|  |
| --- |
| Euboean amphora, c. 550 BCE, depicting the fight between Cadmus and a dragon |
| Грек мифологиясы |
| 
Құдайлар

* Алғашқылар
* Титандар
* Олимп
* Нимфалар
* Теңіз құдайлары
* Жер құдайлары

 |
| 
Батырлар және батырлық

* Геракл\Геркулес
	+ Ерліктер
* Ахилл
* Гектор
	+ Троя соғысы
* Одиссей
	+ *Одиссея*
* Ясон
* Аргонавтар
	+ Алтын жабағы
* Персей
	+ Медуза
	+ Горгона
* Эдип
	+ Сфинкс
* Орфей
	+ Орфизм
* Тесей
	+ Минотавр
* Беллерофонт
	+ Пегас
	+ Химера
* Дедал
	+ Лабиринт
* Аталанта
* Меланион
	+ Алтын алма
* Кадм
	+ Фивы
* Эней
	+ *Энеида*
* Триптолем
	+ Элевсиндер мистериясы
* Пелоп
	+ Ежелгі Олимпияда ойындары
* Пирифой
	+ Кентавромахия
* Амфитрион
	+ Тевмес түлкісі
* Нарцисс
	+ Нарциссизм
* Мелеагр
	+ Калидон кабаны
* Отрера
	+ Амазонкалар
* Каллисто
* Пандора
	+ Пандора қалбыры
* Кефал
* Антей
* Сизиф
* Цербер

 |
| 
Қатыстылар

* Сатирлер
* Кентаврлар
* Айдаһарлар
* Демогоргон
* Ежелгі Грек діні
* Микендік құдайлар

 |
| Бұл үлгіні: көру • талқылау • өңдеу |

Ежелгі гректер бірнеше құдайлар бар және олардың әрқайсысы адам өмірінің әр жағына билік етеді деп сенген. Көптеген әдемі шіркеулер осы ең құдіретті құдайлар мен әйел құдайлар құрметіне арнап салынған.

Зевс
----

**Зевс** - Олимп тауында өмір сүрді. Бұл жерде ол салтанатты алтын сарайларда өзге құдайлар мен құдай әйелдердің ортасында амброзияның (құдайлар тағамы) дәмін татып, нектар ішіп (құдайлар сусыны) той тойлады. Зевс барлық құдайлардың басшысы болды. Крон мен Реяның ұлы, ол қолында аспан әміршісі екенін көрсететін найзағай мен күркүрді ұстаған. 

Артемида

Метида мен оның балалары
------------------------

Зевстің алғашқы жұбайы даналық құдайы Метида болды. Гея Метидадан Афина деген қыз туады, содан кейін Зевсті биліктен айыратын ұл туады деген болжамын айтады Зевске. Сонда Зевс өзінің баласын дүниеге әкелгелі жүрген әйелін жұтып қояды. Афина сауыт – сайман, қару – жарағымен бірге Зевстің басынан тікелей жарық дүниеге шығады. Қызы оның әлемді жөнге келтірудегі жанашыр көмекшісіне айналады. Афина Зевс сияқты мықты, Метида сияқты данышпан болады. Ол Афины қаласына жебеушілік жасайды.

Фемида
------

Зевстің екінші әйелі Фемида құдай – Уран мен Геяның қызы. Оның есімі грек тілінен айдарғанда "тәртіп,әділ сот" деген мағына береді.

Гера мен ұрпақтары
------------------

Зевстің үшінші әйелі – қарындасы Гера. Ол аспанның әйел құдайы және неке қорғаушысы болған. Зевс пен Герадан көп бала туады. Соғыс құдайы Арес анасының елірме әрі басасау мінезін бойына тартады, ол өзінің қанқұмарлылығымен белгілі. Символы-дулыға және қарақұс. Қызы Илифия – босанатын әйелдердің жебеушісі. Оттың және ұсталық өнердің құдайы. Гефест те солардың ұлы еді. Ата – анасы оны ұнатпағандықтан, Олимптен жер бетіне екі рет лақтырып жібереді, сол себепті ол екі аяғынан ақсап қалады. Гефест маххабат пен сұлулық құдайы Афродитаға үйленеді. Бірақ Афродита күйеуін емес, Аресті жақсы көреді. Афродита ғажайып әдемілігінің құпиясы жасырылған керемет белдік тағынып жүрген. Афродита Зевс пен Дионаның қызы, аңызда ол теңіз көбігінен туған деп айтылады.

Аполлон
-------

Зевс, сонымен қатар, әйел құдай Летодан туған егіздер – Аполлон мен Артемиданың да әкесі болған. Күннің жарығы пен шындықтың құдайы Аполлон музыкаға, поэзияға, ғылым мен дәрігерлікке ықпал етті. Ол аққулар жеккен екі дөңгелекті арба айдаған және лирада (грек жұртының музыкалық аспабы) ойнаған.

Гестия
------

Гестия – Кронос пен Реяның қызы. Ол отбасы, ошақ қасының құдайы болды. Гректердің әрбір үйінде оған арналған алтарь тұратын.

Артемида
--------

Аңшылық және ай құдайы Артемида садақ атқанда мүлт етпеген. Оның атқан күміс жебелері әрқашанда нысанға дөп тиген. Сонымен қатар ол жабайы аңдардың жебеушісі болған. Артемида емдей білген, ерлі – зайыптыларды қорғаған, екі қабат әйелдерге сыйлық әкелген. Оның символы - найза және бұғы.

Гермес
------

Олипиялық Гермес – Зевстің және тау нимфасы Майяның ұлы – қанатты сандал киген құдайлар хабаршысы әрі өлілердің жанын тасымалдаушы. Ол жолаушыларды желеп – жебеген, сондай – ақ адамдардың түсінде құдайлар әмірін түсінуіне көмектескен. Оның теңдессіз сиқырлы күші алтын таяғында жатыр, сол таяғымен адамдарды ұйықтатып немесе оятып отырған.

Дионис
------

Дионис – Зевс пен Фивы патшасының қызы Семеланың ұлы – жердің құнарлылық күштерінің, жүзім өсірушілік пен шарап ашытудың құдайы.

Деметра
-------

Деметра, Кронос пен Реяның қызы – өсіп-өну мен егіншілік құдайы.
Символ ретінде қолына жүгерінің собығын ұстап тұрған бейнесі салынған.

Гефест
------

От пен ұсталық кәсіптің құдайы. Зевс пен Гераның ұлы. Символы- темір соғатын төс.

Посейдон
--------

Теңіз құдайы, жер сілкіндіргіш, Зевстің ағасы. Әдетте ол ат үстінде, қолында үш ашалы асатаяқпен бейнеленеді.

Галерея
-------

* ДеметраДеметра
* АфродитаАфродита
* ФемидаФемида

Дереккөздер
-----------

Әдебиеттер
----------

* Әпсаналар, Мәскеу Росмэн 2012, ISBN 978-5-353-06045-1
* Әлемнің ұлы кереметтері, Алматыкітап, 2005 жыл. Авторы- Рассел Эш, суретшісі - Ричард Бонсон.