recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Газсыздандыратын пункт**, әскери киімдерді, аяқ-киімдерді, жабдықтар мен жеке қорғану құралдарын газсыздандыру және дезинфекциялау үшін жабдықталған орын. Г.п. жұқтырылған мүліктің немесе арнайы өңделген әскердің шоғырланған жеріне, әдетте су көзіне жақын жерге орналастырылады.
ГАЗСЫЗДАНДЫРУ, өнімдегі улы заттарды КӘУЗ (күшті әсерлі улы заттарды) улылығын кетіргенге дейін ыдырату және оларды нысандар мен жердің бетінен зақымдануды шекті нормаға дейін азайту мақсатында тазарту.

Дереккөздер
-----------

Төтенше жағдайлар және азаматтық қорғаныс: Энциклопедиялық анықтамалық. / Бас ред. Б.Ө. Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы»,2011. – 640 б. Қазақша-орысша, орысша-қазақша.ІSBN 9965-893-69-1
Калаби - Яу көпқабатының 3D проекциясы
**Струна** (ағылш. *String*, кейде **Желі**, кейде **Ішек**) — физикада Струна теориясы бойынша жорамалданған физикалық нәрсе. Нөлдік өлшемдегі немесе нүкте тәрізді қарапайым бөлшектерден струнаның айырмашылығы, ол бір өлшемді кеңейген нәрсе есептеледі. Струна теориясы зерттеушілерді қызықтыруда, себебі егер фундаменталды нәрсе нүктелік бөлшек емес, струна сызықшасы болса, онда физиктер физиканың фундаменталды теориясын қорғайтын қасиеттерге ие болады. Ең бастысы, кванттық механиканың ережелеріне сай дамитын және өзара әрекеттесетін струна теориясы автоматты түрде кванттық гравитацияны да түсіндіре алады.

Қысқаша
-------

Струна теориясында, струналар бәлкім ашық (яғни екі ұшы бар кесінді күйінде), немесе жабық (яғни шеңбер тәрізді цикл күйінде), немесе басқа арнайы қасиеттерге ие болуы мүмкін. 1995 жылға дейін, 
суперсимметриямен біріккен 5 струна теорисы болды. Қазір бұл ұқсамаған струна теориялары М-теориясы деп аталатын жеке теорияның ұқамаған шектері делінеді.

Струна теориясы негізделген бөлшек физикасында теорияның сипаттамалық ұзындығы Планк ұзындығы болып табылады, осы шкалада кванттық ауырлық күшінің әсері айтарлықтай болады делінеді. Салыстырмалы түрде үлкен масштабта, мысалы, зертханалық таразыларда, струналық және нүктелік бөлшектерді нақты ажырату қиын, ал струнаның діріл күйі бөлшек түріне айналады. Струна ядролық физика саласында ағынды түтікше моделін түсіндіруге қолданылады.
***Палатализация*** (лат. *palatum* - таңдай) - дауыссыз дыбыстарды айтқан кезде тілдің орта тұсының жоғары көтерілуі нәтижесінде дыбыстың жіңішке айтылуы. Палатализация әр тілде әр түрлі дамыған. Мысалы, ол орыс тілінде өте күшті. Қазақ тілінде де Палатализация бар. Үндестік заңына байланысты қазақ дауыссыздарының бәрі не жуан, не жіңішке айтылады. Алайда, олардың артикуляциялық белгілері біркелкі емес. **Тыс, тіс** деген сөздердегі **т** дауыссызы жуан-жіңішке айтылып тұр. Апайда олардың арасындағы артикуляциялық алшақтық онша үлкен емес. Жасалу орны бірдей, екеуі де тіл ұшымен айтылады. Тек жуан **т**-ны айтқанда тіл сәл артқа, ал жіңішке **т**-ні айтқанда. тіл сәл алға жылжиды. Соның нәтижесінде **т** дауыссызын екі түрлі естиміз. Ал, енді *қыр, кір* деген сөздердегі **қ-к** дауыссыздары да бір дыбыстың жуан-жіңішке сыңарлары болып табылады. Алайда олардың жасалу орыңдары, **т** тәрізді емес, бір-бірінен ете алшақ: жуан **қ** - тіл арты (тілшік), жіңішке **к** - тіл ортасы дауыссыздары. Дегенмен жуан **т, қ** мен жіңішке **т, к** дыбыстарының фонологиялық қызметі бірдей. Осындай жасалу орны алшақ жуан-жіңішке дауыссыздардың қатарына **ғ-г (аға-еге), й-й (ай-әй), ң-ң (таң-тең)** тіл ортасы тіл арты жұптары да жатады.

 Қазақ тілінде "дауыссыздардың жуан-жіңішке айтылуы дауыстыларға байланысты" деген қағида бар. Мұның өзі күмәнді ереже болып табылады. Себебі қазақ тіліндегі дауыстылардың да, дауыссыздардың да жуан-жіңішке айтылуы сөздің бүкіл айтылым тұрқын жуан-жіңішке етіп реттеп отыратын үндестік (сингормонизм) заңына байланысты.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ тілі. Энциклопедия. Алматы: Қазақстан Республикасы Білім, мәдениет және денсаулық сақтау министрлігі, Қазақстан даму институты, 1998 жыл, 509 бет. ISBN 5-7667-2616-3
**Жылулық опат теориясы**-әлемді тұйықталған жүйе ретінде қарастырып , оған термодинамиканың екінші бастамасын (қ. 19 ғасырдың екінші жартысында кейбр физиктер мен философтар жеке аспан денелері температураларының арасындағы айырмашылық бара-бара жойылады да, әлем температурасы бірқалыпты болып тараған күйге түседі деп санады. Сөйтіп, Әлем « Жылулық опатқа» душар болады. Жылулық опат теориясынан бір кезде дүниеде температуралар айырмашылығын туғызған «бірінші түрткі» жөніндегі қорытынды келіп шығады,ал мұның өзі дуниені құдай жаратты дегенге әкеліп соғады. Ф.Энгельс бұл теорияның реакцияшыл мәнін ашып, оның ғылыми тұрғыдан дәйексіздігін көрсетті.

Дереккөздер
-----------

Қазақ совет энцеклопедиясы
Пиццикато техникасымен контрабаста ойнау
Р. Дриго. «Эсмеральда» балетінен пиццикато.
**Пиццикато** (итал. *pizzicato*) — ысқышпен ойнайтын ішекті музыка аспатарында қолданылатын, саусақтың ұшымен іліп-қағу әдісі. Бұл пиццикато қағысы тек қана ысқышты музыкалық аспаптары емес, балалайка, мандолинада да қолданылады. Мәселен, нотолардың деп жазылса, сол жерден бастап ноталарды смычокпен емес, саусақтың ұшымен іліп-қағып, таңқылдатып ойнау керек. Ал қайтадан смычокпен ойнау керек болса, онда деп жазылады. Пиццикатомен ойнау қобызда да қолданылады. Қобызшы Жаппас Қаламбаев "Қасқырдың ұлуы" деген күйде қасқырға қарсы мылтық атылған кезде пиццикатомен іліп-қағып, тарс еткізетін. Құрманғазы атындағы қазақ оркестрі құрылғаннан кейін пиццикато белгісін А. Жұбанов пен Ш. Қажығалиев молынан кіргізді. Кейде пиццикато әдісімен орындалатын жеке музыкалық пьесалар болады.

Қолданылған әдебиет
-------------------

* Қазақша музыкалық-терминологиялық сөздік Алматы 1981 жыл- 98,99 бет
**Қабыл Ақбайұлы** (1883 жыл, Қытай, Суыр тауы - 1953 жыл, Сарысүмбе) - би, тәйжі. Керей тайпасының меркіт руынан шыққан.

Өмірбаяны мен ағартушылық қызметі
---------------------------------

Мұсылманша оқып сауат ашқан. Кейін, Қазан, Уфа қалаларында шыққан кітаптармен танысып, білімін өз бетінше толықтырған. 1933 жылы өзі оқыған Жәке медресесін қайта салдырып, жанынан жаңаша оқытатын үш сыныптық мектеп аштырған. Шәкірттерге арнап Қазақстандағы Зайсан қаласынан 3000 дана оқулық алдыртқан. Бұл мектеп 1944 жылға дейін Алтай аймағындағы негізгі білім орталығы болып, 200-ге тарта шәкірт тәрбиелеп шығарды. 1944 жылы жазда Оспан батыр көтерілісі кезінде қытай әскерлерінен қашқан Жеменей ауданының тұрғындарымен бірге Қазақстанның Зайсан өңіріне келіп қыстады.Сол жылы күзде Қазақстанның сауда халық комиссары Ілияс Омаров, Қабылдан Алтайда тұратын қазақ рулары жөнінде көптеген деректер жазып алған. Бұл жазбалардың бір бөлігі М.Әуезовтың мұрағатында сақтаулы. Қабыл бидің өлеңдері, билік сөздері ел аузында көп сақталған. 
[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақстан тарихы. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Аруна LTD." ЖШС, 2006. - 768 б. ISBN 9965-26-175-X
**Қабыл мен Әбіл** - мұсылман аңыздарының кейіпкерлері, Адам атаның екі ұлы, Таураттағы Каин мен Авель. Құран Кәрімде олар туралы әңгімеленеді, бірақ аттары аталмайды. Қабыл Әбілден жасы үлкен болған және диқаншылықпен айналысқан, ал Әбіл мал бағуды кәсіп еткен. Қабыл мен Әбіл Аллаға арнап құрбандық әкелгенде Әбілдің шын ниетімен әкелген семіз қошқары қабыл етіліп, Қабылдың ниетсіз әкелген сапасыз бидайы қабыл етілмейді. Қабыл бауырына қызғаныш білдіріп, "өлтірмек" болады. Әбіл оған "Алла тек қана тақуалардың шынайы ниетін қабыл алады" деп жауап қайырады, өзінің бауырына қол көтермейтінін, өйткені әлемнің иесі Алладан қорқатындығын айтады. Қабыл бауырын өлтіріп, қасіретке ұшырайды. Қабыл бауырын таспен ұрып өлтіргеннен кейін не істерін білмейді. Сол сәтте Алла қарғаны жіберіп, өлген қарғаны көмдіреді. Осы көріністі көрген Қабыл "мына қарға құрлы бола алмадым ба" деп назаланып, бауырын жер қойнына береді, істеген күнәсі үшін өкінеді. Адамды өлгеннен кейін жерлеу дәстүрі осы оқиғадан бастау алған деп саналады. Оңтүстік Арабия елдерінің аңызы бойынша Қабылдың бейіті Аденде (қазіргі Йемен Республикасы) екен. Мұсылмандардың аңызы Таураттағы оқиғаға ұқсайды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
**Қабылбек Төретайұлы**(13.11
1950 жылы туған, Түркістан облысы Сайрам ауданы Қайнарбұлақ ауылы) - ақын
ҚазҰУ-ды бітірген (1977). Облыстық комсомол комитеті, Еңбекші ауданы, облыстық партия комитеттерінде, 1992 жылдан облыстық
әкімшілігінде бөлім меңгерушісі болып
қызмет атқарған. Қазір облыстық Мұрағат
және құжаттама бөлімінің бастығы
"Жетісай әуендері" (1981), 1995 ж
"Қарлығаш" ұжымдық жинағын;
өлеңдері енген. 1993 ж. "Қазығұрт -
қайнарбұлақ" жыр жинағы, "Бас басына би болғаннан сақтасын" кітабы, "Жан шуағы" жыр жинағы
1996 ж. жарық көрген. "Достар әні"
"Жар назы", "Қызғалдақ дәурен"
"Жауқазын ғұмыр", "Нұрлы наурыз", "Өмір - арман", "Періштеден
пәк сезім", "Төле би", т.б. өлеңдеріне
ән жазылған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
**Қабыланқыр** – Үстірттің оңтүстігінде орналасқан үстіртті жазық.

Географиялық орны
-----------------

Қазақстан мен Түрікменстан мемлекеттері аралығында, солтүстік-батыстан оңтүстікке қарай доғаша иіліп 190 км-ге созылып жатыр.

Жер бедері
----------

Абсолюттік биіктігі 305 м, енді жері 45 км-ге жетеді. Қазақстан бөлігіндегі абсолюттік биіктігі 229 м (Құлантақыр тауы). Құлантақырдың кемерленіп келген батысын бойлай солтүстіктен оңтүстікке қарай 100 км-ге созылған Гекленқұм (Қарасор) соры жайласқан. Үстірттің жер бедері қиыршықты-сазды келген жазық.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Жер қыртысы орта плиоцен дәуірінің әктас, теңіздің сазды-батпақты шөгінділерінен түзілген.

Өсімдігі
--------

Сұр, сортаң сұр топырағында қара сексеуіл, тетір, баялыш, бұйырғын, тасбұйырғын, т.б. шөлдің сораң өсімдіктері өседі. Шығысында Қабыланқыр қорығы орналасқан (Түрікменстанда, 570 мың га). Батыс бөлігінің табанында минералдылығы 3 г/л-ден астам тұзды көлшіктер мен қайнар бұлақтар кездеседі. Қорықта қарақұйрық, қарақал, т.б. жануарлар мекендейді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. – 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
**Бөрі**, бөрілер – ежелгі түркі билеушілерінің жеке басын қорғауға арналған арнаулы жауынгерлер тобы. 

Аңыз бойынша, Бөрі түркі тайпаларының ата тегі саналады. Сондықтан көкбөріні жалпы түркі халықтары кие тұтқан. Бөрі (құрт) ұғымы түркі тілдес халықтардың бірі — башқұрт атауының этнонимінде де сақталған. Қытай деректері бойынша, 5 — 8 ғасырлардағы түркі қағанының жеке ұланы "бөрілер" (фули) деп аталған. Бөрілер жасағы соғыс ісін жетік меңгерген атақты батырлардан іріктеліп өздері де, аттары да темір сауытпен құрсанған. Олардың әскери туында бөрінің басы бейнеленген. Мұндай суреттерді түркілер заманынан қалған тастағы петроглифтерден көруге болады. Бөрілер көбінесе, ханзада, бекзада, нояндардың балалары мен билеушінің ерекше сеніміндегі батырлардан құралған. Олар басқалардан өздерінің қару-жарақтарымен және мінген аттарымен ерекшеленетін. Мысалы, Шыңғыс ханның жеке ұланы "мың бахадурлар" кілең қара түсті арғымақтар мінген, ал Ақсақ Темірдің жеке ұланы да біркелкі ат мініп, жабуға жолбарыс терісін жапқан. Бұл Бөрілерді басқа әскерлерден айыру үшін қажет болды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ Энциклопедиясы"||-том
2. ↑  Отырар. Энциклопедия. – Алматы.
«Арыс» баспасы, 2005 ISBN 9965-17-272-2
**Ыдырысов Қабдыкәрім** (1928-1978) – Павлодар облысы, Краснокутск ауданы, Октябрьдің 25 жылдығы атындағы кеңшарда туған..

1948 жылы Павлодар педучилищесін, 1962 жылы Абай атындағы Қазақ мемлекеттік педагогикалық институтын бітірген. 1948-1952 жж. Павлодар облыстық атқару комитетінде істеген, 1952-1957 жж. республикалық, "Қазақстан пионері" газетінде бөлім меңгерушісі, 1957-1961жж. "Қазақ әдебиеті" газетінде жауапты хатшы, 1965-1972 жж. Қазақстан Жазушылар одағының хатшысы, 1972-1975 жж. Қазақ мемлекеттік кітап палатасының директоры, 1975-1978 жж. "Жалын" баспасының директоры қызметтерін атқарды.

Үлкенді-кішілі отыздан астам кітабы жарық көрген. А.Пушкин, М.Лермонтов, Н.Хикмет, Т.Шевченко, А.Барто, С.Михалков, С.Вургун өлеңдерін аударған. Қазақ КСР-нің Құрмет Грамотасымен, "Еңбектегі ерлігі үшін", т.б. медальдарымен марапатталған. Халық ағарту ісінің озық қызметкері.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері. Анықтамалық. Алматы, "Білім баспасы". 2005 ж. - 576 бет. ISBN 9965-09-134-X
Бұрынғы атауы № 1 көше. (Жаңа әкімшілік орталық). Тәуелсіздік көшесі Қабанбай батыр даңғылын, Ақмешіт, Түркістан көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы - 2250,2 м.

Тәуелсіздік - мемлекеттің өз саясатын өз еркімен жүргізуге қабілеттілігі. Тәуелсіздіктің нышандары ретінде мемлекеттің әлемдік қауымдастық мойындаған аумағының болуын, сол аумақты басқаратын мемлекет билігінің болуын, елдікті нақыштаған әнүранының, туының және елтаңбаның болуын атауға болады. Көше Қазақстан Тәуелсіздігінің құрметіне қойылған.

Бүл көшеде ҚР Сыртқы істер министрлігі, «ШХОЗ», «Дипломат» қонақүйлері орналасқан.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Астана көшелері /Құрастырушы: Е. Тілешев, О. Сүлейменов. Алматы: 2008. ISBN 9965-32-642-8

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы Мұрағатталған 16 қаңтардың 2013 жылы.  (қаз.) (ағыл.) (орыс.)
**Люси Клиффорд**(ағылш.  *Lucy Clifford*), тумысынан Лэйн(ағылш.  *Lane*),(1846—1929 жылдар) — ағылшын жазушысы, әйгілі британ математигі және ойшылы Уильям Кингдон Клиффордтың жұбайы.

Өмірбаяны
---------

Люси Лейн 1846 жылы Лондон қаласында Джон Лэйннің отбасында дүниеге келген. 

1875 жылы ол Уильям Кингдонға тұрмысқа шығады. Ол кезеңде ол әдебиетке енді ғана бет бұрған болатын. Көп ұзамай Люси екі баланы дүниеге әкеледі. Алайда араға төрт жыл салып 1879 жылы Люсидің жұбайы Уильям қайтыс болып, ол екі баламен жесір қалады. 

Күйеуінің өлімінен кейін де Люси әдебиетпен айналысуын доғармады. Осылайша аз ғана уақыттың ішінде ол жазушы ретінде, кейіннен драматург ретінде таныла бастады. 

Ол көптеген романдар мен пьесалардың авторы, олардың ішіндегі танымалдары ретінде «Миссис Кейт қылмысы» (ағылш.  *«Mrs. Keith’s Crime»*, 1885 жыл) және «Энн тәте» (ағылш.  *«Aunt Anne»*, 1893 жыл) туындыларын атауға болады. Клиффорд шығармаларының арасында балаларға арналған «The Anyhow Stories, Moral and Otherwise» (1882 жыл)жинағы да оқырман сүйіспеншілігіне бөленген туындылардың бірі. 

1929 жылы өмірден озған Люси Клиффорд Лондондағы Хайгейт зиратына жұбайының жанына жерленеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
**Бөрі Исаев** (1945 жылы туған, Арыс ауданы Қарааспан ауылы) – композитор, музыкатанушы. 

1963 жылы Шымкент музыкалық училищесін, 1971 жылы Құрманғазы атындағы консерваторияны бітірген. 1963 жылы Жетісай халық оркестрінің дирижері, 1972 – 96 жылдары Жетісай қазақ музыка театрының бас дирижері болды. Жетісайдағы Сырдария университетінің Ән және саз кафедрасының меңгерушісі, доцент. 

Оның 10-нан астам кітабы жарық көрген. 

1967, 1972, 1976 жылдардағы Бүкілодақтық фестивальдардың лауреаты.

Мақтаарал ауданының құрметті азаматы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Оңтүстік Қазақстан облысының энциклопедиясы
**Бөрілісор**, *Борлысор* – Ертіс өзені алабындағы көл.

Географиялық орны
-----------------

Павлодар облысы Ақтоғай ауданы Басқамыс ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 22 км жерде орналасқан көл.

Гидрографикасы
--------------

Аумағы 11,5 км2, теңіз деңгейінен 98,4 м биіктікте. Ұзындығы 5,7 км, енді жері 3,5 км, жағалау бойының ұзындығы 22,6 км. Негізінен қар және жер асты суларымен толысады. Қарашада суы қатып, сәуірде мұзы ериді. Суы тұзды.

Жағалау сипаты
--------------

Жанында Жарсор, Жапасор, Ақтүйесор, Сұлусор көлдері бар. Жағалауы жарлауытты, ажырық, бетеге, жусан, боз, селеу өседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. – 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
**Люси Элизабет Фрай** (ағылш. Lucy Elizabeth Fry ; 1992 жыл 13 наурыз , Сидней , Аустралия) – австралиялық актриса әрі модель. «Қансорғыштар академиясы» фильміндегі Василиса драгомир және де «Мако аралының құпиялары» телехикаясындағы лайла рөлдері арқылы танымал .

Өмірбаяны
---------

### Ерте өмірі

Люси кішкентай жастарынын бері театрда ойнап , Бримбен театрының *Zen Zen Zo Physical Theatre* труппачында жаттыққан. Көбінесе екінші дәрежедегі рөлдерді ойнапты .

Осымен қатар , Люси модель ретінде де танымал. 15 жас кезінде , Люси Girlfriend журналының байқауына қатысып , осы жерде екінші орынға ие болды. Және ол Chic Management және Dallys Models агенттігілерімен қызмет істеген .

### Мансабы

Люси 2010 жылы телевизияда «H2O: Тек суды қос» телехикаясында эпизодтық рөлді ойнап , сынапқа шықты. Дәл осы жылы ол Thirsty Merc тобының «Tommy And Krista» өлеңіне арналған сазды видеода түсті. 2012 жылы «Жәннатты серфинг» телехикаясы шақты , осыда жас актриса басты рөлдердің біріне ие болған. 

Актриса фильмографиясының келесі бір рөлі болып «Мако аралының құпиялары» телехикаясында болды. Ол су перісі Лайланың рөлін ойнады. 

2013 жылдың ақпан айында , Фрайдың «Қансорғыштар академиясы» роман топтамасының экрандауындағы Василиса драгомир рөліне таңдалып алынғаны мәлім болды .

Фильмография
------------

* 2008 – Топастар алтыны - Туристка
* 2009 – Таң астын орныны
* 2010 - H2O:Тек сіды қос
* 2012 – Жәннатты серфинг - Зоуи
* 2013 – Аралдан келген дәрігерлер - Джози
* 2013 – Мако аралының құпиялары - Лайла
* 2014 – Қансорғыштар академиясы - Василиса «Лисса» Драгомир
* 2015 - Now Add Honey - Хани Халлоуэй
* 2015 - 6 Miranda Drivе - Стефани Тейлор
* 2015 - The Preppie Connection- Алекс Хейз
* 2015 – Cook - Поппи
* 2015 – Cleveland –Пруденс

Дереккөздер
-----------
Карен Люсилль «Люси» Хейл (Люси Кейт Хейл)(ағылшынша Karen Lucille «Lucy» Hale (Lucy Kate Hale) ; (1989 жылдың 14 маусымында Мефис,Теннесси жерінде дүниеге келген).- американдық кино, теле бағдарламалар әртісі, кантри-әнші, өлең сөздерінің авторы, дизайнер, модель және қоғам қайраткері.

Өмірбаяны
---------

Люси Хейл 1989 жылдың 14 маусымында дүниеге келді. Өзінің есімін арғы апасының есімінің арасында алған. Оның әке-шешесі – Джулия мен Джон Хейл. Люсидің үлкен әпкесі –Мэгги.Олардың ата-анасы балалары жасөспірім болған кезде ажырасып кеткен. Бірақ уақыт өткен соң олар қайтадан бірге тұра бастайды. Сондықтан да Люсидің тағы 4 өгей әпке-сіңілдері бар. 8 жасынан бастап Люси ән үйірмесінен сабақ ала бастайды, ал 12 жасында үйде дайындалуға көшеді.2012 жылы Хейл жасөспірім кезінде анорексиямен ауырғандғы жайлы айтып береді.

Актерлік шығармашылығы
----------------------

2005 жылы Люси Лос-Анжелесқа көшіп кетеді.Сол жерде оны O.C. - Одинокие сердца", "Дрейк и Джош", "Как Выжить в Школе" ,"Как я Встретил Вашу Маму", "Секреты Маленького Городка" атты сериалдардағы рөлдерге шақыра бастайды. «Волшебники из Вэйберли Плэйс» сериалында ол Дэвид Генри актерімен танысып, екеуі кездесе бастайды.

Музыкалық шығармашылығы
-----------------------

Актерлік шығармашылығы басталғаннан кейін музыка шығармашылығы жайымен қалады. Бірақ 2011 жылы Люси «История Золушки» фильміне саундтрек ретінде бірнеше өлең жазып шағарады. Осыған байланысты 2012 жылы Люси "Hollywood Records» атты өлең басып шығаратын танымал компаниясымен келісім сөзге келеді.

Дереккөздер
-----------

 Хейл Люси
**Крис Урбанович** (ағыл. Christopher Dominic Urbanowicz) - британдық продюсер және музыкант, бұрынғы соло-гитарист ретінде көбірек танымал және "Editors" инди-рок группасының клавишігі.

Өмірбаяны
---------

22 маусым 1981 жылы Ноттингем қалашығында, Англияда туған. Стаффордшир университетінде "Editors" тобының өзге мүшелерімен бірге музыкалық технология классында үш жыл білім алды. Университетті бітіргеннен соң, "Kitchenware Records" лейблына контрактқа қол қойғанша Эдвард Лэеммен (Editors барабаншысы) аяқ киім дүкенінде екі жыл бойы жұмыс істеді.

Ол университетте оқып жүрген кезде, Крис курстық проект жұмысына байланысты әуесқой клипқа түсті.

Сонымен қатар, ол 2011 жылдың 5-қыркүйегінде Airship манчестерлік группасының дебютты пластинка альбомы - "Stuck In This Ocean" атты альбомға продюсерлік етеді.

16 сәуір 2012 жылы Editors өздерінің Facebook-тегі парақшаларына Урбанович Крис топтан шығатынын мәлімдеді.

2013 жылы қыркүйек айында сингл американдық әнші Алексиің "101 Vultures" атты пластинкасы Кристің продюсерлік қылуымен жарық көрді.

2014 жылы наурыз айында The Spectors тобына продюсер болды.

Урбанович Крис Нью-Йоркта өмір сүрді. Ол сирек кездесетін неврологиялық Синестезия ауырына ұшыраған.

Дереккөздер
-----------
**Крис Хьюз** (ағылш. *Chris Hughes*, 26 қараша 1983(19831126)
) — американдық кәсіпкер, ірі әлеуметтік желі Facebook-тың негізін салушылардың бірі.

Эндовердегі, Массачусетс штатындағы Филлипс академиясының түлегі. Гарвардта оқыған. 2006 жылы тарих және әдебиет бакалавры бойынша диплом алған.

2004 жылы студент бола тұра, Крис Хьюз Марк Цукербергпен, Дастин Московицпен және Эдуардо Саверинмен бірлесіп, әлеуметтік желі, Facebook негізін салып, ол кейіннен әлемдегі ең ірі желіге айналды. Алайда 2007 жылы Хьюз Барак Обаманың сайлауалды науқаны кезінде жобаға қатысу үшін кетуге шешім қабылдайды. АҚШ президенті сайлауы кезінде Крис Хьюз Барак Обаманың сайтын әзірлеумен және оның әлеуметтік-ақпараттық науқанын жүргізумен айналысты.

2009 жылы сайлау аяқталған кейін венчурлік инвестициялық General Catalyst Partners компаниясында жұмыс істеді.

Jumo стартапының негізін қалады, идеясы, әлемді өзгерту талпынысы мақсатында жұмыс істейтін іскер адамдар және ұйымдардың арасындағы қарым-қатынас құруға әлеуметтік желіні пайдалану.

"Әлеуметтік желі" фильмінде Крис Хьюзді актер Патрик Мэпл ойнайды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Chris Hughes profile.  CrunchBase. Басты дереккөзінен мұрағатталған 12 шілде 2012.
2. ↑  How Chris Hughes Helped Launch Facebook and the Barack Obama Campaign | Page 2 | Fast Company
3. ↑  Facebook Founders Bios.  Facebook.
4. ↑  My Barack Obama.  Obama for America. Басты дереккөзінен мұрағатталған 12 шілде 2012.
5. ↑  *Schonfeld, Erick*. After Facebook And The Obama Campaign, Chris Hughes Takes a Post At General Catalyst, *TechCrunch* (17 марта 2009). Тексерілді 8 қазанның 2009.
6. ↑  Facebook Co-Founder Joins Venture Capital Firm, *Private Equity Hub* (17 марта 2009).
7. ↑  *McGirt, Ellen*. Facebook Chris Hughes Jumo.com, *Fast Company* (18 марта 2010).
8. ↑  *Wortham, Jenna*. A Facebook Founder Begins a Social Network Focused on Charities, *The New York Times* (30 ноября 2010).

Сілтемелер
----------

* CrunchBase сайтындағы профилі
* Крис Хьюз портреті Мұрағатталған 28 наурыздың 2016 жылы.
**Атлант маңы ойпаты**  — Америка Құрама Штаттарының шығысындағы ойпат. Атлант мұхитын жағалай, Флорида түбегінен оңтүстікке қарай созылып жатыр. Ені 30 км-ден 350 км-ге жетеді. Негізінен теңіз шөгінділерінен (әктас, құмтас, саз т.б.) түзілген. Жер бедері тегіс (ең биік жері 100 м), жағалауға жақын жері сазды-батпақты келеді. Климаты субтропикалық муссонды, ал Флориданың оңтүстігінде – тропикалық. Орташа температурасы қаңтарда 0°С-дан (солтүстігінде), 20°С-ға дейін (оңтүстігінде), шілдеде 22–28°С аралығында. Жауын-шашынның мөлшері 1000-1400 мм. Қарағай мен емен ормандары басым, батпақты жерлер де кездеседі. Атлант маңы ойпатына мақта, темекі, көкөніс пен жеміс-жидек өсіріледі. Тұрғындары тығыз орналасқан. Ірі қалалары: Нью-Йорк, Филадельфия, Балтимор, Вашингтон т.б.
'*Жедел несие* – бүгінде ең кең таралған несие түрі. 

Бұл айлығы тұрақты, бірақ орташа, адам үшін күтпеген шығындарды жабу мен уақытша қаржылық қиындықтан құтылуға қолайлы мүмкіндік. Бұл ақшаны жиһаз, тұрмыстық техника сатып алуға, түрлі мерекелерді өткізуге, демалуға, емделуге жұмсауға болады. Бұл отбасылық бюджеттен ірі көлемді сомманы бірден жұмсаудан сақтайды. Несие арқылы оны айға бөліп қайтаруға болады. Жедел несиенің басты айырмашылығы жылдам әрі оңай рәсімделеді. 

Кез-келген адам Казкоммерцбанктің бөлімшелерінің біріне барып, оңталандырылған құжаттар пакетін ұсыну арқылы, кепілсіз, кез-келген мақсатта 70 000 теңгеден 2 000 000 теңге көлемінде 3 жылға дейін, жылдық сыйақы ставкасы 17 пайыздан (жылдық тиімді ставка -23,1 пайыз). 

Әлі күнге дейін көпшілік несиені тек бизнес сыныптағы «миллиондармен жұмыс істейтін, қалталылардың» алуға мүмкіндіктері бар деп ойлайды. Қазір кепілсіз, қиындықсыз несие алу үшін 30 000 теңге жалақы алу жеткілікті (22 жастан жоғары болуы тиіс).

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Казкоммерц news 2011 шілде 24 бет
**Торайғыр** — Ертіс алабындағы көл.

Географиялық орны
-----------------

Павлодар облысының Баянауыл ауданы Баянауыл ауылынан солтүстік-батысқа қарай 8 км жерде, Ақбет тауының етегінде орналасқан.

Аумағы
------

Ауданы 0,88 км2, ұзындығы 1,8 км, ені 0,6 км. Орташа тереңдігі 3,1 м. Суын оңтүстігінде таулы (абсолюттік биіктігі 800-1000 м), солтүстігінде ұсақ шоқылы (салыстырмалы биіктігі 15-50 м) алаптан жинайды.

Жер бедері
----------

Көл тектоникалық ойыста пайда болған, жағасы жақпартасты, тік. Суында мөңке, алабұға, т.б. балықтар кездеседі. Көл – осы өңірде туып-өскен қазақтың белгілі ақыны С.Торайғыровтың есіміне байланысты жерлердің бірі. Ақын бейіті осы көлдің маңында.

* Торайғыр көліТорайғыр көлі
* Жағадағы қара қандыағаштарЖағадағы қара қандыағаштар

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл. ISBN 5-89800-123-9, VIII том.
**Торайғыр** – Іле Алатауының шығыс сілеміндегі тау.

Географиялық орны
-----------------

Шарын және Шілік өзендерінің су айырығында. Ең биік жері – Қарағайлы тауы (2469 м). Батыстан шығысқа қарай 42 км-ге созылған, ені 10 – 12 км. Солтүстігінде Сөгеті аңғары, оңтүстігінде Жалаңаш аңғары орналасқан.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Силур мен девонның құм тастарынан және палеозойдың эффузиялық шөгінді жыныстарынан түзілген.

Өсімдігі
--------

Баурайында жусан, бетеге, көде, беткейлерінде арпабас, бидайық, өзен аңғарында жабайы алма ағашы, көктерек, итмұрын, т.б. өседі. Торайғыр етегінде қыстаулар (Көртоғай, Көлбастау, Торыайғыр, т.б.) мен қоныстар орналасқан. Шығысында өзімен аттас асу (Торайғыр (асу)) бар. Ол арқылы Алматы – Нарынқол автомобильдік жолы өтеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл. ISBN 5-89800-123-9, VIII том.
**Бөрібұршақ** немесе **Люпин** – бұршақ тұқымдасына жататын шөптесін өсімдік. 

Оныӊ жер шарында 200 түрі кездеседі. Еуропада 3 түрі (сары люпин, жіӊішке жапырақты люпин және ақ люпин) қолдан өсіріледі. Люпин топырақ талғамайды, өйткені тамыр жүйкесі күшті дамыған, топыраққа өте тереӊге кетеді, нашар еритін минералды қосылыстарды жақсы ерітеді және тамырына азот (1 га-дан 200-400 кг) жинайды. Люпинніӊ сабағы тік, бұтағыныӊ биіктігі 1-1,5 м. Жапырағы күрделі, ұзынша. Жемісі - көп тұқымды бұршақ. Пісіп жетілу уақыты 80-115 күн. Люпинніӊ тұқымында вегетативтік органдарында 46% протеин, 15-20% май, А, В, В1, В2, С витаминдері және т.б. қоректік заттар болады.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1975ж. 5 том
**Жебеуші Христос шіркеуі** - 19 ғ-дың аяғында салынған діни архит. ескерткіш. Жайық қазақтарының орыс мемлекеті қол астына өтуінің 300 жылдығына арналып, 15-18 ғ-дағы жаңа москвалық архит. стилінде Орал қаласында соғылған. Шіркеу құрлысы 1891 жылы басталып, 1907 жылы аяқталды. Барабандары шатырмен жабылып, күмбезделіп бітеді. Оның үстіне крест орнатылған. Құрылыс қабырғалары, барабандары ашық-қоңыр түсті қыш плиткалармен қапталған. 1983 жылы жөндеуден өтіп, онда республикадағы алғашқы Атеизм музейі және планетарий құрылды.

Дереккөздер
-----------

↑Қазақ ССР 4 томдық қысқаша энциклопедия./Бас редактор Р.Н. Нұрғалиев;Алматы; Қаз.Сов. Энциклопед. Бас. редак. 1989 ISBN 5-89 800-009-7
**Ксенофан Колофонский** (Xenophanes) - (б. з. б. 6-5 ғ.) - ежелгi грек ақыны әрі философы. «Кревофан, Зенон және Горгии жайындағы» трактатқа қарағанда, Элей мектебінің 
негiзiн салушы. Ксенофон— элегияның авторы. «Силла» деген пародияларында Ксенофан антропоморфизмді сынап: «Егерде бұқа, жылқы, арыстанның адамдай қолы болып, онымен сурет салса немесе шығарма жазатын болса, онда жылқылар құдайды жылқыға ұқсатып, бұқалар құдайды бұқаға ұқсатып бейнелеген болар едi ... » деп, мұндай мифологияны саналы түрде бекерге шығаруға ұмтылды. Ксенофан философиялық ойлары кейiннен теологиялық тұрғыдан түсiндiрiлдi. [1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы.1975. Том 6
**Атлантика хартиясы**  (Atlantіc charter) — АҚШ пен Ұлыбританияның екінші дүниежүзілік соғыстағы мақсаттарын айқындаған, кейін фашистік Германияға қарсы одақтың бағдарламасына негіз болған құжат. 1941 жылғы 9-12 тамыздағы АҚШ президенті Ф. Рузвельт пен Ұлыбританияның премьер-министрі У. Черчилльдің Атлант мұхитындағы Ньюфаундленд аралындағы кездесу-сұхбаты нәтижесінде қабылданып, 14 тамызда "Атлантика хартиясы" деген атаумен жарияланды.[1]

Атлантикалық хартия
Бұл құжатта АҚШ пен Ұлыбританияның алдына мынадай міндеттер қойылды: 1) территорияларды кеңейтуді мақсат тұтпайды; 2) мүдделі елдердің ерікті тілегіне сай келмейтін территориялық өзгерістерді жақтамайды; 3) барлық халықтардың саяси құрылыс және мемлекеттік билік түрін таңдау құқын құрметтейді, егемендігінен айрылған халықтардың өзін-өзі билеу құқын қайтарып алуын жақтайды; 4) үлкен және кіші, жеңген және жеңілген мемлекеттердің барлығына бірдей экономикасын дамыту үшін дүниежүзілік саудаға және шикізат көздеріне жол ашылуына көмектесуге бағытталған барлық міндеттемелеріне жауапкершілікпен қарайтын болады; 5) барлық мемлекеттердің экономикалық даму дәрежесін теңестіру, еңбек жағдайларын және әлеуметтік қамсыздандыру жүйесін жетілдіру мақсатындағы ынтымақтастығын кеңейтуді қалайды; 6) фашистік билікті толық жойған соң барлық елдердің өз территориясында бейбіт өмір сүруін, барлық халықтардың қорқыныш пен жоқшылықтан арылған алаңсыз тіршілігін қамтамасыз ететін жүйенің құрылуын қалайды; 7) басқыншылық мақсат ұстап отырған мемлекеттердің (жалпыға бірдей қауіпсіздіктің тұрақты жүйесі жасалғанға дейін) қарусыздандырылуын көздейтін, бейбітшілікті мақсат тұтқан халықтарды қаруланудың ауыр шығындарынан босататын барлық әрекеттерді қолдайды, т.б.1941 ж. қыркүйекте Атлантика хартиясына талқылау үшін Лондонда АҚШ, Бельгия, КСРО, Люксембург, Ұлыбритания, Чехословакия, Франция ("Азат Франция" қозғалысы) өкілдерінің конференциясы шақырылып, құжат мақұлданды. Оның бірқатар идеялары 1945 ж. Біріккен Ұлттар хартиясына енгізілді. 1954 ж. АҚШ президенті Д. Эйзенхауэр мен Ұлыбританияның премьер-министрі У. Черчилль А.х-ның негізгі принциптерін қайтадан бекітті.Әдеб.: История международных отношений и внешней политики КСРО, т. 1. 1917 — 1945, М. 1986; Encyclopedіa Amerіcana, V. 2, p. 618.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Айбын. Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. - 880 бет.ISBN 9965-893-73-Х
Александр Павлович Ленский
**Александр Павлович Ленский** (1847 жыл 13 қазан, Кишинев - 1908 жыл 26 қазан, Мәскеу) - орыс актері, режиссер, педагог және *театр теоритигі*.

Еңбек жолы
----------

*Сахналық қызметін* 1865 жылы *Владимир театрынан* бастады. *Провинциялық театрларда* қызмет етті. 1876 жылдан өмірінің соңына дейін *Кіші театрдың* құрамында ойнады. Тек 1882-1884 жылдары ғана *Александрин театрында* болды. *Орыс сахнасында* реализмді дамытуда елеулі рөл атқарды. Грим, мимика мен түрлену өнерінің шебері болған Ленский *сахналық кейіпкердің* тарихи дәлдігіне, шынайы болуына ерекше назар аударды. Театр біліміне үлкен мән берді. Басты рөлдері: *Бенедикт, Петруччио (Шекспирдің «Жоқтан дабырасы» мен «Асауға тұсауында»), Уриэль Акоста (Гуцковтың орыс аттас пьесасында), Чацкий, Фамусов (Грибоедовтың «Ақыл азабында»)* т.б. Кіші театрдың филиалы - Жаңа театрдың негізін салушылардың бірі. Режиссурамен, педагогикалық қызметпен шұғылданды. Шәкірттері: *В.Н.Пашенная, А.А.Остужев* т.б.

Шығармасы
---------

Статьи. Письма. Записки, 2 издание, М. 1950. [1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1975ж. 7 том
**Кәлменов Атлаш Алпысбайұлы** (1902, бұрынғы Ақтөбе губерниясында, Темір уезінде – 1938) – қайраткер, саяси қуғын-сүргін құрбаны. 

1917 ж. Ақтөбе қаласындағы гимназияны, 1921 ж. Ташкенттегі жұмысшы факультетін, 1935 ж. Мәскеудегі Бүкілодақтық жоспарлау академиясын бітірген. 1922–26 ж. Орынбордағы мемлекеттік сауда мекемесінде уәкіл, Темір уездік халық ағарту бөлімінің меңгерушісі, Адай уездік комитетінің хатшысы, уездік революция комитеттің төрағасы, қаржы бөлімінің меңгерушісі болды. 1927–35 ж. Қазақ АКСР-і Қаржы халық комиссариаты бюджет басқармасының бастығы, мемлекеттік сақтандыру басқармасының уәкілі, Қарақалпақ облысы қаржы бөлімінің меңгерушісі, РКФСР Қаржы халық комиссариатында аға нұсқаушы, БОАК жанындағы Қарақалпақ АКСР-інің өкілі, 1935 жылдың сәуірінен 1936 жылдың қыркүйегіне дейін Қазақ АКСР-і жергілікті өнеркәсіп халық комиссарының орынбасары, 1936 жылдың қыркүйегінен 1938 жылдың қаңтарына дейін халық комиссары қызметтерін атқарды. 1938 ж. қаңтарда тұтқындалып, атылды. 1957 ж. маусымда ақталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстанның халық комиссарлары (1920 – 1948), А. 2004.
**Бурхан Әд-Дин Ахмад Әл-Фараби**(туған жылы белгісіз — 1174) — отырарлық ғалым. Толық аты-жөні: Бурхан әд-Дин Ахмад бин Әби Хафс бин Йусуф әл-Фараби. 

Алғаш Отырарда білім алған. Араб тілі мен әдебиетін, дін тарихын, Құран мен сұннаны жақсы білген. 11 — 12 ғасырларда Құранды оқуды үйрету кезінде жіберілетін қателіктерді жою мақсатында көптеген шығармалар жазған. Осыған байланысты Бурхан Әд-Дин Ахмад Әл-Фараби де "Заллат әл-Қари" ("Оқу үстіндегі қате") деген еңбек жазды (бізге жеткені де осы туындысы). Еңбек Құранды дұрыс оқу әдісіне арналған. Зерттеуші Құранды оқу кезіндегі қателік кейбір дыбыстарды дұрыс айта алмау, дыбыс үзілісін дұрыс жасамау, т.б. мәселелерге байланысты екендігін айтады. Бурхан Әд-Дин Ахмад Әл-Фараби туралы басқа деректер әзірге белгісіз.[1][2]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Отырар. Энциклопедия. – Алматы.
«Арыс» баспасы, 2005 ISBN 9965-17-272-2
2. ↑  "Қазақ Энциклопедиясы", ||-том
Жедел Жәрдем телехикаясы

Тұсаукесері
-----------

2014 жылдың 9 сәуірінде "Қазақстан" Ұлттық телеарнасында тұсауы кесілді.

Жанры
-----

Телехикая, Медициналық драма

Бөлім саны
----------

Телехикая 24 бөлімнен тұрады

Басты рөлдерде=
===============

Басты рөлдерде:

|  |  |
| --- | --- |
| Телехикаядағы кейіпкер | Актердің есімі |
| Ермек Ильясов | Бақтияр Қожа |
| Алма Ильясова | Гульмира Дайрабаева |
|  | Алмагуль Қадырхан |

Сюжеті
------

Ерлі-зайыпты Ермек пен Алма үлкен медициналық орталықта бірі кардиолог, бірі акушер-гинеколог болып жұмыс істейді. Ермек жүрек ауруымен операцияға түскен өз қызының өмірін сақтап қала алмайды. Қайғыға төзе алмаған ерлі-зайыптылар ажырасуға дейін барады. Бірақ, екеуі бір-бірін еш ұмыта алмайды. Араға он жыл салып, олар жүрек ақауынан зардап шеккен қыз баланы асырап алуға бел буады... 

Дереккөздер
-----------

 Мұрағатталған 26 сәуірдің 2014 жылы.
**Александр Павлович Самойленко** – (1948 жыл, 14 тамыз, Алматы облысы, Талғар қаласы) – жазушы, аудармашы.

Еңбек жолы
----------

1971 жылы ҚазҰУ-ды бітірген. "Простор" журналының бөлім меңгерушісі, "Литературна газетаның" Қазақстан бойынша меншікті тілшісі болған. Қазір "Столичная жизнь" газетінің бас редакторы. Бірнеше повесть, әңгімелер жинақтары шыққан. Қазақ жазушылары Т.Иманбеков, Х.Абдуллин, Қ.Жұмаділов шығармаларын орыс тіліне аударған.

Белгілі шығармасы
-----------------

Год журавлей. Повесть, Рассказы. Алматы, 1979.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Аруна LTD." ЖШС, 2010. - 576 б. ISBN 9965-26-096-6
**Александр Николаевич Сабуров** (19.07.1908, Ярушки ауылы, Ижевск қаласы - 15.04.1974, Мәскеу) - 1941-45 ж. Ұлы Отан соғысы жылдарындағы Украина территориясындағы партизиан қозғалысын ұйымдастырушылардың бірі әрі жетекшісі, Кеңес Одағының батыры, генерал-майор.

1941 жылдың күзінен Сумск және Брянск облыстары территориясында партизиан отрядтарын ұйымдастырды. 1942 жылдың наурызынан осы отрядтар негізінде ұйымдасқан партизиан құрамасының командирі. 1942 ж. Украина КП астыратын ОК-нің мүшесі. 1944 жылдан Дрогобыч және Запорожье облысы ішкі істер басқармасының, 1954 жылдан КСРО Ішкі істер министрлігі Бас басқармашысының бастығы. 2-4 сайланған КСРО жоғарғы Советінің депутаты. Партизиан қозғалысы өмірінен жазылған бірнеше мемуралық шығармалардың авторы.

Марапаттары
-----------

2 рет Ленин орденімен, Қызыл Ту, 2-дәрежелі Суворов, 1 және 2 дәрежелі Богдан Хмельницкий, екі 1-дәрежелі Отан Соғысы, Қызыл Жұлдыз ордендерімен дәне медальдармен марапатталды.

Дереккөздер
-----------

* «О присвоении звания Героя Советского Союза т. т. Ковпаку С. А. Копенкину И. И. Сабурову А. Н. Фёдорову А. Ф. особо отличившимся в партизанской борьбе в тылу против немецких захватчиков» от 18 мая 1942 года // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1942. — 5 июня (№ 20 (179)). — С. 1.





1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1976 ж. 9 том
Сурет:Striptease.jpgСтриптиз барысы
**Стриптиз** (ағылш. *strip* — «шешіну», ағылш. *tease* — «ызаландыру, қыздыру») — оның барысында бірте-бірте шешініп, жалаңаштанатын эротикалық би.

Стриптизді негізінен түнгі клубтарда көрсетеді. Стриптиздің дәстүрлі құрамдас бөлігі — оның айналасында стриптизёр билеп, шешінетін *пилон* (бақан). Стриптизер сахнадан залға түсіп, келушілердің тізесіне отыруы мүмкін. Әдетте келушілерге стриптизерға қол тигізуге тыйым салынады, бірақ ол келушіге жанасуы мүмкін. Жергілікті және орталық билік стриптизерға қай деңгейге дейін шешінуге болатындығын заңмен бекітеді.

Кейде клиент стриптизер тек оның құзырында ғана (сақшылардың жасырын қадағалауымен) арнайы бөлмеде орындалатын «жеке» биге тапсырыс беруі мүмкін. Әдетте бұл қызмет қосымша ақшаны талап етеді — АҚШ-та 20$ шамасында. Кейде келушілер стриптизерға ақша беруі мүмкін.

Тағы қараңыз
------------

* Эротика
* Би
**Ахмед Лютфиэль-Сайед** (1872 — 1963) — египеттік зияткер, отарлауға қарсы қозғалыстың қайраткері және Каир университетінің алғашқы ректоры. Ол ел арасында *«ұрпақтың ұстазы»* деген атпен танымал.[1]

Өмірбаяны
---------

Лютфи 1872 жылы 15 қаңтарда Дакахлия мухафазындағы Эс-Симбеллавейн қалашығына жақын жердегі Беркин (*Berqin*) ауылында, феллахтар (египеттік шаруалар) отбасында дүниеге келген. Ол Аль-Азхар университетінде білім алып, атақты Мысыр ойшылы және қоғам қайраткері Мухаммеда Абдоның дәрістеріне қатысқан. Абдо Лютфидің тұлға ретінде қалыптасуына елеулі әсер етті. Сонымен қатар ол Құқық мектебіне түсіп, 1894 жылы тәмамдайды. 1907 жылы Ахмед Лютфиэль-Сайед алғашқы болып эль-Умма (*«Ұлт»*)Мысыр саяси партияның негізін қалады. Жас қоғам қайраткері мен оны қоршағандардың елдегі болып жатқан саяси оқиғаларға (1906 жылғы Деншавай ісі – Британ әскерлері мен мысыр шаруаларының қақтығысы) жауабы болып, мысырлықтардың ұлттық сезімдерін көтеруші күш болды. Сонымен қатар Лютфи «Эль-Гарида» партиялық газетті басып шығара бастады.

1919 жылы Версалда болған Париждік бейбітшілік конференциясына барған Мысыр елшілігінің құрамында болады. Конференцияда ол Мысырды Ұлыбританиядан азат ету қажет екендігін ашық түрде жария етеді.

Ахмед Лютфиэль-Сайед Каир университетінің (сол уақытта Мысыр) алғашқы ректоры болған. 1925 жылы 11 мамырда инаугуирация рәсімі өтті. Ол Таха Хуссейннің досы әрі әріптесі болған. 1932 жылы Мысыр үкіметі Хуссейнді университеттегі қызметінен босату жөніндегі шешіміне қарсылық білдіру мақсатымен өз қызметінен бастартады.

Сонымен қатар ол әр уақытта әртүрлі мемлекеттік – білім министрі, ішкі істер министрі, Каирдегі араб тілі Академиясының директоры және кітаптар Үйінің директорының қызметін атқарады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
**Структурализм** (лат. structura — құрылым, байланыс, рет)– мәдениеттің көптеген құбылыстарының негізінде шын мәнінде бар логикалық құрылымды іздестірумен байланысты 20 ғасырда пайда болған социогуманитаристикадағы бірнеше бағыттың жалпы аты. Ғылым бағыт ретінде дамуына бірнеше гуманитарлық ғылымның баяндаушылық эмпирик. методтан зерттеудің абстрактілі теоретик. деңгейіне көшуі негізгі себеп болды. Структурализм құрылымдық методтың, моделдеудің, формализациялаудың, математизацияның элементтерін қолдануға негізделген. Құрылымдық метод алғаш рет лингвистикада пайдаланылған, содан соң әдебиеттануда, этнографияда, т.б. гуманитарлық ғылымдарда қолданылды. Ал тар ауқымда структурализм – 20 ғасырдың 60-жылдарында Францияда тараған, құрылымдық методты пайдалануға байланысты пайда болған ғылыми және философиялық идеялардың жиынтығы. Оның негізгі өкілдері – Клод Леви-Стросс, Мишель Фуко, Жак Лакан, Роллан Барт, Л. Альтюссер.  

Құрылымдар адамның саналы және бейсаналы іс-әрекетінің нәтижесі, оларды зерттеуші ашуы керек, ал мәдени құбылыстардың ар жағында жатқан құрылымдар тіл, сөз болып кө-рініс береді. Структурализм "адам өлімінің тұжырымдамасы" деген атқа ие болды, өйткені ол адам жайлы, оның бостандығы туралы гуманистік көзқарастарды жоққа шығарды. Структурализм өкілдері бостандық – тек фикция, әрбір әлеуметтік және мәдени нәтиже жалпы құрылымдардан туған: тілден, ми құрылымынан, яғни негізін тірі және өлі табиғаттан табуға болатын құрылымдардан пайда болады деп білді.[1][2]

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақ энциклопедиясы
2. ↑  Мәдениеттану: жоғарғы оқу орнындары мен колледж студенттеріне арнлған оқулық. Алматы: Раритет, 2005.- 416 бет. ISBN 9965-663-71-8
**Қабулова Саодат** (15. 12. 1925 жылы туған, Ферғана облысы, Марғұлан) — өзбек совет әншісі (колоратуралық сопрано), КСРО халық артисі (1959). Москва консерваториясын Д. Б. Белявскаядың класы бойынша бiтiрген (1954). 1941- 1948 жылдары Мұқыми атынд. театрда iстедi. 1954 жылдан Өзбектің А. Науаи атынд. опера және балет театрының әншісі. Ұлттық опералардан - Зухра (Жалилов пен Бровцынның «Тахир мен Зухрасынца» ) т. б. партияларды орындады. 1956—1957 жылдары гастрольдiк сапармен Үндiстанда, Бирмада, Ауғанстанда, Камбоджада болды. 1972 жылы Қазақстанда еткен еңбек әдебиетi мен өнерінің он күндігіне қатысты.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы.1975. Том 6
Биологиялық сипаттамасы
-----------------------

**Қабылан акуласы** – керемет жүзгіш акуланың бірі. Оның терісі күңгірт дақтармен көмкерілген. Денесі қола түстес. Оның тұмсығы шағын, ал денесінде қара теңбіл дақтары бар. Қабылан акуласының бүйірінде 5 желбезек саңылауы болады. Бұл акулаларды күндізде көруге болады. Бірақ олар көбінесе құмды, лас шығанақтарда кездеседі. Оларды Сан- Франциско шығанағы мен басқа да үлкен сағалардан кездестіруге болады. Қабылан акуласының ең ірілерінің ұзындығы 2 метрге дейін жетеді. Қабылан акуласы 2,5 метрге дейін өседі. Қабылан акуласын **«мысық акуласы»** деп те атайды. Көбінесе 6 метрлік тереңдіктегі суда кездеседі, дегенмен оны 91,4 метр тереңдіктен көргендер бар.

Қорегі
------

Бұл акула құрттармен , ұлулармен, теңіз шаяндарымен, сегізаяқпен және майда балықтармен қоректенеді. Бұл акула баяу жүзеді. Әйтседе түнде белсенді болып келеді. Қорегін аулау үшін кішкентай өткір тістерін пайдаланады.

Көбеюі
------

Олардың аналықтары 33 акулаға дейін акуланы өмірге алып келеді. Буаздық мерзімі -10-12 ай. Олар сәуір- мамыр айларында ұрықтанады. Акуланың жұмыртқасы үлкен күлгін түстес болып келеді. Қабылан акуласы бір уақытта бірнеше жұмыртқа туады. 
[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Акулалар, Дельфиндер және киттер .-Алматы: "Аруна" баспасы. -Сер: "1100 қызықты деректер" ISBN 978-9965-26-553-2
Қашықтықтан зерделеу - Жер беті мен ондағы нысандар: атмосфера, гидросфера, жер қыртысының жоғарғы қабаты жайлы қашықтықтан дәл ақпарат алу. 
Ол қазіргі түсірілім аппараттары көмегімен авиациялық және ғарыштық әдістер арқылы іске асады. Қашықтықтан зерделеу зерттеулер үшін ғана емес, өндіріс, экология салаларындағы мәселелерді шешу үшін де қолданылады.

Тарихы
======

Жерді қашықтықтан зерделеу әдісі алғаш фотосуреттермен бірге пайда болды. Алғашқы суретті әуе шарынан Гаспар Надар 1858 жылы жасады, бұл Париж қаласының суреті болды. Бірінші дүниежүзілік соғыстың алдында аэростаттар мен дирижабльдер пайда болып, Жер суреттері әскери барлау үшін жасалды. Ұшақтан алғашқы аэрофотосуреттер 1909 жылы түсірілді. Ғарыштан лағшқы сурет АҚШ-тың V-2 жіберілген зымыранынан 1946 жылы түсірілді. Жерді қашықтықтан зерделеудің қазіргі дәуірі 1972 жылы NASA-ның Жер бетін зерттейтін технологиялық серігі - ERTS-ті сәтті қолданысқа енгізуімен басталды.

Ғарыштан түсіру әдісі
=====================

Жерді қашықтықтан зерделеу әдістеріне ақпаратты тікелей байланысқа түспей-ақ алатын барлық әдістер жатады, олардың ішінде ғарыштан түсіру әдісін айтуға болады. Біздің ғаламшарымыздың орбитасында үнемі Жер бетіне бақылау жүргізіп тұратын Жерді қашықтықтан зерделеудің 100- ден аса жасанды серіктері орналасқан. Олардың алдында тұрған міндет - табиғат құбылыстарының ғарыштық түсірілімін алу ғана емес, олардың пайда болу себептерін түсіндіруге көмегі тиетін сипаттамалар жинастыру.Жерсеріктен алған мәліметтер қазіргі таңда ең объективті болып табылады. Жерсерік суреттерінен кішігірім аудандардың дәл, нақты бейнесін алуға болады.

Тәсілдері
=========

Жерді қашықтықтан зерделеудің активті және пассивті тәсілдері бар.
Қашықтықтан әрі байланысқа түспей зерттеудің активті әдісі - лазерлік зерделеу. Жерді қашықтықтан зерделеудің ішінде алынатын ақпараттың көлеміне байланысты дәстүрлі аэрологиялық әдістермен салыстырғанда лазерлік сәулеленуді қолданудың мүмкіндігі мен артықшылықтары бар. Пассивті әдістер жылу сәулелерін тіркеуге негізделген, ол үшін атмосферадағы табиғи сәулелерді қолданады.
***Қабеш Бекенов*** (1925 жылы туған), әскери қызметкер, полковник. 1943 жылы әскер қатарына алынып, Ташкент жаяу әскер училищесін бітірген соң Ұлы Отан соғысына кірді. Белоруссияны, Венгрия, Австрия мен Чехославакияны азат ету ұрыстарына қатысқан. Әскери училищені (1949), Қарағанды педагогика институтын (1955) бітіреді. 40 жыл әскер қатарында болып, 1969-1987 жылдарында Қарағанды облысы ДОСААФ комитетін басқарады. 2-дәрежелі Отан соғысы, «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен, 25 медальмен марапатталған. Жастар арасында әскери-патриоттық жұмыс «Патриоттар мектебі» (1980), «Добрые дела патриотов» (1983), «Тағдырымның жазғаны» (2002) кітаптарының авторы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5

*Бұл жаңа мақаланың бастамасы. Бұл мақаланы толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесуіңізді сұраймыз.*
**Қашқансу**, *Қашқынсу* – Арал теңізінің шығыс бөлігіндегі шығанақ.

Географиялық орны
-----------------

Сырдария атырауының оңтүстік жағында, Арал ауданы жерінде. Кезінде (1980 жылдарға дейін) құрлыққа 20 км сұғына кіріп жатқан.

Сипаты
------

Теңізге шығаберісіндегі ені 7 км, ауданы 160 км2, солтүстік-батыс жағасы жарлауытты (5 м) болған. Жағалауында Жуанбалық атты балықшылар ауылы болған. Шығысын Сырдарияның ескі атырауы тілімдеген. Аласа құмды, құмайтты жағалауында қамыс және шөлге төзімді аласа бұталар өскен. Кейіннен Арал теңізі суының тартылуына байланысты Қашқансу өңірі шөл далаға айналған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
**Стройтрансгаз** - мұнай-газ құрылысының
халықаралық рыногындағы жетекші ресейлік мердігер. Қызметінің басты бағыттары:
құбыр желілерін, компрессорлық станциялар, сығымдаушы компрессорлық станциялар, мұнай өңдеу зауыттарын салу;
кенорындарды жайластыру, мұнай мен газды сақтау нысандарын тұрғызу, оның ішінде жерасты, азаматтық және өнеркәсіптік
ғимараттар салу; газ жабдықтарын, құбыр
желілерін тарту жабдықтарын, құбыр желілерін жалғау бөлшектерін дайындау;
техникалық блоктар мен суперблоктар дайындау. Қаржыландыру, бұйымдар жеткізіп
беру, жобаларды басқару, құбыржелілік
жүйелер жобалау, мұнай-газ нысандарын,
өнеркәсіптік ғимараттарды жобалау шараларын ұйымдастыру инжинирингімен айналысады. Көмірсутектерді өндіру бағытында
кенорындарды барлау және игеру, мұнай
мен газды өндіру, мұнай өнімдерін өткізу
жұмыстарымен айналысады. "Стройтранс"
қоғамы - тәуелсіз Қазақстанның тұңғыш
мұнай құбыры болып табылатын Кеңқияқ-Атырау жобасының бас мердігері. Кеңқияқ-Атырау жобасының негізгі керсеткіштері
төмендегідей: құбыр желісі шикі мұнайды
Кеңқияқ, Жаңажол, Лақтыбай, НПС-3, Мақат
кенорындарынан Атырауға шейін тасымалдау мақсатында тартылган. Құбыр желісінің
жалпы ұзындығы-448,6 км, құбырының диаметрі-610 мм, өткізу қабілеті-жылына 7-12
млн. тонна аралығында (жұмысшы қысым - Рж=6,4 МПа болғанда).[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстанның мұнай энциклопедиясы. 2 томдық - Алматы: "Мұнайшы" Қоғамдық қоры, 2005. ISBN 9965-9765-1-1