recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Нағыз сайрақтар туысы** (Turdus) – торғайтәріздес құстар отрядының сайрақтар тұқымдасына жататын негізгі туысы. Нағыз сайрақ туысты құстардың дене мөлшері сайрақтар ішінде біршама ірілеу ( 60-150 г ), қанаты – ұзын және құйрығының іші дөңгелек ; құйрығының ұзындығы - қалыпты. Аяғы күшті , ағаштардың бөрікбастарында , сондай-ақ жерде секендеп жүруге бейімделген. Тұмсығы – бунақденелілермен қоректенетін құстар үшін әмбебап дерлік мықты орман құстары. Сонымен бірге жемін жерден , орман төсенішінен көбірек іздестіреді , ал ұрпағын ағаш бастарынан өргізеді. Аузы ашық тостаған сияқты ұяларды ағаштын бөрікбасына орналастырады. Ұяларға тән ерекшеліктер – ұяның түбі мен қабырғасын топырақпен сылайды. Ұя астына жылыта алмайтын құрғақ шөп төсейді .
Жаз соңында және жылдың салқын уақыттарында жидекпен қоректенуге көшеді , сөйтіп жидекті ағаштар мен бұтақтардың тұқымдарын таратуға таратуға себепкер болады. Жабын қауырсындарының реңі көбіне көріксіз , көптеген түрлердің аталықтары мен аналықтарының реңі бірдей. Жақсы сайрайтын түрлері көп , кейбіреулері сайрау жағынан тіпті бұлбұлдан кем түспейді. Қоңыржай белдіте – жыл құстары , кейбір түрлері ғана кей жерлерде – отырықшы көшпенді. Нағыз сайрақ туыстылар 63 түрді қамтиды. Қазақстанда солардың тоғызы : қылғытпа сайрақ , қара сайрақ , қаражемсаулы сайрақ , ақжемсаулы сайрақ , қызылжемсаулы сайрақ және әуезшіл сайрақ , сондай- ақ аққабақ сайрақ және Наумандық сайрақ кездеседі .
**І.Айттықов**
**Ізғұтты Құрманбайұлы Айттықов** (1922 жыл 20 қаңтар, Шығыс Қазақстан облысы, Ұлан ауданы Ұранхай ауылын - Зарасай қаласы, 1944) - Кеңес Одағының Батыры, қазақ.

* Әскери құрама қатары -51. Гвардиялық атқыштар дивизиясы, 158 полк 2 батальон.
* Әскери атағы – Гвардия аға сержанты, батальон комсоргі

1942 жылы майданда болды. Сталинград іргесінде шайқасты Калинин, Курск, Белгород облыстарының жерін азат етуге қатысты. Батыс Двина жағалауына дейін болды. Ер жүрек барлаушы жау тылында бірнеше рет болды. Оның өзі 50 гитлершіні жойып, бөлімге 22 «тіл» әкелді. Командованияның жауынгерлік тапсырмасын үздік орындап шыққаны үшін Қызыл жұлдыз, І, ІІ, ІІІ дәрежелі Даңқ орденімен, «Сталинградты қорғағаны үшін» медалімен награтталды. 1944 жылы 22-июльде гвардия старшина Ізғұттыға Кеңес Одағының Батыры атағы берілді.
1944 жылы 51-гвардияшы атқыштар дивизиясы неміс фашист әскерлерінің қарсылығын жеңе отырып батысқа ұмтылды. 158 гвардияшы атқыштар полкінің 2-батальоны дұшпанның тіркес жасалған қорғаныс шебін бірінші болып бұзып, кескілескен ұрыстарда Витебск облысы Залужье деревнясын алды.

Жанұясы
Взвод Першино деревнясын шабуылмен алып, полктың оң қанатын қорғады.
Взвод шегініп бара жатқан жауды өкшелей қуып, 22 июньде Батыс Двина өзеніне жетті де, келген бетте өзеннен өтті. Алғашқы топты Ізғұтты бастады. Плацтарды басып алды. Жаудың 4 пулеметін, 38 солдаты мен офицерін жойды. 2 күннен кейін взвод Полоцкіге кіріп, көше ұрыстарын бастады.

Ақын Алексей Сурков «Совет Одағының Батыры Ізғұтты Айттықовқа» деген өлеңінде:

Соғыстағы жорығы
*Су шайған құмдық жағаны,*
*Айғыздан жатты оқ тесіп.*
*Айттықов жүзіп барады*
*Өзенде бейне от кешіп*
*Ерліктің оты жанады*
*Мақсаты одан жүз мықты*
*Ел үшін тыным алар ма*
*Қазақтың ұлы Ізғұтты!*
Ізғұтты Айттықовқа 1944 жылы Кеңес Одағының Батыры деген жоғары атақ берілді. Дивизияның саяси бөлімі Айттықовтың хаты жарияланған листовқа шығарады. «Батыр» деген құрметті атақты бізде өсіп тәрбиелеген. Отан үшін ұрыстарда бізді шынықтырған комсомол Отан алдында өз борышымыздың ақырына дейін аброймен орындадық деп мақтан тұта аламыз», - деп үн тастап, өсиет қалдырған еді. Оның өсиеті орындалды.

1961 жылы 18 қазанда Тарғын орта мектебіне Кеңес Одағының Батыры Ізғұтты Айттықовтың есімі берілді

Батырдың соғыс кезіндегі жүріп өткен жорығы: Тарғын=>Сталинград=>Харьков=>Калинин=>Витебск=>Полоцк=>Зарасай. 

Батырға арналып тұрғызылған Полоцк қаласындағы ескерткіш. Мектеп мұражайындағы батырдың мүсіні оны Мектептің түлегі Т.Иманбаев Батыр Мүсінін жасап сыйға
тартты 1965 жыл. 

Полоцк қаласындағы ескерткіш Батыр атындағы теплоход Мектеп мұражайындағы Батыр Мүсіні
Николаев қаласындағы "Океан" кеме жасау заводы Ізғұттының есімімен аталатын кен тасу теплоходын шығарып, ол Одесса қаласында 1976 жылы қаңтар айында суға түсірілді. Кеме Қара теңіз - Жапония аралығында жүзеді.
Батыр есімі берілген мектеп. Қазіргі таңда бұл мектеп "І.Айттықов атындағы орта мектеп-балабақша кешені" КММ болып аталынады.

Батыр атындағы мектеп
Батыр атындағы мектеп
**Шансо́н** (фран. chanson — ән) — француздық кабар стилистикасындағы эстрадалық ән.

Шансон жанрын француздық кабарда әншілер XIX ғасырда— XX ғасырдың алғашқы жартысында қолданған. Олардың арасынан Аристид Брюан, Мистингетт көбірек танымал болып саналады. Кабардан бұл шансондар модификациясы француз эстрада музыкасына XX ғасырда келді. Осы кабар жанрымен қоса сол уақытта француз әнінде «реалистикалық әндер» бағыты болды (chanson réaliste), практикалық түрде айтқанда, әнді бұл жанрдағы әнді әрдайым әйел адамдар орындаған. Ең танымал орындаушылар Дамиа, Фреэль және Эдит Пиаф болды. 50–жылдары нақты осы бағыт екіге бөлінді және осы уақытқа дейін қолданыста.

Әннің мағынасы ақындық компонентте сомдалады, автор өзі орындаушы болып саналатын тағы бір түрі бар.Бұл жанр реалистикалық әндер дәстүрін француз жалғастырушылар Лео Ферре, Жорж Брассенс және белгиялы Жак Брель деген адамдардың аттарымен тығыз байланысты.

Дереккөздер
-----------
**Іле атырауы** — Алматы облысы Балқаш ауданындағы Іле, Жиделі өңірлерінің аралығындағы республикалық мәні бар мемлекеттік қорықша. 10 жылға арналып, 1968 жылы құрылған. 1978 жылы тағы он жылға ұзартылады. 

100 мың га жер алып жатыр. Жер бедеріне аталған өңірлердің алқабындағы ормандар мен шалғындар көрік береді. Ағаш пен бұта арасында, әсіресе боз жиде, тал, жаңғыл, шеңгел көп. Қорықшада жабайы шошқа, елік, ала аяқ мәлін, қырғауыл, су құстары мен батпақ құстары мекендейді. Бәрінен құндысы - қызғылт бірқазан мен бұйра бірқазан, олар Қызыл кітапқа енгізілгенді. Негізгі жұмыстармен қатар, қорықшада аң құс есепке алынып, күз бен қыста оларға қосымша жем беріледі, алайда қорықтағы жыртқыш аңдар жойылып кетті. [1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ ССР қысқаша энциклопедиялық-2 том-Қазақ Совет энциклопедиясының бас редакциясы-Алматы,1987-
**Василий Макарович Шукшин** (25 шілде 1929 жыл, Сростки селосы Алтай өлкесі, КСРО - 2 қазан 1974 жыл, Клетская селосы, Волгоград облысы) — белгілі кенес кинорежиссері, актер, жазушы, сценарийшы, драматург.. 1945 - 1947 жылдары Бийск автотехникумында оқыған, кейіннен әскери флотта қызмет еткен. 1953 - 1954 жылдары Василий Шукшин өзінің туған мекенінде тарих пәнінің мұғалімі және мектеп директоры қызметтерін атқарған. Алғашқы әңгімелері 1959 жылы басылып шықты. 1960 жылы ВГИК-тің режиссерлік факультетін бітіреді.

Ол өзінін еңбектері негізінде көптеген фильмдер түсіріп, бірқатар рөлдерде өзі ойнайды. Мәселен "Көл жағасында" фильмінде директор Черныхтың, "Қызыл жидек" фильмінде Егор Прокуддиннің образын сомдаған.

В. Шукшин - "Сіздің ұлыңыз бен бауырыңыз" драмасын қойған режиссер. Осы еңбегі үшін РСФСР Мемлекеттік сыйлығымен марапатталды.
1974 жылы 2 қазанда дүние салды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  ШУКШИН Василий Макарович Кино: Энциклопедический словарь/Гл. ред. С. И. Юткевич; Редкол.: Ю. С. Афанасьев, В. Е. Баскаков, И. В. Вайсфельд и др.- М.: Сов. энциклопедия, 1987.- 640 с. 96 л. ил.
**Іле отынкескіш қоңызы** (лат. *Turkaromia pruinosa*) – қатты қанаттылар сабының сүген қоңыздар тұқымдасына жататын, саны қысқарып бара жатқан, сирек кездесетін түр. Туыс ішінде ерекше бөлек түр. Таралу аймағы тар, үштік дәуір қалдығы. Табиғатты әшекейлейтін ірі қоңыз. Қаратал мен Іле өзендері жайылмасында таралған. Тоғайлы ормандарда тіршілік етеді.

Дернәсілдері едәуір жуан "Salix caspica" тал ағашында (діңінің жуандығы 20-30 см) дамиды, ағашта ұзын қуыстар жасайды. Ересек қоңыздар маусым-шілдеде шығады. Қосымша қорек ретінде жас өркендер қабығын кеміреді. Барлық жерде саны төмен, әрі азайып барады. Тіршілік ету ортасы өзен жайылмаларының кебуіне, өзен су ағысын реттеуге және өрттерге байланысты қысқарып отыр. Бұл түрдің жекелеген популяцияларының құрып кетуіне әкеліп соғады.

Дереккөздер
-----------

* "Ғажайып омыртқасыздар. Қазақстан Қызыл кітап беттерінен" - Алматы: Алматыкітап баспасы, 2009
**Василий Яковлевич Струве** (1793 жыл 4 сәуір, Альтона, Германия - 1864 жыл 11 қараша, Петербург) - орыс астрономы және геодезисі, 1832 жылдан *Петербург ғылым академиясының* академигі.

Өмірі
-----

1810 жылы *Дерпт университетін* бітірген. 1818-1839 жылдары *Дерпт астрономия обсерваториясының*, 1839-1862 жылдары *Пулков обсерваториясының* директоры болды. 1813 жылдан қос жұлдыздарды кең түрде зерттей бастады. Ол 27 жұлдыздың параллаксын алғаш рет 1822 жылы дәлірек анықтап берді. Струве - *Пулков астрометриялық мектебінің* негізін қалаушы. Ол 1845-1847 жылдары жұлдыздық жүйелердің заңдылығын зерттей отырып, жұлдыздық статистиканың интегралдық теңдеуін тапты. Құс жолының бас жазықтығында жұлдыздар шоғыры орналасқандығын байқады, жарықтың ғарышта жұтылу мүмкіндігін дәлелдеді. Геодезия саласынан да елеулі зерттеулер жүргізді. Ол көптеген шетел академиялары мен қоғамдарының мүшесі болды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет энциклопедиясы, 1976 жыл, Алматы,10 том, 428 бет
*Басқа мағыналар үшін Іле (айрық) деген бетті қараңыз.*
**Іле** — Балқаш көлі алабындағы өзен және Жетісудағы ең ірі өзен болып табылады. Жалпы ұзындығы 1439 км болатын өзен бастауын Қытайдан алады.

Географиялық орны
-----------------

Қазақстанның Алматы облысында және Қытайдың Шыңжаң Ұйғыр автономиялық ауданы жерімен ағады.

Бастауы
-------

Орталық Тянь-Шань (Тәңіртау) тауларынан бастау алатын Текес пен Күнес және Қас өзендерінің қосылуынан пайда болып, Балқаш көліне құяды. Іле – болжап болмайтын өзен, өйткені судағы қалқыма лайдың бөлшектері шөккен, кішігірім аралдары бар бірқатар тармақтар түзе отырып, үнемі арнасын өзгертеді.

Гидрологиясы
------------

Ұзындығы 1001 км (Текес саласымен 1439 км), Қазақстан аумағында 815 км. Су жиналатын алабы 140000 км2, Қазақстан аумағында 77400 км2. Жоғарғы бөлігі таулық сипатта. Оң саласы Қас өзені құйғаннан кейін аңғары кеңейеді. Қапшағай қаласына дейін Іле жағасы аласа, кең аңғармен ағады, жайылмаларының кей жерлері батпақтанады. Қапшағай шатқалы тұсында өзен арнасы бөгеліп, Қапшағай бөгені салынған. Төменіректе Күрті өзені құйғаннан кейін аңғары едәуір кеңейіп, Сарыесікатырау және Тауқұм аралығымен ағады. Сағасынан 340 км жерде Іле салаланып, үлкен атырау құрайды. Оның ұзындығы 130 км, енді жері 100 км-ге дейін, ауданы 9000 км2. Іле өзені мұздық, жауын-шашын, жер асты суларымен толығады.

Су ресурстарының шамамен 30%-ы Қазақстан, 70%-ы Қытай аумағында қалыптасады. Көп жылдық орташа ағымы Қайырған бекетінде (шекара тұсында) жылына 12,35 км3, Балқашқа құятыны 11,85 км3. Суының минералдығы 286 мг/л-ден 877 мг/л-ге дейін (шекара маңында) өзгереді, атырау басында (Үшжарма) – 320 – 345 мг/л.

Өзенде балықшылардың балық аулаудағы ең танымал түрі - судағы ірі жыртқыш мысықтарды аулау, ұзындығы 5 метр және салмағы 300 келі. Іле өзенінде 50-100 кг-ға дейінгі кішігірім мысықбалықтар ұсталады. Жазда жауын-шашын мөлшері 150-250 текше метрге жетеді. Іле өзені Қазақстанда судың мөлшері бойынша Ертіс пен Жайық өзендерінен кейін үшінші орында.

Шаруашылықтағы маңызы
---------------------

Іленің және оның салаларының суы негізінен суармалы егіншілікке (3,7 – 4,5 км3/жыл), өнеркәсіптік-коммуналдық қажеттіліктерге (200 – 500 млн. м3/жыл), гидроэнергетикаға пайдаланылады. Балыққа бай, атырауында ондатра ауланады. Құлжа қаласынан төмен (Қытайда) кеме жүзеді. Қазақстан аумағында Бақанас ауылына дейін тұрақты кеме қатынасы бар. Арнасы көп жерінде қамысты, тоғайлы.

Жетісу өзендерінің бірі болып саналанады. Іле өзенінде Қапшағай су қоймасы орналасқан.

Салалар
-------

Ірі салалары:Қас, Түрген, Талғар, Қаскелең, Күрті, Шілік, Шарын, Үсек (Өсек), Қорғас. Балқаш ауданында өзеннен Шетбақанас, Ортабақанас, Нарынбақанас атты ежелгі құрғақ арналары тарамданады.

Елді мекендер
-------------

Өзен бойында Қапшағай, Бақанас, Құлжа, Бақбақты елді мекендері орналасқан

Суреттері
---------

* Іле ағыныІле ағыны
* Буддисттік жартастағы жазуларыБуддисттік жартастағы жазулары
* ІлеІле
* Кешкі ІлеКешкі Іле

Дереккөздер
-----------

1. ↑
2. ↑  Қазақ энциклопедиясы, 9 том
*Poecile montanus* 
**Томпыш** немесе **күреңбас шөжешымшық** (лат: *Parus montanus*) — орташа денелі (10-12 грамм), кәдуілгі шөжешымшық. Реңі бойынша: жоны - бозғылт сұр, бауыры - ақшыл, басында күрең телпекшесі бар, тамағы да ақ құба болып келеді. 

Еуразияның солтүстік жартысындағы қылқанды ормандарда қоныстанады. Қазақстанда солтүстік және шығыс өңірлерде ұялайды. ал батыс Қазақстанда көшпенді түрде байқалады. 

Сонымен бірге оның сүректі қашай алуы басқа шымшықтарға қарағанда жоғары деңгейде дамыған. Сондықтан ол ағаш қуысын өзі қашап дайындайды. Жылына бір рет қана балапан өргізеді, салындыда қызғылттау қоңырқай секпілді 7 - 8 жұмыртқа болады. Жұмыртқаларды аналығы 13 - 15 күн басады, ал аталығы оған жем тасиды. Балапандар ұяда 17 - 18 күн болады. Жас балапандар ұшқан соң үйірлесіп қоныс аударады.

Дереккөздер
-----------

Қазақстан құстары
**Томыртқа** — қыста семіз жылқының еті әрі тағам,жанға қуат, денсаулыққа да аса пайдалы.Етке тойған кісілерге «ет-етке, сорпа-бетке»деп аяқпен, кесемен майлы сорпа ұсынылады. Осы сорпа ішіне біреулер мұз салып жібереді. Мұны **томыртқа** дейді. Біреу өз елін, жерін сағынғанда «маған жоқ майлы омыртқа, көзден ұшты-ау томыртқа» деп қамыққан екен.

Қазақ халқы табиғат байлығымен ертеден-ақ етене жақын және ол байлықты тиімді пайдалана білген. Мәселен, ет тағамдарының тұздығы мен сорпасын дәмдендіру үшін түрлі өсімдік нәрселерін пайдаланған: пияз, домалақ пияз сарымсақ, тау жуа, ешкі жуа, жылқы жуа, ит жуа, сондай-ақ атшоңқай (қоғаның қуырған тамыры), ақшоңқай (тоғайлы алқапта өсетін буылтық тамырлы өсімдік), атқұлақ (шавель конский – қымыздықтың бір түрі), қымыздық (шавель конский – қымыздықтың бір түрі), қымыздық (шавель кислый— қышқыл жапырақ), шалқан (редька), кірен ( ескі аңызға, бақшаға шығатын қурай тәрізді өсімдіктің тамыры), арала ( өсімдік тамыры), аш күкей (буылтық тамырлы өсімдік), күрмек (қарақұмық-гречка), бозбұға, сарбұға, көкнәр, қызан, лимон, лавр жапырағы, сондай-ақ қозы құйрық, капуста, теңіз капустасы, қалампыр, бал қарағайдың түйілген дәні, жайын картоп, сүйрік, жауқазын, содан соң суқұрай, бидайықтың балы, тау сағыз, құм сағыз, тағы басқалар.

Адам азығына жарамды нәрлі, дәмді, шырынды өсімдіктерді білумен қатар, дертке шипа, денеге қуат беретін азықтық, ем — дәрілік жабайы және мәдени өсімдіктерді пайдаланған.
Тамыр дәрі, күшәла, жусан, емарал, қарандыз, уқорғасын, сарбұға, қырық дертке дауа қырықбуын, сүтқурай, адыраспан, жайын картоп, құм жеміл, тағы басқа адамның денсаулығына пайдасы бар өсімдіктерді қазақтар ертеден-ақ пайдалана бастаған.

Дереккөздер
-----------

1. Қазақ халқының ұлттық тағамдары кітабы,Атамұра 2011ж.

2. ↑ Мұрағатталған 2 ақпанның 2014 жылы.
**Уретандар**, **карбоматтар** - кристалды заттар. Химиялық формуласы: R'R*NCOOR. Уретандың қышқылдық немесе сілтілік ортадағы гидролизі спирттің, CO2 және NH2-тің, ал NH3-пен реакциясы мочевинаның түзілуіне әкеледі.*

### Алыну жолы

Уретанды спиртті мочевинамен, карбомоихлоридпен немесе циан қышқылымен, аммиактың судағы ерітіндісін хлор көміртек қышқылының күрделі эфирлерімен, изоцизиаттарды спирттермен әрекеттестіру, спирттік ортада амидтерді деструкциялау арқылы т.б. жолмен алады.

### Қолданыста

Дәрілік заттар (мыс, прозерин, карбохолин), гербицидтер (фенмедифам, барбан), т.б. ретінде қолданылады. Арилизоцианаттардан алынған уретандар спирттер мен фенолдарды сәйкестендіру үшін пайдалынады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ ұлттық энциклопедиясы
**Надежда Вениаминовна Козаченко**  (1947 жылы туған, Қарағанды қаласы) – медицина ғылымдарының докторы (1993), профессор (1996). 

  

Қарағанды мемлекеттік медицина институтын (1971, қазіргі Қарағанды мемлекеттік медицина академиясы) бітірген. Көз дәрігері (1971–1974). 1975 жылдан Қарағанды мемлекеттік медицина институтында аға лаборант, ассистент, бас ғылыми қызметкер, кафедра меңгерушісі, осы институт жанындағы ғылыми-зертхана орталығының директоры қызметтерін атқарады. 

Козаченко 235 ғылыми жарияланымның, оның ішінде 2 монографияның, Қазақстан мен Ресейде патенттелген 10 өнертабыстың авторы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5
**Даңмұрын Кенжебекұлы** (1870 жыл, Жалағаш ауданы Аққошқар ауылы – 1923 жыл, Жалағаш ауданы Аламесек (қазіргі Есет батыр ауылы) ауылы) – ақын.

Жасында мұсылманша оқып, хат таныған. Егіншілікті кәсіп етіп, арық қаздырып, елдің отырықшылыққа бет бұруына ықпал жасаған. «Даңмұрын арығы» деп аталатын арық қазір де бар. Даңмұрын толғау, терме, арнау өлеңдер мен дастандар шығарған. Олардың негізгі тақырыбы – адамгершілік, әділдік, ел тағдыры. Даңмұрын ақындар айтыстарына да қатысқан. Оның Қаңлы Жүсіппен айтысы «Айтыс» кітабының екінші томына (1965) енген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақстан": Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9
2. ↑  "Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
**Чернова Надежда** – 1947 жылы Павлодар облысының Баянауыл аулында туған. .

Қазақ мемлекеттік университетінің журналистика факультетіне сырттай түсіп, Семей облыстық телестудиясында редактор, Көкшетау облысында орта мектепте мұғалім, Қазақстан Жазушылар одағының Семей облысаралық бөлімшесінде әдеби кеңесші болған. 

Университетті бітіргеннен кейін "Жалын" баспасында редактор, "Ленинская смена" газетінде әдеби қызметкер, Қазақстан ЛКЖО Орталық Комитеті жанындағы шығармашылық жастар кеңесі төрағасының орынбасары болып істеген. 1980 жылдан бері "Простор" журналында бөлім редакторы. 

Жас жазушылардың Бүкілодақтық VII кеңесіне қатысқан.Өлең жазумен бірге аудармамен де шұғылданады. К.Ахметованың өлең дерін аударып, жеке кітап етіп шығарды. Өлеңдері қазақ, украин, якут, болгар тілдеріне аударылған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері. Анықтамалық. Алматы, "Білім баспасы". 2005 ж. - 576 бет. ISBN 9965-09-134-X
Әбілқайыр хан даңғылы (Ақтөбе)
**Даңғыл** - Сайрап жатқан, кең тегіс жол. *«Бұл жолмен ертеректе қалың ел көшіп, даңғыл боп жатады екен»* (Сәбит Мұқанұлы Мұқанов, Есею жыл.).

Дәл осы тұлғадағы сөзді басқа түркі, қала берді, моңғол тобындағы тілдердің кейбіреуінен кездестіреміз. Бірақ кейбіреуінің мағынасы сәйкес келмейді. Құмық тілінде: *дангыл* — құм, шөл; *дангыл авлакь* — құмды жер; Қырғыз тілінде: *даңгыл* — мықты, күшті. Ал қалмақ тілінде біздегі *«даңғыл»* мағынасын *«даң уга»* тіркесі береді. Бірақ моңғол тілінде мұндай мағынаны басқа дыбыстық құрамдағы сөз бере алады. Көрсетілген деректерді салыстыра отырып, ой жүгіртсек, сөз төркіні түркі тілдері деуге тура келеді. Көп әрі жиі жүрістен, көлік аяғымен шиырлана түскен жол берік әрі мықты болатынын ескерсек, бүған қырғыз тілі дерегі куә болғандай, егер сөз түбірін бір буынды — *«даң»* деп санасақ, бұл топшылауымызды тува тілі дерегі қостайды. Тува тілінде: *дыңзығ* — мықты, күшті. Мұндағы *«дың»* біздегі *«даң»*-мен ұқсас деуге түркі тілдеріне тән *а ~ ы* дыбыс сәйкестігі жол береді. Сөйтіп, сөз төркіні түркі тілдері де, ал
түбірі — *«даң~дың»*, мағынасы — мықты, күшті. Құмық тіліндегіні ауыспалы мағына деуге болады да, ал қалмақтар түркі тілдерінен ауысып алуы мүмкін.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Бес жүз бес сөз.— Алматы: Рауан, 1994 жыл. ISBN 5-625-қ2459-6
**Самат Мәдиев** (27 тамыз 1941(19410827) Атырау облысы, Исатай ауданы) — сазгер, күйші. 

Атырау музыка училищесін (1963), Атырау педагогикалық институтын (1969) бітірген. 

«Жарыс» атты күй шығарудан шығармашылық жолы басталды. «Туған жер», «Адам», «Ақ сәуле», «Аппағым», «Сен қайда болдың ақ арман», «Мұнайшылар әні», «Балықшы әні», «Бейбітшілік», «Қайран батыр бабалар» әндері мен «Туған жер — Нарыным», «Алматы», «Ана», «Бештау», «Арманда кеткен...», «Ұмытылмас жылдар», «Шашу» атты күйлердің авторы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Атырау: Энциклопедия. -Алматы: Атамұра, 2000 ISBN 5-7667-9129-1

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Сазды сапар. Сазгер Самат Мәдиевтің өнері туралы үзік сыр
**Қоскөл** – Қараторғай өзені алабындағы көл.

Географиялық орны
-----------------

Арғанаты тауларының солтүстік-батыс бөлігінде. Ұлытау облысы Ұлытау ауданы Қорғасын ауылының солтүстік-шығысында 43 км жерде орналасқан. Теңіз деңгейінен 443 м биіктікте жатыр.

Гидрографикасы
--------------

Аумағы 5 км2, ұзындығы 2,8 км, енді жері 2,2 км, жағалау бойының ұзындығы 8,2 км, ең терең жері 2,3 м, су көлемі 7 млн. м3, су жиналатын алабы 56 км2. Қараша айында суы қатып, сәуірде ериді. Жауын-шашын және жер асты суларыменг толығады. Мал суаруға пайдаланылады.

Жағалау сипаты
--------------

Жағалауы жазық, қамыс, құрақ өскен. Солтүстігінде Қамыстыкөл көлі, шығысында Ханым, оңтүстігінде Сарыадыр, батысында Қайыңдышоқы таулары бар.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
Қорқынышты сайқымазақ
**Коулрофобия** (ағылш. *coulrophobia*) — қорқыныштың сайқымазақтардан қорқу түрі.

Коулрофобия
-----------

Әрине пенделердің көпшілігі бұл адамды көңілді әрі сүйкімді деп ойлайды. Бірақ олардың күлкісі психикасына әсер ету қаупі бар адамдар да бар. Ғалымдар олардың санын анықтамақ болып тәжірибе жүргізді. Тәжірибеге 4-16 жас аралығындағы 250 бала қатысты. Тәжірибе қорытындысы бойынша олардың жартысынан басымы сайқымазақтардан қорқады екен.

Тек кішкентай бүлдіршіндер емес үлкен адамдар да сайқымазақтардан қорқатын болып шықты.Адамдар ғаламтор желісі арқылы адамдардан "сұрау" жүргізді. Сұрауға 100 адам қатысып, 84 адам циркке баруға қаламайтынын, сайқымазақтардан қорқатынын жеткізген.

Қорқыныш себептері
------------------

* Адам сайқымазақтардан фильмнің әсерінен қорқуы мүмкін. Қазіргі таңдағы сайқымазақ ойнайтын қорқыныш фильмдері адамдарды одан қорқуға итермелейді. Фильмнің әсерінен адам фильмді шындыққа қабылдап, сайқымазақты шынымен жауыз деп ойлайды.
* Негізінен адамға көңілді бейне ұнайды. Бірақ кейбір адамдарға ақ түсті гримделген өте сүйкімді күлкі психикасына қатты әсер етеді. Ондай күлкі тек сүйкімділікті ғана емес, адамның қорқыныш сезімін де көрсетеді.Сол себепті адамдар сайқымазақтар сондай сезіммен қойылым көрсеткенде ол оны жаман пиғылмен істейді деп ойлайды.
* Сайқымазақтар өз қойылымдарды кездейсоқ таңдалған адаммен жүргізеді. Ол қойылым көбіне күлкі жайлы болғандықтан қойылымға шыққан адамның қасықтап жиған абыройы айрандай төгіледі. Мұндай оқиға көптеген адамдардың басынан өткен. Сол себепті оларенді сайқымазақтарға жақындамауды жөн санап, олардан қорқа бастайды.

Емделу жолдары
--------------

### Балардың емделу жолы

Егер сіздің ұлыңыз немесе қызыңыз осы қорқынышпен қорқатын болса балаңызға сайқымазақтар жақсы кейіпкерді ойнайтын мультфильмдерді немесе фильмдерді көрсетуге тырысыңыз. Егер сіздің балаңыз циркті қаласа балаларға арналған циркті таңдаңыз. Немесе өзіңіз сайқымазақтың костюмін киіп, балаңызбен сөйлесіге тырысыңыз. Тоқсан ауыз сөздің тобықтай түйіні балаңызға сайқымазақты жақсы жағынан көрсетіңіз.

### Үлкендердің емделу жолы

Үлкендерге психолог көмегі қажет. Себебі үлкендерде балалардағы сияқты бастапқы деңгей болмайды. Үлкендер бұл қорқыныштан өз бетінше эазыла алмайды.

Дереккөздер
-----------
Сөз — түркі тілдеріне ежелден тән, екі түбірдің бірігуі арқылы жасалған деп шамалаймыз. Оның қазіргі қазақ тіліндегі *«кездейсоқ, қапылыста, қатеден»* сияқты мағыналары кейін пайда болғандығына басқа түркі тілдері деректері куә. Біріккен сөздің алғашқы сыңарының түбірі *«йас»* екенін және *«қасынан өту, жанынан өту»* мағыналарында қолданылғанын В. Радлов сөздігінен кереміз. Онда алтай, телеуіт тілдерінде: йас, ал Қазан, Қырым татарларында — *йаз* тұлғаларында айтылған. Қазіргі кезде хакас тілінде: *чаза* — жанынан, қасынан; *чаза таста* — мүлт кету, белгілі нысананы жанап өту мағыналарында қолданылады. Бүл *«чаза»* сөзінің бірінші мағынасы ретінде көрсетілсе, ал осы тілдегі оның ауыспалы ұғымы — қателесу, жаңылысу. Қателесу, шын мәнісінде, бір нәрсені тап баспай, теріс кетудің нәтижесі екені ешкімге де жұмбақ болмаса керек. *«Иас»* түбірінен өрбіген *«чазыг»* тұлғалы сөз тува тілінде — қате, жаңсақ, жаңылыс мағыналарында қолданылады. Мұның өзінен тіліміздегі *«жазық»*, *«жазықты»* сөздерімен тұлғалас әрі мағыналастығын байқаймыз. Демек, *«жазатайым»* сөзінің бірінші түбірі — *«йас»*, *«жаз»*, ал алғашқы мағынасы жанынан, қасынан өту дегенді білдіреді екен. *«Жазатайым»* құрамындағы екінші түбір — *«тайым»* төркінін, өте көне тіл деп танылып жүрген, якут тілі дерегінен табамыз: *таһынан* — қасынан, маңынан, жанынан деген мағыналарға нұсқайды. Якут тіліндегі *«һ»* табиғаты жағынан *«с»* дыбысымен мәндес. Сондықтан да *«таһынан»* сөзінің түбірі осы тілдің өзінде *«тас»* қалпында кездеседі. Якут тіліндегі *«таһынан»* тұлғасының қазақ тілінде *«тайым»* түріне дейін өзгеруін — түркі тілдерінің өз ішінде кездесіп отыратын дыбыс сәйкестіктері заңдылығымен түсіндіріледі. Мысалы, қазақ тіліндегі *«аяқ»* (*«адамның аяғы»* дегендегі) хақасша — *азах*; якут тілінде — *атах* немесе қазақша — той (тойып ішу) хакасша — *тос*; якут тілінде — *тот*. Осы мысалдардан *«й»*, *«с»*, *«т»*, *«з»* дыбыстарының бірінің орнына екіншісі қолданылу дәстүрге, заңдылыққа айналғандығын кереміз. Осымен байланысты якут тіліндегі *«таһынан»* сөзінің қазақ тілінде *«тайынан»* болып өзгеріп, кейін біріккен сөздерге тән қасиет — қысқара түсу нәтижесінде *«тайын»*, одан әрі *«н»* мен *«м»* дыбыс сәйкестіктері заңына үшырап, *«тайым»* қалпына түскен. Сөйтіп, *«жазатайым»* сөзінің төркіні — түркі тілдері және бір мағыналас екі түбірден (*йас + тас => йаза + таһынан => чазатаһынан => жазатайынан => жазатайын => жазатайым*) пайда болып, мағына ауысу нәтижесінде қазіргі қазақ тіліндегі ұғымға ие болғандығы керінеді. Алғашқы мағынасы — *«жанынан-жанынан»* немесе *«қасынан-қасынан»* екендігі жоғарыда түсіндірілді.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Бес жүз бес сөз.— Алматы: Рауан, 1994 жыл. ISBN 5-625-қ2459-6
**Рыспубе Ахметқалиқызы Толеуханова** — 1949 жылы 25-ші қаңтарда бұрынғы Семей облысының Бақты ауылында дүниеге келген. Ұлты қазақ болып келеді. Білімі арнаулы орта - студияға мамандалған. 1970 жылы Қазақ Академиялық драма театрының жанындағы студияны бітіріп, Семей театрына келді. Бірінші ролі М.Сәрсекеевтің «Шығыс хиқаяларында» - Рәпіш. Рыспубе көптеген актерлардың қолынан келе бермейтін «Мыстан кемпірдің» бірнеше ролін ойнады. «Жағымсыз» образ галереясын жасады.

*Кейінгі жылдары сомдаған рольдері:*

* Б. Алимжанов «Қайран кемпір, шалдар-ай» - Сәлсәбиля
* С. Ахмад «Келіндер көтерілісі» - Башорот
* У. Ғаджибеков «Аршын - Малалан» - Жахан
* Оралхан Бөкей «Өз отыңды өшірме» - Нұрке – жас кезі
* Қ. Рахметов «Ержүрек ағайындылар» - Мыстан
* Л. Симонова «Қасиетті сөздер» - Жезтырнақ
* «Қаңбақ шал» ертегісінде – Мыстан

Рыспубе Толеуханова Балалар үйіне барып, жетім балаларға мерекелік шаралар ұйымдастырып жүреді. Рыспубе қара сөздерді және өлең сөзін келістіре оқиды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Мұрағатталған 19 мамырдың 2015 жылы.
**Топологиялық кеңістік** – нүктелері мен ішкі жиындары арасындағы шектік қатынас немесе жақындық қатынас  анықталған Х жиыны. Бұл жиын сонымен қатар төмендегі аксиомаларға бағынуы керек:
1) бос жиынға ешбір нүкте жақын емес; 2) барлық хХ үшін х{х}; 3) егер хА және АВХ болса, онда хВ; 4) егер х(АВ) болса, онда хА немесе хВ; 5) егер уВ және хВ үшін уА болса, онда хА. Топологиялық кеңістік нүктелерінің жиынынан тұйық және ашық жиын бөлініп алынады. Кез келген метрикалық кеңістік Топологиялық кеңістік болады. Сандық түзу, кез келген өлшемдік санның евклидтік кеңістігі, әр түрлі функционалдық кеңістіктер метрикалық, олай болса Топологиялық кеңістіктің де мысалы бола алады. Топологиялық кеңістікте үздіксіз функциялар мен үздіксіз бейнелеулер де қарастырылады. Топологиялық кеңістікті тұйықтау операциясы, т.б. арқылы анықтауға болады. Берілген Х жиынына топология енгізіп, оны Топологиялық кеңістікке айналдырудың бірнеше тәсілдері бар. Мыс. метрик. кеңістік жағдайында топология арақашықтық ұғымының көмегі арқылы енгізіледі. Көп жағдайларда берілген жиынға топология нүктенің маңайы (төңірегі) арқылы енгізіледі: Х жиынының кез келген элементі (нүктесі) үшін Х жиынының кейбір ішкі жиындары берілген нүктенің төңірегі ретінде ерекшеленеді. Топологиялық кеңістік ұғымының төтенше жалпылануы шектік қатысқа қойылған сол немесе басқа шарттармен шектеледі. Бұл шарттар Топологиялық кеңістіктің аксиомасы деп аталады.

Топологиялық кеңістіктің әдістері ҚР ҰҒА-ның акад. Н.Білиев, А.Жұмаділдаев, Ә.Қасымов, Ө.Сұлтанғазин, М.Өтелбаев, Т.Кәлменов, ғылым докторлары Г.Бижанова , К.Кенжебаев, т.б. еңбектерінде кең қолданыс тапқан.
**Хуарес Бенито Пабло** (ис. *Benito Juárez*, 21 наурыз 1806 жыл - 18 шілде 1872 жыл) — Мексиканың мемлекет және саяси қайраткері, ұлттық батыры. Оахака қаласында діни семинарияны (1827) және заң мектебін (1833) бітірді. 1847-1852 жылдары Оахака штатының губернаторы болып, 1846-1848 жылдары Америка-Мексика соғысы кезінде солтүстік американ интервенттеріне қарсылық ұйымдастыруда үлкен роль атқарды. Санта-Ана диктатурасында қарсы күрес жүргізгені үшін елден қуылды (1853). 1854 жылы Мексикаға қайта оралып, либералдар армиясына кірді. Х.Альварестің реолюциялық үкіметінде (1855) заң және дін министрі. 1857 жылғы конституция және антиклерикалдық бірсыпыра заңдар авторларының бірі болды. 1858-1861 жылдары үкімет басшысы. 1861-1872 жылдары президент. Колумбия конгресі оны Америкаға еңбегі сіңген азамат деп жариялады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан. Ұлттық энциклопедиясы. Том 12
**Афанасий Афанасьевич Фет** – орыс лирик-ақыны, аудармашы. [1]

1838 жылы Мәскеу университетінің алдымен заң факультетінде, кейінірек тарих-филология факультетінде оқиды. 1840 жылы *«Лирический пантеон»* өлеңдер жинағы жарық көреді. 1842 жылы «Москвитянин» және «Отечественные записки» журналдарында еңбектері жарық көріп отырады. 1856 жылы Феттің Тургеневтің редакторлығымен үшінші жинағы басылып шығады. Фет өзінің сүйіктісіне арнап *«Талисман»* поэмасын жазып шығады. 1822-83 жылдары Гётенің *«Фауст»* шығармасының екі бөлімін де, 1886 жылы Катулла өлеңдерін аударады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
*Ральф Аластэр Джон Литтл* (8 ақпан 1980 жылы туған) - ағылшын актері, жазушы, жүргізуші, баяндауыш және бұрынғы жартылай кәсіби футболшы, негізінен телекомедияда жұмыс істейді. Ол «Ройлдар отбасы» фильмінде Энтони Ройлды және « Екі пинт лагер мен қытырлақ қытырлақ пакетінің» алғашқы алты сериясында Джонни Киогты ойнады. 2020 жылдан бастап ол « Жұмақтағы өлім » фильмінде ДИ Невилл Паркер рөлін сомдады. Ол сонымен қатар Йоркшир фермасындағы Оуэн отбасының өмірін баяндайтын 5-арнаның Йоркшир фермасының баяндаушысы (2018-2020).

Өмірі
-----

Кішкентай Бериде дүниеге келген және Болтон мектебінде (Ұлдар бөлімі) оқыған. Оның алғашқы теледидарлық рөлдерінің кейбірі Элидор, Балалар палатасы және Слоггерлер сияқты әртүрлі бағдарламалардағы кішігірім рөлдерді қамтиды. Аз діни емес және гуманист ретінде анықтайды. Ол 2020 жылы Humanists UK гуманистік қайырымдылық ұйымының меценаты болып тағайындалды.

Мансап
------

Оның ойын жаулаған уақыт оған ВВС ситкомында Энтони Ройлдың рөлін ұсынған кезде келді, Ройл отбасы. Бұл оны Манчестер университетінің медициналық мектебінде дәрігер болу үшін оқуын тастап, оның орнына актерлік мансабына назар аударуға итермеледі. Сериалдың бастапқы нұсқасы 1998 жылдың күзінен 2000 жылдың желтоқсанына дейін болды, ал 2006 жылы бір реттік арнайы көрсетілімнен кейін 2008 жылдан 2012 жылға дейін Рождестволық арнайы серияларға оралды, Литтл 2006, 2009 және 2010 жылдары Антоний рөліне қайта оралды.

2000 жылдың желтоқсанында Литл Жаңа Уимблдон театрында түсірілген ITV Panto Aladdin -де Уиш Уашиді ойнады.

2007 жылдың тамызында ол өзінің бірінші интернет-романын (Стивен Морриспен бірлесіп жазған) шығарды, «Алтын ұрпақ », оған үлкен ақшаның қыр-сырын көрсететін екі қалалық саудагердің қанатының астына алынған, жақында жалғызбасты адам туралы ертегі. үлкен қалада, бірақ оның бағасы бар. Романның сатылымынан алынған ақша қайырымдылық баспанасына жіберілді. Ол 2007 жылдың шілдесінде басталып, 2008 жылдың маусымында соңғы бейнесін жариялаған lonelygirl15 хит YouTube-тің авторлары әзірлеген KateModern веб-сериалының актерлік мүшесі болды.

Ол 2017 жылы BBC1 Doctor Who сериясының 10- шы сериясының екінші эпизоды « Күлкіде » «Тұрақты» кейіпкер ретінде пайда болды.

2018 жылдың тамыз айында Ральф Royal, Bath театрында қырғын құдайында «Алан» рөлін сомдады. 2019 жылдың қазан айында ол «Жұмақтағы өлім» фильмінің жаңа басты рөлін растады, бір эпизодтық қонақ болғаннан кейін алты жыл өткен соң сериалға жаңа кейіпкер ретінде оралды.

2020 жылдың мамыр айында Литтл өзінің Ройл отбасының серіктесі Рики Томлинсонмен бірге « Рикки мен Ральфтың алтынға арналған өте солтүстік жолға саяхаты» атты алты бөлімнен тұратын саяхат сериясын ұсынды.

Футбол мансабы
--------------

Литтл, Манчестер Юнайтедтің жанкүйері, ынталы футболшы және басқа міндеттемелер рұқсат етілгенде бірқатар жартылай кәсіпқой клубтарда ойнады. 2003 жылы наурызда ол Мэйдстоун Юнайтедте Уимблдонға қарсы ойнады, бұған дейін Стейнс Таунмен жаттығады. Ол 2004 жылдың қазан айында Истмиан Лигасының Эдгвар Таун командасына қосылып, Уолтхэм Эббиге қарсы FA Vase ойынында дебют жасады.
Иінді таразылардың жұмыс істеу приципі айналатын дененің тепе-теңдік шартына негізделеді. Зертханалық теңиінді таразының бір табақшасына массасы өлшенетін денені, ал екінші табақшасына гір тастарын салып теңістірейік. Дене мен гір тасының ауырлық күштерін тиісінше {\displaystyle P\_{1}=m\_{1}g} және {\displaystyle P\_{2}=m\_{2}g} деп белгілейік. Таразы тепе-теңдікте тұрғандықтан, бұл күштердің күш моменттері тең болуы керек, яғни, {\displaystyle M\_{1}=M\_{2}} немесе {\displaystyle P\_{1}d\_{1}=P\_{2}d\_{2}}. Зертханалық теңиінді таразыда күш иіндері тұрақты шама: {\displaystyle d\_{1}=d\_{2}}. Ендеше {\displaystyle m\_{1}g=m\_{2}g} немесе {\displaystyle m\_{1}=m\_{2}}. Бұдан кері бұндай қорытындыға келеміз: егер гір тастардың массасы өлшенетін дененің массасына тең болса, онда теңиінді таразы тепе-теңдік күйде болады.

Дереккөздер
-----------

"Физика және астрономия" Жалпы білім беретін мектептің 7-сыныбына арналған оқулық Р.Башарұлы; У.Тоқбергенова; Д.Қазақбаева. Алматы "Атамұра" 2012ж.
**Highlight** - оған дейін **Beast**, Оңтүстік Кореялық-қытайлық боиз-бэнд. Біріншіден топтың аты ∀ΔΣ болды (Boys to Search for Top -- Шыңды іздеген балалар) бірақ, дебютқа бірнеше күн қалғанда топтың аты BEAST-қа өзгерткен (Boys of the EAst Standing Tall — Шыңда тұрған шығыстың балалары)

Топ мүшелері
------------

1. Yoon DooJoon (윤두준) Дуджун

-(4.07.89 жетекші,вокалшы,рэперші) - «One Day» тобына кандидат болды.JYP Entertainment-те машықтанушы болды.

1. Jang HyunSeung (장현승) Чан Хёнсын

-(3.09.89 вокалшы, басты биші) - Big Bang тобының мүшесі болуға дайындалды, Бірақ оны шығырып жіберді.

1. Yong JunHyung (용준형) Ён Чунхён

-(19.12.89 композитор, басты рэперші, биші) - Xing тобында болды. Топтан шығып кеткені үшін оны сотқа берді. Чунхён соттан жеңді.

1. Yang YoSeob (양요섭) Ян ЁСоб

-(5.01.90 Басты вокалшы) - JYP Entertainment-та машықтанушы болды.

1. Lee KiKwang (이기광) Ли Кикван

-(30.03.90 Бастаушы вокалшы, бастаушы биші, топтың беті) - Леди Гаганың Кореядағы концертің ашты.

1. Son DongWoon (손동운) Сон Донун

(6.06.91 Вокалшы, макнэ) - JYP Entertainment-та көп уақыт машықтанушы болды. Бірнеше рет Cube Entertainment-қа тыңдалымынан бірнеше рет қатысты, еңбекқорлығының арқасында топқа түсті.

Дереккөздер
-----------
Джон Сэлли
**Джон Томас Сэлли** (ағылш. *John Thomas Salley*; 16 мамыр 1964, Бруклин, Нью-Йорк) — америкалық баскетболшы, актер және тележүргізуші. «Fox Sports Net» каналының «The Best Damn Sports Show Period» телебағдарламасында жүргізуші болып жұмыс жасаған. 1990 жылдардан фильмдерде түсе бастайды.

Өмірбаяны
---------

Сэлли Бруклин қаласында дүниеге келіп, кішкентайынан баскетбол ойнаумен айналыса бастайды. Канарси мектебінде білім алып, 1986 жылы Джорджи институтын бітіреді. Студент кезінен үлкен жетістіктерге қол жеткізеді. «Детройт Пистонс», «Майами Хит», «Торонто Рэпторс», «Чикаго Буллз», «Панатинаикос» және «Лос-Анджелес Лейкерс» командаларында ойнайды. Үлкен биіктерден көрініп, төрт рет НБА-ның чемпионы атанған. Институтты бітірген соң, «Детройт Пистонс» командасының мүшесі атанады. Эндриан Дэнтли атты жаңа дос тауып, одан дұрыс тамақтануды, салауатты өмір салтын ұстануды үйренеді. Кейін басқа да командаларда өзін сынап көреді.

Актерлік карьерасы
------------------

1995 жылдан телебағдарламалар мен фильмдерде түсе бастайды.

* 1995 — *Bad Boys* — Флетчер, хакер
* 1996 — *Eddie* — Нэйт Уилсон
* 1997 — *Malcolm & Eddie* — лейтенант Стэнли Проктор
* 2000 — *Sabrina, the Teenage Witch* — баскетболист
* 2000 — *The Ultimate Christmas Present* — Крампет, эльф
* 2001 — *Son of the Beach* — Джером Кёрл
* 2002 — *Girlfriends* — Байрон
* 2003 — *Coast to Coast* — Клиффорд Уордсворт
* 2003 — *Baby Bob* — Дарнелл Диксон
* 2003 — *Bad Boys II* — Флетчер, хакер
* 2004 — *Mr. 3000* — Камео
* 2005 —  *Noah’s Arc* — Виктор
* 200} — *Rescue Me* — ұзын жігіт
* 2009 — *Black Dynamite* — Котекс
* 2009 — Шопоголик / *Confessions of a Shopaholic* — Д. Фрик

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Джон Сэлли
* Баскетболшы Мұрағатталған 6 қазанның 2012 жылы.
**Джон Ноулез** (ағылш. *John Knowles*) (16 қыркүйек 1926, Фэйрмонт, Батыс Вирджиния штаты, АҚШ — 29 қараша 2001, Форт-Лодердейл, Флорида штаты) — АҚШ жазушысы. 

Йель университетін бітіріп, Сепаратты дүние (1959) жекеменшік мектептегі екі оқушының достығы мен бәсекесі жөнінде бірінші романын жариялап үлкен танымалдылыққа ие болған. Оның көптеген романдарының ішінде кейіпкерлердің психологиялық зерттеулері, өзара жанжалдасатын жабайы және прагматикалық мінездері туралы «Соңғы жаз» (1966), «Алаулаған оттар» (1974) және «Дүние талқандалды» (1981) шығармалары бар.

Еңбектері
---------

* *A Separate Peace*; a novel, London, Secker & Warburg, 1959; New York, Macmillan Co. 1960
* *Morning in Antibes*; a novel, New York, Macmillan, 1962
* *Double Vision; American Thoughts Abroad*, New York, Macmillan, 1964
* *Indian Summer*, New York, Random House, 1966
* *Phineas; six stories*, New York, Random House, 1968
* *The Paragon*; a novel, New York, Random House, c. 1971
* *A Special Time, A Special Place*, Exeter Bulletin, 1995 (autobiographical note on internet)
* *Spreading Fires*, New York, Random House, 1974
* *A Vein of Riches*, Boston, Little Brown, 1978
* *Peace Breaks Out*, New York, Holt, Rinehart and Winston, 1981
* *A Stolen Past*, New York, Holt, Rinehart and Winston, 1983
* *The Private Life of Axie Reed*, New York : John Knowles, 1986

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Phillips Exeter Academy | A Separate Peace
John Patitucci (2018)
**Джон Патитуччи** (ағыл. *John Patitucci*) (дүниеге келді: 22 желтоқсан 1959 жыл, Нью-Йорк) — америкалық джаз контрабасисті және итальяндық тұқымнан шыққан бас-гитарист, сонымен қатар ол "Грэмми" марапатын иелерген.

Мансабы
-------

### Ерте жылдары

Джон Патитуччи  жасынан бастап бас-гитарада ойнауды бастаған. Өлең шығарып сахна төрінен көрінуді  жасынан бастады. 15 жасында акустикалық бас гитарады, ал 16 жасында фортепианода ойнады. Ол соул, рок ойындарынан блюз, джаз және классикаға тез ауысып кетті.  Оның музыкаға деген өте жақсы көзқарасының арқасында өнердің барлық түрін оңай меңгере алған. Джон классикалық бас гитараны Сан-Франциско штатындағы Университетте және Калифорниядағы мемлекеттік университетте үйренген.1980 жылы ол өзінің мансап қууын Лос-анджелесте жалғастырды.

Дискография
-----------

* *John Patitucci* (1987)
* *On the Corner* (1989)
* *Sketchbook* (1990)
* *Heart of the Bass* (1991)
* *Anoter World* (1993)
* *Mistura Fina* (1995)
* *One More Angel* (1996)
* *Now* (1998)
* *Imprint* (2000)
* *Communion* (2001)
* *Songs, Stories Spirituals* (2003)
* *Line by Line* (2006)
* *Rememberance* (2009) (Трио с Джо Ловано и Брайн Блейд)

Сілтемелер
----------

* Официальный сайт Джона Патитуччи
* Джон Патитуччи на Myspace
* Интервью с Джоном Патитуччи (ағылш.), 10.01.2009 Мұрағатталған 7 шілденің 2011 жылы.
* Твиттер Джона Патитуччи
* Видео с Джоном Патитуччи на youtube
**Семар Пьер**
--------------

### Еңбектері

Семар Пьер - (15. 2. 1887, Верден-сюр-ле-Ду, - 7. 3. 1942, Эвре)- француз жұмысшы қозғалысының қайраткері. Мамандығы жөнінен теміржолшы- жұмысшы. 1916 жылдан Социалистік партия мүшесі. Француз Компартисын ( ФКП, 1920ж. негізі қаланған) құрушылардың және оның басшыларының бірі. 1922ж. Мәскеуде болып, В. И. Ленинмен кездесті. 1924 жылдан ФКП ОК-нің және ОҚ Саяси бюросының мүшесі, 1924-30ж. ФКП бас секретары және Коминтерн Аткомының мүшесі. 1921-22ж. теміржолшылар кәсіподағының, 1933-36 ж. теміржолшылардың унитарлық кәсіподағының бас секретары. 1936 жылдан Франция және Алжир теміржолшылары біріккен федерациясының мүшесі. 1939 ж. қазанда тұтқындалып, 3 жыл түрмеде отыру жазасына кесілді. «Виши» үкімет орындары неміс- фашист басқыншыларының қолына беріп, олар Семарды атып өлтірді. 
[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы. Алматы қаласы,1977 ж. 10-том, Самал Жел-Тегене. 112-бет
**Джон Помбе Джозеф Магуфули** (ағылш. *John Pombe Joseph Magufuli*) — 2015 жылдан бастап 2021 жылы қайтыс болғанға дейін Танзанияның бесінші президенті.

Ол 2000-2005 жж. және 2010-2015 жж. Жұмыс, Көлік және коммуникация министрі, 2019-2015 жж. Оңтүстік Африканы дамыту қоғамдастығының төрағасы болды.

Өмірбаяны
---------

1959 жылы 29 қазанда дүниеге келген.

Магуфули 1967-1974 жылдар аралығында Чато бастауыш мектебінде білім алып, 1975-1977 жылдары орта білім алу үшін Бихарамулодағы Каток семинариясында оқуды жалғастырды, содан кейін 1977 жылы Лейк орта мектебіне ауысып, 1978 жылы бітірді. 1979 жылы бітіріп, 1981 жылы бітірді. Сол жылы ол Мквава білім беру колледжіне (Дар эс Салам университетімен байланысқан) химия, математика және білім беру білімі мамандығы бойынша оқуға түседі.

Ол 1988 жылы Дар эс Салам университетін химия-математика бакалавры дәрежесінде бітіріп, онда магистр және химия докторы дәрежелерін де алды. 2019 жылдың соңында оған елдің экономикасын жақсартқаны үшін Додома университетінің құрметті докторы атағы берілді.

Саяси карьера
-------------

Үш шақырылымдағы Парламент депутаты (2000-2005, 2005-2010, 2010-2015). 

1995-2000 жылдар аралығында еңбек министрінің орынбасары болып жұмыс істеді.

Сыбайлас жемқорлық дау-дамайына ұрынған басқарушы партиядан үміткер адал, жемқор емес саясаткер деп танылғандықтан таңдалды. Оппозициядан үміткер Эдвард Ловасса сайлау учаскелеріне сыбайлас жемқорлықпен күрес ұранымен барды. 

2015 жылы 25 қазанда өткен сайлауда Магуфули президенттік сайыстың жеңімпазы деп жарияланды: ол 58% дауыс алды. 

Ол 2015 жылдың 5 қарашасында ант қабылдады.

Ол өзінің орта сайлау мектептеріне ақысыз білім беруді насихаттау жөніндегі уәдесін орындады (оған дейін тек бастауыш мектептер ғана ақысыз болатын), есірткі бизнесімен күрес науқанының басталғанын жариялады.

Жеке өмір
---------

Ол бастауыш сынып мұғалімі Жанет Магуфулиге үйленген, олардың жеті баласы болды.

Ауру мен өлім
-------------

Магуфули 2021 жылдың 27 ақпанынан бастап көпшілік алдына шықпады және Интернетте оның ауруы бар, мүмкін мүгедек деген қауесет тарады. 

2021 жылы 17 наурызға қараған түні вице-президент Самия Сулуху сағат 18:00-де Магуфулидің қайтыс болғанын хабарлады. ол ем қабылдаған Дар эс Саламдағы Эмилио Мзена мемориалдық ауруханасында. Ол Магуфулидің негізгі медициналық жағдайын анықтамады, бірақ оның он жылдан астам созылмалы жүрекшелер фибрилляциясынан зардап шеккенін айтты. Ол 14 күндік ұлттық аза жариялап, жалаулар бүкіл елдегі қызметкерлердің жартысында желбірейтінін айтты.

Магуфулиді туған қаласы Чатоға жерледі.

Марапаттар
----------

* Мұхаммедтің ордені (Марокко,2016)

Дереккөздер
-----------

1. ↑  AND THIS IS DR. JOHN POMBE MAGUFULI CV Мұрағатталған 4 желтоқсанның 2015 жылы.. Tanzania Today.
2. ↑  John Magufuli gets honorary PhD for outstanding leadership.(қолжетпейтін сілтеме) *The East African*
**BITE (Beijing International Tourism Expo)** – халықаралық туристік көрмесі 2004 жылдан бері өткізіліп келе жатқан Азиядағы туристік қызметтердің ірі көрмесінің бірі болып табылады. BITE Пекиннің Туризм Әкімшілігімен (BTA) ұйымдастырылған болатын және көрме Қытай халықаралық көрме орталығында (CIEC) өткізіледі. Жыл сайын бұл көрмеге қатысушылардың саны өсуде, мысалы, 2010 жылы 22806 ш.м. жалпы көрме алаңында дүние жүзінің 82 елінен және Қытайдың 25 шет аймақтарынан келген 796 экспонат қатысқан болатын ( яғни, ұлттық туристік әкімшіліктер, туристік компаниялар, қонақ үйлер мен авиакомпаниялар). Қатысушылар көлемі 2009 жылға қарағанда 34 пайызға өскен екен. Көрменің алғашқы 3 күнінде оған 30 000 туризм профессионалдары келген болатын.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Мұрағатталған 12 тамыздың 2015 жылы.
Меруергүлдің еліміздің табиғатында жабайытүрі бар. Ол лалагүлділер тұқымдасына жатады. Көгалдандыруда мамырлық меруертгүл деген түрін қолданады. Сәуір, мамыр айларының ортасында гүлдейді.Гүлінің түсі ақ не күлгін. Бір гүлсидамында6-20 дана кішкене қоңырау тәрізді гүл болады.Меруертгүл өте нәзік гүл.Оны көгалдандыруда топтап егу арқылы қолданады. Гүлдеп болған соң қып – қызылмоншақ тәрізді жеміс салады. Меруертгүлдіңбарлық бөлігі улы болып саналады. Бірақ табиғатта меруертгүл ерекше қорғауға алынған. Себебі оның гүлі мен жидегінен дәрі алады. Көп күтімді қажет етпейді. Құнарлы, жеңіл топырақта тез өседі. Гүлді тұқымынсебу, түбін бөлу, қалемшелеу арқылыкөбейтеді.
**Фарадметр** — электр сыйымдылықты өлшеуге арналған аспап. Электр өлшегіш механизмі өлшегіш көпір негізінде жасалған Фарадметр (дәл өлшеулер үшін) кең таралған. Екі жағдайда да өлшеу өлшенетін Сх сыйымдылықты Фарадметрге орнатылған сыйымдылық өлшем С0-мен салыстыру арқылы жүргізіледі. Электр өлшегіш Фарадметрдің негізгі жұмыстық тетігі — электро-магн. электрдинамик. не ферродинамик. логометр (қ. сурет). Көпірлік Фарадметрлерде сыйымдылық өлшеміне актив кедергінің реттелетін өлшемі тізбектей немесе параллель қосылады. Бұл С0 мен Сх бар иіндердегі диэлектрлік шығын бұрыштарын теңестіруге мүмкіндік береді. Жоғары жиіліктердегі өлшеулер кезінде өлшеудің резонанстық әдістеріне негізделген Фарадметрлер қолданылады. Фарадметрлер ретінде, сондай-ақ куметрлер қолданылады. Логометрлік Фарадметрлер өлшейтін жоғары шек 0,02-ден 10 мкФ-қа дейінгі аралықта жатады, қателігі 1,0%. Көпірлік Фарадметрлерде өлшеу алқабы 0,001 пФ-тан 1000 мкФ-қа дейін және одан жоғары, негізгі қателік 0,05 — 2%. Цифрлық Фарадметрлер 0,01 пФ-тан 10 мкФ-қа дейінгі алқаптағы өлшеулерді қамтамасыз етеді, негізгі қателігі 0,2%-ды құрайды.

Сілтемелер
----------

"Қазақ Энциклопедиясы", 9 том
**Фазал Илахи Чоудхури** (урду فضل الہی چوہدری) ( қаңтар 1904 жыл, Гуджрат — 2 маусым 1982, Лахор) — пәкістандық мемлекеттік қайраткер,Пәкістан президенті (1973—1978).

Өмірбаяны
---------

Алғашқы білімін өзінің туған қаласында алған,мектепті бітірген соң Алигарх университетіне тапсырған.1925 жылы магистр политологы,ал 1927 жылы Пенджаб университетінде оқу құқық дәрежесін алған болатын.Университетін тәмәмдаған соң Гуджрат қаласына оралған.
1942 жылы Мұсылмандық лигагға қосылған.Ал 1945 жылы Мұсылман Лигасының президенті болды.Ол өзінің қаласында маңызды рөлдерді ойнаған.
Пәкістан өз тәуелсіздігін алғаннан кейін, Фазал Парламент кеңесшісі болып сайланды.Кейін білім министірі және денсаулық министірі болып сайланған.1951 жылы ол Пенджабтағы Ұлттық ассамблеяның мүшесі болды.1956 жылы сайлауда ол мемлекеттік елші болып сайланды және 1958 жылға дейін осы жұмысты атқарып келді.

Дереккөздер
-----------

Орысша уикипедия

Тағы қараңыз
------------

Фазал Илахи Чоудхури