recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Өзен алабұғасы** немесе **Кәдімгі алабұға** (лат. *Perca fluviatilis*) — *Сүйекті балықтардың* *Алабұға тәрізділер* отрядының алабұғалар тұқымдасына жататын *Тұщы сулы алабұғалар* тегінің жыртқыш балығы. 

  

Қазақстанның барлық су айдындарында тараған. Алабұға Ертіс бассейініндегі барлық өзендер мен көлдерде, су қоймаларында кездеседі.

Тұрқының ұзындығы - 40-50 см, салмағы - 2 кг-ға дейін. Сәуір - мамыр айларында судың жылуы 7-8'С-қа жетісімен өсімдіктердің үстіне уылдырық шашады. Балқаш пен Алакөлде жергілікті Балқаш алабұғасы өседі. Оның түсі ашықтау, арқасындағы қанаты аласалау, қабыршағы ірілеу болады. Жас шабақтарының жемі насекомдар личинкасы мен шаян тәрізділер, ересектері жас балықтарды жейді. Алабұғаың кәсіптік маңызы бар.

Алабұға 2-4 жылда уылдырық шашу үшін жетіледі. Өсімталдығы 300 мыңға дейін уылдырық шашады. Олар уылдырығын көктемнің ортасына қарай, су жылығанда барлығы бірге топтасып шашады. Уылдырығын былтырғы жылдан қалған шіріген түрлі өсімдіктердің қалдығына шашады. Кейде сол судың табанына да шаша береді. Уылдырығын лента тәріздес қылып шашады және уылдырықтар қоректік затқа батырылып бірге шығады. Бұндай лентаның ұзындығы аналығының дене бітіміне қатысты болады, әрі 12 метрлік ұзындыққа созылуы мүмкін. Алабұға – жыртқыш балық. Баяу өседі, бірақ көлдердегі өсіп-өнуі жылдамырақ. Алабұға жәндіктердің дернәсілімен, моллюскалармен, ұсақ балықтармен қоректенеді. Алабұғаны жергілікті тұрғындар кәсіптік және әуесқойлық мақсатпен аулайды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Ә.Байжұманұлы, К.Бекболатұлы. Мал шаруашылығы сөздігі. Алматы-2011. ISBN 978-601-7254-21-6
Қазіргі тұрғыдан қарасақ, тілімізде өте сирек қолданылатын сөз. Сондықтан да болар *«жекей»* сөзінің қара басын 1959—1961 жылдары баспадан шыққан екі
томдық *«Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі»* мен осы күндерде қолданылып жүрген орфографиялық сөздікте де кездестірмедік. Тек он томдық түсіндірме сөздігімізде:

*«жекей»* сөзіне *«сәнді, әсем (орыс.* мода*)»* сияқты түсінік берілген де, мысал ретінде *«Үш ғасыр жырлайды»* кітабынан мына екі жол өлең берілген:

*«Жем жейді қара арғымақ түрт дегенде, Аяғын жекей басар, қық дегенде...»* Осындағы *«жекей»* сөзінің мағынасына, сөздік жасаушы авторлардың бірі, түсінікті нақты біле тұрып емес, сөйлемдегі тіркеске қарап, долбарлау, тұспалдаумен бергендігі байқалады. Шамасы, басқа көркем әдебиеттерден *«жекейі»* сөзін қамтыған сөйлем кездеспеген болса керек. Қазақта әрқайсымыз білетін *«сұржекей»* деген халық әні бар. Бұл әннің сөзі —*«Мінгенім дәйім менің сұржекейім... Алдында сұржекеймен бір кетейін...»* болып келеді. Міне осы елеңде *«сұржекей»* біріккен сөзінің құрамында *«жекей»* кездеседі. Сөйлем мағыналарына зер сала қараған адамға *«сұржекей»* сөзі атқа және оның түсімен байланысты қолданылып тұрғаны күмән келтірмесе керек. Бір ғажабы осы *«сұржекей»* сөзі он томдық түсіндірме сөздік пен орфографиялық сөздіктен тыс қалған. Оның себебін түсіндіру біздің міндетіміз емес. Алайда, көне сөз болса да тілімізде оның өмір сүргеніне келтірілген мысалдар дәлел болады. *«сұржекей»* сөзінің алғашқы буыны —*«сұр»* қазіргі тілімізде қолданылады әрі мағынасы да белгілі. Ал *«жекей»* сөзінің мағынасы, шыққан тегі бізге беймәлім. Егер халық өлеңіндегі *«сұржекейге»* көңіл бөлсек, түсіндірме сөздік керсеткендей *«сәнді, әсем»* емес, аттың түр-түсін білдіретін мағынада көрініп тұр. *«Жекей»* сөзінің жылқының түсімен байланысты қолданылғанын дәлелдерлік кейбір тілдік деректер жоқ емес. Тунгус-маньчжур тобындағы тілдердің бірінде: *джэкэ* — мал түсіне байланысты атау деген мағына беретіндігі жазылған. *«Жекей»* сөзіне дыбыс құрамы әрі мағынасы жақын сөзді түркі тілдері ішінен, якут тілінен табамыз. Онда *«дьүһүй»* немесе' *«дьүһун»* тұлғалары біздегі *«түр,*
түс» *деген мағыналарда айтылады. Мысалы, якуттарда* «күөх дьүһун» *тіркесі біздегі* «жасыл түс» *ұғымын береді. Якуттардағы* «дь» *біздегі* «ж»
дыбысы орнына қолданылатынын ескерсек, *«дьүһүй»* тұлғасының *«жекей»* қалпына дейін өзгеруі өте заңды құбылыс. Көрсетілген деректер *«жекей»* сөзі өте ерте кездерден қазақтарға да тән болған және малдың әсіресе, жылқы түсін аңғартқан. Жоғарыда келтірген халық әніндегі сөзді қазіргі түсінігімізше айтсақ, *«Мінгенім дәйім менің сұр түсті атым»* болар еді. Әрине, бұл жерде *«ат»* сөзін түсіріп айтса да, түсінікке нұқсан келмейтіні белгілі. Осыған қарағанда, *«жекей»* сөзі ертеден түркі, тунгус-маньчжур тобындағы тілдерге тән және ортақ сөз болғандығына шүбә туғызуға болмайтындығын байқаймыз.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Бес жүз бес сөз.— Алматы: Рауан, 1994 жыл. ISBN 5-625-2459-6
**Өндірістік зақым** - азаматтың өндірістік процеске байланысты еңбекке уақытша немесе тұрақты қабілетсіздікке ұшырауы.

Мемлекет тарапынан көмек
------------------------

Өндірістік зақым салдарынан еңбеккерге келтірілген залал үшін кәсіпорындарына, мекемелер мен ұйымдарға материалдық жауаптылық жүктеледі. Мүгедектікке ұшырағандарға мемлекет тарапынан тағайындалатын зейнетақы зақымданушының жұмыс стажы көлеміне қарамастан белгіленеді.

Толықтырып төлеу
----------------

* Егер тағайындалған зейнетақы мүгедектікке дейінгі жалақыдан төмен болса;

залал келтірген кәсіпорын жалақыға дейінгі соманы толықтырып төлеуге міндеттеледі.
**Жексембай Нұрлыбайұлы Саламатов** (06.12.1957 жылы Алматы қаласында туған) – спортшы, Қазақстанның еңбек сіңірген жаттықтырушысы (1991). 1979 жылы Қазақ дене тәрбиесі институтын бітірген. 1981-83 жылдары республикалық *«Динамо»* қоғамында, 1983-99 жылдары олимпиадалық резервтер дайындайтын училищеде дзюдо күресі бойынша шәкірттер тәрбиеледі. 1999 жылдан республикалық спорт колледжінің аға жаттықтырушысы болып жұмыс істеді. 1995-2000 жылдары Қазақстанның жастар құрама командасындағы, 2000 жылдан ұлттық құрама командасындағы дзюдошыларды жаттықтырды. 2002 жылы оған жоғары дәрежедегі бапкер атағы берілді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Жетісу, Энциклопедия. – Алматы: «Арыс» баспасы, 2004. ISBN 9965-17-134-3
**Әлеуметтік лирика** — лирикалық жанрдың тақырып мазмұнына қарай бөліп қаралатын, көбінесе қоғамдық өмірге қатысты маңызды мәселелерді қозғайтын ақынның заманға, халықтың тарихы мен бүгінгі тағдырына көзқарасын білдіретін үлкен саласы. Лирикалық поэзияны тақырыбына қарай саяси лирика, азаматтық лирика, философиялық лирика, көңіл күй лирикасы, табиғат лирикасы, махаббат лирикасы деген сияқты жанрлық түрлерге бөліп ажыратуға болады. Бұлай бөлудің өзі, әрине, белгілі дәрежеде шартты нәрсе. Кейде саяси-әлеуметтік лирика деп кеңірек алып қаралады. Ал азаматтық лирика да осыған жалғасып, астасып жатады. Өйткені азаматтық тақырыпты көтерген ақын әлеуметтік жайды, жағдайды айтпай тұра алмайды, сондай-ақ әлеуметтік тақырыпты алған ақын да азаматтық борышқа соқпай кете алмайды.

Әлеуметтік лириканың арқауы-қоғамдағы, адамдардың қарым-қатынасындағы елеулі құбылыстар, халықтық, ұлттық мүдде, ақынның солар туралы толғануы, тебіренуі. Азаматтық парыз, ар-ождан, қауым алдындағы жауапкершілік, рухани жүк сияқты белгілі бір сәтте қоғам алдында тұрған, яки қоғам көтеріп отырған әр алуан жайлар әлеуметтік лириканың мазмұны бола алады. Әлеуметтік лирикада халықтық, адамгершілік сарындар басым келеді. Өйткені онда сол ортаның мақсат-мүддесі, тілек-талаптары мен қол жетпеген арман, ойлары көрінбек. Жалпы қоғамдық мақсатпен ұштастыра отырып өз ой-топшылауын, өз сезім-әсерін білдіреді. Тақырыпты дұрыс көтеріп, терең толғағанда және тартымды етіп айта алғанда, ақын көпшіліктің көңіліндегі көкейтесті жайды орынды көтерген болады да, творчестволық табысқа жете алады.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Әдебиеттану: терминдер сөздігі / – 3-ші бас.. - Семей-Новосибирск : Талер-Пресс, 2006. - 400 б. ISBN 9965-776-24-5
Осрик Чау (қытайша. 周逸之) — Британдық Колумбияның Ванкувер қаласынан шыққан актер. Әлемге көбінесе "Сверхъестественное" сериалында Кевин Тран пайғамбардың ролімен әйгілі.

Өмірбаяны
---------

8 жасында актерлық және жекпе-жек курсына түседі. Басында бұл өзін өзі қорғаудың теориясы мен практикасы болды, бірақ та Осрик тез арада үздік жекпе-жекші болады. 2001 жылы ушумен қытайдық Чжан Чжи мастерінде айналаса бастайды. 4 жылдан кейін оның мастері Қытайға көшіп кетеді, сондықтан өз оқуын Брюс Фонтейн тобында жалғастырады.

Сыйлықтары
----------

Оның медальдар коллекциясы тез арада осе бастайды. 2006 жылының көктемінде оны топтың ең үздік жекпе жекшісі деп атайды. Осы кезде ол нұсқаушының орын алып, Канаданың ушудан құрама командасына кіреді. Жекпе жек оған актерлік жолында көмек берді, себебі Чау трюктік киноларда түсе бастады. Өзінің актерлік жолын "Dragon Boys" пен "Cold Squad" тв-шоуларында бастады. 2008 жылы Дэвид Кэррадайнтың "Kung Fu Killer" киносында басты ролге ие болды,ал 2009 жылы американдық катастрофа "2012" фильмінде Ним тибет монахын ойнады.

Дереккөздер
-----------

Осрик Чау
Таза жүн түсімі - жүн талшықтарының шайырдан ажыратылған шығымы. Таза жүн түсімі қойдың жүн өнімділігін сипаттайтын негізгі көрсеткіштердің бірі. Бұған қой тұқымын асылдаңдыруда үлкен мән беріліп, сұрыптау мен жұптау арқылы жүргізілетін селекциялық жұмыс нәтижесінде жақсартылады. Таза жүн түсімі жүн зерттеу зертханасында анықталып, қырқылған жүннің жалпы салмағына пайыздалып көрсетіледі. Таза жүн түсімінің мөлшері қой тұқымына, жынысына, жасына және бағып-күту жағдайына байланысты өзгереді.ref>Ә.Байжұманұлы, К.Бекболатұлы. Мал шаруашылығы сөздігі. Алматы-2011. ISBN 978-601-7254-21-6</ref>

Дереккөздер
-----------
**Виктория Вуд** (19 мамыр 1953 ж – 20 сәуір 2016 ж.) — ағылшын комик, актриса, лирик, әнші, композитор, пианист, сценарист, продюсер және режиссер.

Вуд бірнеше онжылдықтар ішінде ондаған эскиздерді, пьесаларды, мюзиклдерді, фильмдер мен ситкомдарды жазды және ойнады және оның жанды комедиялық актісі фортепианода орындаған өзінің композицияларымен араласып кетті. Оның әзіл-оспақтарының көпшілігі күнделікті өмірге негізделген және Ұлыбританияға үлгі болатын әрекеттерге, көзқарастарға және өнімдерге сілтемелерді қамтиды. Ол байқау комедиясындағы және әлеуметтік таптың сатиралық аспектілеріндегі шеберлігімен танымал болды.

Жеке өмірі
----------

Виктория Вуд Стэнли Вудтың кенже баласы болды, сақтандыру сатушысы, ол сонымен қатар өз компаниясының Рождестволық кештеріне ән жазды, 1887 жылы Ланкашир ауылында негізделген «Clogs» музыкалық пьесасының авторы болды, сонымен қатар Coronation Street үшін толық емес уақыт жазды. Northern Drift және басқалары; және Эллен «Нелли» Вуд ( қызы Мэйп ). Оның үш інісі болды: ағасы Крис және екі әпкесі Пенни мен Розалинд.

Вуд Прествичте туып, жақын маңдағы Бериде тәрбиеленді. Ол Фэйрфилд округінің бастауыш мектебінде және қыздарға арналған Бери грамматика мектебінде білім алған , ол бірден өзінің тереңдігін тапты.

Шығармашылығы
-------------

Вуд өзінің мансабын 1974 жылы ATV -дегі « Жаңа тұлғалар » таланттар шоуына қатысу және жеңу арқылы бастады. Ол өзін 1980-ші жылдары комедия жұлдызы ретінде танытты, 1986 жылы Виктория Вуд: Теледидарда көргендей (1985–87) эскиздік сериясы үшін BAFTA теледидар сыйлығын жеңіп алды және Ұлыбританиядағы ең танымал стенд-ап комикстерінің біріне айналды Виктория Вудпен бірге аудитория үшін екінші BAFTA жүлдесін жеңіп алды (1988). 1990-жылдары ол « Пэт пен Маргарет » (1994) телефильмінде және өзі шығарған кешкі әйелдер ситкомында (1998–2000) жазды және бірге ойнады. Ол 2006 жылғы ITV1 « Үй шаруасы, 49 » телефильмі үшін «Үздік әйел рөлі » номинациясын қоса, тағы екі BAFTA TV жүлдесін жеңіп алды. Оның жиі ұзақ мерзімді серіктестері Джули Уолтерс, Селия Имри, Дункан Престон және Энн Рид болды. 2006 жылы Вуд ITV арнасының британ жұртшылығының 50 үздік тележұлдызының сауалнамасында оныншы болды.
**Виктория Доун Джастис** (ағылш. *Victoria Dawn Justice*) — америкалық актриса, әнші, модель. 1993 жылы 19 ақпанда Флоридада Сирена мен Зак Джастистардың жан-ұяларында дүниеге келеді. Викторияның қанында ирландық, фрацуздық және ағылшындық қан кездеседі. Сегіз жасқа толғанда өзінің өмірін өнер әлемімен байланыстыратынын ата-анасына хабарлаған болатын. Өзінің өнер жолын модель бизнес жолынан бастаған. Қысқаша жарнамаларда түскен («Ralph Lauren», «Gap and Guess» «Toast Crunch» и «Ovaltine»). Викторияның Мэдисон 1996 атты сіңлісі бар. Викторияның жан-ұясы Калифорнияға 2003 жылы көшіп келген. 2005 жылы Виктория тыңдаудан өтіп Лос Анжелестегі өнер мектебіне оқуға түсті.

Кино әлемінде
-------------

Алғаш рет Виктория «Девочки Гилмор», «Всё тип-топ, или жизнь Зака и Коди», «Любовь вдовца» атты фильмдерде эпизодта 10 жасынан ойнаған болатын. Викторияның атағын шығарған фильмдер «Виктория - победительница», АйКарли», «Зоуи 101» және тағы басқалары. Ол түскен фильмдерді көбінесе Nickelodeon каналынан көрсетеді.

Дискографиясы
-------------

* «A Thousand Miles» (2007)
* «Make It Shine» (2010)
* «You’re the Reason» (2010)
* «Finally Falling» (2010)
* «Tell Me That You Love Me» (2010)
* «Freak the Freak Out» (2010)
* Favorite Food» (2011)
* «I Want You Back» (2011)
* «Song to You» (2011)
* «Beggin' On Your Knees» (2011)
* «Best Friend’s Brother» (2011)
* «All I Want is Everything» (2011)
* «365 Days» (2011)
* «It’s Not Christmas Without You» (2011)
* «Countdown» (2012)
* «Take a Hint» (2012)
* «Make It in America» (2012)
* «Here 2 Us» (2012)
* «Gold» (2013)
* «Caught Up In You» (2013)
* «Shake» (2013)
* «Girl Up» (2013)

### Қызықты Фактілер

Викторияны өмірде атақты актриса Нина Добревпен шатастырады.

Дереккөздер
-----------
**Тазабагъяб мәдениеті**
------------------------

### Мәдениеттің ерекшеліктері

Тазабагъяб мәдениеті- Қола дәуіріндегі Хорезм мәдениеті (б. з. б. 2-мың жылдықтың 2-жартысы). 1938 ж. археолог С.П. Толстов Тазабагъяб бойынан оның бірінші қонысын тапқын. Қоныстардың көпшілігі арал теңізіне құятын өзендердің сағасында орналасқан. Тазабагъяб мәдениеті Арал теңізінің оңтүстігіндегі суярган мәдениеті мен солтүстік Оралдан келген қима мәдениеті және андронов, мәдениеті сол кездегі тайпаларының мәдени алаласуынан пайда болған. Негізгі кәсібі суармалы еіншілік пен бақташылық , мал шарурашылығы. Еңбек құралдары мен қару- жарақтары , ішінара тастан жасалған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы. Алматы қаласы,1977 ж. 10-том, Самал Жел-Тегене. 516-бет
Шесталов Юван Николаевич (2.6.1937 жылы Тюмень облысы, Березовск ауданы, Камратка ауылы)- манси совет жазушысы. 1967 жылдан КОКП мүшесі. Колхозшы семьясында туған. Шығармаларын манси және орыс тілдерінде жазады. Ленинградтың А.И.Герцен атындағы педагогикалық институтының солтүстік халықтары бөлімшесінде оқыды, 1965 Тюмень пед. институтын бітірді. Ол көптеген өлеңдер жинақтарының, повестредің, балаларға арналған кітаптардың авторы. Шығармаларында жасампаз еңбек, бейбітшілік, халықтар достығы басты тақырып болып суреттеледі, қиыр солтүстік халықтарының жаңа өмірі бейнелейді. Ол жазған "Пұтза табынғандар поэмасы"(1971), (Жұпарлы самал жел" повесі (1964) т.б. туындылары советтік баспасөзде жоғары бағаналады. Оның шығармалары КСРО халықтарының көптеген тілдеріне және ағылшын, неміс, француз, финн тілдеріне аударылып басылды.

Дереккөздер
-----------

Қазақ Совет Энциклопедиясы
Моноаминоксидаза A
Моноаминоксидаза Б
**Моноаминоксидаза**—оксидоредуктаз класына жататын фермент. Моноаминоксидаза моноаминдердің, оның ішінде биогендік аминдердің дезаминденіп тотығуын катализдейді.Моноаминоксидаза митохондрийдің сыртқы мембранасында жиналады да, онымен мықты липопротеид комплекс құрады. Моноаминоксидазаның простетикалық тобы-белокпен ковалентті байланысқан флавинадениндинуклеотид (ФАД). Моноаминоксидазаның активтілігіне сульфгидрильді топтардың маңызы бар.Моноаминоксидаза биологиялық активті қосылыстардың ыдырауына да олардың түзілуіне де қатысатын болу керек.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы,8 том
**Розмэри Сатклиф** — (ағылш. *Rosemary Sutcliff*; 14 желтоқсан 1920 жыл — 23 шілде 1992 жыл) — ағылшын жазушысы, көптеген тарихи романдардың авторы.

Өмірбаяны
---------

Сатклиф Уэст Клэндонда дүниеге келген. Кішкентай күнінде Розмэри Стилл-Шоффар ауруынан зардап шегеді. Осының салдарынан ол мүгедектерге арналған арбаға таңылған. Ол көп уақыт анасының жанында жүріп, оның аузынан кельт және саксон аңыздарын естіп өскен. Алайда тек тоғыз жасынан бастап қана хат тани бастайды. Мүгедек болғандықтан оның толық білім алуға мүмкіндігі болмады.

14 жасында ол Бидфорд өнер мектебіне түсіп, онда үш жылдай білім алады. Осыдан кейін ол суретші – миниатюрашы болып қызмет жасайды.
Сатклиф әдебиетке 1950 жылы «Робин Гуд хроникалары» атты кітабымен келді. 1954 жылы қоғамда айтарлықтай беделге ие болған «The Eagle of the Ninth» романын жазып шығарды.1959 жылы Сатклиф «Карнеги әдеби медалімен» марапатталған. 1974 жылы Г. Х. Андерсен атындағы сыйлыққа ұсынылғандардың қатарында болды. 1985 жылы оның «The Mark of the Horse Lord» кітабы Феникс сыйлығын жеңіп алады, ал 2010 жылы оның «The Shining Company» романы екінші Феникс сыйлығының екінші мәрте лауреаты атанады. 

Розмари Сатклиф көп жылдар бойы Арудндэйл маңындағы Уалбертонда өмір сүрген. 1975 жылы жазушы Британ Империясының Орденіне қол жеткізеді.

Шығармашылығы
-------------

* 1954 — The Eagle of the Ninth
* 1957 — The Silver Branch
* 1980 — Frontier Wolf
* 1959 — The Lantern Bearers
* 1961 — Dawn Wind
* 1963 — Sword at Sunset
* 1990 — Sword Song
* 1956 — Shield Ring
* 1980 — Three Legions
* 1957 — Алый знак воина
* 1997 — Песнь меча (опубликован посмертно, на русском в 2009).

Дереккөздер
-----------

1. ↑
Мэйо Эльтон (1880-1949) - амер. социологі, амер. индустриялық социологияның негізін қалаушылардың бірі. Мэйоның пікірінше әлеуметтік топтар арасындағы (кәсіпорын иелері мен жұмысшылардың арасындағы қатынастарды қоса алғанда) қатынастар эмоционалды-психологиялық сипатта болады, сондықтан объективті таптық қайшылықтар жоқ. Демек жұмысшылар өздерінің материалдық тұрмысы мен еңбек жағдайын жақсартуға мүдделі емес, тек бастықтармен осындай "татулық" орнатуға ымыраласады. Социология еңбекшілердің санасына, психологиясына, мораліне әсер етуі, сөйтіп оларды капитализммен татуластырудың ережелерін тұжырымдауы тиіс. Мэйо "адамгершілік қатынастар" теориясын жасаушылардың бірі болды.

Шығармашылығы:
--------------

* "Социальные проблемы индустриальных цивилизаций" (1945)

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Энциклопедиясы - "Философиялық сөздік"
**Моногибридтік будандастыру деп - сырт пішіні бір - бірінен бір ғана белгіден өзгешілігі бар аталық - аналық жұптардың қосылуы.**
Осы белгілердің сырт көрінісін *фенотип*, ал нәсілдік қасиеттердің, яғни гендердің жиынтығын - *генотип* деп атайды.
Бұл атауларды 1903ж В.Иоганнсен кіргізген. "Р" қатарында будандастырып отырған аталық - аналықтардың белгілері, яғни фенотипі жазылады. белгілердің фенотипінің дәл үстінде жазылған әріптер (АА, аа) сол белгілердің нәсілдік қасиеттері - гендері.
Гаметыаның құрамында белгінің жұп нәсілдік қасиеттінің, яғни аллельдердің біреуі ақ болады. Қарама қарсы жұп белгілерді 1902ж В.Бэтсон *аллеломорфтық жұп деп, ал белгінің жұптығын* аллеломорфизм деп атауды ұсынды. 1926ж Иоганнсен "аллеломорфизм" атауын қысқаша - "аллелизм", ал бір жұптағы жеке бірлікті "аллель" деп атауды ұсынды. "Доминанттық" немесе "рецессивтік аллель" деп бір геннің қарама - қарсы белгіні мипаттайтын күйін атайды.
F 1 - бірінші ұрпақ фенотипі бойынша біркелкі, бәрі сары, сондықтан Г.Мендельдің бірінші заңын доминанттылық немесе "*бірінші ұрпақтың біркелкілік заңы"* деп атайды. алғашқы ұрпақта ұқсас аллель қасиеттің біреуі доминант, рецессивті қасиет білінбей қалады. Аналық сары бұршақтың генотипі бірінғай аллельден - АА тұрса, бірінші ұрпақтың сары бұршағының генотипі әр түрлі аллельден - "А" және "а" тұрады. Осыған орай біріңғай аллельден тұратын тұрақты генотипті (АА және аа) 1902ж В.Бэтсон *гомозигота*, ал әр түрлі аллельден тұратын ажырасатын түрін (Аа) - *гетерозигота'* деп атауды ұсынды. Бүл атаулар "зигота", яғни ұрықтанған жұмыртқа клеткасы деген терминнен шыққан. Бұл терминдер генетикада кеңінен қолданылады.'''''''' ***''''''''***
**1916 жылғы Ұлт-азаттық көтерілістің қаһарманы** Кейкі мергенге арнап тұрғызылған кесене Қостанай облысы, Амангелді ауданы, Тасты ауылында орналасқан.

Зерттелуі
---------

Манаш Қозыбаев «Жауға шаптым ту байлап», Кейкі батырдың өмірі туралы Ғ.Мүсіреповтің, көркем әдебиетте Ақан Нұрмановтың «Құланның ажалы» романдарында жазылады, тарихшы ғалымдар М.Мырзағали, М.Сулейман, Д.Рамазан, О.Бекмағанбетов, Т.Жұртбай, Ш.Әмірбек зерттеген. Ақын С.Тұрғынбекұлы - «Кейкі батыр» поэмасы, журналист Ахметхан Байжан – «Құлан Кейкі батыр» жинағы, Шөптібай Байділдин - «Кейкі батыр» жинағы. Шөптібай Байділдин - өлкетанушы, Ы.Алтынсарин атындағы Арқалық мемлекеттік педагогикалық институтының ғылыми қызметкері

Қысқаша анықтама
----------------

2005 жылы салынған Кейкі батыр кесенесі Амангелді ауданының Тасты ауылында орналасқан. Кесенені салу кезінде табиғи тастар пайдаланылған. Кесененің ішіне халық батырының мүсіні орнатылған. 2017 жылы осы сағананың жанынан жаңа кесене салынып, қыркүйек айында батырдың сүйегін жерлеу рәсімі өтті.

Аңыздар, тарихи мәліметтер
--------------------------

Кейкі батыр (Нұрмағамбет Көкембаев) – 1916 жылғы Ұлт-азаттық қозғалысы тарихындағы белсенді және аңызға айналған тұлғалардың бірі. 1871 жылы Қостанай облысының Битума деген жерінде дүниеге келген, руы Орта жүз қыпшақ. Ол өз елінің бостандығы мен тәуелсіздігі үшін күресті. Амангелді Иманов және қозғалыс жетекшісі Әбдіғапар ханның досы, серігі. Өзінің үзеңгілестері Амангелді Иманов, Әбдіғапар хан қайтыс болғаннан кейін Кейкі батыр кеңес өкіметіне қарсы шығып, қуғынға ұшырайды, 1919 жылдың 18 мамырында Ұлытау және Қызылқұмға кетуге мәжбүр болады. 1923 жылы көктемде ол қызыл әскерліктердің қолынан өлтірілді. Қазақ мергенінің кесілген басын қорқыту мақсатында Торғайдың орталық алаңына іліп қояды. Содан кейін оны дәлел ретінде Орынборға жібереді. Кейіннен Санкт-Петербургке Ұлы Петр атындағы (Кунсткамера) Антропология және этнография музейіне жіберіледі. 2016 жылы Кейкі батырдың сүйегі Қазақстанға жеткізілді. Венгрияның жаратылыстану ғылымдары музейінің мамандары жалпы антропологиялық талдау жасады және халық батырының бейнесін қалпына келтіру бойынша жұмыстар жүргізді.

Сілтемелер
----------

* (50°29′10″ с. е. 66°01′31″ ш. б.﻿ / ﻿50.48611° с. е. 66.02528° ш. б.﻿ / 50.48611; 66.02528 (G) (O) (Я)Координаттар: 50°29′10″ с. е. 66°01′31″ ш. б.﻿ / ﻿50.48611° с. е. 66.02528° ш. б.﻿ / 50.48611; 66.02528 (G) (O) (Я))
**Кейнсшілдік** (ағылшынша экономисі әрі публицисі Дж. Кейнстің есімімен) – экономикалық қызметті мемлекеттік реттеу қажеттігін жақтайтын экономикалық саясат. Дж. Кейнс – қатаң баға белгіленіп монополияландырылған экономиканың заңдылықтарын тұңғыш зерттеуші. Ол нарық тетіктерінің құдіретті емес екендігін‚ жұмысқа жарамды халықтың жұмыспен толық қамтылмауы және өндірістік қуаттардың жұмыс істеуі жағдайында тепе-теңдіктің (тепе-тең шаманың) орнатылуы мүмкін екенін көрсетті. Ол және оның ізбасарлары дағдарыстар және сылбыр шаруашылық жағдаяты (конъюнктурасы) кезеңдерінде орнықты экономика өсуді және жоғары деңгейде жұмыспен қамтуды қамтамасыз ету үшін ағылшын үкіметіне экспансиялық қаржы саясатын (мемлекеттік шығысты ұлғайтып‚ салықтарды төмендету) және несие-ақша саясатын (айналыстағы ақша санын көбейту) жүргізуді ұсынды. Оның пікірінше‚ мемлекет жұмыссыздық пен инфляцияның өсуін жою мақсатында‚ экономика саясатқа араласып‚ оны жүргізуге‚ сұранымның жалпы шамасына ықпал етуге тиіс. Идеяның мәнісі сұранымның көлемін ұлғайта отырып‚ жұмыссыздықтың көбеюін жоюға‚ ал оны қысқарта отырып‚ инфляцияның өсуін болдырмауға болады дегенге саяды.
[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл. ISBN 5-89800-123-9, X том
**Кезеңділік** - барлық жан-жануарларға ортақ өсіп-жетілудің негізгі заңдылықтарының бірі. Жеке ағза өсіп-жетілуі бірінен соң бірі келіп отыратын, бірінен-бірі сол кезеңге ғана тән өсу қарқыны, құрылымының күрделіленуі, ағзалар жүйесінің қызмет дәрежесі мен үйлесімділігімен айқын ажыратылатын кезеңдерден тұрады. Әр түрлі кезендер тізбегі бір бағытта, тұрақты кезекпен өтеді. Организм бір кезеңнен аттап келесі кезеңге өте алмайды, өткен кезең қайталанбайды. Мысалы, мал дамуында құрсақта даму, туу, уыз-сүт еметін шақ, жыныстық жетілу, толық жетілу, сақайып, қартаю сияқты өсу кезендерін ажыратады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Ә.Байжұманұлы, К.Бекболатұлы. Мал шаруашылығы сөздігі. Алматы-2011. ISBN 978-601-7254-21-6
**Мэйсфилд Джон** (Masefield, John) (1 маусым 1878 жыл, Ледбери, Херефорд, Англия — 12 мамыр 1967 жыл, Абингтон маңы, Беркшир) — ағылшын ақыны. .

Жас шағында моряк болған, кейін Лондонға көшпес бұрын, бірнеше жыл бойы АҚШ-та өмір сүрген.«Морские баллады» (1902, оның құрамына «Морская болезнь» және «Корабельные грузы» өлеңдері енді) атты теңіз өлеңдерінің және «Вечное милосердие» (1911) атты ұзақ поэмасының арқасында танымал болды. 

Поэмасында 20 ғасырдың ағылшын поэзиясында әлі күнге дейін қолданылмаған дөрекі ауызекі сөздер болды. 1930 жылдары лауреат ақын болды, осыдан кейін оның поэзиясы анағұрлым сыпайырақ бола бастады. Сондай-ақ, балаларға арнап қызықты романдар, ескертпелер және кітаптар жазған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Britanica настольная энциоклопедия.Том І «АСТ-Астрель» Москва, 2006. ISBN 978-5-17-08532-4 (T.1) (ACT), ISBN 978-5-271-1512-0 (T.1) (Aстрель)
**Кей-Кобад-Шаһ** - көне қамал орны (б.з.б. 2 ғ.ш. - б.з. 2-3 ғасыр) Тәжікстандағы Кафирниган өңірінде. Оның қазіргі сілемдері 12 гектар аумақты алып жатыр. Жобасы тік төрт бұрышты. Қамал ішінде қосымша бекініс қабырғаларымен қоршалған бөлімше бар. Оның аумағы 285х375 м². Қабырғалардың әр жеріне қорғаныс мұнаралар әр қабырға сайын 5. Төрт бекініс қабырғаларының ортасынан қақпалар шығарылған. Осы төрт қақпадан басталған 4 көше қамал ортасынан бірін - бірі кесіп өтеді. Солтүстікке қараған қақпаның қарсысында жеке дара салынған мұнара болған. Қамал қабырғалары мен мұнаралары шикі кірпіштен қаланған. Қамалдың ішкі құрылсын салуда белгілі жүйе болғаны байқалады. Бекініс қабырғалары өзара 2,5 метр алшақ орналасқан, ірге тасы ортақ, екі қатардан тұрады.Төбесі жабық бұл коридорлар - қамалдың қорғаныс шебінің бір блігі. Қазба кезінде қызыл және сұр түсті қыш ыдыстар, терракота мүсіншелері табылды.[1][2]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Дьяконов М.М.Археологические работы в нижнем течени реки Кафирнигана (Кобадиан) (1950-1951 жж.)
2. ↑  Материалы и исследования по археологий СССР, №37
**Сейба** (исп. ағылш. *Ceiba*) — Пуэрто-Рикодағы қала.

Географиясы
-----------

Сейба қаласы аралдың солтүстік-шығысында, Атлант мұхитының жағалауында, Нагуабо қаласынан солтүстікке, Фахардо қаласынан оңтүстікке және  Рио-Гранде қаласынан шығысқа қарай орналасқан. Әкімшілік жағынан ол 6 аймаққа бөлінген, сонымен қатар Сейба-Пуэбло (Ceiba Pueblo) қалалық ареалының орталығы. *Фахардо қалалық* ареалына кіреді. Қала жан-жақтан мангр ормандарымен қоршалған.

Сейбаға жақын тұста 2004 жылға дейін америкалық ВВС *Рузвельт* (Roosevelt Roads Naval Station) әуебазасы орналасқан болатын.

Тарихы
------

Сейба 1838 жылдың 7 сәуірінде губернатор Луис де ла Крус билеген кезеңде негізделді. Өзінің атауын бұл аймақтарда көп таралған ағаш қазбасын білдіретін —  сейба үндіс сөзінен алған.

  

Сейбада ұзақ жылдар бойы танымал каталониялық виолончельші Пау Казальс өмір сүрген.
Раиса Степановна Недашковская (укр. Раїса Степанівна Недашківська, туған 17 ақпанда 1943 жылы, Малин, Житомирская облысы) — кеңес және украина театр мен киноның актрисасы.

Биография
---------

Раиса Недашковская 17 ақпанда 1943 жылы Малин қаласында Украинада туған.Кіші кезінен бимен айналасқан және хореографиялық ансамбльдің әншісі болған.

1960 жылы Раиса Виктор Ивченконың «Лесная песня» фильмінде Мавка рөлің ойнады.1965 жылы Недашковская Киев театр институтың бітірді және А.Довженк атындағы Киев киностудияның актрисасы болды.

Оның ең мықты жұмыстарының бірі - «Телефонистка» фильміндегі басты рөл.

```
1980—1993 жылдары Киев жас театрында жұмыс істеді. Сол жерде ол «Сирано де Бержерак», «За двумя зайцами» қойылымдарында  басты рөлді ойнады.Раиса бірнеше моноқойылымдарының  құрушысы.

```
**Мэйсон-Диксон сызығы** (Mason-Dixon Line) — бастапқыда Мэриленд пен Пенсильванияның арасындағы шекара болған. .

Пенсильвания отарының иегерлері «пендердің» және Мэриленд отарының иегерлері «балтиморлықтардың» жер үлесі арасындағы шекараны анықтау үшін 1765-68 жылдары Ч.Мэйсон мен Дж.Диксон өлшеген 223-миль (375 километр) сызық. 

Бұл термин алғаш рет Конгресс дебатында қолданылған, ол Конгресс Оңтүстіктің құл иеленген штаттары мен Солтүстіктің еркін штаттары арасындағы бөлу сызығын сипаттау үшін Миссурий мәмілесіне (1820) әкеп соқты. Солтүстік пен Оңтүстік арасындағы айырмашылықты бейнелі түрде көрсету үшін әлі күнге дейін қолданылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Britanica настольная энциоклопедия.Том І «АСТ-Астрель» Москва, 2006. ISBN 978-5-17-08532-4 (T.1) (ACT), ISBN 978-5-271-1512-0 (T.1) (Aстрель)
Эгертон Райерсон ескерткіші
**Райерсон университеті** — канадалық қоғамдық университет, негізі 1948 жылы қаланған. Онтарио шет аймағының елордасы Торонто қаласының орталығында орналасқан. XIX ғасырдағы Канада білім министрі Эгертон Райерсонның құрметіне аталған.

2005 жылғы көрсеткіш бойынша 20 мыңнан астам студентті қамтиды. Канададағы бакалавриат дәрежесі бойынша ең маңызды университеттердің бірі (бұдан әрі магистратура және докторантура бағдарламалары жоқ) болып табылады. Әсіресе, бұқаралық ақпарат құралдарымен, қолданбалы бағдарламалары, өнерге (радио, журналистика, интерьер сәулеті, фотосурет және кино, жаңа құралдар)  байланысты бағдарламаларымен танымал.

Университетте ересектердің біліктілігін арттыру колледжі жұмыс жасайды (*G. Raymond Chang School of Continuing Education*), 60 мың. студентті қамтиды.

.2006 жылы кәсіби білім беру орындары арасында 5-ші орынға ие болды.

Дереккөздер
-----------

Сілтемелер
----------

* Ресми сайты Мұрағатталған 25 ақпанның 2016 жылы.
**Қазақ драма театрының студиясы** - профессионалдық театрларға арнайы актерлер даярлайтын студия. 

Ол театрларды маман актерлермен қамтамасыз ету мақсатымен 1930 жылы Алматыда Қазақ драма театрының жанынан тұңғыш рет ашылды. Осы екі жылдық студия бірнеше рет қайталанды. Мұнда болашақ театр қызметкерлері актер шеберлігінен, жалпы сахна өнерінің тарихынан білім алады. Студияны бітірушілердің қатарында ҚазССР-інің халық артистері А. Абдуллина, Ә. Жолымбетов, Б. Қалтаев, Әнуар Молдабеков, ҚазССР-інің еңбек сіңірген артистері Қ. Ш. Әділшінов, Ә. Әсімжанов, Е. Б. Жайсаңбаев, Г. Сыздықова, ҚазССР Мемл. сыйл. лауреаттары Қ. Н. Жұмабеков, К. М. Қазақбаева т.б. бар.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ ССР 4 томдық қысқаша энциклопедия./Бас редактор Р.Н. Нұрғалиев;Алматы; Қаз.Сов. Энциклопед. Бас. редак. 1989 ISBN 5-89 800-009-7
**Қазақ ет және сүт өнеркәсібі ғылыми-зерттеу конструкторлық институты** 1958 жылы құрылған. Ғылыми жұмыстарының негізгі бағыттары: ет-сүт өнеркәсібінде ғылыми-технологиялық прогресс жаңалықтарын өндіріске енгізуді жеделдетуге арналған іргелі және қолданбалы зерттеулерді дамыту; биологиялық құнарлы ет өнімдерін өндіру мен сүт өңдеудің технологиясын жетілдіру және т.б. Институт ғалымдары мал сою мен етті бастапқы өңдеуден өткізуге арналған сменалық қуаттылығы 1–3 т әр түрлі модификациялы құрал-жабдықтар мен технологияларды, шұжық тағамдарын өндіретін цехтар үшін әр ауысымда 1 т-ға дейін дайын өнім шығаратын технологиялық жабдықты, шұжық өндіретін арнайы технологиялық жабдықты, сары майды ауыстыратын – кілегей пастасы өндірістік технологиясын, шұжық және консерві өндірісіндегі дәстүрлі импорттық шикізат орнына пайдаланылатын отандық хош иісті-дәмді шикізаттан татымды заттар шығару, ет, сүт, балаларға арналған және диеталық тамақ өнімдерін өндіру технологиясы мен рецептураларын дамытып, өндіріске енгізді. Терілердің шеткі қалдықтары мен ішек өндірісінің қалдықтарынан щұжық қабығы өндірісіне арналған қабыршақ түзуші коллагендік ерітінділерді дайындау технологиясы жасалып, бекітілді. Кейінгі кездері институтта 72 адам, оның ішінде 55 ғыл. қызметкер, 9 ғыл. канд. жұмыс істеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ Энциклопедиясы"
2. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5
**Kepler-22 b** — планетасы мининептундық немесе үлкен көлемдегі планеталар қатарына кіретін планета ретінде жатқызуға болады. Бұл планета "Кеплер" телескобының арқасында табылған ең алғашқы планета, және де күн тектес жұлдызды айнала қозғалады.

Kepler-22 b планетасының ашылу тарихы
-------------------------------------

Кеплер 22б планетасы 2011жылдың 5 желтақсанында ашылып, дәлелденген болатын. Планетаның радиусы Жер планетасының радиусына қарағанда 2,4 есе. Жер мен Кеплер 22б планетасының арақашаықтығы 620 жылдық жарық жылдамдығына жуық.

Орбитасы
--------

Kepler-22 b өз жұлдызынан 127,5 млн. шақырым алшақ тұрса, ал орбитасын айналып шығу уақыты жердің 290тәулігіне тең.

Құрылысы мен физикалық сипаттамасы
----------------------------------

Планетаның массасы мен құрамы белгілі болмағанымен , тығыздығы жердің тығыздығымен сай келеді деп есептесек онда салмағы Жердің салмағынан 13,8 есе үлкен екендігін,радиусы мен тартылыс күші жерге қарағанда 2,4 есе үлкен.
Ньютона|классическую теорию тяготения Ньютона]]).

Өмір сүру мүмкіншіліктері
-------------------------

Kepler-22 b планетасының жұлдызымен арақашықтығы Күн мен жердің арақашықтығынан 15%-ға кем ,бірақ жұлдызының жылулық қуаты Күнге қарағанда 25%-ға төмен.Осы ақпараттарға сүйенсек Кеплер жұлдызы Күнге қарағанда пішімі кішкентай екендігін байқауға болады.Планетаның орташа температурасы -11°C , ал парниковый эффекті ескеретін болса орташа темперетурасы 22°C -ға жуық. Кейде Kepler-22 b планетасын Нептун планетасымен ұқсастырып жатады.Сыртқы қабатын атмосфера мен мұхиттардан құралған.
**Korzinka** — Өзбекстандағы супермаркеттер желісі, негізінен халық тұтынатын тауарлармен сауда жасайды. Корзинка супермаркеттер желісі Anglesey Food компаниясына тиесілі. "Anglesey Food" компаниясы 1996 жылы құрылған және Өзбекстан Республикасындағы супермаркет форматында жұмыс істейтін алғашқы бөлшек сауда желілерінің бірі болып табылады. Бастапқыда компания Anglesey Food брендімен "үйдегі дүкен" форматында жұмыс істеді. 2005 жылы желі Korzinka.uz атауына өзгерді. 2021 жылдың қазан айында супермаркеттер желісі өзінің ресми атауын Korzinka деп өзгертіп, ребрендинг жүргізді. 2022 жылы желіде жүз шақты супермаркет болды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Korzinka.uz
2. ↑  YeTTB korzinka.uz aksiyalar paketini sotib oldi (өзб.)
3. ↑  «Korzinka.uz» провела ребрендинг (орыс.)
4. ↑  «Корзинка» открыла 100-й супермаркет: как это было  (орыс.) (24 желтоқсан 2022).
Сатурнның серігі Энцелад
**Энцелад** – Сатурнның ең ішкі орналасқан серіктерінің бірі. Оның орбитасы Сатурнның ең сыртқы орналасқан орбитасы Е сақинасының ішінде орналасқан. Энцеладтың экваторлық диаметрі – 499 км, Титанның диаметрінің өлшемінен он есе кіші. Энцеладтың беті көптеген кратерлерден, жарықтардан және жазықтықтардан тұрады. Оның беті жарық бейнелегіш болып келіп, күн сәулелерін шағылыстырады. 2005 жылдың ақпан және наурыз айларында НАСА-ның Кассини ғарыш кемесі оның айналасында жұқа атмосфераның бар екендігін анықтады.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Ғалам Энциклопедиясы, 42 бет Ғаламшарлар бөлімі
Инозит (циклогексан-1,2,3,4,5,6) - циклогексанның алты атомдық спирт.

Эксперимент
-----------

1895 жылы атақты орыс ғалымы В.И.Палладин өсімдіктерден фосфор қышқылымен қосылысқан алты атомды циклды спиртгі бөліп алды, оны **фитин қышқылы** деп атады. Мұның биологиялық рөлі тек 1928 жылдан бастап зерттелінді. Мысалы, тышқандарды жасанды тамақпен, оған сол кезде белгілі барлық витаминдерді қосып берген де жануарлардың жүні түлеп түсіп, бойларының өсуі де тоқталған. Ал, оларға қоректің құрамына бауырдан жасалған экстрактыны қосып бергенде, жоғарыдағыдай өзгеріс байқалмаған, яғни бауырдың құрамында *инозит дәрумені* бар еді.
**Бөлей Жөнақынұлы Демесінов** (1943 жылы туған, Түрікменстан, Мары облысы) – селекционер-ғалым, биология ғылымдарының докторы (1984), профессор (1985]), Түрікмен ауыл шаруашылығы ғылым академиясының корреспондент мүшесі.

Башқортостандағы Уфа ауыл шаруашылығы институтын бітірген (1968).

Ғылыми жұмыстарының негізгі бағыты – шөл-шөлейтті жерлерде мал тұқымының өнімділігін арттыру. Оның үлкен бір зерттеу нысаны – Маңғыстау өлкесінде асыл тұқымды Ахалтеке жылқыларын жергілікті Адай жылқысымен будандастырып, сапалы тұқым алу; елтірісі бағалы қаракөл қойын осы өңірде өсіріп, жерсіндіру.
Демесіновтің осы мәселелер жөніндегі бағалы ұсыныстары мен ғылыми жаңалықтары Маңғыстау облысы мал шаруашылығында, Оңтүстік Қазақстан облыстарында, сондай-ақ мал тұқымын асылдандыру жөніндегі тәжірибелері ТМД елдерінде кеңінен қолданылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Маңғыстау энциклопедиясы, Алматы, 1997
**Kapital.kz** — қазақстандық жаңалықтар сайты. 2007 жылдан бері жұмыс істейді. Сайт Қазақстан, сондай-ақ, алыс және жақын шетелдің қаржы, экономика, бизнес, саяси салаларындағы жаңалықтарды хабарлайды. Веб-портал «Musan Group» холдингінің құрамына кіреді.

Тарихы
------

2007 жылға дейін сайт «Капитал» газетінің электрондық нұсқасы ретінде, www.gazetakapital.kz атауымен жұмыс істеді.

2011 жылғы 24 қазанда сайттың атауы «Kapital.kz» іскерлік ақпарат орталығы» болып ұсынылды. 

2014 жылы Иван Ургант «Вечерний Ургант» телебағдарламасының эфирінде Kapital.kz порталының ҚР білім және ғылым министрі Аслан Сәрінжіповтың балаларды болашақ мамандықтарға оқыту туралы мақаласынан дәйексөз келтірді.

2015 жылы сайт Қазақстандағы Facebook әлеуметтік желісіндегі жазылушылар саны бойынша БАҚ рейтингінің бірінші бестігіне Forbes, Esquire, Tengrinews.kz сайттарының қатарында енді].

2016 жылы Kapital.kz ақпараттық материалдарды ұрлауға қарсы шыққан қазақстандық интернет БАҚ қатарында авторлық контентті қолдану туралы келісімге қол қойды. Бұл келісім бойынша, мақалаларды қайта басу және басқа ресурстарға салу кезінде материал көлемінің үлесі 30%-тен аспау керек, сондай-ақ, түпдерекке тура сілтеме берілуі қажет.

Қызметі
-------

Kapital.kz орыс тіліндегі жаңалықтарды тәулік бойы жариялайды.

Сайттың негізгі құзыреттілігі — экономика, қаржы және бизнес салаларындағы жаңалықтар. Күн сайын сайтта Қазақстан Ұлттық банкінің ресми валюта бағамы және мұнай мен металдардың бағаларына шолулар жарияланады.

Порталдың өз медиагалереясы Мұрағатталған 1 тамыздың 2016 жылы. бар. 

Сондай-ақ, Kapital.kz жаңалықтары канал RSS арнасы арқылы таратылады.

Порталда тәулігіне 50-60 мың бірегей келуші белгіленеді.

Порталдың мобильдік нұсқалары iOS және Android жүйелеріне бейімделген.

Жетістіктері
------------

2008 жылы сайт Award.kz Ұлттық интернет сыйлығының «Бұқаралық ақпарат құралдары» номинациясында 2 орынға ие болды. 

2012 жылы портал Award.kz Ұлттық интернет сыйлығының «Бұқаралық ақпарат құралдары» номинациясында 3 орын алды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Musan Group» ресми сайты
2. ↑  Ургант капитал жайында // YouTube
3. ↑  Ең іскерлік әлеуметтік желідегі жазылушылар саны бойынша БАҚ рейтингі // Forbes
4. ↑  Қазақстандық интернет БАҚ контент ұрлығына қарсы шықты Мұрағатталған 11 тамыздың 2017 жылы. // "Радиоточка" АА
5. ↑  Сайттың статистикасы
6. ↑  AWARD.kz - 2008 Ұлттық интернет сыйлығының «Бұқаралық ақпарат құралдары» номинациясы бойынша жеңімпаздар жарияланды Мұрағатталған 11 тамыздың 2017 жылы. // internews.kz Мұрағатталған 15 қазанның 2011 жылы.
7. ↑  Award.kz-2012 Ұлттық интернет сыйлығының нәтижелері // Tengrinews.kz
**Қазақ комитеттері** - ұлт-азаттық қозғалыстың ақпан революциясынан кейінгі кезеңдегі даму нәтижесі, оның өзінің түпкі, негізгі мақсаты - мемелекеттік еркіндікке ұмтылысының табиғи көрінісі, ұлттық мемлекет болуға жасаған алғашқы қадамын 11 наурызда облыстық Қазақ комитеттері Семейде (төрағасы Р.Мәрсеков) және Омбыда (төрағасы Е.Итбаев), ал осы айдың соңына қарай Алматыда (төрағасы И.Жайнақов) жұмыс жасай бастайды. 

  

Наурыз айының ортасына қарай Торғай облыстық Азаматтық комитеті құрылып, оның қүрамына енгендердің арасында А.Байтұрсынұлы, Н.Бегімбетов, С.Кәдірбаев және М.Тұнғаншин бар еді.

Жаңа қалыптасқан саяси жағдайда қазақ қоғамының бастаушы саяси күшіне айналған қазақ демократиялық интеллигенциясына күн тәртібінде тұрған өзекті мәселелерді жалпы ұлттық деңгейде жинақтап, белгілі бір тұжырымдарға келіп, бүкілресейлік Құрылтай жиналысына, келе жатқан түбегейлі өзгерістерге даярлық жасау керек еді. Мұндай жұмысты іске асырудың тиімді құралы түрлі деңгейде жиналыстар, сиездер өткізу болатын. «Қазақ» газеті 1917 жылғы 9 наурыздағы санында жол қатынасының ауырлығы мен уақыттың тығыздығына байланысты тез арада жалпы қазақ сиезін шақыру мүмкін еместігін айтып, «әуелі, қазіргі болған өзгерістердің мақсат, мағынасын түсіну үшін, екінші, учредительное собраниеге лайық адамдар» белгілсу мақсатында алдымен облыстық немесе облысаралық сиездер өткізуді ұсынып, оған болыс басына ең аз болғанда екі адамнан өкіл жіберу керектігін білдіреді. Жаңа құрылған Қазақ комитеттері наурыз айынан бастап-ақ ол сиездерді өткізуғе дайындық жасай бастайды.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Алаш» қозғалысы. Алматы, 2008. ISBN 9965-32-715-7
**«Қазақ кітабының шежіресі»** - библиографиялық көрсеткіш. Алғашқы басылымы 1986 ж. жарық көрген. Көрсеткіште 1807-1917 ж. Қазан, Уфа, Санкт-Петербург, Орынбор, Ташкент, Семей, т.б. қалаларда қазақ тілінде басылып шыққан мыңға тарта кітап туралы қысқаша анықтама берілген. Құрастырушылар: библиограф-ғалым Ү. Субханбердина, Д. Сейфуллина. Кітаптар шыққан жылдарына қарай хронологиялық тәртіппен берілген. Кітап 1996 ж. 5000 дана таралыммен қайта басылып шыққан.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. – Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010. ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
**Қызыл шұбар шымшық**— шымшық туқымдасына жататын құс. Дене тұрқы 15—19 см, салм. 30—35 г, тортайдан үлкенірек. Басы, қанаты, құйрығы қара, арқасы ақшыл сұр, жемсауы, бауыры қызыл (ұрғашыларының бауыры ақшыл сұр) түсті. Қызыл шұбар шымшық Еуропа мен Азияда,Кавказда, көбіне қылқан жапырақты орманды жерлерде таралған. Май — июньде ағаш басына үя жасап,\_\_4—7 жүмыртқа салалады 13-15 күн басын, балапан шыға-рады. Қызыл шұбар шымшық көбіне өсімдік жапыра-ғы, оүршігі, еркені, гүлі, түқымы жә-не сирек те болса насекомдармен қо-ректенеді. Жақсы сайраптын құс.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
*Басқа мағыналар үшін Қызыладыр деген бетті қараңыз.*
**Қызыладыр** – Қызыларай және Үшқайың тауларының аралығындағы тау.

Географиялық орны
-----------------

Қарағанды облысы Ақтоғай ауданы жерінде орналасқан.

Жер бедері
----------

Солтүстіктен оңтүстікке қарай 15 км-ге созылып жатыр, енді жері 4 км. Абсолюттік биіктігі 864 м. Беткейі көлбеу, сай-жыралармен тілімденген бірнеше ұсақ шоқылардан тұрады.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Девон жүйесінің жыныстарынан түзілген.

Өсімдігі
--------

Шала дамыған бозғылт қоңыр топырақ жамылғысында жусан, боз, сұлыбас, бетеге, бұталар өседі. Бұлаққа бай. Тау аңғарында қыстаулар бар. Атырабы жайылым, шабындық ретінде пайдаланылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
Қызыл Үйрек(Tadorna ferruginea)- басы ақшыл , қызғылтсары реңді ірі денелі (бір жарым килоға дейін) үйрек.Қызыл үйректің аталығының басы кірпіш түстес қызыл денеден жіңішке қара сақинамен бөлінген сары қызғылтсары ренді болып келеді. Аналығында сақина болмайды. Ұшып жүргенде ақ иығы жақсы байқалады. Өте сақ және қиқушыл құс – суқоймада аздаған қауіп төнсе, көбіне дүрліктіретін құс – қызыл үйрек.
 Қызыл үйрек Қазақстаннның барлық аумағында қоныстанады. Тек қана құстардың осы түрінің ұялау таралу мағының шекарасынан өтетін нағыз солтүстікте болмайды. Сары ала қаздан айырмашылығы – тек қана жазықтық суқоймаларында емес, су оқшау жерлерде де, сондай-ақ теңіз деңгейінен 3000 м жоғары биік тауларға да еніп, ұялайды. Қызыл үйректер суырлардың, түлкілердің, қарсақтардың және сүтқоректілірдің індерін пайдаланады, жартастардың жарығына, шөл терегі тораңғының қуысына, сондай-ақ басқа қуыстарға ұяларын салады. Салындаға аналығы 9-12, кейде17 сұр жасылдау жұмыртқаларын туып, жұмыртқаларын басады. Бұл кезде аталық ұялау аумағын қырағы қорғайды. Жұмыртқадан жаңа жарып шыққан балапандар ересек құстардың құстардың соңынан еріп, қашықтағы, кейде бірнеше шақырым жердегі суға қарай шерулейді. Бұл – олардың тіршілігіндегі ең қауіпті кезең. Суқоймаларға жеткен соң бірнеше ұялас балапандар бірге жиналады. Балапандар суға құлшына, оңай сүнгейді, ересек құстар бұлай істей алмайды. Еуразияның солтүстік бөлігінде, Қазақстанда Жайық және Ертіс өзеңдерінің аңғарларында өмір сүреді. Алайда жазғы түлеу кезінде – көптеген жерлерде, ал қайтуға ұшқан кезде барлық жерлерде кездеседі.
**Тигран Сергеевич Хачатуров** - совет экономисі, КСРО ғалымдар академиясының академигі. 1945 жылдан КПСС мүшесі.

Қызмет жолы
-----------

Мәскеу университетін бітірді. 1929-1933 ж. транпорт экономкасы ғылымдар-зерттеу институтында істеді. 1930 жылдан Мәскеу жоғңарғы оқу орындарында педогогикалық қызмет атқарды. 1942 -1949 ж. Бүкіл Одақтық транспорты ғылымдар зерттеу институтында істеді. 1954-1959 ж. КСРО *Ғалымдар академиясының* комплексті транспорт мәселелер институтының директоры, 1959-1963 ж. КСРО Ғалымдар академиясы экономика институтының сектор меңгерушісі, 1963-1966 ж. күрделі қаржы мен жаңа техниканың экономикалық тиімділігі бөлімінің меңгерушісі. 1966 жылдан *"Вопросы экономики"* журналының бас редакторы, 1967-1971 ж. КСРО ғалымдар академиясының экономика ьөлімінің академиялық-секретары, 1971 жылдан Мәскеу мемлекеттік университетінің профессоры.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1978 ж. 11 том
**Қызыл қастылар көтерілісі** (б.з. 17 жыл - 27 жыл) - Қытайда болған *халық көтерілісі.*

Атауы
-----

Бұлай аталуының себебі - көтерілісшілер *үкімет әскерлерінен* айырмашылығы болуы үшін қастарын әдейі қызыл бояумен бояп алған.

Көтеріліс себебі мен тарихы
---------------------------

Көтеріліс халық бұқарасының ауыр жағдайына байланысты туды. Біздің заманымыздың 17 жылдың аяқ шенінде *Шаньдун провинциясының оңтүстігіндегі Цзюйсянь уезінде* басталды. Көтерілісті Фань Чун деген шаруа басқарды. Бір жылдың ішінде көтерілісшілердің саны 10 мың адамға жетті. Кедей шаруалардан, жалдамалы жұмысшылар мен құлдардан құралды. 21 жылы олар үкімет әскерлерін, император Ван Манның 100 мың әскерін тас-талқан етті. Алайда 27 жылдың бас кезінде Қызыл қастылар жеңіліске ұшырады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1974ж. 5 том