recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Розыбакиев атындағы көше (Алматы)** Көшеге белгілі мемлекет қайраткері Абдолла Ахметұлы Розыбакиевтің есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 26.12.1962 №453/26 шешімі) берілген. Розыбакиев Абдулла Ахмедұлы (1897-1938) Алматы облысының Шелек ауданында (қазіргі Еңбекшіқазақ) дүниеге келген. Ол «Мұсылман жұмысшылар қоғамын» құрған. 1920 жылы Жаркент уезінің ВЧК, ал 1921 жылы Түркістан компартиясының ОК төрағасы, Алматы облыстық комитетінің хатшысы, «Қосшы» облыстық кеңесінің төрағасы міндеттерін атқарған. Көше бойында қалалық көтерме сауда базары, «Дана» сауда орталығы, т.б. ірілі-ұсақты түрлі мекемелер бар. Көше Бостандық, Алмалы аудандарын қиып өтеді. Көше солтүстіктен оңтүстікке қарай Райымбек даңғылынан басталып, әл-Фараби даңғылына дейінгі аралықта созылып жатыр. Бұрынғы атауы - 17-ші линия көшесі. Көшенің ұзындығы - 7000 метр.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алматы көшелері. Анықтамалық энциклопедия. – Алматы: "ИП Волошин" баспасы, 2009. ISBN 978-601-7157-18-0
**Сьерредегі автобус апаты** 2012 жылдың 13 наурызында Швейцарияның Сьерре қаласының маңында болған. Тау шаңғы курортындағы демалысынан қайтып келе жатқан бельгиялық және голландық оқушылардың автобусы Сьерре тоннелінің қабырғасына соғылып, нәтижесінде 28 адам көз жұмды, оның 22-сі 12 жастағы оқушылар. Сонымен қатар 24 оқушы түрлі жарақаттармен ауруханаға жеткізілді.

Автобуста болған 52 адамның ішінде 24 адам тірі қалған, олардың көбісі 12 жастағы екі түрлі бельгиялық мектептердің оқушылары. Автобус 2012 жылдың 13 наурызында жергілікті уақыт бойынша сағат 21:00 CET Вале кантонының оңтүстігіндегі Сьерре тоннелінің қабырғасына соғылды.

Апат
----

Полиция мәліметі бойынша, оқушылар апатқа дейін бірнеше күн тау шаңғы курортында демалып, Бельгиядағы Хаверле (Фламанд Брабанты провинциясы) және Ломмел (Лимбург провинциясы) қалаларына қайтқан. 2012 жылдың 13 наурызында сағат 21:00 CET, автобус бұрылып, ернеуге соқтығысып, тоннельдің бетонды қабырғасына соғылды. Автобустың алдыңғы бөлігі қатты бүлініп, екі жүргізушісі апат жерінде жан тапсырды. Апаттың себебi орнатылмаған, бірақ жергілікті шенеуніктің сөздері бойынша, бұған механикалық ақаулықтар, адамның қатесі немесе жүргізушінің іс-әрекетке қабілетсіздігі болуы мүмкін.

Соққыдан автобус қатты бұзылып, жолаушылардың көбісі автобус сынықтарының астында қалды. Құтқару жұмыстарына көмектесу үшін, апаттан кейін тас жол екі бағытта да жабылды. Сегіз тік ұшақ пен ондаған жедел жәрдем машиналары зардап шеккендерді ауруханаға жеткізді. Құтқарушылар, өрт сөндірушілер, полиция, 15 дәрігер мен 3 психолог құтқару жұмыстарына қатысқан.

Жолаушылардың ішінде отыз бір бельгиялық, он голландық оқушылары, бір неміс, бір британдық және бір поляк оқушысы болған. Осы апатта алты голландық бала құрбан болды.

Сьерре тоннеліндегі апат болған орнына жеткен құтқарушылар, жедел жәрдем машиналары мен тік ұшақтары

Жолаушылар
----------

| Ел | Жолаушылар саны | Қайтыс болғандар саны |
| --- | --- | --- |
|  Бельгия | 39 | 21 |
|  Нидерланд | 10 | 6 |
|  Ұлыбритания | 1 | 1 |
|  Германия | 1 | 0 |
|  Польша | 1 | 0 |

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Nu.nl: Lommell herdenkt slachtoffers busramp Мұрағатталған 16 наурыздың 2012 жылы.
**Саяка Акимото** (жап. 秋元 才加 , 1988 жылы 26 маусымда дүниеге келген.)- жапон халқының идолы, J-Pop жанрының әншісі және актриса, AKB48 тобының бұрыңғы қатысушысы.

Акимото 2021 жылдың шілдесінде

Өмірбаяны
---------

 Саяка 2006 жылы 25 қазанда AKB48 тобының құрамында болып, «Aitakatta» синлымен бірінші рет сахнаға шыққан болатын.

2007 жылы ол AKB48 музыкалық топтың ішіндегі Chocolove тобында Рина Наканиси және Саэ Миядзавамен бірге екі сингл шығарады.

2009 жылы маусым және шілде айларында өткен қатысушылардың 13 синглдік іріктелуге қатысып,12-ші орынға ие болған болатын.

2010 жылдың мамыр-маусым айларында AKB48 тобының 17-ші сингліне қатысуға арналған іріктелуде Саяка 8049 дауыс жинап, 17-ші орынға иеленеді және де негізгі құрамға кіреген болатын.

2010-шы жылдың қараша айының басында Одзи Хирои продюсері ұйымдастырып жатқан проектке Саяка Акимото және Саэ Миядзава қатысатыны жайлы жарияланды. Бұл проект «Double Heroine» деп аталды. Хирои  AKB48 тобы қатысқан «Infinity» мюзиклінің продюсері болып келеді, яғни бұл мюзиклге Акимота да, Миядзава да қатысқан.

Ол Ацуко Маэда, Юко Осима және Томоми Итаномен бірге «VOGUE NIPPON» журналының қараша айында шығатын нөмеріне байланысты «VOGUE girl» бейнебаянында жанкүйерлердің көздрене көрінге еді. Журнал 28 қазан күні шығарылды.

Дискографиясы
-------------

### Синглдар

AKB48
* Aitakatta (жап. 会いたかった)
* Seifuku ga Jama wo Suru (жап. 制服が邪魔をする)
* Keibetsu Shiteita Aijou (жап. 軽蔑していた愛情)
* BINGO! Boku no Taiyou (жап. 僕の太陽)
* Romance, Irane! (жапон. ロマンス、イラネ)
* No Sakura Hanabiratachi 2008 (жап. 桜の花びらたち)
* Baby! Baby! Baby! Oogoe Diamond (жап. 大声ダイヤモンド)
* Iiwake Maybe (жап. 言い訳Maybe)
* RIVER
* Heavy Rotation (жап. ヘビーローテーション)

Фильмография
------------

Ескертпелер
-----------
**Асылхан Нұрмұхаметұлы Данияров** (10 тамыз, 1935 жыл, Қарағанды облысы, Нұра ауданы, Казгородок (Кертінді) ауылы – 1993 жыл) – техника ғылымдарының докторы (1980 жылы), профессор (1987 ж.).

Қарағанды политехникалық институтын бітірген (1958). «Қарағандыкөмір» комбинатының «Октябрькөмір» тресіндегі шахтада кен мастері, механик (1958–61 жылдары), Қарағанды политехникалық институтында ассистент, аға оқытушы, доцент, кафедра меңгерушісі, проректор (1964–87 жылдары) қызметтерін атқарды.

Негізгі ғылым еңбектері мен өнертабыстары механикаландыру құралдарын және оларды пайдаланудың өзіне тән шарттарын ескере отырып, бағалау тәсілдерін жасауға және жетілдіруге арналған.

25 өнертабыстың авторы.
**Революциялық комитеттер (ревком)** — большевиктер құрған және Ресейдегі Азамат соғысы кезінде жұмыс істеген төтенше өкілеттіке ие уақытша билік органдары. Азаматтық және әскери күштің барлық толықтығы шоғырланған. Олардың ұйымдастырылуы мен қызметінде 1917 жылғы Қазан төңкерісі кезеңіндегі әскери-революциялық комитеттердің тәжірибесі пайдаланылды.

Ірі аумақтық революциялық комитеттер: Бүкіл Украин, Әзірбайжан, Армян, Сібір, Дағыстан революциялық комитеттері, БКСР, Башқұрт АКСР, Грузия революциялық комитеттері және Қырғыз өлкесін басқару жөніндегі революциялық комитет болды. Губерниялық, уездік, болыстық және ауылдық ревкомдар да енгізілді.

1920 жылы 2 қаңтарда Жұмысшылар мен шаруалардың қорғаныс кеңесі губерниялық және уездік революциялық комитеттерді тарату туралы шешім қабылдады. Егер бұл қажеттілікке байланысты болса, оларды ерекше жағдай ретінде ғана сақтауға болатын. Кеңес өкіметі 1920 жылдың аяғында - 1921 жылдың басында ғана жеңіске жеткен Армения мен Грузияда революциялық комитеттер 1921 жылы да құрылды. Сібір революциялық комитеті 1925 жылдың желтоқсанына дейін жұмыс істеді. Шешенстанның кейбір аймақтарында революциялық комитеттер кейінірек, атап айтқанда, 1926 ж. енгізілді.

| Ревком | Әрекеттің басталуы | Әрекеттің аяқталуы |
| --- | --- | --- |
| Бүкіл Украин | 1919 желтоқсанында | 1920 ақпанында |
| БКСР | 1918 қарашасында | 1920 желтоқсанында |
| Әзірбайжан | 1920 сәуірінде | 1921 мамырында |
| Армян | 1920 қарашасында | 1921 мамырында |
| Башревком | 1919 наурызында | 1920 шілдесінде |
| Қырғыз өлкесін басқару жөніндегі | 1919 шілдесінде | 1920 қазанында |
| Сібір | 1919 тамызында | 1925 желтоқсанында |
| Грузия | 1921 ақпанында | 1922 наурызында |
| Дағыстан | 1920 сәуірінде | 1921 желтоқсанында |
|

Дереккөздер
-----------

1. ↑  AKKA | Влияние на формирование вайнахов в периоды
*Басқа мағыналар үшін Сарыоба деген бетті қараңыз.*
**Сарыоба** – Қараоба шоқысының (606 м) солтүстік-батысында, Шошқакөл көлінің шығысында 18 км жерде орналасқан шоқы.

Географиялық орны
-----------------

Қарағанды облысы Нұра ауданы жерінде.

Жер бедері
----------

Абсолюттік биіктігі 549 м, оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа қарай 10 кмге созылған, енді жері 8 км. Күрделі пішінді шоқының төбесі тіктеу келген. Беткейлері көлбеу келген. Олар сай-жыралармен тілімденген. Сыртқы өзеніне қарасты шығыс беткейі біршама тіктеу. Одан шағын бұлақ көздері бастау алады.

Өсімдігі
--------

Бұта аралас қоңыр топырақ жамылғысында бетегелі-жусанды боз дала ландшафтысы қалыптасқан. Шоқы етегінде бірнеше қыстау (Жұмабай, Жұмабай-Қарасу, т.б.) орналасқан. Алабы мал жайылымына қолайлы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
‎‎‎

**Комсомол бөгені** — Үлкен Құндызды өзені бойында, Қарағанды облысы Осакаров ауданындағы Комсомольское ауылынан солтүстікке қарай 1 км жерде салынған. 1959 жылы пайдалануға берілді.

Гидрологиялық сипаты
--------------------

Аумағы 0,4 км². Ұзындығы 900 м, ені 550 м-ге дейін, тереңдігі 10 м-ге жетеді. Топырақ бөгетінің ұзындығы 323 м, ең биік жері 12 м. Бөгеннің көлемі 1,1 млн. м3, жалпы су ағымы 38 м³/с. Қараша айында суы қатып, сәуір айында ериді. Комсомольское ауылының жерін суландыруға пайдаланады. Суында шортан, алабұға, шабақ, тағы басқа кездеседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
**Амантау** – Шошқакөл көлінің солтүстігінде 10-15 км жерде орналасқан тау.

Географиялық орны
-----------------

Қарағанды облысы, Нұра ауданында. Амантау тауы бірнеше (Жартас, Сақар, Найза) таулардан тұрады. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 30 км-ге созылған, енді жері 7-8 км.

Жер бедері
----------

Беткейлері тауаралық өзен аңғарларымен тілімденген. Солтүстік беткейінен Ақтасты өзені, оңтүстік беткейінен Соналы өзені және оның көптеген салалары бастау алады.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Тас көмір жыныстарынан және девон гранитоидтарынан түзілген.

Өсімдігі
--------

Қызғылт қоңыр топырағында шілік аралас дала өсімдіктері өседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Республикасының табиғаты, 7 том;
2. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5
**Қашырлы** – Желдіадыр тауларының солтүстік шығысындағы шоғырлар.

Географиялық орны
-----------------

Қарағанды облысы Нұра ауданы Жанбөбек ауылының оңтүстік-батысында 9 км жерде орналасқан.

Жер бедері
----------

Биіктігі - 528 метр. Солтүстік-батыстан, оңтүстік-шығысқа қарай 25 км-ге созылып жатыр, енді жері-5 км. Беткейі тіктеу, 10-нан астам тізбектелген шоқырлардан тұрады. Оңтүстік беткейіндегі таудың түпкі жыныстары жер бетіне шығып жатыр. Таудың бойында Әбілда, Бижан, Қойтас және тағыда басқа қыстаулар орналасқан. Баурайындағы бұлақтардан Керей өзенінің салалары бастау алады.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Силур кезеңінің жыныстарынан түзілген.

Өсімдігі
--------

Бозғылт қоңыр топырағында жусан, бетеге, селеу, ажырық және тағыда басқа өсімдіктер өседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Атамекен" географиялық энциклопедиясы.
**Дайындама**— өндіріс барысында әлі өңделетін, толық дайын емес өнім немесе оның бір бөлігі (шала өнім).

**Дайындама** — бұл пішінін, өлшемін, беткі жағын немесе материалдың физика-химиялық қасиетін өзгертіп, тетік жасалатын еңбек заты. Қалыптанған дайындамалар соғылма және құйма практикада кеңінен қолданады.

Дайындама түрлері
-----------------

Бастапқы дайындама — қысыммен өңдегенде қолданылатын дайындама.

Болат дайындама (Заготовка стальная) — құрамында көміртек (2%-ке дейін) және басқа элементтер болатын темір қорытпадан тұратын дайындама.

Иленген дайындама (Заготовка катанная) — айналатын біліктің арасында илемді деформацияланған дайындама.

Ыссы иленген дайындама (Заготовка горячекатанная) — металды қыздырып, илемдегеннен кейін алынған илем.

Соғылған дайындама (Заготовка кованная) — екі тоқпақтың арасында илемді деформацияланған дайындама.

Баспаланған дайындама (Заготовка прессованная) — контейнер, сотан, ұяқалыптан тұратын жабдықта металды тура, кері, қосарлана ағызып жасалатын дайындама.

Жазық дайындама (Заготовка плоская) — илемделген қаңылтырдан мөлшерленіп кесілген дайындама.

Тілімді дайындама (Заготовка полосовая) — қаңылтырлы металды параллельді, еңкішті, дисклі пышақтарда кесіп алатын дайындама.

Мөлшерлі дайындама (Заготовка мерная) — илемделген немесе баспаланған шала өнімнен мөлшерленіп кесілген дайындама.

Есептелген дайындама (Заготовка расчетная) — ұзындығы соғылманың ұзындығына тең, ал айналмалы диаметрі және көлденең қимасының ауданы соғылманың сәйкесті көлденең қимасының ауданымен екі жақты кенерігінің (облай) қосындысына тең айналу денесі.

Құйма дайындама (Заготовка литая) — кристалдану процесінің нәтижесінде сауытқорамда қатайған, құрылымы діңгекті (дендриттен) және тепетең өсінді кристалдан тұратын дайындама.

Үздіксіз құйылған дайындама (Заготовка непрерыволитая) — балқыту шөмішінен, аралық шөміштен, кристалданушыдан, тартушы анашадан тұратын үздіксіз құю машинасында алынған дайындама.

Үзік-үзік құйымды дайындама (Заготовка прерывистого литья) — сауыт қорамға сұйық металды мөлшермен құйып алатын құймесек

Ұсталық дайындама (Заготовка кузнечная) — соғуда қолданылатын дайындама.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ Энциклопедиясы", V-том
2. ↑  Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Машинажасау. — Алматы: "Мектеп" баспасы, 2007. ISBN 9965-36-417-6
3. ↑  Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Машинажасау. — Алматы: "Мектеп" баспасы, 2007. ISBN 9965-36-417-6
**Сәйділ Омарұлы Талжанов** (6 желтоқсан 1906 жыл, Тоқтамыс ауылы, Нұра ауданы, Қарағанды облысы – 10 желтоқсан 1972 жыл, Алматы) — жазушы. аудармашы, ғалым, филология ғылымының докторы (1972).

Арғын тайпасы Қуандық руының Тоқа бөлімінен шыққан..

Ташкенттегі Орта Азия мемлекеттік университетін бітірген (1931). ҚазҰПУ-да кафедра меңгерушісі. 1956 - 72 Қазақ мемлекеттік көркем әдебиет баспасында аға редактор, Тіл білімі институтында аға ғылыми қызметкер. С.Сейфуллин, М.Әуезов, Б.Майлин шығармаларын орыс тіліне аударған. Орыс қаламгерлері А.С. Пушкин. С.Талжанов, М.Горький, В.Г. Белинский, Ф.М Достоевскийдің шығармаларын қа­зақ тіліне аударған.

Шығармалары
-----------

1957 жылы "Ұстаның үйі", 1959 жылы "Степной Сокол", 1965 жылы "Адам туралы аңыз", 1979 жылы "Өткен күндер сөйлейді" атты кітабы жарық көрді.
"Жол болсын", "Шындық шұбар", "Түсінбеймін" деген өлеңдері "Жаңа әдебиет" журналдарына басылып шықты.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *Бикенов Ж.Б. Жәкенов Ж.М. Исабек Т.К.* Тоқа шежіресі —  Қарағанды: Қарағанды полиграфиясы ААҚ, 2000. — 402 б. — 1000 таралым. — ISBN 5-7667-9037-6.
2. ↑  Ілияс Жансүгіров: Энциклопедия. Алматы. «Кітап» баспасы 2019. 101-бет.
*Басқа мағыналар үшін Сарыжал деген бетті қараңыз.*
**Сарыжал** – Желдіадыр тауларының шығыс бөлігіндегі ұсақ шоқылы таулар.

Географиялық орны
-----------------

Қарағанды облысы Нұра ауданы Шұбаркөл ауылының солтүстігінде 28 км жерде орналасқан.

Жер бедері
----------

Ең биік жері теңіз деңгейінен 543 м-ден астам. Солтүстік-батыстан шығысқа қарай 31 км-ге созылған, енді жері 4 км. Беткейлері көлбеу, олар бірнеше шоқылардан тұрады. Етегін делювийлі-пролювийлі шөгінділер басқан. Сарыжал Талдысай, Сарыбұлақ, Жақсыкөң, Жаманкөң, т.б. өзендердің суайрығы.

Өсімдігі
--------

Топырағы қиыршықтасты, бозғылт қоңыр. Беткейлерінде жусан, селеу, бетеге, аңғарында тал, көктерек, қараған аралас бұталар өседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, II том;
**Қуадыр** – Теңіз көлінің оңтүстік-батысындағы шоқылы тау.

Географиялық орны
-----------------

Қарағанды облысы Нұра ауданы жерінде орналасқан.

Жер бедері
----------

Абсолюттік биіктігі 477 м. Батыстан шығысқа қарай 3,5 км-ге созылған, енді жері 2 км. Беткейі көлбеу, таудың түпкі жыныстары жер бетіне шығып жатыр. Солтүстігінде Шат, шығысында Қарақойың қыстаулары, батысында Камень төбесі, оңтүстігінде Үшбас тауы орналасқан.

Өсімдігі
--------

Қызғылт қоңыр топырақ жамылғысында жусан, бетеге, қоңырбас, итмұрын, тобылғы, қараған, т.б. өседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
**Людмила Радченко** (11 қараша 1978, Омбы, Ресей) — Ресей моделі, италияндық тележүргізушісі, актриса.

Өмірбаяны
---------

Радченко Людмила КСРО-дағы Омбы қаласында 1978 жылы 11 қарашада туған. 1996 жылы әйгілі омбылық коркурстағы сұлылық және мода титулының «Современный образ» вице-миссі деген атаққа ие болды. Сонымен қатар ол көрермендер жүлдесінің иегері болды.

1997 жылы Омбы қаласының атынан «Ресей аруы» ұлттық сұлулық байқауында өнер көрсетті. Байқаудан кейін Мәскеу мен Санкт-Петербургте телебағдарламалардың түсіріліміне қатысты.

2000 жылы Италияға көшті. 2001 жылы «Passaparola» телебағдарламасының жүргізушісі болып жұмыс істеді. 2003 жылы «Spicy Tg» бағдарламасында «Антенна 3» телеарнасында ойнады.

2004 жылы «Fox» журналына түсті. 2005 жылы «La Talpa» реалити-шоуына қатысты.

2007 жылы «Мелодии и поклонники» бағдарламасына қатысты. Содан кейін «Sky vivo» телекомпаниясының реалити-шоуында.

2008 жылы «a light of Passion» фильмінде ойнады.

Кейін «La Talpa» поп-арт стилінде сурет салумен айналыса бастады, Миланда жұмыс жасады.

Ол Нью-Йоркте кескіндеме бойынша оқыды. 2010 жылы «парад коров» халықаралық көркем акциясына қатысты.

Милан арт-триеналында өз жұмысын көрсетті. Луккадағы қазіргі заманғы өнер мұражайында өз көрмесін өткізді. Монакодағы «Gemlucart» халықаралық көрмесіне қатысты.

Людмила Радченконың жұмыстары «Crown Fine Art» көркем галереясында (Сохо, Нью-Йорк) қойылды.

Жергілікті этикет ережелерін орыс туристеріне жеткізу мақсатында итальяндық қонақүйдің тапсырысы бойынша түсірілген әлеуметтік бейнеролик жасауға қатысты.

Телекарьерасы
-------------

* *La sai l'ultima?* (2001)
* *Passaparola* (2001-2002)
* *Spicy Tg* (2003)
* *La talpa* (2005)
* *On the Road* (2006)
* *Tuning and Fanatics* (2007)
* *Reality Game* (2007)
* *Modeland* (2008)

Фильмографиясы
--------------

Людмила Радченко актрисса ретінде келесі фильмдерде түскен:

| Жылы | Аты | Ролі | Қысқаша мағлұмат |
| --- | --- | --- | --- |
| 2005 | *viaggio, IlIl viaggio* |  |  |
| 2006 | *Delitti imperfetti, R.I.S.R.I.S. Delitti imperfetti* |  | 2 эпизодта |
| 2006 | *Light of Passion, AA Light of Passion* |  |  |
| 2008 | *Scaccomatto, Scaccomatto* |  | Қысқаша |
| 2009 | *L'ispettore Coliandro: Sesso e segreti, L'ispettore Coliandro: Sesso e segreti* |  | TV-фильм |
| 2009 | *posto al sole d'estate, UnUn posto al sole d'estate* | Наташа | көркем опера |
| 2010 | *Ganja Fiction, Ganja Fiction* | Luna | Фильм |

Модель агенттігі
----------------

* Urban Management
* Gwen Management

Әдебиеттер
----------

* Pop Art, Edizioni Skira-Feltrinelli (2010) EAN 9788857208923

Сілтемелер
----------

* Модель агенттігінің каталогындағы Людмила Радченко.
**Alarko Holding** — Ыстанбұлдағы ең ірі холдингтік компаниялардың бірі. 1972 жылы Исхак Алатон мен Үзейир Гарих негізін қалаған. Инфрақұрылымдық құрылыс, энергетика, қаржы, жылжымайтын мүлік, жеңіл өнеркәсіп және туризм салаларында жұмыс істейді.

Тарихы
------

Оны 1954 жылы Исхак Алатон мен Үзейир Гарих Ыстанбұлдағы «Banks Caddesi Vefai Han» компаниясында ұжымдық компания ретінде құрды. Алғашқы жылдары негізгі қызмет түрі жылыту, ауа баптау және салқындату болды. Ол 1973 жылы холдинг болып, 1974 жылы акцияларға шықты. 1997 жылы холдинг құрамында құрылған Alarko Real Estate Investment Trust ISE-де сатылатын алғашқы REIT компаниясы. 1998 жылы холдингтің өнеркәсіптік тобы әлемдегі ең ірі кондиционерлеуші ​​компаниялардың бірі Carrier-пен тең құқылы серіктес болды.

2014 жылғы жағдай бойынша компания мердігерлік, энергетика, өнеркәсіп, туризм, аквамәдениет және жылжымайтын мүлік салаларында жұмыс істейді. Сонымен қатар, холдинг аясындағы әлеуметтік жауапкершілік жобаларына қатысу үшін 1986 жылы Alarko Education Culture Foundation (ALEV) құрылды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *alarko.com.tr* Yönetim Kadrosu  (түрік.).  Alarko Holding (24 наурыз 2021).
2. ↑  2020 Konsolide Finansal Tablolar  (түрік.).  Alarko Holding (24 наурыз 2021). Тексерілді, 25 наурыз 2021.
*Turdus naumanni* 
**Қызғылтсары сайрақ** (лат. *Turdus naumanni*) — Торғайтәрізділер отрядының Сайрақ тұқымдасына жататын Нағыз сайрақтар туысының қаражемсаулы сайраққа ұқсас құс. 

Қызғылтсары сайрақтың қанатында қошқыл қоңыр түс көбірек, ал оның дауысы шетен сайрақтың дауысын еске түсіреді. Енисейден Камчаткаға дейінгі Сібір ормандарында мекендейді. Қазақстанға тек қана бір рет ұшып келуі – оның біреуі 1927 жылы 16 қазанда Желек қыстауына жақын Сырдария аңғарында аулап алынды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Құстар. Мектеп энциклопедиясы, 2010, Ковшарь Анатолий Федорович, ISBN 978-601-282-168-0, 352 бет, Алматы: Атамұра
**Дінәш Нұрмұхамедов** (21.03.1948, Торғай облысы (қазіргі Қостанай облысы) Амангелді ауданы, Қаралық ауылы-2006) - радиожурнадист.

Еңбек жолы
----------

Қазақ Ұлттық университетінің журналистика факультетін 1972 жылы бітірген. 3-курста оқып жүргенде, Қазақ радиосына қызметке орналасады. Содан редактор, аға редактор, бөлім меңгерушісі, Бас редактордың орынбасары, Қазақ теледидарында Бас редактор қызметтерін атқарды. «Азат» газетінде тілші болып қызмет істеген.

Еңбектері
---------

Алғашқы әңгімелері мен повестер жинағы 1982 жылы «Ең бақытты күн» деген атпен жарық көрді. Одан соң «Жаңа жылға қараған түн», «Өмір», «Он бес пен он алтының арасында», «Таңертеңнен кешке дейін», «Жарық күн» повестер жинағы оқырмандар қолына тиді. «Алтын арна», «Әкеден қалған аманат», «Саусақтан төгілген сәуле» атты деректі хикаялар жинақтары бар.
Кабардин жазушысы Ә. Кешоковтың «Сынған таға» эпопеясының алғашқы кітабын, поляк, украин және басқа халықтар қаламгерлерінің әңгімелерін қазақшаға аударды. А. Байтұрсынұлы өмірінен «Сен ертең атыласың!» атты пьеса жазды. «Мейлі, өзендер шулай берсін», «Соңғы аялдама», «Деректірдің шопыры», «Адамның кейбір кездері», т.б. драмалық шығармалардың авторы. Сондай-ақ «Сәукеле киген сайқал», «Сандық» хикаяттары республикалық әдеби журналдарда жариялайды, жекелеген әңгімелері өзбек, қарақалпақ, орыс тілдеріне аударылды.

Радиожурналист ретінде жүздеген хабарлары Қазақ радиосының «Алтын қорында» сақтаулы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса - Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл
*Басқа мағыналар үшін Қособа деген бетті қараңыз.*
**Қособа** – Ақкіріш тауының солтүстік-батысындағы тау.

Географиялық орны
-----------------

Қарағанды облысы Нұра ауданы Отарбай ауылының оңтүстік-батысында 19 км жерде орналасқан. Көң өзенінің аңғарында.

Жер бедері
----------

Абсолюттік биіктігі 398 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай бойлық бағытта 2 км-ге созылған, енді жері 1 км. Беткейі жайпақ келген. Солтүстік-батысында Көктау тау, оңтүстік-батысында Қияқты сор алқабы, шығысында Бірлік қыстауы бар.

Өсімдігі
--------

Қоңыр топырақ жамылғысында итмұрын, қараған, қылқан боз, тарақ селеу, сұлыбас, т.б. өседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
**Қасенұлы Алтынбек** — 1934 жылы 24 қазанда Қарағанды облысы, Нұра ауданы, Киевка селосында туған.

1951 жылы Ақмола (қазіргі Астана) қаласына қоныс аударуына байланысты №3 Ворошилов атындағы ерлер мектебінде оқуын жалғастырды.
1954 жылы орта мектепті аяқтағаннан кейін Мәскеу полиграфиялық институтына түсіп, 1959 жылы инженер-механик мамандығын алып шықты.

Институттан кейін Алматыға жолдама алып, осында полиграфкомбинаттың инженер-механигі, ҚазКСР Мәдениет министрлігі бас баспасының №1 баспаханасында механик және аға электрик, ал 1961-ден ҚазКСР Мембаспакомының №2 баспаханасында бас механик, кітап цехының бастығы, директордың орынбасары болып қызмет етті.

1968 жылы Қазақстан КПОК аппаратына партиялық баспалардың нұсқаушысы болып шақырылды. Осында 1974 жылға дейін еңбек етті. 1974 жылдан «Кітап» фабрикасының бас директоры болды. 1979-1989 жылдары Қазақстан КПОК баспасының (қазіргі «Дәуір» баспасы) директорының орынбасары болды.

Полиграфиялық мекемелерде еңбек еткен жылдары жаңа техника мен технологияны игеруге тікелей араласты. Мәселен «Дәуір» баспасында фототеруді игеру, газеттерді басудың жоғарғы түрінен агрегатта жалпақ офсетті басу түріне көшу, газеттерді байланыс желілері арқылы және газеттерді басуды Қазақстан аймақтарына тарату (Ақмолаға, Ақтөбеге, Қарағанды, Семей) және т.б.

1989-1994 жылдары - ҚР «Қазмашкомплект» бірлестігі станоктар бөлімі меңгерушісінің орынбасары болды.

1994 жылдан қазіргі уақытқа дейін Қазақ ұлттық техникалық университетінде «полиграфиялық өндіріс машиналары және технологиясы» кафедрасының аға оқытушысы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері. Анықтамалық. Алматы, «Білім» баспасы. 2005 ж. – 576 бет. ISBN 9965-09-134-Х
*Басқа мағыналар үшін Мұзбел деген бетті қараңыз.*
**Мұзбел** – Нұраның сол жағалауында орналасқан жон.

Географиялық орны
-----------------

Қарағанды облысы Нұра ауданы жерінде орналасқан.

Жер бедері
----------

Оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа қарай 60 км-ге созылған, ені 10-15 км. Шығыс жағы биігірек (500 м).

Геологиялық құрылымы
--------------------

Алқап көлдің аллювилік шөгінділерімен жабылған төменгі карбон жыныстарынан түзілген жазық болып табылады.

Өсімдігі
--------

Қызыл қоңыр топырағында бетеге, селеу т. б. өседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5
**Кристофер Уокен** (ағылш. *Christopher Walken*, 31 наурыз 1943(19430331)) — америкалық актер, ең белсенді голливуд актерлерінің бірі. Оның айтуынша, ол ұсынылған рөлдердің барлығына келіседі. Кристофер шамамен бір жыл ішінде 5 фильмге түседі. Көбінесе жаман кейіпкердің рөлімен әйгілі болған («Чем заняться мертвецу в Денвере», «Бэтмен возвращается», «Сонная лощина», «Вид на убийство»). «Оскар» жүлдесінің номинанты атанған.

Өмірбаяны
---------

Рональд Уокен Квинесте туып өскен және кішкентайынан телесериалардарда түскен. 1961 жылы университетке түсіп, біраз уақыт өте келе оқып жүрген жерінен шығарылады. Досының ақылы бойынша атын Кристоферге ауыстырады. 1966 жылы «Лев зимой» койылымында сынға түсті. 1970 жылдан бастап фильмдерге түсе бастайды. 1977 жылы Вуди Алленнің «Энни Холл» атты фильмінде түсіп, сыншылардың көзіне түседі. «Охотник на оленей» (1978) фильміне түсіп, «Оскар» сыйлығының номинанты атанған. «Мёртвая зона» (1983), «Вид на убийство» (1985), «Король Нью-Йорка» (1990), «Макбэйн» (1991), «Бэтмен возвращается» (1992), «Қойыртпақ шығарма» (1994), «Герой-одиночка» (1996), «Похороны» (1996) және тағы басқа фильмдерде түседі. Дэннис Хоппермен «Настоящая любовь» фильміне түсіп, үлкен табысқа қол жеткізеді, даңқы арта түседі. Стивен Спилбергтің «Поймай меня, если сможешь» атты фильміне түсіп, тағы да «Оскар» жүлдесінің номинанты атанды. Ақырғы уақытта Кристофер комедия жанрындағы фильмдерде көп түсіп жүр («Незваные гости», 2005; «Человек года», 2006; «Семь психопатов», 2012).

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Ортаққор логотибі Ортаққорда бұған қатысты медиафайлдар бар: **Кристофер Уокен**
* Кристофер Уокен (ағыл.) *Internet Movie Database* сайтында
* Кристофер Уокен
**Арапбек Әбиев** (9 қаңтар 1941, Қожакент ауылы, Жаңақорған ауданы, Қызылорда облысы, Қазақ КСР) — Қазақ КСР, Қызылорда облысы, Жаңақорған ауданы, КОКП XXIII съезі атындағы кеңшар звеношысы. Социалистік еңбек ері (1976).

Өмірбаяны
---------

Жаңақорған кентіндегі №17 кәсіптік-техникалық училищені бітіріп, одан кейін Жаңақорған ауданындағы КОКП XXIII съезі атындағы ұжымшарда еңбек етті. 1968 жылдан бастап — күріш шаруашылығы тобы звеношысы. 1978-1994 жылдары - бригадир, 1994-1997 жылдары - кеңшар директорының шаруашылық бөлімі жөніндегі орынбасары.

1968 жылы Арапбек Әбиевтің тобы «Жақаев қозғалысы» (Социалистік Еңбек Ері Ыбырай Жақаев атындағы) атты социалистік жарысқа қосылды. Топ жыл сайын жоспарды асыра орындады. 1976 жылы ерекше еңбек жетістіктері үшін Социалистік Еңбек Ері атағы берілді.

ХШЖК Бүкілодақтық көрмесіне қатысып, алтын және күміс медал алды.

Марапаттары
-----------

* Социалистік Еңбек Ері — КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1976 жылғы 24 желтоқсандағы Жарлығымен
* Ленин ордені — екі мәрте
* Еңбек Қызыл Туы ордені
* Қазақ КСР-нің еңбек сіңірген ауыл шаруашылығы қызметкері

Әдебиет
-------

* Музалевский М. В. Герои Социалистического Труда. Биобиблиографический словарь. — М.: РИЦ «Кавалер», 2008. — Т. 2. — 200 с.

Сілтеме
-------

* ӘБИЕВ АРАПБЕК// Ә. Тәжібаев атындағы Қызылорда облыстық әмбебап ғылыми кітапханасы
**Сартық Шоқақов** (1888 жылы, Орловка ауылы — қайтыс болған уақыты белгісіз) — Қазақ КСР, Шығыс Қазақстан облысы, Марқакөл ауданы «Шекарашы» ұжымшарының аға табыншысы. Социалистік Еңбек Ері (1948).

Өмірбаяны
---------

1888 жылы Орловка (қазіргі Күршім ауданы, Шағанатты) ауылында шаруа отбасында дүниеге келген. 1930 жылы Марқакөл ауданының «Шекарашы» ұжымшарына қызметке орналасады. Табыншы болып жұмыс істеген, кейін аға табыншы болып тағайындалған.

1947 жылы Сартық Шоқақовтың бригадасы 59 биеден 59 құлын өсірді. 1947 жылы ұжымшар ауыл шаруашылығы өнімдерін міндетті түрде қамтамасыз етуді және мал шаруашылығын дамыту жоспарын орындаған кезде жоғары мал өнімділігі үшін оған КСРО Жоғарғы Кеңесі төралқасының 1948 жылғы 23 шілдедегі Жарлығымен Социалистік Еңбек Ері атағы Ленин ордені және «Орақ пен Балға» алтын медалімен бірге марапатталған.

1957 жылдан бастап «Қаба» ет-сүт кеңшарының жұмысшысы болды.

1958 жылы зейнеткерлікке шыққан соң Марқакөл ауданында тұрды.

Дүниеден өткен жылы белгісіз.

Әдебиет
-------

* Шығыс Қазақстан облысы [Мәтін] : энциклопедия. — Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2014. — Шоқақов Сартық: б. 811.
* Герои Социалистического Труда — казахстанцы [Текст]. Т. 1. — Алма-Ата : Казахстан , 1969.

Сілтеме
-------

* *Темір Кәрімов*. Сартық Шоқақов. «Герои страны» сайты.
* Шоқақов Сартық, Шығыс Қазақстан: танымал есімдер/ А.С.Пушкин атындағы Шығыс Қазақстан кітапханасы
1966 жылы жарық көрген *«Қазақ тілінің қысқаша этимологиялық сөздігінде» «ежіктеу»* сөзі жөнінде талдау жасалған. Сонда: Бұл сөз ежіктеу, ежелеу болып Қазақстан аумағында екі нұсқада қолданылады. Республикамыздың оңтүстік облыстарында *«ежелеп оқу»* болып айтылады делінген. Шынын айтсақ, бұл екі сөздің қолданылуы Қазақстанның қай өңірінде болса да бірдей, жарыса жүреді. Ешқайсысы өзіне территория меншіктемейді және бір мағынада, синоним есебінде айтылады. Қазіргі кездегі түсіндірме сөздігіміз арқылы да бұған көз жетеді. Онда: *ежелеп оқу* — сөзді әріпке, бірнеше бөлшекке бөліп, әрең оқу деген мағынаны түсіндіретіні айтылса, ал *«ежіктеп оқу»* тіркесіне де дәл осындай аныктама берілген.

*«Ежіктеу»* жөнінде әңгіме сәл кейін болмақ. Алдымен *«ежелеудің»* төркініне іздеу сала келгенде, оның түркі тілдеріне жүйесі басқа тілдерден ауысқайдығын
аңғару қиынға соқпайды. Мысалы, арабша: *хаджи* — буындап оқу, ал парсы тілінде: *һэджа* — буын. Сондықтан да сөздің алғашқы төркіні не араб, не парсы тілі деп анықтай ажырата айту оңай емес. Бірақ түркі тілдеріне *«ежелеу»* сөзі осылардың бірінен ауысқандығы күмән тудырмайды. Сөйтіп, бұл деректер бойынша сөз төркіні араб не парсы тілі екен де, мағынасы жағынан *«ежелеп оқу»* дегеніміз *«буындап оқумен»* дей аламыз. *«Қалима бұл күнде ежелеп хат таниды»* (Б. Тоқтаров, Ертіс.).[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Бес жүз бес сөз.— Алматы: Рауан, 1994 жыл. ISBN 5-625-қ2459-6
**Қайрақпай Ақпаев** (1909 жылы, Семей облысы, Дала генерал-губернаторлығы, Ресей империясы — 19 сәуір 2002, Мыңбұлақ ауылы, Аягөз ауданы, Шығыс Қазақстан облысы, Қазақстан) — КСРО кеңшарлар министрлігі Қазақ КСР, Семей облысы, Аягөз ауданы, «Мыңбұлақ» ет кеңшарының малшысы. Социалистік еңбек ері (1948).

Өмірбаяны
---------

1909 жылы Семей облысы ауылдық елді мекендерінің бірінде шаруа отбасында дүниеге келген. Бастауыш мектепті бітірген. 1941 жылы маусым айында Қызыл Әскер қатарына шақырылғанға дейін жергілікті ауыл шаруашылығы артелінде жұмыс істеді. 1943 жылдың шілде айынан Ұлы Отан соғысына қатысқан. 20-артиллерия дивизиясының 1619-жеңіл артиллериялық полк құрамында 1-батареяның нысанашы болып шайқасты. Брянск және 2-Балтық майдандарында шайқасты. Ерлігі үшін 1944 жылы қаңтарда 3-дәрежелі Даңқ орденімен марапатталды. Әскерден кейін Қазақстанға оралды. Аягөз ауданындағы «Мыңбұлақ» кеңшарында малшы болып жұмыс істеді.

1947 жылы 40 бас табындағы 4-6 айлық төлдерін бағып, тәулігіне орташа есеппен 1010 грамм салмақ қосты. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1949 жылғы 7 қазандағы Жарлығымен «1947 жылы мал шаруашылығында жоғары өнімділік алғаны үшін» оған Социалистік еңбек ері атағы беріліп, Ленин орденімен және «Орақ пен балға» алтын медалімен (№ 2643) марапатталды.

Ол жоғары еңбек жетістіктерін көрсете берді. Семей облысының малшылары арасындағы социалистік жарыста бірнеше рет озық орындарды иеленді. Ерекше еңбек жетістіктері үшін жетіжылдық (1959-1965) қорытындысы бойынша екінші Ленин орденімен және сегізінші бесжылдықтың (1966-1970) қорытындысы бойынша Қазан төңкерісі орденімен марапатталды.

1972 жылы желтоқсанда зейнеткерлікке шыққан соң Аягөз ауданы, Мыңбұлақ ауылында тұрды. 2002 жылы сәуірде қайтыс болды. Мыңбұлақ ауылының зиратында жерленген.

Марапаттары
-----------

* Социалистік еңбек ері
* Ленин ордені — екі мәрте (1948; 22.03.1966)
* Қазан төңкерісі ордені (08.04.1971)
* 3-дәрежелі Даңқ ордені (21.04.1944)

Сілтеме
-------

* Қайрақпай Ақпаев. «Герои страны» сайты.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Ақпаев Қайрақпай, «Память народа» сайты
*Басқа мағыналар үшін Абай ауылдық округі деген бетті қараңыз.*
**Абай ауылдық округі** — Ақтөбе облысы Хромтау ауданындағы әкімшілік бірлік.

Әкімшілік құрамы
----------------

Құрамына Абай, Тассай ауылдары кіреді. Орталығы – Абай ауылы.

Тарихы
------

Кеңес заманында *Черкасск ауылдық кеңесі* деп аталған. 1997 жылы таратылған Киров ауылдық округі (орталығы Сусановка а.) мен Сарысай ауылдық округінің Тассай ауылы Абай ауылдық округіне берілді. Кейін Сухиновка ауылы Абай ауылы болып өзгертілді. 1999 жылы жаңадан құрылған Дөң ауылдық округіне Абай ауылдық округінің Сусановка, Қызылжар ауылдары берілді. Сол жылы Матвеевка ауылы **Жарбұтақ** ауылы болып өзгертілді. 2019 жылы округ құрамында болған *Жарбұтақ*, *Аралтөбе* ауылдары таратылды.

Халқы
-----

2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 518 адамды құрады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Облыстың әкімшілік аумақтық құрылысына өзгеріс енгізу туралы
2. ↑  Хромтау ауданының әкiмшiлiк-аумақтық құрылысындағы өзгерiстер туралы
3. ↑  Хромтау ауданының ауылдық округтері мен ауылдарының аттарын өзгерту туралы
4. ↑  Ақтөбе облысының Әйтеке би, Қарғалы және Хромтау аудандарының кейбір елді мекендерін тарату туралы
5. ↑  2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

|  Ақтөбе облысы Хромтау ауданы ауылдық округтері |
| --- |
|  |
| 

 Абай •
 Ақжар •
 Аққұдық •
 Бөгетсай •
 Дөң •
 Көктау •
 Көктөбе •
 Қопа •
 Құдықсай •
 Қызылсу •
 Некілтау •
 Табантал •
 Тассай •
 Тасөткел •
 Хромтау 
 |

 |
Те́ренс Конголо́ (нидерл. Terence Kongolo; 14 февраля 1994 года, Роттердам, Нидерланды) — Нидерланд елінің футболшысы, «Фейеноорд» клубы мен Нидерланд құрамасының қорғаушысы.

Мансабы
-------

### Клубтардағы мансабы

Ол роттердамдық футболдың тәрбиеленушісі. Оның «Фейеноордтағы» дебюты 2011/2012 жылдарының маусымында болды. Сол кезде ол тек қана бір матч ойнады. Келесі маусымда Теренс чемпионаттың 5 матчында алаңға шықты. 2013/2014 жылдарындағы маусымда Теренс «Фейеноордта» көбірек алаңға шығып тұрды. Ол 17 матчта ойынға шықты.

### Ұлттық құрамадағы мансабы

Барлық жастарға арналған категорияда ойнады. 2011 жылда Европаның 17 жастарға дейінгі чемпионы болды. Оның Нидерланд ұлттық командасымен бірінші ойыны Эквадорға қарсы, 2014 жылдың 14 мамырында болды.

Дереккөздер
-----------


1. ↑
2. ↑
3. ↑
Сурет:Neanderthals - Artist's rendition of Earth approximately 60,000 years ago.jpgАлғашқы қауымдық құрылыс

Ру мен қауым
------------

Ежелгі адамдар саны 20 – 30 адамнан аспайтын топтарға (қауымдар) бірігіп жүрді. Кһпшілік жағдай оларға жыртқыштарға қарсы тұрып, ірі жануарларды қаумалап ұстауға, жабайы табиғат жағдайында өмір сүруге мүмкіндік береді. Алғашқы қауымдық мүшелер құрылысын туысқандық қатынастары біріктірді: әрбір қауым бірнеше рулардан тұрды. Ру – өз шығу тегін (әкеден балаға) не шешелік (шешеден балаға) тізбектен тарататын адамдар тобы. Рудың негізгі ерекшелігі өз руының өкілдерімен некеге тұруға тиым салынды. Ру мүшелері бір – біріне барлық жағдайда жәрдемдесіп, өз руласының өлімі мен жарақаты үшін, қанмен кек алуға даяр болатын. Ру мүшелері, сол секілді, діни культі арқылы бірігеді. Әдетте екі немесе бірнеше рулар бір – бірімен тығыз байланыста болады. Олар аң аулайтын жерлерді бөлісіп, бірлесе еңбек етіп, үйленеді: бір рудың адамдары өзге рудан қыз алып үйленетін. Сондай – ақ, ру мүшелерін өмір сүру аумағы да біріктіретін. 

Ертеректегі қауымда билік оның барлық тең құқылы мүшелеріне тиесілі болатын. Басты заң – бабалар дәстүрі болып, қауымдағы адамдар оның сақталуын бірге қадағалайтын. Шаруашылық және қоғамдық өмірдің маңызды мәселелері ұжымдық түрде шешілетін. Сонымен қатар, әрқашан топтарда үлкен беделге ие, басшы бір немесе бірнеше адам болады. Бірақ, аңшылық немесе әскери өнерінің, данышпандық немесе сәттілігінің арқасында абыройға ие болған басшылар жеке өздері біреулерге бұйырып немесе жазалай алмайтын. Бірте – бірте басқару билігі күрделене берді. Қауымдағы халық саны артып, оның мүшелері біртұтас ұжым құраудан қала бастады. Сол себепті, дәстүрлердің орындалуы мен бақылау міндеті ақсақалдар алқасына ауысты.

Сіз білесіз бе?
---------------

* Ғалымдар алғашқы адамдарды қайырымды да мейірімді болғандығын болжайды. Иракта бір көзі соқыр, бір қолы жоқ болған адам мүрдесінің қалдығы табылды. Ол сол күйімен 40 жыл өмір сүріп, дүниеден өткен. Егер, оған тайпасындағылар көмектеспегенде, бір апта да өмір сүре алмайтын еді.
* Үңгірдегі оттың сөнбеуін қадағалау - қауымның әрбір мүшесінің міндеті болған.
* Алғашқы қауымдық құрылыс бірнеше мыңдаған жыл бұрын 20 - 30 адамнан тұратын ұжымға бірікті.

Галерея
-------

* отбасы тіршілігі

Дереккөздер
-----------

* Әлемдік тарих,"Балалар энциклопедиясы Росмэн",Мәскеу 2012,ISBN 978-5-353-06037-6, УДК 087.5, ББК 63,3(0)
Үсік
**Үсік** — көктемнің аяқ кезінде, күздің басында, кейде теріскей жақта жазды күндері арктикалық ауа массасының енуіне байланысты болатын құбылыс. Үсік барысында ауаның температурасы қысқа мерзімде 0°С-тан төмендеп, топырақ беті тоңазып кетеді. Ол суық ауа массасының (адвекциялық үсік) басып кіруінен немесе топырақ пен өсімдік жамылғысы бетінің түнгі суынуынан (радиациялық үсік) пайда болады.

Салдары
-------

Бұл қолайсыз атмосфера құбылысы егін мен жеміс ағаштарына көп зиян келтіреді. Ал қайталап егін егуге және жеміс ағаштарын отырғызуға қосымша қаражат пен еңбек жұмсалады.

Кездесетін аймақтары
--------------------

Үсіктің қауіпті аудандары көбінесе Қазақстанның солтүстік және орталық бөліктері. Мұнда көктемгі үсікке шалдығу ықтималдығы (қарақұмық, жүгері, бидай, кияр, алмұрт, т.б. үшін) он жылдың ішінде 5 жыл, шөл зонасында (мақта, жүзім, гүлдер және басқа жеміс тұқымдары үшін) 10 жылда 4 жыл үсік қаупі бар.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ тілі термиңдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: География және геодезия. — Алматы: "Мектеп" баспасы, 2007. — 264 бет. ISBN 9965-36-367-6
***Zankyou no Terror*** (жапон. 残響のテロル *дзанкё: но тэрору*?, ағылш. ***Terror in Resonance***, ресми жап. ***Terror in Tokyo***) — Zankyou no Terror — МАРРА студиясының аниме туындысы, режиссері Синъитиро Ватанабэ. Ең алғаш рет 2014 жылдың 10 шілдесінде Fuji TV арнасында көрсетілді.

Сюжеты
------

Сюжеты Токио қаласында, қазіргі уақыт ағымында болып жатады. Сюжетте басты рөлді *Тоғызыншы* және *Он екінші* деп аталатын екі жас жігіт сомдайды. Бұл екі жігіт ғаламторға *Токио жақында жойылады* деген бейнебаяндарын енгізеді. Токио жойылмас үшін полицияларға олардың жұмбақтарын шешуге тура келеді. Жұмбақтар ежелгі грек халқының мифі болып табылатын Эдип патша мен жұмбақ жасырғанды жақсы көретін Сфинкс деген мификалық жануармен байланысты. Яғни екі жігіт Сфинкс №1 және Сфинкс №2, ал полиция Эдип болып шығады. Оқиға желісі осылай қыза түседі. Полицияның беделді детективі Сибадзаки барлық жұмбақтың шешімін тауып, жігіттердің мақсатын білгісі келеды. Шын мәнінде жігіттер "Афина" жобасына тәжірибе үшін қатысқан кішкентай балалар болған. Олар онда көрген қиыншылықтарын жеткізу үшін осындай іс - әрекеттер жасап, "Афина" жоспарының шындығын ашпақшы болады.

Кейіпкерлер
-----------

*Тоғызыншы* — салмақты әрі ақылды болып табылатын "Сфинкс" жобасын қалаушылардың бірі. Он екіншімен қашып кету арқасында тірі қалған.

*Он екінші* — өте көңілді әрі қауіпті болып табылатын "Сфинкс" жобасын қалаушылардың бірі. Адамдар оның ашық күлкісіне қарап оны әрқашан күліп дүретін, көңілді адам деп ойлайды. Дегенімен, ол күлкінің арасында өте қауіпті жігіт бар. 

*Риса Мисима* — екі жігіттің досы. Өте қорқақ әрі мектептегі оқиғалар мен отбасындағы қарым- қатынасқа байланысты пессимист болып табылады. 

*Бесінші* — "Афина" жобасының қатысушысы. Жоба адамдарықолданған дәріні жалғыз өзі қолданып, тірі қалғаннан кейін АҚШ мамандары оны алып кетеді. Қазіргі уақытта ФБР америкалық мекемесінде жұмыс істейді. 

*Кэнзиро Сибадзаки* — Токионың беделді детективі. Өзінің қасиеттеріне байланысты бейнебаяндағы барлық жұмбақтарды шеше білген. Темекі шеккенді ұнатады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Zankyou no Terror Zankyou no Terror сериялары
тримаран
**Тримаран** - үш корпусы бар желкенді қайық. Тримарандар мен екі корпусты катамарандар Тынық мұхитында пайдаланылған мықты ағаш тіреуі бар каноэ қайығынан шыққан. Олардың түрі король Чарльз ӏӏ мен оның ағасы Йорк герцогы Джеймстің арасындағы 1661 жылы Темза өзенінде өткен алғашқы яхталар жарысында қарсыластарын таңғалдырған болар еді. Бұрынғы яхталар даниялық желкенді қайықтар болды. Тримаранның орталық корпусында мачтаға және экипажға арналған бөлік бар; қалған екі бөлігі жоғарғы жылдамдық кезінде орнықтылықты қамтамасыз етеді.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Сұрақ және жауап. Энциклопедия
**Өтебай Қанахин** (1923-1990) - 17 желтоқсанда Ақтөбе облысы, Ырғыз ауданы, Тәуіп ауылында, Жайсаңбай қонысында туған.

Кіші жүздің **Шөмекей** руы *Тоқа* бұтағынан шыққан. 

*Шежіре: Өтебай-Итбай-Қанаха-Қабанбай-Төлеген-Райымбай-Шұқыр-Қалақ-Есқара-Тоқа-Шөмекей*

1932-37 жж. балалар үйінде тәрбиеленген, Ы. Алтынсарин атындағы қазақ орта мектебі интернатында оқыған. 

1940 ж. Ақтөбе қаласындағы педагогикалық курсты бітіріп, сондағы оқытушылар институтының қазақ тілі мен әдебиеті факультетіне сырттай оқуға түсіп, Ырғыз ауданында ұстаз болған.

1941-45 жж. Ұлы Отан соғысына қатысқан. 

1953 жылға дейін Кеңес әскері қатарында қызмет етті. "Ара" журналында бөлім меңгерушісі болып, 1960 жылы Қазақ мемлекеттік университетінің филология факультетін бітірген. Әдебиетке елуінші жылдары келді. 1953—1960 жылдары «Социалистік Қазақстан» (қазіргі «Егемен Қазақстан») газетінде әдеби қызметкер, жауапты хатшының орынбасары, 1963—1966 жылдары «Жазушы» баспасында бас редактор, 1966 — 1969 жылдары Қазақстан КП ОК-нің насихат бөлімі меңгерушісінің орынбасары, 1969 — 1970 жылдары «Жалын» альманахының тұңғыш бас редакторы, «Мәдениет және тұрмыс» журналында бөлім меңгерушісі, 1975—1982 жылдары Қазақ КСР Мәдениет министрлігі репертуарлық редакциялық алқасының бас редакторы қызметтерін атқарды. 1 дәрежелі Отан соғысы, Қызыл Жұлдыз ордендерімен және медальдарымен мараппаталған. 

Алғашқы әңгімесі «Екі кездесу» 1947 жылы жарық көрді. «Ауыр күндер», «Мұрагер» (1958), «Көл жағасында» (1960), «Маздақ» (1964), «Тұңғыш махаббат» (1966), «Жас дәурен» (1966), «Жер басып жүрсем» (1968), «Дәмелі» (1962), «Жүрек қалауы» (1974), «Бақыт бәйшешегі» (1976), «Құдірет» (1979), «Қарт сарбаз хикаясы» (1986), «Ата қоныс» (1990), т.б. кітаптарды^ авторы.

М.А.Шолохов, А.М.Кожевников повестерін тәржімалады, бірқатар шығармалары орыс, украин, белорус, өзбек, армян, тәжік, татар, башқұрт, қырғыз және неміс тілдеріне аударылған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Құйылыс. Тоқалар шежіресі / А.Алматов, Б.Мырзабаев, Р. Бекназаров, Д. Ержанов, А.Байманов – Алматы, Arna-b, 2010.
2. ↑  Ақтөбе энциклопедиясы.-Ақтөбе 2001-748 бет
3. ↑  Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса - Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл
**Болат Аманжолұлы Святов** (1958 ж.т.), қара, түсті және сирек металдар металлургиясы, металлургиялық үдерістер теориясы саласының маманы, техника ғылым докторы (2002). ҚазМУ - ды бітірген (1980). 1980-1982 ж. Павлодар алюминий зауотының аппаратшы-гидрометаллургы, 1986-1992 ж. Қазақ политехникалық институтының кіші ғылыми қызметкері , аға ғылыми қызметкері; 1992-1995 ж. Павлодар алюминий зауотының бас сарапшысы, 1995-1997 ж. Ақсу феррокоспалар зауоты бас директорының коммерциялық жұмыс жөніндегі орынбасары; 2002 ж. «ТНК» «Қаз-хром» ААҚ заотының директоры, 2004 жылдан Ж.Әбішев атындағы ХМИ металлургиялық қорыту зертханасының жетекші ғылыми қызметкері. 100-ден астам ғылыми еңбектің, 2 монографияның авторы.

Шығармалары
-----------

* Становление и развитие марганцевой отрасли Казахстана, (2002);
* Подготовка и металлургическая переработка железных и марганцевых руд (2003);
* Особенности фазового строения системы ҒеО-Ғе203-Мё0-Са0-А1203-Зі02 (2002).

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5

*Бұл жаңа мақаланың бастамасы. Бұл мақаланы толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесуіңізді сұраймыз.*
**Шульбинка**, Шүлбі – тас дәуірінің тұрағы. 1983 жылы Қазақстан ғылым академиясының Тарих, археология және этнография ин-тының Шульбинка археологиялық экспедициясы (жетек. Ж.Таймағамбетов) тапқан. Ескерткіш өзен террасасында орналасқан. Қазба барысында бірнеше ошақ орындары анықталған. Табылған тас құралдарының саны бірнеше мыңды құрайды. Тас бұйымдарының арасында өзектас, сүйіртас, үшкіртас, қырғыш, тас жаңқалары, қырнауыш, тілікше секілді түрлері көптеп кездеседі. Алынған мәліметтер Шульбинка тұрағын байырғы адамдар бірнеше рет қоныстанғанын айғақтайды. Олар алғаш рет мустье, одан кейін соңғы палеолит пен мезолиттің бас кезінде Шульбинкада қоныстанып, аң аулағандығын және терімшілікпен айналысқандығын тас құралдарының жасалу технологиясы анықтап берді. Қазіргі таңда ескерткіш аумағының басым бөлігі су астында қалған.

Дереккөздер
-----------

* «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том
**Жұмағали Сәрсеков** - 1899 жылы Орал облысының Жәнібек ауданында туған. Азамат соғысы жылдарында Батыс Қазақстанда жасақталған атты әскен полкының құрамында ақ гвардияшылар мен интервенттерге қарсы күрескееді. 20-жылдарда басшы комсомол қызметінде, сонан соң бірқатар уездік, аудандық партия комитетінің бөлім меңгерушісі, хатшысы, Ақтөбе округтік аткомы төрағасының орынбасары, БК(б)П Қазақ өлкелік комитетінің нұсқаушысы болады. 1932 жылы бүкілодақтық 17 партия коференциясына делегет болып қатысады. 1937 жылдың 4 мамырынан газет ҚК (б)П Қарағанды облыстық, қалалық комитеттерінің және облыстық Кеңестің органы болды. Газеттің редакторлығына тағдыры қиыншылықта өткен жазушы Жұмағали Сәрсеков тағайындалды. Сәрсеков Жұмағали (1899-1963), публицист, аудармашы. 1932-1937 ж. Семейде облыстың газеттің редакторы, "Социалистік Қазақстан" газетінің бөлім меңгерушісі. 1937-1938 ж. "Қарағанды пролетариаты" газетінің редакторы. 
Публицист, аудармашы Ж.Сәрсеков "ұлтшылдығы" үшін жазаланып, қуғын-сүргінге ұшырады. Ж.Сәрсековты Қарағанды қалалық партия комитеті 1938 жылдың 23 қарашасында, обкомның партколлегиясы сол жылғы 20 желтоқсанда, ал Орталық комитет 1940 жылдың 20 сәуірінде "саяси қыралығы бәсеңдегені үшін" СОКП мүшелігінен шығарған, оған сондай-ақ "1924-1938 жылдары СОКП-ге қарсы белсенді күрес жүргізген Меңдешевтің буржуазиялық-ұлтшылдық тобының құрамында болды" деген де айып тағылған. Сәрсеков бұл топта өзінің болғандығын жасырмаған, 1926 жылы оның құрамынан шыққаннан кейін осы ағымға қарсы белсенді күресте жүргізген. Тек "жылымық" кезеңі басталған шақта ғана, яғни 1956 жылдың 31 тамызында ақталып, партиялылығы қалпына келтірілді. "Бажалар мен балдыздар" (1960), "Зәуреш"(1959), "Сапарластар"(1961) атты драматургиялық шығармалар жазды. И.Тургеневтің (Рудинін", Ж.Верннің "Су астында 20 мың льесін" және т.б. шығармаларын қазақ тіліне аударды. Оның есімімен Қарағанды қаласында бір көше аталады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5

*Бұл жаңа мақаланың бастамасы. Бұл мақаланы толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесуіңізді сұраймыз.*