**Айвар Джайевер**(Ивар Евер норв. Ivar Giæver; 5 сәуір 1929, Берген, Норвегия) — норвегиялық-американдық физик, 1973 жылғы физика бойынша Нобель сыйлығының лауреаты. «Жартылай өткізгіштер мен асқын өткізгіштердегі туннельдік құбылыстардың эксперименталды ашқандары үшін» (Лео Эсакимен бөлісті).

АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшесі (1974).

Өмірбаяны
---------

1948 жылдан 1952 жылға дейін оқығаннан кейін Джайевер Тронхеймдегі Норвегия технологиялық институтында инженер дәрежесін алды. 1954 жылы Канадаға қоныс аударды. Ол алдымен сәулет бюросында, содан кейін *General Electric* компаниясында инженер болып жұмыс істеді. 1956 жылы ол АҚШ-қа көшті. 1958 жылдан 1969 жылға дейін ол Тройдағы (Нью-Йорк) Ренсселлер политехникалық институтында асқын өткізгіштік және туннельдік әсерлер тақырыбы бойынша жұмыс істеді. Осы тақырып бойынша 1964 жылы диссертация қорғады.

1970 жылдан бастап Джайевер биология және биофизика саласында да жұмыс істеді. Иммундық реакцияларды анықтау әдісін әзірледі. 1988 жылдан бастап Ренсселлер политехникалық институтының, сонымен қатар Осло университетінің физика институтының профессоры болды.

1973 жылы Джайевер физика бойынша Нобель сыйлығын Лео Эсакимен бөлісті. Жүлденің бір бөлігін Б. Д. Джозефсон «туннельдік тосқауыл арқылы өтетін токтың қасиеттерін теориялық болжағаны үшін, атап айтқанда қазір Джозефсон эффектілері деп аталатын құбылыстар үшін» алды.

Джайевер келесі мәлімдемені иеленеді: «*Адам үшін табиғат ит үшін тоңазытқыш сияқты: ол ішінде тамақ бар екенін біледі, бірақ тоңазытқыштың қалай жұмыс істейтінін ешқашан түсінбейді*».

Әлеуметтік белсенділік
----------------------

2012 жылы Нобель сыйлығының лауреаттарының кездесуінде ол климаттың өзгеруін жалған ғылым деп атап, жаһандық жылыну теориясын сынап, мынаны айтты:

> Жаһандық жылыну жаңа дінге айналды, өйткені сіз оны талқылай алмайсыз
> 
> 

2016 жылы ол Гринписке, Біріккен Ұлттар Ұйымына және дүние жүзіндегі үкіметтерге генетикалық түрлендірілген ағзалармен (ГМО) күресуді тоқтатуға шақыратын хатқа қол қойды

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *Городницкий А.* Девочка и миф // Огонекъ. - 2020. - № 1 ((5593). - <. 33.
2. ↑  107 Nobel laureates sign letter blasting Greenpeace over GMOs. Басты дереккөзінен мұрағатталған 29 маусым 2016.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 30 маусым 2016.
3. ↑  Laureates Letter Supporting Precision Agriculture (GMOs). Басты дереккөзінен мұрағатталған 7 шілде 2016.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 30 маусым 2016.
4. ↑  Список нобелевских лауреатов подписавших письмо. Басты дереккөзінен мұрағатталған 2 қыркүйек 2017.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 30 маусым 2016.

Сілтемелер
----------

* *И. Гивер.* «Электрондық туннельдеу және асқын өткізгіштік». Нобель дәрісі // Физика ғылымдарының жетістіктері, 116 том, 4 шығарылым, тамыз 1975 ж.
* Храмов Ю. А. Джиавер Ивар // Физиктер : Өмірбаяндық анықтама / Ред. А.И. Ахиезер. — Ред. 2-ші, өңд. және тол. — М. : Ғылым, 1983. — Б. 111. — 400 б. — 200 000 дана.
* Өмірбаяны «Ғылым және технология» электронды кітапханасының сайтында (орыс.)
* Нобель комитетінің сайтынан ақпарат (ағыл.)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеу1951—1975 жылдардағы Физика саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері |
| --- |
|  |
| 

Кокрофт / Уолтон (1951) •
Блох / Пёрселл (1952) •
Цернике (1953) •
Борн / Боте (1954) •
Лэмб / Куш (1955) •
Шокли / Бардин / Браттейн (1956) •
Янг / Ч. Ли (1957) •
Черенков / Франк / Тамм (1958) •
Сегре / Чемберлен (1959) •
Глазер (1960) •
Хофштадтер / Мёссбауэр (1961) •
Ландау (1962) •
Вигнер / Гепперт-Майер / Йенсен (1963) •
Таунс / Басов / Прохоров (1964) •
Томонага / Швингер / Фейнман (1965) •
Кастлер (1966) •
Бете (1967) •
Альварес (1968) •
Гелл-Ман (1969) •
Альфвен / Неель (1970) •
Габор (1971) •
Бардин / Купер / Шриффер (1972) •
Эсаки / Джайевер / Джозефсон (1973) •
Райл / Хьюиш (1974) •
О. Бор / Моттельсон / Рейнуотер (1975) 
 |
|  |
| 
Толық тізім | 
1901—1925 |
1926—1950 |
**1951—1975** | 
1976—2000 | 
2001—ден бері

 |

 |