recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Кенесары үңгірі**, Көкшетау үңгірі – Бурабай көлінен оңтүстік-батыста 0,5 км жерде, Ақмола облысының Бурабай ауданы жерінде орналасқан.

Сипаты
------

Үңгір Көкшетау қыратының гранитті сілемінің үгілуінен пайда болған және ол аласа шоқының үстінде жатыр. Үңгірге кіре берістегі қуыстың биіктігі 3 м-дей. Ол екі бөліктен тұрады. Оларды бір-бірімен тар қуыс жалғастырады. Екінші бөліктен сыртқа шығатын ауыз бар. Негізгі үңгір дөңгелек пішінді диаметрі 5 – 6 м, биіктігі 1 – 3 м. Үңгір ішіндегі температураның сыртқы температурадан айырмашылығы 2 – 3°С. Кенесары үңгірі «Бурабай» курортындағы туристер көп баратын орындардың бірі.

Аңыз
----

Ауыздан ауызға тараған аңыз бойынша, Хан Абылайдың немересі, Қасым сұлтанның баласы Кенесары бала кезінен атқа мініп, садақпен нысананы дәл көздеуді үйренген. Бурабайдың тоғайлы сай-саласында аңшылыққа шығуды жақсы көріпті. Аңға шығып, қанжығасы майланып қайтқаннан кейін өзінің жасағымен осы үңгірде қонған екен. Сол себепті, ел аузында ол «Кенесары үңгірі» деп аталып кеткен.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
**Математикалық анализ** — математиканың функцияларды *дифференциалдық* және *интегралдық есептеулер* әдістерімен зерттейтін бөлімі. Математикалық анализдің негізгі зерттеу құралы — шектер әдісі. Математикалық анализдің дамуы нәтижесінде функциядан кеңірек ұғым функционал, оператор ұғымдары пайда болды. Табиғат пен техникада функциялар арқылы құбылыстар, қозғалыстар көптеп кездеседі. Сондықтан Математикалық анализдің функцияларды зерттейтін құрал ретіндегі маңызы зор. Ол математиканың үлкен бөлігін қамтиды. Оған жалпы жағдайда дифференциалдық есептеу және интегралдық есептеу, нақты және жорымал айнымалы функциялар теориясы, комплексті айнымалы функциялар теориясы, жуықтау функциясы, дифференциалдық теңдеулер теориясы, интегралдық теңдеулер теориясы, дифференциалдық геометрия, вариациялық есептеулер, функционалдық анализ, т.б. математиканың бөлімдері кіреді.

Тарихы
------

17 ғ-ға дейін Математикалық анализ дербес есептер шешімінің жиынтығы ретінде ғана танылды. Әрбір есептер мен дербес топтар өз әдістерімен шешілді. **17 — 18 ғ-ларда** И.Ньютон, неміс математигі әрі физигі Г.Лейбниц (**1646 — 1716**), Ресей физик-математигі, механигі Л.Эйлер (**1707 — 1783**), француз математигі және механигі Ж.Лагранж (1736 — 1813), т.б. ғалымдардың еңбектерінде бір жүйеге келтірілді. Ал Математикалық анализдің базасы — шектер теориясын 19 ғ-дың басында француз математигі О.Коши (**1789— 1857**) жасады. Математикалық анализ нақты сандар теориясын, шектер теориясын, қатар теориясын, дифференциалдық және интегралдық есептеулер және соларға қатысты қосымшаларды, айқын емес функцияларды, Фурье қатарын, Фурье интегралын, т.б-ларды біріктіретін Математикалық анализдің негізі. Математикалық анализдің әдістері сандар теориясы мен ықтималдықтар теориясында қолданылады және жетілдіріледі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Энциклопедиясы, 6 том


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеуМатематика |
| --- |
|  |
| Негіздері | 
Сандар теориясы (Арифметика) · Математикалық логика (Буль алгебрасы) · Ақпарат теориясы · Жиындар теориясы · Типтер теориясы |
|  |
| Алгебра және талдау | 
Бастапқы алгебра · Сызықтық алгебра · Абстрактылық алгебра · Интегралдық есептеу (Интегралдық теңдеулер) · Дифференциалдық есептеу (Дифференциалдық теңдеулер) · Функционалдық талдау (Вариациялық есептеу) |
|  |
| Геометрия және топология | 
Алгебралық · Аналитикалық · Дифференциалдық · Дискреттік · Евклидтік геометрия · Планиметрия · Стереометрия · Топология |
|  |
| Дискреттік математика | 
Комбинаторика · Графтар теориясы · Реттер теориясы · Ойындар теориясы |
|  |
| Қолданбалы математика | 
Математикалық физика · Математикалық модельдеу · Математикалық экономика · Математикалық статистика · Сандық талдау · Ықтималдық теориясы · Басқару теориясы · Алгоритмдер теориясы · Есептеу математикасы |
|  |
|  Математика порталы · Commons page Медиафайлдар |

 |
**«Тақиялы періште»** — кеңес уақытында түсірілген қазақ комедиясы. Режиссёрі — Шәкен Айманов. Тұсаукесері 1969 жылы өтті. Фильм Алматы қаласында түсірілген.

Сюжеті
------

«Тақиялы періште» деп фильмнің басты кейіпкері — география пәнінің мұғалімі Тайлақты еркелетіп атайды. Тайлақ — алпамса денелі, періште мінезді, кең пейілді жан. Ол өз анасынан артық шеше жер бетінде жоқ деп санайды. Сонымен қатар, Тайлақ тіпті дастарқан басында өзінің сүйікті тақиясын басынан тастамайды. Ұялшақ «періштенің» бойдақ өміріне балта шапқысы келген анасы Тана ұлына қосақ іздеп Алматыға келеді. «Еркекке жалғыз өмір сүруге болмайды, оның қасында анасы, жоқ дегенде әйелі болуы қажет» - деп пайымдайды. 

Келін іздеу барысында ол, оған өз көңілін білдіре бастаған Нияздың отбасымен танысады. Осы кездерде Тайлақ көрікті Айшамен танысады. «Періштенің» анасы ұлының таңдауын бірден қабыл алмайды. Айшаның әкесі — кезінде Танамен сөз байласып, кейін сөзінен тайқып шыққан Тайыр екені белгілі болады. Мұндай жәйтті ұмыту қиын. «Періштеге» тұрмысқа шығуды сыра сатушы Алтыншаш та аңсайды. Сатушының артынан түсуден құтылған Тайлақ Айшаға үйленуді ұсынады. Нияз болса, Тананың оған әйел болуын қалайды. 

Осы бір көңілді оқиға қос тоймен аяқталады.

Рөлдерде
--------

* Тана — Әмина Өмірзақова
* Тайлақ — Әлімғазы Райымбеков
* Айша Досанова — Шолпан Алтайбаева
* Алтыншаш — Раиса Лунева
* Шыңғыс — Ермек Серкебаев
* Нияз — Әубәкір Ысмайылов
* Аймен — Райхан Шанина

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Қазақфильм сайтындағы беті(қолжетпейтін сілтеме)

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеуШәкен Айманов фильмдері |
| --- |
|  |
| 

Дала қызы (1954) | Махаббат туралы аңыз (1954) | Біз осында тұрамыз (1956) | Біздің сүйікті дәрігер (1957) | Бір ауданда (1960) | Ән шақыруда (1961) | Жол түйісі (1962) | Алдар көсе (1964) | Атамекен (1966) | Тақиялы періште (1968) | Атаманның ақыры (1970)
 |

 |
Тоңазыту машинасы - жасанды салқындату (суыту) процесін сырттан келтірілген энергия арқылы жүзеге асыратын машина. Ол **компрессорлық, жылулық және термоэлектрлік** болып ажыратылады.

Компрессорлық тоңазыту машинасы
-------------------------------

Компрессорлық тоңазыту машинасында — газды және булы тоңазыту машинасы.Компрессорлық тоңазыту машинасында (газды және булы тоңазыту машинасы) сығу процесі тоңазыту агентігінің көмегімен атқарылады.

Жылулық тоңазыту машинасы
-------------------------

Жылулық тоңазыту машинасында абсорбциялық және бу эжекторлық тоңазыту машинасы жылу эенргиясы пайдаланылады.

Термоэлектрлік тоңазыту машинасы
--------------------------------

Термоэлектрлік тоңазыту машинасындағы салқындату процесі Пельтье құбылысын пайдалануға негізделген.

Тоңазыту агенті
---------------

**Тоңазыту агенті** - тоңазыту машинасының жұмыстық заты. Бу компрессиялық тоңазыту машиналарында тоңазыту агенті ретінде **фреондар** (*фреон-12, фреон-13, фреон-22* т.б.), **аммиак, көмірсутектер** (*пропан, этан, этилен*) т.б. абсорбциялық тоңазыту машиналарында аммиактың судағы ерітінділері мен *бромды литий*, ал бу эжекторлық машиналарда *су буы* пайдаланылады.
**Сақтандыру маркетингі** — бұл өзара есеп пен қажеттіліктерге бағытталған сақтандырушы мен сақтанушының арасындағы əрекеттестік жүйе, сондай-ақ клиенттердің қажеттіліктерін толығырақ есепке алудың есебінен сақтандырушының табысын барынша көбейтуге арналған іс-қимылдар кешені.
Сақтандыру маркетингі капиталды жинаудың спецификалық ерекшеліктерін қарастырады, ол əртүрлі əлеуметтік топтардың табыс деңгейін, халықтың демографиялық көрсеткішін (туу мен
өлімнің арасындағы арақатынасты), сонымен қатар мемлекеттік сақтандыру мен əлеуметтік қамсыздандыру жүйелерінің жағдайын есепке алады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  А. Б. Рахимбаев, "Маркетинг теориясы жəне практикасы", Алматы, 2009
**Сақию**. Қазіргі түсінігімізде — қақию, сіресу. 

> 
> «Қар әбден сақия қатқан» (Ө. Қанахин, Дәмелі).
> 
> 
> 

Қолда бар деректерді қарастыра келгенде сез төркіні — жүйесі басқа араб, парсы тілдерінен болса керек
деген байламға келдік.
Парсы тілінде «сәхт» тұлғалы сөз біздегі — қатал, қатқыл, қатты іспеттес мағыналарды ұғындырады. Алайда, парсы тіліне бұл сөз арабтардан ауысқандығын аңғарамыз. Араб тілінде «сақиғ» сөзінің мына сияқты мағыналары кездеседі:

* тоңазыған, қатқан;
* қатты суық, ызғырық.

Табиғаттың осы құбылысының нәтижесінен пайда болатын —
аяз, мұз сияқтыларды да арабтар «сақиғ» сөзі арқылы
түсіндіреді. Кеп жағдайда біздің тілімізде де «сақию» сөзінің «қату» етістігімен тіркеске түсуінің езі де қара жаяу емес. Біздегі жердің, судың, қардың қатуы да — қатты суық, аяздың нәтижесі. Соның бірі мұз да араб тілінде «сақиғ» болып аталатынын кердік. Осыларды еске алсақ, «сақия қату» тіркесіміз «мұз боп қату» дегенмен барабар.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Бес жүз бес сөз.— Алматы: Рауан, 1994 жыл. ISBN 5-625-02459-6
Джон Р. Р. Толкин жазған Сақиналар әміршісі романы желісімен Питер Джексонның түсірген трилогиясы. Келесі фильмдерден тұрады:

* Сақиналар әміршісі: Сақина бауырластығы (2001),
* Сақиналар әміршісі: Екі қамал (2002),
* Сақиналар әміршісі: Патшаның оралуы (2003).

Түсіру тобы
-----------

|  | Фильм |
| --- | --- |
| *Сақина бауырластығы* | *Екі қамал* | *Патшаның оралуы* |
| Режиссёр | Питер Джексон |
| Продюсерлер | Питер Джексон, Фрэнсис Уолш, Майкл Линн |
| Сценарийшілер | Фрэнсис Уолш, Филиппа Бойенс және Питер Джексон | Фрэнсис Уолш, Филиппа Бойенс, Стивен Синклер және Питер Джексон | Фрэнсис Уолш, Филиппа Бойенс және Питер Джексон |
| Композитор | Говард Шор |
| Оператор | Эндрю Лесни |

Питер Джексон 2003 жылдың желтоқсанында

Қызықты деректер
----------------

•"Сақиналар әміршісі" кітабы бойынша кино түсіруге рұқсат 1969 жылы алынған. Алғашқы фильмге «The Beatles» тобының әншілері түспекші болған. Джон Леннон Голлумды, Пол МакКартни - Фродо, Ринго Старр – Фродоның досы Сэмді, ал Джордж Харрисон Гендальф ролін сомдамақшы болған. Алайда, режиссер Стэнли Кубрик мұндай фильм түсіру мүмкін емес деп бас тартқан.

•Питер Джексон алғаш рет фильмді түсіре бастаған кезде "Сақиналар әміршісі" кітабының 27 данасын құртқан, ол әр кітапқа өз ойларын жазып, сол беттерді түсірілім кезінде жыртып алып отырған.

•Фродоның ағасы Бильбо Беггинстың ата-анасының суретін Питер Джексон өз қолымен салған.

•"Сақиналар әміршісі" фильмі бас-аяғы 17 Оскар сыйлығын алған. Фильмнің 3- бөлімі 11 оскарға ие болды. Бұндай жетістік тек "Титаник" пен "Бен-Гур" фильмдерінде ғана бар.

•Фильмді түсіру барысында барлық актерлар парик киіп жүрген. Тек Питер Джексонның ұлы Билли ғана парик кимеген. Себебі, режиссер өзінің ұлының шашын "нағыз хоббиттердің шаш үлгісі" санаған. Айтпақшы, фильмнің 3 бөлімінде режиссердың ұлы мен қызы және өзі түскен.

•Фильмді түсіру кезінде хоббитердің «аяғы» мен «құлақтарының» 1800 сыңары қолданған. Себебі, киноны түсірудің әр күні жаңа аяқ киім киюге тура келген. Ал киілген аяқ киімдер сол күні өртеліп отырған.

•9 бауырды сомдаған 9 актердың сегізінде эльфтер таңбасы бойынша жазылған "9" бейнеленген татуаж бар. Элайджи Вудта ол таңба ішінің төмен жағында, ал Блумда иығының астында, ал 2 актерда тобығында болса, қалған төртеуінің иығында орналасқан. Бұл татуажды салудан гном Гимли Джонды сомдаған актер Рис-Дэвис бас тартқан.

• Фильмді Жаңа Зеландия аралдарында түсірген. Түсіру жұмыстары Жаңа Зеландия мемлекетіне 200 миллион доллар пайда әкелген. Жаңа Зеландия мемлекеті киноның түсірілуіне көп көмектескен, тіпті "Сақина әміршісі" фильмі бойынша министірлік құрған.

•Фильмді түсіру кезінде Жаңа Зеландия аралдарына өте көп мөлшерде шаштар алынып келінген. Бұл шаштардан актерларға париктер жасалған. Шаштардың басым бөлігі Ресейден сатылынып алынған екен.

• Weta Workshop компаниясы "Сақиналар әміршісі" фильміне арнайы 10 мың жебе, 500 садақ және 48 мың қорғаныш құралдарын жасап шығарған.

Тағы қараңыз
------------

* Хоббит (кинотрилогия)

Сыртқы сілтемелер
-----------------

*
**Росинский Дмитрий Афанасьевич** 1927 жылы Одесса облысы Песчан ауданындағы Горбино селосында туған. Солтүстік Қазақстан облысындағы Тимирязев атындағы МТС-­та тракторшы болып істеді. 1950­-1956 жылдары тракторлық, 1957 жылдан трактор­егіс бригадасын кейін Ленин (қазіргі Есіл) ауданындағы «Заречный» кеңшарының комплексті бригадасын басқарды.

1973 жылы 10 желтоқсанда КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Дмитрий Афанасьевич Росинскийге Социалистік Еңбек Ері атағы берілді. Сонымен қатар «Қазақ КСР-­іне еңбегі сіңген механизатор» құрметті атақтың иегері.

Дереккөздер
-----------

1. Айбын Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы.
**Шешек.** Ауру балықтардың терісінде локальді эпидермистің пайда болуымен сипатталады. Бүгінгі күнге дейін қоздырғыштары табылмаған.Тұқылар, сазанда, табандар, шабақтар, көк серкелер шаяндар (2 жастағы және оданда үлкен балықтарда жиі кездеседі) көп ауырады. Ауру басталғанда балықтардың денесінін әр бөлігінде және жүзу қанаттарында ақ дақтар пайда болады. Содан кейін осы жерлерде ақ – сүттес тығыз қалын өсінділер құралады,(шешек дақтары), тері бетіне көтеріледі. Кәрілеу прцестерде балықтарлың денесі алдымен тегіс, тосын кедір- бұдырлы шеміршек тектес жабын мен жабылады.І шкі мүшелерде арнаулы өзгерістер жоқ.

Санитарлық баға
---------------

Шешекпен біраз ғана зақымданған балықтар тосқауылсыз шығарылады, ал денесінің кейбір бөліртерінде өскіндер болған жағдайда , оны қоғамдық тамақ тану желісінде тек мұқият тазаланып, пысырылғаннан кейін ғана қолдануға рұқсат етіледі. Водянка белгілері, қызыл дақтары мен жаралары бар балықтарды утильге жібереді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Семей мемлекеттік университеті ,«Өсімдік, балық және ара шаруашылығы өнімдерін ветеринариялық санитариялық сараптау», оқу әдістемелік кешені, ПОӘК 042-14-03.01.20.9/032012ж
**Шеңгел ауылдық мектебі** — Шеңгел болыстықтың "Ақши" деген жерінде 1896 жылы 10 қазанында ашылғанда 22 баланы қамтыған Шалқар аудагыгдағы бірінші оқу орны. Сол кездегі болыс Мырзағұл Шыманұлы елді шақырып той жасаған. Бірінші оқытушылар семинариясын 1896 ж. бітірген Құрақбаев болды. Мектеп қажетіне мемлекет тарапынан 226 сом, Торғай обл. Земстводан - 194 сом, барлығы 420 сом бөлінді. 1897 ж. "Ақтүбекте" 4 бөлмелік шымнан мектеп үйі салынды. Сол жылдың 1-ші тамызында Орынбордағы қазақ оқытушыларын дайындайтын мектепті бітірген Давыдов Матвей оқытушы болып тағайындалды. Осы мектепте 1896-1916 ж.ж. 200-ден аса қазақ балалары білім алған. Мектепке халық қаржылай жәрдем берген. Мысалы, Үдербаев Сарсен 300 сом ақшалай, 150 сом малдай қолдау жасаған. Осы ісі үшін Торғай облыстық оқу училищелерінің инспекторы Иван Хохловтың ұсынысымен С.Үдербаевқа күміс медаль берілген [1][2][3]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қаз. Респ. Ұлттық Мемл. Орт. архив. 25 қор, І тіркеу, 920 а іс, 14-17, 122 парақтар, 95 қор, 2 д тіркеу, 116 іс, 4 парақ
2. ↑  "Ақтөбе" энциклопедиясы, 720 бет.
3. ↑   "Шалқар" энциклопедиясы, 319 бет
**Шешім** - сюжеттің құрамдас бір бөлігі, шығармадағы оқиға желісінің әбден шиеленісіп барып, тиянақталатын, кейіпкерлер арасындағы тартыс-қақтығыстар, әр түрлі қайшылықтардың бір арнаға келіп тоғысып, оқиғаның даму барысындағы байланған түйіндер шешілетін тұсы. Шешімнің сюжет құрылысындағы негізгі бір кезең ретіндегі үлкен мәні - мұнда кейіпкерлердің тағдыры түгелдей анықталады, олардың мінез-бітімі айқын, толымды сипат алады. Егер шешім алдында күрес, тартыс асқындап, мейлінше үдей түсіп, оқиға әбден ширығып, шарықтау шегіне жетіп, оқырман тоғыз жолдың торабында тұрғандай болса, ол оқиғаның тағы қандай шырғалаңға соғарын, немен тынарын ойлап, кейіпкерлердің тағдыры не жағдаймен аяқталуына көзі жетпей, сан-сауалға жауап күтіп толғанатын болса, ал шешім тұсында осының бәрінің соңғы нүктесі қойылып, шиеленіскен түйіні тарқатылады. Шешімнің оқиғаны өмірдің логикасына сәйкес әр түрлі арнаға салып жіберу, кейіпкерлердің тағдырын әрқалай тиянақтау мүмкіндігі мол. Өйткені қандай оқиға болсын, оны әр түрлі аяқтап, бітіруге болатыны аян. Оқиғаны қалай өрбіту, кейіпкерлер тағдырын қандай күйге алып келу - бұларды жазушы өмірдің заңына, шындыққа сәйкес, кейіпкерлердің характеріне орайлас келтіреді және өзінің идеялық мақсатымен ұштастырады. Ендеше шығарманы аяқтаған тұста өмірде болуға мүмкін жағдайлардың қайсысын негізге алуды лайық көреді - ол жазушының таңдауында. Міне, шешімнің шығарма мазмұнын, идеясын, тәрбиелік мәнін айқындауда айрықша орны бар екені осыдан аңғарылады. Бұл тұста кейбір жағдайлардың сыры ашылып, басқаша танылып, тіпті кейіпкердің жағымды көрініп келген әрекеті керісінше жағымсыз болып шығуы да ықтимал.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010.ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
**Жумоң** - кәріс мифологиясында Когурё мемлекетінің негізін қалаушы, Ко әулетінің арғы бабасы. Жумоң туралы аңыздар негізінен, Пуё мемлекетінің негізін қалаушы Тонмён туралы аңызбен үндес. Ертедегі жазбаларда (Квангэтхо-ван стелласы, V ғ. Вэй шу, VI ғ.) Чумон туралы аңыз Тоңмион аңызынан жеке айтылған. Бірақ XII — XIII ғғ. дереккөздерде екі аңыз бірігіп, Тонмён-Жумоң туралы аңыз Хэбуру және Гымуа, Хэмосу және Люхва аңыздарының жалғасы болды. Тоңмион аты Жумоңның өлгеннен кейінгі храмдық аты болды. Ли Гюбоның "Тоңмион ван" поэмасындағы айтылатын аңыз бойынша, Хабектің қызы Люхва Аспан билеушісінің ұлының заңсыз әйелі болған. Оған күн сәулесі түскен соң, оң қолтығынан жұмыртқа дүниеге келген. Оны атқораға тастаса да, аттар оған тиіспейді. Жұмыртқаны адам аяғы баспаған тауға апарып тастайды. Дегенмен, аңдар жұмыртқаны қорғап, күзетеді. Үнемі ол өзінен жарық сәуле шашып тұрады. Жұмыртқаны анасына қайта әкеліп береді де, жұмыртқадан ерекше бала пайда болады. Ол бала кезінен садақ атудан алдына жан салмайды, сондықтан оған Жумоң (Буио тілінде — «керемет мерген») деген ат беріледi. Пуё билеушісі Гымуаның ұлдары, Жумоңның ағалары, қызғаныштан
Жумоңды ағашқа байлап, олжасын тартып алады. Ағашты тамырымен қопарып Жумоң үйіне қайтып оралады. Жумоң Чолбончхон («Вэйшу»: Хылсынголсон) жеріне келіп, астананың негізін қалады. «Капсин» жылында, яғни б.з.д 37 жылы Жумоң 22 жасында таққа отырды. Мемлекетті Когурё деп атады. Хэ тегін ауыстырып, Ко («биік») тегін алды. Жумоңға көрші билеуші Сониян бағынды. Жумоң билігінің 19 жылында аспанға көтеріліп, кері қайтпады. Оның қалдығын Айдаһар (Ёнсан) тауынан тапты. Аспан қалауымен Жумоңның үлкен ұлы — Юри таққа отырды. 6 ғасырда Пхеньянда 
Жумоң құрметіне тұрғызылған ғибадатхана — Кодынсина. Корё билеушілері (10-14 ғғ.) оған ата-баба рухы ретінде табынған.

Жумоң кино саласында
--------------------

2006 жылы Оңтүстік Корея режиссёрлері "Ханзада Жумоң" сериалын түсірді. Сериалда Жумоң рөлін актёр Сон Ил Гук сомдады. Сериал Қазақстанда үлкен танымалдыққа ие болды. Қазақстандық "Жұлдыздар отбасы" журналының нұсқасы бойынша "Жыл сериалы" атағына ие болды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  秋九月 王升遐 時年四十歲 葬龍山 號東明聖王, 《Samguksagi》 Goguryeo, volume 13.
2. ↑  History of Korea (Korean)
3. ↑  《三国史记》："六年 秋八月 神雀集宫庭 冬十月 王命乌伊扶芬奴 伐太白山东南人国 取其地为城邑。十年 秋九月 鸾集于王台 冬十一月 王命扶尉 伐北沃沮灭之 以其地为城邑"
Ас үйдің декорына арналған тоңазытқыш магниттер жиынтығы.
**Тоңазытқыш магниті** — бұл кішкентай магнит, көбінесе әртүрлі заттарды жапсыру үшін қолданылады: балалар суреттері, фотосуреттер, сауда тізімі және т.б.; сонымен қатар негізінен безендіру үшін қызмет етеді, олар әртүрлі пішіндер мен өлшемдерде.

Тоңазытқыш магниттері - танымал сувенирлер мен коллекциялық заттар.

Өндіріс
-------

Әр түрлі тоңазытқыш магниттеріндегі магнит өрісін көруге арналған пленка.
Алғашқы тоңазытқыш магниттері цилиндрлік немесе қатты тік бұрышты магниттер болды. Кейінірек пластикалық байланыспен араласқан жоғары мәжбүрлі ферромагниттік қосылыстан (әдетте темір оксидінен) тұратын икемді магнит жасалды.

Бір жақты Тоңазытқыш магниттері Халбах массиві негізінде жасалады.

Қолдану
-------

Дүкеніндегі тоңазытқыш магниттері. Амстердам
Тоңазытқыш магниттерін тоңазытқыштарды безендіру үшін қолдануға болады. Тоңазытқыш магниттері қазір жарнамалық сыйлықтар мен саяхаттар үшін кеңінен қолданылады. Жарнамалық және сувенирлік тоңазытқыш магниттері ретінде қолданылатын логотип материалдарына байланысты тоңазытқыш магниттері резеңкеден, ПВХ, полирезиннен, металдан, фарфордан, эпоксидтен немесе олардың кейбіреулерінің қоспасынан жасалған болуы мүмкін. Көптеген сыйлық дүкендерінде жергілікті тұмар басылған сувенирлік магниттер сатылады.

Галерея
-------

* Кәдесый магниттері
* Магниттердың коллекциясы
* Магниттер жиынтығы.
* Әріптер түрінде магниттер.
* Ыдыс түріндегі магниттер. Украина

Тағы қараңыз
------------

* Тоңазытқыш

Дереккөздер
-----------
**Шешім** — проблемалық жағдаяттың ойлау операцияларының қалыптасуы. Шешім процесінде шешімді іздеу, қабылдау және іске асыру кезеңдері сараланады. Шешімдердің тиімділігі — қандай да бір сұраққа адамның өте жақсы шешім құрастыруы; қабылданған шешімді іске асыру нәтижесінде максималды жағымды жетістіктерге жетуі, мүмкін болатын жағьімсыз салдарды минимумге жеткізуі. *Шешімді түзету* — қандай да бір шешімді немесе оны орындау процедурасын шешім қабылданғаннан кейін түзету, өзгерту. *Шешімді қадағалау* — клиент мәселесіне байланысты консультация үрдісіндегі қабылданған шешімнің іс жүзінде қалай орындалуын байқау және бағалау.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Жантану атауларының түсіндірме сөздігі. — Алматы: "Сөздік-Словарь", 2006. - 384 бет. ISBN 9965-409-98-6


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеуОй әрекеттері |
| --- |
|  |
| Таным | 
Сана • Қиял • Аңғару • Сыни ойлау • Түсіну • Когнитивтік диссонанс • Интуиция • Шешім шығару |
|  |
| Түйсіну | 
Амодальды қабылдау • Сипай сезу түйсіктері • Есту түйсіктері • Көру түйсігі • Қашықтықты сезу • Әлеуметтік қабылдау |
|  |
| Жады | 
Есте сақтау • Еске түсіру • Қайта жаңғырту • Ұмыту |
|  |
| Қосымша | 
Жоғары жүйке қызметі • Назар • Ниет • Жігер • Үйрену • Ойлау |

 |
**Әзбергенов Елгезек** (Ақберен Елгезек) (1980), жазушы, ақын.

Еңбекжолы
---------

1980 жылы, Алматы қаласында дүниеге келген. Семей облысы Шұбартау ауданы, Мәдениет ауылының Е.Рахмадиев атындағы орта мектепті бітірген. Әл-Фараби атындағы ҚазМҰУ тарих факультетінің түлегі. Қазақтан Жазушылар Одағының мүшесі. Қазақстан «Серпер» жастар сыйлығының және Төлеген Айбергенов атындағы сыйлықтың, Мемлекеттік «Дарын» жастар сыйлығының иегері.
«Көк бөрінің рухы», "Көлеңкелер күбірі" атты өлеңдер жинағының авторы.

Еңбектері
---------

**Әзбергенов Ақберен шығармалары:**

Алтын қалам [Мәтін]. - Алматы : Өнер, 2010. - 240 б.

Елгезек, Ақберен. Көлеңкелер күбірі [Мәтін] / А. Елгезек. - Астана : Фолиант, 2009. - 152 б.

**Әзбергенов Ақберен туралы:**

Ғұмырнама [Мәтін] // Мөлдір сана. - 2010. - 4-18 шілде.- Б.15.

Ұмыт қалған ұлттық мүдде [Текст] // Жалын. - 2009. - № 1. - С. 2-17 б.

Шайхыұлы, Ермахан. Ағынан жарылсақ... [Мәтін] : сұхбаттар жинағы / Е. Шайхыұлы. - Алматы : Қазығұрт, 2012. - 320 б

Дереккөздер
-----------

1. Шығыс Қазақстан облысы мәдениеті кітабы, АТАМҰРА
**Сатылған** (тат. *Satılğan*, *Сатылган*, *ساتيلغان*; XV ғасыр— шам. 1506) — ханзада, Қасым билеушісі (1491-1506), Нұрдәулет ханның ұлы. Әкесі тірі кезінде билікті өз қолына алған.

1491 жылы орыс, қасым және қазан әскерлерінің Қырым ханы Меңлі Герейдің әрекеттерін қолдау үшін Ұлы Орданың дала ұлыстарына бірлескен жорығын басқарды.

1496 жылы 19 тамызда Рязан кінәзі Иван Васильевич пен оның бауыры кінәз Федор Васильевич арасында жасалған шарттық жарғыда Хандалар ясақ Сатылғандар - Рязань кінәздарының Қасым ханзадаларына төлеген «алымы» туралы айтылады. Бұл оның әкесі тірі кезінде Қасымды иеленгені туралы куәландырады.

Кем дегенде 1501 жылдың шілдесінен 1503 жылдың тамызына дейін Мәскеуде қамауда болды. Мүмкін әкесі Нұрдәулет қайтыс болғаннан кейін кешірілген болар, өйткені 1504 жылы мамырда қайтадан Қасымның билеушісі болды.

1505–07 жж. Қазанмен болған соғыс кезінде өзінің бауыры Жанаймен бірге орыс әскерінің құрамында татар атты полкін басқарды.

Әдебиет
-------

* *Вельяминов-Зернов В. В.* IV. Сатылған // Қасым патшалары мен ханзадалары туралы зерттеу — 2. —  СПб.: В тип. Имп. Академии наук, 1863. — Т. I. — Б. 149—204. — XIII, 558 б.
* *Рахимзянов Б. Р.* Қасым патшалығындағы Қырым әулеті // Көзқарас: Ғылыми-зерттеу мақалаларының жинағы. — Қазан: Мастер Лайн, 2000. — 69—88 б.
* Сборник РИО. Т. 41. Памятники дипломатических сношений Московскаго государства с Крымскою и Нагайскою Ордами и с Турцией. Т. I. С 1474 по 1505 год, эпоха свержения монгольскаго ига в России. — СПб. 1884. — С. 116.
**Росалия Шара** (28 қаңтар 1944(19440128) — 15 тамыз 2013) — испандық кәсіпкер және қоғамдық қайраткері, Испанияның ең бай әйелі, *Zara*брендінің иесі. Деректері бойынша Forbes Росалии Мераның жағдайын 6,7 миллиард долларға бағалады. Paideia қайырымдылық қорының негізін қалаушы.

Өмірбаяны
---------

Santa Eulalia de Lians шіркеуі
1944 жылы 28 қаңтарда Ла-Коруньеде туған. Тігінші мамандығын Мера 11 жасында меңгерді. Модельдік бизнестегі мансабы Мераның 13 жасында басталған. 1963 жылы бірге өзінің болашақ күйеуі Амансио Ортегамен (1966 жылы некелерін қиған) Inditex тобын құрған. 1986 жылы күйеуімен ажырасып, бірақ бизнесте қалды. 2004 жылы Росалия Мера Inditex директорлар кеңесінен шықты. Мера меншігінде холдингінің 7 % акциялары болатын. 

2013 жылғы жазда демалыс кезінде Менорка аралында инсульт алды. Жеке ұшақпен Ла-Коруньедегі жеке клиникасына жеткізілген Мера, онда жүрегі тоқтап 15 тамыз 2013 жылы қайтыс болады. Perillo муниципалитетінің (Ла-Корунья) Santa Eulalia de Lians шіркеуінің зиратына жерленген .

Бизнес
------

Модельдік бизнесімен қоса Мера теңіз балығын өсіру бойынша фермерлік шаруашылығымен айналысты, онкологиялық дәрі-дәрмектер әзірлеу бойынша компанияны және жаңа туған нәрестелерді дактилоскопиялау жүйелерін өндірушіге инвестиция жасады. Forbes Рейтингісінлде ол өз бизнесін нөлден бастаған ең бай әйел.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Умерла одна из основательниц бренда Zara BBC; 16 тамыз 2013
2. ↑  Умерла соосновательница Zara Розалия Мера

Сілтемелер
----------

Розалия Мера. Мұрағатталған 21 қыркүйектің 2016 жылы. Өмірбаяны, мансап, қаржылық жай-күйі. Мұрағатталған 21 қыркүйектің 2016 жылы. Trendy-brandy.com, 17 маусым 2013. (орыс.)
**Сатып алу-сату** — азаматтық құқықта сатушы сатып алушының меншігіне мүлікті сатуға, ал сатып алушы — мүлікті қабылдауға және ол үшін белгілі бір соманы төлеуге міндеттенетін барынша кеңінен таралған шарттардың бірі.

Сатып алу-сату шарты
--------------------

Сатып алу-сату шарты (ағылш.  *sale agreement*) — біртарап (сатушы) мүлікті (тауарды) екінші тараптың (сатып алушының) меншігіне беруге міндеттенеді, ал сатып алушы бұл мүлікті (тауарды) қабылдауға және ол үшін белгілі бір ақша сомасын (бағасын) төлеуге міндеттенетін азаматтық-құқықтық шарт.

### Сатып алушылық қабілеттің бара-барлығы

Сатып алушылық қабілеттің бара-барлығы - екі валютаның тауарлар мен көрсетілетін қызметтердің белгілі бір жиынына қатысты сатып алушылық қабілеті бойынша арасалмағы; әдетте, ол нарықтық валюта бағамымен үйлеспейді.

Сатудан кейінгі қызмет көрсету
------------------------------

Сатудан кейінгі қызмет көрсету - нарықтық стратегия нышаны, оны өнеркәсіптік жабдық, автомобильдер, тұрмыстық техниканы шығарушы компаниялар сатып алушылардың оларды сатып алғаннан кейін пайдалануы барысындағы қолайлылығын жақсарту мақсатымен қолданады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Орысша-қазақша заңдық түсіндірме сөздік-анықтамалық. — Алматы: «Жеті жарғы» баспасы, 2008 жыл. ISBN 9965-11-274-6
2. ↑  Орысша-қазақша заңдық түсіндірме сөздік-анықтамалық. — Алматы: «Жеті жарғы» баспасы, 2008 жыл. ISBN 9965-11-274-6
3. ↑  Қаржы-экономика сөздігі. Алматы
4. ↑  Қаржы-экономика сөздігі. Алматы
**Антарктопельта**. Антарктопельтаның тек бір ғана қаңқасы табылған. Ол анкилозавр тұқымдасына жатады. Кейінгі Бор дәуірінде Антарктидада өмір сүрген, ұзындығы 4 метрден аспайтын орта қөлемді динозавр. Оның белгілері екі динозаврға қатар ұқсайды. Осыған байланысты ғалымдар үшін жануарды нақты классификациялау қиынға түсті. Сүйегінің үлгісі 1986 жылы Джеймс Росс аралынан табылған. Антарктопельта — Антарктидадан қызып алынған алғашқы әрі соңғы динозавр. Қазып алынған сүйектердің ішінде жануардың омыртқа сүйегі, табан сүйектері, жартылай сақталған аяқтары және көптеген сауыт бөліктері бар. Ол төрт аяқты, шөппен қоректенетін мығым денелі динозавр болған. Денесі сауытпен қапталған.

Қызықты дерек
-------------

* Динозаврдың атауы оның Антарктида құрлығы мен гректің «пельта» — «қорғаныс» деген сөздерінен шыққан.
* Антракопельтаның қаңқасы 1986 жылы Джеймс Росс аралынан қазылып аланған.
* Антаркопельтаны Аргентина палеонтологтары Леонардо Сальгадо мен Зюльма Гаспарини ашты.

Мәліметтер
----------

* Қорегі : жапырақтар, жемістер, өсімдіктер
* Салмағы : 3—4 тонна
* Тұқымдас : Зауропсид
* Отряд тармағы : Тиерофора [1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Динозавр энциклопедиясы—Алматы: „Аруна" баспасы
**Бордер-колли** (ағылш. *border collie*) — ит тұқымы. Шопан иттеріне жатады. Брэнк Колумбия университетінің ғалымдары Стэнли Корен басқарған зерттеулерге сәйкес Border Collie барлық тұқымдар арасында ең ақылды ит болып табылады.

Тарихы
------

1881 жылы осы иттер үшін тұқымның сипаттамасы және рейтинг жүйесі жасалды. Ең алғаш рет 1915 жылы Джеймс Рейд «Бордер колли» деп аталатын алғашқы қойларды күзететін итті тіркеді.

Тұқым Шотландия мен Англия арасындағы шекара аймағында пайда болды. Бордер-колли - өте ескі тұқым, оның қалыптасуы 1570 жылдан басталған. Осы иттерді бұрынғы аттары: колли, коллий, ағылшын колли, фермер колли.

Сыртқы түрі
-----------

Бордер- колли - грациозды, пропорционалды түрде салынған, күшті және мықты ит. Бас сүйегіні кең, беті мұрынға қарай кішірейеді. Мұрыны қара, мұрын тесіктері ашық. Маңдайдың және бетінің ұзындығы бірдей, бұл тұқымның айрықша белгісі.
Жүннің екі түрі болуы мүмкін: орташа ұзындық және қысқа. Қалай болғанда да жақсы дамыған , кез-келген ауа райынан жақсы қорғайды. Иісі жоқ. Түсі әртүрлі болуы мүмкін, бірақ ақ түсті басым болмауы керек. 
Құйрық қалыпты ұзындықта, төмен орналасқан, құйрықтың ұшы сәл көтерілген. 
Табаны сопақ, саусақтары орташа.
Қозғалысы жеңіл, оңай. Оның табандары жерден көтерілмейді дерлік, Бордер-колли үлкен жылдамдықты дамытқан. 
Көздерінің ара қашықтығы кең, сопақша, орташа, қоңыр. Көздің көрінісі сабырлы, өткір, мұқият.
Орташа өлшемдегі құлақтары, жеткілікті кең.
Мойыны ұзын, күшті, бұлшықетті, сәл қисық, иығына қарай кеңейеді.
Мықты сүйектері бар аяқтар параллельде орнатылған. 
Жауырындары көлбеу, шынтақтар денеге тартылған. Дене атлетикалық дамыған,терең және бұлшықетті.

Темперамент
-----------

Жылдам, жігерлі, сезімтал ит және елгезек. Осы тұқымның иттері өте ақылды, бірақ тұрақты физикалық және психикалық жүктемені талап етеді. Кез-келген тіршілік ортасына тез бейімделе алады. Қоршаған ортаны мұқият бақылауға және өз бетімен шешім қабылдауға үйренген.
**Юрий Викторович Беляев** – совет, орыс театр- және киноактері. 1995 жылы Ресейдің еңбек сіңірген әртісі атағын алады.

Өмірбаяны
---------

Юрий Беляев 1947 жылы 28 тамызда Омбы облысы, Полтавка селосында дүниеге келеді. Көп ұзамай Сергейдің отбасы Ступиноға көшіп кетеді. Юрий 16 жасында О.А. Ливанова жетекшілігімен «Ступин жас театр студиясында» дайындалады. Мектепті бітіргеннен кейін зауытта жұмыс істейді, «Совет армиясында» қызмет атқарады. 
1975 жылы Щукин атындағы театр училищесін тәмамдайды. Сол жылы Мәскеу на Таганке театрында актер болып жұмыс істейді. 
Беляев ойыны қатал рөлі арқылы ерекшеленеді. 
1991 жылы КСРО мемлекеттік сыйлығының лауреаты болады.

Театрда сомдаған рөлдері
------------------------

Шуйский («Борис Годунов» А. С. Пушкина) 
Коровьев, Доктор («Мастер и Маргарита» по М. А. Булгакову, Театр на Таганке) 
Неизвестный («Дом на Набережной» по Ю. В. Трифонову) 
Язон («Медея», Театр на Таганке) 
Демин («Живой», Театр на Таганке) 
Егор Иванович («Мать», Театр на Таганке) 
Виктор Викторович («Самоубийца», Театр на Таганке) 
Анджей («Час пик», Театр на Таганке) 

  

На Таганке театры қойылымындағы рөлдері

* «Послушайте!»
* «Товарищ, верь…»
* «10 дней, которые потрясли мир»

  

«Эрмитаж» театры қойылымдарында сомдаған рөлдері

* «Азеф» (Азеф)
* «Белая овца» (Ол)
* «Живой труп» (Фёдор Васильевич Протасов)

Дереккөздер
-----------

1. ↑
Антарктида түбегі картасы.
Антарктида ішінде орналасқан Антарктида түбегі.
Жер серігінен көрініс.
**Антарктида түбегі** - Антарктида құрлығының 55-800 батыс бойлық аралығында, Беллиногаузен мен Уэдделл т-дерінің жағалауында орналасқан. 

  

Ол Оңт. Америкадағы Анд тауларының жалғасы болып саналады, оны Америка құрлығынан Дрейк бұғазы бөліп жатыр. Түбектің солтүстігінде Оңт. Шетланд, Оңт. Оркней ар-дары орналасқан және олардың біраз бөлігі қайраңдық мұздықтар жапқан. А. т. солтүстігінде Палмер, оңтүстігінде Грейам жері бар. Палмердегі жер бедері биік таулы болып келеді. Ең биік жері — Джэксон тауы (4191 м). А. т-нің басқа бөліктерімен салыстырғанда Палмер жері жылы әрі ылғалды, ауаның жылдық орташа темп-сы — 6,90С, жылдық жауын-шашын мөлшері 800 мм. Түбектегі барлық аңғарлық мұздықтар шығысқа қарай бағытталып, Ларсен атты өте үлкен қайраңдық мұздығын құрайды. Оның климаты біршама жылы, ең жылы айдың орташа темп-сы 00 шамасында, ал қыста — 160С, жауын-шашынның жылдық мөлш. 1000 мм-ге дейін жетеді. Климаттың жұмсақтығы түбектің осы жағалық бөлігінде жан-жануарлардың көбірек мекендеуіне мүмкіндік жасаған. Мұздан бос жағалаулары мен аралдарында итбалық, теңіз мысығы, пингвин, кейбір су құстары көптеп тіршілік етеді. Түбектің қиыр солтүстігіндегі гүлді өсімдіктердің үш түрі, яғни папоротник, мүк пен қына кездеседі. А. т-нде 10-нан астам ғыл.-зерт. стансасы жұмыс істейді.

Дереккөздер
-----------
**Юрий Владимирович Коньков** (6 шілде 1958 жыл, Целиноград, Қазақ КСР, КСРО) — КСРО-лық және қазақастандық футболшы, футбол жаттықтырушысы.

Карьерасы
---------

1975 жылы карьерасын "Целинникте" бастады. Целиноградтық клуб сапында үш жыл ойнаған соң, "Қайратқа" ауысып еді, негізгі құрамнан орын тимей, 1980 жылы "Болат" (Теміртау) клубына ауысты, "Болатта" екі маусым өнер көрсетті.

1982 жылы "Спартак" (Семей) сапында ойнады. Бір жылдан соң тәжірибе жинаған футболшыны "Қайрат" қайта шақырды. 1982-84 жылғы маусымдарда "Қайрат" сапында КСРО чемпионаттарында 50 рет алаңға шықты, бірақ гол соға алмады. 1984 жылы "Спартакқа" қайта оралды.

1989 жылы қайтадан "Целиникке" ауысты.

Тәуелсіздік жылдары "Достық", "Ақтөбе", "Қайрат" клубтарында ойнады.

1995 жылы карьерасын "Елімай" сапында бастап, алтын дубльге қол жеткізді, Қазақстан чемпионы және Қазақстан кубогы иегері атанды.

2004 жылы "Тараз" бапкері ретінде Қазақстан кубогын иеленді.

Жетістіктері
------------

### Футболшы ретінде

* Қазақстан кубогы: 1993
* КСРО бірінші лигасының жеңімпазы: 1983

### Бапкер ретінде

* Қазақстан кубогы: 1995, 2004
* Қазақстан чемпионы: 1995
* Қазақстан чемпионатының қола жүлдегері: 1997, 1999

Дереккөздер
-----------

1. ↑

Сілтемелер
----------
**Юрий Георгиевич Богатырёв** – совет театр- жін екиноактері. 1988 жылы Ресей Федерациясының халық әртісі атағын алады. [1]

Биографиясы
-----------

Юрий Богатырёв 1947 жылы 20наурызда Ригада, КСРО офицері Георгий Андрианович Богатырёв отбасында дүниеге келеді. 1963-1966 жылдары М.И. Калинин атындағы көркем-өндірістік училищеде оқиды, бірақ тәмамдамайды. 
1966-1971 жылдары Б.В. Щукин атындағы театр училищесінің студенті болады. 1971-1977 жылдары «Современник» Мәскеу драма театрында қызмет атқарады. 1977 жылдан бастап М. Горький атындағы Мәскеу хореография театр академиясына қабылданып, біраз уақыт екі театрда қатар жұмыс істейді. Театр сахнасында ойнаған ең көрнектісі Мольердің «Тартюф» пьесасындағы Клеант рөлі болады.
1989 жыл]ы 1 ақпанда Юрий Богатырёв ұйықтар алдында дәрі қабылдайды, осының себебінен жүрек талмасы ұстап қалады. 
1989 жылы 6 ақпанда Мәскеуде Ваганьковский мазарына жерленеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
**Шепті бұзып өту** — қазіргі соғыс тактикасындағы жаудың алдын ала даярланған қорғанысын бұзып, оның негізгі тобын майданның сол бөлігінде қирату және шабуылды одан әрі жалғастыру. 

Бұл үшін зеңбірек, авиация, танк, т.б. пайдаланылады. Бұл — шабуылға шығудың басты кезеңі. Шабуылға қойылған мақсат пен оның масштабына, қатыстырылатын күш пен құралдарына қарай шепті бұзып өту тактикалық немесе оперативтік болып бөлінеді. Шепті бұзып өту алғаш рет 1-дүниежүзілік соғыс кезінде қолданыла бастады. 1930 — 1940 жылы КСРО Қарулы Күштерінде жаудың алдын ала бекінген шебін бұзып өтіп, шабуылға шығу теориясы жасалды. 2-дүниежүзілік соғыс кезінде Кеңес әскерлері жаудың шебін бір немесе бірнеше тұстан бұзып өтіп, жау әскерлерінің үлкен топтарын қоршап қиратты (мысалы, Беларусь операциясы, Берлин операциясы, т.б.).[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы, 9 том
Шер-Дор Медресесі
**Шердор** немесе **Ширдор** медресесі (өзб. *Sherdоr mаdrаsаsi*, тәж. *Мадрасаи Шердор*) — діни оқу орны, қазіргі кезде Самарқандтағы Регистан ансамблі құрамындағы архитектуралық ескерткіш. 

Ғимарат 1619 — 1636 жылы салынып, Ұлықбек медресесіне қарама-қарсы орналасқан. Шер-Дор Медресесінің алдыңғы жақ беті, көлемі мен жалпы тұрқы Ұлықбек медресесі іспеттес. Төрт айуанды ішкі ауланы жиектей екі хұжыра орналасқан. Хұжыраның жалпы саны — 54. Құрылыстың өн бойы жалатпалы жылтыр қыш тақташалармен, түрлі түсті мозаикалық плиткалармен әсемделген. Ғимараттың оң жақ маңдайшасына киікке атылғалы тұрған жолбарыс, одан жоғары адам кейпіндегі арайлы күн бейнеленген. Сондықтан ғимарат "Жолбарыс таңбалы" (Шер-дор) аталып кеткен. Ғимарат түзарасында парсы тілінде сәулетшінің (Абдул Жаббар), өрнекші-суретшінің (Мұхаммед Аббас) есімдері және осы құрылысты салдырған қазақтың, Кіші жүздің төртқара руынан шыққан Жалаңтөс баһадүр жайлы мадақтау өлең жазылған. Шер-Дор Медресесі ою-өрнектері өзімен қарайлас сәулет өнері үлгілеріне қарағанда өте бай әрі тартымдылығымен ерекшеленеді. Өңдеу жұмыстары кезінде медресенің сыртқы қабырға өрнектеріне көптеген өзгерістер енгізілді. Қазақтың сәулет өнерін зерттеуші Серәлі Лапин көптеген ғимараттармен қатар Шер-Дор Медресесінің де тарихын зерттеген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы, 9 том
**Мұхамеджанұлы Шерехан** (1947-1999 жыл)

Өмірбаян
--------

Шерехан Оразбеков 1947 жылы Төреарық ауылында туған.Шымкенттегі педогогикалық институттың қазақ тілі әдебиет факултетіне түсіп, бітірген. Содан Ломоносов атындағы орта мектеп жанындағы институтта тәрибеші болып жұмыс істейді.Кейіннен Торғай облысының мектебінде 7-8 жылдай мектеп директоры болып жұмыс істеп келіп, Ордабасы аудандық оқу бөлімінің инспекторы, соңынан Обручевкадағы М.Горький атындағы орта мектебінің директоры соңғы жылдары Мамаевкадағы Е.Ерназаров ортамектебінің директоры болып жұмыс істеді.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Төрелер шежіресі
**Бахрейн теледидары** – 1973 жылдан бастап «Бахрейн телевижн» ұлттық тележүйесі жұмыс істейді. 

Бұған дейін көрші араб мемлекеттерінің телехабарларын қабылдаған болатын. Теледидар саны да Германия және Жапониямен салыстырғанда жоғары. Ал араб елдерінде бұл жағынан тек Катарды ғана алдарына шығарады. 

Қазіргі кезде (2000) аралдағы осы араб мемлекеті елді Қиыр Шығыс пен Еуропаға қосатын стратег, база ретінде белсенді жұмыс жүргізіп келеді. Бұған Бахрейннің географиялық жағдайы мен бірінші класты байланыс жүйесінің болуы маңызды фактор болып саналады. 

1964 жылдың өзінде Үндістан мен Англияны қосатын суасты телеграфтық кабелі Бахрейн арқылы өтті. Бір ғасырдан кейін осы аралда «Кэйбл энд уайрлесс» британ компаниясы араб әлемінде ең алғашқы спутниктік байланыстың жер үстіндегі станциясын салды. 

Қазіргі кезде барлық ақпараттық каналдар «Бателко» компаниясының иелігінде. Бұл «Кэйбл энд уайрлесс» компаниясын бахрейнизациялау нәтижесінде құрылды. Қазір Парсы шығанағында Бахрейнді БАӘ-мен, Катармен, Кувейтпеп қосатын суасты кабелін төсеу жұмысы жүріп жатыр. Бұл кабель 1200 байланыс каналына есептелген. 

«Бателко» қазіргі заманға сай технологиямен жабдықталған. Бахрейндегі АРАБСАТ коммуникациялық жүйесі арқылы 1994 жылдан бастап хабар тарататын спутниктік арнаның өз бағдарламаларын жасау үшін жеткілікті базасы жоқ. Сондықтан ВВС, GNN және Египеттің космостық теледидары хабарларын ретрансляциялау арқылы көреді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақ телевизиясы. Энциклопедия. – Алматы: «ҚазАқпарат», 2009, 1-т. – 640 б. ISBN 978-601-03-0070-5
**Яджуддин Ахмед**(бенгалша: ইয়াজউদ্দিন আহম্মেদ)(1931 ж. ақпанның 1-і) - 2002 жылынан бастап Бангладеш президенті. Мушигандж аумағында 1931 жылында туған.

Мулви Ибраһимның баласы. 1952 жылы Дакка университетінің бакалавриатын, ал 1954 жылы магистратурасын бітірді.Кейін Висконсин-Мэдисон университетінде (АҚШ) M.S. және Ph.D. (доктор) деңгейлеріне ие болды.

Дакка университетінде Биологиялық Ғылымдарының Факультетінде дәріс берген. 1984 жылында Корнэлл университетінде (АҚШ), Техникалық Университетінде(Германия) және Готтинген Университетінде жұмыс істеген (Германия).

Яджуддин Ахмедтың екі әйелден үш баласы бар. Бірінші әйелден - Сьюзен деген қыз және Адам деген ұл бар. Қазіргі әйелден, Әнуара Бегумнан бір Имтаз деген ұл бар.

1991 жылында Яджуддин Ахмед үкіметте кеңесші болып істеген. 90-ыншы жылдарында саясатпен айналысады.

2002 жылында Бангладештің президенті болып кетті.

2006 жылының мамыр айында Сингапурда Яджуддин Ахмедтің жүрегіне операция жасалынған еді.

Дереккөздер
-----------
**Ягуар** (лат. *Panthera onca*) – Мысықтәрізділер тұқымдасына жататын жыртқыш сүтқоректі. 

  

Ягуарлар Оңтүстік, Орталық Америка мен Мексиканың тропиктік және субтропиктік қалың ормандарында, көбіне өзен бойында, тауларда тараған. Ағашқа жақсы өрмелейді. Дене тұрқы 2 м-дей, құйрығының ұзындығы 75 см, салмағы 68 – 136 кг. Денесінің тұрқы жолбарысқа ұқсайды; қызғылт сары, жұмсақ түгінде қара дақтар мен сақиналар анық көрінеді. Жыныстық жағынан 3 жылда жетіледі. Тамыз – қыркүйекте мауығып, 100 – 110 күн көтеріп, 2 – 3 бала туады. Кішігірім тұяқты жануарлармен, ұсақ кемірушілер, балықтармен, бақалармен қоректенеді, кейде тасбақаның жұмыртқасын да жейді. Ягуарлар мал шаруашылығына зиян келтіреді. Терісі үшін көп ауланған. Қазір олардың саны өте аз, сондықтан қорғауға алынып, Халықараралық табиғат қорғау одағының "Қызыл кітабына" енгізілген.

Қорегі
------

Ягуар төбе жыртқышы болып табылады, бірақ арыстан мен жолбарысқа қарағанда, ол өзінің мекендеу ортасында тұяқтылардың аз ғана алуан түрімен кездеседі. Осы себепті ягуарлар көбінесе судың жанында салыстырмалы түрде кішірек, бірақ жақсы қорғалған жануарларды аулай отырып, балама тамақ көздерін іздейді. Ягуарлардың рационында кем дегенде 87 түрі тіркелген. Ягуардың сүйікті жемі - бұл капибаралар, каймандар және пеккарилер. Мүмкіндігінше олар бұғыларды, құмырсқа жегіштерді, мазам және тапирлерді аулайды, жыландарды (оның ішінде анакондаларды), суда жүзетін құстарды және балықты аулайды. Ягуарлардың рационына сонымен қатар маймылдар, түлкілер, игуандар, опоссумдар, құмырсқалар, кеміргіштер, мұрын және басқа да ұсақ жануарлар кіреді. Ягуар сонымен қатар тұщы су тасбақалары мен армадиллоларды аулайды - оның күшті жақтары олардың қорғанысын жеңе алады. Жағалауларда теңіз тасбақаларының жұмыртқалары (негізінен жасыл теңіз тасбақалары мен балдырлар), кейде оларды салуға шыққан аналықтарды ягуарлар жыртады. Кейде тіпті ересек аналық былғары тасбақаларды ягуарлар өлтіру жағдайлары тіркелген. Пумадан айырмашылығы, ягуар үй жануарларына, әсіресе ірі қара малға ықыласпен және жиі шабуыл жасайды. Алайда оңтүстік американдық фермерлерге сиырға тиімді балама ретінде ұсынылған азиялық буйвол ягуарлар үшін қол жетпес жем болып шықты.

Дереккөздер:
------------

1. ↑  IUCN|assessors=Caso, A. Lopez-Gonzalez, C. Payan, E. Eizirik, E. de Oliveira, T. Leite-Pitman, R. Kelly, M. & Valderrama, C.|year=2008|id=15953|title=*Panthera onca* |version=2011.1|downloaded=7 шілде 2011. Database entry includes justification for why this species is near threatened.
2. ↑  Қазақ энциклопедиясы, 10 - том
Біз кесте
---------

**Біз кесте** шығыс халықтарының арасында қазақ пен қырғыз халқында аса жоғары деңдейде дамыған.
Біз кесте – кергішке керілген арнайы мата бетіне түсірілген, ою-өрнек немесе бейнені сызық бойымен қармақ бізді матадан әрі өткізіп, жіпті бері іліп шалып алу арқылы қайталанатын майда тігісті айтамыз. Біз кестеге матаға сызылған ою–өрнекті сызық бойымен кестелеп, сонан соң ішкі жағын түрлі өңді жіптермен толтырады. Қалған бөліктері фон ретінде қалады. 
Біз кесте тұс киізге, шымылдықтың басына, жарғақ шалбардың басына, жұқа шапанның, шекпеннің өңіріне тігіледі.

Баспа кесте
-----------

Баспа кесте деген материалдың ашық жерін қалдырмай немесе ашық орынды өте аз қалдырып, тұтас кестеленген шымқай кестені айтады. Шым кесте ақ матаға тегістікті сақтау арқылы жіпті қатар орналастыру әдісімен тігіледі. Шым кестеге ою мен өрнектің, аң – құс, гүлдің түрлі сұлбалары салынып, көбіне орамалдың шеті, кимешектің жағы, жастықтың тысы, жейденің жаға – жеңі және төсек жапқыш, сәукеле сияқты басқа да көптеген киімдерге тігіледі.

Әредік кесте
------------

Әредік кестеде матаның әр жері әшекейленіп, бөлек–бөлек өрнек салынады. Тақия, балақ, өңір, жаға, етек, әйелдердің тымағы, кең қоныш етіктердің бұрыш–бұрышы сияқты зат бөлігіне тігіледі немесе бөлек тігіліп қондырылады.

Оюластырып кестелеу
-------------------

Оюластырып кестелеу немесе оюластырып жапсыру – маталарды бөлек–бөлек кестелеп, оюластырып жапыстыру. Бұлар бірыңғай матаға біртұтас мазмұндағы бірнеше ою–өрнектердің жиынтығынан, үйлескен тұтас желісін жасау негізінде тігіледі. Бір матаның бетіне екінші матадан қиылған фигура салынып шет жақтары әртүрлі кесте тігістерімен тігіліп, сәнделеді. Көбінесе торлау әдісі қолданылады. Кестенің бұл түрі шапшаң орындалады, нітежиесінде кестелейтін бұйымның бетінде әдемі бедерлі өрнек пайда болып, көздің жауын алады. Кесте тігер алдында қиылып алынған өрнекті мата бетіне көктеп алып шеттерін бүгіп кестелеуге болады немесе салынатын өрнекті маталарға арналған желімдермен үтіктеп бекітіп алады. Матаның созылмайтын тығыз тоқылған түрін таңдаған дұрыс.

Маржандап, моншақтап кестелеу
-----------------------------

Әйелдердің бас киімдеріне, тақия, сәукеле, өңір, қол дорба қамзолдар және салтанатты киімдерді ғана маржандап, моншақтап кестеленеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақтың кесте өнері, Алматыкітап баспасы - 2009
Кесте өнері
===========

Кесте-қазақ халқының қолөнерінің ерекше түрінің бірі. Кесте тігу өнерінің қазақ халқында ерте кезден болғандығын археологиялық қазбалар мен жазба ескерткіштері дәлелдейді.Кесте-сан ғасырлар бойына халқымыздың талантты ісмерлерінің көркем қиялдарын шеберлік құдіретімен бейнелеген ақыл-парасаттарының жауһары.Небір керемет кесте үлгілері ұрпақтан-ұрпаққа жалғасып, толықтырылып, жаңғыртылып отырды.Кестешілік дәстүрі толысып, кемелденуімен бірге өзінің көз тұнытар көркемділігімен, жан сергітер әсемділігімен, өміршеңдігімен халқымыздың тірлік-тынысына мән-мағына қосып, заттық және рухани өмірін әрлей түсті, сән-салтанатын арттырып отырды.
Сонау жаңа тас дәуірі кезіндегі ата-бабаларымыздың қоладан, мыстан, ағаштан, сүйектен,тастан жасалған құрал-жабдық, жиһаз-мүліктерін қарапайым ою-өрнектермен бедерлеп, әшекейлеп істей білгендігі кейінгі кестешілік өнерінің *өрнек* сынды іргетасын қалады. Осы негізде жүннен жасалған киізді, тоқыма бұйымдарды, кездеме-маталарды, тері материалдарды өрнектеп кестелеп қажетіне қолданды. Қазақ кестешілігін түсіну үшін алдымен қазақ ою-өрнегін білу қажет. Ою және өрнек үлгілеріне халқымыз тотемдік сенімдеріне байланысты аспан шырақтарын, табиғат құбылыстарын, мифтік тұрғыдан *киелі* деп білген жан-жануар, аң-құстардың бейнелерін, табиғаттың көз тоймас көркем суреттерін, ру-тайпалардың таңба-белгілерін сан алуан жіптермен түрлеп аса бағалы кестелі қазыналар шоғырын қолдан шығарды.
Кесте өрнегін кез келген адам сыза бермейді. Оны арнаулы ел ішінде *сызушы* деп аталатын өрнекшілер сызады, өйткені кестеленетін заттар түкті төсек сырмақ, кежім т.б. сияқты көлемді және көрнекті жасаулар болуы мүмкін, оны ершіміне келтіріп келтіріп сызу қажет.

Қазақ халқында кесте тігумен тігумен тек қана әйелдер айналысады. Қазақ қыздарына аналары ыждағаттылық пен төзімді талап ететін бұл қолөнер түрін бала кезінен үйретеді.

Алғаш кесте үйренушілер үшін кестелеудің әліппелік білімі - су тарту жіптерді реңіне қарай қолдана білу жолдары берілген.[[Санат:]]