**Пье́тро Маска́ньи** (итал. *Pietro Mascagni*; 7 желтоқсан 1863 жылы, Ливорно — 2 тамыз 1945 жылы, Рим) — итальяндық опера композиторы.

Өмірбаян
--------

Пьетро Масканьи 1863 жылы 7 желтоқсанда Ливорно қаласында дүниеге келген және наубайхананы басқарған Доменико мен Эмилия Масканьидің екінші ұлы болған. Баласының музыкалық қабілеттерін байқаған әкесі, жинаған қаражатын аямастан, Пьетроға мұғалім реітнде баритон Эмилио Бьянкиды жалдады, ол баланы Луиджи Керубини атындағы музыкалық лицейде оқуға дайындады. Ал 1876 ​​жылы бала Альфредо Соффединиден (Alfredo Soffredini) сабақ ала бастады. Небәрі 3 жылдан кейін Пьетро бірнеше классикалық шығармалар жазды: 'Sinfonia in do minore', 'Elegia', 'Kyrie', 'Gloria' және ең әйгілі - 'Ave Maria'.

Пьетроның алғашқы кантатасы Istituto Cherubini қабырғаларында 1881 жылы 9 ақпанда музыкалық жарыстардың бірінде орындалды. Жұмысы қазылар алқасы мүшелері мен көрермендерге қатты ұнағандықтан, Пьетро бас жүлдені алды. 1882 жылы жас композитор сол жылдың қазан айында Милан консерваториясына түсуге көмектескен "Cantata alla gioia" операсын жазды. Миланда оқығанда Пьетро алдымен шығармашылығына үнемі үлкен қызығушылықпен назар аударған әрі аты аңызға айналған Джакомо Пуччинимен кездесті.

Бір жылдан кейін Пьетроның туған қарындасы Мария қайтыс болғандықтан, жас музыкант қатты күйзеліске ұшырап, көп жазды. Нәтижесінде, кейбір шығармалары жойылғанымен, кейбіреулері әлі күнге дейін аман қалды: тенор мен фортепианомен орындалатын 'Ballata', 'M'ama non m'ama' және 'Messagio d 'amore'. 1885 жылы сөзін итальяндық ақын және аудармашы Андреа Маффей жазған 'Il Re a Napoli in Cremona' романсының авторы болды. Көп ұзамай Пьетро оқуын аяқтамай, Миланнан кетті. Ол бірнеше жыл бойы елдің опера театрларында, сондай-ақ танымал композиторлардың труппаларында жұмыс істеді. 1886 жылы ол Луиджи Марескамен танысып, желтоқсан айында оның компаниясына қосылды. 

Сонымен қатар, осы жылдары Пьетро болашақ әйелі Лина Карбоньянимен кездесті. Олардың үйлену тойы 1889 жылы 3 ақпанда өтіп, келесі күні бірінші ұлы дүниеге келді, ол композитордың әкесі Доменико есімімен аталды. Екінші ұлы Дино 1891 жылы 3 қаңтар айында, қызы Эми 1892 жылы дүниеге келді.

1890 жылдардың аралығында Пьетро Римде және Италияның басқа қалаларында концерт берді. Белгілі композитор ретінде Масканьи елдің әр түрлі қалаларында: Флоренцияда, Неапольде, Венецияда және Палермода тыңдаушыларға толы театр залдарын жинады.

Композитордың ең сәтті шығармаларының бірі - 'Дос Фриц' операсы 1891 жылы жазылып, 1892 жылы 31 қазанда Римдегі Teatro Costanzi театрында қойылды. Алайда композиторға 1890 жылы өзі жазған «Ауылдық намыс» операсы әкелген танымалдылықты басқа ешбір туынды әкеле алмады. Операның премьерасы 1890 жылы 17 мамырда Римдегі dell'Opera di Roma театрында өтті. 

1890 жылдардың аяғы Пьетро үшін өте сәтті болды, ол 'Zanetto', 'Silvano' и 'Guglielmo Ratcliff' секілді бірнеше операларды және 'A Giacomo Leopardi' симфониялық поэманы шығарумен ерекшеленді. 1900 жылы Пьетро Ресейде Мәскеу мен Санкт-Петербург қалаларында бірнеше концерт берді. Бірнеше айдан кейін Масканьидің ең танымал туындыларының бірі - үш актілі операсы «Le maschere» шықты. Бірден 6 театрда дебют жасай отырып, ол бірнеше ай бойы өте танымал болды. Сонымен қатар, Пьетро АҚШ пен Канадада бірнеше концерт берді, бірақ қаржылық жағынан тур нәтижелер әкелмеді, тек Сан-Францискода өткізілген концерт ұйымдастырушылардың үмітін ақтады. 

Келесі жылдары Пьетро Масканьи жұмыс істеуді және әлемді аралауды тоқтатпады: бірнеше рет Бразилияда және Еуропада концерттер берді. Соңғы рет Пьетро 1943 жылдың сәуірінде концерт берді. 1945 жылы 2 тамызда Пьетро Масканьи «Hotel Plaza di Roma» қонақ үйінің бөлмесінде қайтыс болды. Екі күннен кейін, 1945 жылы 4 тамызда оның жерлеу рәсімі өтті, оған композитордың ең жақын достары мен туыстары ғана қатысты. Соғыстан кейін, 1951 жылы оның денесі туған қаласы - Ливорноға қайта жерленді.

Шығармашылығы
-------------

Масканьидің "Ауылдық намыс" операсы жаңа бағыт - веризмнің негізін қалады. Веризм драмалық экспрессияның және сезімдердің әсерін тудыратын, қала мен ауыл кедейлерінің өмірін түрлі-түсті бейнелеуге ықпал ететін көркем тілдің құралдарын қарқынды пайдаланды. Жоғары сезімталдық атмосферасын құру үшін Масканьи опера тарихында бірінші болып, «айқай ариясын» қолданды. 1891 жылы опера Ла Скала сахнасында қойылды, ал Джузеппе Верди айтқан болатын: «Мен енді өмірден уайымдамай кеше аламын - итальяндық операның өмірін жалғастыратын адам бар». Масканьидің құрметіне бірнеше медаль шығарылды, ал корольдің өзі композиторға «Тәж серісі» құрметті атағын берді. 

Сонымен, 1895 жылы Ла Скалада «Уильям Ратклифф» музыкалық трагедиясы қойылды және «Сильвано» лирикалық операсының премьерасы жасалды. 1898 жылы Костанци театрында "Ирис" және 1901 жылы Ла Скала театрында "Маска" опералары таныстырылды. 1911-1917 жылдары "Изабо", "Паризина", "Бозторғай" опералары шығарылды. Ал 1919 және 1932 жылдары "Иә" және "Пинотта" оперетталары жарық көрді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Пьетро Масканьи
2. ↑  Пьетро Масканьи шығармашылығы Мұрағатталған 18 сәуірдің 2021 жылы.