**«Молотов коктейлі»** (бастапқы атауы **«Молотовқа арналған коктейль»**) — финляндиялық әскерилер Кеңес Одағына қарсы қолданған ең қарапайым сұйық тұтандырғыш гранаталардың жалпы атауы (*Молотов коктейлінің* атауы ағылшын тілінде кең тарап, кейіннен орыс тіліне 20 ғасырдың аяғында енген). Дизайны өте қарапайым - ол тұтанғыш сұйықтық пен тұтандырғышы бар шыны бөтелкеден тұрады (ең қарабайыр нұсқасында тұтанғыш материалға малынған шүберек бөтелке мойынына бекітіледі).

Атауы
-----

Қолдану тарихы
--------------

Жанғыш қоспасы бар ыдыстарды қару ретінде пайдалану принципі ежелгі дәуірден бастау алады (грек оты). Молотов коктейльдері Кубада Тәуелсіздік үшін күрес кезінде қолданылды. Бұл қарудың пайда болуының нақты күні тіпті белгілі: 1895 жылы 20 шілдеде Куба көтерілісшілері мамби отрядтары Байре ауылындағы испан гарнизонын қоршауға алды. Кубалықтар «жаңа құпия қаруды» қолданамын деп қорқытып, берілуді талап етті.

1915 жылы 31 мамырда Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін генерал-лейтенант П. К. Кондзеровский ГВТУ бастығына хат жолдап, онда ұшақтардан «жандырғыш снарядтарды» тастауды ұсынды. 1915 жылы маусымда Мәскеу императорлық техникалық училищесінде прапорщик Б. Н. Юрьевтің конструкциясымен мазут, бензин және керосин қоспасы құйылған пиротехникалық тұтандырғышы бар шыны бөтелке түрінде жасалды. 1915 жылдың 1 тамызына дейін 1-ші авиациялық ротаға 3035 бірлік, 2-ге 7000, 4-ке 9000, 5-ке 7380, 6-ға 7000 бірлік берілді. Осы мәліметтерді ескере отырып, 1939-40 жылдардағы Молотов коктейльін ойлап табу және алғашқы сериялық өндірісте капитан Куйттиненнің және фин әскери өнеркәсібінің басымдығы туралы әдебиеттерде келтірілген мәлімдеме шындыққа жанаспайды. Дегенмен, тұтандырғыш снарядтарды қолдану үмітті ақтамады. 8-ші армияның қолбасшысы, кавалериялық генерал А.А. Брусилов олардың құлауының нашар нәтижелері туралы баяндады. Көбінесе бөтелкелер жерге терең қазылған, нәтижесінде тұтанғыш қоспасы пайда болған шұңқырда жанып, шашырамады. Бұдан басқа, көптеген ұшқыштар бір қызық жағдайға тап болды: тұтандырғыш қоспаға арналған корпус қызметін атқарған шарап пен сыра бөтелкелері жұмсақ жерге құлаған кезде сынбады.

1939 жылғы қыркүйекте Польшада болған ұрыс кезінде жанармай бөтелкелері поляк жаяу әскерінің негізгі танкке қарсы қаруы болды.

Финдік «Молотов коктейлін» (фин. polttopullo «отты бөтелке») 1939 жылдың көктемінде Кория гарнизонының капитаны Куиттинен ойлап тапты.

Қолдану әдістері
----------------

Молотов коктейльдері негізінен көліктер мен броньды машиналарға қарсы қолданылады. Лақтырған кезде негізгі мақсат жанып тұрған сұйықтықты қозғалтқыш бөлігіне жеткізу болып табылады. Қолдану нысанаға лақтыратындай қашықтыққа жету қажеттілігіне байланысты өмірге қауіп төндіреді. Жалпы алғанда, бронетранспортерлерге қарсы бөтелкелердің шабуылдарының тиімділігі төмен: қозғалтқышты құрту үшін мұнараның артындағы желдеткіш торларға лақтыру керек және бұл үшін әдетте танктің бір қыры жағында немесе артында болу керек. Ал бұл тек қалалық партизан жағдайында ғана мүмкін немесе танк кесіп өтіп бара жатқан траншеядан бөтелкені лақтыру керек. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде желдеткіш торлары рабицамен жабыла бастады. Осының арқасында бөтелкелер серіппелі болды және сынбай танктен домалап кететінін. Қазіргі заманғы танктер жанғыш бөтелкелерден сенімді қорғаныс құралдарымен жабдықталған, бірақ танктің сыртқы бөліктерінің өрттен зақымдануы оның қорғанысының төмендеуіне әкелуі мүмкін.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  История применения Коктейль Молотова
2. ↑  Бахурин Ю. А. Бестиарий Великой войны: Неизвестные военно-технические проекты Российской империи // Родина. 2014. № 8. С. 42-46
3. ↑  Феликс Леонидов. «Танки от бутылок горят!» // журнал «Оружие», № 4, 2000. стр.10-12