Аз қуатты өндірістік қазандықтың, көп тараған типіне ДКВР типіндегі қазандық жатады. ДКВР қазандықтарының өнімділігі - 0,7; 1,1; 1,8; 2,8; 5,6 кг/с (тас көмір және коңыр көмірлерге есептелінген), қысымы 1,28; 2,26 және 3,83 МПа шығарылған.

Қазандықтардың бу өндірулігі - 0,7 кг/с, бу қыздырмаушысымен шығарылған, қалғандары - бу қыздырушысымен және онсыз жасалынған.

1-сурет. **ДКВР - 6,5-13 бу қазаны**: 1 - жоғарғы барабан; 2 - бүйірлік экран; 3 - отын лақтырушыға ауаны жеткізу; 4 - пневматикалық лақтырушы; 5 — үрлеуші жапқыш; 6 - жел тарткыш тор; 7 - тіреуші рама; 8 - үрлеуге арналған потрубок; 9 - төменгі барабан; 10 - қайнатушы құбырлар; 11 - үрлеуші құрылғы; 12 - буды үрлеп алып кетуге арналған штуцер; 13 - қоректендіруші суды жеткізуші; 14 - жанып бітуші камера; 15 - буды қыздырушы; 16 - алып кетуді, қайтарушы құрылғы; 17 - газды қақпа; 18 - айналдыра қалаушы; 19 - ысырмалы құбырлар; 20 - төменгі камералар.
ДКВР қазандығы, 1,28 және 2,26 МПа қысымындағылардаң - олар тік, қос барабанды су құбырлы агрегаттары, табиғи таралады және экранданған жағушы камерасымен, ұзыннан орналасқан барабандылардың, жалпы конструктивті сүлбелері бірдей. Бу өндірілуі кеміген кезде, қазандықтың ұзындығы мен ені өзгереді. 1 суретте, қазандық ДКВР көрсетілген - 6,5 - 13, бу өндірілуі 1,8 кг/с (6,5 т/сағ) - 1,28 МПа, пневмомеханикалық лақтырғышты 4 жағудың құрастыруы. Жоғарғы 1 және төменгі 9 барабандары шоғырланған құбыр 51x2,5 м жалғанып, конвективті қыздыру бетін құрайды. Қайнатушы құбырдың 10 соңғы қатары, қазандықтың ысырмалы таралушы пішіні болады. Бүйірлік экранға су, ысырмалы таралушы пішінінде болады. Бүйірлік экранға, су, ысырмалы құбыр 19 бойынша жоғарғы барабаннан жіберуші құбырмен ағады. Бүйірлік экранды қоректендірудің, мұндай сүлбесі, ондағы судың сенімді таралуын қамтамасыздандырады. Қазандықтағы газ қозғалысы - горизонталды, көлденеңі - бірнеше бұрылысты, бұл қайнатушы құбырлардың қалқан 17 аралық, қондырғысын қамтамасыз етеді. Жағу шығынын (q'3 және q'4) азайту үшін, оттық, отқа төзімді екі бөлімге бөлінген: өзінде жану және жанып бітуші камера 14. Бу қыздырушы 15, тік, жылан түтік түрінде орындалғанда, газ ағуы бойынша, қазандық құбырының екінші қатарынан кейінгі, құбыр шоғырында орналасқан.

Газ түріндегі отынды және мазутты ДКВР қазандығында жағу кезіндегі, қуаты 0,7...2,8 кг/с, қатты отынмен жұмыс істегенге қарағанда, ешқандай қайта құрушысыз, бу өндірілуі 30...50% көп болады.

2-сурет. **Белгородтың қазандық жасау зауытының ГМ-50-14/250 қазандық агрегаты**: 1 - жағушы камера; 2 - алып шығушы циклон; 3 - фестон; 4 - қазандык шоғыр; 5 - бу қыздырушы; 6 - құбыршалы ауа қыздырғыш; 7 - шойынды су үнемдегіш (экономайзері).
2 - суретте, БелКЗ газды-мазутты қазандық агрегатының ГМ-50-14/250 типі берілген өнімділігі 13,9 кг/с, бу қысымы 1,37 МПа. Қосбарабанды қазандық агрегаттың, жеке шығарылған сулы үнемдегіші 7 - П түріндегі сүлбе бойынша, орындалған. Жандырғы жағу қабырғасының бүйіріне, қарсы орналастырылған. Қайнатушы шоғыр 60x3 мм диаметрлі құбырдан тұрады. Қайнатушы шоғырдың (барабан бойымен) ортасына, табиғи таралуын жасау үшін, бірнеше жылытушы ысырмалы құбырды орналастырған және одан басқа, барабан соңы (торцам) екі қатар жылытпайтын ысырмалы құбырмен байланған.

Бәсеңдеткіш, конвективті газжүргізгіште, бу қыздырғыш 5 және құбырлы ауа жылытқыш 6 орналасқан. Жағушы камера экрандалған. Оның, жоғарғы құбыр бөлігініңі артқы экранда ажыратылған үш қатарлы фестоны бар.

Отандық барабанды қазандық агрегаттар өндірісі, табиғи ауа таралушының, үлкен қуаттылығының (175 кг/с дейінгі) барабандағы бу қысымы 13,7 МПа шығарады. Қазандық агрегаттар, электростанциялардың турбинасын бумен қамтамасыздандыруына арналған.

3 суретте, тура дәлдік, қазандық агрегаттың сүлбесі көрсетілген; 4 суретте, осындай қазандық агрегаттың қимасы көрсетілген. Оларда, сумен қамтамасыз ететінін, сұйық сорғыштың әрекетімен тік токты, жылан түтіктің ұзындығы бойынша дамығанымен, түтінді газбен жылыту, жүйелі түрде, сұйық жағдайынан, қанығу жағдайына өтеді, ал, одан кейін қыздырылған буға өтуі жүреді. Мұндай қазандық агрегаттарға, қолданылған атауы «бу генераторы».

3-сурет.**Рамзиннің тура дәлдік қазандық агрегаттың принципті сүлбесі**: 1 - жанарғы; 2 - радиационды бөлігі; 3 - радиационды бу қыздырғыш; 4 - конвективті бу қыздырғыш; 5 - өтпелі зонаның жылан түтігі; 6 - ауа жылытушының бірінші сатысы; 7 - конвективті үнемдегіш; 8 - ауа жылытқыштың екінші сатысы; 9 - радиационды үнемдегіш.
Келтірілген сүлбеге (3 сурет) сәйкес, қамтамасыздандырылатын су, бу генераторының 7 конвективті су үнемдегішіне беріледі де, жағушы камераның қабырғасында орналасқан, қыздырушы беттің буландырғышына 2 және үнемдегіште пайда болғанын 9, жылыған соң, жылан түтікке бағыттайды. Бұл, бу генераторының радиационды қыздыру беті. Бұл жерде, су қайнағанға дейін, қыздырылады да, біразы буланады. Булы су қоспасы ~ 25% ылғалдығымен өтпелі зона 5 келіп түседі. Ол, бу қыздырғышта жоғарғы температурасыз, түтінді газ облысында орналасқан, онда тұзды қаспақ қатуы мүмкін, оны, қазандықты жууға тоқтатқан кезде тазалайды. Өтпелі зонадан, бу, алдымен, радиационды бу қыздырғыш 3, ал одан соң, конвективті бу қыздырғыш 4 бағытталады, ол жерде қабылданған көрсеткіштеріне сәйкес, соңғы температурасына дейін буды қыздыру жүргізіледі.

4-сурет. **Тура дәлді қазандық агрегаттың, артық алмағайыпты қысымы**: 1 - жағушы алды; 2 - түгел жану камерасы; 3 - керме; 4 - бірінші бу қыздырғыштың конвективті бөлігі; 5 - аралық бу қыздырғыш; 6 - булы - газды жылу алмастырғыш; 7 - үнемдегіш; 8 - ауа жылытқышқа түтінді газдарды алып кетуге арналған (суретте көрсетілмеген); 9 - шаң-тозаңды көмірлі жанарғы; 10 - шлак алып кетуші құрылғы; 11 - бытрақұрылымды қондырғылы циклон; 12 - бөлшектерді ұстауға арналған бункер.
4 суретте, тура дәлді ТКЗ қазандық агрегатының артық алмағайыпты қысымды (ТПП-210А үлгісі), П - түріндегі құрастырылғанының, өнімділігі 265 кг/с (950 т/сағ), оның жұмысшы энергоблогының қуаты 300 МВт. Қазандық агрегат, қос камералы жағушының, сұйық шлак алып кетушісі бар, ол, шаң-тозаңды жағдайындағы АШ маркалы көмірді жағуға арналған. Оттықтың төменгі зонасы, жану камерасы мен шлактың балқуына арналған. Камера қабырғасына орналастырылған экранды құбырларды, отқа қарсы массамен жабылғанда, бұл зонаның температуралық деңгейін арттыруға арналып жасалған. Жоғарғы зона 2, жанушы өнімді салқындатуға арналған. Бу қыздырғыш, екі бөліктен құралады: радиационды 3, керме түрінде орындалған және конвективті бөлігі 4. Бәсеңдеткіш бөлігінде, аралық бу қыздырғыш 5, булы газды жылу алмастырғыш, сулы үнемдегіш 7 орналасқан.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Кабашев Р.А. ж. б. Жылу техникасы: Оқулық/ Р.А. Кабашев, А.К. Кадырбаев, A.M. Кекилбаев. -Алматы: «Бастау» баспаханасы, 2008. - 425 б. Суреттері 140 сурет. Библиографиялы тізімі 17. ISBN 9965-814-30-9