recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ғалым Байбатыров** 1949 жылы 12 қаңтар да Шығыс Қазақстан облысы, Зайсан қаласында туған. 1967 жылы Шығыс Қазақстан облысы, Зайсан ауданы, Дайыр ауылындағы орта мектепті, 1976 жылы әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық мемлекеттік университетінің журналистика факультетін тамамдаған.

Жұмыс баспалдағы
----------------

1968—1970 жылдары Кеңес армиясы қатарында қызмет еткен. 1971 — 1976 жылдары Шығыс Қазақстан облысы, Зайсан аудандық *«Достық»* газетінде әдеби қызметкер, ауыл шаруашылығы бөлімінің меңгерушісі, жауапты хатшы, 1976 — 2001 жылдары Шығыс Қазақстан облыстық *«Коммунизм туы» (қазіргі «Дидар»)* газетінде жауапты хатшы болып қызмет атқарған. 2007 жылдан бастап *«КТВ-5»* телеарнасында редактор болып қызмет атқаруда.

Шығармалары
-----------

Өлеңдері 1966 жылдан бастап баспасөзде жарияланған. 1982 жылы *«Жазушы»* баспасынан *«Сәуір самалы»,* 1999 жылы «әл-Фараби» баспасынан *«Үміттің оты сөнбейді»*, 2000 жылы *«Шығыс»* баспасынан (*Өскемен қаласы*) *«Арман дүние»* атты өлеңдер жинағы жарық көрген. *«Шежірелі Шығыс өңірі»*  (2006), *«О дүниенің табалдырығы»*(2007), *«Жүрегімнің жанары»* (2008) атты кітаптардың авторы. *«Өңім бе, ойбай, түсім бе», «Албасты» операциясы», «Отан үшін»* пьесалары сахнада қойылған.

Жетістіктері
------------

Қазақстан Журналистер одағы сыйлығының лауреаты, бірнеше жыр мүшәйралардың жүлдегері. Шығыс Қазақстан облысы әкімі сыйлығының лауреаты.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса - Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл
**Андреев Михаил Степанович** (11.9.1873 — 10.11.1948, Тәжік Республикасы, Душанбе) — шығыстанушы. Өзб. Респ. ғылым академиясының академигі (1943). 

  

Түркістан оқытушылар семинариясын бітіргеннен кейін (1893) Ходжентте мұғалім болып істеген. 1894 жылдан Ташкент оқытушылар семинариясында, офицерлер мектебінде сабақ берді. Орта Азия мен Закавказье елдеріне саяхаттар жасап, В.В. Радловтан өзінің шығыс тілдері жөніндегі білімін тереңдетті. 1898 ж. Д.А. Клеменцтің Шығыс Түркістанға жасаған экспедициясына аудармашы ретінде қатысып, археол. фольклорлық материалдар жинады. Парижде (1898 — 99), Үндістанда (1905 — 14) болған кездерінде де шығыс халықтарының тарихы мен тілдерін зерттеуді жалғастырды. 1918-24 ж. Түркістан шығыс ин-тының алғашқы екі жылында директоры, 1924 жылдан доценті қызметін атқарды. Осы ин-т негізінде құрылған Орта Азия мемл. ун-тінде проф-лық жұмыста болды (1939 — 47). 1944 ж. А-ке Тәжікстанның, 1945 ж. Өзбекстанның еңбек сіңірген ғылым қайраткері атағы берілді. Ғалым еңбектері негізінен Орта Азия археол-сы, тарихы, эпиграф. этнол. мәселелеріне арналған. Еңбектерінің толық тізімі А.К. Писарчиктің "Михаил Степанович Андреев" (1873 — 1948) деген мақаласында берілген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Памяти Михаила Степановича Андреева. Сб. статей по истории и филологии народов Срденей Азии, Сталинабад, 1960.
**Олег Александрович Реутов** *(05.09.1920 ж. , Донецк облысы, Макеевка қаласы)* - совет химик- органигі. КСРО ғылым академиясының академигі. 1942 жылдан КПСС мүшесі. Мәскеу мемлкеттік университетін бітрегн , сонда ассистент, доцент, профессор, органикалық химияның теориялық мәселелері лабороториясының меңгерушісі, сонымен қатар КСРО ғылым академиясының Элемент-органикалық қосылыстар институтында лаборотория меңгерушісі. Олег-кинетика, стереохимияға арналған көптеген зерттеулердің авторы. Ол металл-органикалық қосылыстарды синтездеудің көптеген әдістерін зерттеді. Ломоносов, Бутлеров атындағы сыйлықтардың лауреаты. Төрт орденмен және медальдармен марапатталды.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1976 ж. 9 том
Олег Григорьевич Дымов
**Олег Григорьевич Дымов**

1946 жылы 4 желтоқсанда Павлодар облысы Краснокутск қаласында туған. Болгар.

Әкесі - Дымов Георгий Константинович, марқұм, 40 жылдан астам уақыт элеватор директоры болып жұмыс істеген. 
Анасы - Дымова Дарья Григорьевна, марқұм.

КОКП ОК жанындағы жоғары партия мектебін (1976) саясаттанушы мамандығы бойынша үздік; Қазақ мемлекеттік университетін (1998) заңгер мамандығы бойынша бітірген. Халықаралық ақпараттандыру академиясының академигі 
(2005).

«Тепло Казахстанской земли» (1999), «Мы, народ Казахстана» (2004) кітаптарының; «Струны сердца моего» (2002), «Симфония души моей» өлеңдер жинағының (2006) авторы; «Ассамблея народа Казахстана» (1997), «Депортированные в Казахстан народы» (1998), «Народы Казахстана» (2004) кітаптарының тең авторы.

Орыс, болгар, македон, серб және украин тілдерін біледі.

КОКП мүшесі (1968-1991).

1965 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте, шекара жасағы бастығының орынбасары. 1968 жылдан - Павлодар облысы Ертіс ауданы «Беловодский» кеңшарының комсомол ұйымдастырушысы. 1970 жылдан -Қазақстан компартиясының нұсқаушысы, ұйымдастыру 
бөлімінің меңгерушісі. 1990 жылдан - КСРО депутатының көмекшісі. 1991 жылдан - Павлодар облысы Ертіс аудандық кеңесінің бөлім меңгерушісі. 1994 жылдан - ҚР Жоғарғы Кеңесі 3-ші шақырылымының депутаты. 1995 жыл-дан - Қазақстан Халқы ассамблеясы меңгерушісінің орынбасары, меңгерушісі, хатшылығының бас инспекторы. 2008 жылдан бері - ҚР Парламенті Мәжілісі 4-ші шақырылымының Қазақстан Халқы ассамблеясы атынан депутаты, Заңнама және сот-құқықтық реформа комитетінің мүшесі. Қазақстан Халқы ассамблеясының мүшесі (1995 жылдан), Болгар мәдени орталығының төрағасы (1995 жылдан). 6 медальмен, оның ішінде Иван Вазов медалімен (Болгария, 2008); Болгария СІМ «Золотая лавровая ветвь» Құрмет белгісімен (2008) марапатталған.

Әскери атағы - ҚР ҰҚК капитаны.

Діни көзқарасы - христиан.

Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Т. Рузвельт, Ш. де Голль, Н.Ә. Назарбаев.

Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Тұрақты, гүлденуші мемлекет».

Хоббиі - поэзия, аңшылық, балық аулау, саңырауқұлақ жинау.

Сүйіп оқитын әдебиеті - публицистика.

Үйленген. Жұбайы - Дымова Валентина Гавриловна, зейнеткер. Қызы - Андриевская Ольга, педагог; ұлы - Дымов 
Константин, инженер-құрылысшы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Республикасында кімнің кім екені - 2011 жыл. Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 ІSВN 978-601-278-473-2
**Михаил Сергеевич Богдасаров** (1960 жылы 8 қазанда Мәскеуде дүниеге келген) – совет, орыс театр және киноактері. 

Ресейдің еңбек сіңірген әртісі. Михаил Богдасаров актер ретінде *«Дороги Анны Фирлинг» фильмінде* бір көзді адамның бейнесін сомдаған рөлінен бастап танылады. 1978 жылы Қызыл Преснядағы театр студиясының көмекші (вспомогательную) тобына тапсырады. Келесі жылы ГИТИС-те емтихандардан сәтті өтіп, Л.И. Касаткина және С.Н. Колосов курсына қабылданады. 1983 жылы ГИТИС-ті бітіріп шығады. С.В. Образцова атындағы Қуыршақ театрынан кеткеннен кейін Қызыл Преснядағы театр-студиясына қайта оралады. 1988 жылы Олег Табаков театр-студиясы құрамында болады.

Дереккөздер
-----------
Франц-Иосиф жері
Ғарыштан сурет
**Франц-Иосиф жері** — Баренц теңізінің солтүстігіндегі топарал. Әкімшілігі жағынан Ресейдің Архангельск облысына қарайды. Аудандық 16,1 мың км. Франц-Иосиф жері кең әрі терең бұғаздар арқылы үш бөлікке бөлінеді: Шығысы басқалардан Австрия бұғазы арқылы бөлінген. Ірі аралдары — Вильчек жері, Греэм-Белл және Ла Ронсьер; Орталығы Австрия бұғазы мен Британ каналының аралығында, аралдардың көпшілігі осында; Батысы— Британ каналынан батысқа қарай, мұнда Франц-Иосиф жеріндегі ең ірі арал — Георг Жері мен Александра жері орналасқан. Топаралдың 90%-ын мұздықтар алып жатыр. Ең биік жері — Винер-Нойштадт аралында (620 м). Франц-Иосиф жерінің жер бедері — базальт жабындылардан тұратын тілімделген үстірт; жағалаулары — бұғаз суымен шайылған құламалы жартастар. Юра кезеңінен қалған қоңыр көмір қабаттарының шөгінділері кездеседі. Климаты мұхиттық, суық. Қаңтардың орташа температурасы –24°С, шілдеде — 1,5 — 0,7°С. Жылдық жауын-шашын мөлшері- 500 — 700 мм, көбіне қар түрінде түседі. Жазда мұздан босаған аумақтарда грунт 40 см-ге дейін ериді. Өсімдік түрі мардымсыз — мүк, қына, полюс көкнәрі, полюс талы, тасжарған өседі. Жануарлардан ақ аю, полюс түлкісі, суларында итбалық, теңіз қояны, морж мекендейді, оңтүстігінде құс базары кездеседі. Франц-Иосиф жерін 1873 ж. К.Вайпрехт және Ю.Пайер басқарған Австрия-Венгрия экспедицияны ашып, Австрия императоры Франц-Иосифтің есімін берген. Топарал 1926 ж. КСРО аумағына енді.
**Шүкіршілік** – адамның барды қанағат тұтып, жаратылыс хикметінен ғибрат алып, тәубаға келуі. Шүкіршілік адамның рухани кемелденуімен ұлғайып, адамшылық келбетін айқындай түсетін қасиет. Шүкіршілік барға қанағат етумен тоқталмай, жаратылыс хикметіне терең бойлап, өзінің бұл дүниеде бар болуына, жарық дүниені көріп, тіршілік жасауына шүкір етуінен көрінеді. Өзгеден қате-кемістік көрсе немесе жан иелерінің кемшілігін, адамға қарағандағы әлсіздігін көргенде, өзін артық санап тәкаппарланбай, өзгедегі кемшіліктің өзінде болмағанына шүкіршілік ету адамның тәубасын ұлғайтып, рухани кемелденуіне мүмкіндік береді. Адамның жаратылыс әлеміндегі, жан иелерінің арасындағы ерекше орны мен жауапкершілігін айқындап, осындай кемел, жаратылысты иелене тұрып, Жаратушыны танудың Хақиқатқа бойлап, ғибраттанудың маңызы мен мәнін анықтайды. Жеке адамның бойындағы шүкіршілік оның тағдырға ризалығынан, әрбір оқиғаны сабырмен қарсы алуымен, бойындағы қасиеттерімен, қолында бар дүниесіне қанағат етуінен көрінеді. Шүкіршілік адамның қоршаған орта мен адамаралық қатынасын реттеп, қоғамдағы тыныштыққа, мейірбандық пен бауырмалдыққа игілікті ықпал етеді. Шүкіршілік Құран Кәрімдегі "Ей, адам баласы, сен шүкір ет, одан кейін зікір ет" деген Жаратушының бұйрығына сай адамшылық асыл мақсаттың, яғни Иманды күшейтудің негізі. Шүкіршілік – адамның қоршаған төңіректен ғибрат алып пікір етуіне де азық болатын алғышарт.

Сілтемелер
----------

"Қазақ Энциклопедиясы", 9 том
Шүкір сәждесі тіләует сәждесі сияқты орындалады. Өзіне нығмет берілген немесе бір аурудан жазылған адамның Аллаһу та'алаға шүкір сәждесі жасауы мүстаһаб. Сәждеде алдымен "**Әлхамду-лиллаһ** дейді. Содан кейін сәжде тасбихын оқиды. Бірақ әр бес уақыт намаздан кейін бір шүкір сәждесі жасап орнынан тұру мәкрух. 

Намазда тадилиәрканды орындамағандардың бүкіл жаратылысқа зияны тиеді. Өйткені ол адамның күнәсінің кесірінен жаңбыр жаумайды, егін шықпайды, беймезгіл уақытта жауын жауып, пайда орнына зиянын тигізетіндігі айтылған.

Дереккөздер
-----------

Намаз кітабы/Даярлаған: Хасан Яваш. - Алматы ISBN 9965-9738-8-1
Минье, Франсуа Огюст
**Франсуа Огюст Мари Минье** (фр. ) (8. 5. 1796, Экс-ан-Прованс,— 24. 3. 1884, Париж) — француз тарихшысы, Мораль және саяси ғылымдар академиясының мүшесі (1833). Франсуа — буржуазиялық тарихнамада таптар күресін тарихи оқиғалардың негізгі өзегі деп таныған жаңа бағыт негізін салушылардың бірі. Француз революциясы заңды құбылыс деп бағалады. Бірақ ол буржуазиялық идеологы болды. Якобин диктатурасын революцияның маңызды кезеңі деп білді. Ол 1830 жылғы шілде революциясына қатысып, консультациялық буржуазиялық монархияны жақтады. Франсуа орта ғасыр тарихына байланысты көптеген еңбек жазды.

*Histoire de la Révolution française depuis 1789 jusqu'en 1814*, Italian translation, 1825.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы,8 том
**«Nature Reviews Microbiology»** – 2003 жылдан бері *«Nature Publishing Group»* баспасынан ай сайын жарық көретін биологиялық ғылыми журнал. Басылым беттерінде микробиология саласындағы шолу мақалалар жарияланады. Журналдың негізгі тақырыптары: биохимия, физиология мен молекулалық биология, генетика мен геномика, экология, эволюция мен әртүрлі тіршілік, жасушалы микробиология, патогенез бен иммунитет және т.б. Бас редакторы: Кристиан ван Ой. Қысқартылған атауы: Nat. Rev. Microbiol. ISSN: 1740-1526.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Nature Reviews Microbiology. Journal Scope; Nature журнaлының ресми сайты. 22 ақпан 2010 22 ақпанда тексерілген
Коритозавр
**Коритозавр** — тоқылдақ тұмсықты, сүйегі ірі , шөппен қоректенетін динозавр. Ұзындығы — 10 метр, биіктігі — 2 метр, салмағы — 5 тонна. Кориктозаврдың айдары оның үстіңгі ерні мен мұрнының сүйегіне жабысып өскен. Айдар басының үстінен өтіп, тұмсық сүйегіне ұласқан. тұмсық сүйегі тоқылдаққа ұқсағандықтан коритозавр тоқылдақ сияқты дыбыстар шығара білген. Айдардың осылайша орналасуы иіс сезу мүшелерінің қызметіне оң әсер ететін болған. Коритозаврдың алдыңғы аяқтары қысқа, қолғап пішіндес, құйрығы ұзын, үшкір болды.

Қызықты дерек
-------------

* Коритозавр 80 миллион жыл бұрын жоғарғы Бор дәуірінде Солтүстік Американы мекендеген.
* Динозаврдың алғашқы түрін 1912 жылы палеонтолог Барнум Браун Канаданың Альберта провинциясындағы Ред Дир өзенінен тапты.

Мәліметтер
----------

* Қорегі : өсімдіктер
* Салмағы : 4 тонна
* Тұқымдас : Гадрозаврид
* Отряд тармағы : Динозаурия [1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Динозавр энциклопедиясы—Алматы: „Аруна" баспасы
**Байер (Baeyer), Адольф фон** (31 қазан 1835 ж. – 20 тамыз 1917 ж.) Неміс химигі Иоганн Фридрих Вильгельм Адольф Фон Байер 1905 жылы органикалық бояу және гидроароматты қосылыстар жайлы жұмысы негізінде органикалық химия мен химия өндірісінің өркендеуіне қосқан үлесі үшін химия бойынша Нобель сыйлығын алды. Байер индиго көк бояуының синтезін ашып, оны өнеркәсіптік жолмен алудың мүмкіндігін тапты.
Гейдельберг университетінде Р.В. Бунзен мен Ф.А. Кекуленің оқушысы. 1860 жылдан бастап Берлин академиясында, Әскер академиясында оқытушы. 1872 жылдан Страсбург университетінің, 1875 жылдан Мюнхен университетінің оқытушысы. Жұмыстары органикалық химия мен стериохимияға жатады. 1864 жылы барбитур қышқылын және барбитураттарды ашты. 1866 жылы органикалық заттарды мырыш ұнтақтарымен тотықсыздану тәсілін енгізді. Меллит қышқылы, бензол гексакарбон қышқылы екенін көрсетті (1867). 
Неміс химигі А. Эммерлингпен бірге индол және оның туындыларын синтездеді (1869 ж.). Көптеген органикалық заттарды синтездеген, кейбір оларға тән химиялық реакцияларды ашты. 1885 жылы циклдер беріктігінің валенттік байланыстар арасындағы бұрыштық шамасына тәуелді екенін анықтайтын кернеу теориясын ұсынды. 1888 жылы Цис-транс-изомерия туралы түсінікті енгізді. Бензол солекуласының құрылысын зерттеп эксперименттік жолмен ондағы барлық көміртегі атомдары бірдей екенін дәледеді. Химик-органиктердің үлкен мектебін құрды. Неміс химиялық қоғамының президенті (1871, 1881, 1893, 1903), Петербург ғылым академиясының шетелдік мүшесі (1892 жылдан бастап), Нобель сыйлығының лауреаты (1905 ж.).
**Рухия Байдүкенова** (27 тамыз, 1998 жыл, Талдықорған, Алматы облысы) — қазақстандық әнші
, 2021 жылғы "Славян базарының" гран-при иегері. «Дарын» жастар сыйлығының иегері (2021 ж). «Шапағат» медалінің иегері (2021 ж). Қазақ Ұлттық Өнер Университетінің студенті (2015-2022 жж).

Өмірбаяны
---------

1998 жылы Алматы облысында дүниеге келген. Тоғыз жасынан бастап өнер мектебінде вокалмен айналыса бастаған. Тұңғыш халықаралық жүлдесіне 2010 жылы "Ақ көгершін" байқауында қол жеткізіп, екінші орын алды. Кейін "Бозторғай" (2011), "Ғұмырдария" (2012), "Жас қанат" (2014), "Еуразия жұлдыздары" (2015), "Астана даусы" секілді байқауларда да жарқырады.

Нұр-Сұлтан қаласындағы Қазақ Ұлттық Университетіне оқуға түсті.. Сондай-ақ "Егіз-лебіз" шоуында музыкалық әрлеуші боп та жұмыс істейді. Даусының диапазоны бес октаваға еркін жетеді.

Рухия — "Славян базарында" аталмыш додада топ жарған төртінші қазақстандық. 2014 жылы Димаш Құдайберген, 2019 жылы Әділхан Макин жеңіске жеткен болатын. Сондай-ақ 2015 жылы балалар арасындағы байқауда Луиза Нұрқуатова жеңіп шыққан.

2021 жылы қыркүйекте "Қазақконцерт" солисі атанды

Отбасы
------

Рухияның отбасында өзінен бөлек әкесі Еділ, анасы Наташа, әпкесі Улымжан бар..

Дереккөздер
-----------

1. ↑
2. ↑  Сіз кімсіз, Рухия Байдүкенова?/

Сілтемелер
----------

* Профилі
**Ван Чун** (王充 Ван Чжунжэнь 仲任, 27-104 ж.ш.) — Хань әулетінен шыққан қытай энциклопедияшы-философ, тарихшы. 

Біздің заманға дейін тек "Сыншыл пайымдау" (論衡 - «Лунь хэн») атты еңбегі жеткен. Бұл шығармасында мистика мен идеализмге, құбылсытар мен заттардың пайда болуы мен дамуын айқындайтын ең жоғары бағыт беруші күш ретіндегі "аспан" туралы конфуцийшілдік ілімге батыл қарсы шықты. 

Ван Чун іліміне сәйкес, дүниедегінің бәріне материалдық элементтер - «ци» түпкі және бастапқы негіз болады. Адам - табиғаттың бір бөлігі, ол цидің қоюлануының нәтижесінде пайда болады. Цидің ыдырауы өліп, жоюлуға әкеледі. *Ван Чун* адамның сезімдік қабылдауы мен түйсігін объективті дүниені тану процесінің басты негізі деп жариялады. Ол "туабітті" білімді теріске шығарды. Ван Чун қоғамдық өмірдің, табиғаттың стихиялы құбылыстарына тәуелділігі туралы теорияға қарсы шықты. Тарих циклдер бойынша дамиды, гүлдену кезеңінен кейін құлдырау болады, сонан соң процесс қайталанады. 
[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Философиялық сөздік, Алматы: Қазақ энциклопедиясы, 1996, 525 б. ISBN 5-89800-097-6
**Руфь Тамарина** (Р.Морозова 14.6.1921. Украина, Николаев қаласы.) ақын, аудармашы. Мәскеудегі Әдебиет институттың бітірген. 2-дүниежүзілік соғысқа қатысқан. Кітапханашы "Қазақфильм" киностудиясыны сценарийлік бөлімінде редактор "Казахстанская правда", "Огни Алтау" газеттерінде әдеби қызметкер ,орыс драма театрының бөлім меңгерушісі болған. Бірнеше жыр жинақтарының авторь "1941 - 1945 жылдардағы Ұлы Отна соғысындағы Жеңістің 30 жылдығы", "Еңбек ардагері" медальдарымен марапатталған

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010.ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
**Ғалия Ыбрайымқызы Маманова** (5. 12. 1937 жылы туған, Апматы қаласы) — тіл білімі маманы, филология ғылымының кандидаты (1979). Қазақ мемлекеттік университетінің филология факультетін бітірген (1960). 1960—1962 жылдары Алматы қаласы №12 қазақ орта мектебінің мұғалімі. 1962-1964 жылдары ҚазКСР ҒА Тіл білімі институтының аспиранты. 1964 жылдан Қазақ мемлекттік қыздар педагогика институтында оқытушы. Профессор М. Б. Балақаевтың жетекшілігімен "Қазіргі орыс тіліндегі белгілеу және бағалау дәрежесі мәніндегі зат есімдер мен сын есімдер" деген тақырыпта кандидаттық диссертация қорғады. 20-дан аса ғылыми мақаланың авторы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ тілі. Энциклопедия. Алматы: Қазақстан Республикасы Білім, мәдениет және денсаулық сақтау министрлігі, Қазақстан даму институты, 1998 жыл, 509 бет. ISBN 5-7667-2616-3
**Ғалым Көпесбайұлы Сүлейменов** 10.09.1949 жылы Ақсу ауданы Мұқан Төлебаев аулында туған. Әнші , композитор, Қазақстанның еңбек сіңірген артисі. (1990 жылы). Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясын бітірген. Республикалық телерадиохабарлар тарату жөніндегі комитеттің музыкалық редакциясында , І. Жансүгіров атындағы Талдықорған мемлекеттік университетңнде қызмет істеген. Талдықорған облыстық филорманиясының директоры болды, қазақтың халық аспаптары оркестрін ұйымдастырды. Оның «Әкешім» (Г. Рақышеваның өлеңіне), «Сүй, жан сәулем» (М. Жұмабаевтың өлеңіне), «Жетісу» (К. Салықовтың өлеңіне жазылған), тағы басқа әндері халық арасына кең таралған. 1994 жылы әнші-композитор туралы «Ән шоқтығы» атты телефильм түсірілді. Ғалым гастрольдік сапармен шетелдерді аралап, өнер көрсетті.

Дереккөздер
-----------

* Жетісу энциклопедия «Арыс» баспасы Алматы 2004
*
**Фидеизм** (лат. fіdes – сенім) – әлемді рационалды тұрғыдан түсінетін ақыл-ойдан діни сенімді, осы негізде табылған шындықты жоғары қоятын философиялық ағымның жалпы атауы. Неғұрлым танымал фидейшілдік теориялар "таза сенім" (Тертулиан, Лютер, С.Кьеркогор), "сенім мен ақыл-ойдың үйлесімі" (Климент Александриялық, Августин, Фома Аквинский). "Таза сенім" доктринасы діни, мистикалық-психологиялық сипатқа ие. Сенім иесінің сеніміне негізделеді, сенім мен ақыл-ой арасындағы айырмашылықты айқындап, сенімді рационалдандыру талпынысын жоққа шығарады. "Сенім мен ақыл-ой үйлесімі" ілімі сенім қағидаттарын аксиома ретінде, ақыл-ойдың логика тұжырымдары үшін табан тірер негізі деп түсіндіреді. Қазіргі Фидеизм өкілдері ғылым мен рационалдық ақыл-ойды мойындай отыра, сенім мен діни сананы болмыс пен адам өмірінің басты сұрақтарына жауап табатын, ақылақтық негіз деп біледі. Фидеизм ұғымы рационалистік бағыттағы неотомизм сияқты филос. жүйелерде де көрініс табады.

Сілтемелер
----------

* Қазақ Энциклопедиясы, 9 том.
**Зондылау (геофизикада)** - негізінен жасанды жолмен тудырылған өрістер арқылы жер
қойнауының вертикаль қимасын нақтылау
мақсатында жүргізілетін геофизикалық зерттеулер
зерттеулер әдістемесі. Жер бетінде және
ұңғымаларда жүргізіледі. Өрісті тудыру кезі мен
қабылдағыш арасындағы қашықтық 3. кезіндегі
байқаулардың негізін анықтайды, ол бірнеше
м-ден жүздеген км-ге дейін жетеді. Нүктелік,
бағыттық, алаңдық болып 3. болып бөлінеді.
3-ды геологиялық-барлау жұмыстарының
аймақтық сатысында жер қойнауының
құрылысын, геологиялық-геофизикалық параметрлерді, таужыныстардың жай-күйін зерттеу,
құрылымдарды іздестіру, тектоникалық жарылымдарды анықтау мақсатында жүргізеді.
**Эрик Вишаус** (ағылш. *Eric F. Wieschaus*; 8 маусым, 1947, Саут-Бенд, Индиана) — американдық биолог, «ерте эмбриондық дамуы кезеңіне генетикалық бақылауға қатысты жаңалықтары үшін» 1995 жылғы Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты. Принстон университетінде молекулалық биология профессоры.

Өмірбаян
--------

Эрик Вишаус өмірге 1947 жылы 8 маусымда Саут-Бендте (Индиана) келген. Онда Нотр-Дам университетін 1969 жылы биология мамандығы бойынша аяқтады, және 1974 жылы биология бойынша Йель университетінде докторлық диссертация қорғады. 1978 жылдан Еуропалық молекулярлы-биологиялық зертханасында (EMBL, Гейдельберг), ал 1981 жылы АҚШ-қа оралып, Принстон университетінде жұмыс істейді.

Ғылыми еңбегі
-------------

Эрик Вишаустың ғылыми-зерттеу жұмыстары дрозофила эмбриогенезі — *Drosophila melanogaster*-ге, атап айтқанда, эмбрионның дамуының ерте кезеңдерінде орын алатын өзгерістерге бағытталған. Ұрықтың дамуына қатысатын Гендік өнімдердің басым бөлігі, ұрықтанбаған жұмыртқа сатысының кезінің өзінде болады және оогенез кезінде анасының ағзасына синтезделеді. Алайда, гендік өнімдердің шағын бөлігі эмбрионның өзімен өндіріледі. Вишаус ұрықтың осы белсенді гендер зерттеген, өйткені ол уақытша және кеңістіктік транскрипциясының профильдері эмбрионалдық дамуды айқындайтын іске қосу тетігі болып табылады деп ойлаған.

1995 жылы Эрик Вишаус Эдвард Льюиспен және Кристиана Нюсляйн-Фольхардпен бірге «ерте эмбриондық дамуы кезеңіне генетикалық бақылауға қатысты жаңалықтары үшін» Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы. 2005 жылдан Вишаус — Принстон университетінің атаулы профессоры және Нью-Джерси университетінде медицина мектебінің биохимия ассоц. профессоры.

Сілтемелер
----------

* Эрик Вишаустың Нобельдік комитеттің сайтындағы өмірбаяны Мұрағатталған 6 желтоқсанның 2012 жылы.  (ағыл.)
* American Society for Cell Biology Мұрағатталған 15 шілденің 2007 жылы.  (ағыл.), хорошая Өмірбаян
* Wieschaus lab Мұрағатталған 15 мамырдың 2008 жылы.  (ағыл.)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеу1976—2000 жылдардағы Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының лауреаттары |
| --- |
|  |
| 

Бламберг / Гайдушек (1976) •
Гиймен / Шалли / Ялоу (1977) •
Арбер / Натанс / Смит (1978) •
Кормак / Хаунсфилд (1979) •
Бенасерраф / Доссе / Снелл (1980) •
Сперри / Хьюбел / Визель (1981) •
Бергстрем / Самуэльсон / Вейн (1982) •
Мак-Клинток (1983) •
Ерне / Келер / Мильштейн (1984) •
Браун / Голдштейн (1985) •
Коэн / Леви-Монтальчини (1986) •
Тонегава (1987) •
Блэк / Элайон / Хитчингс (1988) •
Бишоп / Вармус (1989) •
Мюррей / Томас (1990) •
Неер / Сакман (1991) •
Фишер / Кребс (1992) •
Робертс / Шарп (1993) •
Гилман / Родбелл (1994) •
Льюис / Нюсляйн-Фольхард / Вишаус (1995) •
Доэрти / Цинкернагель (1996) •
Прузинер (1997) •
Ферчготт / Игнарро / Мурад (1998) •
Блобель (1999) •
Карлссон / Грингард / Кандел (2000)
 |
|  |
| 

---

Толық тізім | 
1901—1925 | 
1926—1950 | 
1951—1975 | 
**1976—2000** | 
2001-ден бері

 |

 |
Молекулалық салмағы үлкен емес кремнийорганикалық полимерлердің бір түрі. Өндірісте тізбектер мен сымдардың қабығын жасауда, қан құюға арналған түтікшелер, протез (мысалы жасанды жүрек қалпақшасы) және т.б. қолданылады. Сұйық кремнийораникалық каучуктар – герметиктер.
Кремнийорганикалық каучуктар негізінде жасалған резиналар термотұрақтылығына, диэлектрлік құрамына және суыққа төзімділігіне қарай ыстық формалы прокладкалар, тығындар, диафрагмалар, мембраналар, клапандар, күшті прожекторлық құрылғылар детальдарын, электроизоляциялар және т.б. жоғары және төмен температураларда қолданылатын резиналы техникалық бұйымдар жасауда кеңінен қолданылады. Кремнийорганикалық каучук негізінде жасалған резиналардың эластикалық қасиеті ұзақ мерзімде -60 тан +225°C, ал қысқа мерзімде +250 — 300°C температура шамасында өте ұзақ мерзімге дейін сақталады. Силиконды каучуктар (полимерден, толтырғыштан және вулканизатордан тұрады) салыстырмалы молекулалық массасы 25000 – 45000 болатын әдеттегі сызықтық полидиметилсилоксандар болып табылады.

**Дереккөздер**
**Альтан-де-Палю** (фр. ) — Прованс — Альпы — Көгілдір жағажай аймағында орналасқан Франция коммунасы. Воклюз департаментінің, Карпантрас жерінде орналасқан, Монтё кантонына жатады. 2015 жылға дейін Карпантра-Сюд кантонының құрамында болған.

Географиялық орналасуы
----------------------

Коммуна Альтан-де-Палю Авиньонадан — орталықтан 13 км қашықтықта орналасқан. Көршілес коммуналар: солтүстік-шығысында — Монтё, шығысында — Перн-ле-Фонтен, оңтүстік-батыста — Веден, батыста — Антрег-сюр-ла-Сорг. Коммуна Сорг өзенінің бойында орналасқан. Коммунадан Гаффен каналы ағып өтеді.

Коммунаның жалпы аумағы — 6,4 км², халқының саны — 2375 адам, халық тығыздығы — 419,4 адам/км².

Халық қоныстануы
----------------

2006 жылы 2375 адам, 2012 жылы 2684 адам болған.

Сілтемелер
----------

* Альтан-де-Палю коммунасының сайты (фр.)
* Ұлттық санақ институты (фр.
Ассалаумалейкум бір сұрағым бар еді
**Назофарингит** (ринофарингит, риновирусты инфекция, немесе риноназофарингит, эпифарингит, *күнделікті өмірде:* **тұмау**) — жоғарғы тыныс жолдарыныӊ шырышты қабығыныӊ талаурап қабынуы, себебі болып көбіне аӊқаныӊ бактериалды немесе вирусты инфекциялық қабынуы болып табылады. Сонымен қатар бұл ауру – сырқатқа асқынған және инфекциялық ринит, ринореяны жатыстырады). Көп мемлекеттерде ОРВИ еӊ кеӊ таралған инфекциялық ауру болып табылады. Жылына орта есеппен ересек адамдар 2—3 рет, балалар 6—10 рет ауырады.

Этиологиясы
-----------

Назофарингит, жоғарыда айтылғандай, көбіне вирусты немесе бактериалды этиологияда болады. Созылмалы назофарингиттың қоздырғыштары әдетте бактериалды, кейде грибок инфекциясы болып табылады. Дегенмен бастапқы себебі әрқашанда вирусты инфекция болады.

Инфекциялық қоздырғыштары болып көбіне риновирустар, бактериялардан — стрептококктар, стафилококктар, диплококктар (оныӊ ішінде менингококктар), пневмококктар және басқа да микрофлора болып табылады. Бұлардыӊ бәрі қалыпты жағдайда аӊқада қауіпсіз патогенді емес формада кездеседі.

*Созылмалы назофарингиттің* негізгі себептері толық емделмеген назофарингит, аңқаның құрылысыныӊ жеке аномалды ерекшеліктері, жиі тоңу, жүректіӊ, бауырдыӊ, бүйректіӊ аурулары, инфекциялар, шаң мен газдардыӊ әсері, алкоголь және темекі шегу болып табылады.

Белгілері мен симптомдары
-------------------------

Адам ағзасыныӊ тыныс жолдары
Әдетте назофарингит дене қызуынан (37,5°С—38,0°С) басталады. Сонымен қоса, бас аурумен, тамақтың жыбырлауымен, жұтынғанда ауырғанымен, мұрын бітуімен, мұрынмен тыныс алуының қиындауымен сипатталады. Жалпы аңқада жайсыздық, құрғақтық, жегідей жеу, мазалап, кейде желке тартып, құлақ шулап, есту қабылеті төмендейді. Сонымен бірге әлсіздік, адинамия, бозарыңқылық, тамақтың қызаруы мен ісінуі және аңқаның артқы қабырғасында өңездің жиналуымен сипатталады.

Кейде ересек адамдарда назофарингит қызусыз өтеді. Балаларда қызу реакциясы өте қатты айқындалады..

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *John, Pramod R. John* Textbook of Oral Medicine —  Jaypee Brothers Publishers, 2008. — P. 336. — ISBN 9788180615627.
2. ↑  БСЭ: Катар (мед.) — 1969—1978. Мұрағатталған 13 желтоқсанның 2014 жылы.
3. ↑  What а Common Cold Is Мұрағатталған 21 мамырдың 2015 жылы.
4. ↑  Нисевич Н. И. Учайкин В. Ф. Инфекционные болезни у детей, 1-е изд,М. Медицина, 1990, 624 бет, Учебная литература для студентов медицинских институтов,sbn 5-225-01635-9,тираж 30&
5. ↑  Eccles R (қараша 2005). "Understanding the symptoms of the common cold and influenza". *Lancet Infect Dis* **5** (11): 718–25. doi:10.1016/S1473-3099(05)70270-X. PMID 16253889.
**Франсуа Коппе** (толық аты-жөні Франсуа Эдуард Жоашен Коппе,фр. ; 26 қаңтар 1842 жыл, Париж – 23 мамыр 1908 жыл, сонда) – француз ақыны, драматург және прозашы, Парнас мектебінің өкілі. 
1884 жылы Француз Академиясының мүшесі болады. Оның тұңғыш өлеңдер жинағы «Реликварий» (Reliquaire, 1866) деген атпен шығады. 1869 жылы «Жүргінші» (Le Passant, орысша аудармасы 1892) атты пьесасы арқылы драматург ретінде танылады. Сонымен қатар тарихи тақырыпта жазылған «Якобиттер» (Les jacobites, 1885, орысша аудармасы 1889) атты драмасы бар. 
1888 жылы Құрмет легионы орденімен марапатталады. Ресейде ХІХ ғасырдың аяғында Коппенің шығармалары көптеп басылып шығады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
Тау жүйесіндегі Хабасюэшань тауы
**Сино-тибет тауы,** Cычуань Альпісі – Қытайдағы тау жүйесі. Ұзындығы 750 км, ені 400 км. Биіктігі 7590 метрге дейін (Гунгашань тауы). Салуин, Меконг және Янцзы өзендерінің тар, терең (тереңдігі кейбір жерлерде 3000 метрге жетеді) аңғарлармен бөлінген бірнеше жоталардан тұрады. Негізінен метаморфтық жыныстардан және палеозойдың шөгінді жыныстарынан түзілген. Жоғарғы белдеуінде (4000 метрден жоғары) альпі даласы, 2000–4000 метр аралығын қылқанды (негізінен самырсын, шырша) және аралас орман алып жатыр. Алтын, темір, никель, мыс, сурьма, полиметалл кендері шоғырланған. Сикан-Тибет және Чэнду-Куньмин тас жолдары кесіп өтеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ совет энциклопедиясы 1976 жыл. / М.Қ.Қаратаев
**Наитивизм** - танып-білудің мистикалық-дінисипаты туралы ілім. Оған сәйкес ақиқат ұтымды - логикалық жолмен, пікір таластыру арқылы емес, тосыннан, ешқандай әзірліксіз, бір ғана түйсіктің, яғни шабыттан туындап, Құдайдың адамға жоғарыдан берген ойының көмегімен ашылады. *Наитивизм* таза күйінде сирек, негізінен теологиялық доктриналарда кездеседі, ал іс жүзінже бұл принципке иррационализм қосылады. 

**Пікірлерді есептеу** (пропозициялық есептеу) - ішкі тың құрылымын еске алмай пікірлердің ақиқаттық қатынасына негізделген пайымдауларды формалдылайтын логика жүйе. Классикалық пікірлерді есептеу қайшылықсыз (Аксиомалық теория қайшылықсыздығы), толымдыққа ие (Аксиомалық теория толымдығы). Классикалық емес пікірлерді есептеу жөнінде Конструктивтік логика. Көп мәнді логика.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Энциклопедиясы - "Философиялық сөздік"
**Дизиготека** (лат. *Dizygotheca*) – аралия туысына жататын бір не көп жылдық лиана тәрәздә өсімдіктер туысы. тұқымдасына жатады. Отаны - Полинея мен Жаңа Каледония маңындағы аралдар. Ол мәңгіжасыл, ағаш тектес өсімдік. Табиғатта 17 түрі белгілі. Қазақстанда Dizygotheca elegantissima және Dizygotheca veitchii деген түрлері үй жағдайында өсіріледі. Dizygotheca elegantissima жапырақтары қою жасыл түсті, жіңішке, ұзыншақ, жиектері аратісті болып келеді, саусақтың саласы секілді сабақ басында тарамдала орналасқан. Сабақтың ұзындығы 40 см болады. Dizygotheca veitchii жоғарыда сипаттаған түріне ұқсас, тек жапырағы жалпақтау, жиектері ирек толқынды боп келеді. Дизиготеканың сабақтың жоғарғы жағында орналасқан ұсақ гүлдері ерекше әдемілікке ие емес. Үй жағдайында дизиготека сирек гүлдейді.

Жарығы:
-------

Жарық мол түсетін жерге орналастыру керек. Жарық аз болса, түсі әрсізденіп кетеді.

Жылуы:
------

Жылу сүйгіш, қыс кезінде температура 17-18 °C-ден төмен болмағаны жөн. Жел өтінен сақтау қажет. Ауа температурасының бірден, күрт өзгеруіне шыдамсыз, жапырақтарын түсіріп тастайды.

Суғарылуы:
----------

Көктемнен күзге дейін молынан, қыста азырақ суғару керек.

Ылғалдылығы:
------------

Күнделікті су бүркіп, жапырақтарын ылғалдандырып тұрғанды қажет етеді.

Қоректендірілуі:
----------------

Мамыр айынан тамыз айына дейін екі аптада бір рет арнайы тыңайтқышпен қоректендіреді.

Аурулары:
---------

Көп жағдайда оны өсімдік биті мен кене зақымдайды.

Көбейтілуі:
-----------

Тұқымы және қалемшелері арқылы көбейтіледі. Арнайы фитогормондар қосып тамырландырған дұрыс.

Сілтемелер
----------

* Гүлстан, өсімдіктер туралы сайт Мұрағатталған 20 ақпанның 2012 жылы.

Дереккөздер
-----------

"Гүлстан" республикалық ғылыми-танмыдық, көпшілік журнал, 2010 жыл ISSN 2078-6727
**Франсуа Жозеф Тальма** (*Talma*) (15.01.1763, Париж,- 19.10.1826, сонда)- француз актері. Париждегі Корольдық ән мен декламация мектебін бітіргеннен кейін, 1787 ж. «Комедия Франсез» тетарында ойнай бастады.1806 жылдан Париж консерваториясының драма класы бойынша профессоры болды. Оның көркем –идеялық көзқарастары ағылышын және француз ағартушыларының әсерімен қалыптасты. Тальма Ұлы француз революциясының алғашқы күнінен- ақ бастап-ақ тетарды революциялық идеяның насихатшысы етуге ұмтылды. Революциялық бағыттағы актерлердің алдыңғы қатарында болға. Тальма «Комеди Франсез» тетатрынан қол үзіп, 1791 ж. «Республика театрын» ұйымдастырды. Ол революциялық пьесаларда ойнап, жауыз Генрих VIII (М.Ж.Шеньенің осы аттас пьесасында), сондай –ақ Лассаль, Фульвий Флакк (Шеньенің «Жан Калас немесе Сот сабағы» мен «Кай Нракхында»), Муций Сцевола (Лансивальдың осы аттас пьесасында) сияқты қахарман патриоттардың сахналық бейнесін де жасады. 1799 ж. «Комеди Франсез» театрына қайта оралды. Ағылшынның сахналық өнерімен және У.Шекспир өнерімен танысқаннан кейін Тальма француз классицистикалық театр дәстүріне сын көзбен қарап, өзінің реформаторлық бастамасын сахналық костюм мен грим саласында жүргізді. Осымен байланысты сахналық образ жасауда тарихи және этнографикалық жағынан нақты болуына көңіл аударды. Актер өмірінің соңғы жылдардағы ойынынан реалисттік элементтер айқын көрініс тапты.

Қолданылған әдебиет
-------------------

Қазақ Совет энциклопедиясы, 1976 жыл, Алматы,10 том, 536 бет
**Ақиқат бәйтерегі** – 2003 жылы қыркүйек айында Астанада өткен Әлемдік және дәстүрлі діндер жетекшілері съезінің оқиғаларын арқау ете отырып, тіршілік негізі әрі бейбітшілік үмітінің мәңгілік ізгілігі туралы 26 минуттан тұратын, екі бөлімді деректі фильм. 

Негізгі оқиға: Президент резиденциясы, Салтанат сарайы, «Бәйтерек» монументі және «Интерконтиненталь» қонақүйі мен Конгреес-Холлда өтеді. 
Фильмді түсіруге үш ай әзірлік кезінде Телдерадиокешен тарапынан 5 минуттық «Бәйтерек: Дала мен Таулар аңызы» атты мультфильм, «CNN» телеарнасынан бірнеше рет көрсетілген әлеуметтік мағынадағы бейнеролик те пайдаланылды. Сценарий жобасы төрт рет өзгеріске түсті. Бірнеше сағаттан тұратын бейнематериалдан 52 минут қана таңдап алынды. 

Фильм авторының оқиға желісін жалғастыратын түсініктемелерінің үштен бірі ғана қорытынды туындыға енді. Ал жазылған сұхбаттардың оннан бірі ғана фильмнен орын алды. Бұған себеп мәртебелі дінбасылардың Елбасы Н. Назарбаев жүргізген «дөңгелек үстел» басындағы әңгімелерінің маңыздылығынан еді. Екіншіден, фильм стилі оқиға желісімен өрбіді. Дінбасылардың жеке дара камера алдындағы сөзінен гөрі, барлық дін өкілдері алдындағы баяндамалары, дүниежүзінде бірінші рет өткізілген дінаралық үнқатысу съезінің деректілігін дәйекті түрде көрерменге жеткізуге мүмкіндік беретіндігі фильмде қатаң ескерілді. 

Сценарий авторы - Махат Садық.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ телевизиясы. Энциклопедия. – Алматы: «ҚазАқпарат», 2009, 1-т. – 640 б.ISBN 978-601-03-0070-5
**Франц Антонович Галицкий** (1958 ж.т. қазіргі Солтүстік Қазақстан облысы Тайынша ауданы Ясная поляна а.) – мед. ғылым доктыры (1995). Целиноград мед. институтын (1981, қазіргі Астана мемлекеттік мед. академиясын) бітірген. 1981–1983 ж. сот мед. сараптамасы бойынша клиник. ординатор, сот мед. сараптамасы бюросы облысы бөлімшесінің меңгерушісі (1983–1985ж.), Целиноград мед. институтының сот мед. сараптамасы кафедрасының ассистенті (1985–1989жж), аға оқытушысы (1989–1992жж), доценті (1992–1996ж) болды. 1996 жылдан Астана мемлекеттік мед. академиясында кафедра меңгерушісі. 50 ғылыми мақала, 1 монографияның авторы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Энциклопедиясы
**Ким Кван Хен** (1919-2002) - 27 желтоқсанда Ресейдің При-морье өлкесіндегі Уссурийск облысы, Путиловка селосында туған. Ол КОКП Орталық Комитеті жанындағы Жоғары партия мектебін бітірген. «Ленин кичи» газетінің әдеби қызметкерінен редакторына дейінгі қызмет жолынан өткен.

1956 жылы газет бетінде «Окнан» поэмасын, кейін «Думы идущего на работу» (1964), «Ростки» (1976), «Глядя на звезды» (1970), кітаптарын «Наша гордость» баллада сын, «Аежащий на дороге», «Выяснилось» әңгімелерін жариялады.

Республикалық корей драма театры оның аударған бірқатар пьесаларын қойды. А.Шатровтың «Именем революции», В.Катаевтың «Синий платочек», Қ.Байсейітов пен Қ.Шаңғытбаевтың «Беу, қыздар-ай» пьесаларын, А.Твардовскийдің, Жамбылдың, тағы басқа ақындардың жекелеген өлеңдерін корей тіліне аударған.

Шығармалары
-----------

* Цветызимы. Стихи. А. «Жазушы», 1982;
* Ростки. Стихи. А. «Жазушы», 1985.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса - Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл
**Франц Хегенбарт** (нем. Franz Hegenbart, чеш. František Hegenbarth; 1818 жылдың 10 мамыр - 1887 жылдың 20 желтоқсаны) - австриялық виолончельші және музыкалық педагог.

Прага консерваториясын 1837 жылы бітірген. Иоганн Баптист Хюттнердің шәкірті болған. Грац, Линц, Львов театрларында ойнаған. 1852 жылдан бастап Зальцбургтегі Моцартеум консерваториясында сабақ берген. 1865 жылы Пражск консерваториясының профессоры, сондай - ақ, консерваториялық оркестрді басқарған. Хегенбарттың әйгілі шәкірттері: Гануш Виган, Генрих Грюнфельд, Рудольф Эрлих. Оның фортепианолық триода Бедржих Сметана және Антонин Беневицпен орындауы әйгілі. Және ішекті квартеттегі Войтех Гржмалимен бірге скрипкада ойын көрсетуі оны әйгілі етті. «Виолончелиге арналған 18 жаттығу» еңбегін жарыққа шығарған (нем. 18 Übungen für das Violoncello; 1869).

Дереккөздер
-----------

Сілтемелер
----------

* Petr Macek. Hegenbart, František Мұрағатталған 21 желтоқсанның 2014 жылы. // Český hudební slovník osob a institucí
* Hegenbarthova Škola Мұрағатталған 2 наурыздың 2009 жылы.
**Франсия Райса Альмендарес** (ағылш. *Francia Raisa Almendárez*; 26 шілде 1988, Лос-Анджелес, Калифорния) — америкалық актриса.

Өмірбаяны
---------

Франсия Райса Альмендарес 1988 жылдың шілде айының 24 жұлдызында Лос-Анжелес қаласында дүниеге келеді. 
Алғаш рет 2004 жылы Ромео Милллердің «My Girlfriend» виедобаянында түседі. 
2006-шы жылы Франсия "Добейся успеха 3: Всё или ничего" киносында басты рөлдердің бірін орындайды.
Айырықша танымалдылықты «Тайная жизнь американского подростка» (2008—2012) телесериалындағы Эдриенн Ли рөлі әкелді. 
Осы сомдаған рөлі үшін Франсияны «ALMA» (2009, 2011), «Teen Choice Awards» (2012) және «Imagen Awards» (2012) премияларына номинант ретінде ұсынылады. 
2008-ші жылы Франсияның қатысуымен «Золотой лёд 3:В погоне за мечтой» ,ал 2010-шы жылы «Золотой лёд 4:Огонь и лёд» кинолары жарық көреді[

Дереккөздер
-----------

1. ↑  [ ]
2. ↑   ]Франсия Райса Альмендарес
**Еркебұлан Оңалбекұлы Сәпиев** — Қазақстан Республикасының Түркия Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі. 

Еркебұлан Оңалбекұлы Сәпиев 1975 жылы 26 маусымда Мәскеу қаласында дүниеге келген. Анкара университетін бітірген.

Мансап
------

Еңбек жолын ҚР Қаржы министрлігінде жетекші экономист ретінде бастаған. ҚР Президенті Әкімшілігінің Әлеуметтік-экономикалық талдау бөлімінің сектор меңгерушісі, «Шағын кәсіпкерлікті дамыту қоры» ЖАҚ басқарма төрағасының орынбасары болып жұмыс істеді. Түркістан облысы әкімінің кеңесшісі болды.

ҚР СІМ Орталық аппаратында Орталық Азия, Оңтүстік Кавказ және Түркия департаменті директорының орынбасары, Жалпыазиялық ынтымақтастық департаменті директорының орынбасары, Ерекше тапсырмалар жөніндегі елші қызметтерін атқарды.

ҚР Түркиядағы елшілігінде жұмыс істеді. Қазақстанның Ыстанбұлдағы бас консулы болды.

Қазақстанның Түркиядағы Елшісі болып тағайындалғанға дейін ҚР-дың Түрікменстандағы Елшісі болған.

Қазақстан Республикасының Түркия Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі Еркебұлан Оңалбекұлы Сәпиев Қазақстан Республикасының Албания Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі қызметін қоса атқарушы болып тағайындалды.

Марапаттары
-----------

II сыныпты Төтенше және Өкілетті Уәкіл дипломатиялық дәрежесіне ие.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
2. ↑
**Сезгіштік** — 1)түйсінуге жалпы қабілеттілік; Сезгіштік филогенезде тірі организмдер қоршаған ортаның факторларына, тікелей биологиялық мәні бар әсерлерге қатысы жөнінен сигналдық функция атқаратын осы факторларға жауап әрекет білдіре бастаған кезде пайда болды;

2) дифференциалдық психология мен мінезтануда — аффектілік реакцияларға көтеріңкі дайындық;

3) психофизикада — түйсіну табалдырығына кері пропорционал шама. Осыған сәйкес, абсолюттік және дифференциалдық (айырымдық) сезгіштік сараланады. Сезгіштік түрлерінің таптастырылуы түйсінулердің қазіргі таптастырылуларына сәйкес келеді. Мысалы, жасалатын сенсорлық талдаудың егжей-тегжейлілігі дәрежесі бойынша ерекшеленетін сезгіштік түрлерін ажыратады. Тітіркендіргіштің сипатын ескере отырып, механикалық, оптикалық, химиялық, температуралық және басқадай стимулдардың әрекетін сезгіштік туралы айтуға болады. Организмнің сезгіштігін түйсінулердің негізінде ғана емес, әр түрлі психологиялық-физиологиялық процестердің өтулерінің өзгерулеріне қарап бағамдауға болады. Нәтижесінде, әдетте, әр түрлі бірнеше көрсеткіш келіп шығады. Мысалы, мидың интегралдық ырғақтарының өзгеру реакциясы бойынша анықталатын көрушілік сезгіштік сыналушының сөзбен айтып берген себебі негізінде бағаланатын сезгіштіктен жоғары болып шығады. Соңғы жылдары жаңа теориялық түсініктердің (сигналды байқау теориясы) пайдаланылуы арқасында психофизикада сезгіштіктің "түйсіну табалдырығы" ұғымынан тәуелсіз неғұрлым қорытылған анықтамалары пайда болды.

Сезгіштік(түйсік) — 1) жалпы алғанда — стимуляциядағы сезгіштік; 

* 2) арнайы мағынасы — әлсіз (нашар) стимулға жауап қайтару, сезгіштіктің төменгі табалдырығы;
* 3) басқа біреудің сезімін түсіну.

Талдағыш рецепторларына әсер еткен тітіркендіргіштердің бәрі бірдей түйсік тудыра бермейді. Түйсік тудыру үшін тітіркендіргіштің белгілі бір дәрежеде мөлшері мен күші болуы қажет. Бұл — түйсіну процесінде түйсік табалдырығына байланысты. Түйсік табалдырығының шегі — *абсолют табалдырық*. Абсолют табалдырықтың күші адамның абсолюттік сезгіштігін сипаттайды: абсолют табалдырық күші неғұрлым аз болса, абсолюттік сезгіштік соғұрлым өткір болғаны. Басқаша айтқанда, абсолюттік сезгіштіктің мөлшері түйсіктің абсолют табалдырығы мөлшеріне кері пропорциялы болады. Белгілі талдағыштардың абсолюттік сезгіштігі әр адамда әр түрлі болуы мүмкін. Мысалы, бір бала сыбырлаған сөзді алыстан естиді, ал екіншісі естімейді. Бұдан бірінші баланың абсолюттік сезгіштігі екінші баланікінен жоғары екендігі байқалады. Адам талдағыштарының абсолюттік сезгіштігі, шынында да жоғары болады.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Жантану атауларының түсіндірме сөздігі. — Алматы: "Сөздік-Словарь", 2006. - 384 бет. ISBN 9965-409-98-6
**Әбсаттар Қарымсақов** (1910 – 15 тамыз 2001) — еңбек және соғыс ардагері. Қызылорда облысы, Сырдария ауданы, № 3 ауылда туған.

Өмірбаяны
---------

1910 жылы Қарымсақ пен Ұрқия шаңырағында дүниеге келген. Қызылорда совхоз техникумын тәмамдады, механик (1938), Ленинградтағы Киров атындағы 1-әскери-жаяу әскер училищесін бітірді (1941). 

Облыста колхозды алғаш ұйымдастырушының бірі. Қызылорда тәжірибе шаруашылығында дақыл өсірумен айналысты, кейін бригадир, шаруашылық басшысы болып қызмет атқарды. Содан соң қолына кетпен ұстап аты аңызға айналған «Шиелі», «Қырықбайтақ» және «Қос апан» сияқты үлкен каналдарды кетпенмен қазуға жұртты жұмылдырып, аңызақ, ашық далаға мол су жеткізді. Бидай егіп, жоңышқа өсірді, ауқымды шабындықтар мен жайылымдықтар жасап, елді еңбекке баулып, аса қиын тығырықтан алып шықты. 

Ә.Қарымсақов Ұлы Отан соғысы басталғанда туған жерін қорғауға аттанды. Ленинградтағы Киров атындағы 1-әскери-жаяу әскер училищесін ойдағыдай бітірген бойы 1-Украина майданына жөнелтілді. Онда барған соң атқыштар взводының командирі болып тағайындалды. Соғыс техникасының, қару-жарағының тілін біліп, оны көздеген нысанаға бағыттауды жетік үйренген. Ол Украина, Польша, Германияда жауынгерлік үлкен жолдан өтті. 

Сталинград және Курск үшін болған қан майдандарына қатысты.

Отбасы
------

* Әкесі – Қарымсақ, Анасы – Ұрқия /өзге мәлімет жоқ/.
* Үйленген: зайыбы – Әнипа Бәйменқызы Қарымсақова еңбек ардагері /1910 - 29 қаңтар 1994/, балалары – Итен /1940/ журналист-жазушы, Сейтен /1947/ дәрігер, Дүйсен /1950/ дәрігер, Сұлтан /1953/ дәрігер.

Марапаттары
-----------

•«Қызыл жұлдыз» ордені 
•«Жауынгерлік ерлігі үшін» медалі
•«Германияны жеңгені үшін» медалі 
•«Ерлігі үшін» медалі 
•«Мәскеудегі халық шаруашылығы жетістіктері көрмесінің алтын медалі», басқа да көптеген жауынгерлік және мерекелік медальдармен, Құрмет грамоталарымен марапатталды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Ел ардақтылары. Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің 20 жылдығына арналған анықтамалық-ақпараттық, энциклопедиялық жинақ. /Редакторы К.Тұманбайұлы, Алғы сөзін жазған – ҚР Ұлттық Ғылым академиясының академигі С.Қирабаев/, Алматы, 2011, 388+8 бет. ISBN 978-601-282-247-2
2. ↑  Отан үшін от кешкендер. 1941-1945 жылдарғы Ұлы Отан соғысындағы Ұлы жеңіске 70 жыл. Естелік кітап. Қызылорда қаласы, «АБДИ» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің баспаханасы. 2015
**Ван Чжицзюн** – Қытай скрипкашысы. 1983 жылы 18 тамызда Шанхайда дүниеге келген. 3 жасынан скрипкада ойнауды үйрене бастайды. Шанхай консерваториясын тәмамдаған. Қазіргі таңда Эйслерд атындағы Берлин жоғары ән мектебінде Коли Блахердың басшылығымен өз шеберлігін шыңдауда. 1998 жылы Қытай скрипкашыларының ұлттық конкурсында ең жас жеңімпаз скрипкашы атанады. 2003 жылы Родольф Липицер атындағы халықаралық конкурсында жеңімпаз; 2000 жылы Сибелиус атындағы конкурс лауреаты; 2007 жылы Чайковский атындағы халықаралық конкурста алтыншы сыйлықтың иегері болады.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  ru:Ван Чжицзюн (орыс.)
**Әбиірбек Берденұлы Тінәлиев** (22 сәуір 1957 жылы туған, Жамбыл облысы, Талас ауданы, Ойық ауылы) — әнші, композитор, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (2001). Қазақстан Жастар одағының сыйлық иегері (1994).

Еңбек жолы
----------

Өнер жолын Талас ауданы мәдениет үйінде қызмет етуден бастады. 1977 жылы Жамбыл (казіргі Тараз) мәдени ағарту училищесін бітірген. 1978 - 90 жылы Жамбыл облысы драма театрында актер, 1990 - 2001 жылы Алматыдағы саз аспаптар мұражайында ғылыми қызметкер, 2001 жылдан Алматы облысы Қазақ драма театрында музыкалық бөлімінің жетекшісі болып еңбек еткен.

Халық арасында кең танылған әндері
----------------------------------

* "Анамның тілі"
* "Фариза"
* "Толғанай"
* "Желтоқсан желі"
* "Әттең-ай"
* "Ұрпақ үні"
* "Сәлемдеме"
* "Мұнар"
* "Гүлнарым"

Кітабы
------

1998 жылы Т.Айтбайұлының "Ән әлемінің Әбиірбегі" атты сұхбат кітабы жарық көрді. "Желтоқсан желі" атты ән жинағы шыққан.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: "Аруна Ltd." ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8
**Жабыртау** – Кетпен (Ұзынқара) жотасында, Қаратау мен Текес жазығының аралығында орналасқан тау.

Географиялық орны
-----------------

Алматы облысы Райымбек ауданы жерінде. Абсолюттік биіктігі 2292 м, дөңгелене келген таудың ұзындығы мен ені 3 – 5 км.

Жер бедері мен геологиялық құрылымы
-----------------------------------

Беткейлері көлбеу, сай-жыралармен тілімденген. Төрттік кезеңнің аллювийлі-пролювийлі шөгінділері жапқан палеозойдың жыныстарынан түзілген.

Өсімдігі
--------

Таудың қоңыр және қызғылт қоңыр топырағында бұта аралас бетегелі шөптесіндер өседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
2. ↑  Жетісу энциклопедия. - Алматы: «Арыс» баспасы, 2004 жыл. — 712 бет + 48 бет түрлі түсті суретті жапсырма. ISBN 9965-17-134-3
**Вангари Маатаи** (ағылш. *Wangari Maathai*; сәуірдің 1 1940 — қыркүйектің 25 2011) — Кениялық биолог, қоғам қайраткері, 2004 жылғы Нобель бейбітшілік сыйлығының иегері. 

Маатаи, Вангари
Мамандығы бойынша биолог Вангари Маатаи қоршаған ортаны қорғау белсендісі әрі құқыққорғаушы ретінде жұртшылыққа танымал болды. Ол Африка құрлығын шөл далаға айналудан сақтап қалуға бағытталған ондаған миллион ағаш отырғызу науқанын басқарып, "Жасыл белдеу" қозғалысының негізін қалады. Кения парламентінің мүшесі болып сайланды.

2004 жылы Вангари Маатаи Африка әйелдерінің арасынан тұңғыш рет Нобель бейбітшілік сыйлығына ие болған еді.
Ол қатерлі ісік дертімен ауырған. Кенияның астанасы Найроби қаласындағы ауруханада 71 жасында Вангари Маатаи қайтыс болды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Kenya's Nobel laureate Wangari Maathai dies aged 71
2. ↑  Нобель сыйлығының иегері кениялық Вангари Маатаи өмірден өтті