recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**«Парма»** (итал. *Parma*, ресми атауы **«Парма Кальчо 1913»** (итал. *Parma Calcio 1913*)) — Италияның Парма қаласындағы кәсіпқой футбол клубы. Клуб 1907 жылы 27 шілдеде құрылған.

Тарихы
------

Әзірше Италия чемпионы атанбаған, есесіне Италия кубогы, Италия суперкубогы, УЕФА кубогы, Кубок иелері кубогы, УЕФА Суперкубогы секілді жарыстарда топ жарған.

Өз алаңындағы ойындарын 1923 жылдан бері "Эннио Тардини" стадионында өткізеді.

Команда сапында әр жылдары Алессандро Лукарелли, Фабио Каннаваро, Христо Стоичков, Филиппо Индзаги, Дино Баджо, Фернанду Коуту, Джанфранко Дзола, Клаудио Таффарел секілді атақты футболшылар ойнады.

Клуб 2015 жылы банкротқа ұшырап, Д лигасына түсіп кетті. Жыл сайын бір лига жоғарылап отырды да, 2018/19 жылғы маусымда А сериясына оралып үлгерді. Қандай қиындықтарға қарамастан он жылдан астам уақыт бойы клубта ойнаған Алессандро Лукареллиге 6-нөмір мәңгілік бекітілді.

Жетістіктері
------------

### Ұлттық

* **А сериясы**
	+ **Вице-чемпион:** 1996/97
	+ **3-орын** (**2**): 1992/93, 1994/95
* **Кубок**
	+ **Жеңімпаз** (**3**): 1991/92, 1998/99, 2001/02
	+ **Финалист** (**2**): 1994/95, 2000/01
* **Суперкубок**
	+ **Жеңімпаз**: 1999
	+ **Финалист** (**3**): 1992, 1995, 2002
* **В сериясы**
	+ **Вице-чемпион:** (**2**): 2008/09, 2017/18
* **С Сериясы**
	+ **Жеңімпаз** (**4**): 1953/54, 1972/73, 1983/84, 1985/86
* **Д сериясы**
	+ **Жеңімпаз** (**2**): 1969/70, 2015/16

### Халықаралық

* **УЕФА кубогы**
	+ **Жеңімпаз** (**2**): 1995, 1999
* **Кубок иелері кубогы**
	+ **Жеңімпаз:** 1993
	+ **Финалист:** 1994
* **УЕФА суперкубогы**
	+ **Жеңімпаз:** 1993

Сілтемелер
----------

* 
*
Абділ Әзіз баб кесенесі - сырт көрінісі
**Абділ Әзіз баб кесенесі** — Қарахан дәуірінің (IX ғ.) сәулет ескерткіші, кесене Түркістан облысы Сайрам ауылында орналасқанКоординаттар: 42°18′21″ с. е. 69°45′28″ ш. б.﻿ / ﻿42.30583° с. е. 69.75778° ш. б.﻿ / 42.30583; 69.75778 (G) (O) (Я).

Құрылыс сипаттамасы
-------------------

Ғимарат үш жартылай сферикалық күмбезбен жабылған: біреуі ортада және енді шетінде. Портал шеті аркамен жабылған. Портал бұрыштарында доғал келген бағаналар бар. Порталдың жоғарғы жағы карнизбен аяқталған. Қабырғалары күйдірілген кірпіштен салынған. Порталдың бүйір тұсынан солтүстік фасадында 0,820 белгідегі баспалдаққа шығар жол бар.Орталық кіреберіс қақпаға қарама қарсы михраб орналасқан.

Тарихы
------

Сайрам ауданында IX ғасырда салынған, Қожа Ахмет Ясауидың «Рисала» атты бізге қолжазба күйінде жеткен кітабында Абд ул-Әзиз баб Мұхаммед пайғамбар бастаған ислам жолына түскен алғашқы кісілердің бірі екендігі айтылады. Оны есімінің соңына қосылған «баб» сөзі де байқатады. Абд ул-Әзиз Сайрамдағы Ибрахим атамен (Қожа Ахмет Ясауидың әкесі) және Отырардағы Арыстан бабпен аталас. Күмбез XVI ғасырда қалпына келтірілген. Оны қайта салдырған қазақ ханы Наурызахмет (Барақ) деген мәліметтер бар. Бұл күмбез Сайрамдағы ең үлкен кешен саналады, ол ортағасырлық сәулет дәстүрінде салынған. Төрт бұрышты күйдірілген кірпіштерден қаланған күмбезді кешен үш бөлмеден тұрады. Кірер аузы текшеленіп, аркамен тізілген, екі жақ босағасына бағаналар орнатылған. Кешенді жөндеуден өткізген құрылысшылар күмбездің бастапқы жобасын сақтауға тырысқан.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Оңтүстік Қазақстан облысының энциклопедиясы
2. ↑  Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: "Аруна Ltd." ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8
3. ↑  Ислам. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: "Аруна Ltd." ЖШС, 2010 ISBN 9965-26-322-1
*Басқа мағыналар үшін Иммунитет (мағыналары) деген бетті қараңыз.*
**Парламенттік иммунитет** — депутатты оның барлық әрекеттері үшін, соның ішінде парламенттік міндеттерін атқару кезінде жасаған әрекеттері үшін де қамауға алып, сот алдында жауапқа тартуға тыйым салуды білдіреді. Депутатты өзі мүшесі болып табылатын палата ғана тиіспеушіліктен айыра алады. Депутат қылмыс жасап жатқан жерінде ұсталған жағдайда тиіспеушіліктің күші, әдетте, өзінен өзі жойылады (палата мұндай жағдайда тек қуғындауды тоқтата тұруы мүмкін). Егер парламент мүшесі өзіне тиіспеушіліктен айырылған болса, оның қылмысы палатаның тиісті шешімінде көрсетілмеген фактілер негізінде бағаланбайды. Парламенттік мандаттың мерзімі біткеннен кейін бұрынғы депутат бұрын жасаған, бірақ өзіне ешкімнің тиіспеушілігі арқасында қуғындалмаған әрекеті үшін сот алдында жауапқа тартылады. Қазақстан Республикасының Конституциясы бойынша (52-бап, 4-тармақ) Парламент депутатына оның өкілеттік мерзімі ішінде тұтқынға алуға, күштеп әкелуге, сот тәртібімен белгіленген әкімшілік жазалау шараларын қолдануға, қылмыс үстінде ұсталған немесе ауыр қылмыс жасаған реттерді қоспағанда, тиісті Палатаның келісімінсіз қылмыстық жауапқа тартуға болмайтын иммунитет берілген.
**Даму принципі.** Даму категориясы философия ғылымының түсiнiктер жүйесiнде жетекшi маңызға ие. Даму идеясы Ч.Дарвиннiң эволюциялық теориясының ықпалымен енiп, алғашқыда бала, кейiн ересектер психологиясының қалыптасу негiзiне айналды. Психика дамуы психика проблемаларын зерттеуде жалпы принциптiк немесе əдiстеме қызметiн атқарады. Барша заңдылықтар, соның iшiнде психикалық та, даму барысында қозғалыс пен өзгеруден туындап жəне жойылуына орай танылады (Л.С.Рубинштейн).

Ғылыми психология
-----------------

Ғылыми психология дамуды жеке адамның бүкiл өмiр сүру процесiнiң негiзгi тəсiлi ретiнде қабылдайды.
Жантану ғылымы үшiн даму принципi ерекше маңызға ие, себебi оның зерттейтiн объектi психика өзiнiң аса үлкен динамизмiмен сипатталады. Барша психикалық болмыс нақты даму процесiнде пайда болады, жасайды жəне өзгередi (Б.Ф.Ломов).

Қолданылған әдебиеттер
----------------------

Б 12 Жантану негіздері. (Жалпы психология). Жоғарғы оқу
орындары студенттеріне арналған дəрісбаяндар жинағы. Алматы, 2006.—306 бет.

Санат
-----

Жантану негіздері
**Түріккомиссия**– 1919 ж. 8 қазанда Мәскеуде Түркістан істері жөнінде арнайы құрылған комиссия. Комиссия 1920 ж. Қазақ АКСР-ін құру мәселесімен айналысып, онда алаш қайраткерлерінің басшы қызметтерге жіберілмеуін қадағалады, сондай-ақ Түркістан АКСР-і ОАК-нің төрағасы Түріккомисс.

  
1922 жылдың тамызына дейін Түркістан Автономиялық Кеңестік Социалистік Республикасында қызмет еткен арнайы комиссия. Оған Түркістан өлкесіне орт. өкімет атынан бақылау жасау және басшылық ету міндеті жүктелді. Түріккомиссия құрамына алғашында Ш.З. Элиава (төраға), М.В. Фрунзе, В.В. Куйбышев, Ф.И. Голощекин, Я.Э. Рудзутак кірді. Бастапқы кезде Түркістан КП жанындағы Мұсбюро жетекшілері Түріккомиссия өлкелік билік орындарындағы орыс большевиктерінің жергілікті халықтарға қатысты ұстанған саясатын өзгертеді деп үміттенді. Бірақ бұл үміттің ақталмайтындығына Мұсбюро көп ұзамай-ақ көз жеткізе бастады. өйткені Түріккомиссия өлкенің қоғамдық-саяси, әлеум.-экон. мәдени ерекшеліктерін ескерместен Ресейдің ішкі аудандарында жүргізіліп жатқан кеңестік шараларды Түркістан өңіріне күштеп енгізіп, өз қызметінде ұлттық мүддеден таптық мүддені жоғары қойды. Түріккомиссия-ның шақыруымен Ресейден Түркістанға партия-кеңес қызметкерлері көптеп келді. 1919 ж. қарашада Түріккомиссия 117 партия-кеңес қызметкерін ала келсе, осы жылы желтоқсанда 150 адамды шақыртты. Барлық келген қызметкерлерге республиканың түрлі мекемелеріндегі басшылық орындар босатылып берілді. Бұлардың көпшілігі бұрын өлкеде болмаған, оның тарихымен, жергілікті халықтардың салт-дәстүрімен таныс емес, бұйрықты орындаушы кеңсе қызметкерлері еді. Түріккомиссия жергілікті халықтардың сауатты, тәжірибе жинап ысылған өкілдеріне қысым көрсетіп, оларды таптық, партиялық және ұлттық көзқарастары бойынша қызметтен қуды. Түріккомиссия Мұсбюро жетекшілерінің өз ықпалынан шықпауын талап етті. Т.Рысқұловтың Түркістан Автономиялық Кеңестік Социалистік Республикасын "Түрік Кеңес Республикасы" етіп құру идеясына ашық қарсы шықты.

  
Түріккомиссия ресми билікке оппозицияда болған ұлттық саяси элита өкілдеріне қысым көрсетті. 1920 ж. Рысқұлов, Н.Ходжаев бастаған ұлттық саяси элита өкілдері РК(б)П ОК мен В.И. Ленинге мәлімдеме тапсырып, онда Түріккомиссия-ны таратуды талап етті. Алайда мұндай талап ескерусіз қалды. 1921 ж. наурызда РК(б)П ОК Т-ның төрағасы етіп Рудзутакты тағайындады. Оған "партияның ұлт мәселесі бойынша ұстанған бағытынан ауытқушылармен күресті күшейту" керектігі тапсырылды. Түріккомиссия-ның талап етуімен РК(б)П ОК Түркістан КП ОК-нің хатшысы Н.Төреқұловты, Түркістан ОАК-нің төрағасы А.Рахимбаевты және Түркістан ХКК-нің төрағасы К.Атабаевты қызметтерінен босатты. Түріккомиссия 1922 ж. тамызда таратылып, оның міндетін атқару РК(б)П-ның Орта Азия бюросына жүктелді; (қ. РК(б)П Орталық комитетінің ортаазиялық бюросы).[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IX том
**Сарыкөлшың** – Кіші Арал теңізінің солтүстігіндегі аласа жота.

Географиялық орны
-----------------

Қызылорда облысы Арал ауданы Сексеуіл темір жол стансасынан оңтүстік-батысқа қарай 20 км жерде орналасқан.

Жер бедері
----------

Абсолюттік биіктігі 230 м шамасында. Оңтүстіктен солтүстікке қарай доғаша созылып жатқан жотаның ұзындығы 20 км-дей, енді жері 10-12 км. Күрделі пішінді жотаның оңтүстік беткейі тіктеу келген, солтүстік беткейі көлбеуленіп жазыққа ұласады. Солтүстік-шығысында кемерленген тік жарқабақтар мен жартастар кездеседі. Олардың биіктігі 28 м-ге жетеді. Осы бөлігінің етегінде Жаңғыжуа (Янги жуа) жайлауы жайласқан. Сондай-ақ жотаның етегінде бірнеше құдықтар, бұлақ көздері, қыстаулар бар. Шығыс етегінде сор, батпақты жерлер бар.

Өсімдігі
--------

Қуаң даланың бозғылт сұр, құмайтты сұр топырағында бұта аралас, жүзгін, баялыш, теріскен, бұйырғын, ши, т.б. сораң шөптесіндер өскен.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
**Аарон Авшаломов** – орыс текті америка және қытай сазгері. Әкесі –Яков Авшаломов. Еврей көпесінің отбасында дүниеге келген. Әкесі медициналық оқуға жібергенімен, өзі Штерн Цюрих консерваториясының музыкалық мектебінен дәріс алуды жөн деп санайды. Үйіне оралған оны Ресейде төңкеріс болған кезде Сан-Францискоға жібереді. Сол жақта үйленеді. 1918 жылы Бейжіңге барып, кітап дүкенін ашады. 1925-1929 жылдары Америкада болады. Кейін Қытайға қайта оралып, Шанхайда тұрады. Қытай әндері оның осындағы сазгерлік мансабына қатты ықпал жасайды. 
Туындылары: 

* «Куань Инь» (1925),
* «Сумеречные часы Ян-гуйфэй» (1933),
* «Великая стена» (1941, 1945 жылы қойылған),
* «Сон Вэй Линь».[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  ru:Аарон Авшаломов (орыс.)
**Даулыбай Құсайынов Мейрамұлы** (12.10.1947 жыл, Қарағанды облысы Нұра ауданы, Нұра кент) - Нұра ауданының әкімі. Қазақ. Арғын тайпасы Қуандық руының Тоқа бөлімінен шыққан..

Әкесі - Құсайнов Мейрам, ұжымшар жұмысшысы болған.
Анасы - Бейсембекова Күлжәмила, ұжымшар жұмысшысы болған.

Целиноград ауылшаруашылық институтын (1971) ауыл шаруашылығы инженер-механигі мамандығы бойынша;
Алматы жоғарғы партия мектебін (1990) саясаттанушы, орта және жоғары оқу орындарының әлеуметтік-саяси пәндердің оқытушысы мамандығы бойынша бітірген.

1971 жылдан - Қарағанды облысы Нұра ауданы «Балықтыкөл» кеңшарының механигі. 1972 жылдан - «Казсельхозтехника» Нұра аудандық бірлестігі жаңа техниканы енгізу бойынша инженер, мотор цехының меңгерушісі.
1975-1996 жылдары - Нұра аудандық партия комитеті ұйымдастыру бөлімінің нұсқаушысы; «Трудовик» кеңшарының партия ұйымының хатшысы; Нұра аудандық партия комитетінің ауылшаруашылығы жұмысшылары кәсіподағының төрағасы; Қарағанды облыстық партия комитетінің ұйымдастыру бөлімінің нұсқаушысы; Нұра аудандық партия комитетінің екінші хатшысы; Нұра ауданы ауылшаруашылығы басқармасының бастығы. 1996 жылдан - Қарағанды облысы Нұра ауданының әкімі.
2007 жылдан бері - ҚР Парламенті Мәжілісі 4-ші шақырылымының «Нұр Отан» ХДП тізімі бойынша депутаты, Аграрлық мәселелер комитетінің мүшесі.

«Құрмет» орденімен (1999); «Еңбектегі ерлігі үшін» (1976), «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Тыңға 50 жыл», «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005), «Қазақстан Парламентіне 10 жыл» (2006), «Астана», «Астананың 10 жылдығы» (2008) медальдарымен; «Қазақстан Республикасында дене тәрбиесі мен спортты дамытуға қосқан үлесі үшін» (2007), «Аптын барыс» төс белгісімен марапатталған.

Әскери атағы - запастағы капитан.

Үйленген. Жұбайы - Нұрымова Ғалия Құдайбергенқызы зейнеткер.
Ұлы - Бауыржан; қыздары - Жәния, Әлия, Нұргүл.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *Бикенов Ж.Б. Жәкенов Ж.М. Исабек Т.К.* Тоқа шежіресі —  Қарағанды: Қарағанды полиграфиясы ААҚ, 2000. — 402 б. — 1000 таралым. — ISBN 5-7667-9037-6.
2. ↑  Қазақстан Республикасында кімнің кім екені - 2011 жыл. Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 ІSВN 978-601-278-473-2
**Пантотен қышқылы**, пантотенат (дәрілік формасы — кальций пантотенаты) — В тобының дәрумені (**B5**). Пантотен қышқылы химиялық құрамы бойынша депептид болып табылады, яғни β-аланин аминоқышқылы мен пантое қышқылының қалдықтарынан құралады.

Пантотен қышқылын ашытқы мен сүт қышқылды бактериялардың өсуі үшін қажет жаңа зат ретінде, Р.Вильямс тапқан болатын (1933ж.) Содан 6 жыл өткеннен кейін ол қышқылды кристалл түрінде алып, химиялық құрылымын анықтайды. 1940 жылы Вильямс өзінің шəкірттерімен бірге пантотен қышқылын синтездеп алады. Бұл витамин жануарлар мен өсімдіктер ұлпасында жеткілікті кездеседі. Өзінің табиғатта көп таралуына байланысты пантотен (pantoten - барлық жерде кездесетін) деп аталған.

Химиялық құрылымы жəне қасиеттері
---------------------------------

Пантотен қышқылының молекуласы "пантое қышқылынан (œ-, ý-дигидрокси-ß-, ß-диметилмай қышқылы) жəне ß-аланиннен құрылады. Азық-түліктің ауыстырылмайтын компоненті ретіндегі пантотен қышқылының асқан ерекшелігі пантое қышқылымен байланысты. Сол қышқылдың кішкентай молекуласы адамдар мен жануарлардың ұлпасында синтезделмейді. ß-аланин клеткада əрқашан болады. 
Пантотен қышқылы - ақшыл сары түсті, майлы зат, нашар кристалданады. Суда, спиртте, сірке қышқылында ериді, ал басқа органикалық еріткіштерде ерімейді.

Биологиялық қызметі
-------------------

Пантотен клеткада кофермент жəне ацил "тасымалдаушы белок (АТБ) құрамына кіреді". Əрекеті кезінде А кофермент туындыларын жəне АТБ-ны пайдаланатын 70 астам фермент қазір белгілі болды. А коферменті май қышқылдарын активтендіруге жəне тотықтыруға қатысады, АТБ мен бірге адамның, жануарлардың жəне өсімдіктердің ұлпасында май қышқылдары, триацилглицеролдар мен басқа липидтер синтезіне қатысады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Биохимия. Медицина университеті баспасы. Алматы



|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеуДәрумендер |
| --- |
|  |
| Майда еритіндер | 
Ретинол (A1) • Дегидроретинол (A2) • Ламистерол (D1) • Эргокальциферол (D2) • Холекальциферол (D3) • Дигидротахистерол (D4) • 7-дегидротахистерол (D5) • Токоферолдар (E) • Филлохинон (K1) • Менатетренон (K2) • Менадион (K3) • Менадиол (K4) |
|  |
| Суда еритіндер | 
Тиамин (B1) • Рибофлавин (B2) • Никотин қышқылы, Никотинамид (B3, PP) • Пантотен қышқылы (B5) • Пиридоксин (B6) • Биотин (B7, H) • Фолий қышқылы (B9, Bc, M) • Парааминобензой қышқылы (B10, H1, ПАБҚ) • Кобаламин (B12) • Орот қышқылы (B13) • Пангам қышқылы (B15) • Аскорбин қышқылы (C) • Тиокт қышқылы (N) • Биофлавоноидтар (P) • S-метилметионин (U) |
|  |
| Дәрумен тәрізді заттар | 
Бенфотиамин • Аденин • Флавин (J) • Антранил қышқылы (L1) • Декспантенол |

 |
*Андреас Зигфрид Сакс* (7 сәуір 1930 жыл - 23 қараша 2016 жыл), (кәсіби түрде Эндрю Сакс деген атпен белгілі) - неміс тегі британдық актер және жазушы. Ол өзінің атын британдық теледидарда жасады және өзінің ең үлкен атағын Фолти Тауэрсіндегі күлкілі испандық даяшы Мануэльді сомдағаны үшін тапты. Ол теледидарда, кинода және радиода актерлық және дауыстық жұмыста ұзақ мансапқа ие болды. Ол сексеннен асқанда сәтті болды, « Квартет» сияқты көптеген фильмдердегі рөлдермен және « Коронацион-стриттегі » Рэмси Клегг рөлімен.

Отбасы
------

Сакс Берлинде (Германия) дүниеге келген, кітапханашы Катаринаның (қызы Шротт-Фихт) және сақтандыру брокері Ханс Эмиль Сакстың ұлы. Оның әкесі еврей, ал анасы лютерандық, австриялық шыққан. Отбасы 1938 жылы фашистерден құтылу үшін Ұлыбританияға көшті. Олар Лондонның солтүстігіне қоныстанды және ол өмірінің соңына дейін Килбернде тұрды. 1960 жылы Сакс актриса, жазушы және сәнгер Мелоди Лэнгке үйленді, ол оның фамилиясын алды. Ол Джон Сакс және Уильям Сакс деген атпен танымал болған алдыңғы некеден екі ұлын асырап алды, ал ерлі-зайыптылардың 1961 жылы Кейт Сакс атты бір қызы болды. Ланг Фолти мұнарасының бір эпизодында «Егеуқұйрық Василий » ханым ретінде пайда болды.

Мансап
------

1950 жылдардың соңында колледжде жүк тасымалдау менеджментін оқып жүргенде Сакс BBC радиофониялық шеберханасы жасаған ерте эксперименттік бағдарлама Фредерик Браднумның « Жеке армандар» және «Қоғамдық кошмарлар» сияқты радио туындыларында жұмыс істеді. Сакс актерлік өнерді репертуарлық театрдан бастады және 1958 жылы Уайтхолл фарсы Қарапайым шпиондардың қойылымында Гробчик ретінде Вест-Энд дебютін жасады. Ол өзінің экрандық дебютін 1959 жылы The Night We Dropped a Clanger фильмінде жасады. Содан кейін ол 1960 жылдар бойы көптеген телехикаяларда пайда болды, соның ішінде The Saint (1962) және Рэндалл және Хопкирк (Марқұм) (1969) сияқты ITC қойылымдарындағы кейбір көріністер.
Дауыспен жұмыс және баяндау
Сакс көбінесе теледидар мен радиода деректі фильмдердің баяндаушысы болды, оның ішінде BAFTA сыйлығына ие болған BBC іскери телехикаясының барлық бес сериясында Сэр Джон Харви-Джонс ұсынған "Ақаулықтарды және ITV..."тозақ" сериясынан. Ол сонымен қатар бірнеше аудиокітаптарды, соның ішінде К.С. Льюистің "Нарния" сериясын және Александр Маккалл Смиттің "Вельвет сарайлары"атты алғашқы онлайн кітабын, сонымен қатар танымал балалар телехикаясының Томас-танкист және достар Томас пен Жолбарыс пен Томас пен динозаврдың екі аудиокітабын жазды..Ол К.С. Льюистің "соңғы шайқас "отбасылық қойылымына назар аударды. 2000 жылы Сакс "бұл Питер Кай" пародиялық деректі сериясы туралы айтты.Сондай-ақ, ол дәл осындай балалар кітаптарына негізделген "куәгер" деректі сериясы туралы айтты.

Сакс Ян Шванкмайердің 1994 жылғы "Фауст" фильмінің ағылшын тіліндегі нұсқасында барлық дауыстарды орындады.Ол сондай-ақ балалар мультфильмдерін, соның ішінде "Уильямның қалауының Веллингтоны", "Стархилл Пони", "зімбір адам", "кішкентай сұр қоян", "ұмытылған ойыншықтар", "Астерикс және үлкен төбелес". және "ағылшын тіліндегі жылқы-1970 жылдардағы"маймыл" шоуының тілдік нұсқасы.
**Пантеизм** (гр. *pan* – бәрі, *tcheos* – құдай) – Құдай мен әлем біртұтас деп танитын, құдіретті табиғатпен бірлікте қарастыратын философиялық *ілім*; Құдай барлығы деген ілім; бар ғаламды, табиғатты дәріптеу ілімі.

Пантеизм табиғаттың ішкі сырларын бейнесіз әлемдік рух деп танып, табиғаттан тыс бастамалардың барлығын жоққа шығарады. Пантеизм терминін философияға алғаш енгізген ағылшын философы Джон Иолланд (1670 – 1722) болды. Ол деизмді өткір сынға алып, дүниенің жаратылуын, жанның мәңгілік екендігін, о дүниедегі өмірдің бар екенін жоққа шығарды. Пантеистік идеялар үнді (брахманизм, индуизм, ведант), қытай (даосизм), ежелгі грек (Фалес, Анаксимандр, Анаксимен) философияларында дамыды. Ежелгі грек философы Ксенофан өзінің пантеистік көзқарасында табиғатты сезіммен біліп болмайды, тек ақылмен ғана ұғынуға болады деп санады. Кейінірек стоицизмнің натурфилос. және этик. ілімдері пантеистік сипатта болды. Пантеизмнің натуралистік сипаттары И.С. Эриугена мен П.Абеляр ілімдерінде кездеседі. Материя, ақыл және құдай бір нәрсе деп, Пантеизмді материалистік тұрғыда алғаш тұжырымдаған Д.Динанский болды. Пантеизм қайта өркендеу дәуірінде кең өріс алды. Бұл дәуірдегі алғашқы Пантеизм өкілдерінің бірі Н.Кузанский болды. Ол "адам өзінің ақыл-ойының, іс-әрекетінің арқасында құдаймен қатар тұрады" деп тұжырымдады. Еуропада 16 – 17 ғасырларда пантеистік бағытты дамытқан Д.Кардано, Т.Кампанелла, Дж.Бруно, т.б. болды. Бруноның пікірінше, "табиғаттан тыс ешқандай күш жоқ. Табиғат өз заңдылығымен дамиды. Әлем мен құдай бір. Әлем – әмбебап бастама, сондай-ақ жалғыз ғана мәнділік". Нидерланд философы Б.Спиноза пантеистік дәстүрге сүйене отырып, өзінің жан-жақты материалистік философиялық жүйесін қалыптастырды. Бұл ілімде *"құдай"* және *"табиғат"* ұғымдары бір-біріне барабар. Қазіргі кезде Пантеизм ғылымды дінге жақындастырумен, табиғаттың заңдылықтарын, ішкі сырын діни, мифтік тұрғыда сипаттаумен ерекшеленеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Әлеуметтану және саясаттану бойынша / Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д. профессор Е. Арын - Павлодар: «ЭКО» ҒӨФ. 2006. - 569 б. ISBN 9965-808-89-9
2. ↑  Қазақ Энциклопедиясы, V-том
Паноплозавр
Паноплозавр
**Паноплозавр**. Паноплозаврды алғаш рет 1917 жылы Канаданың Альберта деген жерінен палеонтолог Лоуренс Ламбе тапты. Паноплозавр — сауытты динозаврдың ішіндегі ең көп зерттелгені. Оның сүйектері толық сақталған. Әсіресе бассүйегі бізге ешбір бүлінбей жеткен. Бассүйегінің жақсы сақталғаны соншалық, ғалымдар оған қарап бассүйегі табылмаған басқа да сауытты динозаврларды зерделей алған. Паноплозаврдың сауытты денесінен шошайып шығып тұратын мүйіздері мен қылқандары болған. Табылған бассүйегінен оның ұрт қалталарын да байқауға болады.

Қызықты дерек
-------------

* Паноплозавр кейінгі Бор дәуірінің шамамен 75 миллион жыл бұрынығы шөгінділеріне жатады.
* «Паноплозавр – мирус» — табылған жалғыз паноплозавр.

Мәліметтер
----------

* Қорегі : өсімдіктер
* Салмағы : 3,5 тонна
* Тұқымдас : Нодозавр
* Отряд тармағы : Тиреофор

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Динозавр энциклопедиясы—Алматы: „Аруна" баспасы
**Орамал** - әртүрлі матадан, әр алуан үлгіде жасалған басқа тартар.

**Біртартар** – үшкіл, кішігірім бас орамал.

**Түрме** – түре тартатын жеңіл орамал.

**Шаршы** – кішкене шаршы бас орамал.

**Байлама** – басқа салатын шағын орамал.

**Шылауыш** – кимешек үстінен байланатын үлкен ақ шаршы.

**Кимешек** – ақ матадан тігілген, омырау мен арқаны жауып тұратын, беті ойылып жасалған әртүрлі үлгідегі бас киім.

**Жаулық** – ақ матадан, ақ жібектен тігілген бас киім. Үлгісі көп.

**Бергек** – жаңа түскен келіншектің әшекейлі бас киімі, той өткен соң киетін сәукеленің жеңіл түрі.

**Сораба** – тақия тәріздес, артында шалпыншағы бар, төңірегі шашақты қыздар киетін бас киім.

**Делегей** – ертеде қыздардың қыста киетін бас киімі.

**Жырға** – асыл тас, моншақ тізіп тіккен, көп салпыншақты сәнді бас киім.

**Тақия** – қызыл, жасыл, көгілдір түсті шұға, мауыт, мақпалдан ұлттық өрнек салып тіккен қыздардың үкілі жаздық бас киімі. Айшықты, зерлі түрлері болады.

**Қасаба** – үшкір төбесіне бір шоқы үкі қадап, маңдай тұсын алтын, күміс, асыл тастармен безендірген, оң жақ самайлығына моншақты 5-6 қатар төгілдіре қадап, ұзын салпыншақты етіп тіккен қыздар тақиясының бір түрі.

**Зере** – ұзын, іші қуыс, сәукелемен бірге киетін бас киім.

Дереккөздер
-----------

1. Сән үлгі журналы, 2002ж, 101б
Пантер-Вотан жоспары (неміс Пантера-Вотан) немесе шығыс қабырғасы (неміс Оствол) неміс әскерлерінің стратегиялық қорғаныс желісі болып табылады, 1943 жылдың күзінде Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Шығыс фронтында Верммахттың ішінара қорғаныс желісі.

Шығыс дуалы екі шекараға бөлінді - «Пантера» және «Вотан» - және өзен бойымен өтті: Нарвы өзені - Псков - Витебск - Орша - Сож суы - Днепрдің орташа шығысы (шығыс білігінің негізі) - Молочная өзені.

Сипаттамасы
-----------

Неміс әскерлерінің «Вотан» қорғаныс желісі оңтүстік майданда «Оңтүстік» армия тобында және «А» армия тобында әрекет ету аймағында құрылды. Неміс әскерлерінің «Пантера» қорғаныс желісі «Солтүстік» армия тобында және «Орталық» армия тобында құрылды.

Гитлердің айтуы бойынша, бұл желі большевизмнен Еуропаны қорғайтын тосқауыл болатын. Смоленсктің оңтүстік бөлігі Қара теңізге негізінен Днепрдің оң жағалауы немесе оның негізгі ағындары бойымен жүгірді.

Солтүстікте Витебскадан қоршау салынды және екі қорғаныс желісі енгізілді: 1-еуі Псков көлінің жағалауында, Великая, Псков және Черхи өзендері, 2-еуі Великаяның батыс жағалауы мен Нарованың Нарваның маңындағы Балтық теңізіне қарай жүгірді. Қорғаныс құралдарының ішіне антисемирлік арандар, кеніштер, сымды торлар мен пулемет алаңдары жатады.

«Вотан» желісі Азов теңізінен, Молочная өзенінің оң жағалауында Днепрдің өзеніне дейін созылды. «Вотан» желісі «Пантера» желісімен байланысып, Азов теңізінен Балтыққа дейін үздіксіз Шығыс банкін құруға тиіс болатын. Ол Керч түбегінде, Молочная өзені, Днепр өзенінің ортасында, Орха, Витебск, Невель, Псков және солтүстіктегі Нарвы бойындағы Пейпси көлінің шығысындағы Гомельге қарай Соз өзенінен өтті.

1943 жылдың 11 тамызында «Шығыс қабырғасы» тікелей құрылысы туралы бұйрық шығарылды.

Шабуыл
------

1943 жылдың 24 тамызында Днепрдің шайқасы басталды, нәтижесінде 15 қыркүйекте неміс командасы Днепрдің қарамағына бару туралы бұйрық шығарды. Чернигов-Полтава операциясының барысында Орталық, Воронеж және Дала майдандарының әскерлері қыркүйектің аяғында Днепрдің желісіне жетіп, батыс жағалауда бірнеше көпірді басып алды. 1943 жылдың қазан айында болған шайқастарда бұл көпірлер кеңейтіліп, Киев пен Кременчуг аймағында екі стратегиялық көпіршіктер пайда болды. Олар Украинаның оң жағынан босатуды бастады. Осылайша, «Шығыс шахтасының» орталық бөлігінде сынған.

1941 жылдың ақпан айының аяғында және 1944 жылдың наурыз айының басында Ленинград фронтының 42 және 67 әскерлерінің күштерімен Пантер-Вотан сызығынан Черская бағытында соқтығысудың алғашқы сәті сәтсіз болды. 1944 жылдың 21-ші сәуірінде І.Масленниковтың басшылығымен 3-ші Балтық фронты құрылды, ал солтүстікте 1944 жылдың 17 шілдесінде аралдың оңтүстігіндегі желі бұзылды.

Тағы қараңыз
------------

Сілтемелер
----------
*Басқа мағыналар үшін Миялы ауылдық округі деген бетті қараңыз.*
**Миялы ауылдық округі** — Ақтөбе облысы Байғанин ауданына қарасты әкімшілік бірлік.

Әкімшілік құрамы
----------------

Құрамына Миялы, Дияр ауылдары кіреді. Орталығы – Миялы ауылы.

Тарихы
------

1997 жылы Миялы ауылдық округі (орталығы Миялы а.) таратылып, Жаңажол ауылдық округіне (орталығы Оймауыт а.) қосылды. Кейін Жаңажол ауылдық округінен Миялы ауылдық округі қайта бөлініп шықты. 2013 жылы округ құрамында болған *Бесбай* ауылы таратылды.

Халқы
-----

2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 891 адамды құрады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Облыстың әкімшілік аумақтық құрылысына өзгеріс енгізу туралы
2. ↑  Ақтөбе облысының бірқатар елді мекендерін тарату туралы
3. ↑  2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

|  Ақтөбе облысы Байғанин ауданы ауылдық округтері |
| --- |
|  |
| 

 Ащы •
 Жаңажол •
 Жарқамыс •
 Көлтабан •
 Қарауылкелді •
 Қопа •
 Қызылбұлақ •
 Миялы •
 Сарытоғай 
 |

 |
**Панпсихизм** (көне грекше: παν- - «барлығы» және көне грекше: ψυχή - «жан») — барлық табиғатқа жандылық, психика тән делінетін идеалистік көзқарас, анимизмнің философиялық тұрғыдан айтылуы. 

Панпсихизмге Бруно, 19 ғасырда Лейбниц, Фехнер жақын болды. Бұл көзқарасты көптеген философ-идеалистер (персоналистер, Уайтхед, сыншыл реалист Ч. Отронг, аналитикалық психологияның негізін салушы К. Г. Юнг және б.) ашық жақтады.

Тағы қараңыз
------------

* Жан
* Брахма

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Философиялық сөздік / Р.Н. Нұрғалиев, Ғ.Ғ.Ақмамбетов, Ж.М.Әбдільдин,т.б.- Алматы:Қазақ энциклопедиясы, 1996.- 526
**Зағипа Яхияқызы Бәлиева** — Қазақстан Республикасының Әділет министрі.

Қысқаша өмірбаяны
-----------------

1958 ж. қазанның 3-інде Алматы облысы, Кеген ауданының Жалаңаш ауылында дүниеге келген.

1981 ж. Қазақтың С.М.Киров атындағы мемлекеттік университетін бітірген. Мамандығы — заңгер-құқықтанушы.

Еңбек қызметін АПТУ-да лаборант болып бастаған

1981—82 жж. — Жамбыл аудандық, Жамбыл облыстық «Стройбанк» кеңсесінің заң кеңесшісі болып бастаған.

1982—86 жж. — Жамбыл (Тараз) қалалық атқару комитетінің заң кеңесшісі.

1986—92 жж. — Алматы қалалық аткомының тұрғын алаңды есепке алу және бөлу басқармасының инспекторы бөлім меңгерушісі.

1992—94 жж. — Алматы қалалық әкімі аппаратының заң бөлімінің бастығы, меңгерушісі болып істеген.

Қазақстан Республикасы Жоғарғы Кеңесінің 13-ші шақырылуының депутаты болып сайланған.

1995 ж. наурызынан — Орталық сайлау комиссиясын хатшысы.

1996 ж. қаңтарынан — Орталық сайлау комиссиясы төрайымы болып басқарды.

2005 ж. сәуірден бері Қазақстан Республикасының Әділет министрі.
2009 жылдың сәуір айынан бері - ҚР Парламенті Мәжілісі 4-ші шақырылымының депутаты, Заңнама және сот-құқықтық реформа комитетінің мүшесі.

2005-2009 ж.ж. – Қазақстан Республикасының Әділет министрі.

2009-2011 ж.ж. – IV сайланған Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаты, Заңнама және сот-құқықтық реформа комитетінің мүшесі.

2012 жылғы 20 қаңтардан бастап - V сайланған Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаты, Халықаралық істер, қорғаныс және қауіпсіздік комитетінің мүшесі. «Нұр Отан» Халықтық Демократиялық партиясының мүшесі, партиялық тізім бойынша сайланған.

«Құрмет», «Парасат», «Күміс алқа», ордендерімен, «Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 10 жыл», «Қазақстан Республикасының Конституциясына 10 жыл», «Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 20 жыл» мерекелік медальдарымен марапатталған.

Отбасылық жағдайы
-----------------

Тұрмыста, алты бала және немере тәрбиелеп отыр. 

Жұбайы - Балиев Мұхтар Абзалұлы (1957 жылы туған). 
Ұлдары- Балиев Данияр Мұхтарұлы (1980жылы туған), Бали Ернар Мұхтарұлы (1984 жылы туған), Бали Әлияр Мұхтарұлы (1990 жылы туған), Бали Нұрсұлтан Мұхтарұлы (2006 жылы туған); 
қыздары - Бали Алдара-Бегім Мұхтарқызы (2004 жылы туған), Бали Дария-Бегім Мұхтарқызы (2007 жылы туған).

Сілтемелер
----------

Мәжілістің құрамы мен құрылымы, БАЛИЕВА Зағипа Яхянқызы

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Республикасында кімнің кім екені - 2011 жыл. Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 ІSВN 978-601-278-473-2
**Ерсұлтан Өтеғұлұлы Бектұрғанов** - 1952 жылы 21 маусымда ҚҚАКСР-інің Тақтакөпір кентінде туған. Қазақ.

Әкесі - Бектұрғанов Өтеғұл, марқұм, партиялық кеңес органдарында және шаруашылық құрылымдарда қызмет еткен. Анасы - Бектұрғанова Перуза, марқұм, үй шаруасымен айналысқан, ардақты-ана.

Жамбыл жеңіл және тамақ өнеркәсіп технологиялық институтын (1976) инженер-тамақ өндірісінің механигі мамандығы бойынша; Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ Дипломатиялық академиясын (2004) халықаралық қатынастар саласының маманы мамандығы бойынша бітірген.

«Нұр Отан» ХДП мүшесі.

1976 жылдан - Жамбыл жеңіл және тамақ өнеркәсібі технологиялық институтының оқытушысы. 1979 жылдан -Жамбыл электр желілері кәсіпорнының аға инженері, қызмет бастығы. 1984 жылдан - Талдықорған облысы Қапал аудандық партия комитетінің нұсқаушысы, партия комиссиясының төрағасы, ұйымдастыру бөлімінің меңгерушісі. 1990 жылдан - Талдықорған облыстық партия комитетінің ұйымдастыру-партия және кадрлармен жұмыс бөлімініңжауапты ұйымдастырушысы. 1991 жылдан - Талдықорған облыстық Халық депутаттары кеңесінің аппарат жетекшісі, Талдықорған облыстық әкімшілік басшысы аппаратының жетекшісі. 1992 жылдан - Талдықорған облысы бойынша ҚР Монополияға қарсы күрес комитетінің төрағасы. 1993 жылдан - ҚР СІМ екінші хатшысы, ГФР-дағы ҚР Елшілігінің үшінші, екінші, бірінші хатшысы - Консулдық бөлімінің меңгерушісі. 1995 жылдан - ҚР Президенті Әкімшілігі басшысының көмекшісі, 1996 жылдан - ҚР Президенті Әкімшілігінің Мемлекеттік қызмет және кадрлық саясат бөлімі меңгерушісінің орынбасары, ҚР Президенті Әкімшілігі Басшысының кадрлық саясат бөлімі меңгерушісінің орынбасары, ҚР Президенті Кеңсесі
бастығының орынбасары.

2008 жылдың қазан айынан бері - ҚР Президенті Әкімшілігінің Мемлекеттік қызмет және кадрлық саясат бөлімінің меңгерушісі.

2012 жылғы қаңтардан бастап - бесінші сайланған Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаты, «Нұр Отан» Халықтық Демократиялық партиясының мүшесі, партиялық тізім бойынша сайланған.

«Ардагер» қоғамдық волейбол клубының мүшесі.

«Құрмет» орденімен (2008); 4 медальмен, оның ішінде «Ерен еңбегі үшін» медалімен (2003) марапатталған Қазақстанның Құрметті спорт қайраткері.

Дипломатиялық мәртебесі - 1-ші сыныпты кеңесші

Үйленген. Жұбайы- Бектүрғанова Гүлнәр Жасболатқызы Қызы - Жанар; ұлы - Дәурен. Немерелері - Айгүл, Жанболат, Махмүт, Сүрия, Сүлейман.

Сілтемелер
----------

Мәжілістің құрамы мен құрылымы, БЕКТҰРҒАНОВ Ерсұлтан Өтеғұлұлы

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Республикасында кімнің кім екені - 2011 жыл. Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 ІSВN 978-601-278-473-2
**Заң газеті** – қазақ тіліндегі республикалық апталық ҚОҒАМДЫҚ-САЯСИ, ҚҰҚЫҚТЫҚ газет. Алғашқы саны 1994 жылы 3 қарашада жарық көрді. Тұңғыш редакторы – М.Тоқашбаев. Қазіргі редакторы – Бекжан Әшірбаев. Президенті - Досым Өтеғалиев. Меншік иесі – «ЗАңМедиа» ЖШС. 

  

Газетте Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлықтары мен өкімдері, халыққа Жолдаулары, Қазақстан Парламенті қабылдаған заңдар, Үкімет қаулылары жарияланады. Республиканың саяси, әлеуметтік, экономикалық және мәдени өміріндегі жаңалықтар мен өзекті мәселелер туралы мақалалары арқылы газет жұртшылықты құқықтық реформаның жүргізілу барысымен таныстырып келеді. Көлемі 4 баспа табақ.

Заң газеті» аптасына 4 рет – сейсенбі, сәрсенбі, бейсенбі, жұма күндері жарық көреді. Жеке таралым 10120 дана , апталық таралым 40480 дана. Газет редакциясы Алматы қаласында орналасқан. Айдарлары - Ізкесер, Адвокат, Аймақ, Алаң жұрт, Алқа, Ашық әңгіме, Безбен, Биік мінбер, Бүгін, Демография, Заң тәпсір, Ойталқы, Оқырман хаттары, Руханият, Спорт, Таразы, Соңғы бет, Тележоба, Төртінші билік, Шартап, Қазына, Қоғам, Құқық, Әлеумет. Қазіргі уақытта газеттің электронды нұсқасы да бар. Бұл басылымда белгілі заңгер Н.Шайкеновпен қоса академик, заң институтының алғалқы ректоры С.Зиманов та қызмет атқарып, заңдарымыздың мәні мен мазмұнын, ролін халыққа жеткізуде шын мәніндегі насихатшы, үгітші, ұйымдастырушы ретінде зор үлес қосты.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ Энциклопедиясы", 4 том 3 бөлім
**Шығырлы ауылдық округі** – Ақтөбе облысы Темір ауданындағы таратылған әкімшілік бірлік.

Әкімшілік құрамы
----------------

Құрамына Шығырлы, Бірлік, Ащысай ауылдары кірді. Орталығы – Шығырлы ауылы болды.

Тарихы
------

1997 жылы Ақсай ауылдық округі (орталығы Ақсай а.) таратылып, Бородинов ауылдық округіне (орталығы Бородиновка а.) қосылды. Кейін Бородинов ауылдық округі Шығырлы ауылдық округі болып өзгертіліп, Ақсай ауылдық округі қайта бөлініп шықты. 2019 жылы таратылып, Ақсай ауылдық округіне қосылды.

Халқы
-----

2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 938 адамды құрады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ энциклопедиясы", X том
2. ↑  Облыстың әкімшілік аумақтық құрылысына өзгеріс енгізу туралы
3. ↑  Темір ауданының әкімшілік-аумақтық құрылысындағы өзгерістер туралы
4. ↑  2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том
**Кенжин Төлеш Әукебайұлы** - Экономикалық реформа және өңірлік даму комитетінің мүшесі

1946 жылы 23 шілдеде Қарағанды қаласында туған. 

1970-1975 жылдары Алматы халық шаруашылығы институтының толық курсын тыңдады (сырттай оқу бөлімі). 

Еңбек жолын 1961 жылы бастады. 

1961-1965 жж. - ҚКҒЗИ лаборанты 

1965-1968 жж. - Кеңес Армиясы қатарында қызмет өткерген. 

1968-1971 жж. - № 35 шахта, МШМБ хронометражшы, жерасты электр слесарьларының бригадирі. 

1971-1973 жж. - «Северная» шахтасының жерасты электр слесары, комсомол ұйымының хатшысы. 

1973-1977 жж. - «Шахтинск» шахтасы директорының көмекшісі, шахта партия комитетінің хатшысы, ауысым басшысы, техникалық кешен шебері. 

1977-1979 жж. - «Целиноградэлеватормельстрой» Қарағанды ЖМК жабдықтау бөлімінің бастығы 

1979-1981 жж. - «Сарань» шахтасы директорының орынбасары 

1981 -1989 жж. - ликер-арақ зауытының дайын өнім экспедиторы 

1989-1993 жж. - коммерциялық құрымдарда жұмыс істеді. 

2004 жылдан бастап ҚКХП ОК хатшысы 

2012 жылғы қаңтардан бастап - Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаты, ҚР ҚКХП партиялық тізімі бойынша сайланған. 

Үйленген, екі қызы және үш немересі бар.

Дереккөздер
-----------
Курако Михаил Константинович (23.9.1872, Могилев облысы, Краснопольск ауданы),-8.2.1920, Кузнецк)-орыс металлургі, орыс домнашылар мектебінің негізін қалаушы. 1890 жылдан Александров темір зауты мен Брянск акционер қоғамының темір прокаттау зауытында! қазіргі Г.И.Петровский атындағы, Дневпропетровск металлургия заводы), Мариупольск (қазіргі Ильич атындағы) Краматорск т.б. металлургиялық зауттарда жұмы істейтін. Ол домна өндірісіне қатысты көптеген мамандықты меңгерді. 1917 жылы оның басшылығымен Кузнецк мателлургия зауыиының жоюасы жасалды. Домна ісін бірқатар жаңалықтар енгізді. Шихтаны автоматты түрде бөлетін көлбеу көтергіштің және домналық көріктің соны конструкциясын жасады, ауа үрлейтін фурмалық приборды кемелдендірді.

Дереккөздер
-----------

Қазақ Совет Энциклопедиясы
**Курант математикалық зерттеулер институты** (ағылш. *The Courant Institute of Mathematical Sciences*, CIMS) — Нью-Йорк университетінің тәуелсіз бөлімшесі, 1935 жылы құрылған. Әлемдегі ірі білім беру мен ғылыми-зерттеу орталықтарының бірі болып саналады.

Курант институтының Warren Weaver Hall ғимаратындағы лекция залы
Институт ғылыми проблемаларды шешу үшін қолданбалы математика, математикалық талдау және компьютерлік есептеу маманданған. Ішінара айырымдық теңдеулер және олардың қосымшалар туралы. Ғылыми есептеулер саласында тілдерді, компьютерлік графика мен параллель есептеу бағдарламалау теориясы бағытталған. Институттың күшті дамыған саласы - геометрия.

Институт ынтымақтасады және IBM және Microsoft (Microsoft Research) корпорациялармен ынтымақтастықта.
**Анжи Махачқала** — Ресей Премьер Лигасында ойнайтын Ресей футбол клубы. Махачкала қаласының "Динамо" стадионы клубтың базасы болып табылады.

Тарихы
------

1991 жылы құрылды. 1997 жылға дейін Ресей екінші лигасында ойнады. 1997 жылы тұңғыш рет бірінші лигада өнер көрсетті. 

1999 жылы бірінші лига жеңімпазы атанып, премьер лигаға жолдама алды. Бірақ 2002 жыл қорытындысында бірінші лигаға түсіп қалып, 2010 жылы қайта оралды.

Ресей чемпионаттарындағы ең жоғары нәтижесі 2012/13 жылғы маусымдағы үшінші орын. Ол кезде клуб капитаны әйгілі Самюэль Это'о, жаттықтырушысы Гус Хиддинк болды. 

2018/19 жылғы маусым қорытындысында Ресей бірінші дивизионына түсіп кетті.

Жетістіктері
------------

### Ресей чемпионаты

* 3 орын (1): 2012/13

### Ресей кубогы

* Финалист (2): 2001, 2013

### 1 лига

* Чемпион (2): 1999, 2009
* 2 орын (1): 2015

### Дағыстан чемпионаты

* Чемпион (1): 1991

### Дағыстан кубогы

* Финалист (1): 1992

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Все стадионы — «Динамо» (Махачкала)  (орыс.).  *allstadiums.ru*. Тексерілді, 7 мамыр 2011.

Сiлтемелер
----------

* Ортаққор логотибі Ортаққорда бұған қатысты медиафайлдар бар: **Анжи**
* Ресми сайты Мұрағатталған 20 мамырдың 2022 жылы.
**Жерсілкіну қарқындылығы**. Балл деп аталатын халықаралық өлшеммен өлшенетін жерсілкіну қарқындылығы.

1952 жылдан бастап жерсілкіну қарқындылығының С.В. Медведев ұсынған 12 балдық өлшемі қолданылады. Бұл өлшем көмегімен жерсілкіну қарқындылығын анықтау барысында сілкініс зардабының бір топ белгілері ескеріледі. Олар: сейсмикалық бекеттер жазып алған көрсеткіштер, құрылыстар мен ғимараттардың зақымдану дәрежесі, грунт өңдріндегі өзгерістер, жерасты және жерүсті сулары режимдерінің өзгерістері, жеке адамдардың сілкініс соққылары мен тербелістерін сезіну әсері т. с. с. 
Сөз болған белгілер жиынтығы тұрғысынан жерсілкінулер бірнеше түрге бөлінеді: 1–4 балл – **мардымсыз сілкініс** (бүліншілік тудырмайды); 5–7 балл – **күшті сілкініс** (көне кұрылыстар зардап шегеді); 8 балл – **зілзалалы сілкініс** (фабрика мұржалары кұлайды, берік ғимараттар ішінара зардап шегеді); 9 балл – **ойранды сілкініс** (ғимараттардың көпшілігі бүлінеді, жер бетінде жарықтар пайда болады); 10 балл – **жойқын сілкініс** (көпірлер мен тасымал құбырлары бүлінеді, сырғымалар пайда болады); 11 балл – **апаттар** (барша ғимараттар қирайды, ландшафт айтарлықтай өзгерістерге ұшырайды); 12 балл – **зауалдар** (мейілінше аукымды аймақтың жербедері өзгерістерге ұшырайды).

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Н. Сенатов, А. Абдулин. Геология терминдерінің сөздігі.— Алматы: Қазақстан, 1996, 368 бет.ISBN 5-615-01738-4
Түнгі көпірдің көрінісі
**Көпір К-1** — автомобиль жүретін, сегіз қатарлы ванталық конструкциялы, көпірдің жоғарғы көтеру аралығы 150 метр қазақстандық архитекторлардың және «Мостовик», «Джейлан Лемитид» фирмаларының жобалаушыларының нобай жобасы бойынша «Джейлан Лемитид» (2006 жылы) салған. Ені 40 метр, 8 қатарлы көпірдің іске қосылуының арқасында Астананың ескі бөлігі мен үкімет-әкімшілік орталығының және Есіл өзенінің сол жағалауына орналасқан жаңа тұрғындар арасындағы көлік қатынасының жағдайы айтарлықтай жақсарды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  А 37 Астана:Энциклопедия.-Алматы: «Атамұра», 2008.-576 бет.
КСРО пошталы конвертіндегі Вилис Лацистің бейнесі
**Вилис Тенисович Лацис** (1904 жыл 12 мамыр, Рига - 1966 жыл 6 ақпан, Рига) - латыш жазушысы, қоғам қайраткері. *Латвия КСР-інің халық жазушысы* (1947).

Өмірі
-----

1917-1918 жылдары *Барнаул мұғалімдер семинариясында* оқыды. Әдеби еңбегі 1921 жылдан жариялана бастады. 

* *«Қанатсыз құстар» (1931-1933) трилогиясын,*
* «Балықшының баласы» (1933-1934),
* «Теңізшінің ескі ұясы» (1937),
* «Жер мен теңіз» (1938) романдарын *жазды.*

Ол Латвияда Кеңес үкіметі орнатылған (1940) кезеңнен бастап қоғамдық өмірге белсене араласты, шығармашылық зор шабытпен жаңа әдеби шығармалар туғызды. Ол *көп ұлтты кеңес әдебиетінің* айтулы шығармаларының бірі болып саналатын 

* *«Дауыл» роман-эпопеясын (1945-1948)* жазды. Бұдан кейін жарық көрген
* *«Жаңа жағалауға» романында (1950-1951)* латыш халқының социализм орнату жолындағы қажырлы күресін шыншылдықпен көрсетті.
* *«Теңіз жағалауындағы ауыл» (1954),*
* «Нөсерден кейін» (1962) романдарында *да өмір шындығын жарқын бейнелеген.*

1940-1959 жылдар аралығында *Латвия КСР Министрлігі Кеңесінің* төрағасы. 19, 20 және 22-партия съездерінде *КОКП ОК-нің* мүшелігіне кандидат болып сайланды. 2-5 сайланған *КСРО Жоғарғы Кеңесінің* депутаты болды.

Марапаттары
-----------

* Екі мәрте *КСРО Мемлекеттік сыйлығының* лауреаты.
* 7 рет *Ленин орденімен* және
* *1-дәрежелі Отан соғысы орденімен* марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1975 ж. 7 том
**"ШУРО-и-ИСЛАМИЯ**", Ислам кеңесі – қоғамдық-саяси ұйым. 

  

1917 жыл 14 наурызда Ташкентте құрылған. Ақпан революциясынан кейін қалыптасқан саяси ахуал жағдайында Түркістан өлкесі мұсылмандарының іс-әрекеттерін үйлестіру мақсатында олардың арасында ағартушылық жұмысын жүргізе түсу керек деп санаған "ШУРО-и-ИСЛАМИЯ "ұйымының 15 адамнан тұратын басқармасы болды. Оның құрамына Абувахид Қари, Мүнауар Қари, К.Бобоходжаев, У.Ходжаев, К.Төгісов, т.б. қайраткерлер енді. "ШУРО-и-ИСЛАМИЯ "ұйымы Түркістан өлкесіндегі көптеген елді мекендерде өз бөлімшелерін ашты. Соның ішінде Қазалы қ-нда "ШУРО-и-ИСЛАМИЯ "ұйымының ашылуына Төгісов ат салысты. Бүкілресейлік мұсылман съезінің өткізіліп, онда Бүкілресейлік мұсылман кеңесінің құрылуына "ШУРО-и-ИСЛАМИЯ." қолдаушылық танытты. Түркістан өлкесі мұсылмандарының орталық кеңесімен тығыз байланыста болып, Бүкілресейлік Құрылтай жиналысына қызу әзірлік жұмыстарын жүргізді. Ташкенттегі жұмысшы-солдат депутаттары кеңесінің бар билікті қолына алуға талпынуына қарсылық көрсетіп, Түркістан автономиясының жариялануын жақтады. 1918 жылы көктемде кеңестік биліктің шешіміне орай "ШУРО-и-ИСЛАМИЯ." ұйымы заңнан тыс деп жарияланып, таратылды.[1][2]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том
2. ↑  Туркестан в начале XX века: К истории истоков национальной независимости, Таш. 2000.
A. корғасын канаты
A.синтетикалық канат
**Канат** – болат сымнан, жіптен немесе өсімдік пен синтетикалық не минералды талшықтардан жасалған майысқақ бұйым.

  

Дайындалу әдісіне байланысты канат: есілген немесе бұралған, есілмеген, өрілген болып ажыратылады. Болат канат диаметрі 0,2–5 мм-ге дейінгі салқындай созылған көміртекті болат сымнан дайындалады. Оның созылу беріктігі 70–260 кгк/мм2, ал кейбір жағдайларда 400 кгк/мм2-ге дейін барады. Есілу түріне қарай болат канат бір қабатты немесе спиральді, екі қабатты немесе трос, үш қабатты немесе кабельтовтік канат болып бөлінеді.

Дереккөздер:
------------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IV том
**Марат Рифкатович Бикмаев** (1 қаңтар 1986, Ташкент, Өзбек КСР, КСРО) — өзбекстандық футболшы, шабуылдаушы жартылай қорғаушы. Ұлты татар.

Карьерасы
---------

### Клубтық

"Пахтакор" клубының түлегі. 2004 жылы "Крылья Советовке" ауысты. 2006-07 жылдары "Рубин" сапында ойнады. 

2008 жылы "Спартак-Нальчик" клубының футболшысы атанып, 2010 жылы "Аланияға" ауысты.

2012 жылы "Ақтөбе" қатарын толықтырып, маусым соңында Қазақстан чемпионы атанды. 2013 жылы 5 мамырда "Тобылмен" ойында ауыр жарақат алды да, ұзақ уақыт емделіп, жыл соңында "Ақтөбеден" кетті. 

2014 жылы "Локомотив" (Ташкент) клубына ауысып, төрт маусым өнер көрсетті.

2018 жылы "Пахтакорға" 15 жылдық үзілістен соң қайта оралды.

2020 жылы қайтадан "Локомотивке" ауысты.

### Ұлттық құрама

2004 жылы 31 наурызда ӘЧ-2006 іріктеуі аясында Тайвань құрамасына қарсы кездесуде тұңғыш рет Ұлттық құрама сапында алаңға шықты.

Жетістіктері
------------

### Командалық

«Пахтакор»:

* Өзбекстан чемпионы (4): 2002, 2003, 2004, 2019
* Өзбекстан кубогы (4): 2002, 2003, 2004, 2019

«Ақтөбе»:

* Қазақстан чемпионы (1): 2013.

«Локомотив»:

* Өзбекстан чемпионы (3): 2016, 2017, 2018
* Өзбекстан кубогы (3): 2014, 2016, 2017
* Өзбекстан суперкубогы (2015)

### Жеке

* Өзбекстанның үздік футболшысы (1): 2017

Дереккөздер
-----------

1. ↑
олимпиалық пиктограммасы
Лентамен жаттығу
Гимнастшылар тобы обручпен және булавтармен өнер көрсетуде
**Көркем гимнастика** – спорттың бір түрі; музыка сазымен арнаулы затпен (лента, доп, шеңбер, т.б.) немесе затсыз гимнастикалық жаттығулар комбинациялары орындалатын қыздар арасындағы жарыс. 

Көркем гимнастика шұғылданушылардың дене сұлулығын қалыптастырып, эстетикалық тәрбие береді. Онда толқынды, серіппелі қозғалыс, иіліп, бұралу, денені тік ұстау, би өнеріне тән жүріс, жүгіріс, секіру, халықтық би мен шалқыма би басым келеді. Көркем гимнастикадан дүниежүзілік чемпионат 1963 жылдан бері өтіп келеді. Олимпиялық ойындар бағдарламасында 1984 жылдан бар. Қазақстанда 1947 ж. Алматы дене тәрбиесі интернатында көркем гимнастика секциясы ашылды. 1949 ж. гимнасшы-қыздар арасында тұңғыш республикалық жарыс өтті. Қазақстандағы көркем гимнастика спортын ұйымдастырып, дамытуда Л.Каспарова, Э.Волкова, К.Морозова, К.Степанова, Э.Осадчая, Л.Дягилева, т.б. спортшылар мен жаттықтырушылар көп еңбек сіңірді. Көркем гимнастикадан А.Батырбекова, С.Рахметова, С.Барлыбаева сияқты қазақ қыздары 1960 – 70-жылдары республиканың бірнеше дүркін чемпионы болып, халықар. жарыстарға қатысты. 1991 ж. республика тәуелсіздік алғаннан кейінгі жылдарда павлодарлық Ә.Мұстафина, алматылық З.Жақыпова, шымкенттік Ә.Юсупова, т.б. гимнасшы қыздар бірнеше дүркін Азияның чемпионы, халықаралық турнирлердің жеңімпазы, жүлдегері болды. 

Павлодарлық Майя Сүлейменова қазақ қыздары арасында алғаш Халықаралық дәрежедегі төреші атанып, дүниежүзілік чемпионатқа қазылық етті (Вена, 1995; Будапешт, 1996), екі рет Азия чемпионатына төреші болды (1994, 1996 ж.), Көркем гимнастика Шымкент, Алматы, Павлодар, Астана, Өскемен, Қарағанды, Петропавл, Көкшетау қалаларында жақсы дамыған.
**Жерсон Родригес** (люксемб. ; 20 маусым 1995, Прагал, Португалия) — люксембургтік және португалиялық футболшы, шабуылшы.

Карьерасы
---------

Жерсон Португалияда дүниеге келген. Балалық шағында Францияның "Мец" клубының академиясына қабылданды. Кәсіпқой карьерасын бастайтын шақта Люксембургтың "Свифт Эсперанс" клубына ауысып, бір маусым ойнады. 2014 жылы тағы бір люксембургтік команда — "Унион 05" сапына қосылды.

Бір маусымнан соң "Расинг Унионға" жалға берілді. 2016 жылы "Унион 05-ке" қайта оралды да, "Фола" клубына ауысты. Онда да бір маусым ғана ойнап, Нидерландының "Телстар" командасына қосылды, ол маусымда да бір маусымнан артық ойнаған жоқ. Осылайша 2013-19 жылдары алты командада доп тепті.

Ұлттық құрамада
---------------

Тарихи отаны Португалия құрамасына шақырылмайтынын біліп, Люксембург Ұлттық құрамасында ойнауға ниет білдірді де, 2017 жылы 25 мамыр күні тұңғыш рет құрама сапында Францияға қарсы ойында алаңға шықты.

Дереккөздер
-----------

1. ↑

Сілтемелер
----------

* Проифлі