recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Херувизм синдромы** — тұқым қуалайтын талшықты остеодисплазия, төменгі жақтың үлкеюі, беттің кемістігін туғызатын сирек кездесетін генетикалық ауру. Ауру алғашқыда 1933 жылы В.А. Джонсонмен Кингстонда сипатталған болатын[1]
[2].

Аурудың себебі
--------------

Осы аурудың 80% жағдайда SH3BP2 генінің мутациясы байқалады. Қалған 20%-да мутация белгісіз генде кездеседі. SH3BP2 гені иммундық жүйенің жоғары сезімталдылығын арттырып, оның қызметіне әсер етеді. Нәтижесінде, төменгі жақ қабынады. Қабынуы өз кезегінде, сүйекті бұзады. Осы қабыну салдарынан қатпарлану ұялы-талшықты дәнекер тінінің үлкен саны, жақтың үлкеюіне әкеледі. Аурудың патологиялық басталуы, эмбриондық кезеңіне қатысты. Аурудың белгілері әдетте, 5-7 жасқа дейін, өмірінің алғашқы жылдарында болады. Жыныстық толысу жасында ауру жылдам өршіп, 40 жастан кейін аяқталады.

Диагностикасы
-------------

Ауруды анықтаудың негізгі 4 әдістері бар:

Жалпы клиникалық әдістері (медициналық тарихы және шағымдар, ауыз қуысы және жақ-бет облысын қолмен ұстап тексеру); Стоматологиялық зерттеу әдістері (ауыздың ашылуы дәрежесін анықтау және қосымша құралдарды пайдалана отырып төменгі жақтың қозғалысын тексеру); Арнайы аппаратпен (термометр, электроодонтометр, рентгенограф, ортопантомограф, МРТ) түсіріп тексеру; Генетикалық кеңес, 41 жастағы әйелдердің компьютерлік томографиясы

Емі
---

Хирургиялық отаны балаларға 5 жас пен 15 жас арасында жүзеге асырады. Хирургиялық әдіс әр аурудың ауырлығына байланысты жеке таңдалады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Большая медицинская энциклопедия», Советская энциклопедия, М, 1981.
2. ↑  Карапетян И.С. Губайдуллина Е.Я. Цегельник Л.Н. - Опухоли и опухолеподобные поражения органов полости рта челюстей, лица и шеи М 2004г
**Қазақстандағы қазіргі несие жүйесінің құрылымы**
Несие жүйесі — жалпы банктердің (ұлттық және коммерциялық) және банктік операциялардың жекелеген түрлерін жүзеге асыратын банктік емес мекемелердің жиынтығы.

Несие жүйесі ұғымы банк жүйесіне қарағанда кеңірек, яғни мұнда ізге де несиелік мекемелер қамтылады. Әр елдің ізіндік ерекшелігене қарай несие немесе банк жүйесінің құрылымы қалыптасады. Қазақстан Республикасынғы несиелік жүйе екі буыннан тұрады: біріншісі — банктік жүйе, ал екіншісі — парабанктік жүйе(банктік емес мекемелер). Қазақстан Республикасының несиелік жүйесінің құрылымы төмендегідей сызбамен берілген.

Несие жүйесінің құрылымдық элементтерінің мазмұынын сипаттамайтын. 

Нарық экономикасына өту жағдайында және экономикалық дағдарысты жоюда, макроэкономикалық тұрақтылыққа қол жеткізуде Қазақстан Республикасының несие жүйесі маңызды рөл атқарады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Ақша, несие, банктер теориясы: Оқулық. — Алматы: «Жеті жарғы», 2011. — 368 бет. ISBN 978-601-288-026-7
Поль Ланжевен
**Поль Ланжевен** (фр. ; 23 қаңтар 1872, Париж — 19 желтоқсан 1946, Париж) - франция физигі және қоғам қайраткері, Париж ғылым академиясының мүшесі (1934), КСРО ғылым академиясының құрметті мүшесі (1929), Лондон корольдық қоғамының мүшесі. Физика мен химияның иңдустриялық I мектебін (1891) және Париждегі I Нормаль мектебін (1897) бітірген. Томсонның басшылығымен - Кембридждегі Кавендиш лаборатриясында бір жыл жұмыс істеді. 1902 жылдан де Франс колледжінде (1909 жылдан профессор), 1905 жылдан физика-химия индустрия мектебінде (1925 жылдан бұл мектеитің директоры) қызмет атқарды.Ланжевеннің ғылыми зерттеу жұмыстары әртүрлі бағытта жүргізілді. Газдағы иондалу процесін зерттеу оның ең алғашқы ғылми еңбегі (1902 диссертация) болып есептеледі. Магниттік құбылыстар теориясындада маңызды зерттеулер жүргізді. Электрондар ди намикасының теориясына елеулі үлес қосты (1904). Ол сонымен қатар салыстырмалық теориясы, релятивистік электродинамика, броундық қозғалыс теориясы, теориялық физика мәселелерімен де айналыскан.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы,7 том
Монополиялық шарт
***Монополиялық шарт*** - сыртқы сауда қарым-қатынастарында сатып алу-сату шарты немесе комиссия шарты. Ол бойынша сатушы (комбинат) белгілі бір шектеулі кезеңде және келісілген аумақта шартта көрсетілген тауарды сатпауға немесе комиссияға, шарт бойынша келісілген контрагенттен басқа ешкімге бермеуге міндеттенеді; сатып алушы (комиссионер) шартта көрсетілген тауарды белгілі бір уақыт ішінде тек контрагенттен сатып алуға немесе комиссияға қабылдауға міндеггенеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Банк терминдері мен ұғымдарының қазақша-орысша сөздігі. / Ғ. Сейіткасымов, Б. Бейсенғалиев, Ж. Бекболатұлы — Алматы: Экономика, 2006. ISBN 9965-783-20-9
**Поль Эжен Луи Дешанель** (фр. ; 13 ақпан 1855 жыл, Брюссель — 28 сәуір 1922 жыл, Париж) — француз саяткері, ақпан—қыркүйек 1920 жылдағы Франция президенті).

Сайланудың алдында
------------------

Дешанельдің әкесі ғалым және сенатор Франции Эмиль Дешанель (1819—1904).Поль Белгияда туған, әкесі көшіп қонып жүрген, Наполеон IIIтің қойған талаптарына бағынбай. Өз мамандығын 1885 жылы Эр және Луара депутаты болып бастаған. Паритя мүшелерінің бірі. 1898—1901 жылдары Мемлекеттік жиналыс партиясының төрағасы болған. Әйгілі шешен болған.Көптеген кітәптардың және мақалалардың авторы, ол 1899 жылдан бастап Франция академиясының мүшесі болған.
**Құрлық гидрологиясы** [1] - құрлықтың жер үсті суларын: өзендерді, көлдерді, бөгендерді, батпақты және мұздықтарды зерттейтін ғылым; гидрология саласы.

Жіктелуі
--------

Құрлық гидрологиясының жіктелуі:

* өзен гидрологиясы - потамология, өзендер туралы ілім;
* лимнология - көлтану және батпақтану;
* мұздықтар гидрологиясы (гляциология);
* жер асты суларының гидрологиясы (гидрогеология).

Маңызы
------

Құрлық гидрологиясы құрлық суларында болып жатқан процестер мен құбылыстардың заңдылықтарын, су балансы мен ағынның қалыптасуын, өзен тосқындарының құрылымын және басқа су объектілерін, арналық және жағалық процестерді, термиялық және мұз режімдерін, судың химиялық құрамын және т.б. зерттейді. 
Құрлық гидрологиясының әдістік негізі — су объектілері мен олардың режімін экспедициялық, тұрақты және зертханалық жағдайларда зерттеу.[2]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
2. ↑  Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: География және геодезия. — Алматы: «Мектеп» баспасы, 2007 жыл. — 264 бет. ISBN 9965-36-367-6
**"Қазақстан республикасы"** - шежіре кітап. 1991 жылы 1 желтоқсанда Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың тұңғыш Президент болып сайланған күнінен бастап, Қазақстанның он жылдық өткен жолын баяндайды. Бас редакторы Ә.Нысанбаев. 2001 жылы «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл. ISBN 5-89800-123-9 баспасынан шыққан (орыс тіліндегі нұсқасы 2003 жылы жарық көрген) кітапта күнтізбелік ретпен әр ай бойынша ел өміріндегі он жылғы елеулі оқиғалар туралы қысқаша мағлұматтар беріліп, ҚР Президентінің қаулыларынан, заңдар мен нұсқаулардан, т.б. ресми құжаттардан үзінділер келтірілген. Мемлекетіміздің шет елдермен саяси, экономикалық, мәдени байланыстары мен қарым қатынастары, үкімет делегацияларының санарлары мен мәлімдемелері, елімізге келген ресми адамдар мен елшіліктердегі кабылдаулар туралы хабарлар, келісім шарттар, жолдау хаттар, үндеулер, т.б. маңызды материалдар жинақталған. Көрнекті мемлекет қайраткерлері, әдебиет пен өнер саңлақтары, ғұлама ғалымдар өмірі мен қызметіне байланысты мақалалар енгізілген. Күнделікті баспасөзде жарияланған республиканың экономикалық, мәдени және ша- руашылылық табыстарын баяндайтын хабарлардан алынған шағын материалдар он жылдықтың шынайы шежіресі іспеттес. Кітап екі түсті қағазға басылып, түрлі-түсті көркем фотолармен безендірілген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
**Қайрат Әшірбеков** (21 қазан 1982 жыл, Шымкент, Қазақ КСР) — қазақ футболшысы, жартылай қорғаушы. Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының экс-ойыншысы.

Карьерасы
---------

Шымкент футболының түлегі. Карьерасының біраз бөлігін "Ақтөбе" клубында өткізіп, Қазақстанға танылды. "Ақтөбе" сапында екі дүркін Қазақстан чемпионы атанды. 

Одан бөлек "Ордабасы", "Тараз", "Шахтер," Локомотив" клубтарында ойнады. 

### Ұлттық құрама

2006-08 жылдары Қазақстан құрамасы сапында ойнады. 2008 жылы Арно Пайперс ұлттық құрамадағы бапкерліктен кеткен соң Қайрат қайта құрамаға шақырылған жоқ.

Құрама сапында екі гол соқты. Соның бірін 2007 жылы 24 наурызда Сербия құрамасының қақпасына енгізді. Бұл ойында Қазақстан 2:1 есебімен жеңіске жетті.

*Толық мақаласы: Қазақстан — Сербия футбол матчы (2007)*

Жетістіктері
------------

«Ақтөбе»
* Қазақстан чемпионы (2): 2005, 2007

«Ордабасы»
* Қазақстан кубогы: 2011
	+ Қазақстан суперкубогы: 2012

### Жеке

* Қазақстан чемпионатындағы үздік 22 футболшының тізіміне енді: 2002, 2005

Сілтемелер
----------

* Профилі(қолжетпейтін сілтеме)
* Статистикасы
**Сергей Алексеевич Лебедев** (1902 — 1974) — Төменгі Новгородта дүниеге келген. В Лебедев 1921 жылы МВТУ–ға электротехника факультетіне оқуға қабылданып, аталмыш оқу орнын 1928 жылы инженер-электрик маманы болып тамамдады. Оның жұмыстарының нәтижесін отандық жоғарғы волтты өткізу желілерін эксплутациялауда және электростанция құруда қолданды. Лебедев 1939 жылы жасанды энергияның тұрақтылығы тақырыбында ғылыми диссертациясын қорғады.

1945 жылы Лебедев АН УССР–дың мүшесі болып сайланып, кейіннен АН УССР Электротехника Институтының директоры болып қызмет атқарды. 1947 жылдың соңында бұл институтта сандық электронды есептеу машинасының макеті құрастырыла бастады, және 1950 жылы 6 қарашада алғашқы байқау өткізілді. Сынақ барысында машина натурал сандар факториалы мен парабол теңдеулерін шешуді есептеді Москвада, Лебедев лабораторияда бір мезетте №1 ИТМ және ВТ - «жылдам электронды есептеу машинасын» құрастыру барысында жұмыс жасады. Лебедевтің бұл жобасы 1953 жылы сәуірде нәтижелі аяқталды.

1953 жылы маусымда Лебедев ИТМ және ВТ-ның директоры болып тағайындалды. ИТМ және ВТ 1975 жылдан бастап Лебедев есімімен аталады. 1953 жылы 23 қазанда Лебедев КСРО ғылым Академиясының, физика-математика ғылымдары Бөлімінің мүшесі болып сайланды. Ол «санау құрылғылары» мамандығы бойынша бірінші академик. Сандық Электронды Есептеу Машинасын құрастырғаны үшін Лебедев 1954 жылы Ленин орденімен марапатталды.

Жетістіктері
------------

* 1955 жылы қазанда Дармштадта (ФРГ) өткізілген Халықаралық конференцияда , электронды есептеу машинасы бойынша шет елдік мамандармен Лебедевтің ЖЭЕМ-ы жайлы баяндама оқылды. Бұл баяндаманың ашқан жаңалығы: Леведевтің «Жылдам Электронды Есептеу Машинасын» Европадағы ең үздік ЭЕМ деп танығаны болды.
* «Жылдам Электронды Есептеу Машинасы» жетістігінен кейін, Лебедев әлемдегі ең жылдам болуы керек деп ойлаған, жаңа ЭЕМ М-20 архитектурасы мен жүйесін жобалай бастады. Бұл ЭЕМ мен жұмыс жасау бойынша көптеген оқулықтар жазылды, ВУЗ бағдарламаларына М-20 –ны меңгерту бойынша курстар қосылды және бағдарламалау оқытылды.
* Лебедевтің әмбебап ЭЕМ жасаудағы отандық, әлемге танымал болған ЖЭСМ-6 ЭЕМ (1967 ж.) еңбегінің шыңы болып табылады. Оның еңбектерінің нәтижесінде кейіннен бірнеше ЭЕМ құрастырылған.

Дереккөздер
-----------

Сыртқы сілтемелер
-----------------
**Құл иесі**—Құл иелену қоғамында-ғы құлдың толық қожасы, үстем тап өкілі. Құл иеленушілер көлемді жер мен қолөнері шеберханаларын иемден-ген. Ерте замандағы елдердің көпшілі-гінде құл иесі өздерінің үстемдік право-ларьш сословиелік артықшылықтар-мен қамтамасыз еткен. Көне Грек және Рим мемлекеттері құл иеленуші-лердің құлдар мен басы бос кедей топ-тарды езіп-жаныштау диктатурасы-ның іс жүзіндегі органдары болды. АҚШ-тың оңтүстігінде тіпті 1865 жыл-ға дейін құл иеленуші-плантаторлар болып, олар негр-құлдардың еңбегін барынша пайдаланып келген. Қазақстандағы патриархалдық құлдық жағдайында құл иеленушілер дербес тап ретінде қалыптасқан жоқ.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
**Аяз би** - қазақ ертегісі.

Ертегідегі Жаман – қазақ ауыз әдебиетіндегі ел басшысының үлгілі бейнесі. Ол – қарапайым, парасатты, адал, шыншыл, көреген, тапқыр, кішіпейіл, іззетті, көпшіл, қайырымды, қанағатшыл. Бұл қарапайым халық бұқарасының «елді осындай адам басқарса» деген арманынан туған бейне.

Аяз би туралы айтылатын ертегі-аңыздардың бәрінде дерлік Жаман қойшының Мадан хан сынынан өтуі, үйленуі, ханның күншіл, ақылсыз қырық уәзірін өлімнен құтқаруы, оның даналығын, достыққа адал, сертке беріктігін, әділдігін мойындаған хан өз тағын беруі сөз болады. Жаман хан болғаннан кейін де жыртық тоны мен жаман тымағын хан сарайы босағасына ілдіріп қояды. «Кей-кейде хандық тақтың буымен көңілім тасып, асып бара жатқандай болсам, соған көзім түседі де, тез тәубама келемін» дейді екен. Сөйтіп ол жыртық тоны мен жаман тымағын көрген сайын тәубасынан жаңылмай, өзіне-өзі: «Аяз би әліңді біл, құмырсқа жолыңды біл» деп отыратын болған.

Өмірдегі реалды нәрсенің өзін әдейі өзгертіп көрсету – ертегі жанрының өзіндік қасиеті болғандықтан, ертегіші де оның мазмұнын барынша әсірелеп көрсетуге, сырлы да ғажайып етіп көрсетуге күш салады. Мәселен, «Аяз би» ертегісіндегі ханның әлсіз, жоқ-жітік, жаман қойшының ақыл-парасатын мойындап, оған хандық тағын сыйлап беруі өмірде әсте болуы мүмкін емес жағдай. Бірақ ертегіші осылай баяндайды, тыңдаушы оған иланады. Өйткені ертегіні айтушы да, тыңдаушы да өмірде бір рет болса да солай болғанын қалайды, соны армандайды. Қысқасы, Аяз биді өмірде болған тарихи тұлға дегеннен гөрі, халықтың «ел басқаратын адам осылай болу керек» деген арманынан туған Арман ханы, ел билеушіге тым ертеде ескерткен халық даналығы мен асқақ мұратының көрінісі деген орынды.
**«Пәленшеевтер»** — "Хабар" телеарнасының тапсырысымен 2014-2015 жылдары түсірілген отбасылық ситком сериал.

Көңілді қазақы отбасының жарасымды өміріне арналған туынды.

Телехикаяның бірінші маусымын көрермендер жылы қабылдаған болатын. Көңілді, ерекше, талантты кейіпкерлер үйде де, түзде де қағытпа қалжыңдарымен езу жиғызбайды. Басты кейіпкердің бірі – МАИ қызметкері. Оның әйелі – дәрігер. Олар желілік маркетингпен айналысады. Банкте жұмыс істейтін балалары арқылы несие алғысы келетін отбасының әрекеттерін сырттай бақылаған тіпті қызық. Фильмнің сценариі әдемі әзіл мен астарлы қалжыңға негізделген. «Қызықты оқиғалардың ортасында жүріп, түсірілім алаңында шаршағанымызды ұмыттып кетеміз», – дейді шығармашылық топ өкілдері. «Біріккен істе береке бар» демекші, актерлар жұмыла жасаған еңбектің жемісін көрермен жоғары бағалайды деген сенімде. Актерлар түймедей нәрседен түйедей дүниені жалғастырып, қандай жағдай болмасын бір шаңырақта мол дастархан басында жиналуды ұмытпайды.

Әртістер
--------

* Лидия Кәден Апаның рөлінде,
* Бақытжан Әлпейісов Атаның рөлінде,
* Базарбаев Жасұлан Серіктің рөлінде,
* Жанар Айжанова Айгүлдің рөлінде,
* Марат Достаев Беріктің рөлінде,
* Раушан Ермағанбетова Әселдің рөлінде,
* Еділ Анарбай Еріктің рөлінде,
* Мұрат Маратұлы Еркештің рөлінде

Кейіпкерлер
-----------

* Отағасы Атасы жай үйде шай ішіп отырады.
* Апасы үйде отағасына шай береді, бауырсақ пісіру чемпионаты.
* Үлкен ұлы - Полиция қызыметкері және аға лейтенант.
* Ортаншы ұлы – Берік банк қызметкері
* Кіші ұлы - Ерік жұмыс іздеп, 1000000 теңге көліміндегі ақша мен жұмыс істегісі келеді.
* Келіні - Айгүл дәрігер болып қызымет істейді.
* Қызы Әсел - студент.
* Немересі - Еркеш үйдің ерке баласы.

Сілтемелер
----------

1. 
2. 
3. 
4.
**Құрбақанас** – Солтүстік Балқаш алабындағы Бақанас өзенінің саласы.

Географиялық орны
-----------------

Абай облысының Аягөз ауданы жерімен ағады.

Бастауы
-------

Шыңғыстаудың солтүстік-батыс сілеміндегі Шақпақтастың солтүстігінен басталып, Үрпек тауы тұсында Дағанделі өзеніне құяды.

Гидрологиясы
------------

Ұзындығы 100 км, су жиналатын алқабы 1170 км2. Аңғары кең, арнасы тік жарлы. Жауын-шашын және жер асты суымен қоректенеді. Көктемде ғана арнасында ағын болады, жазда құрғап, иірімдерге бөлініп қалады. Алабы - жайылым мен шабындық. Мал мен бау-бақша суарылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1974ж. 5 том
**Сандуғаштар** (лат. *Sylviidae*) - торғайтәрізділер отрядының 73 тұқымдастарының біреуі. Кішкене өте кішкене денелі (6-40 г) бунақденежегіш, ағаш бұталарда көбірек өмір сүретін құстар. Сыртқы кейпі сандуғашқа, шырылдаққа және айқабаққа тән; денесі сымбатты, басы онша үлкен емес және тұмсығы жіңішке, екі жағынан қысыңқы болып келеді. Қауырсын жабыны - жұмсақ, тегіс. Реңінде қарапайым, онша ашық емес - сүр, қоңырқай, қоңырлау, ақшыл, жасылдау және сарғыш реңктер басымырақ болады. Аталығы мен аналығының өңдері бірдей, сондай-ақ тіпті жас сандуғаштардың реңі ересектерінен ажырату оңай емес.

Өмір сүру дағдысы
-----------------

Көбінесе бұталарда, сирек те болса ормандарда, биік өскен шөптесін қалың шалғындарда мекендейтін жылпос, ширақ құстар. Кейбіреулері тропиктік қалың жыныста өмір сүруге бейімделген. Моногамиялы, әдетте бір маусымға жеке-дара жүп түзіп, орын тебеді. Тіпті жылыстау кезеңінде үлкен топқа жиналмайды. Жыл құстары және тек қана нағыз оңтүстікте таралған - көшпенді немесе отырықшы құстар.

Жалпы таралуы
-------------

Әр түрлі маман-жіктеушілердің пікірі бойынша сандуғаш тұқымдастарда 83-93 туысқа жататын 400-425 түр бар. Бұлар өз кезегінде үш тұқымдас тармағына: Ескі Дүние сандуғаштары (55-65 туыстан 330- 332 түр), австралиялық сандуғаштар (25 туыстан 80-82 түр) және комарольдық сандуғаш (Оңтүстік және Орталық Америкада мекендейтін 10-11 түр) тұқымдастар тармағына жатады.Қазақстанда сандуғаш тұқымдастардың 8 туыстан 41 түрінің өкілдері (сандуғаштар, сарықастар, айқабақтар, жалпаққұйрық бұлбұлшалар, шырылдақтар, әжуандар, шитұмсық айқабақтар) кездеседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мектеп энциклопедиясы. Алматы: Атамұра, 2010
**РК(б)П Мұсылмандар ұйымының орталық бюросы** — КСРО құрамындағы мұсылман елдердің коммунистік ұйымдарын бір орталыққа ұйымдастырған мекеме. 

Ақпан революциясынан кейін 1917 ж. сәуірде М.Вахитов, М. Х. Сұлтанғалиев, И.К. Фирдевтің басшылығымен татар-башқұрттардың мұсылман социалистік комитеттері құрылды. Осының негізінде 1918 ж. маусымда Ресей мұсылмандарының коммунистік партиясы (МКП) ұйымдастырылды. Бірақ жеке құрылған МКП-ның күш алуынан сескенген РК(б)П басшылығы 1918 ж. 4 — 12 қараша аралығында Мәскеуде мұсылман коммунистерінің 1-съезін өткізіп (кейін ол Шығыс халықтарының 1-Бүкілресейлік съезі аталды, бұл съезге қазақ халқының өкілдері қатысқан жоқ), МКП-ны таратылды деп жариялады. Оның ұйымдары РК(б)П-ның жергілікті секциялары мен бюролары деп аталатын болды. Бұлардың қызметін үйлестіріп, басқару үшін РК(б)П Мұсылмандар ұйымының орталық бюросы құрылды. Бюроға РК(б)П Орталық Комитетінің бөлімі құқы берілді. Орталық бюроның татар, башқұрт, қазақ, Әзірбайжан, т.б. секциялары коммунистік идеологияны насихаттады, татар тілінде "Ішчі" ("Жұмысшы") газетін шығарды. 1919 ж. наурызда мекеме Шығыс халықтарының коммунистік ұйымдарының Орт. бюросы болып өзгертілді. Шығыс халқы коммунистерінің 2-Бүкілресейлік сьезін өткізді (1919 ж. қараша). Коминтернмен бірге Шығыс халықтарының 1-съезін (Баку, 1920 ж. 1 — 8 қыркүйек) ұйымдастырды. 1920 ж. қарашада Орталық бюро РК(б)П Орталық Комитетінің үгіт-насихат бөліміне бағындырылды. РК(б)П ОК шақырған Шығыс халықтарының коммунистік ұйымдарының бүкілресейлік кеңесі (1921 ж. қаңтар) Орталық бюроны таратып, оның қызметін РК(б)П ОК-нің үгіт-насихат бөлімі жанында құрылған РКФСР-дің түркі халықтары арасындағы үгіт және насихаттың Орталық бюросына жүктеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ Энциклопедиясы", 7 том
**Құркөл** – Теңіз көлінің шығысындағы тұйық көл.

Географиялық орны
-----------------

Қостанай облысы Ұзынкөл ауданы Ершовка ауылының солтүстігінде 7 км жерде орналасқан.

Гидрографикасы
--------------

Теңіз деңгейінен 168 м биіктікте жатыр. Аумағы 4,2 км2, ұзындығы 2,7 км, енді жері 2,2 км, жағалау бойының ұзындығы 8 км. Суы жаз айларында тартылып қалады. Көктемгі еріген қар және жер асты суларымен толысады. Солтүстік-шығысында Моховое, оңтүстік-шығысында Балықты, оңтүстік-батысында Қарасор көлдері жатыр. Суы тұщы. Қараша айында суы қатып, сәуірде ериді. Алабының 30%-ға жуығы жыртылған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
**РК(б)П орталық комитетініңі ортаазиялық бюросы** — Орта Азия республикаларындағы социалистік құрылысты қадағалаған КСРО жоғары партиялық басшы органы. 

  

1922 жылы мамыр айында ұйымдастырылды. Алғашқы құрамында РК(б)П Орталық Комитетінің 4 өкілі, Түркістан компартиясының 3, Бұхар және Хорезм компартияларынан бір-бірден адам болды. Әр жылдары бюроға С.И. Гусев, Я.Э. Рудзутак, О.Я. Карклин, И.А. Зеленский төраға, Ж.Абдрахманов]], К.Атабаев, С.Аспандияров, Ж.Ахунбабаев, А.Икрамов, А.Рахимбаев, Т.Рысқұлов, Н.Төреқұлов, Ф.Ходжаев, т.б. мүше болды. 

Бюро Орта Азия республикаларының саяси, әлеуметтік-экономикалық дамуының соц. сипатта жүргізілуін қадағалап, кадрлармен жұмыс, жаңа экономикалық саясат, ұлттық-мемлекеттік межелеу, "басмашылар" қозғалысын күшпен жаныштау, идеологиялық, мәдени-ағарту шараларын қамтамасыз етті. Бюроның қызмет салаларына сәйкес ұйымдастыру-нұсқаушы, үгіт-насихат, есеп-тіркеу, өнеркәсіп, ауыл шаруашылығы, әйелдер арасындағы жұмыс, т.б. бөлімдері болды. Бюро БК (б)П Орталық Комитетінің 1934 жылы 2 қазандағы қаулысы бойынша жұмысын тоқтатты.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ Энциклопедиясы", 7 том
**Пәтигүл Сәбитова** (29.12.1936 жылы туған, ҚХР, Құлжа қаласы) - ақын, филология ғылымының кандидаты (1965). Екі жылдық курста оқып, кейін Шыңжаң университетінде сабақ берген. 1955 жылы отбасымен Қазақстанға қоныс аударған. ҚазҰПУ-ды бітірген (1960). Қазір Шығыстану институты жанындағы ұйғыр орталығының аға ғылыми қызметкері. Алғашқы өлеңдері 1957 жылы "Күрес әндері" деген жинақта шықты. Кейін "Жалын шабыты" (1958), "Жастар дауысы" (1961), "Біздің отрядтың балалары" (1965), "Менің арманым" (1967), орыс тіліндегі "Ұйғыр ақындарының дауысы" жинақтарына енген. "Менің кішкентай достарым" атты балаларға арналған прозалық жинағы (1967), "Қамқоршы Хамза" (1969), "Біздің кластың балалары" (1970), "Кім айтыпты" (1972), "Қадырдың түстері" (1990) атты әңгімелер жинақтары, "Шаһадат" (1984) повестері, "Дәуір образы" (1975), "3ия Самади" деген монографиялары (1989) басылып шықты. Ұйғыр мектептерінің екінші және оныншы, он бірінші сынып оқушыларына арналған оқулықтардың авторы. Халықараралық "Алаш" әдеби сыйлығының лауреаты (2003). "Достық" орденімен марапатталған (1996).

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
**Құрлықтық қоршау** - 1806-1814 жылдары Наполеон Бонапарттың Францияның жауы - Ұлыбритания жөніндегі экономикалық саясаты.

Экономикалық саясат
-------------------

1806 жылы 21 қарашада жарияланған. Құрлықтық қоршау туралы декрет Ұлыбританиямен сауда, пошта т.б. қарым-қатынастарға тыйым салды. Құрлықтық қоршау декреті *француз өнеркәсібі жеке салаларының* өнімділігін арттырды. 1807 жылы *Тильзит бітімі* бойынша, Құрлықтық қоршауға Ресей қосылды. Құрлықтық қоршау саясаты 1814 жылы *Наполеон Бонапарт империясы* толық күйрегеннен кейін түпкілікті күшін жойды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1975 ж. 7 том
**Говард Шульц** (1953жылы 19 шілдеде өмірге келді) - американдық бизнесмен, халыққа көбінесе Starbucks директорлар кеңесінің төрағасы және CEO  деген лауазымымен белгілі.

1975 жылы жоғарғы оқу орнын бітіріп, Солтүстік Мичиган Университетінен бакалавр дәрежесін алып шықты.

Шульц 1982 жылы Starbucks компаниясына жұмысқа тұрды. Ал 1985 жылы Il Giornale компаниясының негізін қалады. Сондағы мақсаты сол кездегі Sturbucks-тың негізгі саласы кофе дәндерін сатумен шектеліп қана қоймай, итальяндық тәрізде үздік қызмет көрсететін кофеханалар желісін ашу еді.

2 жылдан кейін Starbucks бұрынғы басшылығы жұмыс орнын ауыстыруды және Peet’s Coffee & Tea-ге көшуді жөн көрді. Starbucks болса Говард Шульц пен Il Giornale-ге сатылды.

Шульц Il Giornale-ні Starbucks-қа өзгертіп агрессивтi өктемдiк жолымен құрама штаттардың барлық аумағында Starbucks маркасымен кофеханаларының желiсiн кеңейттi .

2006 жылы Forbes журналы Говард Шульцті АҚШ-тағы 354-ші аса бай адам деп жариялады, ал оның қаражаты 1.1 миллиард долларға бағаланады.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* «Мен біздің шешіміміз үшін кешірім сұрадым» Мұрағатталған 8 мамырдың 2012 жылы. Говард Шульцтан алынған интервью , Harvard Business Review Russia, қыркүйек 2010 жыл

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Franchisebusiness.com Мұрағатталған 11 мамырдың 2008 жылы.. URL last accessed тамыз 16, 2007.
2. ↑  .
**Гномондық проекция** - проекциялау орталығы шардың ортасында орналасқан перспективалық картографиялық проекция. 

Үлкен шеңбердің барлық нүктелерінің проекциялау сәулелері бір жазықтықта жатады, сондықтан гномондық проекция сферасының кез келген үлкен шеңбері картиналық жазықтықта түзу сызық болып бейнеленеді. Үлкен шеңберлердің доғалары сфера бетіндегі ең қысқа қашықтықтардың сызықтары болғандықтан, гномондық проекцияда құрастырылған және ауқымды аймақты қамтитын кіші масштабы картада, жер бетіндегі екі пункт арасындағы ең қысқа жолдарды сызғышпен жүргізуге болады. Бұл жолдарды олардың бірқатар аралық нүктелерінің картадан алынған координаталары бойынша сапарлық карталарға (мысалы, Меркартор проекциясындағы картаға) көшіреді де, оларды теңізде жүзуде не ұшуда колданады. Проекцияның «Гномондық" деп аталуы «гномон" сөзінен шыққан. Бұл проекцияда ежелгі заманда Күн сағаттарының жазықтығында аспан сферасындағы параллельдер мен сағаттық шеңберлер бейнеленген. Картиналық жазықтықтың жанасу нүктесінің ендігіне байланысты гномондық проекция тура, көлденең және қиғаш болып келеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: География және геодезия. — Алматы: "Мектеп" баспасы, 2007. — 264 бет. ISBN 9965-36-367-6
**Гана ақпарат агенттігі** (ГНА) (Ghana News Agency — GNA) – Үкіметтік ақпарат агенттігі. Аккрда орналасқан.

1957 жылы негізі қаланды. Меншікті тілшілермен қатар Рейтер, халықаралық ақпараттарды таратады. 

Агенттік жазылушылары: Гана газеттері, радиосы, үкімет ұйымдары, шетелдік елшіліктер, өнеркәсіптік және сауда фирмалары. Апталық бюллетень шығарады. 

Гананың барлық облыстарында, шетелдерде Лагоста, Найробиде, Лондонда, Нью-Йоркте бөлімшелері бар. Координац. к-ттің Пулына енбеген ақпарат агенттіктеріне және Жалпыафрикалық ПАНА ақпарат агенттігіне мүше.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ телевизиясы", Энциклопедия. "ҚазАқпарат" Алматы, 2009,1-т ISBN 978-601-03-00-70-5
**Акциоиерлік сақтандыру компаниясы** - акция сату жолымен қаржыны орталықтандыру негізіндегі сақтандыру қорын ұйымдастыру нысаны. 

Нарықтық экономикадағы сақтандырудың кен тараған түрі Акционерлік сақтандыру компаниясы - акционерлік сақтандыру коғамынын баламасы. Акционерлік сақтандыру компаниясы - мақсат-міндеттері, жарғы капиталының мөлшері, істі басқару тәртібі көрсетілген жарғысы бар заңды тұлға. Оның жоғарғы басқару органы ретінде — акционерлік сақтандыру компаниясы жұмысынын стратегиялық бағытын анықтайтын, жылдық есепті бекітетін, акционерлердің жалпы жиналысы саналады.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  О.Д.Дайырбеков, Б.Е.Алтынбеков, Б.К.Торғауытов, У.И.Кенесариев, Т.С.Хайдарова, Аурудың алдын алу және сақтандыру бойынша орысша-қазақша терминологиялық сөздік. Шымкент. "Ғасыр-Ш", 2005 жыл. ISBN 9965-752-06-0
**Ділдәгүл Омарбекова** (5.5.1954, Бөген ауданы (қазіргі Ордабасы ауданы), Қызылжар ауылы) – ауыл шаруашылығының маманы. Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты (1980).

Орта мектепті бітірген соң ауыл шаруашылығы саласында еңбек етті. Шымкент кеңшар-техникумын, Алматы жоғарғы партия мектебін бітірген. 1986 жылы Бөген ауданы партия комитетінің нұсқаушысы, 1987 жылы Октябрь кеңшарының партия комитетінің хатшысы, директордың орынбасары қызметтерін атқарды. Қазіргі уақытта «Қызылжар» шаруа қожалығының төрайымы.

КОКП-ның 26-съезіне делегат болып сайланған.

«Құрмет белгісі» орденінің иегері.

Сілтемелер
----------

1. ↑  Оңтүстік Қазақстан облысының энциклопедиясы
Афонт тауынан табылған қазба олжа. Красноярск өлкетану мұражайы
**Афонт тауы** - Красноярск қаласы төңірегіндегі Енисейдің сол жағалауынан табылған кеш палеолит дәуірінің төрт менкен-жердің аты. 

Одан 1884 ж. археолог Иван Тимофеевич Савенков алғашқы адамдардың мекен-жайын тапқан. 1914 ж. 1923-25 ж. жүргізілген зерттеулерде палеолиттік Мадлен мәдениетіне жататын жертөлелер мен құрал-саймандар қалған бірнеше қоныстың жұрты табылған. Қабырлерде сақталған адам сүйектерінің қалдықтарына қарап, антрополог Г.Ф.Дебец Сібірдің бұл алабын монол нәсілді жалық жайлағанын анықтады. Олар мамонттар мен бұғыларын ит қосып аулауды кәсіп еткен.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Артемьев Е. В. Исследования палеолитической стоянки Афонтова гора-V в 1997 г.// Проблемы археологии, этнографии, антропологии Сибири и сопредельных территорий. Новосибирск.- 1997. с. 123—126. (соавт. Н. И. Дроздов)
2. ↑  Қазақ Совет энциклопедиясы/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1972, 1 том
**Аягөз вагон жөндеу депосы** - 1932 ж. Түрксіб теміржолына қарасты Аягөз стансасында 2-ші Вагон учаскесі іске қосылды. 

КСРО Жол қатынасы Министірлігінің 11.03.1955 ж. НР 811-Н жарлығымен вагон учаскесі мен вагон паркі біріктіріліп ВЧ-2, Вагон депосы құрылды. КСРО жол қатынасы Министрлігінің НР 16 Ц бұйрығы және 08.06.1964 ж. НОД -7-нің НР 198-бұйрығы бойынша КСРО Министрлер Кеңесінің 11.04.1977 ж. НР 282 қаулысы негізінде Қазақ теміржолы ірілендіріп, Алматы теміржолы құрылып, нәтижесінде, Аягөз стансасындағы 11-ші Вагон депосы 8-ші Вагон депосы болып өзгертілді де Ленин орденді Алматы теміржол бөлімінің құрамына енгізілді. ҚР Үкіметінің 31.01.1997 ж. НР 129 қаулысы және ҚТЖ РМК Бас директорының 02.07.1997 ж. НР 232/Ц бұйрығының негізінде Вагон депосы 24-ші Вагон депосы болып өзгертіліп, Семей теміржол бөлімшесінің құрамына енгізілді. ҚТЖ РМК Бас директорының 15.04.1999ж. НР 159/Ц бұйрығының негізінде 24-ші вагон депосы 23-ші Вагон депосының қарамағына берілді. ҚТЖ РМК Бас директорының 05.02.2000 ж. НР 505/Ц бұйрығының негізінде ЕМК Ремвагонның филиалы №26-шы Аягөз вагон жөндеу депосы құрылды. РМК ҚТЖ Бас директорының 14.07.2001 ж. «РМК ҚТЖ-ның құрылымдық бөлімдерін тарату туралы» НР 381/Ц бұйрығы негінде депо таратылып, депо еңбеккерлерінің 11.06.2001 ж. күнгі жалпы жиналысының қаулысы негінде «Аягөз-Түрксиб» Өндірістік Кооперативі құрылды. 03.12.2003 ж. «Аягөз Түрксиб» ЖШС құрылды. 

Депо жүк вагондары деполық және күрделі жөндеуге мамандандырылған. Өндірістік қуаты жылына 3250 вагон. Аумағы -3,012 га, оның ішінде өндірістік ғимараттар аумағы-7635 шарпшы метр. Барлық цехтар заманауи технологиялық құрал-жабдықтармен қамтамасыз етілген. Кәсіпорында 230 адам еңбек етеді.[1].

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Шығыс Қазақстан облысы, Аягөз ауданының «Аягөз» энциклопедиясы. 1 том. «Көркем» баспасы, Алматы -2010 жыл
**Люк Спиллер** - *The Struts* ағылшын рок-тобының мүшесі. Ол топтың жетекші вокалисті болып табылады және *Bulletproof Baby*, *Primadonna Like Me*, *Body Talks*, *One Night Only*, *Put Your Hands Up*, *Only Just A Call Away* секілді әндер үшін өз вокалын жазды.

Өмірбаяны
---------

Люк Томас Спиллер 1988 жылы 26 қыркүйекте Ұлыбританияның Солтүстігінде орналасқан Бристоль қаласында дүниеге келген. Оның Ханна Спиллер атты қарындасы бар. Люк 7 жасында болғанда бірінші рет Майкл Джексонды көріп, оны қатты ұнатты. Люк өзін "музыкалық арналар ұрпағының" бірі ретінде сипаттады. Ол өскен кезде және мектептен кейін 12 түрлі музыкалық арналарды қосып қараған. Өзінің жасөспірімдік жасы ортасында ол Queen тобын анықтап, *Queen I* және *Queen II* көшірмелерін сатып алғаннан кейін олардың музыкасын басынан тыңдай бастады. Люк жасөспірім жасында театрға түсіп, сондай-ақ макияж және әйелдер киімімен эксперимент жасай бастады. Оның айтуынша, 15 жасында ол мектепке көзге арналған суасты қолданып, кейбір зұлым балалардан басқа, барлығы оны "Люк Рок-жұлдыз" деп атаған. Люк 2009 жылы бірінші рет Адам Слэкпен танысқан. Олар бір-бірімен ән жазғанын ұнатып, The Struts тобын құрған. Кейін оларға тағы екі адам қосылды. Топтың алғашқы синглы — *"I Just Know"* - 2012 жылы шықты. Барлық әндерде вокалын орындаған Майк Олдфилд *Man On The Rocks* альбомының жазбасына Люк Спиллердің қатысуы топқа қосымша назар аударды, себебі альбом Еуропа елдерінің топ чартына көтерілген. Топ өз қызметінің алғашқы жылдарында танымал композицияларға каверлер жазған. Мысалы, Daft Punk музыкалық дуэтінің Get Lucky шығармасы. Люк тобымен бірге 2014 жылы *Everybody Wants* және 2018 жылы *Young&Dangerous* альбомдарына вокалын жазды. 2019 жылы олар *Young&Dangerous* турында көптеген қалаларда концерт беріп, тур аяқталған соң фанаттарына жаңа контент беруге уәде берді.

Шығармашылығы
-------------

*The Struts* тобының бас әншісі болып 2014 жылғы *Everybody Wants* және 2018 жылғы *Young&Dangerous* альбомдарына өз вокалын және инструменталды партияларын жазған.

Синглдары және EP
-----------------

* I Just Know (2012)
* Could Have Been Me (2013)
* Kiss This EP (2014)

Альбомдары
----------

* Everybody Wants (2014)
* Young&Dangerous (2018)

Дереккөздер
-----------
**Лагуна түзілімдері.** Теңіз жағалауын жиектей созылған,
ашық теңізден құмды кедергілермен оқшауланған су қоймалары болып табылатын
лагуналарда түзілген түзілімдер. Лагуна түзілімдері негізінен алғанда пелитті материалдардан
тұрады, бірақ олардың құрамы су қоймасына сырттан жеткізілген терригендік
материалдардың мөлшеріне және климат жағдайына тәуелді болып келеді.
Ірітүйірлі яки кесекті кластикалық материал әдетте лагунаға құятын өзендер
сағасында және лагуна мен теңізді бір-бірінен оқшаулайтын құмды кедергілер
өңіріңде жинақталады. Аңызақ климат жағдайында кластикалық шөгінділер мен
қатар эвапориттер, ал ылғалды климат жағдайында карбонатты түзілімдер
қалыптасады. Геологиялық қималарда лагуна түзілімдері біршама жиі ұшырасады, олар тас көмір және тұз кенорындарын кіріктіруі ықтимал.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мұнай және газ геологиясы танымдық және кәсіптік-технологиялық терминдерінің түсіндірме сөздігі. Анықтамалық басылым. — Алматы: 2003 жыл. ISBN 9965-472-27-0
Қаныққан және қанықпаған булар
==============================

Сұйық ашық ыдыста қалдырылса, онда оның булану қабілетін білесіңдер. Демек булану қарқындылығы бірнеше шарттарға байланысты болады. Егер сұйық жабық ыдыста орналасса, онда оның булануы басқаша сипат алады. Процестің басында сұйықтан ұшып кеткен молекулалардың саны оған қайтып оралған молекулалардың санынан көп болады. Судың бетінде бу молекулаларының концентрациясы артады.
Бірақ сұйықтан ұшып кеткен бөлшектердің саны неғұрлым көп болса,сұйыққа қайта оралатындарының саны соғырлұм көбейеді. Ақырында, уақыт бірлігінде сұйықтан ұшып шыққан молекулалардың саны сол уақыт ішінде оған қайта оралған молекулалардың санына тең болатын сәт туады. Бұл күй бу мен сұйықтың динамикалық тепе—теңдігі деп аталады.
Өз сұйығымен динамикалық тепе —теңдікте болатын буды *қаныққан бу* деп атайды.
Берілген температурада қаныққан будың бірлік көлемінегі молекулалардың саны ең көп болатындықтан, ол ең көп қысым түсіреді.
Өз сұйығымен динамикалық тепе—теңдікте болмайтын, яғни қанығуға жетпеген буды *қанықпаған бу*деп атайды.
Басқаша айтқанда булану конденсация басым болғанда, сұйықтың бетіндегі бу қанықпаған болады.Қанықпаған будың тығыздығы қаныққан будың тығыздығынан кем болады.
**Реактология** — жоғары сатыдағы жануарлар мен адамдардың мінез-құлық түрі ерекшеліктерінің нәтижесі деп қарастыратын механистік концепция. Реактологияның негізін орыс психологі К.Н. Корнилов (1879-1957) қалады. Реактологияның басты ұғымы — тірі организмнің ортаға бейімделі қимыл әрекетінің жылдамдығын, әсерін және реакцияның өту түрлерін әртүрлі әдістер арқылы қарастыру. Реактология өкілдерінің ұйғарымынша, рефлекстік түйсікті «реакция» ұғымы деңгейіне дейін көтермелеу арқылы психологияның объективті және субъективті жақтарын «қосақтау» мүмкіндігі артады. Бірақ мұндай синтездеуде жасандылық, сырттай формальді үйлестік айқын.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қ.Жарықбаев, О.Саңғылбаев "Психологиялық энциклопедиялық сөздік", Алматы, 2011
**Сандыбай** – Арғанаты тауларының солтүстік-шығысындағы оқшау тау.

Географиялық орны
-----------------

Ұлытау облысы Ұлытау ауданы Терісаққан ауылының оңтүстігінде 17 км жерде орналасқан.

Жер бедері
----------

Абсолюттік биіктігі 543 м. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 3,5 км-ге созылған, енді жері 1,5 км. Солтүстік беткейі тіктеу, оңтүстігіне қарай еңістеніп ұсақ шоқылықтарға ұласады. Батысынан Ұлжан, шығысынан Терісаққан өзендері ағып өтеді.

Өсімдігі
--------

Бозғылт қоңыр топырақ жамылғысында бұта аралас қылқан селеу, сұлыбас, қылша, көкпек, дегелең өсімдіктері өседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, II том;
**Дастарбасы** – Қожатоғай ауылдық округі аумағындағы тау.

Географиялық орны
-----------------

Түркістан облысы Отырар ауданы Қожатоғай ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 35 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 592 м, салыстырмалы биіктігі 90—120 м. Тау батыстан шығысқа қарай 7 км-ге созылған, енді жері 2 км-ге жуық.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Тау құмтас, туф кумдақтарынан және эффузивті тау жыныстарынан түзілген.

Өсімдігі
--------

Етегінде жусан, қылқан, боз, қоңырбас, көкпек, бұйырғын өскен. Бұл өңір мал жайылымы саналады. Бөктерінде қыстаулар бар.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Отырар. Энциклопедия. – Алматы. «Арыс» баспасы, 2005 ISBN 9965-17-272-2
**Василий Васильевич Бирюков** -(30.12.1907, қазіргі Шығыс Қазақстан облысын Көкпекті а. - 1.9.1966, Алматы) - инженер-архитектор. 2-дүниежүз соғысқа қатысқан. 

1932 ж. Ленинград (қазіргі Санкт-Петербург) азаматтық инженерлер институтын бітірді. 1933 жылдан өмірінің соңына дейін Қазақ мемлекеттік жобалау (кейін "Казгорстройпроект") институтында қызмет атқарды. Бирюков жобасы бойынша салынған объектілер: Ақтөбе, Қостанай, Шымкент медециналық институттары. Алматыдағы қыздар педогогикалық институты, финанс және Ішкі істер министірліктерінің ғимараттары. Бирюков Қазақстанда алғашқылардың бірі болып сейсмикалық жағдайдағы құрылыс беріктігін зерттеумен шұғылданды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: "Аруна Ltd." ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8
**Дастен Шакиров** — қазақстандық актер, тележүргізуші. 1987 жыл 21 қыркүйекте Алматы қаласында дүниеге келді. 1994 Ш. Смаханұлы атындағы №62 қазақ лингвистикалық гимназияға оқуға барып, 2005 жылы бітіреді. Мектеп қабырғасында білім алып жүріп, Тагир Зариповтың джаз музыкалық мектебінде фортепиано сыныбы бойынша 7 жыл оқуын қызыл дипломмен тәмамдайды. Гимназияны бітірген соң, Алматы қаласындағы Халықаралық бизнес академиясына «Финансы» мамандығының ағылшын бөліміне оқуға түседі. 2009 жылы оқуын аяқтап, диплом алып шығады.

2007 жылы модел агенттігіне жұмысқа орналасып, жарнама роликтері мен бейнеклиптерде түсе бастайды.

Спортпен жиі айналысады: жүзу, жүгіру, бокс. Шахмат ойнағанды, классикалық, джаз және заманауи өлеңдерді тыңдағанды жақсы көреді.

Фильмографиясы
--------------

* «Жаным» 2010 ж
* «Болашақ» 2011 ж
* «Коктейль для звезды 2» 2011 ж
* «Достар» 2012 ж
* «Оазис любви» 2012 ж
* «Одноклассники» 2012 ж
* «Жаужүрек мың бала» 2012 ж
* «Бауыржан Момышұлы» 2013 ж
* «Вопреки всему» 2013 ж
* «Параллельные миры» 2013 ж
* «Парыз» 2013 ж
* «Молоко, сметана, творог» 2013 ж
* «Махаббатым жүрегімде» 2014 ж
* «Рэкетир 2» 2015 ж
**Еспетұз** – Сарыарқаның солтүстік-шығыс шетіндегі Ащысу өзені алабындағы көл.

Географиялық орны
-----------------

Павлодар облысының Май ауданы жерінде. Баянауыл тауының солтүстік-шығысында, теңіз деңгейінен 213 м жоғары орналасқан.

Гидрографикасы
--------------

Аумағы 10,52 км2, ұзындығы 5,3 км, ені 3,2 км. Кезінде Баянауыл етегінен басталатын Еспе өзені құйған, қазір өзен Еспетұзға жетпей тартылып қалады. Қар және жер асты суымен толығады. Қараша — сәуір айларында мұз қатады. Жағасы жайпақ. Суы тұзды. Көктемде мал ішеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, III том
**Жандар кітапxанасы** — американдық жазушы Ренсом Риггздің романы, Мисс Перегрин (Мисс Сапсан) топтамасының үшінші кітабы, "Толымсыз жандар қаласы" кітабының сиквелі болып табылады. Кітаптың түпнұсқасын 2015 жылдың 22 қыркүйек күні ағылшын тілінде "Quirk Books" баспасы шығарды. Роман өзінің ескі, әрі басқаларға ұқсамайтын біртүрлі иллюстрацияларымен ерекшеленеді.

Сюжет
-----

Ұрланып әкетілген ерекше балаларды іздеп жүрген Эмма, Джейкоб пен Эддисон викториандық кезеңдегі Англия орамына кіреді. Харон басты кейіпкерлерге ерекше балалар күшпен ұсталып тұрған Шайтан Акры атты орынға жетуге көмектеседі. Қиратылған әлемде Джейкоб пен оның достарын қызықты оқиғалар мен жаңа кездесулер күтуде. Джейкоб, өзі соңы білмей, Каул Бентамның айласына түседі, себебі, Джейкоб - жауыздық күштері бұрыннан бері іздеп жүрген кітапханашы.

Сиквел
------

Жандар кітапханасы Ренсом Риггздің Мисс Перегрин (Мисс Сапсан) топтамасының үшінші кітабы, "Ерекше балалар үйі" мен "Толымсыз жандар қаласы" кітаптарының жалғасы болып табылады. Топтаманың төртінші "Күндер картасы" атты кітабы 2018 жылы жарық көрді.
**Жандарбеков атындағы көше**. Көшеге қазақтың талантты режиссері, әнші, Қазақ КСР халық әртісі, КСРО Мемлекеттік
сыйлығының лауреаты Құрманбек Жандарбековтің есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің
02.07.1975 №256 шешімі) берілген. Жандарбеков Құрманбек (1905-1973) Түркістан облысының Сайрам ауданындағы Теспе ауылында дүниеге келген.

Көше солтүстіктен оңтүстікке қарай Төле би көшесінен басталып, Жароков көшесіне дейінгі
аралықта созылып жатыр. Жамбыл және Шевченко көшелерінің арасында сквер бар. Бостандық
және Алмалы аудандарын қиып өтеді. Бұрынғы атауы - 10-шы көше. Кешенін ұзындығы - 3200
метр.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алматы көшелері. Анықтамалық энциклопедия. – Алматы: "ИП Волошин" баспасы, 2009. ISBN 978-601-7157-18-0
**Бовт Василий Афанасьевич** (1916, Ақмола облысы Сандықтау ауданы Васильев селосы - 28.10.1949, Ресей, Дағыстан Республикасы Кизляр қаласы) - 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, гвардия сержанты, пулемет расчетінің командирі.

Соғысқа дейін Алтай өлкесі Барнаул қаласында тұрып жұмыс істеген. 1943 жылы маусым айында Кеңес әскері қатарына шақырылып, 1944 жылы майданға жіберілді. Бовт 60-гвардиялық атқыштар дивизиясы 180-гвардиялық атқыштар полкінің құрамында ұрыстарға қатысқан. 1945 жылы 19 сәуірде Альт-Ордер өзенінен өтуде және Райхенберг (Врицен қаласының оңтүстік-батысы, Германия) деревнясын жау қолынан азат ету кезінде ерліктерімен көзге түскен. Қасындағы бөлімшелер кері шегінгенде, жау әскерінің бөлімше тылына басып кіру қаупі төнді. Сол кезде Бовт өзіне ыңғайлы бекініс орнын тауып, пулемет оғымен жаудың 3 шабуылының бетін қайтарды. Төртінші рет шабуылға шыққан қарсыластарын 15-20 м жерге дейін жақындатып, гранатамен көздерін жойды. Сөйтіп бекініс шебін қорғап қалды. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Бовтқа Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (15.5.1946).

Ленин, 3-дәрежелі Даңқ ордендерімен, медальдармен марапатталды. Согыс аяқталған соң Дағыстанның Кизляр қаласында түрды. Осы қалада Бовтқа бюст орнатылған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Айбын. Энциклопедия. / Бас редакторы Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. ISBN 9965-893-73-Х
Василий Алексеевич Перовский
**Василий Алексеевич Перовский** (20.2.1794, Ресей, Почеп қаласы, қазіргі Брянск облысы – 20.12.1857, Алупка) – Орынбор губерниясының әскери губернаторы (1833 – 42 және 1851 – 57), 1812 жылы Отан соғысына және 1828 – 29 жылдары орыс-түрік соғыстарына қатысқан. Перовский – патша өкіметінің шығыстағы отарлау саясатын дәйекті жүргізушілердің бірі. 

Орынбор губернаторы болып тұрған кезде оған Орта Азия хандықтарымен, Иранмен және Ауғанстанмен сыртқы саясат мәселесін өз бетінше шешуге құқық берілді. 1835 жылы Перовскийдің нұсқауымен жаңа шептер белгіленіп, бекіністер салынды. Жаңа шептерге Орынбор казактары қоныстандырылып, қазақтар жайылымдық жерлерінен қуылды. Перовскийдің басшылығымен *Жоламан Тіленшин, Исатай-Махамбет* бастаған ұлт-азаттық көтеріліс басып жаншылды. 1839 – 40 жылдары Перовский патша әскерлерінің Хиуаға жорығын, 1853 жылы Ақмешітке жасаған жорығын басқарды. Перовский *Кенесары Қасымұлымен* жақсы қарым-қатынаста болған. Кенесарыға полковник шенін бергізген. 

Перовскийдің Ақмешітті алуына Сырдария қазақтары үлкен көмек көрсетті. Оның бұйрығымен кедей қазақтарға көмек ретінде ұн мен көктемгі егістікке тұқым берілді. Қазақтарға арнап емделетін лазарет ашқызып, оны керекті дәрі-дәрмектермен қамтамасыз етіп отырды. Өзін прогресшіл етіп көрсету мақсатында маңайына өнер және әдебиет қайраткерлерін топтастырды. 
Ұлы күйші Құрманғазы Сағырбайұлы оған арнап, «Перовск маршын» шығарды. 

Ақмешіт (Қызылорда қаласы) 1853 – 67 жылдары Перовскийдің атымен *Перовск форты*, 1867 – 1922 жылдары **Перовск қаласы** аталды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
**Дастин Московиц** (22 мамыр 1984) - Американдық кәсіпкер, Марк Цукербергпен, Эдуардо Саверинмен, Крис Хьюзбен бірге Facebook қоғамдық желісін қалаған. Компанияның 7,6% иемденген, ең жас миллиардер болып саналады. Капиталы 3,8 млрд. $.

### Өмірі

Вашингтонда еврейлер отбасысында дүниеге келген. Әкесі психиатр болып жұмыс істеген. Мектепті бітірген соң Гарвард университетіне оқуға түседі. Достарымен бірге thefacebook.com жобасын ашады. Екі жыл университетте білім алған соң Цукербергпен бірге Пало-Альтоға көшіп кетеді.  

Басында Московиц Facebook-тың техникалық жөнінен жауап беретін еді, ал кейінірек, вице-президент қызметіне көтерілді.  

2008 жылы Facebook-так кетіп, Джастин Розенштайнмен бірге Asana компаниясын қалайды.

### Экранда

"Әлеуметтік желі" фильмінде, Дастин Московицтың рөлін Джозеф Маццелло ойнайды.

### Сілтемелер

* Марк Цукерберг
* Эдуардо Саверин
* Крис Хьюз

### Дереккөздер

* Carlson, Nicholas At Last – The Full Story Of How Facebook Was Founded
* Dustin Moskovitz topic page.
* Guynn, Jessica. Facebook co-founder Dustin Moskovitz leaves for start-up, latimes.com
**Василий Андреевич Окунев** (1925 жылы, Ресей, Тамбов облысы Жердев ауданы Григорьевка селосы – 1973 жылы) – Социалистік Еңбек Ері (1972). Жоғары партия мектебін бітірген (1961). Еңбек жолын ауыл мектебінде мұғалім болып бастаған (1940). Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысқан. Ұрыста жараланғаннан кейін мектепте, партия органдарында жұмыс істеген. 1961 жылы Арықбалық (қазіргі Айыртау ауданының құрамында) аудандық партия комитетінің хатшысы, 1962 жылы Қызылту (қазіргі Уәлиханов) аудандық партия комитетініОкунев Василий Андреевичң бірінші хатшысы болған. Ленин, Еңбек Қызыл Ту ордендерімен және медальдармен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

Орысша уикипедия

Сыртқы сілтемелер
-----------------

Окунев Василий Андреевич
**Сарғыш сарана** (лат. *Hemerocallis lilioasphodelus*) – шырыштар тұқымдасына жататын Қазақстанда сирек кездесетің түр. Тек Солтүстік Қазақстанда (Ертіс өзені) және Батыс Алтайдың бірнеше жерінде (Зыряновск пен Черемшанка маңында) кездеседі. Қазақстаннан тыс Батыс және шығыс Сібір, Моңғолияда, Қытай мен Жапонияда таралған. Ылғал сүйгіш түр, орман мен жайылма шалғындарында, сирек далалы және шалғынды тау беткейлерінде, сирек ормандарында, бұталар арасында өседі. Ашық түсті өте әдемі түтік тәрізді қоңырау гүлдермен еріксіз назар аудартады. Сарғыш сарана мәдени түрде өте ертеден белгілі және бақ өсімдігі ретінде 2 мың жылдан бері өсіріледі. Қазіргі кезде көптеген мәдени сорттары бар. Бірақ жабайы түрі өзінің әдемілігін әлі жоғалтқан жоқ, сондықтан осы күнге дейін гүл өсіріушілер арасында өте танымал. Бұл өсімдік Қытайда да көпке танымал, бірақ көбіне дәрілік және тағамдық түрінде пайдаланылады. Құрғақ гүл бүршіктері тамаққа пайдаланылады.Оларды тарымен және қытайбұршақпен бірге пісіреді, көбіне ет тағамдарына дұздық ретінде даярлайды. Түрдің Қазақстандағы тіршілік орталары бір - бірінен өте алшақ орналасқан, саны төмен. Негізгі қауіп - гүлдеген өсімдіктерді гүл шоғырына жинау. жақын арада табиғи популяцияларының жағдайын анықтап, арнайы қорғалатын жер бөлу керек.

Дереккөздер
-----------

* Қазақстан өсімдіктер әлемінің асыл қазынасы