recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Басқа мағыналар үшін Қаратөбе деген бетті қараңыз.*
**Қаратөбе** — Батыс Қазақстан облысы Қаратөбе ауданындағы ауыл, аудан (1932 жылдан) және Қаратөбе ауылдық округі орталығы.

Географиялық орны
-----------------

Облыс орталығы - Орал қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 233 км жерде, Қалдығайты өзенінің оң жағалауындағы еркекшөп, көкпек, бетеге өскен бозғылт қоңыр, сортаңды қоңыр топырақты шөлейт белдемде орналасқан. Ауылды кішігірім Ақкөл, Сабынкөл көлдері (оңтүстік-батысында) және Қарағандықұм, Көкөзекқұм (солтүстігі мен шығысында) құмды алқаптары қоршап жатыр.

Халқы
-----

1999 жылы тұрғындар саны 3652 адам (1946 ер адам және 1706 әйел адам) болса, 2009 жылы 3434 адамды (1728 ер адам және 1706 әйел адам) құрады.

Тарихы
------

Іргесі 1860 жылы Орал қаласы мен Ойыл кенті арасында жолаушы таситын лау үйі ретінде қаланған. Лау үйі жанындағы төбе жолаушыларға алыстан үнемі қарауытып көрінетін болғандықтан «Қаратөбе» атанып кеткен. Кейін лау үйдің төңірегінде жаңадан қоныстанушылар шоғырланып, Қаратөбе үлкен ауылға айналған. Мұнда жыл сайын көктемгі жәрмеңке өткізілген. Қаратөбедегі бұрынғы кәсіпорындар, құрылыс, көлік, халыққа қызмет көрсететін, т.б. мекемелер мен ұжымдар 1997 жылдан 25 шаруа қожалығына және 1 акционерлік қоғамға біріктірілген.

Инфрақұрылымы
-------------

Әлеуметік инфрақұрылымда 2 орта мектеп, клуб, мәдениет үйі, 2 кітапхана, мұражай, амбулаторлық емхана, аурухана, дәрігерлік амбулатория бар. Тұрғындары елді мекендермен автомобилдік жолы арқылы қатынасады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Республикасы халқының жынысы және жергілікті жердің типіне қарай саны (2023 жылғы 1 қаңтарға)
2. ↑  2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том
3. ↑  Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2002 жыл. ISBN 9965-607-02-8


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * к
* т
* ө
Батыс Қазақстан облысы Қаратөбе ауданы елді мекендері |
| --- |
|  |
| 

 Аққозы •
 Ақтай •
 Алакөл •
 Бесоба •
 Егіндікөл •
 Жусандыой •
 Қарақамыс •
 **Қаратөбе** •
 Қоржын •
 Қосбаз •
 Қоскөл (Қаракөл а.о.) •
 Қоскөл (Қоскөл а.о.) •
 Сәуле •
 Соналы •
 Сулыкөл •
 Темірбек •
 Төлен •
 Үшағаш •
 Үшана •
 Ханкөл •
 Шалғын •
 Шөптікөл 
 |

 |
**Ресей империясы** (реформаға дейінгі орыс. *Россійская имперія*; сондай-ақ *Всея Руси импе́рия*) — Ресей монархиясы орнатылған соңғы мемлекеті. Ол - Шығыс Еуропа мен Орталық және Солтүстік Азияда орналасқан трансқұрлықты мемлекет және қазіргі күнге дейін үшінші ең үлкен мемлекет болып саналады (Британ империясы мен Моңғол империясыдан кейін). Ресей империясы 1721-ші жылдың 22-ші қазанында құрылып, 1917-ші жылғы ақпан төңкерісінің кесірінен, уақытша үкімет орнатылып, Республика жарияланған соң 1917-ші жылдың 14-ші қыркүйегінде ыдыраған.

Орыс мемлекетінің отарлық саясаты нәтижесінде құрылған. І Петр 1721-ші жылы Ресейді империя деп жариялады. XVIII—XIX ғасырларда Ресей империясының құрамына Балтық бойы, Украина, Беларусь, Польшаның шығыс бөлігі, Бессарабия, Солтүстік Кавказ, Финляндия, Сыртқы Кавказ, Орталық Азия аумақтары күшпен енгізілді. Ресей империясы XVIII ғасырдың 2-ші ширегінен бастап қазақ жерін отарлауға кірісті.

XIX ғ-дың соңына қарай Ресей империясының жерінің аумағы 22,4 млн км², тұрғындары 1897-ші жылғы санақ бойынша 128,2 млн. (оның 43%-ы орыстар) болды.

Ресей империясы XX ғасырда 81 губерниядан және 20 облыстан тұрды. Губерниялар мен облыстардың бірқатары генерал-губернаторлықтарға біріктірілді. Бұхар және Хиуа хандықтары Ресей империясының вассалдары болды. 1914-ші жылы Ұранқай өлкесі Ресей империясының протекторатына айналды. Ресей империясы монархиялық мемлекет болып, онда Романовтар әулеті билік жүргізді. Мемлекеттік тілі орыс тілі, діні христиан дінінің православия тармағы болды. Патша өкіметі Ресей империясындағы орыс емес халықтарды рухани тұрғыда отарлауға, шоқындыруға ерекше мән берді.

Ақпан революциясы нәтижесінде Ресей империясы құлап, орнына Ресейдің уақытша билігі келді.

Экономикасы
-----------

* Ресей кредиттік билеті, 1909 жыл - 5 және 10 рубльРесей кредиттік билеті, 1909 жыл - 5 және 10 рубль
* Ресей кредиттік билеті, 1910 жыл - 100 рубльРесей кредиттік билеті, 1910 жыл - 100 рубль
* Ресей кредиттік билеті, 1905 жыл - 3 рубльРесей кредиттік билеті, 1905 жыл - 3 рубль
* Ресей кредиттік билеті, 18...- 1 рубльРесей кредиттік билеті, 18...- 1 рубль
**Жуан Карлуш Вилача Тейшейра** (порт. João Carlos Vilaça Teixeira; 18 января 1993 года, Брага, Португалия) — португальдік футболшы, «Ливерпуль» клубының құрамында өз өнерін көрсетеді. Шабуылдаушы жартылай қорғаушы позициясында ойнайды.
Клубтық маңсабы
Спортинг
Тейшейра 2004 жылы өзінің маңсабындағы бірінші клубы «Брагадан» «Спортингтің» жастар құрамасына ауысты. Ол клубтың негізгі құрамына 2011/2012 маусымында ауысып, 46 номер алды. Оның бірінші рет мәлімденуі «Цюрих» пен «Лацио» командаларына қарсы Еуропа Лигасында болды.
Ливерпуль
2012 жылы Тейшейраны «Ливерпул» 830,000 фунт стерлинг ақшаға сатып алды. Клубқа қосылған соң Тейшейраға «Жаңа Деку» лақап атын қойды. Бірақ, клубқа қосыла салып, Тейшейра арқаның ауыр жарақатын алып, 6 айлық мерзімге ұшып кетті. 2012/2013 маусымда 21 жасқа дейінгі Премьер-Лигада 20 ойынның ішінде 2 гол тықты. 2015 жылдың 19 мамырында Тейшейра Ливерпульдің академиясының үздік ойыншысы болды.
**Крис Бродерик** (6 наурыз 1970 жылы дүниеге келген, Лэйквуд, Колорадо, АҚШ) — америкалық гитарист-виртуоз, ескі ритм және соло-гитарист ретінде 2008-2014 жылдары америкалық ртещ-металл группада танымал болған. Қазіргі уақытта ол Шерман Оакс, Лос-Анджелес, Калифорнияда өмір сүріп жатыр. Бұрынғы соло-гитарист және Jag Panzer группасының клавишнигі, бұл топпен ол төрт альбом жазды: : The Age of Mastery, Thane to the Throne (концептуальді альбом), Mechanized Warfare және Casting the Stones. Megadeth тобына көшпес бұрын, өзін Глен Дровермен алмастырды. Сонымен қатар ол 2001 жылдан 2003 жыл аралығында конецерттік турларда Nevermore группасының гитаристі болды.

### Megadeth (2008—2014)

Крис Бродерик Megadeth гурпаасының құрамында

Топтары
-------

* Jag Panzer (1997 — 2008)
* Nevermore (2001 — 2003, 2006 — 2007)
* Megadeth (2008 — 2014)
* Act of Defiance (2014 )

Дискография
-----------

### Jag Panzer

* The Age of Mastery (1998)
* Thane to the Throne (2000)
* Mechanized Warfare (2001)
* The Era of Kings and Conflict (2002)
* Casting the Stones (2004)

### Nevermore

* The Year of the Voyager (2008)

### Megadeth

* Endgame (2009)
* Blood in the Water: Live in San Diego (2010)
* Rust in Peace Live (2010)
* Th1rt3en (2011)
* Super Collider (2013)

### Act of Defiance

* *Birth and the Burial* (2015)

Дереккөздер
-----------
**Николай Афанасьевич Крючков** (24 желтоқсанда 1910 (6 қантарда 1911), Мәскеу — 13 ақпанда 1994, Мәскеу) —кеңес пен ресей театр және киноның актері.КСРОнің халық әртісі (1965).

Биография
---------

Н.А.Крючков 24 желтоқсанда 1910 жылы(6 ақпанда 1911 жылы) Мәскеуде туған.14 жасында ФЗУге безеуші маманына(1925-1928) түскен.Сол жерде оның көркем өнерпаздығы басталды.

1928-1930 жылдары Мәскеу театрында актер шеберіне оқыған.Оқуды «Трёхгорная мануфактура» фабрикадағы жұмыспен бірге қиыстырған.Театр дебюты 1927 жылы «1905 жыл» қойылымында болған. 1928 жылдан 1934 жылға дейін — Мәскеу театрының актері , ( қазіргі «Ленком» театры), Н. П. Хмелёвте , И. Я. Судаковта және И. А. Савченко оқыған.

Сыртқы сілтемелер
-----------------
Kei Nishikori
Кэй Нисикори ( 1989 жылдың 29 желтоқсан айында Жапон, Мацуэда дүниеге келген) – жапондық кәсіби теннисшы, әлемдегі экс-11-ші ракетка, Жапон тарихында жеке сынында АТР рейтингінде ең ұздік теннисшы.

Жетістіктері
------------

* Жеке сында АTР сериясындағы турнирлерде 5 дүркін жеңімпазы.
* Жеке сында әлемдегі экс-11-ші ракетка.
* Жеке сында Үлкен шлемның 1 дүркін 1/4 финалисты (Australian Open-2012).
* Жұптық сында юниорлар арасында Үлкен шлемның 1 дүркін жеңімпазы (Roland Garros-2006).
* Жеке сында юниорлар арасында әлемдегі экс-жетінші ракетка.
* Жұптық сында юниорлар арасында Үлкен шлем турнирінің 1 дүркін жартылай финалисты (Australian Open-2006).

Жалпы Ақпарат
-------------

Кейдің әкесі Киёси инженер, ал анасы Эри музыкадан мұғалім екен. Ұлкен апасы бар, аты Рэйн. Флоридада тұрады, Ник Боллетьери академиясында жаттығады. 5 жасынан тенниспен жаттыға бастаған екен. 2007 жылдан бастап кәсіби теннисшы. Бапкерлері - Данте Боттини және Майкл Чанг.

Спорттық карьерасы
------------------

Жыл соңындағы рейтингі
----------------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Жыл** | **Жеке сындағырейтингі** | **Жұптық сындағырейтингі** |
| 2013 | **17** | 281 |
| 2012 | 19 | 292 |
| 2011 | 25 | **183** |
| 2010 | 98 | 510 |
| 2009 | 418 |  |
| 2008 | 63 | 592 |
| 2007 | 286 | 993 |
| 2006 | 603 |  |
|

Турнирларда Өнер Көрсету
------------------------

Жеке дәрежедегі турнирледе өнер көрсету  

Жеке сында АTР турнирлердің финалы (7)  

Жеңістер (5)  

Жеңілістер (2)  

Жеке сында фьючерстер мен челленджердің финалы (8)  

Жеңістер (6)  

Жеңілістер (2)

Жұптық сындарда өнер көрсету
----------------------------

Жұптық сында фьючерстер мен челленджердің финалы (2)  

Жеңістер (2)

Сілтемелер
----------

* ATP сайтындағы профилі
* ITF сайтындағы профилі Мұрағатталған 9 шілденің 2018 жылы.
* Кубок Федерации сайтындағы профилі
Robin Söderling at US Open 2010
Робин Бу Карл Сёдерлинг ( 1984 жылдың 14 тамыз айында Швеция, Тибруда дүниеге келген) – швециялық кәсіби теннисшы (2001 жылдан бастап), жеке сында әлемдегі экс-төртінші ракетка. Спорттағы жалған аты - Сёдеркинг ( ағылшын. king — король).   

Робинның жаттықтырушысы Фредрик Росенгрен. Бес жасынан бастап тенниспен шұғылданған.

Жетістіктері
------------

* Жеке сында Үлкен шлем турнирінің 2 дүркін финалисты (Roland Garros- 2009, 2010).
* Жеке сында WTA қорытынды чемпионатында (2009) бір дүркін жартылай финалисты.
* 
* Жеке сында АТП сериясындағы турнирлерде 10 дүркін жеңімпазы ( барлығы – 11).
* Жеке сында АТП сериясындағы турнирлерде 10 дүркін финалист ( барлығы – 11).
* 
* Жеке сында әлемдегі экс-төртінші ракетка.
* Швеция ұлттық командасының құрамасында Федерация Кубогының жеңімпазы (2008).

Спорттық карьерасы

Турнирларда Өнер Көрсету
------------------------

Жеке дәрежедегі турнирледе өнер көрсету  

Жеке сында Үлкен шлем турнирлердің финалы (2)   

Жеңілістер (2)

Жеке сында АТР турнирлердің финалы (20)  

Жеңістер (10)  

Жеңілістер (10)  

Жұптық сында турнирлердің финалы   

Жұптық сында АТР турнирлердің финалы (2)  

Жеңістер (1)  

Жеңілістер (1)

Командалық турнирлары
---------------------

Командалық турнирлардың финалдары (1)   

Жеңістер (1)

Сілтемелер
----------

* ATP сайтындағы профилі
* Кубок Дэвиса сайтындағы профилі
**Превентор** - сұйық пен газдың атқылауын болғызбау үшін және ұңғыма оқпаны шеңберін кеңейте түсу үшін ұңғыма ернеуіне орнатылатын тетік. Оның металл корпусында бұрғылау оқпанын тығыз бітейтін айналмалы немесе ұңғыма қимасының бүкіл ауданын бітейтін қозғалмайтын қақпағы болады.

Превентор топан су басу және басқа да төтенше жағдай кезінде бұрғыламаны ұзақ уақытқа сөндіруге мүмкіндік береді, сол кезде қоршаған ортаны ластау мүмкіндігі жойылады.

Превентор түрлері
-----------------

Превентор түрлері: 

1. плашкалы,
2. универсалды,
3. айналатын.
4. Сақиналы айналмалы превентор
5. Кабельді превентор

*Плашкалы превентор* - бітеу немесе өткізбелі ұңғымада құбырлар колоннасы болған кезде толық немесе сақина аралық кеңістікті саңылаусыздандыруға арналған.

*Айналмалы превентор* – айналушы немесе жетекші құбыры бар ұңғыма сағасын нығыздау үшін қолданылады. Егер ұғңымада бұрғылау колоннасының кезкелген бөлігі (құлып, құбыр, бағыттаушы құбыр) болған жағдайда, ұңғмадағы саңылауды жабуға арналған.

*Сақиналы айналмалы превентор* бұрғылау колоннасының кез келген бөлігінде меңгеру, жөндеу, құрылыс жұмыстарын жүргізу кезінде ұңғыма сағасын герметизациялыуға арналған. Максималды жұмыс қысымы 14 МПа, массасы 700 кг.

Кабельді превентор ГКР1кабель саңылауын герметизациялауға арналған ол сағалық қондырғының фланецне орнатылуы мүмкін. Жұмыс істеу қысымы 21 Мпа, массасы 70 кг.

Негізгі функциясы
-----------------

Құрылыс немесе жөндеу жұмыстары кезінде мұнай-газ ұңғы сағасының герметизациясы.

Құрылғы құрамы

1. Колонналы фланецтер
2. Крестовиндер
3. Превентор үстіндегі катушкалар
4. Превенторлермен гидро меңгеру жүйесі
5. Манифольд

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстанның мұнай энциклопедиясы. 2 томдық - Алматы: "Мұнайшы" Қоғамдық қоры, 2005. ISBN 9965-9765-1-1
Klara Zakopalova
Клара Коукалова ( 1982 жылдың 24 ақпан айында Чехословакия, Прагада дүниеге келген) – чехиялық кәсіби теннисшы ,жеке сында әлемдегі экс-20ші ракетка.

Жетістіктері
------------

* Жеке сында әлемдегі экс-20ші ракетка.
* Жеке сында WTA сериясындағы турнирлерде 3 дүркін жеңімпазы ( барлығы - 7).

Жалпы Ақпарат
-------------

Әкесінің аты Иржи Коукал, таксист болып жұмыс істейді. Ал анасы – Яна Коукалова , ол гольф-курортта бармен болып жұмыс істейді.

Клара 1999 жылдан бастап кәсіби теннисшы. Бапкері – Игорь Брюкнер.

Грунтта өнер кқрсеткенді ұнатады, бекхенді өте жақсы. Теннисшылар арасында Мартина Хингисты кумиры ретінде өте құрметтейді.

2006 жылдың 6 маусымынан 2014 жылдың наурыз айына дейін отандас футболшы Ян Закопалмен тұрмыста болды. 1977 жылы туған Ян Закопал жастар командасының құрамасында өнер көрсеткен, кейін біраз жоғарғы дивизиондағы чехиялық клубтарда өнер көрсеткен.

Өзін жақсы, жұмсақ мінезді, бірақ шыдамсызбын деп суреттейді.

Спорттық карьерасы
------------------

Жыл соңындағы рейтингі  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Жыл** | **Жекерейтингі** | **Жұптықрейтингі** |
| 2013 | 35 | 76 |
| 2012 | **28** | 76 |
| 2011 | 41 | **52** |
| 2010 | 41 | 114 |
| 2009 | 94 | 113 |
| 2008 | 75 | 223 |
| 2007 | 62 | 675 |
| 2006 | 125 | 813 |
| 2005 | 36 | 836 |
| 2004 | 46 |  |
| 2003 | 62 |  |
| 2002 | 120 | 812 |
| 2001 | 136 | 202 |
| 2000 | 183 |  |
| 1999 | 479 |  |
| 1998 | 708 |  |
|

Турнирларда Өнер Көрсету
------------------------

Жеке дәрежедегі турнирледе өнер көрсету
---------------------------------------

### Жеке сында WTA турнирлердің финалы (15)

#### Жеңістер (3)

#### Жеңілісі (12)

### Жеке сында ITF турнирлердің финалы (11)

#### Жеңістер (7)

#### Жеңілісі (4)

Жұптық сындар
-------------

### Жұптық сында WTA турнирінің финалы (10)

#### Жеңістер (4)

#### Жеңілісі (6)

Сілтемелер
----------

* www.wtatennis.com
* www.itftennis.com Мұрағатталған 24 тамыздың 2014 жылы.
* www.fedcup.com Мұрағатталған 1 сәуірдің 2016 жылы.
**Майкл Фассбендер** (ағылш. *Michael Fassbender*; 2 сәуір 1977(19770402), Хайдельберг, Германия) — ұлты неміс Ирландиялық актер. Халыққа көбіне «Абыройсыз жетесіздер» (2009), «12 жылдық құлдық» (2013), «Икс адамдар: Бірінші санат» (2011) және «Прометей» (2012) фильмдеріндегі ролдермен белгілі. Сонымен қатар «Джейн Эйр» (2011), «300 спартандық» (2006), «Аштық» киноларында және «Жалмауыз», «Ағайынды топтар» телесериалдарында ойнаған.

АҚШ Гильдия киноактерлері (2009) сыйлығының лауреаты, Вольпи кубогының ең үздік ер адам ролінің иегері (2011), «Оскар» (2014), «Алтын глобус» (2012, 2014) және BAFTA (2012, 2014) марапаттарының номинанты атанған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Wonderland Magazine Interview MichaelFassbender.org. Retrieved маусым 27, 2011
2. ↑  'Jane Eyre' Los Angeles Times. Retrieved маусым 27, 2011

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Майкл Фассбендер (ағыл.) *Internet Movie Database* сайтында
* Michael Fassbender Online Мұрағатталған 10 маусымның 2011 жылы.
* His name Michael Fassbender
Magdaléna Rybáriková
Магдалена Рыбарикова ( 1988 жылдың 4 қазан айында Чехословакия, Пьештяныда дүниеге келген) – словакиялық кәсіби теннисшы, жеке сында әлемдегі экс-31ші ракетка.

Жетістіктері
------------

* Жеке сында әлемдегі экс-31ші ракетка.
* Жеке сында WTA сериясындағы турнирлерде 4 дүркін жеңімпазы ( барлығы - 5).
* Жеке сында юниорлар арасында Үлкен шлемның 1 дүркін финалисты (Уимблдон-2006) .

Жалпы Ақпарат
-------------

Братиславадан 80 км қашықтықта орналасқан Пьештяны деген шағын қалада дұниеге келген. Әкесінің аты Антон, анасының аты Мария. Үш баланың бірі, үлкен ағасы Филип, және де үлкен апасы Нада бар екен.  

Кешірек 8 жастан бастап тенниспен айналыса бастаған, ал 15 жасында Братиславаға көшіп, Ұлттық теннис орталығында жаттыға бастаған.  

Рыбарикованың бапкері Петер Хубер, және де жаттығу дайындығына көмектесетін маман – ол Кристиан Цупак. Теннисшылар арасында кумиры Роджер Федерер.  

Магдалена шабуылшы стильде ойнағанды ұнатады, өте жиі сеткаға шығады, сондықтан да шөппен хардты қалайды. Форхенды өте жақсы, бір матчта оннан аса эйс жасайды екен. Бірақ қателердің көп болғандығынан жие жеңіліске ұшырайды. Ұнататын турнирлері - Уимблдон және US Open.

Спорттық карьерасы
------------------

Жыл соңындағы рейтингі  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Жыл** | **Жекерейтингі** | **Жұптықрейтингі** |
| 2013 | **38** | 130 |
| 2012 | 62 | 156 |
| 2011 | 72 | 112 |
| 2010 | 104 | **78** |
| 2009 | 45 | 134 |
| 2008 | 58 | 265 |
| 2007 | 279 |  |
| 2006 | 330 |  |
| 2005 | 302 |  |
| 2004 | 924 |  |
|

Турнирларда Өнер Көрсету
------------------------

Жеке дәрежедегі турнирледе өнер көрсету
---------------------------------------

### Жеке сында WTA турнирлердің финалы (5)

#### Жеңістер (4)

#### Жеңілісі (1)

### Жеке сында ITF турнирлердің финалы (12)

#### Жеңістер (5)

#### Жеңілісі (7)

Жұптық сындар
-------------

### Жұптық сында WTA турнирінің финалы (2)

#### Жеңістер (1)

#### Жеңілісі (1)

### Жұптық сында ITF турнирінің финалы (1)

#### Жеңістер (1)

Сілтемелер
----------

* www.wtatennis.com
* www.itftennis.com Мұрағатталған 12 қазанның 2013 жылы.
* www.fedcup.com Мұрағатталған 16 мамырдың 2016 жылы.
**Джагги Васудев** (ағылш. *Jaggi Vasudev*, хинди जग्गी वासुदेव, каннада ಜಗ್ಗಿ ವಾಸುದೇವ್), **Садхгуру** (ағылш. *Sadhguru*) деген атпен танымал (1957 жылы 3 қыркүйекте туған, Майсур) — үнді йоги және мистикі. Әлем бойынша йога бағдарламаларын жүргізетін Иша қорының негізін қалаушы.

Жастық шағы
-----------

Джагги Васудев 1957 жылы 3 қыркүйекте Майсор қаласында (Канатака, Үндістан) Джагадиш Васудев деген атпен дүниеге келген және төрт баланың кенже баласы болды - отбасында екі ұл және екі қыз болды. Оның әкесі Үндістан теміржолында офтальмолог болған, сондықтан оның отбасы жиі көшіп тұратын. Он екі жасында Джагги йогамен айналыса бастады, әсіресе Малладихалли Свами деген атпен танымал Рагхавендра Раоның жетекшілігімен, әсіресе асаналар мен пранаяма. Малладихалли Свами оған қарапайым асаналар тізбегін үйретті, ол үнемі жаттығады. Садхгурудың айтуынша, «Тәжірибеден бір күн де ​​қалмай, асаналардың бұл тізбегі мені кейінгі жылдардағы өте терең тәжірибелерге әкелді».

Садхгуру жиі сабақты тастап, бірнеше күн Джунглиге қашып кетті және ешқашан оқуға қызығушылық танытпады. Майсор университетінде ағылшын әдебиеті бойынша бакалавр дәрежесін алды. Оқу жылдарында Садхгуру саяхатқа және мотоциклдерге қызығушылық танытты.

Ағарту тәжірибесі
-----------------

Жиырма бес жасында, 1982 жылы 23 қыркүйекте Джагги өзінің болашақ өмірін өзгертуге болатын терең рухани тәжірибеге ие болды. Садхгуру бір кездері Майсордағы Чамунди төбелеріне қалай барғанын және көзін ашып тастың басында қалай отырғанын сипаттайды. Кенет ол өз денесінің шекарасын сезінуді тоқтатты және оны қоршап тұрған барлық нәрселермен бірлік сезінді. Айтуынша, ол өзінің қайда және қайда екенін ажырата алмаған. Ол айналасындағылардың бәрін – тастарды, ағаштарды, жерді – өзінің бір бөлігі ретінде қабылдады. Ол 10-15 минут өтті деп ойлады, бірақ қалыпты жағдайына келгенде, төрт-бес сағаттай уақыт өтті, қазірдің өзінде қараңғы болды. Ол бұл галлюцинация ма, білмеді, бірақ келесі күндері бұл күй қайталанып, әр жолы оны сөзбен жеткізгісіз бақыт күйінде қалдырды. Бұл эпизод оның өмірін толығымен өзгертті. Джагги өз өмірін осы тәжірибемен бөлісуге және адамдарға өздерінің құдайлық табиғатына жақындауға мүмкіндік беруге тырысуды шешті.

1983 жылы Майсурдағы жеті адамға өзінің алғашқы йога сабағын оқытты.

Уақыт өте келе ол мотоциклімен сабақ өтетін ауылдар арасында саяхаттап, йога сабақтарын үйрете бастады.

Ол құс фабрикасының есебінен өмір сүрді және сабақтарына ақша төлеуден бас тартты. Шәкірттерінен жиналған ақшаны жергілікті қайырымдылық қорларына беру әдеттегі әдетке айналды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Sadhguru's enlightenment... in his own words  (ағыл.) 5 min (15 December 2010).
**Дайан Китон** (ағылш. *Diane Keaton*; шын аты *Дайан Холл*, ағылш. *Diane Hall*; 5 қаңтар, 1946, Лос Анжелес, АҚШ) — америкалық актриса, продюсер, режиссер. «Энни Холл» фильміндегі рөлі үшін «Оскар», «Алтын глобус» және BAFTA сыйлықтарын, «Любовь по правилам и без» фильміндегі рөлі үшін «Алтын глобус» жүлделерінің номинанты атанған. Фрэнсис Форда Копполаның «Крёстный отец» және Вуди Алленнің көптеген фильміндерінде түсіп, шет елге танымал атанған.

Өмірбаяны
---------

Өзінің анасының тегін лақап ат ретінде алады. 1969 жылы «Волосы» қойылымында сахнаға шығады. Сол кезде Вуди Алленмен көпжылдық жұмысы басталады. Алленмен қоштасқан соң, Китон Уоррен Биттимен жақындасады. Екеуі бірігіп, «Красные» (1981) тарихи фильмінің жұмысын жасайды. Осы фильм және «Комната Марвина» (1996) «Любовь по правилам и без», «Твин Пикс», «Слон», «Золотой пальмовой ветви» фильмдері үшін тағы «Оскар» жүлдесінің номинанты атанған. 2006 жылдан «L'Oreal» фирмасының бет-бейнесі атанады.

Жеке өмірі
----------

Дайан Китон ешқашан күйеуге тимеген. Оның екі асыранда балалары бар: Декстер атты қызы (1996 жылы туған) және Дюк атты ұлы (2001 жылы туған).

Фильмография
------------

| Жылы | Аталуы | Рөлі |
| --- | --- | --- |
| 1972 | The Godfather | Кей Адамс |
| 1973 | Sleeper | Луна Шлоссер |
| 1974 | The Godfather Part II | Кей Адамс |
| 1975 | Love and Death | Соня |
| 1977 | Looking For Mr.Goodbar | Тереза Данн |
| 1977 | Annie Hall | Энни Холл |
| 1978 | Interiors | Рената |
| 1979 | Manhattan | Мэри Уилки |
| 1981 | Reds | Луиза Брайант |
| 1984 | Mrs. Soffel | Кейт Соффел |
| 1987 | Radio Days | певица на новогодней вечеринке |
| 1987 | Baby Boom | J.C. Wiatt |
| 1990 | The Godfather: Part III | Кей Адамс |
| 1991 | Father of the Bride | Нина Бенкс |
| 1993 | Manhattan Murder Mystery | Кэрол Липтон |
| 1994 | Amelia Earhart: The Final Flight | Амелия Эрхарт |
| 1995 | Father of the Bride Part 2 | Нина Бенкс |
| 1996 | The First Wives Club | Энни |
| 1996 | Marvin's Room | Бесси |
| 2001 | Town & Country | Элли Стоддард |
| 2003 | Something’s Gotta Give | Эрика Барри |
| 2005 | The Family Stone | Сибил Стоун |
| 2007 | Because I Said So | Дафни Вайлдер |
| 2008 | Mad Money | Бриджет Кардиган |
| 2010 | Morning Glory | телеведущая Колин Пек |
| 2012 | Darling Companion | Бет |
| 2013 | The Big Wedding | Элли Гриффин |
| 2013 | And So It Goes | Лея |
| 2016 | Finding Dory | Дженни |

Дереккөздер
-----------

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Дайан Китон
* Дайан Китон
**Жолымбет** — Ақмола облысы Шортанды ауданындағы кент, Жолымбет кенттік әкімдігі орталығы. Іргесі 1932 жылы алтын кенішінің ашылуына байланысты қаланған. 1940 жылдан кент.

Географиялық орны
-----------------

Аудан орталығы – Шортанды кентінен шығысқа қарай 49 км-дей жерде, Ащылыайрық өзенінің оң жағасында орналасқан.

Халқы
-----

1999 жылы тұрғындар саны 5218 адам (2583 ер адам және 2635 әйел адам) болса, 2009 жылы 4258 адамды (2118 ер адам және 2140 әйел адам) құрады.

Кәсіпорындары
-------------

«Қазақалтын» кен байыту комбинатының басқармасы, алтын өндіретін кеніш, кен байыту фабрикасы, техникалық қызмет көрсету стансасы және тігін фабрикасы жұмыс істейді.

Инфрақұрылымы
-------------

3 бала бақша, 2 орта мектеп, 1 мектеп-интернат, музыка мектебі, мәдениет үйі, 3 кітапхана, аурухана, кинотеатр, тұрмыстық қызмет үйі, 5 спорт залы, 1 асхана, 20-дан астам сауда мекемелері бар.
Екінші дүниежүзілік соғыстың құрбандарына ескерткіш орнатылған. Тұрғындары Астана, Көкшетау, Степногорск қалаларымен, Шортанды кентімен, т.б. елді мекендермен автомобиль жолдары арқылы қатынасады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * к
* т
* ө
Ақмола облысы Шортанды ауданы елді мекендері |
| --- |
|  |
| 

 Алтайское •
 Андреевка •
 Бектау •
 Белое Озеро •
 Бозайғыр •
 Гуляйполе •
 Дамса •
 Егемен •
 Жолымбет •
 Камышенка •
 Ключи •
 Көңқырын •
 Қараадыр •
 Қаражар •
 Қаратөбе •
 Мықтыкөл •
 Научный •
 Новографское •
 Новокубанка •
 Новопервомайское •
 Новосёловка •
 Октябрьское •
 Ошақ •
 Петровка •
 Пригородное •
 Раевка •
 Степное •
 Төңкеріс •
 Шортанды 
 |

 |
**Әлмен Байқалмақызы** (1860, Қордай ауданы Сұлутөр өңірінде туған)- айтыскер ақын. 

Төртінші атасы Қарабек Салтангелдіұлы айтулы батыр болған. Әлейбек, Әлімбай, Иман дейтін үш ұлдың ортасындағы жалғыз қыз болғасын Әлмен ерке өсіп, өткір де батыл, жігітке бергісіз өр тұлғаға айналады. Оның ақындық өнері қарашадай қыз күнінде-ақ танылған. Өз тұсындағы өлеңші, ақын атаулының бәрін де бет қаратпай жеңіп отырған. Сол кездегі белгілі ақынның бірі Тәкен сал онымен өмір бойы айтысып, ешқашан жеңе алмаған. Әлмен бесіктегі кезінен-ақ "бесік кертпе" салтымен бір байдың баласына атастырылады. Ақын қыз өсе келе, болашақ күйеуін менсінбейді. Өйткені, атастырылған жігіті "айрантаз" көрінеді. "Оған берсең у ішіп өлем" деп қорқытқасын, әкесі құдалармен астыртын хабарласып, қызының нағашысынікіне бармақ ниетін жеткізеді де, оны жолдан алып кетуге кеңес береді. Бұл ұсынысты құп алған күйеу бала жол торып, Әлменді қолға түсіреді. Әлменнің осындай зорлықпен ұзатылып бара жатқаны Тәкен салға жетеді. Бір сүріндіретін реті келген шығар деген оймен Тәкен сал Әлменнің артынан қуып жетіп, онымен айтыс бастайды.

Ел аузындағы бұл айтыс - Әлменнің ақындық өнерінің қаншалықты ерте жетілгенін айғақтай түссе керек. Тағдырына еріксіз көніп, сүймеген күйеуімен өмір сүруге мәжбүр болған Әлмен өмір бойы өксумен өткен. "Сайрап жүрген саяда бұлбұл едім, мойыныма түсірді-ау тұзақ тор ғып", - деп зарлаған.

Сыптқы сілтемелер
-----------------

* Әйел көркейсе, әлеуетіміз артады Мұрағатталған 14 шілденің 2014 жылы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Айтыс 1т.1998 Ысқақбай М. Шығарма шырайы -шындық.
2. ↑  Тараз Жамбыл энциклопедия "Қазақ энциклопедиясының Бас редакциясы Алматы,2003 133-бет
*Басқа мағыналар үшін Шортанды деген бетті қараңыз.*
**Шортанды** — Ақмола облысы Шортанды ауданындағы кент, темір жол бекеті, аудан (1939 жылдан) және Шортанды кенттік әкімдігі орталығы.

Географиялық орны
-----------------

Облыс орталығы - Көкшетау қаласының оңтүстік-шығысында 225 км жерде, Дамса өзенінің жағасында орналасқан.

Халқы
-----

1999 жылы тұрғындар саны 7178 адам (3674 ер адам және 3504 әйел адам) болса, 2009 жылы 6268 адамды (3032 ер адам және 3236 әйел адам) құрады.

Тарихы
------

Іргесі 1929 жылы Көкшетау – Ақмола темір жолының салынуына байланысты станса ретінде қаланған.

Кәсіпорындары
-------------

"Арман" жиїаз өндірістік бірлестігі, "Кристалл" ЖШС-і, "Шортанды элеваторы", "Мол-Достық", "Құнарлылық" АҚ-тары, "Автомобилист" ЖШС-і, "Шортанды мұнайбазасы" АҚ, аудандық көлік кәсіпорны, тұрмыстық үйі, баспахана, т.б. жұмыс істейді.

Инфрақұрылымы
-------------

Мектепке дейінгі 5 балалар мекемесі, 3 орта мектеп, мәдениет үйі, 3 кітапхана, кинотеатр, стадион, аурухана, фельдшерлік-акушерлік пункт, кафе, сауда орталығы бар. Шортандыдан оңтүстік-батысқа қарай 5 км жерде И.Бараев атындағы Қазақ астық шаруашылығы ғылыми-зерттеу институты орналасқан. Кент арқылы Астана – Петропавл автомобиль және темір жолдары өтеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Республикасы халқының жынысы және жергілікті жердің типіне қарай саны (2023 жылғы 1 қаңтарға)
2. ↑  2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * к
* т
* ө
Ақмола облысы Шортанды ауданы елді мекендері |
| --- |
|  |
| 

 Алтайское •
 Андреевка •
 Бектау •
 Белое Озеро •
 Бозайғыр •
 Гуляйполе •
 Дамса •
 Егемен •
 Жолымбет •
 Камышенка •
 Ключи •
 Көңқырын •
 Қараадыр •
 Қаражар •
 Қаратөбе •
 Мықтыкөл •
 Научный •
 Новографское •
 Новокубанка •
 Новопервомайское •
 Новосёловка •
 Октябрьское •
 Ошақ •
 Петровка •
 Пригородное •
 Раевка •
 Степное •
 Төңкеріс •
 Шортанды 
 |

 |
**Азғыр ауылдық округі** — Атырау облысы, Құрманғазы ауданындағы әкімшілік бірлік.

Әкімшілік құрамы
----------------

Құрамына Балқұдық, Азғыр, Қоңыртерек ауылдары кіреді. Орталығы – Балқұдық ауылы.
Жер көлемі 275246 га.

Халқы
-----

2009 жылғы санақ бойынша округте 2855 адам тұрады.
Батыр аналар — 16, алтын алқа иелері — 1, күміс алқа иелері — 18.

| Елді мекен | Халқы,адам (1989) | Халқы,адам (1999) | Халқы,адам (2009) |
| --- | --- | --- | --- |
| Балқұдық | 1997 | 2094 | 1899 |
| Азғыр | 647 | 601 | 580 |
| Қоңыртерек | 443 | 450 | 376 |

Тарихы
------

Бұл жерге XVIII ғасырдан бастап адамдар қоныс тепкен. 1924 жылы Азғыр өз алдына аудан болып құрылды. Оның құрамына Ноғайбай, Лаубай, Сүйіндік, Азғыр, Батырбек ауылдық кеңестері кірген.
1929-1930 жылдары Таубұйрат, Сүйіндік, Ноғайбай,Азғыр, Лабай, Батырбек ауылдық кеңестерінде Қоңыртерек, Сталин атындағы, Жас буын, Жас жігер, Серік, Мойынқос, Қарабұлақ тағы басқа серіктестіктер құрылады. 1931-1932 жылдары серіктестіктер негізінде «Тегіс», «Стаханов», «Жас буын», «Екпінді құрылыс», «Екпінді», «Алғабас», Сталин, Чкалов атындағы ұжымшарлар өмірге келді.
1930 жылы Азғыр ауданы тарап, Жаңақала ауданына қосылды. Бұдан кейін Азғырда бірнеше ұжымшарлар жұмыс істеді. Олар кейіннен біріктірілді. 1957 жылы алты ұжымшар қосылып, ірі ұжым -Балқұдық кеңшары құрылды.

Кеңестер мен округ әкімдері
---------------------------

Кеңестер мен округтерге жетекшілік жасағандар: М.Лұқпанов, Ә.Мәрсәлімов, Ө.Дайынов, М.Қуанышәлиев, Н.Әубекеров, Ж.Таңатаров, Н.Мұханбетов, Нүфтолла Хайруллин, А.Әбілғазиев, М.Кендіров, Н.Ахмурзин.

Округтегі тарихи және мәдени ескерткіштер
-----------------------------------------

* Ұлы Жеңістің 30 жылдығына арналған обелиск

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақстан": Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9
2. ↑  2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том Мұрағатталған 6 қарашаның 2017 жылы.
3. ↑  Атырау облысы Құрманғазы ауданының қысқаша энциклопедиясы. «ҚазПолиграфОрталығы» ЖШС, Алматы, 2001
4. ↑  Киелі мекен, қасиетті өлке -Құрманғазы. Ағатай баспасы, Атырау-1920 ж. ISBN 978-601-7861-86-5
5. ↑  Құрманғазы ауданы. Шежіре. - Алматы: "Арыс" баспасы, 2008. ISBN 9965-17-535-7

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * к
* т
* ө
Атырау облысы Құрманғазы ауданы ауылдық округтері |
| --- |
|  |
| 

 Азғыр •
 Ақкөл •
 Асан •
 Бөкейхан •
 Бірлік •
 Дыңғызыл •
 Жаңаталап •
 Еңбекші •
 Көптоғай •
 Кудряшов •
 Қиғаш •
 Құрманғазы •
 Мақаш •
 Нұржау •
 Орлы •
 Сафон •
 Сүйіндік •
 Теңіз •
 Шортанбай 
 |

 |
**Людвиг Эдуард Больцман**-1844 жылы 20 қаңтарда Вена қаласында дүниеге келдi. Оның әкесi Имперск қаржы министiрлiгiнде жұмыс iстеген. 1863 жылы Больцман Вена Университетiне түсiп, математика және физика пәндерiн оқиды.

Атқарған қызметтері
-------------------

Людвигтiң алғашқы еңбегi электродинамикаға арналған. 1866 жылы «Термодинамиканың екiншi бастамасындағы механиканың ролi» - еңбегiнде, ол температураның газ молекуласының орташа кинетикалық энергиясына сәйкес екендiгiн көрсеттi. 1866 жылдың күзiнде, докторлық дәрежесiн алуынан 2 ай бұрын, Больцман Физика Институтына профессор - асситент ретiнде қабылданады. 1869 жылы Граценың Университетiнде математикалық физика саласында профессор болып сайланады.
Венада Больцман өзiнiң «Сыртқы әсерлердiң әсерi кезiндегi серпiмдiлiк теориясы» (1867жылы) – еңбегiнде ол сызықты тұтқыр серпiмдiлiк теориясын тұжырымдады. 1876 жылы Больцман Грацедағы Физикалық Университетiнiң директоры қызметiн иеленіп, 14 жыл бойы қызмет атқарады.
1877 жылы « Физика жайлы Вена мәлiметтерiнде» Больцманның энтропия мен термодинамикалық күйдiң ықтималдылығының байланысы жайлы танымал мақаласы жарық көрдi. Бұл мақалада ғалым, термодинамикалық күй энтропиясы осы күйдiң ықтималдылығына пропорционал және күй ықтималдылықтары молекулалардың таралу күйiне сәйкес келетiн сандық характеристикаларының арасындағы қатынас арқылы есептелiнетiндiгiн көрсеттi.
Әлем жолында Больцманның үйретуiнiң шыңы «аш- теорема» деп аталады. Бұл «аш -теоремада» Больцман : «жылудың өлуi өтiрiк, заман ақыры болмайды. Әлем болды және де бар болады, себебi ол атомдар мен молекулардан тұрады және термодинамиканың екiншi басталуын нақтылы атомдар мен молекулаларға қолдану керек» деп кеткен. Больцман бұл «абсурдты» өмiрiнiң соңына дейiн дұрыс деп есептеген.

1896 жылы Больцман «Физикалық ғылымдарда атомистиканың болмай қалмауы» атты еңбегi жарық көрдi.

1890 жылы Больцман Мюнхен Университетiнiң теоретикалық физика кафедрасының иеленуi жөнiндегi ұсынысты қабылдайды.

1902 жылдың күзiнде Больцман Мюнхен Венаға оралады. Қай жерде қай Университетте болмасын ол материалистикалық физика, атомистика үшiн титықтыратын тартыс талас жүргiздi.

1906 жылдың 5 қыркүйегiнде Людвиг Эдуард Больцман қайтыс болды.

Дереккөздер
-----------

*
**Шахзода** (шын аты **Мұсаева Зилола Баходирқызы**; өзб. *Shahzoda, Zilola Bahodirovna Musayeva*; 28 шілде 1979) — қазіргі замандағы өзбек поп әншісі, Өзбекфильм түсіретін кино әртісі.

Биографиясы
-----------

1979 жылдың 28 шілдесінде Ферғана қаласында дүниеге келген. Әкесі Баходир Мұсаев — философия ғылымдарының докторы, анасы Мирихта Мұсаева — тілтанушы (орыс тілі мен орыс әдебиетінің мұғалімі).

1979 мен 1987 жылдар арасында Зилоланың отбасы іс бойынша Мәскеуде тұрған. 1987 жылы Ташкентке көшіп келді. Жеті жастан бастап Зилола Өзбекстанның астанасында тұрады. Ташкенттің нөмір 80-інші мектебінде бесінші сыныпқа дейін оқыған. Кейін нөмір 307-інші гимназияға ауыстырды. 1997 жылында жоғары бағалармен гимназияны бітірді.

1999 жылы Украинаның астанасында Kиев Мемлекеттік Университетіне оқуға түсті, бірақ музыка үстін алып, Зилола оқуын тастап, музыкамен тығыз айналысуға кетті. Сол кезде аранжировщик пен композитор (сазгер) Вагиф Закиров арқасында Зилола мен оның мектептен досы болған Нателла «Жоним» (жаным) деген тобын құрастырады. Екі айдан кейін «O‘tib ketadi» деген альбомы шығады. «Qarama qo‘zlarimga» деген клип түсіріледі

2001 жылынан бастап, Шахзода атымен жеке өзі сахнада ән айтады. «Тарона Рекордс» компаниясымен жұмыс істейді.

4 альбомын шығарды. Олар «Бор экан», «Бахт булади», «Керагимсан», «Бахтлиман». Көп таралыммен шыққан. Қазір бесінші альбомның шығаруда. Шахзода негізінде өзбек және орыс тілдердінде ән айтады. Тәжік тілінде қазіргі таңда екі ән бар - "Ману таңхо" және "Нағз мебинам". Қазақ тілінде «Арман» атты ән айтып, бейнеклип түсірген. Алматыға арналған «Огни Алматы» әндері бар.

Фильмография
------------

* "Tohir va Zuhra: yangi talqinda" (Zuhra) (2000)
* "Sevinch" (Nargiza) (2004)
* "Xavfli burilish" (Shahzoda) (2004)
* "Sarvinoz" (Sarvinoz) (2004)
* "Voy dod sumalak" (Zilola) (2006)
* "Fotima va Zuhra" (Zuhra) (2006)
* "Zumrad va Qimmat" (Zumrad) (2007)
* "Majruh" (Sevara) (2010)
* "Nafs" (Shahzoda, Ulug'bek Qodirov) (2011)
* "O Maryam, Maryam" (Maryam) (2012)

Марапаттары
-----------

* 2003 жылы «Жылдың имиджі» және «Жылдың ең үздік әншісі» номинациясында жеңіскері болды.
* 2004 жылы «Жылдың альбомы»номинациясында жеңді.
* 2005 жылы «Жылдың әні» номинациясында жеңді(«Керагимсан» әні).

Отбасы
------

Анасы Мирихта Мұсаева – филолог (орыс тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі).

Әкесі Баходир Мұсаев философия ғылымдарының докторы.

Ағасы Еркін Мұсаев – кәсіпкер.

Оның жұбайы Равшанбек Жұманазарұлы Юлдашев - Tarona Records компаниясының негізін қалаушы және директоры.

Оның ұлдары Халид пен Салих Юлдашевтар.

Дереккөздер
-----------
**Сёнэн** (жап. 少年 сёнэн "жас бала", "бала" деген тура аударманы білдіреді) - аниме, манга және ранобэ, мақсатты аудиториясы -12 мен 18 жас аралығындағы жас ұлдар мен жасөспірімдерге арналған аниме жанры. Бұл түрдегі манга арнайы журналдарда (мақсатты аудиториясын басылым өзі анықтайды) жарияланып, нарықтың 38.4% қамтамасыз етеді. Басқа жас аралығына (мысалы, студенттер мен ересектерге) арнайы метажанр сэйнэн бар болса да, сёнэн жанрындағы аниме және манга ересек аудиторияға да ұнайды. Жапонияда сёнэн жанрындағы аниме мен мангалар нарықта өтімді тауарлардың бірі болып саналады.

Сипаттамасы
-----------

Жанрдың басты белгілері ер бала негізгі рөлді ойнады, оның жылдам дамуы мен аса тез дамитын сюжет (әсіресе сёдзе-мангамен салыстырғанда). Сёнэн шығармалары ерлер достығы,жолдастық, өмірдегі, спорттағы немесе жекпе-жектегі бақталастыққа бағытталған әзіл-сықақ көріністерге бейім. Басты кейіпкер көбінесе кең көзімен, ашық күлімсіреуімен және өткір шаш үлгісімен ерекшеленеді. Басты кейіпкерлер, әдетте әрқашан өзіне сенімді, батыл, жолдастарына қамқорлық жасап( жағдай мүлдем үмітсіз болып көрінсе де), сондай-ақ, реализм тұрғысынан қарағанда, үлкен сәттілікке ие болады. Әдетте басты кейіпкер- өз мақсатына жетуге күш салып жатқан перфекционист немесе эгоцентрик болады. Әдемі және ақылды болып бейнеленген әйел кейіпкерлер басты кейіпкерлердің еркектік сезімін ынталандырушы рөлін атқарып, көбінесе этти және фан-сервис элементтерін қолданады. Жас балаларға арналған анимеда ғылыми фантастика, классикалық фэнтези, мистика, киберпанк және спокон сияқты жанрлар басым болады.

Тарихы
------

Жапониядағы ер балаларға арналған журналдар Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін болған, бірақ олардың көпшілігінде ай сайынғы Shonen Club сияқты прозалық әңгімелермен шытырман оқиғалы комикстер болған. Соғыстан кейін мангаға толық аударған алғашқы журналдардың бірі ай сайын шығатын Manga Shonen (1947) болды, онда Осаму Тэдзука, Лейдзи Мацумото және Шотаро Ишиномори сияқты авторлардың алғашқы жұмыстары ұсынылды. Сёнэн манга нарығы 1969 жылы алғашқы Kodansha's Weekly Shonen журналы мен Shogakukan's Weekly Shonen Sunday бір уақытта басыла бастағанда заманауи түрге ие болды. Shueisha 1968 жылы Weekly Shonen Jump шығарылымын бастады. Бұл үш журнал - Жапониядағы үш үлкен баспагерлердің ең ірі сёнэн-журналдары болып табылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  「少年(しょうねん)」の意味や使い方 わかりやすく解説 Weblio辞書.
Келін түсіргеннен кейін тойға келгендер тарқап, үй иелері оңаша қалған кезде жақындар келін қолынан шай ішуге жиналады. Келгендерге келін қолынан әзірленген дастарқан жайылып, келін шай құяды.

Мағынасы
--------

Бұл дәстүрдің екі мағынасы бар. Біріншіден, келіннің үй шаруасына, дастарқан берекесіне ыңғайын байқау. Жас келін мұндайда кесені сылдырлатпай, баппен шай құя отырып, өзін танытады, шеберлігін, ыңғайын байқатады. Екіншіден, келін қолынан ене шалқып, ата шалқайып отырып қызыл күрең шай ішу - бір үлкен жетістік, қуаныш. "Біздің бала ержетіп, келін түсірді, ата-ене атандық, қолымыз ұзарды",-деп мақтанады, өзгелер алдында бедел, мәртебеге ие болады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ халқының тұрмысы мен мәдениеті" Кенжеахметұлы С. ISBN 978-601-01-1116-5


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * к
* т
* ө
Шай |
| --- |
|  |
| Шай өсіру | 
Шай бұтағы (Camellia sinensis) • Шай өсіру тарихы • Ассам шайы • Қытай шайларының сұрыптары • Шай өндірісі |  |
|  |
| Шайдың түрлері | 
Қара шай • Көк шай • Улун • Сары шай • Ферменттелген шай • Шөп шайлары (Түймедағы шайы • Итмұрын шайы • Мате шайы • Каркадэ) |
|  |
| Қоспалары | 
Сүт • Қант • Лимон • Бал • Бергамот • Жалбыз • Ақжұпар • Майсөк • Кастэрд (сарыуызбен) • Масала (дәмдеуіштермен) |
|  |
| Ыдыс-аяқ | 
Шәугім (шәйнек) • Аққұман • Құман • Кесе • Шай қасық • Шай сүзгіш • Сүт құйғыш • Қант салғыш • Самаурын • Термос |
|  |
| Қосымша | 
Шайхана • Шай ішу рәсімі • Қазақ шай мәдениеті • Шай мұражайларының тізімі |

 |
**Өлі сыбаға** — көбінесе балықшы ауылдарда болатын дәстүр. Бас көтеретін азаматы жоқ қарттарға, асыраушысы дүниеден өткен жетім-жесірлерге балықшылар үлес береді. Бұған ешкім іштарлық немесе қарсылық жасауға болмайды. Бұл ел ішінде бұлжымас заң. Қазақ даласында егіннен – кеусен, малдан – көгендік, мүліктен – шүлен, балықтан – өлі сыбаға беру сияқты жоғары азаматтық пен жомарттықтың, кең пейілдің, қамқорлықтың ғажайып мысалдары ел тарихы мен әңгімелерінде жиі кездеседі.

Дереккөздер
-----------

Қазақтың салт-дәстүрлері мен әдет-ғұрыптары (Қазақ мәдениетінің суретпен безендірілген энциклопедиялары) "Атамұра",-Алматы.

1. ↑  Қазақ халқының тұрмысы мен мәдениеті.—Алматы: «Алматыкітап» ЖШС, 2006. —384 бет, суретті.Кенжеахметұлы С. ISBN 9965-24-751-x
**Қазақ тарихы** - Қазақ халқының төл тарихына арналған ғылыми-әдістемелік, педагогикалық басылым ретінде *1993* жылы шілдеден "Қазақстан мектебі" журналына қосымша ретінде шыға бастады. 
Басылым алғашқы санынан бастап "Ата қазақтың арғы тарихы" бөлімін ашып, қазақтың арғы-бергі тарихын, оның атауының шығу тегін, жазу-сызуының пайда болған уақытына қатысты материалдарды жүйелі жариялап келеді. "Отан қорғаудағы ұлы шайқастар" бөлімінде жоңғар-қазақ шайқастары, Шыңғыс хан басқыншылығының қыр-сыры баяндалса, "Тәуелсіздік жолындағы ұлт-азаттық көтерілістер" бөлімінде отаршылдыққа қарсы күрес кезеңдері, оның көріністері, жетекшілері жөнінде мағлұматтар берілді. "Қазақ халқы қазан төңкерісінен кейін" бөлімінде ұлтымыздың Кеңес империясы тұсындағы саяси өмір тынысы, экономикасы, мәдениеті көрініс тапты. "Оқу-ағарту ісі, оқулық және оқу құралдары" бөлімінде орта, орта арнаулы және жоғары оқу орындарында қазақ тарихын оқыту тұжырымдамалары, әдіс-тәсілі, оқулықтары талқыланды. "Қазіргі заман: тарих және қоғам" бөлімінде қазақ халқының тәуелсіздігі, саяси, экономикалық жаңаша бітім-пішіні көрсетілді. Кезеңді өзгерістер, қоғамдық даму барысында журнал "Тарих және тарихи тұлғалар", "Сәулет өнері, кесенелер", "Қазақ қалаларының тарихы", "Шет ел ғалымдары қазақтар туралы" сияқты жаңа айдарлар ашты. Қазақ тарихына қатысты Шоқан, Ыбырай, Абай, Шәкерім, Қ.Сәтбаев, М.Әуезов, Ә.Марғұлан пікірлерімен таныстырды. Журнал *2003* жылы дербес басылымға айналды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, V том
2. ↑  Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
**Хамит Маданов** (1927 жыл 5 ақпан, Жаңақала ауданы, Ұялы ауылы - 1997 жыл 22 қаңтар, Алматы) - ғалым, тарих ғылымдарының докторы (1981), профессор (1983).

Еңбек жолы
----------

1959 жылы Алматы жоғарғы партия мектебін бітірген. 1947-1952 жылдары Кеңес Армиясы қатарында қызмет етті. 1952-1955, 1965-1969 жылдары партия жұмысында, 1959-65 жылдары Қаратөбе, Чапаев аудандық газеттерінің редакторы, 1971-1972 жылдары республикалық теле-радиохабарлар жөніндегі мемлекеттік комитеттің бас редакторы, 1972-82 жылдары Қазақстан КП ОК жанындағы Партия тарихы институтының аға ғылымдары қызметкері, сектор меңгерушісі. 1982 жылдан ҚазПИ-дің кафедра меңгерушісі. Ғылыми қызметінің негізгі бағыты - Қазақстанның аграрлық саясатының мәселелері. Батыс Қазақстан тарихын зерттеп, кітаптар жазды. Қазақстан ғылым академиясының Ш.Уәлиханов атындағы сыйлығының лауреаты (1983). Хамит Мадановтың «Көңілдің күйі» (1996), «Заман келбеті», «Біз қазақпыз» (1996) атты өлең жинақтары жарық көрген.

Шығармалары
-----------

* Қазақ мәдениетінің қалыптасу кезеңдері, А. 1995;
* Қазақ халқының арғы-бергі тарихы, А. 1995;
* Қазақ мәдениетінің тарихы, А. 1998;
* Кіші жүздің шежіресі, А. 1994.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Батыс Қазақстан облысы. Экциклопедия. Толықтырылған 2-ші басылымы. - Алматы: "Арыс" баспасы, 2010. - 580 бет + 32 бет түрлі түсті суретті жапсырма. ISBN 978-601-291-049-0
**Бұрдалық ауданы** — Түрікмен КСР-нің 1925 жылдың қаңтарынан 1955 жылдың желтоқсанына дейін болған әкімшілік бөлініс бірлігі.

Тарихы
------

Бұрдалық ауданы 1925 жылы қаңтарда Ленин округінің құрамында құрылды.

1927 жылы мамырда Ленин округі Шаржүй деп өзгертілді.

1930 жылы қыркүйекте Шаржүй округі таратылып, аудан тікелей Түрікмен КСР-ға бағынышты болды.

1933 жылы ақпанда Бұрдалық ауданы Керкі округінің құрамына кірді.

1939 жылы қарашада Түрікмен КСР облыстық бөліністің енгізілуіне байланысты Бұрдалық ауданы Шаржоу облысының құрамына кірді.

1943 жылы желтоқсанда Бұрдалық ауданы жаңадан құрылған Керкі облысына берілді.

1947 жылдың қаңтарында Керкі облысы жойылып, Бұрдалық ауданы қайтадан Шаржоу облысының құрамына кірді.

1949 жылы аудан 4 ауылдық кеңеске бөлінді: Бұрдалық, Калинин ат. Құлтақ, Шекіш.

1955 жылы желтоқсанда Бұрдалық ауданы жойылды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Түрікмен КСР-нің әкімшілік-аумақтық бөлінісі —  Ашхабад: Туркменгосиздат, 1949. — 48 б.
**Мамандану** - шаруашылықтың негізгі саласы. Аудан көлеміндегі басқа салалар негізгі маманданған саланың дамуына қосымша әсер етеді. Мысалы, Солтүстік Қазақстанда маманданған салалардың біріне егіншілік жатады. Бұл саланы интенсивті дамыту үшін техника шығаратын өндіріс саласымен байланыс орнату тиімді, яғни шаруашылыққа Павлодар Трактор зауыты шығаратын трактор қажет.Қосымша салаларға химия өнеркәсібі салаларын жатқызуға болады. Бұл әр түрлі өнеркәсіп салаларының қалдықтарын пайдалана отырып, жаңа өнім түрлерін шығарады немесе электр қуатын береді.Аудан экономикасының дамуына еңбек ресурстарының бөлінуі де әсер етеді. Мысалы, ауыр өнеркәсіпте көбінесе ер адамдар жұмыс істесе,әйел адамдарды жұмыспен камтамасыз ету үшін жеңіл және тамақ өнеркәсібін, яғни қызмет көрсету салаларын дамыту кажет.Бұл салалар аудан халқын тамақ өнімдерімен, мәдени-тұрмыстық қажеттіліктермен қамтамасыз етеді. Бұларды **қызмет көрсету саласы** дейміз.Кез келген экономикалық аудан маманданған, қосымша және қызмет көрсету салаларын қамтиды. Бұл салалар аудан аумағындағы ресурстарды (жер, еңбек, энергетикалық, су, шикізат, көлік түрлері) біріктіре отырып пайдаланады.Соның нәтижесінде аудан көлемінде ерекше дамыған кешенді шаруашылық пайда болады. Аумақтың халық шаруашылығын тиімді пайдалану формасының ұйымдастырылған түріне өнеркәсіп тораптары және аумактық өнеркәсіп кешендері жатады (АӨК). АӨК аймақтық өнеркәсіптің өзегі болып есептелінеді. АӨК белгілі бір өнім түрлерін шығару үшін ірі өндіріс орындарына жақын орналасқан кәсіпорындармен өндірістік бағытта байланысады.АӨК - мемлекетіміздің халық шаруашылығында материалдық және еңбек ресурстарын тиімді пайдалануға мүмкіншілік береді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстанның экономикалық және әлеуметтік географиясы: Жалпы білім беретін мектептің 9-сыныбына арналған оқулық /В. Усиков, Т. Казановская, А. Усикова, Г. Зөбенова. 2-басылымы, өңделген. - Алматы: Атамұра, 2009. ISBN 9965-34-934-7
**Ақермен ауылдық округі** – Жамбыл облысы Меркі ауданындағы әкімшілік бірлік.

Әкімшілік құрамы
----------------

Құрамына Ақермен, Ақкөз-Қайнар, Алтынарық, Кентай ауылдары кіреді. Орталығы – Ақермен ауылы. 2017 жылы Кентай ауылы Кеңес ауылдық округінен қосылды.

Халқы
-----

Тұрғыны 2277 адам (2009). 
Мұнда тұрып жатқан халықтың 92 пайызы жергілікті ұлт өкілдері. Округ аудан орталығынан 40 км қашықтықта орналасқан.

Тарихы
------

Ақермен ауылдық округінде іргесі сонау 1932 жылдары қаланған "Меркі асыл тұқымды зауыты" акционерлік қоғамы бар. Бұл шаруашылық алғаш, яғни 1930 жылы мамыр айында №16 "Овцевод" қой совхозы болып құрылды. 1933 жылдың күзінде №16 "Овцевод" қой совхозынан №2 Мөңке қой совхозы жасақталып, бөлініп шықты. Кейін ол Ленин атындағы асыл тұқымды қой совхозы атанды. Осы тұста №16 "Овцевод" қой совхозының аты өзгеріп, №1 "Меркі" қой совхозы болды. 1948 жылы сәуір айында №1 "Меркі" қой совхозы мен Ленин атындағы қой совхозы базасында Шу ауданындағы "Мойынқұм" қой совхозы жасақталды. Қайта құру кезеңдерінде іргесі сөгілмей, бірқалыпты жұмыс істеп келе жатқан шаруашылықтардың бірі осы "Меркі асыл тұқымды зауыты" болып қалды. Бұл күндері шаруашылықта 18 мыңнан аса қой-ешкі, 0,5 мың жылқы бар. Жыл сайын 4-5 мың гектарға жуық егін егеді. Округ аумағынжда 29904 га ауыл шаруашылығы жері, бір орта, екі бастауыш мектеп, үш медициналық пункт, кітапхана, дүкен жұмыс істейді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Жаңа ауылдық (селолық) және кенттік округтер құру туралы
2. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл. ISBN 5-89800-123-9, X том
3. ↑  Жамбыл облысы Меркі ауданы Кеңес, Ақермен ауылдық округтерінің шекараларын (шегін) өзгерту туралы
4. ↑  2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том Мұрағатталған 14 мамырдың 2019 жылы.
5. ↑  Жамбыл облысының топономикалық атауларының анықтамалығы


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * к
* т
* ө
Жамбыл облысы Меркі ауданы ауылдық округтері |
| --- |
|  |
| 

 Ақарал •
 Ақермен •
 Ақтоған •
 Андас батыр •
 Аспара •
 Жамбыл •
 Жаңатоған •
 Кеңес •
 Меркі •
 Ойтал •
 Рысқұлов •
 Сарымолдаев •
 Сұрат •
 Тәтті
 |

 |