recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Әсия Нұғманқызы Сыздықова**

1970 жылы 24 мамырда Қостанай облысы Таранов ауданының Апановка кентінде туған. Қазақ.

КСРО 50-жылдығы атындағы Қостанай педагогикалық
институтының физика-математика факультетін бітірген
(1992), физика, информатика пәндерінің мұғалімі.

«Мектеп және отбасы: өзара әрекеттесу мәселелері және
оларды шешудіңжолдары» (2003), «Орта білім беру үдерісі
және түлғаның қалыптасуы» (2004), «XXI ғасырдың орта
білімі: ізденістер, проблемалар, перспективалар» (2005),
«12 жылдық білім беруге ауысу жағдайындағы ғылым
ретінде ледагогикада және педагогикалық тәжірибеде
орта тұрғысынан қарау мүмкіндіктері» (2005) және т.б.
материалдардың; «Паскаль тілінде бағдарламалау» оқу-
әдістемелік кешенінің (2006); қолданбалы және элективті
курстардың бағдарламалар жинағының (2006); «Әдістемелік кабинет меңгерушісінің басқару портфелі», «Әдістемелік
қызмет мониторингін ұйымдастырудың теориялық аспек-
тілері» ғылыми-әдістемелік көмекші құралдарының; «Білім
беру саласы қызметкерлерінің кәсіби құзырлылығын дамы-
туды басқарудың ақпараттық қамтамасыз етілуі 12-жылдық оқытуға ауысу жағдайларындағы әдістемелік қызмет
жүйесін дамытудың жетекші факторы ретінде» (Қостанай
қаласының білім беру бөліміндегі қалалық әдістемелік кабинет жұмысының жүйесін сипаттау) электронды жинағының; Қостанай қалалық білім беру жүйесін дамыту бағдарламасының (2009) авторы.

Қазақ және орыс тілдерін біледі.

«Нұр Отан» ХДП мүшесі (2004 жылдан).

1992 жылдан - Қостанай облысы Урицк ауданының
Крыловка ауылындағы ОМ информатика пәнінің мұғалІМІ
1998 жылдан - Рудный қалалық гимназиясының информм
тика пәнінің мұғалімі. 2000 жылдан - Рудный қалалық білім
беру бөлімінің әдістемешісі. 2003 жылдан - «Білім берудегі жаңа технологиялар аймақтық орталығы» Мемлекеттік коммуналдық қазыналық кәсіпорны директорының орынбасары, Қостанай қалалық әкімдігіндегі білім беру бөлімінің әдістемешісі.

2005 жылдан бері - Қостанай қалалық әкімдігі білім беру
бөлімінің әдістемелік кабинет меңгерушісі.

«Астананың 10 жылдығы» медалімен (2008); 
ҚР Білім және ғылым министрлігінің (2001, 2002, 2003, 2007), Қостанай әлеуметтік-техникалық университеті президентінің (2004), Қостанай облыстық Білім беру департаментінің (20006), Республикалық білім беру саласындағы біліктілікті арттыру институтының (2009) грамоталарымен марапатталған. «Дарын» РҒТО директорының Алғысымен ескерілген (20002)

Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.

Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Өркендеу,
тәуелсіздік, саяси тұрақтылық - Қазақстан Республикасының келешегі».

Хоббиі - кітап оқу.

Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи, шытырман оқиғалы әдебиет.

Тұрмыс құрған. Жұбайы - Сыздықов Абай Кенжетайұлы (1968 жылы туған), Білім берудегі жаңа технологиялар аймақтық орталығының директоры. Қызы - Сыздықова Әйгорім Абайқызы (1990 жылы туған); ұлы - Сыздықов Абзал Абайұлы (1997 жылы туған).

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Республикасында Кімнің Кім екені - 2011. 2 томдық анықтамалық. Алматы, 2011 ІSВN 978-601-278-473-2
**Әсерлеу** — сөзге мәнерлілік сипат дарытып, көркемділігін, әсерлілігін арттыра түсетін сөйлем құрылымын түрлендіру, сөз қолдану тәсілі стильдік айшықтар.. 

Әсерлеу түрлері: сөз қайталау, сөз орнын ауыстыру (инверсия), шендестіру, үдету, бүкпелеу, арнау, риторикалық айшықтар, т.б. 
Сөз қайталау Қазақ поэзиясында, әсіресе халық поэзиясында өте жиі кездеседі. Сөзді, бүтін сөз тіркестерін қайталаудың тәсілдері сан алуан. Сөздің қайталанып отыруы көбінесе айтылатын ойдың тармақтанып, қатарласқан сөйлемдердің құрылыс-қалпы, өрнегі біріңғай келіп, тіпті түгелдей қайталанып тізбектеліп отыруына байланысты болады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ телевизиясы. Энциклопедия. — Алматы: "ҚазАқпарат",2009, 1-т. — 640 б. ISBN 978-601-03-0070-5
Тарталья Никколо
Тарталья Никколо(1499 -1557) - итальян математигі.Ол өзінің <<Жаңа ғылым>>(1537 жылы) деген еңбегінде зеңбірек оғының ұшу жолының қисық сызық(парабола) болатынын және зеңбіректің оқпаны жер бетіне 45˚ көлбеу бұрыш жасап орналасқанда оның оғының алысқа түсетінін анықтаған.<<Сандар және өлшеу бірлігі туралы ортақ трактат>>(1556 -1560 жылдары) деген еңбегі арифметика, алгебра және геометрия мәселелеріне арналған.Н.Тартальяның аты Джероламо Карлономен(1501 - 1576) қатар 3-дәрежелі теңдеуді радикал арқылы шешу тәсіліне байланысты әйгілі болған.

*General trattato de' numeri et misure*, 1556

Дереккөздер
-----------

Математика әлемі: Жалпы орта білім беретін оқу орындарының(мектеп, гимназия, колледж, лицей) оқушылары мен студенттеріне және математика әуесқойлары мен көпшілік оқырмандарға арналған математикалық пәндік энциклопедия.Нұрқанат Көбенқұлұлы.
Евтимий Тарновскийдің ескерткіші  
(Тарново кітап мектебінің негізін қалаушысы)
**Тарново әдеби мектебі** (болг. *Търновска книжовна школа*) — 14 - 15 ғасырлардың екінші жартысында пайда болған және ортағасырлық әдебиетке айтарлықтай үлес қосқан болгар әдеби мектебі. 

Бұл Тарново көркемсурет мектебінің бөлігі болды, ол Екінші Болгария Корольдігінің мәдениетін жоғары деңгейде көрсетті. Григорий Цамблак және Константин Философ сияқты жазушылар мен ғалымдар ұсынған Евфимиевтің орфографиялық реформасы мен әдеби мектебі болгар мәдениетіне ғана емес, сонымен бірге ең жақын славян мемлекеттерінің мәдениеттеріне де әсер етті.

Пайда болуы және дамуы
----------------------

Тарново мектебінің пайда болуына 14 ғасырдың екінші жартысынан бастап Болгария патшалығының мәдени жандануы әсер етті. Кітап мектебінің дамуы патша Джон-Александрдың әдебиет пен өнерді дамытуға деген жеке қызығушылығына байланысты болды. Оның мұрагерлері Иоанн- Шишман мен Иван Срацимир КІтап мектебінің жұмысын жалғастырып әке жолын қуды. Патриарх Теодосий Тарновский де әдебиет мектебін дамытуға өз үлесін қосты, ол мұндай мектептердің болгар шіркеуінің тәуелсіздігін анықтайтынын, оның славян әлеміндегі православие елдерінің арасында таралуын және күшейтетінін жақсы білді. 

Turnovo әдеби мектебінің негізін қалаушы, Екінші Болгар патшалығының астанасы орталығы, Turnovo, патриарх саналады Тырново Euthymius (Болгария). Евхимийдің орфографиялық және тілдік реформалары кейіннен Болгарияда ғана емес, сонымен бірге Ресей князьдіктерінде, Сербия, Уолачия және Молдовада қолданылатын ережелерді белгіледі.
Ешкі шаруашылығы (козоводство) - мал шаруашылығының бір саласы. Ешкіні ет, сүт, түбіт, жүн, тері өндіру үшін өсіреді. Е. әсіресе лақ, серке еті дәмді, сіңімді келеді. Түбіті мен жүнінен жеңіл, әрі берік орамал, қолғап, басқа да
киімдер тоқылады. Терісінен жоғары сапалы шевро, замш, лайка былғарысы жасалады. Сүйегі, мүйізі, тұяғынан желім жасайды, ішегінен музыкалық аспаптарға ішек иіреді. Ешкі сүті емшектегі балаға жұғымды, одан қаймақ, май, ірімшік, құрт, айран, т.б. тағамдар дайындалады. Ешкі өсімтал келеді, екісінің бірі егізден, үштен лақтайды. Ешкі тұқымын асылдандыру, күтімі мен азықтандыруын дұрыс ұйымдастыру арқылы оның өнімділігін арттырады. Ешкі жылына бір рет кырқылып, бес айға дейін сауылады.

Дереккөздер
-----------

< Ә.Байжұманұлы, К.Бекболатұлы. Мал шаруашылығы сөздігі. Алматы-2011. ISBN 978-601-7254-21-6>

```
 Мал шаруашылығы:
```
*Басқа мағыналар үшін Ешкіөлмес деген бетті қараңыз.*
**Ешкіөлмес** – Сарыарқаның орталық бөлігіндегі тау.

Географиялық орны
-----------------

Қарағанды облысы Шет ауданы Босаға ауылынан батысқа қарай 10 км жерде орналасқан. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 15 км-ге созылып жатыр, ені 3 – 4 км. Ең биік жері 1133 м.

Жер бедері, геологиялық құрылымы
--------------------------------

Беткейі жайпақ, тегістелген бірнеше ұсақ шоқылардан тұрады. Девон жүйесінің тау жыныстарынан түзілген.

Өсімдігі
--------

Қоңыр топырақ жамылғысында жусан, боз]], бетеге, бұталар өседі. Бұлаққа бай. Жазғы жайылымға пайдаланылады, мал қыстаулары бар.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. – 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
**Темірхан Момбекұлы** (27.12. 1953 жылы туған, Түркістан облысы Мақтаарал ауданы) жазушы. ҚазҰУ-ды бітірген (1976). Түркістан облысы "Мақтаарал" ауданы газетінде бөлім меңгерушісі, Алматы облысы Талғар ауданы "Алатау жұлдызы" газетінде аудармашы, "Мектеп" баспасында, Қазақ теледидарында редактор қызметтерін атқарған. Қазір Қазақ радиосында редактор-стилист. "Қуанышы көп күндер" (1981), "Күміс велосипед" (1983), "Ғашыктық жөні бір басқа" (1988) сынды әңгіме, повесть жинақтарының, "Тағдыр" (2000), "Көшетіңнен айналайын" (2001) публицистикалық кітаптар мен "Босқындар", "Құсшы-Қаражон" радио-пьесалардың авторы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
**Тышқанбай Тілеубердіұлы** (1832 - 1891) - би, шешен. 

Орта жүздің Керей руынан шыққан. Оның қарауындағы елдер Құнанбай би ауылымен қатарлас, аралас көшіп-қонып жүрген. Тышқанбай екі ел арасындағы елшілікте көбірек жүрген мәмлегер кісі ретінде танылған. Ол көбінесе, Абай, Шәкерім, Ақылбай, Мағауия ауылдарынан табылады екен. М.Әуезов "Абай жолы" эпопеясында (4-кіт. 337- бет) Абай ауылындағы жиынға келген Тышқанбайды беделді би-шешендердің қатарында айтады.

Мұқыр сайлауында Абай соққыға жығылды дегенді естіп, ат жетер жердегі ел адамдарын жинап, *«Абайды сабатып, тыныш отыра алмаймыз»* деп атқа мінген. Абай Тышқанбаймен, балаларымен достық қарым-қатынаста болған. Бұл туралы Тышқанбайдың немересі Ырыздықбайдың (*Социалистік Еңбек Ері*) естеліктерінде айтылған. Естелік Абайдың Семейдегі республикалық әдеби-мемориалдық қорығыңда сақтаулы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010.ISBN 9965-26-096-6
2. ↑  Абай. Энциклопедия. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясының» Бас редакциясы, «Атамұра» баспасы, ISBN 5-7667-2949-9

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
Темірғали Мирманов
**Темірғали Нәренұлы Мирманов** (рус. Мирманов Темиргали Наренович, 1 сәуір 1932 жылы — 5 ақпан 2000 жылы) — Қазақстанның мемлекет және қоғам қайраткері.

Өмірбаяны
---------

Қазақстанның мемлекет және қоғам қайраткері Темірғали Нәренұлы Мирманов 1932 жылы 1 сәуір күні Қарақалпақстанның Кегейлі ауданында дүниеге келді. 

Әкесі Нәрен Жаманбайұлы қазіргі Ақтөбе облысының Байғанин ауданында туып, большевиктер зорлықпен өткізілген коллективизация кезінде отбасы менен сол кездегі Қазақ АКСР оңтүстік аймағы Қарақалпақстан жеріне көшіп қонған. Сауатты финансист Нәрен Жаманбайұлы Орынбор мен Ленинград қалаларда жоғарғы оқу орындардан білім алған қазақтың сол дәуіріндегі интеллигенция өкілі болды. Әкесі Нәрен Қарақалпақстан өңірлердің қаржы бөлімдері бастығы болып қызмет жасап, анасы Ұрқия балаларды өсіріп тәрбиеледі. 

Темірғали Нәренұлы 1952 жылы Кегейліден оныншы сынып бітіріп, Алматыға келіп Қазақ мемлекеттік университетінің философско-экономический факультетіне түсіп, 1957 жылы осы факультетті алғашқы бітірушілер арасында болып "Кеңестік сауда экономист" мамандығы бойынша бітірді. 

Темірғали Нәренұлы, 1950-ші жылдары
Жұмыс жолын 1957 жылы Алматы облысының Шелек ауданының тұтынушылар одағының бөлім меңгерушілігі қызметінен бастады. 1959 жылы Ақтөбе облыстық тұтынушылар сауда басқармасының төрағасы болып ауыстырды. Ақтөбеде бес жыл істегесін Қазақстанның тұтынушылар одағының аппаратына ауысты. Ол жерде көп жыл жұмыс істеп, тұрмыстық тауарлар жөніндегі басқармасының төрағасы, кадр бөлімінің төрағасы, өндіріс тауарлары ұйымдастыру жөніндегі басқармасының төрағасы болды. Шет елдерге барып халықаралық жәрмеңкелер өткізген. 

1971 жылы Қазақстанның тұтынушылар одағының (Казпотребсоюз) Басқарма мүшесі болып сайланды. Бірнеше рет Қазақстанның тұтынушылар одағынын Орталық одақтың съездеріне делегат болып сайланды. 

1982 жылы Казтекстильторг ұйымының төрағасы болып ауысты. 

Темірғали Нәренұлы
1992 жылы тәуелсіз Қазақстанның алғашқы жеке меншік бантердің бірі "Игілік банкінің" негізін салушылылардың бірі болды. 

1992 жылы Республикалық дербес зейнеткерлікке шықты.

Марапаттары
-----------

Қазақ елінің асыл азаматы Темірғали Нәренұлы аса еңбекқор, иманжүзді, ұлтжанды, көпшіл, адал да ақкөңіл жан еді. «Құрмет белгісі» орденімен, Қазақ КСР Жоғарғы кеңесінің Құрмет грамотасымен, көптеген Орталық комитетінің және Қазтұтынушылар одағының құрмет грамоталырымен марапатталған.

Жеке өмірі
----------

Жұбайы ардақты педагог-математик Раиса Жәллеқызы екеуі үш бала тәрбиеледі. Ұл балалары Қуат - физик, Айбек – экономика ғылымдарының кандидаты, қызы Шолпан – еңбек сіңген банкир.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Өмір Тарланы" кітабы, Алматы қ. 2004, ISBN 9965-550-71-7
2. ↑  "Қазақ елінің ардақты азаматтары", Алматы қ. 2008

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Жандос Темірғали ресми сайты Мұрағатталған 29 қарашаның 2014 жылы.
**Ешнияз Сал Жөнелдікұлы** (1834, Қызылорда облысы, Қармақшы ауданы, Қуаңдария ауылы — 1902, сонда) — сал-сері, композитор. Сыр өңіріндегі салдық, күйшілік өнердің көрнекті өкілдерінің бірі. Әлімұлы тайпасының Кете руынан шыққан.

Құрманғазы Сыр өңіріне келген кезінде онымен кездескен. Ешнияз Сал Жөнелдікұлы елге басшы болып, билік айтқан, алғаш егін егуге ұйтқы болған адам. Ол атқарған осындай игілікті істерден қалған бір белгі — *"Ешнияз бұлағы"*. Ешнияз Сал Жөнелдікұлы Ырысты қызбен, Кенекеспен, Серәлі қожамен айтысқан. 

*"Әуия", "Ой-ой"*, *"Айтжан-ай"*, *"Гөй-гөй"*, *"Жүрек сазы"*, *"Дүрдараз"*, *"Желдірмая"*, т.б. әндері бар. 

Белгілі музыка зерттеушісі А.Е. Затаевич құрастырған ***"Қазақ халқының 1000 әні"*** жинағына Ешнияз Сал Жөнелдікұлының 6 әні енген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
**Періште акуласын** "монах акуласы" деп те атайды.

Кейбіреулер оны "құмды албасты" дейді. Періште акулаларының орташа ұзындығы - шамамен 1,2 метр. Оның алып денесі суасты кемесін еске түсіреді. Сол себепті сүңгуірлер мен жүзушілер қауіптенеді. Періште акуланы көргендер тезірек жасырынып қалуға немесе қашып кетуге тырысады. Періште акула шаяндармен, жұмсақ денелі омыртқасыз жәндіктермен қоректенеді. Олар құм астында және теңіз түбіндегі құздарда тіршілік етеді. Періште акула- акуланың ерекше түрі. Оның денесі мығым болады. Ал жүзу қанаттары- үлкен, жалпақ. Жақ бұлшық еттері- созылмалы. Қорегін жағын ашып жүріп ұстап алады. Оның екі арқа жүзбеқанаты бар. Артқы қанаттары болмайды. Оңтүстік жартышардын жылы теңіздерінде тіршілік етеді. Періште акулалар жылдам жүзе алмайды. Ол түсін көк сұрдан күлгін сұрға дейін өзгерте алады. Қарын тұсы аппақ болады. Періште акула туған кезде шамамен 170- см- ге жуық болады. Періште акула 8000 метрге дейінгі тереңдікте өмір сүреді.[2]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Bourdon, J. (2009). Genera from the Fossil Record: *Squatina*. The Life and Times of Long Dead Sharks. Retrieved 8 шілде 2009.
2. ↑  Акулалар, Дельфиндер және киттер .-Алматы: "Аруна" баспасы. -Сер: "1100 қызықты деректер" ISBN 978-9965-26-553-2
Ешкі терісі (лак, козлина) - былғарылық майда шикізаттың бір түрі. Е.т.-нің қыртыс қабаты тері қалындығының 2/3 құрайды. Е.т.-нде май бездері қой терісіне қарағанда азырақ болатындықтан, емізікше қабатында бос
қуыстар көп болмайды, ал торлы қабаты берік, мықты болады. Өзеңді құрайтын талшықтар тобы берік және жуандау келіп, бір-бірімен ілінісе және көлбей орналасқандықтан, былғарыға әрі беріктік, әрі жұмсақгық қасиет береді. Е.т. былғарылық шикізат ретінде өте жоғары бағаланады, одан жеңіл аяқ киімге арналған өте әсем былғары - шевро дайындалады. Е.т.-нің сапасына малдың тұқымы, жасы, сою мерзімі, дайындалуы ж.б. себептер әсер етеді. Е.т.-н ылғалдап тұздап немесе кептіріп сақтайды.

Дереккөздер
-----------

<Ә.Байжұманұлы, К.Бекболатұлы. Мал шаруашылығы сөздігі. Алматы-2011. ISBN 978-601-7254-21-6> Мал шаруашылығы:
*Басқа мағыналар үшін Ешкіөлмес деген бетті қараңыз.*
**Ешкіөлмес** – Жетісу Алатауының солтүстік сілемі бойымен 22 км-ге созылып жатқан тау. Енді жері 10 км-ге жуық.

Географиялық орны
-----------------

Жетісу облысы Сарқан ауданы жерінде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 1510 м.

Жер бедері
----------

Ешкіөлместің оңтүстігімен ағып өтетін Ағынықатты және шығысындағы Лепсі өзендері беткейлері тік шатқалды, жартасты келген. Солтүстік, солтүстік-батысы бөктерленіп Қарғалы, Қойлық, Черкасское ауылдары тұсында жазыққа ұласады. Беткейлері сай-жыралармен қатты тілімденген.

Өсімдігі
--------

Беткейлерінде қайың, терек аралас алма, долана, т.б. жеміс ағаштары, етегінде шалғынды астық тұқымдас шөптесіндер өскен. Батысымен Теректі, шығысымен Лепсі өзендері ағып өтеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
**Нысан мұнай-газ конденсат кен орны**, *Батыс Елемес* — Каспий маңы ойпатының оңтүстік-шығысында, Маңғыстау облысы, Бейнеу ауданы, Боранкөл ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 40 км жерде орналасқан. Кен 1987 жылы ашылған.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Төменгі бор мен жоғарғы юраның мұнайлы көтерілімі ендікке жуық бағдарланған брахиантиклиналь. Жоғарғы жіне ортаңғы юра шөгінділердін өнімділігі анықталған, осылардың қатқабатындағы 9 номенклатуралық қабаттың алтауында мұнай мен газдың иірімдері бар.

Жатыс сипаты
------------

Коллекторлары терригендік, кеуекті. Мұнайлы иірімдерде жалпы тиімді қалыңдықтар 1-35 м-ге, мұнайға қаныққан қалыңдығы 1-20,2 м-ге дейін өзгеріп отырады. Иірімдердің биіктігі 1,6- 32,5 м-ге дейін ауытқиды. Юра иірімдерінің бастапқы қабаттың қысымы 24,6-27,9 МПа, температура 83°С-қа жетеді. Қабаттар мен блоктар бойынша мұнай шығымдары 19,2-140,9 м3/тәулікке, кейде 216 м3/тәулікке, газдікі 24-26,9 м3/тәулікке дейін өзгереді.

Мұнай құрамы
------------

Келловей иірімінің мұнайы ауыр, тығыздығы 884 кг/м3, аз күкіртті, аз парафинді. Орта юра мұнайының тығыздығы жеңілден (845-855 кг/м3) ауырға дейін (877-907 кг/м3) ауытқиды, аз күкіртті, аз парафинді, шайырлы (6,3-12,4%). Келловей иірімінің конденсатының тығыздығы 740- 760 кг/м3, ондағы күкірт мөлшері 0,15%, 0,1-0,7% асфальтты шайырлы заттар, парафині аз. 7 мм штуцерде шығымы 44 м3/тәулік, газдағы мөлшері 10 м3/м3. Мұнайда еріген газ құрамында 55-85% метан, 5,4-14% этан, 1,9-7% пропан, 1,3-5,2% бутан, 2,6%-ға дейін метанның жоғары гомологтары болады.

Газ құрамы
----------

Газ құрамында азот (1,75%), болмашы мөлшерде көмір қышқыл газы] бар. Бір қабаттағы еркін газда 81% метан, 9% ауыр көмірсутектері, басқа бір қабатта метанның мөлшері 45,97%, ал ауыр көмірсутектерге 50%-ға дейін үлес тиеді. Қабат сулары хлор-кальций типті тұздық. Иірімдердің режимі мұнайда еріген газдың білінуімен серпімді суарынды. Кен пайдалануға 1996 жылы берілген.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Атамекен Географиялық энциклопедия. Алматы 2011 ISBN 9965-893-70-5
Көшеге орыстың ғалым-металлургі, жоғары сапалы құрыш балқыту тәсілін жасаған Павел Петрович Аносовтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 14.11. 1956 №28 шешімі) берілген. Аносов Павел Петрович (1799-1851) Сібірде дүниеге келген. Сібірдегі «Алтай» зауытына басшылық еткен.

Көше Алмалы ауданында орналасқан. Көше Райымбек даңғылынан басталып, Есенжанов көшесіне жейін созылып жатыр. Шәкәрім, Құлымбетов, Қарасай батыр, Төле би, Артем, Дүйсенов көшелерімен қилысады. Бұрынғы атауы-Жаңа 1-ші көше. Көшенің ұзындығы - 1900
метр.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алматы көшелері. Анықтамалық энциклопедия. – Алматы: "ИП Волошин" баспасы, 2009. ISBN 978-601-7157-18-0
**Перфорациялық таспа** – белгілі бір тәртіп бойынша тесіктер (перфорациялар) жасау арқылы әртүрлі ақпарат түсіруге арналған таспа түріндегі қағаз.. Оның қалыңдығы 0,1 мм, ал ені 17,5; 20,5; 22,5 және 25,4 мм болатын қағаздан жасалған түрлері көбірек қолданысқа ие. Қалыңдығы мен таспа жасалған материалға, ал тесілетін тесіктің пішіні мен орналасу қалпы тескішке байланысты болады. 

Перфорациялық таспаға 5-8 ақпараттық жол және таспаның орта тұсында 1 қатар транспорттық жол тесіледі. Ондағы тесіктер саны жазылатын немесе оқылатын кодқа сәйкес келуі керек.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Тұрсын Қ. Нұсқабайұлы Ж. Теледидар сөздігі – тележурналист анықтамалығы. Оқу құралы. –Алматы, «Білім», 2001
**Мурен** (Muraenidae) - жыланбалық тұқымдасы, 80-ге жуық түрі бар. [1]. Тропиктік және субтропиктік теңіздердегі көлшіктерді мекендейді. 

*Gymnothorax javanicus*
Рифтерді және жартастарды мекендейді, сызаттарға тығылады. Терісі жуан, әжімді, қабығы жоқ және ашық түске боялған. Көбінің кеудесінде жүзбеқанаттары болмайды. Аузы үлкен, мықты өткір тістері бар, жемтігін (әдетте, бұл басқа балықтар) шап беріп ұстап алып қалуға бейім. 

Денесінің ұзындығы шамамен 1,5 м, бірақ Тынық мұхиттағы Thyrsoidea таcrurus жыланбалығының ұзындығы 3,5 м. Муренді кейде тағамға қосады, бірақ оның еті улы болып, әлсіздік тудыруы мүмкін.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   "Britannica настольная энциклопедия"ТомI,АСТ-Астрель, Москва, 2006,ISBN 978-5-17-038532-4(Т.1) (АСТ),ISBN 978-5-271-15120-0 (Т.1) (Астрель)
**Нымме** (эст. Nõmme) — Таллин қаласының оңтүстік-батысында орналасқан жасыл аудан. Ныммеге көрші қалалар: Хааберсти, Мустамяэ, Кесклинн және Кристийне.

1940 жылға дейін Нымме өзіндік қала болған. Қала құрылысы 19 ғасырда Николай фон Гленнің басқаруымен жүзеге асырылды. Қазіргі күнге дейін, Нымме қаласында оқшауланып тұратын үйлер кездеселді. Ныммені ерекше құрылысына бйланысты «орманды қала» деп атайды. Нымме қаласының Мянник ауданында ғана ірі фабрика бар. 

Оған қоса, Ныммеде 3 заманауи мектеп, 3 гимназия, музыка мектебі, ірі дүкендер, шаңғы тебу орталығы, барон фон Глен атындағы саябақ, онкологиялық аурухана, Рахумяэ және Лийва зираттары .

Қаланың негізгі тұрғындары — этникалық эстондар (84,2%). Орыстар 12,1% құрайды.

Галерея
-------

* Нымме базарыНымме базары
* Нымме орталығыНымме орталығы
* Нымме көшесіНымме көшесі
* 
* Барон фон Глен бекетіБарон фон Глен бекеті
* 
* 
* 
* 
* 
*

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Таллинның ресми сайтындағы Нымме жайлы бет
**Анри-Огюст Барбье** (фр. , 29 сәуір 1805 жыл, Париж – 13 ақпан 1882 жыл, Ницца) – француз ақыны, драматург, романтикалық мектептің өкілі. 
«Ямбтар» («Jambes», 1831) атты тұңғыш шыққан өлеңдер жинағымен бүкіл Францияға, тіпті Ресейге танылады. Артынша «Сильвалар » (Silves, 1864), «Сатиралар» (Satires, 1868), «Батырлық жырлар» (Rimes héroiques) атты өлеңдер жинағы жарыққа шығады. «Бенвенуто Челлини» (1838) атты либреттоның авторларының бірі.
1869 жылы Француз Академиясының мүшелігіне қабылданады. Барбьенің поэзиясын Лермонтов өте жоғары бағалаған. Шығармаларын В. Бенедиктов, В. Курочкин, Д. Минаев, С. Дуров, В. Буренин, П. Вейнберг, О. Мандельштам, П. Антокольский, Вс. Рождественскийлер орыс тіліне аударған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
**Гутилер патшалығы** (кейде Кути, немесе Кутилер, (Шумер: 𒄖𒋾𒌝𒆠, гу-ти-умки) — б.з.д. 2199–2119 ж.ж. немесе б.з.д. 2135—2055 ж.ж. Аккад империясының орнын басып, Месопотамияда билікке келген әулет. Олар шамамен бір ғасыр бойы билік еткенімен, кейбір Шумер патшалары тізімінде қысқа уақыт етіп көрсетіледі. Гутилер әулеті билігінің аяқтауы Ұр-Наммумен байланысты, ол Месопотамияны бірлікке келтіріп, б.з.д. 2112 ж. (бәлкім б.з.д. 2055 ж.) Ұрдың үшінші патшалығын құрады.

Гутилердің (Гути халқы) арғы тамыры белгісіз, олар Гутиум (Gutium) тумалары болып, шамамен Загрос (Zagros) тауының орталық өңірінде жасаған.

Дереккөздер
-----------
**Ле Шателье Анри Луи** (8. 10. 1850, Париж,—17. 9. 1936, Мирибель-лез-Эшель) — француз физик-химигі. Париж ғылым академиясының мүшесі (1907), КСРО ғылым академиясының ңұрметті мүше-сі. Париж унтінің профессоры (1907— 25). 1881—82 ж. француз химигі Ф. Маллармен бірге газ қоспаларының жану процесін зерттед, жоғары температурасы газдардың жыяу сыйымдылығын анықтайтын әдісті үсынды. 1884 ж. жылжымалы тепетеңдік жағдайдағы жүйенің жалпы заңын ашты (қ. Ле Шателье-Браун принципі). Термоэлектрлік әдіске сүйеніп, 1886—89 ж. жоғары температурада өте долдікпен өлшейтін аспап жасаған. Ле Ш. 1886 ж. орыс ғалымы Д. К. Чернов түсіндіргендей ерітінділер мен қорытпалардың бір-бірімен ұқсастығын дәлелдей түсті. 1897 ж. металлографиялық микроскоп жасады.

Әдебиет
-------

Байкоа А. А. Ле Шателье, в его кн.: Собр. трудов, т. 1, М. 1952, с. 227—33.
[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
**Керуентау**, *Каравантау* – Қарақобда және Сарықобда өзендерінің аңғарындағы тау.

Географиялық орны
-----------------

Ақтөбе облысы Алға ауданы Қарабұлақ ауылының батысында 17 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 357 м. Батыстан шығысқа қарай ендік бағытта 3 км-ге созылып жатыр, енді жері 1 км.

Геологиялық құрылымымен жер бедері
----------------------------------

Мезозой дәуірі бор кезеңінің бор, тақтатас жыныстарынан түзілген. Беткейі көлбеу, түпкі жыныстары жер бетіне шығып жатыр. Беткейлеріндегі бұлақтардан бастау алатын жылғалар Сарықобда өзеніне құяды.

Өсімдігі
--------

Бозғылт қоңыр топырақ жамылғысында боз, селеу, бетеге аралас өсімдіктер өседі. Етегі мал жайылымы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
**Verisign, Inc.** (NASDAQ: **VRSN**) АҚШ-та Рестон қаласы Виргиния штатында орналасқан желілер инфрақұрылымын құру қызмет түрімен айналысатын бірлестік. Екі Internet-тің он үш root nameserver-ін, .com, .net, және .name-ге арналған авторитативті тіркелу және дженерик top-level domain-дер және .cc әрі .tv country-code top-level domain-дерді, және .jobs, және .edu top-level domain серверлік жүйелерін бақылайды. Verisign онымен қоса қауіпсіздік қызметтерін, оның құрамында басқарылатын DNS, Distributed Denial of Service (DDoS) жеңілдету және кибер-қатер мәліметтеу қызметтерін көрсетеді.

2010 жылы, Verisign өзінің *authentication business unit* деп аталатын қызмет түрін, оның ішінде SSL (secure socket layer), PKI (public key infrastructure), Verisign Trust Seal, және Verisign Identity Protection (VIP) қызметтерін Symantec бірлестігіне $1.28 миллиард АҚШ долларына сатады. Бұл келісім Verisign мекемесінің күш-жігерін өз өзегіне - инфраструктура қызметтерін көрсету әрі қауіпсіздік бизнес бірліктеріне тоғыстыру мақсатында істелген іс еді. 

Бұрынғы Бас Қаржы Директоры Brian Robins-тің 2010-жылдың тамыз айындағы мәлімдемесі бойынша бірлестік өзінің алғашқы тұрағы Калифорния-дан Дуллес Солтүстік Вергиния-ға 2011-жылы көшеді, себебі бірлестіктің 95% жұмысы АҚШ-ты Шығыс жағалауында жүретін көрінеді.

Тарихы
------

Verisign 1995 жылы RSA Security бизнес сертификация қызметін дамытуы арқасында жұмыс істей бастады. Компания RSA арқылы келіссөздер барысында криптография патент кілті лицензияларын алды. .

2000 жылы Verisign Network Solutions фирмасын сатып алады. Ол фирма .com, .net және .org gTLD домендерін Internet Corporation for Assigned Names and Numbers (ICANN) және АҚШ Коммерция департаменті арқылы басқаратын еді.

2010 жылы Verisign нің ішкі өнімі $681 million болғанын мәлімдеді..

Дереккөздер
-----------

1. 1 2
2. ↑
3. ↑   Мұрағатталған 22 мамырдың 2010 жылы.
4. ↑  Verisign shifts headquarters to Virginia
Функционалдық жүйе – өзінің үйлесімді қызметінің нәтижесінде белгілі бір мақсатты әрекеттің туындауын қамтамасыз ететін, өздігінен реттеліп отыратын органдардың жылжымалы бірлестігі.

### Тарихы

Бұл ұғымды И.П.Павловтың рефлекстік теориясы негізінде көрнекті физиолог Н.К.Анохин ұсынған. Функционалдық жүйе туралы ілім рефлекстік теорияны әрі қарай дамытуда, тереңдетуде, кеңейтуде, айқындай түсуде маңызды рөл атқарады. Бұл ілімді рефлекстік теорияның жоғары, жаңа мазмұнды деңгейі деуге болады. Функционалдық жүйе туралы ілім организмнің әртүрлі күрделіліктегі, белгілі мақсатқа бағытталған іс-әрекеттік реакцияларының, мінез-қылығының механизмін, ішкі сырын түсіндіреді.

### Жіктелуі

Функционалдық жүйе құрамалары екі топқа бөлінеді:  

1-тұрақты бөлімдер тобы. Бұл функционалдық жүйенің тиянақты, өзгермейтін бөлігі, оның морфологиялық және функционалдық негізін құрайтын элементтер (мысалы, тыныс алу органдары – тыныстық функционалдық жүйенің, ас қорыту органдары – ас қорыту функционалдық жүйесінің тұрақты бөлімдері, т.с.с.) болып табылады.  

2-өзгермелі бөлімдер тобы. Оларды нақтылы жағдайда мақсатты нәтижеге қол жеткізуге бағытталған іс-әрекеттерді қамтамасыз етуге қажетті, функционалдық жүйе құрамына уақытша қосылған элементтер құрайды (мысалы, ас қорыту процесі қажетті деңгейде жүру үшін функционалдық жүйе құрамына қан айналым, тыныс алу органдары қамтылады). Бұл бөлімді құрайтын топ мақсатты нәтиже алынғаннан кейін және организмнің күйіне байланысты бір жүйе құрамынан екіншісіне ауысып отырады

### Қызметтері

Әрбір функционалдық жүйе құрамына мына бөлімдер міндетті түрде енеді:  

1. Афференттік жинақтау (синтез)  

2. Шешім қабылдау  

3. Әрекет бағдарламасы және әрекет нәтижесінің акцепторы  

4. Іс-әрекет  

5. Әрекет нәтижесі және оның көрсеткіштері  

6. Әрекет параметрлерін кері афферентациялау

### Дереккөз

1. ↑  Т. Несіпбаев «Жануарлар физиологиясы», Алматы, 2012. 635-636 б.
**Юстус фон Либих** (нем. *Justus von Liebig*;1803 жыл 12 мамыр, Дармштадт - 1873 жыл 18 сәуір, Мюнхен) - неміс химигі, агрохимияның негізін салушылардың бірі.

1824 жылдан *Гисен*, 1852 жылдан *Мюнхен университеттерінде* профессор. *Петербург ғылым академиясының* корреспондент мүшесі (1830). 1860 жылдан *Бавария ғылым академиясының* президенті. Гисен]де 1825 жылы күркіреуік қышқыл күміс құрамы жөнінде циан қышқылы күміске ұқсас екендігін тапты. Ол альдегидтерді, органикалық қышқылдарды зерттеп, алғаш хлороформды ашты (1831) және сірке альдегидін (1835) алды; сондай-ақ сүт, гиппур] т.б. карбон қышқылдарын ашты. Органикалық қосылыстардағы көміртек пен сутекті анықтау әдісін (1931-1833) жетілдірді. 1839 жылы физиологиялық процестердің химиясын зерттеп, ашу және шірудің химиялық теориясын ұсынды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1974ж. 7 том
**Үкіаяқ** — жоғары жағына асыл тас орнатып, төменгі жағын күміспен күптеп, баскиімге, бесікке тағатын әшекей. 

  

Ертеде үкі киелі құс саналып, оның аяғын, қауырсынын тұмар орнына тұтынған. Үкіаяқ сырғада, сәукеледе, шаштеңгеде құрамдас бөлшек ретінде қолданылады.
Баскиімге тағатын әшекейлердің ішінде күміс тұғырға орнатылған үкіаяқ ерекше бағаланады. Қыран құстарды, оның ішінде үкі мен сұңқарды ерекше қастерлеген қазақ халқына тән бұл әшекей бір немесе екі бөліктен тұрады. Екі бөлікті үкіаяқтың құрама бөлігі күміске орнатылған тастан, селдір тоқылған гүл шоғырынан, үшбұрышты немесе ені жалпақтанған пластинадан тұрады. Бұйымға шынжыр арқалы тиындар, моншақтар, қоңырау түріндегі бейнелер, күміске қондырылған тастар және тағы басқалар ілінеді. Солтүстік Қазақстанда кеңінен таралған бұл әшекей баскиімнің бір немесе екі жағына, сондай-ақ ұл және қыз балалардың кәзекейінде тағылған.

Тіл-көзден сақтау үшін үкінің тұяғын пайдалану қазақ арасында кеңінен таралған. Оларды баланың бесігіне де іліп қоятын болған. Үкі тырнағы тіл-көзден қорғаушы ретінде қырғыздарда, өзбектерде де қолданады. Сахалар бесікке жапалақтың басын, тырнағын, аяғы мен тұмсығын іледі. Құс тырнағы түріндегі элементтерді Хорезм йомуттары баланы тіл-көзден сақтайтын әшекей бөлігі ретінде қолданады.

Дегенмен үкіаяқтың қазақтардағы нұсқасы ерекше қызығушылық туғызады, өйткені мұнда күмістелген жұп тырнақ пен тармақталған бөліктерінен пластикалық мазмын көруге болады. Қазақтарда үкіге қатысты екіұдай пікір қалыптасқан. Бір жағынан ол жағымсыз күш өкілі ретінде қабылданады, сондықтан теріс құбылыстарға қарсы тұра алады деп ойлайды. Себебі, зұлымдық өзінен жасалған тұмардың иесіне еш зиянын тигізбейді. Екінші жағынана үкі киелі құс деп саналады. Қазақ ертеден қасиетті құстарды қастерлеген. Бірақ мұнымен қатар үкінің тырнағынан, қауырсынынан жасалған заттарға сұраныс көп болған.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақтың зергерлік өнері, Алматыкітап баспасы, 2011 ж. «Менің Қазақстаным» Ғылыми танымдық басылым.
**Үкімет** — мемлекеттік биліктің жоғары атқарушы органы. Үкімет түрлі елдерде түрліше аталуы мүмкін: мысалы, министрлер кеңесі, министрлер кабинеті, мемлекеттік кеңес, т.б

Президенттік республикаларда Үкіметті президент, парламенттік республикаларда және монархияларда — премьер-министр басқарады. Үкімет бір партиялық немесе одақтасқан Үкімет болуы мүмкін.

Парламенттік елдерде Үкіметті мемлекет басшысының тапсыруымен бір партиялы парламентте немесе екі партиялы парламенттің төменгі палатасында көпшілік орын алған партияның көшбасшысы (одақтасқан үкіметте — партиялар көшбасшыларының бірі); президенттік республикаларда президент жасақтайды, оның үстіне ол тағайындайтын Үкімет мүшелерінің әрқайсысын парламент (әдетте жоғары палата) бекітуге тиіс. Үкімет мүшелері (министрлер), портфельсіз министрлер, мемлекеттік министрлер, мемлекеттік хатшылар мемлекеттік басқарудың нақты орталық органдарын басқарады, парламенттік елдерде олар міндетті түрде парламент мүшелері болуға тиіс, президенттік, сондай-ақ жартылай президенттік республикаларда министрлік портфель мен депутаттық мандатты қоса алып жүрмеу қағидаты қолданылады.

Парламенттік елдерде Үкіметке парламенттің алдында (қос палаталы парламентте төм. палатаның алдында) алқалы жауапкершілік жүктеледі. Мұның мәнісі: парламентте көпшілік дауыстан айрылған жағдайда (мысалы, үкіметтік коалиция екіге жарылған кезде) Үкімет не қызметті доғаруға (Үкімет дағдарысы басталып, жаңа Үкіметтің жасақталуымен және парламентке сенім білдірілуімен аяқталады), не парламентті таратып, мерзімінен бұрын сайлау тағайындау деген сөз. Федеративтік мемлекеттерде орт. (федералдық) Үкімет және мемлекеттік құрылым федерациясының құрамына кіретін Үкімет болады; қ. Қазақстан Республикасының Үкіметі.[1][2]

### ***Үкімет түрлері***

Демократиялық емес жүйе:
Кейбір елдерде бір партияның болуына ғана рұқсат етіледі де, қалған партияларға тыйым салынады. Сайлау өтетін кездерде жеке дара партия өз кандидаттарын ұсынады да, сайлаушыларға осы таңдауды мақұлдауға ғана қалады. Бұл бірпартиялық басқару жүйесіндегі мемлекет немесе дмократиялық емес жүйе деп аталады.
Мысалы: Куба Республикасы демократиялық емес жүйені қолдайды.
Монархия:
Көптеген елдерде, мәселен Ұлыбритания мен Солтүстік Ирландияның Біріккен Корольдігінде мемлекеттің басшысы болып табылатын король немесе королева болады, бірақ олар елді басқармайды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Саяси түсіндірме сөздік. – Алматы, 2007. ISBN 9965-32-491-3
2. ↑  Орысша-қазақша заңдык түсіндірме сөздік-анық тамалық. - Алматы: «Жеті жарғы» баспасы, 2008 жыл. ISBN 9965-11-274-6
**Фундаменталды әсерлесу** (ағылш. *fundamental interactions*, кейде **Фундаменталды күштер**, ағылш. *fundamental forces*) — физикадағы ең негізгі әсерлесу болып, оларды тіпті де қарапайым әсерлесулерге қысқарту мүмкін еместей көрінеді. Мұнда төрт фундаменталды әсерлесу бар екені белгілі: гравитациялық әсерлесу және электромагниттік әсерлесу, (бұлардың әсері күнделікті өмірде тікелей байқалады, олар ұзақ қашықтыққа әсер ететін күш туғызады), сондай-ақ күшті әсерлесу және әлсіз әсерлесулер, (бұлар болымсыз, субатомдық өлшемдегі күштер туғызады және ядролық әсерлесуді басқарады. Кейбір ғалымдар бесінші күш болуы мүмкін деген болжам жасайды, бірақ бұл гипотезалар жорамалдық болып қалуда.

Әрбір танылған фундаменталды әсерлесуді өріс ретінде математикалық сипаттауға болады. Альберт Эйнштейннің жалпы салыстырмалылық теориясы бойынша, гравитациялық күш уақыт-кеңістіктің иілуімен байланысты. Қалған үшеуі дискретті кванттық өрістер болып, олардың әрекеттесуін бөлшек физикасының стандартты моделімен сипатталған қарапайым бөлшектер іске асырады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  5th Force Neutrino Physics —  Atlantica Séguier Frontières. — ISBN 978-2863320549.
2. ↑  *Weisstein, Eric W.* Fifth Force. *World of Science*.  Wolfram Research (2007). Тексерілді, 14 қыркүйек 2017.
3. ↑  The Rise and Fall of the Fifth Force: Discovery, Pursuit, and Justification in Modern Physics, 2nd Ed. —  Springer. — ISBN 978-3319284125.
4. ↑  The Standard Model of Particle Physics | symmetry magazine.
**Юсуф Чим** - түрік актері, әнші және модель.

Өмірбаяны
---------

Юсуф Чим Түркиядағы Ыстамбұл қаласында 1991 жылы 26 қыркүйекте дүниеге келген. Ол үш баладан кейінгі туған үйдің кенжесі. Юсуф Анатолы кәсіби – техникалық мектепте жоғары оқуда оқыған. Содан кейін ол Ыстамбұл қаласындағы Арель университетінде радио және теледидар факультетіне қосылды.

2009 жылдан бастап, жарнамаларда түсе бастады (AVEA, Г.С. Mobile, Castrol, Blast, İpragaz). 2011 жылы Юсуф «Түркия үздік моделі» атағын жеңіп алды. Осыдан кейін Günsel Ülkü, Forever Young, Damat, Kiğili, Tween, Ralp Lauren, Hatemoğlu, Polo, Mango, Marks&Spencer секілді атақты дизайнерлердің шоуына қатыса бастады.

Юсуф Чим бала кезінен бері музыкамен айналысады, 2013 жылдың тамызында, ол өзінің алғашқы жеке альбомын «Olsun Bi Kere» шығарды.

2014 жылы режиссер Тайфун Гюнейер Чимды өзінің жаңа "Езра" сериалында басты рөлді сомдауға шақырады. Осы сериалда Юсуф түрік полиция комиссары Мұстафа болып ойнайды. Киноға түсумен қатар ол жаңа альбом шығару бойынша жұмыс істеді.

Фильмография
------------

| Түрікше атауы | Қазақша атауы | Рөлі | Шыққан жылы |
| --- | --- | --- | --- |
| Езра | Езра | Мұстафа | 2014 |
| Çilek Kokusu | Құлпынай иісі | Бурак | 2015 |

Дереккөздер
-----------
**Омбудсмен** - азаматтардың құқықтары мен бостандықтарының сақталуын ешкімге бағынышты емес тұрғыда, тәуелсіз қадағалау және қорғау, сондай-ақ өз өкілеттігі шеңберінде бұзылған құқықтарды қалпына келтіру мақсатында қажетті шара­ларды жүзеге асырумен айналысатын адам. 

Адам құқықтары жөніндегі ұлттық орталық мемлекеттік билік органдары мен лауазымды тұлғалар тарапынан, әртүрлі ұйымдар мен мекемелердің әділетсіз іс-әрекет­терінен жапа шеккен жеке адам­дар­дың бұзылған құқықтарын қор­ғайды. Өзінің мәртебесі бойынша Адам құқықтары жөніндегі уәкіл жеке адамның бұзылған құқығы мен бостандығын қорғайтын тәуел­сіз халықтық адвокат болып табы­лады. 

Вашигтондағы Джорджтаун Университетіндегң белгі
Оңтүстік Африка, Кейп Таунға жақан жердегі Омбудсмен кеңсесіне нұсқау

Омбудсмен­нің тиімді жұмысын жүзеге асыру үшін қажетті өлшемдер мен шарттар
---------------------------------------------------------------------------

Басты өлшемдер Адам құ­қықтары жөніндегі ұлттық инс­титуттар қызметінің Париж қағи­даттарында анықталған. Бұл ең алдымен:

* қоғамдық қабылдау, яғни омбудсменнің бұзылған құқық­тарды айқындауға және қалпына келтіруге арналған нақты мүмкіндігі бар екендігін қоғамның көруі, қа­былдауы;

* құқық бұзу жағдайларын бол­дырмауға шұғыл ден қою мақ­сатында халықпен барынша тығыз байланыс орнату мүмкіндігі. Осы­ған байланысты омбудсмен өкіл­дерінің еліміздің барлық жергілікті жерлерінде болу мәселесі өзекті болып отыр;

* біліктілігі жоғары, құқық қорғау және басқа да мемлекеттік органдарда жұмыс істеген, сондай-ақ байсалды өмірлік тәжірибесі бар кәсіби кадрлардың болуы;

* өз ұсыныстарының орын­далу­ын бақылауға өкілеттілігі.
**Роберто Ди Маттео** (итал. *Roberto Di Matteo*; 29 мамыр 1970, Шаффхаузен) — италиялық футболшы, футбол жаттықтырушысы.

Карьерасы
---------

Роберто Швейцарияда дүниеге келген. Швейцария футболының тәрбиеленушісі. 1993 жылға дейін "Шаффхаузен", "Цюрих", "Арау" секілді швейцариялық клубтарда доп теуіп, "Лациоға" ауысты. 

1996 жылы "Челсиге" ауысып, 2002 жылы 31 жасында жарақатының кесірінен футболмен ерте қоштасты. "Челси" сапындағы соңғы ойынын 2002 жылыАнглия кубогы финалында "Арсеналға" қарсы өткізді (бұл кезде Роберто футболмен қоштасып қойған-ды, бірақ "көктердің" бапкері Клаудио Раньери сонда да оны алаңға шығарды).

2002 жылы "Челси" құрамасының бүкіл тарихындағы символикалық құрамына енді.

Бапкерлік жолын 2008 жылы "Милтон Кинс Динс" клубын жаттықтырудан бастады. Бір жылдан соң Премьер Лигадан чемпионшипке түсіп кеткен "Вест Бромвич Альбионның" тізгінін ұстады. 2011 жылы ақпан айында көрсеткіштері айтарлықтай болмай, ол қызметтен босады.

2011 жылы "Челсидің" бапкері Андре Виллаш-Боаштың көмекшісі боп тағайындалды. 2012 жылы көктемде "Челсидің" ойыны тіпті нашарлап кетті де, Андре бапкерліктен қуылды, орнына уақытша бапкер боп Роберто қызметін бастады. Ешкім күтпеген жерде "Челси" Чемпиондар лигасын ұтып алды. Соның артынша Роберто бас жаттықтырушы боп тағайындалды.

2012 жылы 21 қарашада көрсеткен нәтижелерінің төмендігінен ол қызметтен кетті.

2014 жылы 7 қазанда "Шальке 04" клубының бас жаттықтырушысы боп тағайындалды. 2014/15 жылғы маусым қорытындысында "Шальке" Германия чемпионатында 6-орында қап кетті де, клуб Робертомен серіктестігін одан әрі созған жоқ.

2016 жылы маусым айында "Астон Вилламен" келісім шарт түзді. Бірақ Чемпионшипте 11 кездесуде бір ойында ғана жеңіске жетіп, сол жылы қазан айында-ақ ол жерден кетті.

Жетістіктері
------------

**Командалық**

**«Арау»**

* Швейцария чемпионы (1): 1992/93

**«Челси»**

* Англия кубогы (2): 1997, 2000
* Англия суперкубогы (1): 2000
* Лига кубогы (1): 1998
* УЕФА Кубок иелері кубогы (1): 1998
* УЕФА суперкубогы (1): 1998

Бапкер ретіндегі жетістіктері
-----------------------------

**Командалық**

**«Челси»**

* УЕФА чемпиондар лигасы (1): 2012
* Англия кубогы (1): 2012

**Жеке**

* Премьер лиганың үздік бапкері (1): қыркүйек 2010

Дереккөздер
-----------

1. ↑

Сілтемелер
----------

* Профилі
Робин шарма
**Робин Шарма** ( eng. Robin Sharma) — канадалық жазушы, Солтүстік Америкадағы ең танымал уәждеме (мотивация) біру, көшбасшы және жеке тұлғаның даму жөнінде кеңес беру жағынан жетік маманы.

Өмірбаяны
---------

1965 жылы Жаңа Шотландияда дүниеге келді. 

Робан Шарма "құқық докторы"дәрежесіне ие болып, біраз жыл адвокат болып жұмыс жасады. Кейіннен бұл қызметтің өзіне ұнамайтыны сезінгендей кітап жазуды бастады. 
Батыстың технологиялары мен шығыстың даналығын қолдана отырып жеке тұлғаның өзін-өзі көтеру мен жұмысқа қабілеттілігін арттыруға, адамның жаны мен тәнінің дамуна өзіндік көмегі мен әсерісін беруге тырысты.

Ол әрі спортшы: триатлоном мен таэквондо айналысады, шаңғы тепкенді ұнатады.
Оған қоса қазіргі таңда жердің түпкір-түпкірінен семинарлар мен дәріс оқу шаралары қарқынды түрде жүргізуде. Робин Шарма - «CBC» мен «CBS» радио- және телекөрсетілімдердің тұрақты қатысушысы. Оның сөз сөйлеулері көптеген әйгілі баспа орталықытарында басылымға шығарылған, мысалы, «USA Today», «National Post» және «The Globe and mail».
Кедей отбасылар және жетім балаларға көмек көрсету ұйымдарының белсенді мүшесі.

Еңбектері
---------

Робин Шарманы әлемгі даңқын шарқ еткізген оның еңбегі `Феррариін сатқан тақуа` ("Монах который продал свой феррари"). Кітапта Джулиана Мэнтла атты кейіпкердің рухани құлдырауы мен адвокаттық қызметі мен бүкіл байлығынан бас тартып, жарқын және рухани таза,жеңіл әрі гармониялы ғұмыр кешу жолындағы оның жетістігін айтады. Кейіпкер ұзақ жолында өзіне ашқан ерекше және ғажап делік әлемнің сырымен өзінің досымен бөлісі мен сұхбаттасу кейпінде айтылады. 18-ден аса елде сатылып, 5 миллион данасы сатылымда болды.

Жазушының басқа да кітаптары:
`Отбасы даналығы жайында сабақтар`("Уроки семейной мудрости")

"Жетістікке апарар жол: 101 сабақ" ("Путь к успеху: 101 урок счастливой жизни")

"Лауазымсыз көшбасшы" ("Лидер, у которого не было титулов")

"Сен өлгенде, кім жылайды?"("Кто заплачет, когда ты умрешь?" )

"Өз тағдырыңды тап" ("Найди свою судьбу")

"Әр күндік шабыт" ("Вдохновение на каждый день")

"Ұлыққа бастар жол" ("Путь к величию")

"Тақуа, Сервингист және Басшы"(«Святой, Серфингист и Директор») және т.б.
**Іздеу жүйесін оңтайландыру** немесе SEO (ағыл. search engine optimization) веб-торапты іздеу жүйелерінің "табиғи" немесе төленбейтін ("органикалық", "алгоритмдік") іздеу нәтиже тізімінде алдыңғы қатарда көрінуіне бағытталған іс-шаралар жиынтығы. **Іздеу жүйесін оңтайландыру** іздеу жүйесі маркетингінің бір саласы болып табылады. Іздеу нәтижесі бетінде веб-торап неғұрлым ертерек (іздеу нәтижесі бетінде жоғары жайғасуы) және жиі көрінсе, соғұрлым іздеу жүйесінен сол веб-торапқа өтушілер саны көп болады. SEO кескін іздеу, жергілікті іздеу, видео іздеу, жаңалық іздеу, академикалық іздеу және белгілі бір салаға байланысты вертикалды іздеу сияқты әрқилы іздеу түрлеріне бағытталуы мүмкін.

Тарихы
------

Іздеу жүйелеріне байланысы
--------------------------

Әдістері
--------

Маркетинг стратегиясы ретінде
-----------------------------

Дәйеккөздері
------------

Сілтемелер
----------

* What is SEO?
* SEO Optimized Website Design
* SEO platform Мұрағатталған 13 мамырдың 2021 жылы.
**Омарбек БАЙУАҚОВ** (10.3.1947. Шығыс Қазақстан облысы Сартерек ауылы ) – тележурналист, БАҚ саласының топ-менеджері.

Шығармашылығы
-------------

ҚазМУ-ді бітірген (1984). Еңбек жолын Семей облысы теледидар және радиохабарларын тарату комитетінде фотолаборант болып бастап (1967-69), 1971-90 жылдары студияда режиссердің көмекшісі, 1991 жылы Семей қаласындағы ЖШС "Байуаков ТВК-6" телекомпаниясының бас директоры, ЖШС "Спектр", "Ертіс өңірі" газеттері мен баспа орталығының құрылтайшысы және бас директоры қызметтерін атқарады. 

Баспа орталығында қала мен облыстың 17 басылымы басылады. Өндіріс процесін ұйымдастырудағы іске деген жауапкершілік, жұмыстағы жинақылық, басшылық жұмыста көпшілікпен тіл табыса білушілік және жеке-дара көшбасшылық күнделікті жұмыстағы басты ҚР итерийлері. Ал алға қойылған мақсатқа шығармашылық тұрғыдан келу және ертеңге деген сенім оның өмірдегі басты мақсаты. 

ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігінің Мақтау грамотасымен, ҚР Парламентінің дипломымен және естелік медалімен, "Астананың 10 жылдығы" мерекелік медалімен марапатталған. "БАЙУАҚОВ ТВК-6" теледидары 1991 жылы ал радиосы 1995 жылы эфирге шыға бастады. "ТВК-6" теле арнасымен және "Радио-Х"-пен бірлікте жұмыс істейді. Қазақ және орыс тілдерінде, ТД-6 метрлік арнада, радиосы -УКВ 72,77 жиілікте, тәулігіне 38 сағат хабарлар таратады. НТВ, ACT бағдарламаларын ретрансляция жасайды.

Мекенжайы
---------

Семей қаласы Щугаев көшесі, 30-үй. Байланыс телефондары 8 (7222) -661-617; 661-954. Электрондық пошта -tvk6@ mail.Semey.kz

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ телевизиясы. Энциклопедия.–Алматы: «ҚазАқпарат», 2009, 1-т.-640 бет.
**Сингапур Ислам діні мәжілісі** — (малай: **Majlis Ugama Islam Singapura** (Қысқартылған: MUIS), **Islamic Religious Council of Singapore** (қытай тілі: **新加坡回教理事会**) деген атауымен де белгілі, Сингапурда заңды түрде құрылған басқару. Мақсаты Сингапурдағы мұсылман қауымның қамын ойлау.

Тарихы
------

1968 Мұсылман әкімшілігін құру жайлы шешім қабылданған уақытта (AMLA) Сингапур Ислам діні мәжілісі MUIS құрылады.

MUIS :

* Мұсылман бөлімдерін құру (мысалы қамтамасыздандыру бөлімі), және басқалары.
* Мешіт салу және басқару
* Медреселер ашу және Исламдық білімді арттыру
* Шариғат (діни басқарма)
* Жағдайы нашар мұсылман қауымға көмек қаржылай көмек көрсету.

MUIS консулдығы
---------------

Қазіргі президенті Хаджі Мохд Әлами Муса және Сингапур муфтиі Мұхаммед Фатрис бин Бакарам.

Сингапур Ислам Орталығы (Singapore Islamic Hub SIH)
---------------------------------------------------

MUIS орналасқан жері 273 BRADDELL ROAD, SINGAPORE 579702.

Сингапур Ислам Орталығы Мухаджирин мешіті (Иман және сенім), Медресе әл-Ірсәд әл-Исламия (Ілім және білім) and Muis орталықтары (Амал және Істер).

Халал сертификаттары
--------------------

1978 жылдан бастап Халал сертификаттарын шығара бастады.

Сілттемелер
-----------

1. ↑  "Council of MUIS Мұрағатталған 8 тамыздың 2011 жылы." *MUIS*

Тағы қараңыз
------------

* Сингапурдағы Ислам
* Сингапурдағы мешіттер
* Мәжіліс

Сыртқы сілммемелер
------------------

* Сингапур Ислам діні мәжілісі
**Есет Көкіұлы кесенесі** - Ақтөбе қаласынан 35 км оңтүстік-шығыс Бестамақ жанында биік төбенің ұшар басында. Есет тамы 1750 ж. салынған, уақыт озғасын жер болып кеткен. Екінші рет 1979 ж. жергілікті тұрғындар батырдың әруағын сыйлап, биіктігі 1,7 м, ені 3 м, ұзындығы 5 м етіп ақ кірпіштен салған. Алайда сол кездегі әміршіл-билеп төстеу жүйесі бұны діни нанымға табынушылық, қоғамға жат құбылыс деп жаңа салынған ескерткішті құлаттырады. Үшінші рет 1992 жылы халық қаражатына Маңғыстау ұлутасы мен мәрмәр пайдаланылып, қазақтың киіз үйі бейнесіндей көрнекті зәулім кесене орнатылды. Мазардың авторы сәулетші Т.Жонысбеков, оны салған "Зерде" шағын кәсіпорны. Биіктігі 11 м құбыла бетке шығарылған есіктің жоғарғы жағында найза ұстаған Есет батырдың (биіктігі 3 м) бейнемүсіні салынған. Кесене тарихи ескерткіш ретінде тіркеліп, туристік бағытқа енді, мемлекеттік бақылауға алынды. Оған дейін көтерме жол салынып, асфальтталған. Елек өзеніне көпір салынған. 

1. ↑  Ақтөбе: энциклопедия. - Ақтөбе, 2001. - 748 бет
**«Баку» футбол клубы** (әз. *Bakı Futbol Klubu*) — Әзірбайжанның Баку қаласындағы футбол клубы. 1997 жылы құрылған. 2016 жылы кәсіпқой статусынан айрылды да, аймақтық лигаларда ғана ойнап жүр.

Тарихы
------

1997 жылы "Шынар полицей академиясы" және "Гарта-95" клубтарының бірігуімен "Полицей академиясы" деген атаумен құрылды. 1997-2004 жылдары "Динамо Баку" деп аталды. 2004 жылы атауы "Баку" боп өзгерді.

Жетістіктері
------------

* Әзірбайжан чемпионы: 2005/06, 2008/09
* Әзірбайжан чемпионатының күміс жүлдегері: 1997/98, 2009/10
* Әзірбайжан чемпионатының қола жүлдегері: 2006/07
* Әзірбайжан кубогы: 2004/05, 2009/10, 2011/12

Сілтемелер
----------

*