Грей анатомиясы. Бронхтың алдыңғы жағынан көрінісі
**Бронхоэктазия** — өкпенің созылмалы іріңденуіне алып келетін, өкпе бронхтарының морфологиялық және функционалды толымсыздығымен көрінетін патология. Барлық осы кешенді ауру бронхоэктазиялық ауру деп аталады.

Этиология (себебі)
------------------

Туа пайда болған бронхоэктазиялық ауру сирек кездеседі. Ол құрсақта даму кезінде бронх ағашының дұрыс дамымауымен байланысты. Жүре пайда болған түрінің де себептеріне бронх ағашының дұрыс дамымауы, соның ішінде бронх қабырғаларының жетілмеуі –біріңғай салалы бұлшықет, эластикалық және сіңірлік тіндердің, қорғаныс механизімдерінің жетіспеуі жатады. Бұған тағы да бронх өткізгіштігінің бұзылу қосылса, бронхтардың тұрақты деформациясы пайда болады. Бронхоэктаздардың пайда болуына тұмау, жедел респираторлы аурулар, қызылша, бронхит, өкпе абсцессі, өкпе туберкулезі, бронхтан уақытында алынбаған бөгде зат септігін тигізеді.

Жіктелуі
--------

*Шығу тегі бойынша:*

* Біріншілік;
* Екіншілік;

*Бронхтар кеңеюі бойынша:*

* Цилиндрлік;
* Мөшек тәрізді;
* Киста тәрізді;
* Аралас;

*Таралуы бойынша:*

* Шектелген немесе таралған;
* Бір жақтық немесе екі жақтық;

*Клиникалық көрініс ауырлығына байланысты:*

* Айқын емес симптоматикасымен;
* Жеңіл формасы;
* Орташа ауырлықтағы форма;
* Ауыр формасы;
* Ауыр асқынған формасы;

*Клиникалық ағымы бойынша:*

* Ремиссия фазасы;
* Өршу фазасы;

Клиникалық көрінісі
-------------------

Науқастардың негізгі шағымы –қақырықпен жөтел, кан түкіру (30% науқастарда байқалады), зақымдалған жақтағы кеуде қуысындағы дискомфорт және аурырсыну, ентігу, дене қызуының көтерілуі, терлегіштік, дене салмағының төмендеуі, жалпы әлсіздік.

Бұл аурудың ең ерте көрінісі ретінде жөтел пайда болады. Әдетте жөтел таңертеңгі уақытта күшейіп, немесе физикалық жүктемеден кейін байқалып отырады. Жөтелмен қоса көп мөлшерде қақырық шығады. Ауру дами келе қақырық шығуы қиындаған сайын кешкі уақыттарда науқаста дене температурасы 39-40 С дейін жоғарылауы байқалады.

Аурудың алысқан кеткен түрінде тері, ерін, көгеруі (цианоз) байқалады. Сонымен қатар, қолдың саусақтарының деформациялануы, барабан таяқшалар тәрізді формаға ауысады. Кейде жасушасының асимметриясы зақымдалған жаққа қарай байқалады. Себебі зақымдалған аумақ көлемі кішірейе түседі. Кеуде қабырғасына жақын орналасқан патологиялық ошақтан перкуторлы дыбыстың тұйықталуы, тыныс алу әлсіреуі немесе әртүрлі патологиялық дыбыстарды (құрғақ және ылғалды), сырылдарды естуге болады.

### Бронхоэктазиялық ауру асқынуы:

Бронхоэктазиялық ауру асқынуы негізінен өкпелік қан кету, абсцесс пайда болуымен, өкпе –жүректік жетіспеушілік, «өкпелік жүрек», ішкі органдар амилоидозы туындайды. Кей жағдайларда бронхиальді астма және өкпе туберкулезімен де асқынады.

Бронхоэктазия диагностикасы
---------------------------

Диагностикасы:Науқаста анемия, жоғары лейкоцитоз, ЭТЖ (эритроциттер тұну жылдамдығы) жоғарылауы, гипоальбуминемия, эритроциттердің және тромоциттер агрегационды қасиеттерінің жоғарылауы байқалады.

Ауруы нақты анықтау жолына рентгенологиялық әдісте жатыр.Рентгеноскопия, рентгенография және томографияда бірнеше проекцияда жасау керек. Бұл кезде өкпенің зақымдалған аумағындағы өкпе көлемінің төмендеуі, көлеңкесінің күшеюі байқалады. Сегментарлы және бөліктік ателектаз, плевральдік шварт, өкпе түбіріндегі лимфа түйіндерінің қатаюы және гиперплазиясы көрінеді. Сонымен қатар көкірекаралық ағзалардың зақымдалған жаққа қарай ығысу байқалады.
Бронхоэктазиялық ауру емі:

Аурудың кері қайтпайтынын ескере отырып, соның ішінде консервативті емнің еш көмек бермейтінін білуіміз қажет. Сондықтан мұндай жағдайда жалғыз радикалды ем хирургиялық ем. Жасалынатын операция мөлшері бронхоэктазия көлемі мен таралуына байланысты анықталады.
[1]

Емі
---

Дене қызуын төмендететін, қақырық бөлінуін жеңілдететін антибиотиктер, дәрі-дәрмек ішкізіп емдейді. Асқынған түріне операция жасалады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IV том


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|   Тыныс алу мүшелерінің аурулары |
| --- |
|  |
| Жоғарғы тыныс алу жолдары | 

|  |  |
| --- | --- |
| Қосалқы мұрын қуыстары | 
Синусит |
|  |
| Мұрын | 
Ринит (Вазомоторлы ринит • Атрофиялық ринит • Поллиноз) • Полип • Ринорея • Мұрын арақабырғасының қисаюы |
|  |
| Бадамшалар | 
Тонзиллит (Баспа ауруы немесе ангина • Созылмалы тонзиллит) • Аденоид • Паратонзиллярлық абсцесс • Людвиг ангинасы |
|  |
| Жұтқыншақ | 
Фарингит |
|  |
| Көмей | 
Ларингит • Круп • Ларингоспазм |
|  |
| Дауыс шымылдығы | 
Дауыс шымылдығының түйіндері |
|  |
| Көмекей | 
Эпиглоттит |
|  |
| Кеңірдек | 
Трахеит • Стеноз |

 |
|  |
| Төменгі тыныс алу жолдары | 

|  |  |
| --- | --- |
| Ауатамырлар тарамы | 
Бронхит • Бронхиолит • Өкпенің созылмалы обструкциялық ауруы • Өкпе эмфиземасы • Диффузиялық панбронхиолит • Бронхтық демікпе • Бронхоэктазия |
|  |
| Өкпе | 
Пневмония (Жедел пневмония • Созылмалы пневмония • Аспергиллез) • Пневмокониоз (Антракоз • Асбестоз • Баритоз • Бериллиоз • Биссиноз • Каплан синдромы • Сидероз • Силикоз • Талькоз • Халикоз) • Альвеолит (Багассоз • Фермер өкпесі) • Альвеолярлық микролитиаз • Ателектаз • Лефлер синдромы • Өкпе гипертензиясы • Өкпе ісінуі • Өкпе абсцессі • Саркоидоз |

 |
|  |
| Басқасы | 

|  |  |
| --- | --- |
| Өкпеқап | 
Плеврит • Пневмоторакс • Өкпеқап жалқаяғы (Гидроторакс • Гемоторакс • Хилоторакс) • Өкпеқап эмпиемасы |
|  |
| Көкірек | 
Медиастинит • Хаммен синдромы |

 |

 |