recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**NOD 1** — цитозол ақуызы, *NOD* тұқымдасының Nod-қа ұқсас рецептор болып табылады. Ол бактериялық пептидогликандарды байланыстыру үшің қажет аса маңызды рецептор болып табылады.

Құрылымы және қызметі
---------------------

*NOD 1* ақуызы 953 аминақышқылдардан тұрады. Оның молекулалық массасы — 108 кДа тең. Ол өте күрделі домендік құрылымнан тұрады. *N*-терминалының соңында CARD-домені орналасады, одан әрі 9 лейцинге бай домендер мен NACHT-домені орналасады. Гомофильді CARD-CARD домендердің көмегі арқылы CARD домені 9-шы каспазамен RIPK2 бір бірімен байланыстырады

*NOD1* лигандтары бактериялық пептидогликандар, атап айтқанда гамма-D-глутамил-диаминопимелин қышқылы болып табылады. Ол 9-шы каспаза арқылы апоптоз процесін күшейтеді. RIPK2 және IKK-гаммаларын активациялау арқылы NFkB белсенділігін жеделдетеді.

Дереккөздер
-----------

Әдебиет
-------

* Neven B. Prieur A.M. Quartier dit Maire P. Cryopyrinopathies: update on pathogenesis and treatment (англ.) // Nature Reviews Rheumatology : journal. — 2008. — September (vol. 4, no. 9). — P. 481—489. — DOI:10.1038/ncprheum0874. — PMID 18665151.
* Franchi L. Park J.H. Shaw M.H. et al. Intracellular NOD-like receptors in innate immunity, infection and disease (англ.) // Cell. Microbiol. : journal. — 2008. — January (vol. 10, no. 1). — P. 1—8. — DOI:10.1111/j.1462-5822.2007.01059.x. — PMID 17944960.
* Ting J.P. Lovering R.C. Alnemri E.S. et al. The NLR gene family: a standard nomenclature (англ.) // Immunity. — Cell Press (англ.), 2008. — March (vol. 28, no. 3). — P. 285—287. — DOI:10.1016/j.immuni.2008.02.005. — PMID 18341998.
**Андре Лео** (1829 жыл, Лузиньян - 1900 жыл, Париж) - *француз қоғам қайраткері*, жазушы.

Еңбек жолы
----------

XIX ғасырдың 60 жылдарында *әйелдердің азаматтық және саяси құқықтары* жолында белсене күресті. 1871 жылғы *Париж Коммунасы* күндерінде революциялық газеттерде жұмыс істеді, әйелдер ұйымдарына кіріп, баррикадаларда ұрысқа қатысты. Көтерілістен кейін Швейцарияға барып, бакуниншілдердің Интернационалға қарсы күресін жақтады. 1878-1881 жылдары «Слово» орыс журналына мақалалар жазды. 1880 жылы Францияға қайтып оралды. Леоның *«Даулы неке», «Ажырасу», «Плишон қаласының екі қызы» атта романдары* *неке және отбасы мәселесіне* арналған. Оның романдарын кезінде *Д.И.Писарев* өте жоғары бағалаған.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1975ж. 7 том
Natus Vincere Intel Extreme Masters 4 жеңіп алады
**Natus Vincere** (**Na`Vi**; лат. *жеңу үшін туылғандар*) — украиналық мультигеймингтік киберспорттық ұйым.

2010 жылы Counter-Strike 1.6 ойыны бойынша украиналық құрам алғаш рет бір жыл ішінде үш ірі турнир жеңіп алды — Intel Extreme Masters, Electronic Sports World Cup және World Cyber Games 2010.

2011 жылдың жазында Dota 2 командасының украиндық құрамы финалда қытайлық EHOME командасын жеңіп, бірінші орын үшін $1 000 000 ұтып, The International 2011 турнирінде үздік атанды.

CS:GO
-----

2009 жылы Мұрат Төлемағанбетов Сергей "starix" - Ищук пен Даниилд "Zeus" - Тесленкоге өз қаржысына команда құруды ұсынды. Команданың менеджері киевтеік Александр Кохановский ("ZeroGravity") болып тағайындалды.


Қазіргі Құрамы|  | Ник | Аты |
| --- | --- | --- |
|  Ресей | Perfecto | Илья Залуцкий |
|  Ресей | Boombl4 | Кирилл Михайлов |
|  Украина | s1mple | Александр Костылев |
|  Ресей | electronic | Денис Шарипов |
|  Ресей | flam1e | Егор Васильев |
**Олег Анатольевич Федоров.** 1963 жылы 28 ақпанда Апматы қаласында туған. Орыс.
Әкесі - Федоров Анатолий Иванович, зейнеткер. Анасы -
Федорова Галина Дмитриевна, зейнеткер.
КСРО ІІМ Қарағанды жоғары мектебін бітірген (1984),
заңгер.
Орыс, қазақ (сөздікпен) және ағылшын (сөздікпен) тілдерін
біледі.
1980 жылдан - КСРО ІІМ Қарағанды жоғары мектебінің
тыңдаушы. 1984 жылдан - Семей қаласы Киров аудандық
ІІБ СМТСҚКБ жедел өкілі, аға жедел өкілі. 1988 жылдан -
Семей қалалық атқару комитетінің ІІБ аға жедел өкілі. 1991
жылдан - Семей қаласы Ленин аудандық атқару комитетінің
ІІБ СМТСҚКБ бастығының орынбасары. 1992 жылдан -
Семей облысы ІІБ КМБ жанындағы қаржылық-шаруашылық
қызмет саласындағы қылмыстарға қарсы күрес жөніндегі
ауданаралық бөлімнің бірінші бөлімшесінің аға жедел
өкілі. 1993 жылдан - Семей қалалық ІІБ Ленин ауданының
АІІБ экономикалық қылмыстарға қарсы күрес жөніндегі
бөлімше бастығы. 1995 жылдың сәуір айынан - Семей ҚІІБ
ЭҚҚКБ бастығы. 1995 жылдың желтоқсан айынан - Семей
қаласы бойынша МТК Орталық бөлімінің экономикалық
қылмыстарға қарсы күрес жөніндегі белімшесінің бастығы.
1996 жылдан - Семей қаласының Орталық ауданы бойынша МТК бастығының орынбасары; Семей облысы бойынша МТКБ бастығының орынбасары. 1997 жылдан - ҚР ІІМ
Криминалдық барлау бас басқармасы бастығының орынбасары - бірінші (жедел) басқарма бастығы. 1999 жылдан - ҚР ІІМ 10-шы департаменті бастығының орынбасары - бірінші (жедел) басқарма бастығы.
Полиция полковнигі.

Хоббиі - спорт.

Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи әдебиет.

Үйленген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Республикасында кімнің кім екені - 2011 жыл. Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 ІSВN 978-601-278-473-2
**Сезам тұқымдасы** (күнжіттер тұқымдасы Pedaliaceae) – шөп, кейде бұта түрінде кездесетін қос жарнақты өсімдіктер. Жапырақтары қалақша тәрізді, қарама-қарсы не кезекті (жоғарғылары) орналасқан. Жапырағы мен сабағындағы түгі шырышты зат түзеді. Гүлі қос жынысты. Жемісі қорапша, жануарлар түгіне жабысып таралуға бейімделген. 12–15 туысы (55-ке жуық түрі) бар. Көбі тропик, субтропик аймақта, әсіресе Африкада, сондай-ақ Мадагаскар, Сокотра аралдарында, Үнді-Малайя аймағында, Австралияның солтүстігінде таралған. КСРО-да бір түрі Қиыр Шығыста өседі. Ең маңызды түрі – күнжіт.

1. ↑  Қазақ совет энциклопедиясы 1976 жыл. / М.Қ.Қаратаев
**Беғазы**  – Қаратал өзенінің сол жағындағы тау.

Географиялық орны
-----------------

Қарағанды облысы Ақтоғай ауданы жерінде орналасқан. Ақтоғай ауылынан шығысқа қарай 27 км жерде. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 8 км-ге созылып жатыр, ені 4,5 км. Ең биік жері 1169 м.

Жер бедері, геологиялық құрылымы
--------------------------------

Беткейі жайпақ, оңтүстік және батыс бөлігі сай-аңғарлармен тілімденген. Тас көмір жүйесінің ортаңғы бөлім кезеңінің тау жыныстарынан түзілген.

Өсімдігі
--------

Қоңыр топырақ жамылғысында жусан, селеу, бетеге, боз, қараған, арша, аңғарларда астық тұқымдас шалғындар өседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5
2. ↑  Қазақ энциклопедиясы
**Беғазы ғибадатханасы** – оғыз-қыпшақ заманынан сақталған тарихи ескерткіш. Қарағанды облысы Ақтоғай ауданы Беғазы тауының солт. етегінде, Қаратал өз-нің сол жағасында. 1992 ж. Орт. Қазақстан археол. экспедициясы (жетекшісі Ж.Құрманқұлов) зерттеген. Үйілген тас оба, құлап қалған үйтас тәрізді. Шығыс етегіндегі тастардың арасында бір қатарға тізілген, әйел бейнесіндегі үш тас мүсін тұр. Биікт. 0,7 м-ден аспайды. Әсемделіп қашалған мүсіндердің ортадағысы жас қызға ұқсайды, ал шеткілері сәукеле тәрізді бас киім киген. Әйел мүсіндерін үйтас алдына немесе ішіне қою 9–11 ғ-лардағы оғыз-қыпшақ тайпаларына тән. Тайпа мүшелері осы жерде құрбандық шалып, ас беріп, түрлі салт-жоралғылар жасап отырған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
2. ↑  Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: "Аруна Ltd." ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8

Stub: Қазақ мәдениеті}}
**Олег Валерианович Басилашвили** (1934 жылы 26 қыркүйекте Мәскеуде дүниеге келген) — совет, орыс театр- және киноактері.

1984 жылы КCРО-ның халық әртісі атағын алады. 

1956 жылы *Мәскеу хореография театр академиясы*ның мектеп-студиясын (П.В. Массальский курсында) тәмамдап, Ленин комсомолы атындағы Ленинград театрына қабылданады.

1959 жылы Балет драма театр академиясы (АБДТ) құрамына шақырылады. Олег Басилашвили Г.А. Товстаногов қойылымдарына қатысады. 

Эльдар Рязанов кинофильмдеріндегі сомдаған рөлі үлкен жетістік әкеледі. 

1990-1993 жылдары Ресей Федерациясының халық депутаты болады.

2006 жылы «Автограф века» кітабының шығарылымына қатысады.

Жеке өмірі
----------

Бірінші әйелі — Татьяна Васильевна Доронина— актриса, театр режиссёрі, 2018 жылдан бастап Мәскеу көркем театрының президенті.
Екінші әйелі — Галина Евгеньевна Мшанская — журналист, «Санкт-Петербург» мемлекеттік телерадио хабарларын тарату компаниясы «Культура» студиясының көркем бағдарламалар бөлімінің бас редакторы, «Культура» телеарнасының «Патша үйі» бағдарламалық циклінің авторы және жүргізушісі және басқа бағдарламалар, фильмдер, спектакльдер; Достық орденінің шевальері,кеңестік опера әншісінің қызы, әдебиет пен өнердегі Сталиндік сыйлықтың лауреаты.

Дереккөздер
-----------
**«Nature Reviews Genetics»** – 2000 жылдан бері *«Nature Publishing Group»* баспасынан ай сайын жарық көретін генетика ғылымындағы жаңа жетістіктер туралы жарияланатын ғылыми журнал. Басылым беттерінде генетика саласындағы шолу мақалалар беріледі. Журнал зерттеулерінің негізгі тақырыптары: геномика, функционалды геномика, эволюциялық генетика, гендер экспрессиясы, көп факторлы генетика, хромосомдар биологиясы, эпигенетика, биологияның дамуы, және т.б. Бас редакторы: *Луиза Флинтофт*. Қысқартылған атауы: Nat. Rev. Genet. ISSN: 1471-0056.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Nature журанлының ресми сайты. 22 ақпан 2010 22 ақпанда тексерілген.
**«Көктемнен бері»**, Мұхтар Омарханұлы Әуезовтің очеркі. 

Жуалы ауданында жаңадан құрылған Мирзоян атындағы колхоздың тұрмыс-халі, қарапайым еңбек адамдарының ашаршылық, апатынан аман қалғаннан кейінгі іс-әрекеті мен көңіл күйін суреттеуге арналған. Жазушының Жуалы ауданына алғаш рет жазда (1933 ж.) келген жолсапарында жазылған. Колхоз басшысы Анарбайдың колхоз кітапханасы, мектебі, моншасы, ауыл мұғалімі мен желісі тартылғалы тұрған радио нүктелері туралы және кажырлы еңбек нәтижесінде жүзеге асып жатқан мөдени-шаруашылық ісіне деген мақтаныш сезімі очерктің өзекті желісіне айналған. Малдан айырылып, ашаршылықтың темір қыспағына түскен халықтың малға деген ықылас ниеті де сол тұстын шындығына сай суреттеліп, кейіпкерлердің сөйлеу тіліндегі жергілікті сөз, сөйлем ерекшеліктері де бояуы қанық, табиғи қалпында беріледі. Мысалы: «Со колхоздан алдық. Үйлері байғұстар наразы болмастан, таяр қылды... Киімі жұқа балалар жаурап қалмасын деп, өз үйіме жатқызып жүрмін. Бұрын бірталайын аткөшниктің балалары» дейді осы араның тілімен сөйлейтін осы жерлік мұғалім. «Көктемнен бері» очеркінің түпнұсқасы сақталмаған, 1933 жылғы 27 қарашада «Социалды Қазақстан» газетіңде жарияланған нұсқасы сол қаппында алғаш рет Әуезовтің 20 томдық шығармалар жинағында (8-том) жарияланды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мұхтар Әуезов энциклопедиясы — Алматы, «Атамұра» баспасы, 2011 жыл. ISBN 978-601-282-175-8
**Олег Анатольевич Саленко** (25 қазан 1969, Ленинград, КСРО) — КСРО, Украина, Ресей футболшысы, Футболдан 1994 жылғы әлем біріншілігінің үздік мергені (6 гол).

Карьерасы
---------

### Клубтық

Әкесі украин, анасы орыс. Өзін КСРО-лықпын есептейді. "Зенит" сапындағы алғашқы матчын 16 жасында өткізген. Алғашқы матчында-ақ ленинградтық "Динамо" клубының қақпасына гол соғып, жанкүйерлердің жүрегін тез жаулап алды. Бірақ жанкүйерлер оның 1989 жылы Киевтің "Динамосына" ауысуына наразылық білдірді де, онысын сатқындық деп есептеді. Жанкүйерлердің осы наразылығы жолын байлағандай, Олег "Динамо" сапында кіл жұлдыздардың көлеңкесінде қалып, оншалық жарқырай алмады. 

1992 жылы азырақ уақыт "Тоттенхэм" клубының оқу-жаттығу жиындарына қатысты. Бірақ ол жақта ойнауға құжаттары сәйкес келмей, Испаниядағы аутсайдер клубтардың бірі "Логроньеске" ауысты. Кейін "Валенсия", "Рейнджерс" секілді атақты командаларда доп тепті. 

### Ұлттық құрама

Ұлттық құрама сапындағы тарихы оншалық бай емес. КСРО олимпиадалық құрамасында үш матчта алаңға шықты. 1992 жылы КСРО тарқаған соң Украина құрамасында бір ойын өткізді. Ойын өткізіп қана қоймай, капитан ретінде алаңға шықты да, Украина құрамасының тұңғыш капитаны ретінде тарихта қалды. Кейін Ресей құрамасында ойнауға ниет білдіріп, оған ФИФА рұқсат берді (өйткені, Украинамен өткізген матч ресми саналмағандықтан, ФИФА есебіне кірмейді екен). 

Ресей құрамасы сапында ӘЧ-1994 іріктеулеріне қатысты. 1993 жылдың соңында "Он төрттің хаты" деген атпен тарихта қалған Ресей футболшылары "Павел Садыриннің орнына Анатолий Бышовец бапкер боп тағайындалсын" деп талап қойған ашық хатта Саленконың да қолы қойылған-ды. Кейін Саленко бас тартып, қойған қолын қайтып алды да, әлем чемпионатына баратындардың тізіміне қосылды. Ал, хатқа қол қойған көптеген футболшы әлем чемпионатына бара алмады.

Әлем чемпионатында Саленко алты гол соқты. Алты голдың бесеуін үшінші турда Камерунның қақпасына соғып, бір матчта бес гол (пента-трик) соққан тұңғыш футболшы боп тарихты қалды. Әзірше әлем чемпионаттарында футболшының ол ерлігін осы күнге дейін ешкім қайталай қойған жоқ. Бірақ бұл жетістік құрамаға көмектеспеді, бұдан алдыңғы екі турда Бразилия мен Швециядан (Саленко Швецияға да бір гол соққан-ды) ұтылған Ресей бар-жоғы үш ұпаймен үшінші орында қалды.

Камерунмен ойын Саленконың құрама сапындағы ең соңғы матчы еді. Оны қайтадан ешкім құрамаға шақырмады.

Жетістіктер
-----------

* Әлем чемпионатының үздік мергені: 1994 (6 гол)
* КСРО чемпионы: 1990
* КСРО кубогы: 1990
* Шотландия чемпионы: 1996

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Олег Саленко: «Я не украинец и не русский. Я — советский»

Сілтемелер
----------

* Ойыншының профилі
**Зонд аралдары** (*зунд* немесе *сунд* – Ява аралының батысындағы тайпаның атауы) — Малайя (Индонезия) топаралының негізгі бөлігі саналатын бір топ аралдар.
Үлкен Зонд аралдары (Суматра, Ява, Калимантан, Целебес) мен Кіші Зонд аралдарына (ірілері Бали аралы, Ломбок, Сумбава, Сумба, Флорес, Тимор) бөлінеді. Соңғысына кейде Тимор мен Жаңа Гвинея арасындағы бір топ аралдарды да кіргізеді.

Ауданы – 1,4 млн. км2-ге жуық. Жер бедері, негізінен, таулы келген. Жанартаулық процестер дамыған. Аралдардың өн бойында ылғалды тропиктік орман, оңтүстік аралдарда муссондық ормандар қалыптасқан. Зонд аралдарында Индонезия, Малайзия, Бруней, Шығыс Тимор елдері орналасқан.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақстан": Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 9 том, 4-том. 1998 ISBN 5-89800-123-9,
**Андре Стиль** (1921-2004 жылдар), француз жазушысы 
[1].

Екінші дәрежелі сталиндік сыйлықтың иегері (1952 жыл). 1940 жылдан бастап Француз Коммунистік партиясының мүшесі болады. 1977 жылы Гонкуров академиясының мүшелігіне сайланады. Сондай-ақ атақты шахматшы Гарри Каспаровпен шахмат ойнаған. 1949 жылы «Кен өнеркәсібінің жұмысшылары» атты әңгімелер жинағы жарық көреді. 1952 жылы «Социалистік реализмге» атты әдеби-сыни кітабы басылып шығады. 1967 жылы «André» романы үшін «халық сыйлығына» ие болады. Романдары: «Құлау» (1960), «Сағаттың соңғы жартысы» (1962), «Виолина, жүр билейміз» (1964), «Романсон» (1976), «Кім?» (1969); «Ауыру» (1961) новеллалар жинағы және т.б.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
*Басқа мағыналар үшін Шилі деген бетті қараңыз.*
**Шилі** – Сілеті өзенінің оң жақ саласы.

Географиялық орны
-----------------

Ақмола облысы Ерейментау ауданының орталық бөлігімен ағып өтеді. Ұзындығы 41 км, су жиналатын алабы 604 км2. Жылдық су ағынының көлемі 6,1 млн. м3.

Бастауы
-------

Бастауын Қойтас тауының оңтүстік тарамынан алады. Басты саласы Қарсақпай өзені (20 км), мұнан басқа жалпы ұзындығы 11 км-ді құрайтын 6 саласы бар.

Гидрологиясы
------------

Өзеннің сол жағы – денудациялық жазық, оң жағы – эрозиялық-денудациялық ұсақ шоқылар. Жоғарғы сағасында бөген салынған.

Өсімдігі
--------

Қара қоңыр топырағында әр түрлі өсімдіктер өскен. Суы шабындықты суландыруға, мал суаруға пайдаланылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
2. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5
**Якуб Ахмедов** (1938 жылы 3 қаңтарда Наманганда (Өзбекстан) дүниеге келген) – өзбек театр- және киноактері

1991 жылы КСРО-ның халық әртісі атанған. 1959 жылы А.Н. Островский атындағы Ташкент мемлекеттік көркем-театр институтын (ТГТХИ) бітіреді. 1958 жылдан бастап Хамза атындағы Өзбек драма театрында қызмет атқарады. Қазіргі уақытта Ұлттық театр академиясының бас директоры болып жұмыс істейді. 1959 жылдан бастап киноға түскен. Якуб Ахметовтың бірінші жұмысы – режиссер Юлдаш Агзамов фильміндегі *Фуркат* ақынның рөлі. Жалпы фильмдерде жиырмадан астам рөл сомдаған.

Дереккөздер
-----------
**Владимир Иванович Добреньков** (4.02.1939, Волгоград) - орыс
әлеуметтанушысы, Ресей Ғылым академиясының академигі. Ломоносов атындағы университеттің әлеуметтану факультетінің негізін қалаушы. Мәскеу мемлекеттік университетінің Вестник" журналының бас редакторы.

Салалық әлеуметтанудың базалық тақырыптарын зерттеуші. Әсіресе, таптар теориясына, орта тап феноменіне, кедейлік пен теңсіздікке, әлеуметтік мобильділік мәселелерін терең зерттеді. Дін әлеуметтануына
байланысты еңбектері бар.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Биекенов К. Садырова М. Әлеуметтанудың түсіндірме сөздігі. — Алматы: Сөздік-Словарь, 2007. — 344 бет. ISBN 9965-822-10-7
**Ғалым Ізбасарұлы Оразбақов** (1 қыркүйек, 1964 жыл, Алматы) — саясаткер, дипломат, қоғам қайраткері, Ресей Федерациясындағы Қазақстан Республикасының Төтенше және Өкілетті Елшісі.

Өмірбаяны
---------

Ғалым Ізбасарұлы Оразбақов 1964 жылдың 1 қыркүйек күні Ізбасар Оразбақұлы мен Райхан Төленқызының отбасында, Алматы қаласында дүниеге келген.

Еңбек жолы және білімі
----------------------

1986 жылы Қазақ политехникалық институтын машинажасау мамандығы бойынша тәмәмдап, инженер-механик біліктілін алған.

Еңбек жолын "Поршень" зауытында диспетчер ретінде бастап, бюро бастығы, зауыт комсомол хатшысы ретінде жұмыс істеген.

1988 жылы Алматы қаласы ЛКСМК Әуезов аудандық комитетіне екінші хатшы ретінде сайланады.

1990 жылы Эталон зауытында конструктор, сосын шебер ретінде қысқа мерзім жұмыс істейді.

1990 жылы Алматы қаласы ЛКСМК Әуезов аудандық комитетіне бірінші хатшы ретінде сайланады. Бұл қызметте 1991 жылға дейін қызмет етеді.

1992 - 1993 жылдар аралығында Әуезов ауданының әкімшілігінде бөлім бастығы ретінде қызмет атқарады.

1994 - 1995 Қазақстан Республикасының Министрлер кабинетінің аппаратындағы Қазақстан Республикасының баға және монополияға қарсы саясат Мемлекеттік комитетінде бөлім бастығы және басқарма бастығы ретінде жұмыс істейді.

1995—1996 жылдары Қазақстан Республикасының Көлік және коммуникация министрінің орынбасары.

1996—1997 жылдары Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Жоғары экономикалық кеңес хатшылығының меңгерушісі.

1997—98 жж. Көлік және коммуникация министрлігінің Экономикалық саясат, инвестиция және сыртқы байланыстар жөніндегі департаментінің директоры, Көлік және коммуникация министрлігінің Азаматтық авиация қызметі мен әуе кеңістігін пайдалану жөніндегі комитетінің төрағасы-вице-министр қызметтерін атқарған.

1998—99 жж. «Қазақойл» ҰМК әкімшілік және әлеуметтік мәселелер жөніндегі вице-президенті, директоры, атқарушы директоры.

2000—01 жж. Қазақстан Республикасы Премьер-Министрі Кеңсесінің өндірістік сала және инфрақұрылым бөлімі меңгерушісінің орынбасары.

2001—02 жж. Қазақстан Республикасының Экономика және сауда вице-министрі.

2002—03 жж. Қазақстан Республикасының Индустрия және сауда вице-министрі.

2003 ж. шілдеден «Қазақстан инжиниринг» Ұлттық компаниясы ААҚ президенті.

2007 ж. қаңтар айынан бастап Қазақстан Республикасы Индустрия және сауда министрі.

2008 ж. сәуір айынан Израиль Мемлекетіндегі Қазақстан Республикасының төтенше және өкілетті елшісі.

2012 жылдың мамыр айында Қазақстан Республткасының Ресей Федерациясындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі болып тағайындалды.

Жанұясы
-------

* Әкесі - Оразбақов Ізбасар Оразбақұлы (1941 ж.т.)
* Анасы- Оразбақова Райхан Төлегенқызы (1942 ж.т.)
* Жолдасы - Оразбақова Индира Маратқызы
* Қыздары - Зере (1990), Томирис (2005)
* Ұлы - Темірлан (2005)

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстанның Ресейдегі жаңа елшісі болып Ғалым Оразбақов тағайындалды Мұрағатталған 4 наурыздың 2016 жылы.
**Седунов Анатолий Андреевич** – совет стоматологы, медицина ғылымдарының докторы. 1962 жылдан КОКП мүшесі. Ташкент медицина институтын бітірген. 1959-62 ж. Ташкентте стоматолог-дәрігер. 1962-89 ж. Алматы мемлекеттік медицина институтта ортопедиялық стоматолог. Кафедрасының ассистенті, доценті, меңгерушісі, 1989 жылдан профессоры. Седунов «Құйылған ситалл» атты стоматологиялық жаңа материал алып, одан тіс протездерін жасау технологиясын ұсынды.

Дереккөздер
-----------

↑Қазақ ССР 4 томдық қысқаша энциклопедия./Бас редактор Р.Н. Нұрғалиев;Алматы; Қаз.Сов. Энциклопед. Бас. редак. 1989 ISBN 5-89 800-009-7
**Владимир Иосифович Гершун** (1938 ж.т. Қостанай облысы Меңдіқара ауданы Боровское а.) – ветеринария ғылым доктыры (1983ж.), профессор (1985ж.). Троицк мемлекеттік ветеринария институтын (1961ж.) бітірген. 1960–1970ж. Қостанай облысы Меңдіқара ауданы мекемесінің эпизоотолог-дәрігері, директоры, Қостанай а. ш. институтының доценті, кафедра меңгерушісі (1970–1980ж.), 1994 жылдан ветеринария факультетінің деканы қызметтерін атқарады. 100-ден астам ғылыми мақала мен 6 монографияның авторы.

Шығармалар
----------

Домашние животные, М. 1991; Ветеринарная гигиена, А. 1994.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Энциклопедиясы
**Владимир Иванович Аринин** (9.03.1935, Орынбор облысы) ─ кеңес, орыс жазушысы, журналист, өлкетанушы.

1962 жылдан бері Вологда қаласында тұрады. Жергілікті «Вологодский комсомолец», «Красный Север», «Русский Север» газеттерінде жұмыс істейді. Балаларға арналған шығармалар жазған.

1975 жылы алғашқы «Сказки Черноглазки» кітабы жарық көреді. 

1979 жылы «Оранжевая звезда» ғылыми-фантастикалық ертегілері басылып шығады. Кейінірек ересектерге арналған «Тень генералисимуса», «Женщинам читать запрещено», «Только в любви», «Женщине запрещено» шығармаларын жазады.

Дереккөздер
-----------
**Владимир Михайлович Вишневецкий** (15.7.1900, Украина, Харьков облысы, Купянск ауданы – 28.12. 1981, Сайрам ауданы) – *соғыс және еңбек ардагері*. Кеңес Одағының Батыры (9.2.1944). 

Азамат соғысына қатысқан. Соғыстың алдында Жуалы ауданына қарасты Казанка ауылдық кеңесінің төрағасы болып қызмет атқарған. 2-дүниежүзілік соғыс майдандарында ұрысқа қатысып, Днепр үшін болған шайқаста зеңбірек командирі аға сержант Вишневецкий жаудың *4 танкісін*, *3 пулеметшісін* жойып ерекше ерлік көрсетті. Соғыстан кейін Сайрам ауданында кеңшарда жұмыс істеді. 

**Ленин, 2-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен, медальдармен** марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении звания Героя Советского Союза офицерскому и сержантскому составу артиллерии Красной Армии» от 9 февраля 1944 года // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1944. — 24 февраля (№ 11 (271)). — С. 1
2. ↑  Айбын. Энциклопедия. / Бас редакторы Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. 
ISBN 9965-893-73-Х
**«Nature Reviews Neurology»** ( 2009 жылға дейінгі атауы *Nature Clinical Practice Neurology*) – 2005 жылдан бері «Nature Publishing Group» баспасынан ай сайын жарық көретін ғылыми журнал. Басылым беттерінде неврология саласындағы зерттеулерге арналған шолу мақалалар жарияланады. Журналдағы зерттелетін негізгі тақырыптар: қартаю және ақылсыздық, эпилепсия, генетика, бас аурулары, инфекция аурулары, жарақаттар, оларды емдеу мен қалпына келтіру және т.б. Бас редакторы: Қысқартылған атауы: Хитер Вуд. Nat. Rev. Neurol. ISSN: 1759-4758.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Nature Reviews Microbiology. Journal Scope; Nature журнaлының ресми сайты. 22 ақпан 2010 22 ақпанда тексерілген
**«Nature Reviews Cardiology»** ( 2009 жылға дейінгі атауы *Nature Clinical Practice Cardiovascular Medicine*) – 2004 жылдан бері «Nature Publishing Group» баспасынан ай сайын жарық көретін ғылыми журнал. Басылым беттерінде кордиология бойынша шолу мақалалар жарияланады. Журналдағы зерттелетін негізгі тақырыптар: күре тамыр синдромдары, аритмия, жүрек стенокардия және ишемия ауруы, кардиомиопатия және жүрек талмасы, генетика инфекция, патология, денсаулықты сақтау, гипертония, жүрек ақаулары және т.б. Бас редакторы: *Бриони Мирнс*. Қысқартылған атауы: Nat. Rev. Cardiol. ISSN: 1759-5002. Веб-сайты

Сыртқы сілтемелер
-----------------

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Nature Reviews Microbiology. Journal Scope; Nature журнaлының ресми сайты. 22 ақпан 2010 22 ақпанда тексерілген
**Франтишек Палацкий** (чех. *František Palacký*; 14 маусым 1798, Годславице, Моравия — 26 мамыр 1876, Прага) — 19 ғасырдағы чех тарихшысы, философ, мәдениет және чех ұлттық қозғалысының қайраткері. 

Палацкийдің философиялық еңбектері («Эстетиканың обзорлық тарихы», 1823; «Әсемдік туралы ғылым», 1827) ұлттық қайта өркендеу дәуіріндегі тұңғыш филос. шығарма болды. Чехияның орта ғасыр тарихынан, әдебиеті мен чех жылнамасынан аса мол деректемелер жариялады. Палацкий Чехия тарихы жөнінде көптеген зерттеу жұмыстарының авторы. Оның басты еңбегі — «Чехия мен Моравиядағы чех халқының тарихы» (ежелгі заманнан 1526 жылға дейін). Палацкий гусшылдар қозғалысын чех ұлттық тарихының аса маңызды кезеңі деп есептеді. Оның еңбектері чех мәдениеті, ұлт-азаттық қозғалысы дамуында елеулі роль атқарды. 40 жылдары Палацкий чех буржуазиялық ұлттық либералдық қозғалысының басшысы. 1848—1849 жылдардағы революция кезінде австрославизм (Австрия империясын қайта құру) программасын ұсынды. 1848 ж. Прагада славяндар съезін басқарды. 40 жылдардың аяғы мен 60 жылдардың басына дейін (19 ғ.) Австрия рейхсраты мен чех сеймінің депутаты. 60 жылдардан чех І буржуазиясы консерваторлық қанаты идеялық көсемдерінің бірі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы,9 том
**Фран-тирёр** ( frans-tireur) — жау әскерлерінің Францияға шапқыншылығына қарсы күреске қатысқан ерікті партизандар. **Франтирёр** термині алғаш рет 1792 жылы прусс интевенттері Францияға басып кіргеннен кейін пайда болды; Вогеза департаментінде Ұлттық жиналыс құрған тұрақты отрядтарының жауынгерлері **Франтирёрлер** деп аталды. Франтирёр француз-прусс соғысында (1870-1871) зор роль атқарды, олар неміс-фашистік басқыншалырына қарсы күресте жүректілік пен табандылық көрсетті. 1940-1944 жылдары Францияны гитлершіл әскерлер оккупациялаған кезеңде Франтирёр әскери ұйымдарға жасырын кіріп, басқыншыларғы қарсы қарулы күрес жүргізді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет энциклопедиясы
**Натуралды шаруашылық** - қоғамдық өндірісті ұйымдастырудың ертедегі түрі болып табылады. Алғашқы қауымдағы адамның еңбек құрал 
сайманының қарапайымдылығы, оған өнімді тек өзінің тұтынысы үшін жасауға мүмкіншілік береді. Яғни, натуралды дегеніміз - адамдар өнімді айырбасқа нарыққа шығаруға ұмтылмастан, тек өздерінің жеке бас қажеттіліктерін өтеу үшін өндірілетін шаруашылықты айтамыз. Олардың негізгі белгілірі мыналар:

* өндіргіш күштер мен оларды ұйымдастыру аса қарапайым,
* өндірілетін өнімдер жиыны ғасырлар бойы өзгерместен жылдан- жылға бірдей көлемде өндіріледі.

Алайда «өндірістік - тұтындық» - принципі бойынша өмір сүру мүмкін емес екендігі кейінірек қоғамда дәлелдене бастады, яғни мұндай саясат елдің әлемдік нарықтан оқшаулануына экономикалық ғылымның артта қалуына әкелді, сондықтан экономикалық ұйымдастырудың бұл формасын қолдану мүмкін емес.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Рамазанова Г.Б, "Экономиялық теория негіздері", Павлодар, 2013
Натрий гипохлориті
**Натрий гипохлориті** — NaOCl, бейорганикалық қосылыс, хлорлылау қышқылдың натрий тұзы. 

Бос күйде қосылыс өте тұрақсыз, әдетте  NaOCl · 5H2O пентагидрат  немесе су ерітіндісі түрінде қолданылады. 

Күшті тотықтырғыш, құрамында 95,2% белсенді хлор бар. Натрий гипохлориті (НГПХ) бүгінгі күні залалсыздандыру реагенттерінің ең жақсысы және қауіпсізі болып табылады. Гипохлорит-ион күшті антибактериялық әсерге ие. Бұл құрал микроағзаларды өте жылдам өлтіреді және өте аз мөлшері жеткілікті, себебі НГПХ ыдырауы бірқатар белсенді бөлшектердің (радикалдардың), атап айтқанда синглетті оттегінің пайда болуымен бірге болады, ол жоғары биоцидтік әсерге ие. НГПХ ыдырауы кезінде пайда болатын бөлшектер (радикалдар) микроағзаларды қоршап тұратын биоүлдірді бұза отырып олардың жойылуына себепші болады. Натрий гипохлориті ерітіндісінің бірнеше түрлері бар: өнеркәсіптік әдіспен алынған НГПХ концентрацияланған ерітіндісі (белсенді хлор бойынша 120-190 г/л) және тұтыну орнында ас тұзы ерітіндісінің электролизімен алынған НГПХ ерітіндісі (0,6-0,9 %).

Артықшылықтары
--------------

* хлорлау процесін жүргізудің қарапайымдылығы мен қауіпсіздігі
* судағы хлордың қалдық мөлшері (0,3-0,5 мг/л) ұзақ уақыт бактерицидтік әсерді қамтамасыз етедітотықтыру-залалсыздандыру, жұқпасыздандыру әсерлерінің тиімділігі бойынша натрий гипохлоритінің ерітіндісі хлордың әсерімен бірдей, ал қауіпсіздік талаптары бойынша едәуір төмен.
* микроағзаларға бактерицидтік әсер етудің жоғары тиімділігі
* экологиялық қауіпсіздік
* тотықтыру-залалсыздандыру, жұқпасыздандыру әсерлерінің тиімділігі бойынша натрий гипохлоритінің ерітіндісі хлордың әсерімен бірдей, ал қауіпсіздік талаптары бойынша едәуір төмен.
**NOMAD** - Қазақстандық каскадёрлік топ. Қазақ мемлекеттік циркі негізінде құрылған. Басшысы - Жайдарбек Күнғожинов. Құрамында 40 каскадёр мен 30 үйретілген жылқы бар. Голливуд, Ресейдің атыс-шабыс фильмдерінде каскадёрлік жұмыс атқарады. Қазақстанда атыс-шабыс жанрндағы фильмдердің аздығынан, елімізде онша танымал емес. Каскадёрлер үнемі әртүрлі трюктерді шынайы жасауымен ерекшеленеді. Көбінесе, жапондар қуыршақтарды көп пайдаланады. Ал голливуд трюктердің шынайы болғанын қалайды. Сондықтан NOMAD тобының жігіттері сұранысқа ие. Қазақстанда каскадерлер кәсіби түрде дайындалмайды. Сондықтан да, топтың мүшелерінің көпшілгі кәсіби каскадёр емес. Олар негізінен: шабандоз, цирк шеберлері болып келеді. Сергей Бодров Көшпенділер фильмін түсіру кезінде NOMАD жігіттерін таңдайды. Оның айтқаны: "Шабандоздар Испанияда, Англияда бар, дегенмен қазақтар ең үздік шабандоздар". Топтың ең танымал мүшесі - Нұрлан Алтаев.

NOMАD мүшелері қатысқан фильмдер
--------------------------------

* Конон варвар
* Көшпенділер
* Моңғол
* Аманат
* Махамбет
* 47 ронин
* Жаужүрек мың бала
* Сіз кімсіз К мырза?
* Мұстафа Шоқай
* Жанқиярлар 2

Топ мүшелері бірге жұмыс істеген актёрлер
-----------------------------------------

* Сильвестр Сталлоне
* Арнольд Шварценегер
* Джет Ли
* Чак Норрис
* Дольф Лунгрен
**Натуралдық мектеп** - 19 ғасырдың 40-50 жылдарында әдебиетте пайда болған орыс сыншыл реализмінің бағыты. Бұл мектептің көркемдік принциптерін негіздеуші Н.Гоголь болып табылады. 

Натуралдық мектеп принциптерін ұстанушы жазушылар өмірді боямасыз, қаз-қалпында бейнелеу қажеттігіне ден қойды. Өз кезеңдеріндегі келеңсіз құбылыстарды, азған-тозған қоғамдық құрылысты аяусыз әшкерелеуге тырысты. Натуралдық мектепке И.Гончаров, Н.Некрасов, И.Тургенев, Ф.Достоевский, А.Герценнің алғашқы шығармалары жатады. Орыс әдебиетшісі В.Белинский осы мектептің ең басты идеологы, теориялық принциптерін жасаушы ретінде көрінеді. Кейін В.Майков, А.Плещеев т.б. жалғастырды. Натуралдық мектептің өкілдері "Отечественные записки", кейін "Современник" журналдарының төңірегіне топтасты.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Әдебиеттану терминдерінің сөздігі
* Кореядағы 73 хико-сентайға тәуелді ki-84 Hayate

4-ші нұсқа (жап.四式戦闘機 yon-shiki-sen-tou-ki) немесе «Хаятэ» (жап. 疾風 - боран,дауыл) - Жапон Императорлық армиясының жойқын ұшағы. Американдықтар арасында "Френк" деп аталған бұл жойқын ұшақ Екінші Дүниежүзілік соғысының ең үздік техникаларының қатарына кіреді. 1942 жылы "Nakajima" (Накадзима) фирмасымен құрастырылған. Жобаның бас авторы - Тору Кояма. 1943 жылдан бастап соғыстың соңына дейін, зауттардан 3470 Ki-84 шығарлыған болатын. Бұл ұшақ өзінің мықты қаруының, үлкен жылдамдығының арқасында американдық Р-47 және Р-51 сияқты ұшақтарымен қақтығыста өзін жеңіл сезінетін.

Қорғаныс
--------

Бұл ұшақтың өз серіктестерінең негізгі айырмашылығы - қорғаныс дәрежесінің жоғары болуы. Техникаға жапон инженерлері сирек қолданатын болатпен жабдықталған орындық пен резеңкемен оратылған жанармай багі орнатылған(Бак тесілген кезде, резеңке тесікті бітейтін). Сонымен қатар, ұшақтың алдыңғы кабинасы 65-мм-лік броне-әйнекпен қорғалған.

Қаруы
-----

Ki-84-тің фюзеляжінде 2х12,7-мм Но-103 пулеметі мен қанатының астында 20-мм Но-5 қаруы болған. Қанаттарында 250 кг бомбалар орнатуға мүмкіндік болған.

Қозғалтқышы
-----------

Ұшақта 18 цилиндірлік жұлдыз-ұқсас , қуаты 1800а.т. тең Накадзима На-45 (12 үлгі) қозғалтқышы болды. Кейінрек, қозғалтқыш 21 үлгіге ауыстырылды. Сонымен бірге, ұшақта Сумитомо Ре.32 - төртпластты автоматикалық винт болған.

Қорытынды
---------

Соғыс барысында Ki-84 өзін мықты жойқын ұшақ ретінде көрсетті. Соған қарамастан, оған керекті материалдардың жетіспеушілігі ұшақтың сапасын төмендетті. Зауыттардың көп мөлшерде техника жасай алмауы және олардың көбінің жойылуы бұл ұшақтың толық потенциялын қолдануға мұрсат бермеді. Бірақ өзінің көптеген артықшылықтарының арқасында ұшақ соғыстың екінші жартысындағы ең үздік жойқын ұшақ деп мойындалды.

Дереккөздер
-----------

Екінші Дүниежүзілік Соғысындағы авиация туралы электронды энциклопедия www.airpages.ru
Үлгі:Infobox journal
**«Nature Reviews Molecular Cell Biology»** – 2000 жылдан бері *«Nature Publishing Group»* баспасынан ай сайын жарық көретін ғылыми журнал. Басылым беттерінде молекулалық және жасушалы биологияға арналған шолу мақалалар жарияланады. Журналдағы зерттелетін негізгі тақырыптар: жасушалы сигнализация, мембрана динамикасы, адгезия жасушасы, жасушалы биологияның дамуы, жасушаның өлуі, жасушалы өсімдіктер биологиясы және т.б. Бас редакторы: Ариана Хейнрихс. Қысқартылған атауы: Nat. Rev. Mol. Cell Biol. ISSN: 1471-0072. 
[1]

Сыртқы сілтемелер
-----------------

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Nature Reviews Microbiology. Journal Scope; Nature журнaлының ресми сайты. 22 ақпан 2010, 22 ақпанда тексерілген
**Дмитрий Матвеевич Перевощиков** (17 [28] сәуір 1788, Шишкеев, Пенза губениясы, - 3 [15] қыркүйек 1880, Санкт-Петербург) – орыс астрономы және математигі, Петербург ҒА –ның академигі (1855). Қазан университетін бітірген (1808). 1816 жылдан профессор. 1848-51 ж. Мәскеу университетінің ректоры. 1830-32 ж. Оның инициативасымен және оның басшылығымен Мәскеу обсерваториясы салынды. 1851 ж. Петербургке ауысты. Ол Мәскеу университетінде сералық және теориялық астрономиядан планеталар қозғалысының ұйтқу теориясы бойынша, сондай-ақ физика мен математикадан лекциялар оқыған.Орыс тілінде астрономия мен математикадан бірнеше оқулықтар да жазды.
**Дмитрий Иванович Барков** (14.05.1940 жыл, Краснодар өлкесі, Новороссийск - 26.08.2013) – совет және орыс актері.

1973 жылы Ресей Федерациясының еңбек сіңірген әртісі, 1984 жылы Ресей Федерациясының халық әртісі атағын алады. 

1960 жылы Ленинград жас көрермендер театрындағы (ЛенТЮЗ) театр студиясын тәмамдайды. 

1963 жылы И.П. Владимиров театрының көркемдік жетекшілігінің шақыртуымен Ленсовет атындағы театр құрамына орналасады. Ол жерде Барков үздік актерлердің қатарында болады. 

Әйелі – Наталья Николаевна Немшилова. Екеуінің екі баласы бар, Дмитрий Дмитриевич Барков және Алена Баркова.

Дереккөздер
-----------
Дмитрий Чернов
**Дмитрий Константинович Чернов** (20 қазан 1839, Петербург - 02 қаңтар 1921, Ялта) - орыс металлургы, металл тану және болатты термиялық өңдеу теориясының негізін салушы. Петербург тәжірбиелік технология институтын бітірген (1858). 1889 жылдан Петербургтегі Михайловск артиллерия училищесінің профессоры.

Еңбектері мен зерттеулері
-------------------------

Ол 1868 жылы қатты күйдегі болаттың фазалық ауысуының (қыздырғанда және суығанда) кризистік температурасын анықтады. Осы ашылған жаңалық металл жөніндегі ілімнің теориялық негізі болды. Чернов болат құрылмының түзілуі және оған қажетті қасиет беру кезінде шешуші рөлді термиялық өңдеу (бұрын шыңдау деп саналған) атқаратынын дәлелдеп берді. Сонымен бірге ол болатты термиялық өңдеу кезіндегі оның құрылымы мен қаисеттері арасындағы өзара байланысын ашты. 1878 жылы алғаш рет болат құйманың кристалдану теориясын тұжырымдады. Чернов - болатты салқындай пластикалық деформациялау теориясын алғашқы зерттеушілердің бірі (1884). "Болат құю ісі" атты ғылыми еңбектің авторы (1891)[1].

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет энциклопедиясы, 1978 жыл, Алматы,12 том, 109 бет
**Дмитрий Сергеевич Аничков** (1733, Троице-Сергиевск — 1788, Мәскеу) — орыс ағартушысы, философы, логигі және математигі, Мәскеу университетінің профессоры. «Натуралдық құдайға құлшылық етудің басталуы және шығу тегі туралы натуралдық дін іліміне сүйеніп пайымдау» деген диссертациясы арқылы танымал болды (1769). Бұл диссертация шіркеу қызметшілерінің ашу-ызасын тұғызып, өкімет орындары тарапынан құғындауға ұшырады. Діни сезімнің туабітті пайда болатындығы туралы Дін ілімінің қағидаларына ол діннің "табиғи түрде" пайда болатындығы туралы көзқарасты қарама-қарсы қойды. Тіл мен ойлаудың арақатынасы, философиялық және ғылыми ұғымдардың шығұ тегі мен эволюциясы проблемаларын зерттеді. Декарт пен Лейбництің туабітті пайда болатын сенім идеяларын теориясын сынады, материалистік сенсуализм көзқарасын дамытты. Онтологияда деизм айқындамаларында тұрды[1].

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Философиялық сөздік, Алматы: Қазақ энциклопедиясы, 1996, 525 б. ISBN 5-89800-097-6
**Дмитрий Оськин** (30.10.1930 жыл, Рязань облысы, Клепиков ауданы, Траново деревнясы) - жазушы. 

Ұлы Отан соғысының алғашқы күндерінен колхоз жұмысына араласқан. Паровозда от жағушы, тас қалаушы болған. 1956 жылдан бастап өлең жазумен айналысқан. Осы кезде комсомолдық жолдамамен Қазақстан магниткасы құрылысына келіп, тас қалаушы бригадирі болған. Алғашқы топтама өлеңі «Комсомолец Караганды» газетінде 1959 жылы шыққан. 1961 жылдан бастап очерк, әңгімелері орталық «Молодая гвардия», «Юность» журналында жариялана бастаған.
1970 жылы, өндірістен қол үзбей, М.Горький атындағы Әдебиет институтын бітірген.
Көптеген очерктері мен деректі повестері Мәскеу баспаларынан шыққан ұжымдық жинақтарда басылған. Оның біраз туындысы қазақ, болгар, неміс тілдеріне аударылған.

Шығармалары
-----------

* Казахстанская магнитка - колыбель моя. Очерки. А. «Қазақстан», 1975;

* Верю төбе. Повести и рассказы. А. «Жазушы», 1985.

«Еңбек ардагері» медалімен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса - Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл
**Зомбарт Вернер** (1863-1941) - неміс социологі, экономист. Зомбарт төтенше әлеуметтік құбылыс ретіндегі капитализм туралы мәселелерді, әлеуметтік жинақылық және әлеуметтік стратификация проблемаларын зерттеді. Бастапқыда ол өзін социалист және Маркс ілімінің жақын жақтаушысы ретінде дәріптерді, соңынан антимаркстік позицияға көшті. Зомбарттың өзекті идеясы - капитализмнің "әлеуметтік плюрализм" қоғамдағы бейбіт эфолюциясы, ол қоғамда капитализм мен социализм ұзақ уақыт бойы қатар өмір сүрді. Зомбарт ілімінің қазіргі буржуазиялық және реформистік социологияға едәуір ықпал ектен тарихи маңызы - капитализмді мәңгілік ету, оның жалпы дағдарысын және социализммен алмастыруының сөзсіз екендігін теріске шығару. Зомбарт көзқарастарының философиялық негізі - баден мектебінің неконатшылдығы болды.

Негізгі шығармашылығы:
----------------------

* "Социализм және 19-ғасырдағы әлеуметтік қозғалыс", 1896;
* "Капитализм болашағы", 1932.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ энциклопедиясы" - Философиялық сөздік
**Дмитрий Иванович Ефремов** (1926–2005) - Кеңес әскерінің сержанты, Ұлы Отан соғысының қатысушысы, Кеңес Одағының Батыры (1945).

Өмірбаяны
---------

Дмитрий Ефремов 1926 жылы 10 шілде күні, Пашинино ауылында дүниеге келді (қазіргі - Аташев аймағы Мордовия ). 1943 жылы орта мектебін бітіріп, сол жылдың қарашасында ол жұмысшылар мен шаруалардың Қызыл Армиясына шақырылды. 1944 жылдың қыркүйегінен бастап - Ұлы Отан соғысы майданына қосылды. Наурыз айына қарай 1945-ші жылы, сержант Дмитрий Ефремов пулеметшылардың 68 атқыштар полкін басқарды, ол 70-ші атқыштар дивизиясы 43-ші Армия 3-ші Белорус майданына кірді 

1945 жылы 2 - 6 наурызы, Пертельтникен ауылының (қазіргі Калининград облысының Зеленоград ауданы, Терновка ауылы) маңындағы шайқастар кезінде Ефремов өз бөлімшесімен жаудың 80 жауынгері мен офицерлерінен тұратын топтың шегіну жолын жауып тастады. Тұтқынға алынғандар оларға бірнеше қарсы шабуыл жасады, бірақ олардың бәрін тойтарды. Сол шайқастарда Ефремов жаудың 40-қа жуық жауынгерін жойды. Сол аймақта белгісіз биіктікке шабуыл жасау кезінде Ефремов үздіксіз отқа түсіп, биіктіктің сәтті шығуына ықпал етті. 6-8 сәуірінде 1945 жылы, Фридрихсберг үшін шайқасты (қазіргі Зеленок ауылының Калининград аумағында ), Ефремов Ланд-Грабен арнасын кесіп өтіп, батальонның табысты қиылысына ықпал етету үшін, жауға қарсы оқ бастады. Шабуыл жасау кезінде неміс бекіністерінің біріне Ефремов жау жолдарының артына өтіп, оларға оқ жаудырып, сол қатарға дүрбелең туғызды. Ефремовтың пулеметі снарядтан сынған кезде, ол жараланған солдаттың мылтығын алып, ауыр жарақат алғанша дейін атысын жалғастырды . 

КСРО-ның Жоғарғы Кеңесі Президиумының 1945 жылдың 19 сәуіріндегі жарлығымен «неміс басқыншыларына қарсы ұрыста майдандағы командалық миссияларды үлгілі орындағаны және ерлігі мен ерлігі үшін» сержант Дмитрий Ефремов Ленин орденімен және 8923 нөмірлі  "Алтын Жұлдыз" медаліне, Кеңес Одағының Батыры атағына ие болды. 

1946 жылы Ефремов демобилизацияланды. Ол орта мектебін бітіріп, кейін колхозда жұмыс істеді. 1955 жылдың қыркүйегінен бастап Қазақ КСР Шығыс Қазақстан облысының Лениногорск (қазіргі Риддер ) қаласында тұрып келеді. 1956 жылы Бүкілодақтық сырттай кеңес сауда институтын бітіріп, содан кейін шаруашылық лауазымдарда болды. 1988 жылы зейнетке шықты. Қоғамдық жұмыстармен айналысатын. 2005 жылы 5 қараша күні қайтыс болды . 

Сондай-ақ, Ефремов 1-ші және 2-ші дәрежелі Отан соғысы ордендерімен, Қызыл Жұлдыз орденімен және бірқатар медальдарымен марапатталған  .

Ескертпелер
-----------

Әдебиет
-------

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс. Рег. № в РКП 87-95382.

  





1. ↑  Үлгі:Warheroes
2. ↑  Үлгі:Warheroes
3. ↑  Үлгі:Warheroes
4. ↑  Үлгі:Warheroes
5. ↑  Үлгі:Warheroes
**Синтаксистік байланыс** - сөздерді түрліше грамматикалық амал-тәсілдер арқылы мағыналық тұлғалық жақтарынан өзара тығыз байланысқа түсіретін, сөз тіркесін, сөйлем жүйесін құрастыратын формалардың көрінісі. Сөздер өзара синтаксистік байланысқа түсу үшін бір-біріне бағыныңқылық ыңғайда жұмсалуы керек. Бұл ретте бір сөйлем мүшесі басыңқылық қызметін атқарады да, екіншісі соған бағынып турады. Соған байланысты алғашқысы — басыңқы, соңғысы - бағыныңқы мүше деп аталады. Мен, ауыл, кел тәріздес жеке сөздерден сөйлем құралу үшін олар өзара Синтаксистік байланыста болуы қажет: ауылға (ауылдан - бағыныңқы мүше) келдім (басыңқы мүше), мен келдім (Мен ауылдан келдім). Синтаксистік байланыс әр уақытта да осылай бағыныңқылық ыңғайда бола бермей, кейде өзара тең дәрежеде келеді. Бұған сөздердің белгілі бір орын тәртібі мен интонация себепші болады. Тіл ғылымында синтаксистік байланыстың үлкен екі түрі бар: 1. Синтетикалық (сабақтаса) байланыс. 2. Аналитикалық (салаласа) байланыс. Синтетикалық байланыс сөздердің қосымшалар арқылы бір-біріне бағына жұмсалуы арқылы жүзеге асады. Бұл байланыстың негізгі грамматикалық көрсеткіштері - жалғаулықтар (септік, көптік, тәуелдік, жіктік): менің кітабым, университетте оқимын. Аналитикалық байланыс ешбір қосымшасыз, орын тәртібі, интонация, шылаулар арқылы өзара тең дәрежеде үйлесіп байланысады. Синтаксистік байланыстың орын тәртібі арқылы үйлесіп келуінде екі сөз қатар қолданылып, бірі екіншісін айқындап, толықтырып тұрады (алтын сағат, темір күрек, бұл мектеп). Осылайша қатар қолданылған сөздердің алғашқысы әрдайым да анықтауыш бола бермейді. Бұлардың айтылу барысына интонациялық құбылыс араласса, екі сөздің аралығы жікке бөлініп, енді олар III жақтағы бастауыш-баяндауыш сөздері болады: бұл - мектеп, ағаш - отын. Демек, осындай құбылыста интонация синтаксистік байланыс ретінде айрықша қызмет атқарады. Алғашқы сыңар көтеріңкі әуенмен айтылып, соңғыларынан ара жігін ажыратып тұрады. Егер бұлардағы бастауыш сөздері ерекше әуенмен айтылмаса, кейінгілермен арасы жымдасып, солардың анықтауышы ретінде жұмсалып кетеді (ағаш отын, көмір отын). Сөйлемдегі сездерді синтаксистік байланысқа түсіруде шылаулар да қызмет атқарады (сабақтан кейін кездесеміз, кешке қарай жүріп кеттік). Сөздердің синтаксистік байланысы олардың байланысу формалары арқылы ашылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ тілі. Энциклопедия. Алматы: Қазақстан Республикасы Білім, мәдениет және денсаулық сақтау министрлігі, Қазақстан даму институты, 1998 жыл, 509 бет. ISBN 5-7667-2616-3
**Жетулиу Дорнелас Варгас** - ол Бразилиялық мемлекеттік және саяси қайраткері, 1930—1945 жылдары және 1951—1954 жылдары екі рет президент болған.

Бразилияның мемлекет және саяси партияларға тыйым салды, бразиль каптиализімін өркендетуге жағдай жасады. АҚШ пен Германия арасында бұлаң құйрық саясатын жүргізді. 1945 ж. буржуазилық - реформашыл Бразилия трабьисьік партиясын құоды. Сол жылы мемлекет төңікеріс нәтижесінде биліктен ығыстырылды. Халық бұқарасының қысысысен АҚШ монополиясының өктемдігіне қарсы әрекет жасады. 1954 ж. мемлкеттік төңкеріс кезінде өзін-өзі өлтірді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1976ж. 8 том
**Жеті-сегіз буынды өлеңдер** - қазақ поэзиясында ерте кезден өте жиі қолданылып келе жатқан өлең өлшемі. "Майдағы жұрттың іші қар, Бәйшешек қарға өнер ме? Ішінде кімнің оты бар, - Қар жауса да сөнер ме?" (Абай). Жеті буынды тармағы екі бунақтан (4 буын - 3 буын), сегіз буынды тармағы үш бунақтан (3 буын - 2 буын - 3 буын) құралады. Осы екі түрлі тармақтар шумақ ішінде белгілі ретпен топтасады. Мысалы, төрт тармақ, алты тармақ, сегіз тармақ болып келеді. Жырда да осы тармақтар қолданылғанымен, олар еркін араласып, түйдек-түйдек болып (тирада) топтасады. Жеті-сегіз буынды өлеңнің қазақ поэзиясында Абайдан бастап лирикалық өлеңдерде (тек қысқа нақыл сөз, мақалдарға ғана емес) орныққан ырғақтық өрнегі бар. Бұл өлең өлшемінде сегіз буынды тармақтар екі 4 буынды бунақтан тұрады (4 буын - 4 буын). "Тәңір қосқан жар едің сен, Жар ете алмай кетіп ең. Ол кезімде бала едім мен, Аямасқа бекіп ем" (Абай). Сәкеннің "Аққудың айрылуы", "Анаға жауап", "Сыр сандық" өлеңдері осы өлшеммен жазылған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
**Ғалым Қалибекұяы** - (1963 жылы 29 наурызда Шыңжаң өлкесінің Алтай аймағына қарасты Көктоғай ауданының Қарабұлғын ауылы) - ақын, халықаралық "Алаш" "деби сыйлығының иегері. 

1979— 1981 жылдары Алтай аймақтық техникумында оқыды. 1984—1986 жылдары «Алтай газетінде» тілші, бөлім редакторы( 1987 — 1993 жылдары «Партия тұрмысы» журналында бөлім редакторы, суретші болып қызмет атқарды. 1989 — 1991 жылдары Шыңжаң педагогикалық институтында қытай тілі мамандығы бойынша сырттай оқыды.

Шыңжаң Жазушылар одағының, Шыңжаң Аудармашылар одағының мүшесі. 1983 жылы тұңғыш өлеңі «Іле өрендері» газетінде жарияланған.
1993 жылы Қазақстанға оралды.

Шығармалары
-----------

* Шерлі домбыра. Өлеңдер мен поэмалар. «Қазақстан», 1997;
* Бозжусан. Өлеңдер мен поэмалар. «Ақбота-Ш», 2002;
* Өмір-ай! Әңгімелер мен хикаяттар. «ҚазАқпарат», 2002.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса - Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* ҚАЛИБЕКҰЛЫ ҒАЛЫМ Мұрағатталған 2 сәуірдің 2013 жылы.
**Атқарушы және билік жүргізуші органдар**  — Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік басқару органдарының жетекші буыны. Оған ҚР Үкіметі, респ-ның министрліктері, мемл. к-ттер мен идаралары (ведомстволар), жергілікті атқарушы органдар, мемл. мекемелер мен кәсіпорындардың әкімш-тері жатады. Мемл-тің әлеум.-экон. саясатының, оның қорғаныс қабілетінің, қауіпсіздігінің, қоғамдық тәртіпті қамтамасыз етуінің негізгі бағыттарын белгілеп, олардың жүзеге асырылуын қамтамасыз етеді; мемл. меншікті басқаруды ұйымдастырады; сыртқы саясатты жүргізу шараларын іске асырып, респ. заңдарымен белгіленген басқа да міндеттерді атқарады. Бұл органдар өздерінің атқарушылық және билік жүргізушілік қызметтерінің мазмұнына орай мемл.-өкіметтік уәкілеттіктерді, яки, құқықтық актілерді шығару және оларды жүзеге асыру құзіретін иеленеді. Тұтастай алғанда, бұл органдарға дербес құқық шығару, құқық қолдану және құқық қорғау уәкілеттері берілген. А.ж.б.ж.о. қызметінің заңға бағыныштылығы — олардың құқықтық ахуалының ең басты мәні. Олар өздерінің атқарушылық және билік жүргізушілік сипаттағы қызметтерін Конституцияның, заңдардың талаптарына сай, өз құзіреттерінің шегінде атқаруға тиіс.