалау тілдері құрылуда, мысалы, DURAL, VALID тілдері.

LISP тілі және оның модификациялары символды өңдеуге арналған бағытталған программалық бөлімді құруға кең қолданады және қазіргі кезде көптеген тиімді компиляторлары бар.
Логотерапия – психотерапияның В. Франкл талдап – тұжырымдарған теориясы мен практикасы. Логотерапия тұлғаның мінез- құлқындағы және оның дамуындағы негізгі қозғаушы күш адамның өз өмірінің мән- мағынасын іздеу мен жүзеге асыруға ұмтылысы болып табылатынын негізге алады. Өмірдің мән-мағынасынын болмауы немесе оны жузеге асырудың мүмкін еместігі адамда экзистенциялдық фрустрация күйін тудырады; бұлар селқостық, торығу, өмірге деген ықыластың болмауымен, сондай-ақ іштей ширығуды барынша азайтуға тырысушылықпен байланысты неогендік невроздар деп аталатындардыңт себебі болып шығады. Логотерапияның практикасы адамның өз өмірінің ғайып болған мән-мағынасының басты негіздерінің бірі- доготерапияда- діни сенім болып табылады. Сонымен қатар дін мән- мағынасын немесе нақ сол функцияны атқаратын жалпылама құндылықтарды пациент үш саланың біреуінен: шығармашылықтан , біз өзіміз өзгерте алмайтын жағдайларга қатысты көзқарас тұрғысынан ұғына отырып қабылдаудан және оны бастан кешіруден табуы мүмкін. Логотерапия практисында негізгі әдіс сокракттық диалог әдісі болып табылады және ол тән сипатты неогендік невроздар терепиясы кезінде қолданылады

Дереккөздер
-----------

```
Психология энциклопедиялық сөздік
```