recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Лесото коммунистік партиясы** (ЛКП) – 1962 жылы 5 мамырда партияның программасы мен уставы қабылданған Құрылтай съезінде негізі қаланды. Программада Лесото коммунистік партиясы « Лесото Социалистік Республикасын құру мақсатын алға қойған жұмысшылар мен шаруалар партиясы» деп көрсетілген. Лесото коммунистік партиясы елдегі барлық саяси партиялардың прогресшіл күштерімен қарым-қатынас жасайды; бүгінгі таңдағы басты міндет: «қазіргі неоколониалдық тәртіпті жойып, оны экономикалық тәуелсіздік және әлеуметтік прогресс саясатын жүргізетін үкіметпен алмастыру үшін» демократиялық күштердің Біріккен майданын құру деп санайды. 1970 жылы ақпанда Лесото коммунистік партиясына тыйым салынды, партияның бас секретары Дж. Кена және председателі Ф. Матжи т. б. тұтқынға алынды. Лесото коммунистік партиясы өз жұмысын астыртын жағдайда одан әрі жүргізуде.

Лесото коммунистік партиясы делегациясы Коммунистік және жұмысшы партияларының 1969 жылғы (Мәскеу) халықаралық кеңесіне қатысып, онда қабылданған документтерді мақұлдады. Лесото коммунистік партиясы демократиялық централизм негізінде құрылған. Жоғарғы органы – ұлттық конференция, конференциялар аралығында – ОК, ол Саяси бюро сайлайды. Партияға тыйым салынғанға дейін «Мажаммохо» журналын шығарып келді.
**Бастамқала** – ортағасырлық қала орны.

Қала орны
---------

Қызылорда облысынан оңтүстік-батысқа қарай 240 км жерде, Жаңадарияның құрғап қалған арнасының бойында. XII-XIII ғасырларда өркендеген қаланың ауданы 390\*300 м, айнала екі қатар дуалмен, терең ормен қоршалған. Ішкі қорғаныс дуал, оның бойындағы биіктігі 3 м мұнаралар мен ауызғы бөлмелері жақсы сақталған. Мұнараларының арасын жалғастыратын жұмбаздап соғатын дуалдың биіктігі 1,5 м, қалыңдығы 1 м. Сыртқы қорғаныс дуалының қалыңдығы 2 м-ге жуық, биіктігі 3,5 м. Қала ішінде төртбұрышты үйлердің орындары сақталған. Қорғанға сырттан солтүстік және оңтүстік қабырғалар арқылы кіретін болған. Екі үйдің орны мен ерекше ошақтың қалдығы ашылып алынған. Сырланған қыш ыдыстар, металдан жасалған дөңгелек қалқанның, тас ыдыстардың, көгілдір моншақтың сынықтары, жебенің сабы мен ұштары, темір қорытпалары, т.б. табылған.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақстан тарихы. Энциклопедиялық анықтамалық (толықтырылған 2-басылым). – Алматы: «Аруна Ltd» ЖШС, 2010. – 768 б. ISBN 9965-26-175-X
**Бақтияр Әбілдаұлы** — 1937 жылы 10 қарашада Жамбыл облысының Талас ауданындағы Ақкөл ауылында өмірге келген.

1959 жылы Қазақ мемлекеттік университетінің журналистика факультетін қызыл дипломмен бітірген. Жамбыл облыстық қазіргі "Ақ жол" газетінде бөлім меңгерушісі, редактордың орынбасары қызметтерін атқарған. 1963-1964 жылдары Жамбыл облыстық комсомол комитетінде үгіт-насихат бөлімін басқарған. Алғашқы әңгімелері студент кезінде-ақ республикалық "Пионер" журналында және үшінші сыныпқа арналған "Ана тілі" оқулығында жарияланған. Алғашқы жинағы "Тұлпардың тұяғы" (олимпиада чемпионы Абсент туралы) хикаяты 1980 жылы "Қайнар" баспасынан жарық көрген.

1986 жылы Жамбыл облыстық Абай атындағы драма театрында "Айша Бибі" тарихи трагедиясы, 1992 жылы "Сыпатай батыр пьесасы қойылған. 1995 жылы театрда Қадыр Жетпісбаевтың режиссерлығымен сахналанған. 1999 жылдан бері Мұхаммед Хайдар Дулат мырза туралы тарихи драмасы Жамбыл облыстық тетарының репертуарында. Көбінесе тарихи тақырыптарға жазады.

Шығармалары
-----------

"Төле би және Қойгелді батыр" (1992), "Рысбек батыр" (1994) атты жинақтары, "Бөлтірік би" атты тарихи хикаяты (1996), сондай-ақ "Талас-Тараз" (1998, "Санат"), "Жауғаш батыр - Абылай ханның елшісі" (1999), "Сыпатай батыр" (2000), "Тағдыр толқындары", "Шапырашты Наурызбай батыр" тарихи деректі романдары жарық көрген.

Жетістіктері
------------

Қазақстан журналистер одағының лауреаты, Тараз қаласының Құрметті азаматы. Бірнеше медальдармен марапатталған..

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақстан жазушылары" анықтамалық, Ан Арыс баспасы, Алматы, 2009,ISBN 978-601-7130-43-5
Үңгір
Үңгір
Катерлох үңгірі Австрия.
Мұз үңгірі
**Бастапқы үңгірлер**. Кейбір үңгірлер тау жыныстарымен бір мезгілде пайда болған. Олар бастапқы үңгірлер деп аталады. Жыныс түзілген кезде үңгір кеңістігі бос болып қалады. Бастапқы үңгірлерге – лава, көпіршік, туф және риф үңгірлері жатады. Лава туннельдері жанартау белсенділігінің арқасында пайда болады. Олар ең көп таралған бастапқы үңгірлер болып табылады. Лавалық үңгірлер жанартау белсенділігінің арқасында пайда болатын бастапқы үңгірлерге жатады. Әктасты туф үңгірлері - әктасты туф немесе кальций карбонатының қоспасынан пайда болатын алғашқы үңгірлер болып табылады. Риф үңгірлері ішінде немесе губкалы рифтердің ішінде рифтердің өсуімен түзіледі.

Қызықты деректер
----------------

* Аса маңызды лава туннельдері Гавай аралдарынан табылды.
* Гавайдағы Олаа үңгірлер жүйесі болып табылатын Казумура – АҚШ-тағы ең терең үңгір.
* Ең үлкен лавалық үңгір Эфиопия мемлекетіндегі Фантало тауынан табылған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  ТАУЛАР, ЖАНАРТАУЛАР. ҮҢГІРЛЕР — Алматы: «Аруна» баспасы
**Ландшафт геохимиясы** — географиялық ландшафтарда химиялық элементтердің химиялық құрамын және миграциясын (*көшуін*) зерттейтін геохимия мен физикалық географияның бөлімі. 

20-ғасырдың 40-жылдарында пайда болған. Ол ландшафттағы химиялық элементтердің көшуін, жиылуын зерттегенде *геохимияның*, әсіресе, *биогеохимияның* тәсілдерін қолданады. Жеке ғылыми бағыт ретінде Ландшафт геохимисының негізін қалаған орыс ғалымы — Б.Б. Полынов. Геохимиялық тұрғыдан қарағанда ландшафт — атмосферадағы, гидросферадағы, литосферадағы химиялық элементтердің күн энергиясы әсерімен алмасып отыратын жер бетінің бір бөлігі. Жердің терең қабаттарымен салыстырғанда ландшафтта қысым мен температура төмен болғанымен, атомдардың алмасуы көп түрлі әрі жылдам болады. Ландшафттағы химиялық элементтер миграциясының химиялық құрамын, зандылықтарын зерттейтін геохимияның тарауы

Ландшафт геохимиясының негізгі бағыттары
----------------------------------------

1. Ландшафттың жалпы геохимиясы;
2. геохимиялық ландшафттар географиясы және олардың әрқайсысының геохимиясы;
3. геохимиялық ландшафтардың кеңістіктегі қалыптасу заңдылықтары, оларды аудандарға бөлу қағидалары мен картаға түсіру;
4. Ландшафт геохимиясыныңның әр геологиялық кезеңдерге байланысты тарихи ерекшеліктері;
5. ландшафтағы жеке элементтердің геохимиясы, олардың алмасуындағы заңдылықтар мен ерекшеліктер.

Тарихи Ландшафт геохимиясы өткен геологиялық дәуірлер ландшафтары геохимиясының ерекшеліктерін зерттейді. Ландшафт геохимиясының осы тарихи қағидасы кен байлықтарын іздеуге пайдаланылады.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Қ 17 Геология. А.Қ.Құсайынов — Алматы: "Мектеп" баспасы ЖАҚ, 2003. — 248 бет. ISВN 5-7667-8188-1, ISВN 9965-16-512-2
**Адамзат тарихындағы жазулар** — идеографиялық, силлабикалық және алфавиттік деп бөлінетін таңбалар жүйесі. Идеографиялық жазуда әр таңба жеке сөзді белгілеп тұрады. Кейін сөзді белгілі бір таңба арқылы жеткізетін логограммалар пайда болады. Онда да сөз толық бейнеленбей, силлабикалык (буын) белгілері, негізінен, дауыссыз дыбыстардан құралады. Ең көне жазу үлгілері: египет жазуы — 6 мың, шумер, элам, протоүнді — 5 мың, крит, қытай — 4 мың, майя — 3 мың жыл бұрын пайда болған екен. Олардың ішінде жақсы зерттелгендер: көне египет, шумер және қытай жазулары. Силлабикалық жазудың әр таңбасы дауыссыз дыбысты таңбалайды, дауыстылар белгіленбейді. Алфавиттік жүйе-де кез келген таңба нақты дыбысты бейнелеп тұрады. Латын таңбалары негізінде жасалған алфавиттерде бір дыбыс бірнеше әріптермен бейнелене алады. Ол бір кез келген консонатты буындық жүйенің, яғни таңбалардың қалдығы болса керек..

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ телевизиясы. Энциклопедия. — Алматы: «ҚазАқпарат», 2009, 1-т. — 640 б. ISBN 978-601-03-0070-5
**Адамгершілік сезім теориялары** - қоғамдық мәдениет байлығын игеру нәтижесінде қоғамның әрбір мүшесінің еңбегі жинақы іске, игілікті әрекетке, ал адам іскер және шығармашыл
жеке адамға айналуы. Бұл адамды тар өрісті еңбек функциясына басыбайлы, біржақты, "жарым-жарты" тәуелді ететін әлеуметтік еңбек бөлінісін жойғанда ғана мүмкін болады. Бұл
бір адамның бойына бүкіл және әртүрлі еңбек функцияларын, мамандықтарды және т.б. өзінен-өзін қабыстырып және жинау арқылы емес, адамнан жоғары тұрған дербес әкімшілік бақылаушы, бөліп тұрушы және т.б. функцияларды қажет етпейтін шын мәнісіндегі адамның жан-жақтылығын дамыту арқылы іске асады. Адам еңбек процесінде бұл функцияларды өзінің жинақы әрекетіне айналдырады, сөйтіп жан-жақты және шығармашылық субъектіге айналады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Биекенов К. Садырова М. Әлеуметтанудың түсіндірме сөздігі. — Алматы: Сөздік-Словарь, 2007. — 344 бет. ISBN 9965-822-10-7
**Алтынтөбе мыс кен орны** – Қарағанды облысы, Бұқар жырау ауданында орналасқан. 1940 жылдан 1951 жылға дейін бірнеше рет зерттеліп, 1975 –1976 жылдары барланған.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Орта девонның андезиттерінен, андезитті-базальтты порфириттерінен, туфтарынан, фамен-турнаның кремнийлі-көмірлі сазды әктастарынан түзілген. Ащысу синклиналінің сол орамына сәйкес келеді. Андезитті порфириттерге ұштасып жатқан әктастардағы линза және қабат пішінді көлбеу келген солтүстік-шығыс оралымдағы Орталық және Батыс кен жүлгелері айырмаланған. Кентасы жүлгелі-желілі келеді. Тотықты, аралас, ілкі (сульфидті) кентастар ажыратылған.

Минералдары
-----------

Кентас минералдары: тотықты-малахит, азурит, аширит, теонрит, куприт; аралас халькозин, борнит; ілкі-халькопирит, пирит, галенит, сфалерит. Кентастар жақсы байытылады.

Мыс туралы дерек
----------------

Бұл минералдың тазалығы мен түс тереңдігі соншалықты, өзіне кереметтей ұқсайтын изумруд асыл тасынан тек арнайы маман ғана ажыратуы мүмкін. Аңыз бойынша, кен орнын XVIII ғасырдың екінші жартысында бухара саудагері Ашир ашып, алғашында табысын изумруд деп есептеген. Кейінгі талдаулардың дәлелі бұл тастың изумрудтай қатты емес, тек сыртқы ұқсастығы бар. Ал біраздан кейін неміс минерологы Абраам Готтлиб Вернер екі тастың таңқаларлық қасиеті үшін минералға «мыс изумруд» атауын қойды. Аширит-диоптаз – зергерлік өндеуге іс жүзінде жарамсыз болып табылатын таза коллекциялық тас. Бірақ, бұған қарамастан, жер жүзінде өте сирек кездесетін минерал болғандықтан коллекционерлер үшін үлкен құндылықтар қатарына жатады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Республикасының табиғаты, 7 том;
2. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5
**Алтысарылар** (хакас тіліндегі "алтынзархы" - "солтүстік" немесе "төменгі") - ХІІ ғасырда Чулым өзенінің (Обьтың тармағы) жоғарғы бойындағы қырды мекен еткен Енисей қырғыздары төрт ұлысының (Алтынсар, Алтыр, Исар (Езер), Туба) бірі. Орталығы - қазіргі Хакасияның солтүстігінде болған. Ұлысты бек (хак.- піг) басқарған. Алтысарыларды "Үлкен қырғыздар" деп те атаған. Ұлыста атақты тектер болған: Номчи, Ишей, Иренек.

Алтысарылар бірнеше ірі рудан ("аймақ") құралған: Қызыл, Шу, Ачи, Тұмат т.б.

Оларға Чулым мен Жоғарғы Енисей алқабындағы көптеген тайпалар мен рулар бағынған. Бұл тайпалар мен руларды алым-салық төлеушілер болғандықтан "қыштым" деп атаған.

Алтысарылар 17 ғасырда Алтын-ханға, ал 17 ғасырдың 60-шы жылдарынан бастап жоңғарларға тәуелді болды.

1703 ж. Алтысарыларды жоңғарлар зорлап көшіріп әкетті.

Дереккөздер
-----------

* "Қазақстан": Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998
**"Адамзаттың Абайы"** - деректі фильмі Абай Құнанбаевтың 150 жылдығына арналған. Фильмде Абай мұражайының директоры Т.Ибрагимов, ақын-жазушылар, өнер қайраткерлері Әбіш Кекілбаев, Иран-Ғайып, Әмина Өмірзақова, сол кездегі облыс әкімі Қабиболла Жақыповтар Шыңғыстау жерінде өткен шаралардың тағылымдық мазмұнына тоқталады. Фильм 1994 жылы түсірілген. Ұзақтығы 30 мин. Фильмді түсіргендер: редакторы - Асыланбек Ғұбашев, режиссері - Нағима Туфатуллина, операторы - Рүтем Ищанов, дыбыс режиссері - Қаламқас Жүсібәлиева, монтаждаушы - Александр Зузанов..

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ телевизиясы. Энциклопедия. — Алматы: "ҚазАқпарат",2009, 1-т. — 640 б. ISBN 978-601-03-0070-5
**Адамтас шамшырағы**, *Адамтас* – Каспий теңізінің шығыс жағалауындағы мүйіс.

Географиялық орны
-----------------

Маңғыстау облысы Қарақия ауданында, Кендірліқиясай үстіртінің теңізге қараған оңтүстік-батысында орналасқан.

Жер бедері
----------

Мүйістің теңізге қараған бөлігі тік жарқабақты. Су асты тастары шығып тұрған жағалауы кеме тоқтауға қолайсыз. Кезінде Адамтас мүйісінде су асты тастарынан теңіз кемелерін сақтауға арналған шамшырақ оты болған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. – 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
Зымыранның ұшу сәтін түсіретін кинотеодолит
**Кинотеодолит станциясы** - ұшырғыш-зымырандардың активті аймақтағы ұшу сәтін кинопленкаға түсіруге арналған станция. 

Ұшырғыш-зымыранның ұшуын қадағалау кезінде кинотеодолиттің объектив осінің кеңістікте бағдарлану сәті кинопленкада белгіленіп отырғандықтан, ондағы суреттерден ұшырғыш-зымыранның ұшу траекториясының сипаттамаларын анықтау мүмкіндігі бар. Ғарыш айлақтарында кинотеодолит станциясының желілері құрылады. Бұлардың жұмысын уақыт қызметі үйлестіріп отырады.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1974ж. 5 том
**Кинотелевизия техникасы** - кескінді (көріністі) жазып алу әрі оны тарату тәсілдерінің және осыларды іске асыратын кино мен телевизияның өзара үйлескен техника құралдарының жиынтығы.

*Кинотелевизия техникасы* кино техника мен телевизияны, *кескін жазуды* өзара байланыстырады. Ол тек *телевизиялық кинофильмнің* базасы ғана емес, кинематографияның бірқатар технологиялық процестеріне де негіз болған. Кинотелевизия техникасы *телевизиялық фильмдерді* киноға тікелей түсіру, телевизиялық кескінді және оның жазылу сапасын бақылап отырып киноға түсіру, телевизиялық кескінді кинескоп экранынан немесе оны электрондық сәуле арқылы тікелей киноға түсіру, кинофильмдерді құрастыру және көбейту кезінде кескін сапасын телевизия арқылы бақылау, *кинопленкаға* түсіріліп алынған фильмдерді *телевизиялық тракт* арқылы беру, фильмдер көшірмесін *телекино ойнатқыш аппарат* арқылы тікелей теледидардан көрсету мәселелерін іске асырады.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1974ж. 5 том
**Кинотүсіргіш аппарат**, **Кинотүсіргіш камера** немесе **Кинокамера** — әуесқойлық мақсатта көрнекті, хроникалы, көркем және мультипликациялық фильмдерді түсіруге пайдаланылады. Ол шағын, жеңіл, конструкциясы қарапайым әрі ыңғайлы болып келеді. Бұлардың ішінде 8 мм-лік және 16 мм-лік кинопленкаларға түсіруге арналған әуесқойлық кинотүсіргіш аппараты көбірек тараған. 8 мм-лік кинопленканың 16 және 35 мм-лік кинопленкалардан артықшылығы бар: 35 мм-лік кинопленкада фильмнің бір бөлігі орташа ұзындығ 300 м, 16 мм-лік кинопленкада - 120 м, ал 8мм-лік пленкада 60 м-ге жетеді. 35 м-лік пленканың бір метріне 52 кадр, 16 мм-лікте 131 кадр, ал 8 мм-лік пленкаға 262 кадр сияды, 35 мм-лік пленкада түсірілген фильмнің бір бөлігінің массасы 16 мм-ліктен 5,5 есе, ал 8 мм-лік пленкамен салыстырғанда 22 есе салмақты болады. 8 мм-лік пленкаға түсірілген фильмнің негізгі кемшілігі кинокадрдың шағындығы болып табылады. Ол 16 мм-лік фильм кинокадры ауданынан 4 есе , 35 мм-ліктен 20 есе кіші болады. Сол себепті үлкен кинокадрда жақсы байқалатын детальдар, кіші кинокадрда байқалмауы мүмкін. Бұл әуесқойлық киноның мүмкіндігін шектеп, киноны қашан да жақыннан түсіруге мәжбүр етеді.
**Хатай шаһ Исмаил Гейдар оғлы** - азербайжан ақыны және мемлекет қайраткері.

Еңбек жолы
----------

Хатай өлеңді жас кезінен жазған. Ол түркі тілдес халықтар поэзиясынан, көбінесе азербайжан классиктері - *Нәсими, Гази Бурханеддин, Хабиби* шығармаларынан және халық ауыз әдебиетінен үйренді. Хатайдың *"Он хат"* және *"Насихат кітабы"* атты шығармалары азербайжан фольклорымен тығыз байланыста туған эпикалық туынды. Хатай шығармашылығы тек азербайжын әдебиеті ғана емес, түркі тілдес халықтар поэзиясының дамуына көп әсер етті. Оның шығармалары Таяу Шығыстағы көптеген елдерге тарады, европалық елдер тілдеріне аударылды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1976 ж. 11 том
**Отар Олжас Асангелдіұлы** (ағылш. *Oljas Otar*, 30 мамыр 1977 жыл, Талас ауданы, Жамбыл облысы) - ақын, сазгер, салық қызметкері.

Өмірбаяны
---------

1977 жылы 30 мамырда Жамбыл облысы, Талас ауданының Бостандық ауылында дүниеге келген. 1991 жылдан бастап ақындар айтысына қатысып келеді. Ол 1998 жылы Қызылжар қаласында өткен республикалық айтыста үздік өнер көрсетсе, 2002 жылы студент жастар арасында өткен «Жас толқын» атты республикалық айтыстың І орын иегері. Сондай-ақ, ол 1995 жылы Абай Құнанбаевтың 150 жылдық, 1996 жылы Жамбыл Жабаевтың 150 жылдық, 1997 жылы Мұхтар Әуезовтың 100 жылдық мерейтойларына байланысты өткізілген Жамбыл облыстық ақындар айтыстарының жүлдегері. 2005 жылғы «Жасампаз елдің ертеңі – жастар» атты облыстық жас ақындар айтысында ІІ орынды, 2006 жылы өткен «Желтоқсанды жырлаймын» атты облыстық жас ақындар айтысында ІІІ орынды бағындырған өнерпаз. Айтыстағы жеткен жетістіктеріне байланысты 2005 жылы Қазақстан Республикасы Президентінің квотасына ие болып, Қазақстанның өнер және қоғам қайраткерлерімен бірге Мекке-Мәдинаға умра қажылығына барып қайтқан қажы. 2007 жылы Түркияның Стамбул қаласында өткен ақындар айтысына Қазақстаннан жолдама алған 6 ақынның бірі болып барып, шетелдегі қазақтардың алғысын алып, елге абыроймен оралған айтыс ақыны. Ол салық жүйесіндегі көп жылғы жемісті еңбегі үшін 2007 жылы ҚР Қаржы министрлігі Салық комитеті төрағасының Құрмет грамотасымен, Тараз қаласының әлеуметтік-экономикалық дамуына қосқан елеулі еңбегі үшін 2010 жылы Тараз қаласы мәслихатының Құрмет грамотасымен және 2011 жылы Тараз қаласы әкімінің Құрмет грамотасымен марапатталған азамат. Қазіргі уақытта Қазақстан Республикасы салық басқармасында бас маман болып қызмет атқарады. Үйленген, үш ұл тәрбиелеп өсіруде.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

 Мұрағатталған 14 шілденің 2014 жылы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  BNews.kz Мұрағатталған 14 шілденің 2014 жылы.
**Олжас Тілеуғалиұлы Түсіпбеков** 1972 жылы 14 тамызда Семей қаласында туған. 
Шәкәрім атындағы Семей педагогикалық институтын (1994) «Тарих және педагогика» мамандығы бойынша үздік; К. Байсейітова атындағы Семей қаржы экономикапық колледжін (1996) «Сапықтар және салық сапу» мамандығы бойынша үздік; ҚазМБА жанындағы Еуразиялық нарық институтын (1998) экономист мамандығы бойынша бітірген. 1994 жылдан - «Семей Центр Банкі» АҚ бухгалтері, сарапшы экономисі. 1996 жылдан - «Қазкоммерцбанк» ААҚ Семей филиалының жетекші маманы. 1997 жылдан - ҚР ¥лттық банкінің банктік қадағалау басқармасының, банктік қадағалау департаментінің инспекциялау белімінің, активтер сапасын тексеру мен бағалау белімінің бас экономисі. 1998 жылдан - Қазақстан Халық банкі» ААҚ төрағасының кемекшісі. 2000 жылдан - ҚР көлік және коммуникациялар министрінің кемекшісі. 2001 жылдан «ҚазТрансОйл МТ¥К» ЖАҚ президентінің кемекшісі. 2002 жылдан - «Мұнай мен газ тасымалдау» ҰК» ЖАҚ бас директорының көмекшісі. 2003 жылдан - «ҚазМұнайГаз ¥К» ЖАҚ бірінші вице-президентінің көмекшісі. 2004 жылдың қыркүйек айынан - «ҚазТрансГаз» АҚ және «Интергаз Орталық Азия» АҚ маркетинг женіндегі бас директорының орынбасары. 2006 жылдан - «ҚазТрансГаз» АҚ маркетинг жөніндегі басқарушы директоры; «Интергаз Орталық Азия» АҚ маркетинг женіндегі бас директорының орынбасары. 2008 жылдан - «ҚазТрансГаз» АҚ бас директорының орынбасары, 2010 жылдан бері - бас директорының бірінші орынбасары, «Бейнеу-Шымкент» МГ құрылысы» жобасының жетекшісі.
«КazEnergу» Қазақстандық мұнайгаз және энергетикалық кешен ұйымдарының ассоциациясының ЗТБ (2010); «ҚазТрансГаз» АҚ құрылуына 10 жыл толуын мерекелеуге байланысты, «Ерен еңбегі үшін» (2010), Қазақстан Республикасы Тәуелсіздік күнін мерекелеуге байланысты, «Астананың 10 жылдығы» (2008), «Қазақстан құбыр жүргізуші тасымалдауына 70 жыл» (2005), «КагЕnergу» Қазақстандық мұнайгаз және энергетикалық кешені ұйымдарының ассоциациясы» ЗТБ «ҚазТрансГаз» АҚ 10 жылдығына орай (2010) медальдарымен; «ҚазМұнайГаз» ¥К» АҚ құрылуының 5 жылдығына орай мұнайгаз саласындағы мінсіз жұмыс үшін ҚР ЭМРМ құрмет грамотасымен (2007), ҚР Мұнай және газ министрлігінің құрмет грамотасымен (2010), «ҚазТрансГаз» АҚ құрылуына 10 жыл толуын мерекелеуге байланысты; «Мұнай және газ тасымалдау» ҰК» ЖАҚ грамотасымен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Республикасында кімнің кім екені - 2011 жыл. Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 ІSВN 978-601-278-473-2
NGC 3982 спиральді галактикасы
**Жаңа жалпы каталог** (ағылш. *New General Catalogue*, қысқаша *NGC*) — Әуесқой астрономияда айрықша танымал алыс ғарыш нысандарының каталогы.

Бұл каталог ірі каталогтардың бірі болып табылады және арнайы бір бұйымға арналмағандықтан (мысалы, галактикаға ғана) алыс ғарыштың барлық типті нысандарын қамтиды. Каталогта 7840 нысан бар.

Каталогты 1880 жылдары Уильям Гершельдің бақылау мәліметтеріне сүйеніп Джон Людвиг Эмиль Дрейер құрастырған болатын. Кейін 5326 нысаны бар 2 индекс-каталогтармен (IC I & IC II) толықты.

Жаңа жалпы каталогта көп қателер болған, кейін олардың көбі қайта қаралымында түзетілді.

Қайта қаралған Жаңа жалпы каталог
---------------------------------

Тағы қараңыз
------------

* NGC нысандарының тізімі

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* The NGC/IC projectМұрағатталған 15 қаңтардың 2013 жылы.
* The top astro photos of the NGC catalog Мұрағатталған 14 мамырдың 2011 жылы.
* The Interactive NGC Catalog Online Мұрағатталған 1 қарашаның 2006 жылы.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеуАстрономиялық каталогтар |
| --- |
|  |
| Тарихи | 
Ши Шэн  • Гиппарх каталогы  • Альмагест  • Ас-Суфи каталогы  • Аль-Бируни  • Омар Хайам  • Ат-Туси  • Зидж Ұлықбек  • Уранография  • Уранометрия  • Тихо Браге  • Галлей  • Гевелия  • Джон Флемстид  • Мессье  • Вольф |
|  |
| Заманауи | 
2MASS  • Abell  • AC  • BD  • C  • CCDM  • CD  • COROT  • CPD  • DDO  • FK4/FK5  • GC  • GCVS  • Gl/GJ  • GSC  • HD  • HIP  • HR  • IC  • IDS  • KIC  • MCG  • NGC  • NHICAT  • NSV  • OGLE  • PGC  • RCW  • RECONS  • RNGC  • ROSAT  • SAO (CAO)  • SDSS  • STF  • TYC  • UGC  • WDSC  • CGCG |

 |
**Жаңа жер** – мемлекеттік табиғи зоологиялық қорықша. Қорықша Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің 1986 жылғы 17 ақпандағы қаулысымен ұйымдастырылды. Аумағы 45 мың га. Ақжайық резерватының құрамына бекітілген.

Құрылу мақсаты
--------------

Қиғаш өзені сағасының шығыс бөлігі мен Каспий теңізінің солтүстік бөлігінде, Қазақстанның Атырау облысы Құрманғазы ауданы аумағында сирек кездесетін жануарларды қорғау мақсатында құрылған. Қорықша Солтүстік Каспийдің жетуге қиын бөлігіндегі шағын және үлкен аралдарда орналасқан. Аралдар мезгіл-мезгіл су астында қалады. Қауіпсіздік режимі - тапсырыс бойынша.

Флорасы
-------

Соңғы зерттеулер бойынша флора тізіміне 90 тұқымның 33 тұқымдасына жататын 130 түрі кіреді, бұл Солтүстік Каспийдің қазақстандық бөлігі флорасының шамамен 54% құрайды. Өсімдіктері суда (ірі балдырлар, жоғары сатылы су өсімдіктері) және су бетінде өсетіндер (құрақ, қоға, түңғиық, су каштаны) болып бөлінеді. Қазақстанның Қызыл кітабына енгізілген сирек түрлер: Андржев қалампыры, Фишер құссүттігені.

Фаунасы
-------

Қорықша орналасқан аралдар мезгіл-мезгіл су астында қалатындықтан, батпақты-сулы жерлерді мекен ететін құстар мен жануарлары үшін қолайлы ареал. Жануарлардан жабайы шошқа, түлкі, қарсақ, ақ қоян, ондатр, жанаттәрізді ит мекен етеді, суда жүзетін және су жағалайтын құстардың 23 түрі ұя салады. Жыртқыш құстардан аққұйрықты субүркіт, батпақты және қамысты құладындар кездеседі. Қазақстанның Қызыл кітабына құстардың 25 түрі енгізілген: қарабай, кіші аққұтан, қоқиқаз, кіші аққу, сұңқылдақ аққу, қызылжемсаулы қарашақаз, ақбас үйрек, сұр тырна, ақбас тырна, сүйір тұмсықты шалшықшы, қызғылт бірқазан, бұйра бірқазан, жалбағай, шиқылдақ қаз, қытай қазы, дөңтұмсық тұрпан, қара тұрпан, кезқұйрықты субүркіт, аққұйрықты субүркіт, қарақұс, бүркіт, дала қыраны, балықшы тұйғын. Күжіркей құсы, ондатр мен жанаттәрізді ит сирек кездесетін түрлерге жатады. Халықаралық табиғатты және табиғи ресурстарды қорғау одағының тізіміне құстардың 12 түрі енгізілген: бұйра бірқазан, шиқылдақ қаз, қызылжемсаулы қарашақаз, алакөз сүңгуір, ақбас үйрек, тазқара, аққұйрықты субүркіт, кезқұйрықты субүркіт, қарақұс, үлкен ала қыран, жағалтай, далалық күйкентай.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Сайт "Особо охраняемые природные территории Республики Казахстан"
**Кіндік кесер (салт).** «Кемпірлер кіндік кесе бастады». («Жас алаш» газеті). Ел ішінде **«кіндік шешесі»** немесе нәресте туған сәтте оның кіндігін кесетін әйелдер дайын турады. Кейде олардың «жол менікі» деп таласатын кездері де болады. Кіндік кесу – мәртебелі, абыройлы іс. Байыпты әжелердің шешімімен кіндік кескен әйелге «кіндік кесер» кәдесі беріледі. Бұл да жолы бөлек кәде. Кейін де «кіндік шеше» деп аталатын әлгі әйел сол баланың анасы есепті құрметке ие болады. Кіндік баласын оның өз анасынан кем санамауы керек. «Кіндік шеше» кейін келіп бала үйінен өз қалауын да ала алады.

Баланың кіндігі түскеннен кейін де жасалатын халықтық ырымдар көп. «Елдің қорғаны болсын» деп ер баланың кіндігін атшаптырым жерге апарып көмеді. «Қыз отбасының тірегі болсын» деп от орнына немесе табалдырыққа көмеді.

Кіндік шешенің атқаратын міндеттері
-----------------------------------

### Жүкті болған әйелді күту

Екі жас үйленіп жатқан кезден кіндік шеше болуды қалап алатын әйелдер болады. Ол үшін алдымен екі жасты арнайы қонаққа шақырып, өз дастарханынан дәм таттырады. Осыдан кейін екі үй арасында да қарым-қатынас жиілеп, жарастық орнайды. Жүкті әйелді күтімге алады.

### Босану кезінде басы-қасында болу

Толғақ мерзімі жақындағанда жеке үй дайындалады. От жағып су жылытылады. Үйдің іші-сырты дүние-мүлкі мұнтаздай тазаланады. Осы істердің, басы-қасында кіндік шеше ұйтқы болып жүреді. Жүкті әйелді толғақ үстінде кіндік шеше демеп тұрады және олай-бұлай жүруіне де рұқсат етіледі.

### Кіндігін кесу

Кіндікті ақбалтамен кесіп, таза жіппен байлап, түбіне күл сепкен. Ақ балтаны өзге нәрсеге пайдаланбай, сақтап қойған. Ер баланың кіндігін ырымдап "үй күшік болмасын" деген оймен отбасы, ошақ түбіне көмеді. Сонымен бірге оқымысты болсын деп кітаптың, ат құлағында ойнасын деп аттың жалына байлайды.

### Балаға қамқорлық жасау

Дүниеге келген сәбиді емізбестен бұрын таза суға малынған қасқырдың жүнімен ауыздандырған. Бала ер жетіп ел қатарына қосылғанша кіндік шеше өз назарынан тыс қалдырмай әрдайым қамқор болып жүрген

**Дереккөздер**
---------------

1.  Мұрағатталған 1 ақпанның 2014 жылы.

2.  Мұрағатталған 1 ақпанның 2014 жылы.
**Ге Бон У** (1.8.1880, Хам хын провинциясы, Енг-Хынг уезі – 1959, Қызылорда қаласы) - әдебиетші, Корея республикасының батыры. 

1888 – 98 жылы жекеменшік мектепте білім алған. 1903 – 06 жылы Корей және Қытай тарихтарын зерттеді. 1907 жылы «Синмихеп» («Жаңа халық қоғамы») атты астыртын ұйымның мүшесі болды. 1910 жылы Жапония Кореяны басып алғаннан кейін **Ге Бон У** жолдастарымен бірге алғашында Қытайға, одан кейін Ресейге (Чита қаласына) өтті. 1920 жылы Чита Республикасында корей халқы мәселелері бөлімін басқарады. «Жаңа адам» атты корей журналының редакторы болды. 1924 – 30 жылы Владивосток қаласында мұғалім, 1931 жылы «Корейлердің діни мейрамдары» кітабын, 1939 жылы «Корей тарихы» атты екі кітабын жазды, үшінші кітабын 1952 жылы жазып бітірді. 1937 жылы Қазақстанға жер аударылады. Осы жылдары Генің «Ұйқыдағы түс», «Алмас таулар» «Корей әдебиеті тарихы» (екі томдық), «Корей сөздерінің жазылу тәртібі» тағы да басқа кітаптары жарық көрді. «Докниптян» («Тәуелсіздік») орденімен марапатталған (1995). [1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ Энциклопедиясы"
*Басқа мағыналар үшін Сарытау деген бетті қараңыз.*
**Сарытау** – Кішітау тауларының солтүстік-батысындағы тау.

Географиялық орны
-----------------

Ұлытау облысы Ұлытау ауданы Боздақ ауылының солтүстік-батысында 20 км жерде орналасқан.

Жер бедері
----------

Абсолюттік биіктігі 530 м. Бойлық бағытта созылып жатқан таудың жалпы ұзындығы 8 км, енді жері 4,5 км. Біршама көтеріңкі келген орта тұсының беткейлері тіктеу, төменде жайпақ дөңесті келген. Солтүстік етегінде жауын-шашыннан уақытша пайда болған шұқанақтар (жырмалар) кездеседі. Батысында бұлақ көздері бар. Оңтүстігінде Балабай бейіті орналасқан.

Өсімдігі
--------

Атырабының қиыршықтасты сұр, сортаңды сұр топырағында жусан, баялыш, бұйырғын, ебелек, изен, т.б. шөптесіндер өседі. Сарытау мал жайылымына қолайлы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
**Мәміле валютасы** сыртқы сауда келісімшартында тауардың бағасын белгілейтін немесе берілген халықаралық несиенің сомасын көрсететін валюта. Экспорттаушының немесе несие берушінің валютасы да, импорттаушының немесе қарыз берушінің валютасы да, сондай-ақ үшінші бір елдің немесе жасанды есеп бірлігі де келісім валютасы бола алады. Әдетте, халықаралық есеп айырысу құралы ретінде пайдаланылатын салыстырмалы түрде тұрақты валюталар келісім валютасы болып табылады. Шартқа төлем валютасынан өзгеше келісім валютасының енгізілуі валюталық тәуекелден сақтану әдістерінің бірі ретінде қызмет етеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Банк терминдері мен ұғымдарының қазақша-орысша сөздігі. / Ғ. Сейіткасымов, Б. Бейсенғалиев, Ж. Бекболатұлы — Алматы: Экономика, 2006. ISBN 9965-783-20-9
Кения тауы танымал саяхат орталығы болып табылады.
Тау Найробидің солтүстігінде 180 шақырым қашықтықта орналасқан.
Кения тауын Найроби мен Тиканың зәулім ғимараттарын- да турып та та- машалауға болады.

Кения тауы биік таулы аймақта жатыр.
Тау 3200 м биіктікте тұр. Ол қорғалатын аймақ болып саналатын Кения Ұлттық саябағында орналасқан.

Кения тауы Кениядағы ең биік тау болып саналады. Ол Африкада биіктігі бойынша екінші орынды иеленеді.

Таудың ең биік шыңдары: Батиан - 5199 м, Нелион - 5188 м және Ленана - 4985 м.

Жер серігінен түсірілген суреті
Бұл - сөнген жанартау. Ол соңғы рет, жуықтап алғанда, 2,6— 3,1 млн жыл бұрын атқылаған.
Кения тауы экваторлық аймақта орналасқан. Онда тамаша жартастар мен мұздықтар бар.
Кения тауындағы ең биік шың - Нелион шыңы.

Кения — 2 миллион жыл бұрын пайда болған сөнген жанартау
Көлдер мен көгалдарда, түрлі өсімдіктерге мен тамаша атта серуендеу адамға тамаша әсер қалдырады.
Тауда 12 мұздықтың қалдықтары бар. Қазіргі кезде аталған еріп жатыр деген деректер бар.

Кения тауының Жабайы табиғатты қорғау ұйымы жойылуға аз қалған жануарларды Ұлттық саябақтар мен қорықтарға көшірді. Өте сирек кездесетін аң, қустарды аңшылар мен басқа да қауіптерден қорғау үшің қауіпсіз аймақтарға орналастырып, бақылауға алды.

Кения тауының кейбір аймақтары ЮНЕСКО-ның бүкіләлемдік мұралар тізіміне енгізілген.

Дереккөз
--------

1. Алматы: "Аруна" баспасы. 208 бет. Сер.:"1100 қызықты дерек".
**1**: Ball and socket joint; **2**: Condyloid joint (Ellipsoid); **3**: Saddle joint; **4** Hinge joint; **5**: Pivot joint
Ligaments of wrist. Anterior view

  

}}**Айдаршықты буын** (лат. articulation condylaris, айдаршық - condyles) - Дөңгелек өсінді түріндегі дөңес буын басы бар, пішіні эллипс іспеттес форма. Мысалы, тізе буыны. Айдаршыққа басқа сүйектің буындасқан бетіндегі ойыс сәйкес келеді, олардың көлемі әр түрлі болуы мүмкін.
Айдаршық буынды шығыр тәрізді буыннан эллипс тәрізді буынға ауыспалы пішін болып табылатын эллипс тәрізді пішінді буынның бір түрі деп қарастыруға болады. Сондықтан оның айналу білігі фронталды болады.
Шығыр тәрізді буыннан айдаршықты буынның өзгешелігі буындасатын беттердің шамасы мен пішіндеріне үлкен айырмашылық болуында. Осының салдарынан шығыртәрізді буынға қарағанда бұл буында қозғалыс екі білікті айнала жүруі мүмкін. Ол эллипстәрізді буыннан буын бастарының санымен өзгешеленеді. Айдаршықты буындарда әр уақытта 2 айдаршық болады, олар біршама сигатталды орналасқан, және олар бір қашықта (мәселен, ортан жіліктің тізе буынына қатысатын 2 айдаршық) немесе ауыз омыртқа-шүйде буынындағы сияқты түрлі буын қапшықтарында орналасады.
АЙдаршық буын басының дұрыс эллипстік конфигурациясы болмағандықтан, 2-ші осы міндетті түрде нағыз эллипстәрізді буынға жақын болады (тізе буыны).
Егер айдаршықтар әр түрлі буын қапшықтарында орналасса, онда оның қызметі жағынан эллипстәрізді буынға жақын болады (ауыз омыртқа – шүйде буыны). Егер айдаршық жақындасқан және бір қапшықта орналасқан болса,мысалы,тізе буынындағы сияқты, онда буын басы тұтас алғанда ортасынан бөлінген цилиндрге ұқсайды. Бұл жағдайда айдаршықты буын қызметі жағынан швғвршықтәрізді буынға жақын келеді.
**Кенжеғали Ғабдуллин** (Ақтөбе уезі, Әлімбет болысында ту­ған) - ақын, ағартушы, журналист. Қазан қаласындағы Мұхаммедия медресесін бітірін, еліне келгесін іргелес Малбақ қажы ауылында бала оқытқан. Қазақстанда Кеңес өкіметі орнаған соң, "Еңбекші қазақ" газеттерінің ре­дакциясында жұмыс істейді, Актөбе облысы "Кедей" газетінің редакторы, Шымкентте облысы газет қызметкері болған. Қазан баспаханаларынан "Қазақтың қамы" (1912), "Ұран" (1914) өлеңдер жинағын, татар тілі­нен аударған "Ислам негізі" (Қазан, 1911), "Қазақ балаларына жәрдем" (Қазан, 1913), "Өнеге яки номуне" (Қазан, 1913), "Қазақ балаларына жәрдем" (Қазан, 1913) аталатын үш кітабы кезінде қазақ мектептерінде оқу құралы ретінде қолданылды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
**Олжас Бақытжанұлы Керімжанов** 16 мамыр 1989 жыл, Аса, Жамбыл ауданы, Жамбыл облысы, Қазақ КСР) — қазақ футболшысы, "Тұран" клубы мен Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының қорғаушысы.

Карьерасы
---------

### Клубтық

2010 жылы "Локомотив" (қазіргі "Астана") сапында кәсіпқой карьерасын бастады. Кейін "Оқжетпес", "Ақбұлақ", "Қыран", "Шахтер-Болат" секілді бірінші лигада сынға түсіп жүрген клубтарда доп тепті. 

2016 жылы "Қайсар" клубына ауысты.

2017-20 жылдары "Жетісу" сапында ойнады. 

2021 жылы Премьер лига дебьютанты "Тұран" футболшысы атанды. 

### Ұлттық құрама

2019 жылы 10 қазан күні Қазақстан құрамасының бапкері Михал Билек Олжасты Кипрге қарсы ЕУРО-2020 іріктеу ойынына құрамаға шақырды. Бірақ бұл ойында Олжас қосалқы құрамда қап қойды.

Үш күннен соң осы іріктеудегі Бельгияға қарсы ойында негізгі құрамда алаңға шықты.

Жетістіктері
------------

Қазақстан **Жетісу**

* Қазақстан бірінші лигасының жеңімпазы: 2017

Дереккөздер
-----------

1. ↑

Сілтемелер
----------

* Футболшының профилі
* Футболшының профилі
**Әл-Ағша** (?-629). Толық есімі – Әбу Басир Маймун бин Қайс бин Жандал. Йамамада Манфуха ауылында туған. 629 жылы қайтыс болған. әл-Ағша (اَلأَعْشَى) әл-Кабир, әл-Ағша Қайс деген аттарымен әйгілі болған. Лақабы Саннажатул араб. «Ламия» атты қасида кітабы жазылған..

Өмірінен қызықты деректер
-------------------------

Өлеңдерінде шараб жайлы көп жырлаған. Қартайған шағында Мұхаммед пайғамбар жайлы естиді. Оған арнап қасида шығарады. Пайғамбармен кездесу үшін шықанда Құрайштықтар оның мұсылан болуынан қорыққан. Құрайштардың басшылары Әбу Суфян: «Мұхаммед пен оның достары келгенде арабтың отты өлеңдерін жаудырып, қарсы шығатын адамға 100 түйе беріледі дейді. Бұны естіген әл-Ағша түйелерді алып кері қайтады. Қайтар жолында түйеден құлап, мойны үзіледі.
Әл-Ағшаның өлең жазу стилі, атағы замандастары Имрул Қайс, Зуһайр, әл-Набиғалармен салыстырылады. Өлеңдері мақтау кейде даттау болып келген. Мақтауға байланысты әл-Мухаллақ оқиғасы бар. Мухаллақ арабтың ең пақыр, кедей адамы болған. Өсіріп отырған сегіз қызы болса керек. Кедей болған соң арабтардың ешбірі оның қыздарын айттырып келмейді әрі қыздары отырып қалған көрінеді. Бір күні Мухаллақтың әйелі күйеуіне үйге әл-Ағшаны шақырып қонақ қылайық деген ұсыныс айтады. Мухаллақ қолындағы жалғыз түйесін сойып әл-Ағшаны қонаққа шақырады. Мухаллақтың үйінде қонақ болған әл-Ағша ол жайында қасида шығарады. әл-Ағшаның қасида арабтардың арасына тарап, қыздарына құда түсіп келгендер көбейіп, барлық қызына күйеу табылады..

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Әл-Мунжид фил ағлам. Дар әл-Машриқ баспасы. Бейрут. 2003. 52 бет
2. ↑  Тарихул әдәб әл-араби. Араб әдебиетінің тарихы. Ахмад Хасан. Дар наһдату Миср баспасы. Каир. 56 бет
**Әкімқара / Әкімқаралар** - Істің байыбына бара бермейтін және өз ісіне немқұрайлы қарайтын, қарапайым халыққа тікбақайшылық танытатын жергілікті әкімшіліктің басшыларына халықтың берген атауы. Сондай-ақ, ащы кекесін, ажуалы мағынадағы бұл атау мансапқор, жалтақ, кеңсеқұмар, менменшіл дегенді де білдіреді.

  

Көбінесе көпше түрінде қолданылады. Бұл атаудың *қара* деп аталатын қосымшасын кейбір лауазымды адамдардың жоғарыда аталған жағымсыз қасиеттерінің көп кездеседі деген мағынадағы халықтық типологиясы деуге болады [1]. Әкімқара XX ғ.-дың 20-60-шы жылдары халық арасында кең тараған партия және совет органдарының жергілікті басшыларының шолақбелсенді, шолақетек деген атауларының қазіргі кезеңдегі эквиваленті деуге болады [2]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Диваев А. Аткаминери // Этнографические материалы. Ташкент 1900
2. ↑  ҚӘТС. 2-том. Алматы: Арыс, 2006
**«Әл-Вихдат»** (араб.: نادي الوحدات‎) — Иорданияның Амман қаласындағы футбол клубы. Иордан лигасында (жоғары дивизион) ойнайды.

Тарихы
------

1956 жылы "*Әл-Вихдат*" жастар орталығы деген атаумен құрылды. 1974 жылы "*Әл-Вихдат*" спорт клубы деп ауыстырылды, ал 1986 жылы "*Аль-Диффатаин"* деп өзгертілді де, 1988 жылы қазіргі атауын алды. 

Иорданияның 16 дүркін чемпионы. Өз алаңындағы ойындарын "Абдалла Падища" стадионында өткізеді.

Жетістіктері
------------

* Иордания чемпионы: 1980, 1987, 1991, 1994, 1995, 1996, 1997, 2005, 2007, 2008, 2009, 2011, 2014, 2015, 2016, 2018
* Иордания кубогы: 1982, 1985, 1989, 1996, 1997, 2000, 2009, 2010, 2011, 2014
* Иордания суперкубогы: 1989, 1992, 1997, 1998, 2000, 2001, 2005, 2008, 2009, 2010, 2011, 2014

Атақты футболшылары
-------------------

* Амир Шафи

Сілтемелер
----------

* Ресми сайт
**Молдабай Ілиясов** (26.9. 1936 ж. т. Самарканд уәлаяты, Заамин ауданы, Өзбекстан) – еңбек ардагері. Ташкент қаласындағы Зоотехниканы малдәрігерлік техникумын (1956), Мәскеу қаласындағы малдәрігерлік академиясының зоотехникалық факультетін (1961) бітірген. Еңбек жолы Қазығұрт ауданында басталды: Жданов кеңшарында зоотехник, «Коммунизм» кеңшарында бас зоотехник, аудандық мемлекеттің дайындау инспекциясының бас инспекторы, «Қызылтаң» ұжымшары басқармасының төрағасы болды. 1977 – 1999 ж. Қазығұрт аудандық партия, кеңес органдарында, аудандық мәслихат хатшысы қызметтерін атқарды. Ел алдында сіңірген еңбектері үшін мемлекеттің бірнеше орден, медальдарымен марапатталған. Бірнеше рет аудандық, облыстық мәслихаттардың депутаты болып сайланды. Қазығұрт ауданының құрметті азаматы (2002).

Cілтемелер
----------

"Оңтүстік Қазақстан облысының энциклопедиясы"
**Төрсағат Қозыбаев** (1878 жылы — 1957 жылы) — Қазақ КСР, Шығыс Қазақстан облысы, Марқакөл ауданы «Коминтерн» ұжымшарының аға шопаны. Социалистік Еңбек Ері (1948).

1878 жылы (басқа деректер бойынша — 1885) қазіргі Күршім ауданы аумағында кедей шаруа отбасында дүниеге келген. 1897 жылдан бастап шопан болып жұмыс істейді. 1920 жылдардың соңында Марқакөл ауданындағы «Коминтерн» ұжымшарына кіреді. Кейін аға шопан болып тағайындалды.

1947 жылы Төрсағат Қозыбаевтың тобы 402 ұрғашы қойлардан 499 қозы өсірді, бұл орташа әр жүз ұрғашы қойдан 124 қозы болып келеді. Қозының орташа салмағы 40 келі болды. 1947 жылы ұжымшар ауыл шаруашылық өнімдерін міндетті түрде жеткізуді және мал шаруашылығын дамыту жоспарын орындаған кезде мал шаруашылығынан жоғары өнімділік алғаны үшін оған Жоғарғы Кеңес Президиумының жарлығымен Социалистік Еңбек Ері атағы берілді. 1948 жылы 23 шілдеде КСРО Ленин орденімен және «Орақ пен Балға» алтын медалімен марапатталды.

1948 жылы Төрсағат Қозыбаевтың тобы 415 ұрғашы қойдан 538 қозы өсіріп, социалистік жарыста ауданда бірінші орынға ие болды, осыған орай екінші Ленин орденімен марапатталды.

1957 жылы дүниеден өтті.

Әдебиет
-------

* Шығыс Қазақстан облысы [Мәтін] : энциклопедия. — Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2014. — Қозыбаев Төрсағат: б. 464.
* Герои Социалистического Труда — казахстанцы [Текст]. Т. 1. — Алма-Ата : Казахстан , 1969.

Сілтеме
-------

* *Темір Кәрімов.* Қозыбаев Төрсағат «Герои страны» сайтында.
* Қозыбаев Төрсағат, Шығыс Қазақстан: әйгілі есімдер/ А.С. Пушкин атындағы Шығыс Қазақстан кітапханасы

Тағы қараңыз
------------

* Қойлыбай Аңғышбаев
* Біләл Керейбаев
* Досым Асанов

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қозыбаев Төрсағат, Шығыс Қазақстан: әйгілі есімдер/ А. С. Пушкин атындағы Шығыс Қазақстан кітапханасы
Көшеге мемлекет және қоғам қайраткері, қазақтың ақиық ақыны, Ұлы Отан соғысының ардагері Жұбан Молдағалиевтің есімі (Алматы қаласы әкімінің 02.10.1996 № 239 шешімі) берілген. Жұбан Молдағалиевтің (1920-1988) Орал облысының Тайпақ ауданында дүниеге келген. Ол «Жұлдыз» журналының бас редакторы, КСРО Жазушылар Одағы басқармасының хатшысы, Қазақстан Жазушылар Одағының 1-ші хатшысы қызметтерін атқарған. Ол - «Мен қазақпын», «Жеңіс жырлары», «Жарқын жол», «Жесір тағдыры», «Уақыт тынысы», т.б. поэмалардың авторы.

Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Бұрынғы атауы - Қазақстан комсомолының 10 жылдығы
көшесі. Көшенің ұзындығы - 1250 метр.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алматы көшелері. Анықтамалық энциклопедия. – Алматы: "ИП Волошин" баспасы, 2009. ISBN 978-601-7157-18-0
**Төрткүл (Көлқұдықтық)** — Көлқұдық ауылының солтүстік шетінде орналасқан, 9-11 ғасырларға жататын археологиялық мекен.

### Сипаты

*Географиялық координаттары:* 42Т 403628 UTM 4764665. Отырар мемлекеттік археологиялық қорық-музейі 2004 ж. ашып, зерттеген (С.З.Ахмет, Н.О.Алдабергенов, З.К.Исабеков), Оңтүстік Қазақстан археологиялық экспедициясы 2005 жылы зерттеген (К.М.Байпаков, Д.А.Воякин, С.Ш. Ақылбек). Жосыны шаршы болып келген төрткүлдің көлемі 60×60 м, жандарымен аздаған ауытқуды айтпағанда дүниенің төрт бұрышына қарап тұр. Құрлық бетінен 2 м-ге шығып тұр. Ені 15 м, тереңдігі 3 м келетін терең ормен қоршалған. Сыртқа жартылай шығыңқы етіп салынған сегіз мұнарасы болған: 4-і бұрыштарында, 4-і қабырғалар ортасында. Оңтүстік-батыс бұрышының батыс жағында кіреберіс пандусының орны байқалады. Төрткүлге айналдыра рабад жапсарланады. Рабад көлемі 240×160 м, шығыстан батысқа созылып жатыр. Рабадты айналдыра ормен қоршаған, ордың ені 8-10 м, тереңдігі 1,5 м.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Оңтүстік Қазақстан облысы тарих және мәдениет ескерткіштерінің жинағы, Отырар ауданы, Алматы 2007
Ұықтап жатқан Ариадна, Ватикандағы мүсін
**Ариадна** (көне грекше: Ἀριάδνη) — ежелгі грек мифологиясындағы Крит патшасы Миностың және оның әйелі Пасифаяның қызы[1][2]

Ариадна Крит аралын Минотавр тажалдан құтқарушы Афины батыры Тесейдің шытырманнан (кіріп-шығу жолы өте қиын, шым-шытырық, бөлмелері қисапсыз көп, орасан зор үй) шығуына көмектескен: ол үшін Ариадна Тесейге бір бас төккен жіңішке жіп береді [3]. Тесей жіптің бір ұшын кіре берістен бастап тарқатып, өзінің жолын белгілеп алады да («Ариадна жібі» [4]).) лабиринттегі тажалды өлтіріп, тартылған жіп желісін бойлап, аман-есен қайта шығады. Ариадна Тесейді сүйеді де, онымен бірге қашады [5]. Бірақ Тесей Ариаднаны Афиныға барар жолдағы Наксос (Диа) аралына тастап кетеді. Дионис (құдай) Ариаднаны тауып алады, сонан соң екеуі қосылады. 

Ал аңыздың басқа бір нұсқасы бойынша Ариадна Тесей екеуі киелі бақта неке қиған үшін Артемиданың садағының оқтарынан өлген. [6] [7].

Ариадна кейіпі өнерде
---------------------

Тициан, Тинторетто, Аннибале Карраччи,  Ленен ағайындылар, Ангелика Кауфман, Жан-Батист Грёз,  Эжен Делакруа, Морис Дени, Джорджо де Кирико, Ловис Коринт т.б. суретшілер Ариадна кейіпін бейнелеген. Иоганн-Генрих фон Даннекердің "Қабыланның үстіндегі Ариадна" суреті - бүкіл әлемге әйгілі.

Лоренцо Медичи, Ницше, Алану Милн, Марина Цветаева т.б. ақындар мен жазушылар Ариадна туралы көптеген поэма өлең-жыр шығарған. 

Клаудио Монтевердинің («Ариадна», 1608),  Джованни Альберто Ристоридің , Гендельдің («Криттағы Ариадна», 1733), Иржи Бенданың («Наксостағы Ариадна», 1775), Рихард Штраустың («Наксостағы Ариадна», 1912), Дариюс Мийо («Тағдырдың тәлкегіне қалдырылған Ариадна», 1928), Богуслав Мартину («Ариадна», 1958), Вольфганг Рим («Ария/Ариадна») опералары және Альберу Русселю жазған музыкаға балет (*Вакх және Ариадна*, 1930), Андре Жоливе музыкасына қойылған балет (*Ариадна*,1964) күл әлемге әйгілі болған.

Ариаднаның құрметіне 1857 жылы ірі астероидты атаған - (43) Ариадна.

* Иоганн-Генрих фон Даннекер, 1569, "Қабыланның үстіндегі Ариадна"
* Ангелика Кауфман, 1774 ж, "Ариадна"
* Герберт Драпер, "Ариадна"
* Жан-Батист Грёз, "Ариадна"
* Тициан, "Бахус пен Ариадна"
* Сансуси, 1750, "Ариадна мен Бахус"
* Эвелин де Морган, 1877, "Наксостағы Ариадна"
* Карло Албачини, "Бахус пен Ариадна"

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мифы народов мира. М. 1991-92. В 2 т. Т.1. С.103
2. ↑  Стасин. Киприи, синопсис
3. ↑  Катулл. Стихотворения LXIV 113—115; Проперций. Элегии II 14, 8; Нонн. Деяния Диониса XLVII 532
4. ↑   Гигин. Мифы. СПб, 2000. С.66
5. ↑  Гомер. Одиссея XI 321
6. ↑  Гомер. Одиссея XI 321
7. ↑  Схолии к Гомеру. Одиссея XI 321 // Примечания М. Е. Грабарь-Пассек в кн. Феокрит. Мосх. Бион. Идиллии и эпиграммы. М. 1998. С.253

* Қазақ Совет энциклопедиясы/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1972, 1 том
* 

* Ортаққорда бұған қатысты медиафайлдар бар: **Ариадна**
**Ариан** - корей профессионалды эстрадалық ансамблі. 1967 ж. Корей музыкалы комедия театрының жанынан құрылды. Ансамбль аты корейдің халық арасына кең тараған "Ариан" әнімен аталады. Ансамбльдің көркемдік жағын басқарушы - ҚазССР-інің еңбек сіңірген әртісі В. А. Ким; бас дирижері - ҚазССР-інің еңбек сіңірген өнер қайраткері - Э. Л. Богушевский; бас балетмейстері ҚазССР-інің еңбек сіңірген әртісі Р. И. Ли. Ансамбль программасында негізінен корей халқының ән-билері және совет композиторлары мен дүние жүзі халықтарының шығармалары бар. "Ариан" концерттік сапармен еліміздің көптеген жерлерінде болып, өнер көрсетті.

Дереккөздер
-----------

↑Қазақ ССР 4 томдық қысқаша энциклопедия./Бас редактор Р.Н. Нұрғалиев;Алматы; Қаз.Сов. Энциклопед. Бас. редак. 1989 ISBN 5-89 800-009-7
**Оқытудағы белсенділік** - мұғалімнен оқу процесін оқушылар бойында құлшыныс пен өз бетімен жұмыс істеуді, білімді берік, терең игеруді, қажетті білікті, дағдыны жүйелі қалыптастыратындай және олардың байқампаздық, ойлау, сөйлеу, шығармашылық және есте сақтау қабілеттерін дамытатындай етіп құруды талап ететін дидактикалық қағида. Оқытудағы дағдылар — бірнеше мәрте қайталау нәтижесінде автоматтандырылған сипатқа ие болған оқу әрекеті. Ол оқушылардың білім мен білікті игеру мөлшеріне қарай олардың
ауызша және жазбаша сөйлеу кезінде, оқу міндеттерін орындауда, т.б. көрінеді.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Жантану атауларының түсіндірме сөздігі. — Алматы: "Сөздік-Словарь", 2006. - 384 бет. ISBN 9965-409-98-6
**Адамға ілтипат** — 1984 жылы Алматы қаласында түсірілген қазақ тіліндегі фильм. Сценариін жазған — О. Қарағұлов. Қоюшы режиссері — Л. Сон. "Қазақфильм" студиясының туындысы.

Мазмұны
-------

Бас кейіпкер — Адам (есімі солай) қыстыгүні "Шымбұлақ" спорткомплексіне демалысқа жолдама алып, шаңғы тебуді үйрене бастайды. Ол жерде бейресми суретші әрі дәрігер Шукинмен, шаңғы тебуден спорт шебері Нинамен және кішкентай қыз Айгеріммен танысады. Қанша опық жесе де, алданса да жақсылық жасаудан танбайтын Адам соңында кіштентай Айгерімді, оның әкесін достарымен қоса қауіптен құтқарып қалады. Солайша демалыс орнындағыларға өзінің тазалығымен, адамгершілігімен, өзгелерді талғап-таңдамай ілтипат жасай беретін жақсы қасиетімен танылады.

Рөлдерде
--------

* Димаш Ақымов — Адам
* Л. Стоянова — Нина
* Б. Александров — Шукин
* Сәбира Майқанова — Адамның анасы
* Мейірман Нұрекеев — Завхозбек
* Әлихан — Қ. Мұтырғанов

Сыртқы сілтемелер
-----------------

Фильмді тамашалау
**Адамның өзін-өзі тәрбиелеуі** - адамның өзін-өзі тәрбиелеу принциптері. 1) Ерекше сабырлылық, ең болмағанда сырттай сабырлы болу; 2) Сөз бен істе әділ болу; 3) Қимылқозғалыстың ақылға қонымдылығы; 4) Тоқтамға келе алу; 5) Өзің жөнінде орынсыз бір сөз де айтпау; 6) Уақытты мақсатсыз өткізбеу, кездейсоқ іске ұрынбай, тек көңілге алған ісіңмен ғана айналысу; 7) Қажетті, не ұнамды нәрсеге ғана бойсұну, көрсеқызарлыкқа салынбау; 8) Әр кеш өзің істеген іске мұқият есеп беріп отыру; 9) Еш уақытта да өткендегі, не қазіргі, не алда болатын ісіңмен мақтанбау; 10) Осы жоспарды ешкімге көрсетпеу..

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ телевизиясы. Энциклопедия. — Алматы: "ҚазАқпарат",2009, 1-т. — 640 б. ISBN 978-601-03-0070-5