Координаттар: 42°23′ с. е. 44°05′ ш. б.﻿ / ﻿42.383° с. е. 44.083° ш. б.﻿ / 42.383; 44.083 (G) (O) (Я)

**Оңтүстік Осетия** (осет. *Хуссар Ирыстон*; толық ресми атауы **Оңтүстік Осетия Республикасы** осет. *Республикæ Хуссар Ирыстон*) — Оңтүстік Кавказ жерінде орналасқан Грузия аймағы.

Халықаралық құқықтық жағдайы
----------------------------

Оңтүстік Оссетияны Біріккен Ұлттар Ұйымының бес мүшесі мойындаған (Ресей, Никарагуа, Венесуэла, Науру және Тувалу). Бірақ Ұйымның қалған мүшелері Оңтүстік Оссетияны Грузияның бір бөлігі деп санайды. Грузияның әкімшілік-аумақтық бөлінісі бойынша Оңтүстік Оссетияның территориясында Шида-Картли, Мцхета-Мтианети, Имерети и Рача-Лечхуми және Квемо-Сванети деген өлкелер орналасқан. Грузия Конституциясына сүйенсек, Оңтүстік Оссетия **бұрынғы Оңтүстік Осетин автономиялы облысы** болып саналады, кейбір құжаттарда **Цхинвал аймағы** деп аталады.

Оңтүстік Оссетия 1922 жылдан бастап, 1990 жылға дейін Грузин ССР құрамында автономиялық облыс болып саналды. Оңтүстік Осетин автономиялы облысы жойылғанда Грузияның Жоғарғы Кеңесі оны бірнеше әкімшілік аудандарға: Ахалтаулы, Джавты, Карельді, Онды, Сачхерді және Таулы деп бөлді.

Географиясы
-----------

Оңтүстік Оссетияның жер аумағы 3900 км². Солтүстіктен оңтүстікке қарай 79 км-ге, ал батыстан шығысқа қарай 88 км-ге созылады.

Географиялық шеткі нүктелер:

* 42°44′46″ с. е. 43°47′37″ ш. б.﻿ / ﻿42.7461972° с. е. 43.7936833° ш. б.﻿ / 42.7461972; 43.7936833 (G) (O) (Я) – солтүстік
* 42°01′18″ с. е. 44°19′20″ ш. б.﻿ / ﻿42.0218556° с. е. 44.3224917° ш. б.﻿ / 42.0218556; 44.3224917 (G) (O) (Я) – оңтүстік
* 42°21′16″ с. е. 43°35′40″ ш. б.﻿ / ﻿42.3546222° с. е. 43.5945722° ш. б.﻿ / 42.3546222; 43.5945722 (G) (O) (Я) – батыс
* 42°12′02″ с. е. 44°37′33″ ш. б.﻿ / ﻿42.2007278° с. е. 44.6259556° ш. б.﻿ / 42.2007278; 44.6259556 (G) (O) (Я) – шығыс

  

ООР аумағының 89,3%-ы 1000 және 1000-нан астам биіктікте орналасқан.

Таулы рельеф. Елдің ең биік нүктесі – Халаца тауы, 3938 метр.

Бас Кавказ жотасы елдің аумағын солтүстік суық желдерден қорғайды. Сондықтан Оңтүстік Оссетияның орташа температурасы Кавказға қарағанда жоғарырақ: қаңтардың орташа температурасы +4,5 °C, ал маусымның орташа температурасы +20,3 °C.

Жылдың орташа жауын-шашын мөлшері 598 мм.

Елдің ең үлкен көлдері – Келистба, Эрцо, Цетелихат және Кведи.

Елдің ең ұлкен өзендері – Үлкен Лиахва, Ксани, Кіші Лиахва.

Әкімшілік-аумақтық бөлінісі
---------------------------

1. Джау ауданы, әкімшілік орталығы – Джау кенті
2. Знаур ауданы, әкімшілік орталығы – Знаур кенті
3. Ленингор ауданы, әкімшілік орталығы – Ленингор кенті
4. Цхинвал ауданы, әкімшілік орталығы – Цхинвал қаласы
5. Цхинвал қаласы

Шекаралары
----------

Оңтүстік Оссетияның жалпы шекара ұзындығы 474 км. Соның 400 км-і Грузия шекарасы. Оссетия-Грузия шекарасында 20 шекара бекеті құрылған. Осы шекараны 890 шекара күзеттері күзетіп отыр

Оңтүстік Оссетиямен Ресейдің шекарасы 74 км-ге созылады. Осы шекара Бас Кавказ жотасымен өтеді. 2010 жылдың 1 ақпанында Оңтүстік Оссетия мен Ресей арасында шекараны визасыз өту туралы келісім шарт қабылданған.

Мемлекеттік мерекелер мен еске алу күндері
------------------------------------------

Мерекелік жұмыссыз күндер:  
23 ақпан – Отан қорғаушы күні  
8 наурыз – Халықаралық әйелдер күні  
1 мамыр – Көктем мен еңбек күні  
9 мамыр – Жеңіс күні  
29 мамыр – Оңтүстік Оссетия Республикасының тәуелсіздігін жариялау Актың қабылдау күні  
12 маусым – Ресей күні  
27 маусым – Оңтүстік Оссетияның жастар күні  
26 тамыз – Ресей Оңтүстік Оссетия Республикасының тәуелсіздігін мойындау күні  
20 қыркүйек – Оңтүстік Оссетияның тәуелсіздік күні  
21 қыркүйек – Мадымайрам – Аса қасиетті Құдай ананың Рождествосы

Соған қоса тағы бірнеше жұмыссыз күндер: 1 қаңтар, 5 қаңтар, 7 қаңтар, 4 наурыз, 4 қараша және 23 қараша.

Мерекелік жұмыс күндер:  
17 наурыз – Пасха  
8 сәуір – Конституция күні  
21 сәуір – Ғылым күні  
15 мамыр – Осетин тілі мен әдебиет күні  
28 мамыр – Дипломатиялық жұмыскер күні  
14 шілде – Оңтүстік Оссетияның бейбітшілік күні  
23 шілде – Оңтүстік Оссетияның Бұқаралық ақпарат құралдарының жұмыскерлер күні  
9 қыркүйек – Ресей Федерациясымен дипломатиялық келісім жасалған күн  
20 қыркүйек – Республиканы жариялау күні  
27 қыркүйек – Оңтүстік Оссетияның туризм күні  
15 қазан – Осетин ақыны мен филантропы Костя Леванович Хетагуровтың туған күні – 1859 жыл  
23 қараша – Джеоргуба – Әулие Георгий мерекесі, қарашаның үшінші жексенбісінде тойланады

Еске алу күндері:  
18 наурыз – Оңтүстік Оссетиядағы Еред апатындағы құрбандарды еске алу күні  
20 мамыр – Оңтүстік Оссетияның ұлттық қаралы күні  
23 қараша – Оңтүстік Оссетия мен Грузияның бір-біріне қарсы тұрудың басы күні

Осы елде туған танымал адамдар
------------------------------

* Геннадий Лалиев

Тағы қараңыз
------------

* Абхазия

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеуМойындалмаған және жартылай мойындалған мемлекеттер |
| --- |
|  |
| БҰҰ мүше елдер | 

|  |  |
| --- | --- |
| Жартылай мойындалған | 
Армения · Израиль · Кипр · Қытай · Корей Халық Демократиялық Республикасы · Корея Республикасы |

 |
|  |
| БҰҰ мүше емес елдер | 

|  |  |
| --- | --- |
| БҰҰ мүше бір елімен болсын мойындалған | 
Абхазия · Косово · Солтүстік Кипр Түрік Республикасы · Палестина · Сахара Араб Демократиялық Республикасы · Оңтүстік Осетия · Тайвань |
|  |
| БҰҰ мүше емеселдермен мойындалған | 
Таулы Қарабақ Республикасы · Транснистрия |
|  |
| Мойындалмаған | 
Сомалиленд |

 |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеуАзия елдері |
| --- |
|  |
| Егеменді елдер | 
Армения • Ауғанстан • Әзірбайжан1 • Бангладеш • Бахрейн • Бруней • Бутан • Біріккен Араб Әмірліктері • Вьетнам • Грузия1 • Жапония • Израиль • Индонезия3 • Иордания • Ирак • Иран • Йемен2 • Камбоджа • Катар • Кипр1 • Солтүстік Корея • Кувейт • Қазақстан4 • Қырғызстан • Қытай • Лаос • Ливан • Малайзия • Мальдивтер • Моңғолия • Мысыр2 • Мьянма • Непал • Оман • Оңтүстік Корея • Өзбекстан • Пәкістан • Ресей4 • Сауд Арабиясы • Сингапур • Сирия • Тәжікстан • Тайланд • Түркия4 • Түрікменстан • Үндістан • Филиппин • Шри-Ланка • Шығыс Тимор |  |
|  |
| Мойындалмаған және жартылай мойындалған мемлекеттер | 
Абхазия • Қытай Республикасы • Оңтүстік Осетия • Солтүстік Кипр • Таулы Қарабақ Республикасы |
|  |
| Тәуелді және арнайыәкімшілік аймақтар | 

|  |  |
| --- | --- |
| Аустралия | 
Кокос (Килинг) аралдары • Кристмас аралы |
|  |
| Қытай | 
Гонконг • Макао |
|  |
| Ұлыбритания | 
Акротири мен Декелия • Үнді мұхитындағы Британия аймағы |

 |
|  |
| 1 Жүргізілген шекара бойынша жартылай Еуропада немесе толықтай Азияда. 2 Африкада. 3 Океанияда. 4 Еуропада. |

 |

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  Кавказ елдері мен аймақтары |
| --- |
|  |
|  | 

Абхазия1 • Аджария • Адыгея • Армения • Әзірбайжан • Грузия • Дағыстан • Ингушетия • Краснодар өлкесі • Қабарда-Балқария • Қалмақстан • Қарашай-Шеркесия • Нахшыван • Оңтүстік Осетия1 • Солтүстік Осетия • Ставрополь өлкесі • Таулы Қарабақ Республикасы1 • Шешен Республикасы
1 жартылай мойындалған
 |

 |