**Тимоти Хэл Шаламе** (ағылш. *Timothée Hal Chalamet*, 27 желтоқсан 1995 жыл, Нью-Йорк, Нью-Йорк, АҚШ) — американдық актер. Көптеген марапаттардың иегері, оның ішінде бір Оскар, үш BAFTA, екі Алтын глобус, американдық Актерлер гильдиясының төрт сыйлығы және төрт «Сыншылар таңдауы» премиясы. Тимоти Шаламе өз актерлік мансабын қысқаметражды фильмдер мен жарнамалардан бастады. Екі жылдан кейін актер «Ерлер, әйелдер және балалар» драмалық фильміндегі рөлімен толықметражды фильмде дебют жасады, содан кейін Кристофер Ноланның «Интерстеллар» ғылыми-фантастикалық фильмінде ойнады.

Тимоти Шаламе Лука Гуаданьиноның «Мені өз атыңмен ата» атты жасөспірімдер романтикалық драмасындағы 17 жасар Элио Перлманның басты рөлін орындағаннан кейін бүкіл әлемге танымал болды, содан соң актер «Жаздың ыстық түндері» және «Леди Бёрд» фильмдерінде ойнады. Элио Перлманның «Мені өз атыңмен ата» рөлі үшін жиырма екі жастағы Тимоти 2017 жылы "Үздік басты актер" номинациясында "Оскар" сыйлығына ұсынылды, осылайша американдық киноакадемия тарихындағы «Үздік жыл актер» категориясындағы үшінші ең жас номинант және 1939 жылы 19 жасар Мики Рунидің заманынан бері осы категорияда ұсынылған ең жас актер болды. Кейіннен актер «Әдемі бала» драмасындағы есірткіге тәуелді жасөспірім Ник Шеффтің рөлі үшін «Алтын глобус» сыйлығын, Американдық киноактерлер Гильдиясы және "BAFTA" премияларына «Ең жақсы қолдаушы актер» санатында номинациясыларға ие болды. 2019 жылы Шаламе Англия королі Генрих V рөлінде «Король» және Теодор "Лоури" Лоуренс бейнесінде «Кішкентай әйелдер» тарихи драмаларында ойнады.

Сахнада Тимоти Шаламе 2016 жылы Джон Патрик Шэнлидің «Адасқан ұл» автобиографиялық пьесасында басты рөлді сомдады. Бұл үшін Тимоти «басты рөлді керемет орындағаны үшін» Драма Лигасының марапатына ұсынылды және «Пьесадағы ең жақсы актер» санатында «Lucille Lortel Award» сыйлығын алды.

Ерте жылдары
------------

Тимоти Шаламе Манхэттендегі Тозақ ас үйі ауданында, биші Николь Флендер мен аудармашы Марк Шаламенің отбасында дүниеге келді. Оның әкесі — француз, пастор Роджер Жак Шаламе мен англофон канадалық әйел Элизабет Эшворттың отбасында Ним қаласында дүниеге келген, ал анасы — ашкеназды еврей, оның ата-бабалары Ресей империясынан (Минск) және Аустрия-Венгриядан (Краков, Лапанов, Тарнов) шыққан. Тимотидың үлкен әпкесі — актриса Паулина Шаламеб, ағасы — актер және режиссер Родман Флендер, тәтесі — теледидар продюсері және сценарийші Эми Липпман, атасы — жазушы және сценарийші Гарольд Флендер (1924-1975) болған.

Жасөспірім кезінде Шаламе жазды Шамбон-сюр-Линьонда атты Лионнан екі сағаттық жерде, ата-әжесінің үйінде жиі өткізді. Сонда актер өзінің француздық мұрасы мен француз халқынның мәдениетімен терең танысты. Болашақ актердің арманы сол кезде кәсіби футболшы болу еді.

Шаламе Нью-Йорктегі Фьорелло Ла Гуардияның Музыка және атқарушы өнер жоғары мектебінде білім алды (оның сыныптасы Ансэл Элгорт болған). Содан кейін бір жыл ішінде Шаламе Колумбия университетінде Мәдени антропологияны оқыды, содан соң ол Нью-Йорк университетіндегі Галлатина атындағы жеке білім беру мектебіне актерлік мансаппен еркін айналысу үшін ауысты. 
Шаламе «Қара сері» фильміндегі Хит Леджердің жарқын ойынын көріп, актерлік шеберліктен шабыт алды.

Актерлік мансабы
----------------

### 2006-2016: актерлік индустриядағы алғашқы қадамдары

Бала кезінде Шаламе бірнеше жарнамаларға түсті, сонымен қатар «Заң және тәртіп» сериалындағы теледидарлық дебютына дейін екі қысқаметражды фильмдерде ойнады. Сол жылы ол «Сүйікті Лия» телефильмінде ойнады. 2011 жылы Шаламе «Биіктік» (ағылш. The Walls) секс тақырыбын ашқан 12 жастағы жасөспірім рөлінде көрінді. 2012 жылы актердің қатысуымен екі сериал шықты: «Құрметті дәрігер» және «Отан». «Отан» сериалындағы Финн Уолденнің рөлі Тимотиге алғашқы атақ пен «Драмалық сериалдағы ең жақсы актерлік ансамбль» санатындағы Американдық актерлер Гильдиясының марапаты номинациясын алып келді, сонымен қатар Лука Гуаданьиноның назарын аударды, ол сол кезде «Мені өз атыңмен ата» романтикалық драмасында жұмыс істей бастады және басты рөлге үміткерлерді іздеген еді.

2014 жылы Шаламены Джейсон Райтманның «Ерлер, әйелдер және балалар» драмасындағы эпизодтық рөлде алғаш рет кинода көруге болады. Бір жылдан кейін Шаламе Кристофер Ноланның «Интерстеллар» ғылыми-фантастикалық фильмінде Кейси Аффлектің жас кейіпкері ретінде ойнады. Сол кезеңде ол тағы бірнеше киноларда түсірілді: «Ең нашар достар» комедиясы, «бір және екі» фантастикалық триллері, жасөспірім кезіндегі Джеймс Франко рөліндегі «Аддеролле күнделіктері» атты қылмыстық драмасы және "Куперлерді жақсы көріңіз» Рождество туралы комедиясы.

Шаламе Өрмекші-адамның рөліне сынамаларға қатысқаны белгілі, алайда соңында бұл рөл Том Холландқа ұсынылды.

### 2017-Қазіргі таң: актерлік серпіліс

2017 жылы Тимоти Шаламамен бірге 4 фильм шықты: «Жаулар», «Жаздың ыстық түндері», «Леди Бёрд» және «Мені өз атыңмен ата». Соңғысы актер үшін нағыз бетбұрыс болды. Лука Гваданьино романтикалық драмасында Шаламе 17 жасар Элио Перлманды ойнады. Оның кейіпкері Арми Хаммердің кейіпкеріне ғашық болады және олардың арасында жазғы махабат пайда болады. Фильмнің әлемдік премьерасы 2017 жылдың 22 қаңтарында «Сандэнс» кинофестивалінде өтті. Фильм көптеген халықаралық марапаттарға, сондай-ақ "Оскар "сыйлығының бірнеше номинацияларына, соның ішінде «Үздік жыл актері» номинациясына ие болды. Америка академиясының марапаты номинациясынан басқа, Шаламе жоғарыда аталған санаттағы «BAFTA», АҚШ киноактерлер Гильдиясы және «Алтын глобус» номинацияларын алды.

2018 жылы «Әдемі бала» фильмі жарық көрді, онда Стив Кареллдің орындауындағы әке Дэвид Шеффтің Тимоти Шаламенің орындауындағы ұлы Никтің метамфетаминге тәуелділігі және оның қалпына келуі көрсетілген. 2019 жылдың басында осы рөл үшін жас актер көптеген марапаттар мен номинацияларға ие болды, сондай-ақ «BAFTA», АҚШ киноактерлер Гильдиясы және «Алтын глобус» сыйлықтарына «Үздік көмекші актер» санатында ұсынылды, алайда «Оскарға» екінші номинациясыз қалды.

2019 жылы актер үш фильмде ойнады. Жылдың соңында Вуди Алленнің «Нью-Йорктегі жаңбырлы күн» романтикалық комедиясы жарық көрді, онда Шаламе Эль Фэннинг, Селена Гомес, Джуд Лоу, Диего Луна және Лев Шрайбер сияқты актерлермен бірге басты ер рөлін ойнады. Жылдың соңында Луиза Мэй Алкоттың романының сегізінші толық метражды бейімделу болып табылатын «Кішкентай әйелдер» драмасы жарық көрді, онда Шаламе басты рөлдердің бірін ойнады. Тимоти сонымен қатар Лука Гуданьиноның «Біз кімбіз» мини-сериалындағы эпизодтық рөлде пайда болды. Сонымен қатар, актерді Уэс Андерсонның «Француз диспетчері» комедиялық драмасында көруге болады. Сондай-ақ, қазіргі уақытта Денис Вильневтің «Дюна» фантастикалық фильмінің түсірілімі аяқталды, онда Шаламе Пол Атрейдестің рөлін ойнады. Фильм премьерасы 2021 жылдың 3 қыркүйегіне жоспарланған. Сонымен қатар, Тимоти Адам Маккейдің «Жоғарыға қарама» сатиралық комедиялық картинасында басты рөлдердің бірін ойнайды, оның шығуы 2021 жылы жоспарланған.

### Актердің қатысуымен жақындағы жобалар

Тимоти «Мені тап»  атты «Мені өз атыңмен ата» фильмінің сюжеттік желісін жалғастыратын 2019 жылғы аттас романның бейімделуі болып табылатын фильмінде Элио Перлман рөліне қайта оралады. 2021 жылдың мамыр айында Тимоти Шаламе режиссері Пол Кинг таңдалған "Вонка" атты "Чарли және шоколад фабрикасы" мюзиклінің приквелі болып табылатын Warner Bros. мюзиклінде жас Вилли Вонканың рөліне таңдалды. Бұл Тимотидің алғашқы музыкалық жобасы болады, онда актер ән айтып, билеуі керек. Фильмнің кинотеатрларда тұсаукесері 2023 жылдың 17 наурызына жоспарланған.

Жеке өмірі
----------

2013-2014 жылдар аралығында Тимоти Мадоннаның қызы Лурдес Леонмен қарым-қатынаста болды.

2018 жылы Тимоти «Король» фильміндегі серіктесі Лили-Роуз Деппен, американдық актер Джонни Депптің және француз әншісі әрі актрисасы Ванесса Парадидің қызы, кездесе бастады. 2020 жылдың сәуірінде олардың айырылысқаны белгілі болды.