recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ақмолда Әлмұхаммед**(1860 – 1925) – ақын. Өлеңдері Ахмет Байтұрсыновтың Әдебиет танытқышына енген. Торғай өңіріндегі 1916 жылғы ұлт-азаттық қозғалысына белсене қатысқан. 1916 жыл. Билерге өлеңінде жастарды зорлықпен солдатқа беріп жатқан би-болыстарды әшкерелейді. Өлең, толғ

**АҚМОЛДА** (Әлмұхаммед) Орынбайұлы (1860, бұрынғы Торғай оязы Аққұм болысы Молтыркиік а. – 1925, сонда) – ақын, ұзын қыпшақтың алты бас руынан шыққандықтан, Алтыбас Ақмолда ақын деп атаған. Өлеңдері Ахмет Байтұрсыновтың «Әдебиет танытқышына» енген. Алғашқы шығармаларынан сақталғаны Ресей отаршылары 1886 ж. Троицкеге Байтұрсын (А.Байтұрсыновтың әкесі) мен оның ағасы Ақтасты соттап, Сібірге айдағанда, соларды арашала алмаған ояз бастығының көмекшісін сынап жазған өлеңі. Ақынның бұл өлеңі Мүфтахитдин Ақмолланың өлеңдер жинағына қате енгізілген (Ақмолла, Күндер мен түндер: өлеңдер, толғаулар, термелер, айтыс, А. 1986). А. ауыл арасында соғыстың қара жұмысына адам бермеу туралы насихат жүргізіп, 1916 жылғы Трғай көтерілісін қызу қолдаған. Ақын «1916 жыл. Билерге» деген өлеңінде қазақ жастарынбайлап-матап солдатқа беріп жатқан би-болыстардың қулық-сұмдықтарын әшкерелейді. Енді бір өлеңінде ел арасын біріктірмей, іріткі салып жүрген Сыр бойының датқаларын сынға алады. Көрнекті қоғам қайреткерлері Ә. Жангелдинге, Т. Сейдалинге, ұлы ұстаз Ы. Алтынсаринге арнаған өлеңдері бар. 1919 ж. Амангелді Иманов қаза тапқанда зайыбы Балымның жоқтау жырын шығарып берген (Бұл жоқтау «1916 жыл» жинағына енгізілді). Философ. толғау түріндегі өлеңдерінің бірінде билік иелерін асқақтамауға шақырады, дүниенің өткінші екендігін еске салады. Кеңестік дәуірде кедейлерді кемсітіп, байларды мадақтаған ақын болып танылған Ақмолда өлеңдерін халық арасында таратуға тыйым салынды. Ақынның жетпіске тарат өлеңі Қазақстан ҒА-ның қолжазба қорында сақтаулы. 



1. ↑  ТОРҒАЙ ЕЛІ. Энциклопедия / Құраст. Т.Рсаев. – Алматы: «Арыс» баспасы, 2013. – 456 бет + 16 бет түрлі түсті суретті жапсырма. ISBN 978-601-291-179-4
**Төребай Есқожаұлы** (1844 жылы, қазіргі Батыс Қазақстан облысы Жымпиты ауданы – 1911 жылы, қазіргі Алматы облысы Көксу ауданы Шыбынды тауының маңы) – айтыс ақыны. Аталары Кенесары ханның көтерілісіне қатысып, еліне қайта алмай, Жетісуда тұрақтап қалған, Найман тайпасы ішінде Батысты мекендеген Балталы руының жағалбайлы атасынан тарайды.

Жасынан өлең-жырды серік етіп, ақындық жолға түскен Төребай Сарамен, Мәйке қызбен айтысқан. Ш.Уәлиханов Жетісу жерінде қайтыс болғанда оған жоқтау шығарған. Төребай айтыстары көп томдық "Қазақ халық әдебиеті" жинағында (1988 жыл, 9-том) жарияланған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақстан": Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9
2. ↑  "Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
**Олту** – Түркиядағы Эрзурум иліндегі қала және аудан [1].

Армяндар Ултик, Ухтаец; Утаец, Олти деп атаған. Грузинше атауы – Олтиси. Орысша атауы – Ольта. Түрікше атауы – Олту. IV ғасырда Ултик армян Тайк провинциясына қарасты қала болып, бұл жерді Мамиконянов тегінің өкілдері VІІІ ғасырға дейін басқарған. Қала тұрғындарының басым көпшілігі армяндар болатын. ХVІ ғасырда қала Осман империясына қосылады. 1829 жылы жазда орыс әскерлері қаланы басып алады. 1878 жылы орыс-түрік соғысынан кейін қала Ольта атанып Карск облысында Ольта округінің басты қаласы болады. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басталуымен түріктер 1914 жылы Карск облысының көп бөлігін жаулап алады. Түріктердің қоластына түскен Ольта қаласындағы армян тұрғындары қашуға мәжбүр болады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
**«Қарағанды колхозшысы»**, танк колоннасы. Ұлы Отан соғысы жылдарында Қарағанды енбекшілерінің жинаған қаржысына жасақталды. 1942 ж. желтоқсан айында танк колоннасын құруға 80 мың сом қаржы өткізген Осакаров ауданының *«Пионер»* ауыл шаруашылығы артелі мүшелерінің бастамасы бойынша облыста «Қарағанды колхозшысы» танк колоннасын жасақтауға қаржы жинау кеңінен өріс алды. 1942 жылдың аяғына дейін «Қарағанды колхозшысы» танк колоннасын құруға облыс еңбекшілері 11 млн 558 мың сом ақша өткізді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5

*Бұл жаңа мақаланың бастамасы. Бұл мақаланы толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесуіңізді сұраймыз.*
**Талғат Амангелдіұлы Момышев** - 1968 жылы 4 тамызда Көкшетау облысының Щучинск
қаласында туған. Әкесі - Момышев Амангелді Аршабайұлы, ҚР Парламенті
Мәжілісінің депутаты. Анасы - Момышева Оңпасын Сыздыққызы, үй шаруасымен айналысады.
Жамбыл гидромелиоративтік-құрылыс институтының өнер-кәсіптік-азаматтық құрылыс факультетін (1990) инженер-құрылысшы мамандығы бойынша; Алматы экономика және статистика институтының «Бухгалтерлік есеп және аудит» факультетін (2000) экономист мамандығы бойынша;
Лондонның экономика және саяси ғылымдар мектебінде (2007) біліктілік арттыру курстарын бітірген. Қазақ, орыс және ағылшын (сөздікпен) тілдерін біледі.
«Нұр Отан» ХДП мүшесі (2007 жылдан). 1990 жылдан - Жамбыл спирт-арақ комбинаты сату бөлімінің маманы. 1994 жылдан - «Қарахан» БК атқарушы директоры. 1997 жылдан - Жамбыл Стандарттау, метрология және сертификаттау орталығы директорының орынбасары. 1998 жылдан - Жамбыл облысы әкімі аппаратының жалпы бөлімініңаға референті. 1999 жылдан -Жамбыл облысы әкімінің Инвестициялар және сыртқы экономикалық
байланыстар жөніндегі комитетінің төрағасы. 2000 жылдың қаңтарынан - «Метрология» РМК (Алматы к.) басшысы.
2000 жылдың шілдесінен - «Қазсертико» РМК (Астана қ.) директорының бірінші орынбасары. 2000 жылдың
қарашасынан - ҚР Индустрия және сауда министрлігінің «¥лттық Сараптау және сертификаттау орталығы» ААҚ
Астана қаласы бойынша өндірістік басқармасының бастығы. 2005 жылдан - Қазақстан Республикасы Индустрия
және сауда министрлігінің Техникалық реттеу және метрология комитеті төрағасының орынбасары.
2010 жылдың желтоқсанынан бері - ҚР Мұнай және газ министрлігі Мұнайгаз кешеніндегі мемлекеттік инспекция
комитетінің терағасы. «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005) медалімен марапатталған.
Әскери атағы - запастағы аға лейтенант. Хоббиі - спорт. Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи романдар.
Үйленген. Жүбайы - Момышева А.А. жеке кәсіпкер. 3 ұлы бар.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Республикасында кімнің кім екені. Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 жыл. ISBN 978-601-278-473-2
**"Төре бітік" жазуы** – қыпшақ-армян жазба ескерткіші. Ескерткіш төрелер (заңдар) жинағы мен іс жүргізу кодекстерінен құралған, 1519 – 1689 жылдар аралығында жазылған.

Құрамы
------

Түркілердің құқықтық тарихында маңызды рөл атқарған *"Төре бітік" жазуы* 3 бөлімнен тұрады: 

* кіріспе,
* зайырлы заңдар,
* іс жүргізуге байланысты баптар.

Сипаттама
---------

Жинақтағы баптардың басым бөлігі армян заңдарына ұқсамайды, олардың бәрі дерлік қыпшақ өміріне байланысты жазылған, демек оларды қыпшақтардың өздері құрастырған. Ескерткіш жалпы 125 баптан, ал іс жүргізу кодексі 99 баптан тұрады, қыпшақ өмірінің құқықтық ерекшеліктеріне байланысты 25 жаңа бап енгізілген.

Мазмұны
-------

*"Төре бітік" жазуы* өз заманындағы қыпшақтар өмірінде маңызды орын алған әлеуметтік, шаруашылық, саяси, әкімшілік, отбасы, сауда-саттық, қылмыстық қатынастарды реттейтін құқықтық нормалардың жиынтығы саналады. Онда қылмыскерлерге жаза қолдануға байланысты нормалар мен қазіргі қазақ тілінде қолданыста жоқ көптеген заңи терминдер орын алған. Мысалы: төреші, жарғышы (судья), жақсылар алқасы (присяжные заседатели), төре (заң, құқықтық норма, жеке және заңи тұлғалардың құқығы), т.б. Ескерткіште төреліктің антқа негізделе жүргізілетіндігі, ант ішудің қалай өтетіндігі жазылған. Отбасы мен оның мүшелерінің қарым-қатынасына байланысты, мұрагерлікке қатысты нормалардың 78-бабында: "Егер ұл-қыз ата-анасын тыңдағысы келмесе, олардың дұрыс тәрбиесіне жеңілтектікпен қараса, ондай балаларды қарғыс атқан деу керек. Ол үшін Тәңірінің бұйрығы былай: ондай ата-ана сондай ұл-қызын қуып жібере алады" деп жазылған. Ескерткіште мағынасы түсініксіз баптар да кездеседі.

Сілтеме
-------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том
2. ↑  Төре бітігі. Армяно-кыпчакский судебник, 1519 – 1594, А. 2003.
**Қарағайлы** – Қарқаралы орманды-таулы массивіндегі тау.

Географиялық орны
-----------------

Қарағанды облысы Қарқаралы ауданының орталық бөлігінде, Қарқаралы тауларынан шығысқа қарай 10 км жерде орналасқан. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 8 км-ге созылып жатыр, ені 6 км-ге дейін жетеді. Абсолюттік биіктігі 1112 м.

Жер бедері
----------

Көлбеу беткейлері сай-жыралармен аз тілімденген бірнеше ұсақ шоқылардан тұрады. Көптеген бұлақтары бар. Таудың қорғасын-барит кентастары негізінде Қарағайлы кен-байыту комбинаты жұмыс істейді.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Орта және жоғарғы девон, силур жыныстарынан түзілген.

Өсімдігі
--------

Бозғылт қоңыр топырағында бетеге, қызғылт және қылқан селеу, бөрте жусан, сұлыбас, сайларында тал, беткейлерінде өте сирек қарағай, тобылғы, арша, қараған, т.б. өсімдіктер өседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Энциклопедиясы
2. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5
**Қарағанды екінші мемлекеттік аймақтық электростанциясы** (*Қарағанды 2-МАЭС*) (Абай ауданы, Топар кенті) — Қарағанды-Теміртау өнеркәсіп ауданының энергетмкалық базасын нығайту үшін салынған қонденсациялық электр стансасы. 300 мың квт қуаты бар 1-кезегінің жобасын *«Жылуэлектрожобалау»* институтының Ростов бөлімшесі жасаған. 1954 ж. стансасының 1-кезегін салу басталды. 1%2 ж. 4 қазан агрегаты, 2 ВК-50 турбинасы пайдалануға берілді. Электр энергиясын беру 110 және 220 кВ кернеулі желілер бойынша жүзеге асырылады. Бөлу жүйелері 6 және 35 кВ кернеулерде жұмыс істейді. Аймақтык станса құрамында бір жолғы нақты өнімділігі сағ. 220 т. бу бере алатын 16 қазан агрегаты және жалпы қуаты 358 мың кВт 8 турбина агрегаты жұмыс істеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5

*Бұл жаңа мақаланың бастамасы. Бұл мақаланы толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесуіңізді сұраймыз.*
**"Болат-Жанат"**,"Сауда ишан", "Опасыз ишан "- дастан. Ақын Нұралы Нысанбайұлы жырлаған дастан нұсқасы "Сауда ишан" деген атпен жеке кітап болып жарық көрген (1974). Жырдың оннан астам нұсқасы бар. С.Аққожаев жырлаған нұсқасы көркемдігі қуатты, композициялық құрылымы жинақы нұсқа ретінде "Қазақ халык әдебиеті" көп томдығының дастандарға арналған 13-томында жарық көрген(1990).

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
Толық атауы: Қазақстан Республикасы спорт және дене шынықтыру істері агенттігінің "Бокстан олимпиадалық даярлау орталығы" республикалық мемлекеттік қазыналық кәсіпорыны Қазақстан Республикасы спорт және дене шынықтыру істері агенттігінің ведомстволық бағынысты ұйымы.

Ұйымдық-құқықтық нысаны: заңды тұлға, жедел басқару құқығындағы мемлекеттік кәсіпорын 
Құрылу тарихы: «Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрлігі Спорт комитетінің «Бокстан олимпиадалық даярлау орталығы», «Күрес түрлері бойынша олимпиадалық даярлау орталығы», «Велосипед спортынан олимпиадалық даярлау орталығы», «Ауыр атлетикадан олимпиадалық даярлау орталығы» республикалық мемлекеттік қазыналық кәсіпорындарын құру туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 жылғы 4 мамырдағы №359 қаулысына сәйкес құрылған.
«Қазақстан Республикасы Спорт және дене шынықтыру істері агенттігінің мәселелері» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 20 ақпандағы № 244 қаулысына сәйкес Қазақстан Республикасы туризм және спорт министрлігі Спорт комитетінің «Бокстан олимпиадалық даярлау орталығы» республикалық мемлекеттік қазыналық кәсіпорыны Қазақстан Республикасы спорт және дене шынықтыру істері агенттігінің «Бокстан олимпиадалық даярлау орталығы» республикалық мемлекеттік қазыналық кәсіпорнына қайта аталған. 

Құру мақсаты:
Кәсіпорын қызметінің мақсаты бокс бойынша спорт резервін және республиканың ұлттық құрама командасын даярлауды жүзеге асыру болып табылады.

Басшылары:
Ибраимов Ермахан Сағиұлы (2000 ж. Сидней олимпиадасының чемпионы, 1996 ж. Атланта олимпиада ойындарының қола жүлдегері)
Координаттар: 51°30′43″ с. е. 0°06′58″ б. б.﻿ / ﻿51.5119444° с. е. 0.1161111° б. б.﻿ / 51.5119444; -0.1161111 (G) (O) (Я)

**Лондон Корольдік колледжі, Лондон Кинг колледжі** (ағылш. *King’s College London, KCL*, сонымен қатар *King's*) — Англиядағы ең үлкен, ең көне және ең беделді университеттердің бірі, Лондон университетінің негізін қалаушы колледж (оның бөлігі). Лондон университеттік колледжімен және Лондон экономика мектебімен  бірге ол «алтын үшбұрыш» деп аталатын «бұрыштардың» бірін құрайды (қалған екі «бұрыш» Оксфорд және Кембридж университеттері). Ол сондай-ақ Ұлыбританиядағы Russell Group университеттерінің элиталық қауымдастығының мүшесі болып табылады.

Бұл 1836 жылы Лондон университетін құрған екі колледждің бірі. Кинг колледжі Англиядағы Оксфорд және Кембридж университеттерінен кейінгі ең көне үшінші университет екенін мәлімдейді. Білім беруде де, зерттеуде де әлемдегі жетекші университеттердің бірі ретінде танылды. Кингс колледжі әлемдегі ең үздік университеттер рейтингінде 25-орында, ал жеке пәндерден әлемдегі ең үздік 10 оқу орнына кіреді.

Колледж капелласында әйгілі Henry Willis &amp; Sons компаниясының органы орнатылған.

Оқытушылар және түлектер
------------------------

Колледж түлектерінің арасында белгілі саясаткерлер, мемлекет басшылары, заңгерлер, британ парламентінің 32 депутаты, жазушылар Артур Кларк, Джон Китс, Сомерсет Моэм, Вирджиния Вулф, Queen тобының бас-гитаристі Джон Дикон бар.

* Деннис Уильям Сиама
* Гарри Килворт
* Хушвант Сингх
* Роджер Хокинс
* Кипрос Николайдес
* Хуан Крисостомо Сентурион
* Лоуренс Дадли Стумп — XX ғасыр географы, Лондон экономика және саясаттану мектебінің және Ранугни университетінің профессоры.
* Джеймс Эдвин Торолд Роджерс — экономист, тарихшы, XIX ғасырдың саясаткері

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Лондон университетінің тағы бір негізін қалаушы колледж.
2. ↑  Лондон университетінің тағы бір негізін қалаушы колледж.

1. ↑  'Golden triangle' to win funding riches  (ағыл.).  // Times Higher Education (THE) (11 February 2010). Басты дереккөзінен мұрағатталған 12 наурыз 2016.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 11 ақпан 2010.
2. ↑  QS World University Rankings 2016  (ағыл.).  Top Universities (25 August 2016). Басты дереккөзінен мұрағатталған 29 мамыр 2017.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 25 тамыз 2016.

Сілтемелер
----------

* Лондон Корольдік колледжі, ресми сайт (ағыл.))
Ешкілер
**Ұсақ мал** — қой мен ешкі түліктері. Зоотехникалық есептеулер бойынша ірі малдармен (түйе, жылқы, сиыр) салыстырғанда, тірідей салмақ көрсеткіші мен қоректік заттарға мұқтаждығы жөнінен орта есеппен 10 еседей төмен болады. Ұсақ малдардың тез өсіп-жетілуі мен төлшеңдігінің шаруашылық мәні зор, биологиялық ерекшеліктерге жатады. Ұсақ малдардан 2 жылда 3 рет, ал кейбіреулерінен жылына 2 рет төл алуға болады. Олар 15—17 жылға дейін тіршілік ететіндігіне қарамастан пайдалы өнімділік қасиеттерінің төмендейтіндігіне байланысты 6—7 жасқа дейін ғана бағылады.

Сілтемелер
----------

"Қазақ Энциклопедиясы", 9 том
**Лондонның экономика мектебі** — Лондон университетінің бөлімі. Ол 1895 жылы «қоғамды жақсарту» мақсатымен құрылды. ЛЭМ әлеуметтік ғылымдарды зерттеумен айналысады. 20 пәннің 15-і саясаттану (3 орын), экономика (5 орын), журналистика (3 орын), әлеуметтік саясат (3 орын), география (3 орын) және әлеуметтану (4 орын) сияқты әлемдегі үздік 10 үздіктердің қатарына кіреді. Осы жылдар ішінде ЛЭМ Ұлыбританиядағы ең беделді үш университеттің бірі болды.

Тарихы
------

Мектеп құру туралы шешім 1894 жылдың 4 тамызында төрт фабиандықтар Милфорд (Суррей) маңындағы Боро фермасында таңғы ас кезінде - Беатрис пен Сидни Веббами, Грэм Уоллес және Джордж Бернард Шоумен  қабылданды.

1900 жылы ЛЭМ Лондон университетіне экономика факультеті ретінде қосылды және осы күнге дейін Ұлыбританиядағы жалғыз мамандандырылған оқу және ғылыми-зерттеу институты болып келеді.

Келесі жылдары қарқынды дамып келе жатқан мектеп Лондонның орталығында Клари базары мен Хьютон көшесінде орналасқан. 1920 жылы Король Джордж V Хонтон көшесіндегі Ескі ғимараттың құрылысына алғашқы тасты қойды.

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде мектеп уақытша Кембриджге көшті. Соғыстан кейінгі жылдары мектеп үнемі кеңейіп, Лондонның орталығында Линкольнс Инн Филдс пен Олдвич арасында Корольдік сот сарайының төңірегінде орын алды. 
1989 жылы ЛЭМ Лондонда жазғы экономика мектебін,ал 2004 жылы Пекинде ашты.

Мектептің қазіргі құрылымы
--------------------------

Қазіргі уақытта мектепте 160-тан астам елдерден шамамен 11000 оқушы тұрақты негізде оқиды, оның ішінде 32% Ұлыбританиядан, 19% Еуропалық Одақ елдерінен және 49% әлемнің басқа елдерінен.

ЛЭМ академиялық құрамына әлеуметтік ғылымдардың кең саласын қамтитын 22 бөлім кіреді: экономика, құқық, мемлекеттік басқару, тарих, халықаралық қатынастар, әлеуметтану, қаржы, есеп, менеджмент, антропология, халықаралық даму, математика, журналистика, психология, әлеуметтік саясат, статистика, Шет тілдер институты, экономикалық тарих, география, гендерлік зерттеулер және әдіснамалар.

Кітапхана оқырмандары тегін қол жетімді сөрелердің жалпы ұзындығы 50 км құрайды. Кітапхана барлық ірі еуропалық тілдердегі әдебиеттерді ұсынады, соның ішінде орыс тіліндегі әлеуметтік ғылымдарға арналған шетелдік кітапханалардың ішіндегі ең үлкені.

Кітапханада 60 000 электрондық журналға жазылу бар.  Лондон экономика мектебі ашық дәрістер бағдарламасымен танымал, студенттерге, түлектер мен көпшілікке қол жетімді. Мектепте жетекші академиктер, әлемдік көшбасшылар, елшілер, ірі халықаралық компаниялардың басшылары, британдық және еуропалық парламент мүшелері сөз сөйледі.  1896 жылы негізі қаланған ол бүкіл әлемге Британдық саяси және экономикалық ғылымдар кітапханасы ретінде танымал. Кітапханада 4 миллионнан астам кітап және 20000-нан астам атаулар бар.
**Бестөбе алтын кен орны** – Ақмола облысының Ерейментау ауданында орналасқан. Көне қазбалардың ізімен 1931 жылы ашылған. 1932 жылдан осы уақытқа дейін кен өндірілуде.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Бұл желілі кен орны (150-ден астам желілер) орта ордовик қабаттарының грабен-синклиналь құрып иілген жерінде жатыр. Интрузивтік жыныстар (габбро-диориттер, диориттер, кварцты-диориттер) шток тәрізді екі массив — батыс және шығыс массивтерін құрайды. Батыс массивтегі березиттелген магматогендік женттастан тұратын шток тарамдалып, жеке кен денесін құрады.

Жатыс сипаты
------------

Кен денесінің жазықтықтағы қимасының өлшемі 100-150 м, ондағы алтын мөлшері 5,7 г/т. Желілердің морфологиясы күрделі келеді, кейде олар ұсақ тарамдалып кетеді. Бұлардың ішінде балансты кендердің негізгі қорлары кварцты-желілі типті кентастарда шоғырланған, олардың құрамындағы алтынның мөлшері өте жоғары (20-30 г/т), кейбір жерлерде бірнеше кг-ға жетеді. Бестөбе алтын кені орнынан 1932 жылдан осы уақытқа дейін барлығы 115 т алтын өндірілді. Кен орнын Қазақалтын акционерлік қоғамының Бестөбе кеніші игеруде.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл, ISBN 5-89800-123-9, II том
**Ұрықтандыру, қолдан** - күйлеген аналық малдың қынабына аталықтың ұрығын қолдан жіберу, яғни қолдан ұрықтандыру. Ұрықтандыру мал шаруашылығы саласындағы ірі жетістік болып табылады. Ұрықтандыру арқылы жоғары өнімді асыл тұқымды аталық ұрығымен бір кезеңде көптеген аналық малды ұрықтандырып, бір жылда оған тартқан мыңдаған төл алып, нәтижелі тұқымдық асылдаңдыру жұмысын жолға қоюға болады. Ұрықтандыруда аталық мал ұрығының сапасын алдын ала тексеріп, түрлі жыныс ауруларына жол бермеуге жол ашылады. Ұрықтандыруды жүргізу үшін қажетті құрал- жабдықтар мен ол істі жете менгерген білікті маманы болуы керек. Ол әр мал түлігінен ұрық алып, сақтап, бөліп, онымен күйлеген малды шебер ұрықтандырура білуі керек. Мал түліктерімен қоса құс мекиендері де ұрықтандыруды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Ә.Байжұманұлы, К.Бекболатұлы. Мал шаруашылығы сөздігі. Алматы-2011. ISBN 978-601-7254-21-6
**Финн Уиттрок** (ағылш. Finn Wittrock, туған. 28 қазан 1984) — американдық актёр.Уиттрок Массачусетс штатының Леноксе қаласында дүниеге келіп Джульярд мектебін тәмәмдаған болатын.Уиттрок Барлығы менің балаларым атты опералық қойлымда ойнап үлкен атаққа ие болған.Кейін ол прайм-тайм рөлдеріне ие болған. «Мыслить как преступник», «Закон и порядок: Специальный корпус» және т.б.Ол «Обычное сердце» атты фильмге түсіп, атақты американская история ужасов атты телехикаяға қосылған болатын.

### Фильмогрфиясы

* 2010 Двенадцать
* 2014 Любовь сквозь время
* 2014 Ной Noah Тубал
* 2014 Несломленный
* 2015 My All American
* 2015 Дитя субмарины

### Телебағдарлама

* 2003 Детектив Раш
* 2003 Скорая помощь
* 2004 Хэллоуинтаун 3
* 2009-2011 Все мои дети
* 2011 Торчвуд
* 2012 Закон Хэрри
* 2012 Мыслить как преступник
* 2013 Закон и порядок: Специальный корпус
* 2013 Мастера секса
* 2014 Обычное сердце
* 2014-2015 Американская история ужасов

Дереккөздер
-----------

Уиттрок, Финн
**Төрехан Бекболұлы Қосжанов**

1949 жылы 12 сәуірде Алматы облысы Жамбыл ауданының Сергеевка ауылында туған. Қазақ.

Әкесі - Қосжанов Бекбол, зейнеткер. Анасы - Қосжанова Зейнеп,зейнеткер.

Алматы халық шаруашылығы институтының экономикалық-жоспарлау факультетін бітірген (1970), экономист.
Экономика ғылымдарының кандидаты (1987). Кандидаттық диссертациясының тақырыбы: «Ауыл шаруашылығына
күрделі қаржы бөлуді жоспарлауды жетілдіру».

Орыс және ағылшын (сөздікпен) тілдерін біледі.

1970 жылдың қазан айынан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1972 жылдың наурыз айынан - ҚазКСР Автомобиль көлігі министрлігі жанындағы Қазақ ғылыми-зерттеу және автотранспорт жобалау институтында экономикалық
зерттеулер бөлімінің инженері, кіші ғылыми қызметкер. 1972 жылдың тамыз айынан - ҚазКСР Мемжоспары жанындағы нормативтер және жоспарлау Ғылыми зерттеу экономикалық институтында кіші ғылыми қызметкер, 1975 жылдан - аға ғылыми қызметкер, 1987 жылдан - құрылыс кешені секторында меңгеруші. 1992 жылдан - «КЭМПО» электротехникалық және машинақұрылысы кәсіпорыны қорғаныс кешенінің Қазақ мемлекеттік корпорациясының жоспарлау және экономика департаментінде бас маман, бастықтыңорынбасары. 1993 жылдан - 
ҚР Президенті және ҚР Министрлер кабинеті Аппаратының экономикалық саясат бөлімінде кеңесші. 1994 жылдың шілде айынан - еркін экономикалық бөлімде кеңесші, 1994 жылдың тамыз айынан - ҚР Министрлер кабинеті Істер басқармасында ТМД
елдерініңістеріжөніндегі бөлім меңгерушісініңорынбасары.

1995 жылдан - ҚР Президенті Аппаратының Ұйымдастыру-бақылау бөлімінде мемлекеттік инспектор. 1996 жылдың сәуір айынан - ҚР Мемлекеттік хатшысының кеңесшісі. 1996 жылдың қазан айынан - ҚР Президенті Аппаратының Ұйымдастыру-бақылау бөлімінде мемлекеттік инспектор. 1997 жылдан - ҚР Президенті жанындағы Жоғары экономикалық кеңес Хатшылығында меңгеруші. 1997 жылдың желтоқсан айынан - ҚР Президенті жанындағы тұрақты даму Ұлттық кеңес хатшылығында меңгеруші. 1998 жылдан - ҚР Президенті Әкімшілігі жетекшісінің хатшылық меңгерушісі. 2000 жылдың қазан айынан - ҚР Президенті Әкімшілігінің Әлеуметтік-экономикалық талдау бөлімінде меңгерушінің орынбасары, 2002 жылдан - бірінші орынбасары. 2004 жылдан - ҚР Президенті Әкімшілігінің Әлеуметтік-экономикалық талдау бөлімінде бас инспектор.

2006 жылдан бері - республикалық бюджеттің орындалуын бақылау жөніндегі ҚР Есептеу комитетінің мүшесі.
«Ерен еңбегі үшін» (2004), «Қазақстан Парламентіне 10 жыл» (2006) медальдарымен марапатталған.

Әскери атағы - запастағы полковник.

Діни көзқарасы - атеист.

Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Өркендеуші Қазақстан, әлемдік қауымдастықтың толық құқылы мүшесі».

Суйіп оқитын әдебиеті - классикалық әдебиет.

Үйленген. Жұбайы - Қосжанова Әбдина Қасым (1952 жылы туған). Ұлдары - Қосжанов Әділ (1975 жылы туған), Тимц-
(1976 жылы туған); қызы - Қосжанова Гүлшат (1987 жылы туған).

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Республикасында кімнің кім екені - 2011. 2 томдық анықтамалық. Алматы, 2011 ІSВN 978-601-278-473-2
**Төрелік** - дәстүрлі заң, қазақ қоғамында ежелден қалыптасқан, билік жолымен бекітілген құқықтық тәртіп. Іс әділ шешілсе, оған әркім тоқтайды, ризалық білдіреді. Өмір болған соң ауыл арасында, ел ішінде, үй ішінде дау - жанжал, түсініспеушілік болмай тұрмайды. Мұндай жағдайда аузы дуалы, қазақ заңын, істің жөн - жобасын білетін әділетті билер шиеленіскен істі шешіп, төрелігін айтып, дауды бітіреді. Төре, яғни билік айтушы, болған істі екі жақтың да даугерлерін қатыстыра отырып қарайды. Екі жақты да мұқият тыңдап, куәларды да қатыстырады. сөйтіп, ақ - қараны шешіп, төрелігін беріп, билігін айтады. 
Қазақ заңында дау - жанжалды ел ішінен шыққан билер мен қазылар шешеді. Қазақ қауымында бидің орны мүлде бөлек. Би - өзі сот, өзі прокурор, өзі тергеуші, әрі ақтаушы. Төле бидің: "Елге бай құт емес, би құт", - деуі, халықтың: "Әділ бидің елін дау араламайды", - дегені осыдан шыққан.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Кенжеахметұлы С. К – 30 Қазақ халқының салт – дәстүрлері. – Алматы: «Алматыкітап баспасы» ЖШС, 2010. – 312 бет, суретті. ISBN 978 – 601 – 01 – 0374 – 0
Қайнатпалар
**Қара өрік қайнатпасы**. Көлемі, пісіп жетілуі бірдей қара өрікті іріктеп алып, сабағынан тазартып, салқын суға жуады да, жіңішке ағаш істікпен әр жерінен теседі. Сосын ыстық суға салып, 5-8 минуттан кейін қайтадан сүзіп алады, үстіне ыстық сироп құйып 5-8 минут қайнатады да, сол күйінде 2-3 сағат қояды. 2-3 қайтара қайнату керек. Екінші рет қайнатар алдында қалған сиропты құйып, 8-10 минут қайнатады. Әзір болмаса өрікті сиропта тағы да 2-3 сағат қалдырып, үшінші рет қайнатады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Шаңырақ : Үй-тұрмыстық энциклопедиясы. Алматы : Қаз.Сов.энцикл.Бас ред. 1990 ISBN 5-89800-008-9
**Қара тігу (салт).** «...өлік үстіне тіккен ақ үйдің оң жақ белдеуіне өз қолымен әкеп қара тікті. Сүйіндік жас кісі өлсе туы қызыл болатынын, кәрі кісі өлсе ақ болатынын айтып келді де, «Өжейдің орта жасты кісінің туы – бір жағы ақ, бір жағы қызыл болу керек дегенді айтқан» (М.Әуезов). Кісі өлген үйді бір сөзбен қаралы үй деп те айта береді. Қара тігілген үйді көргендер ол үйге соғып дұға жасап өтеді. Мұндай үй кісі күтуге де дайын отырады. Жыл бойы жоқтау айтылады. Бұл халықтық рәсім марқұмның жылы өтіп, асы берілгенге дейін жалғасады. Жыл болған соң «тұл аудару», «қаралы теңді бұзу», «қара жағу» сияқты ырымдар жасалады.

**Дереккөздер**
---------------

1.  Мұрағатталған 1 ақпанның 2014 жылы.

2.
«Көктал» тұрғын алабы. **Ақмола көшесі** Баршын көшесі (Астана), Ұлытау көшесі (Астана), Мыңжылқы көшесі (Астана), Қайнар көшесі (Астана), Мойылды көшесі (Астана), Сарыөзен көшесі (Астана), Зайсан көшесі (Астана), Ақсуат көшесі (Астана) көшелерін қиып өтіп, Ұлытау көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 2114 м.

Ақмола - Есіл өзенінің бойында, ескі керуен жолы өтетін Қараөткелде болған. «Мола» деген сөз ғұндар тілінде «биік қорған, қамал» деген ұғымды білдіреді. Есіл бойына дуан орталығы салынғаннан кейін Ақмола сол дуанның, одан соң Ақмола қаласының ресми атына айналды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Астана көшелері /Құрастырушы: Е. Тілешев, О. Сүлейменов. Алматы: 2008. ISBN 9965-32-642-8


|  |  |
| --- | --- |
| 
П:
 | Қазақша Уикипедияда***«Астана»*** порталы бар |

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы Мұрағатталған 16 қаңтардың 2013 жылы.  (қаз.) (ағыл.) (орыс.)
**Төменшошақ құмы** – Нарын құмды алқабының оңтүстігіндегі құм.

Географиялық орны
-----------------

Атырау облысы Құрманғазы ауданы, Ақкөл ауылының солтүстігінде 25-30 км жерде орналасқан.

Жер бедері
----------

Ұяшықты енсіз құм төбелердің биіктігі 10-12 м-ге жетеді. Олар теріскен, жүзгін, бұйырғын, құм жусан, т.б. шөптесіндермен бекіген. Құм төбелердің батысын ала шағын Нарын қарағайлы орман (Қарағайлы кыстауы) және тұзды көлдер (Құрман көлі, т.б.) кездеседі. Төменшошақ құмының шығыс шетіңде Жаңа Сазды қыстауы орналасқан. Құмды алқап аумағын даланың қара жолдары кесіп өтеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан табиғаты 5 -том. «Қазақстан энциклопедиясы» Алматы, 2013 ISBN 996978-601-7472-15-3
**Генри Брукс Адамс** (16 ақпан 1838 — 27 наурыз 1918) – американдық жазушы және тарихшы. Жақсы танымал кітабы *«Генри Адамстың тәрбиесі»*. 

Гарвард түлегі атаннған кезі, 1858.

Жастық шағы
-----------

Бостон аласында дүниеге келген. Әкесі – Чарльз Фрэнсис Адамс (1807—1886) және анасы – Абигейл Брукс (1808—1889). Бұлардың отбасынан АҚШ-тың екі президенті шыққан. Арғы атасы Джон Адамс АҚШ-тың екінші президенті, ал атасы Джон Куинси Адамс — алтыншы президент болған. 

1858 жылы Гарвард университетін бітірген соң Берлин университетінде азаматтық құқық жөнінде дәріс тыңдау үшін Еуропаға кетеді. Ол екі жыл Германия, Бельгия, Голландия, Италия және Францияда саяхаттайды.

Азамат соғысы жылдары
---------------------

1860 жылы күзде АҚШ-қа оралған соң Генри Адамс конгрессмен әкесінің хатшысы болады. Азамат соғысы қарсаңында 1861 жылы 19 наурызда АҚШ президенті Линкольн Чарльз Фрэнсис Адамсты Англияға елші етіп жібереді. Әкесінің жанында оның жеке хатшысы ретінде Лондонға барады. Сонымен қатар ол «Нью-Йорк Таймс» газетінің құпия тілшісі болады.

Тарихшы және зияткер
--------------------

1868 жылы АҚШ-қа келген соң Колумбия аймағы, Вашингтонға көшеді. Осы кезден бастап журналист болып қызмет атқарады. 1872 жылы 27 маусымда Бостон қаласында Кловер Хоперге үйленеді. Олар бал айын Еуропада өткізеді. Ол Вашингтонда журналист және тарихшы болып қызмет атқарады. Тарихшы ретінде **«Джефферсон мен Медисон билігі кезінде АҚШ-тың тарихы»** атты тоғыз томдық жұмысынан кейін танымал болады. 
1880 жылы Адамс 2 роман жазады. *«Демократия»* (1880), онда Ақ үйдің шынайы өмірі мен вашингтондық билеушілердің жемқорлығы жайында жазған. Ал екіншісі – *«Эстер»* (1884).

Термодинамиканың екінші заңы
----------------------------

Дереккөздер
-----------
**Төп, барда** - спирт ашыту өндірісінің азықтық қалдығы. 90-92% судан тұратындықтан 1 кг-ның жалпы қоректілігі 0,08-0,1 а.ө. аспайды. Сондықган алысқа тасымалдамай құбырмен ағызып, өндіріс жанындағы шаруашылық ірі қарасының бордақылаудағы бастарына ішкізеді. Төп құрамында ашыту барысының түрлі пайдалы қосындылары, аминқышқылдары, В тобының витаминдері қалатындықтан, бордақылаудағы малдың салмағы мен қоңдылығын тез арада қостыратын арзан азық көзі болып табылады. Төпті бордақылаудағы жас мүйізді ірі қарамал басына тәулігіне - 40-50 кг, сақа басына - 80-90 кг мөлшерінде жұмсайды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Ә.Байжұманұлы, К.Бекболатұлы. Мал шаруашылығы сөздігі. Алматы-2011. ISBN 978-601-7254-21-6
**Генри Кавендиш** (ағылш. *Henry Cavendish*; (10 қараша 1731, Ницца — 24 ақпан 1810, Лондон) — ағылшын физигi және химигі, Лондон корольдық қоғамының мүшеci (1760). Кембридж университетін бiтiрген (1753).

Оның негiзгi еңбектерi газдар химиясы мен эксперименттік физиканың әр түрлi салаларына арналған. Газдарды жинау, тазалау және оны зерттеу әдістерін жасады. Таза күйіндегі сутек пен көмірқышқыл газын алды және олардың меншiктi салмағын т. б. қасиеттерін анықтады (1766). Кавендиштің жылу және электр. саласы бойынша жүргiзген бiраз зерттеулерi, оның өзi қайтыс болғаннан кейін, көптеген жылдан соң (мыс. электр саласындағы зерттеулерi 1879 жылы, ал еңбектерінің толық жинағы 1921 жылы) жарияланды. 1871 жылы Кембридж университетiнде ұйымдастырылған физ. лаборатория Кавендиш есімімен (қ. *Кавендиш лабораториясы*) аталды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы.1974. Том 5
**Ақмолда Нұрқамысұлы** 1916 жылғы ұлт-азаттық көтерілісі кезінде Амангелді батырдың досы және сенімді серігі, мыңбасы болған адам. 

  

Руы Бағаналы, Ақтаз Құтымбет тармағынан. Елге сыйлы болған. Ақмолда ауыл жігіттерін жинастырып, Амангелдінің сарбаздарының қатарына көп жігіттерді қосқан, көтерілісшілерге көмек жасаған. Ұлт-азаттық көтерілісіне дейін, одан кейін де Қызылжыңғыл болыстығында (Қазіргі Сарытаудың аймағы) болыс болған.

Бүгінде Ақмолданың найзадай етіп тіп-тік салынған мазары Сарытаудың етегінде тұр.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5

*Бұл жаңа мақаланың бастамасы. Бұл мақаланы толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесуіңізді сұраймыз.*
Бүгінгі түсінігімізде — ер жеткен, кәмелетке толған ер азамат, бозбала. *«Елемес — аузынан мәйегі*
шығып тұрған жас жігіт» *(С. Омаров, Қайырлы.).*
«Жігіт» сөзінің ертедегі, алғашқы мағынасы өзгешерек болған. Орхон-Енисей жазба ескерткіштеріндегі
Күл-тегін немесе Тоныкөк жазуларыңа көңіл аударсақ, «ігід» сөзін оқып, «қолдау, көтермелеу» деген түсінік аламыз. Ал Юсуп Баласағұнның «Хұдатқу білігі»
еңбегінде «ігід» — **тәрбиелеу, дағдыландыру, өнеге беру**
мағыналарына ие (ДТС, 204). Осы деректерге қарағанда, қазіргі қолданылып жүрген «жігіт» деген сөзіміздің
алғашқы мағынасы **«қолдау, көтермелеу»**, одан бері келе «өнеге беру, тәрбиелеу» мағынасына дейін жетіп, ең
соңында, біздің кезімізде, - өнеге көрген, тәрбие алған,
ой-өрісі қалыптаса бастаған адамға айтылатындығын
көріп отырмыз.

Астрономияда
------------

Мицар жұлдызының қазақша атауы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Бес жүз бес сөз.— Алматы: Рауан, 1994 жыл. ISBN 5-625-02459-6
2. ↑  Қазақ энциклопедиясы
Еуропада 1880 жылға дейінгі неміс тілді халықтың тарихи таралу картасы (Балтық елдері мен Еділ бойындағы немістердің қоныстарын есептемегенде)
**Фолксдойче** (нем. *Volksdeutsche*) — 1945 жылға дейін Германиядан тыс жерлерде өмір сүретіндер "этникалық германдарды" белгілейтін сөз. «Рейхсдойчеге» (нем. *Reichsdeutsche*, «рейх германдары») қарағанда фолксдойчелерді отбасылық тарихы, неміс тілінің тектілігі және жеке белгілер бойынша ажыратады.

Бірінші дүниежүзілік соғыста жеңіліске ұшырағаннан кейін Германия мен Аустрия жерінің едәуір бөлігін жеңімпаз елдер азаматтармен бірге соғыс шығыны мен репарациялар ретінде алды. Сонда «фолксдойче» тұжырымдамасы саяси сипатқа ие болып, бұл сөздің астары XX ғасырдың 40-60 жылдарына дейін белсенді қолданыста болды. Үшінші рейхтің өмір сүруі кезінде (1933-1945 жж.) фолксдойче рейхтің өзінде де, генерал-губернаторлықта да, протектораттар мен рейхскомиссариаттарда да, сондай-ақ одақтас елдерде де ерекше құқықтық мәртебеге ие болды.

Тұжырымдама мен термин туралы түсініктемелер
--------------------------------------------

### Терминнің пайда болуы

Дереккөздер
-----------
**Ұсақ гүлді жанаргүл**, Сарғалдақтар тұқымдасы — Қазақстан үшін әдеттегі түр. Ол құрғақ беткейлерде, шіліктерде, шалғынды құмда өседі. Дала зоналарынан бастап солтүстік шөлдергедейін және Тарбағатай мен Алтайдан басқа барлық таулы аудандарда кездеседі. Алдыңғы түрден ерекшелігі өсіп-өнуі бір жылдың ішінде аяқталады, жіңішке, жиібұтақтанатын сабақты (биіктігі 50 см-ге дейін) және едәуір ұсақ гүлді. Олардың түсі ашық, алау қызыл түсті, ортасында қара дақтары бар. Өсімдіктің халық арасындағы атауы осыған байланысты орыс тілінде - „уголек в огне" „от шоғы" ағылшынша — „глаз фазана" „қырғауылдың көзі". Оны өсіру - өте жеңіл, бір рет себілген жеріне, тұқымы арқылы өздігінен өсіп шыға береді. Тартымды декоративті өсімдік, гүлдеу мерзімі ұзақ (мамыр-маусым) осы қасиеті алғашқы көгалдандыру үшін қызығушылық тудырады.

Дереккөздер
-----------

«Қазақстанның өсімдіктер әлемі» А.А. Иващенко, Алматыкітап баспасы 2012ж.
**Пухов МСК** (*Mestský Športový Klub Púchov*)— Словакияның Пухов қаласындағы кәсіпқой футбол клубы. 1920 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын Пухов Местски стадионында өткізеді.

Тарихы
------

Команда 2000 жылдардың басында біраз жетістіктерге жетті. 2001-02 жылғы маусымда Словакия кубогының финалына шықты. Осы жетістігі УЕФА кубогына қатысуына мүмкіндік әперді. 2002/03 жылғы УЕФА кубогының алғашқы сатысында Қазақстанның "Атырау" клубымен ойнап, екі ойын қорытындысында (0:0, 2:0) жеңіске жетті. Бірақ екінші раундта Францияның "Бордо" клубынан жалпы 1:10 (0:4, 1:6) есебімен ойсырай жеңілді. 
Осы маусымның соңында Словакия кубогын ұтып алды.

Атаулары
--------

* 1920 – Пухов СК
* 1945 – Рольни Пухов СК
* 1948 – Сокол Макита Пухов
* 1956 – Искра Пухов
* 1968 – TJ Gumárne 1.mája Púchov
* 1993 – Матадор Пухов
* 2007 – Пухов ФК
* 2015 – Пухов МСК

Жетістіктері
------------

* **Словакия кубогы**
	+ *Жеңімпаз (1):* 2002–03
	+ *Финалист (1):* 2001–02
* **ІІ дивизион**
	+ *Жеңімпаз (1):* 1999–00

Танымал ойыншылары
------------------

* Марио Брешка
* Милан Луховы
* Здено Штрба
* Любомир Луховы
* Кристиан Немет

Сілтемелер
----------

* Профилі
* Club profile at Futbalnet portal
**Әлеуметтік мүдде** - жеке адамның немесе әлеуметтік топтың саяси, рухани және экономикалық қажеттіліктерінің жиынтығы. **Әлеуметтік мүдде** ортақтық дәрежесіне қарай - бүкіләлемдік жалпымемлекеттік, үлттық, топтық; салалық белгісіне карай - экономикалық, саяси, рухани; орнықтылығына қарай - тұракты, қайталанбалы, уақытша, т.б. болып бөлінеді. Өркениетті қоғамда жеке адамның не әлеуметтік топтың **Әлеуметтік мүддесін** демократиялық жолмен ашық біддіруіне толық мүмкіндік жасалады
Осы мүмкіндіктер **Әлеуметтік мүдделер** арасындағы алшақтықты жойып, оның әлеуметтік жанжалға ұласпауына, керісінше, үйлесімді сипат алуына жеткізеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Биекенов К. Садырова М. Әлеуметтанудың түсіндірме сөздігі. — Алматы: Сөздік-Словарь, 2007. — 344 бет. ISBN 9965-822-10-7
Ұрық жапырақшасы
**Ұрық жапырақшасы** (folіa embryonal) — көп клеткалы жануарлар ұрығының даму кезеңінде денесінің сыртында (гаструлация процесі кезінде) тіндер мен органдар пайда болатын қабаттар. Ұрық жапырақшасын кейде *ұрық тақташалары* деп те атайды. Көптеген көп клеткалы жануарларда негізінен 3 түрлі ұрық жапырақшасы түзіледі. Оның сыртқы қабаты — *эктодерма*, ортаңғысы — *мезодерма*, ал ішкі қабаты — *энтодерма*. Қағанақты жануарларда ұрықтық және ұрықтан тыс эктодерма, мезодерма және энтодерма қабаттары ажыратылады. Эктодерма қабатынан түзілген ұрық жапырақшасы жабын және сезгіш қызметтер атқарады. Мезодермадан түзілген ұрық жапырақшасы қозғалтқыш, тіректік және қоректік қызмет атқарып, ұрықтың дене бөліктерін бір-бірімен байланыстырады. Ал энтодермадан түзілген ұрық жапырақшасы қоректену және тыныс алуды қамтамасыз етеді. Әр түрлі жүйелік топтарға жататын біркелкі ұрық жапырақшасының көптеген ұқсас белгілерімен қатар, даму ерекшеліктеріне байланысты бірталай айырмашылық белгілері де болады. Ұрық жапырақшасы туралы ілім биология ғылымының тарихында үлкен рөл атқарып, эмбриологияда қорытынды тұжырымдаманың қалыптасуына әсер етті. Белгілі ғалым К.Ф. Вольф (1734 — 1794) тауық ұрығының ұрық жапырақшасы түзілуін сипаттап жазып (1768 — 1769), эпигенез теориясының негізін салды. 1817 ж. Ресей ғалымы Х.И. Пандер (1794 — 1865) 3 түрлі ұрық жапырақшасының түзілетінін ашты. Ал К.М. Бэр әр түрді топқа жататын омыртқалы жануарлардың ұрық жапырақшасының түзілуін толық сипаттап, ұрық жапырақшасы ұрықтың дамуының басты белгісі екенін анықтап берді. Ұрық жапырақшасының түзілу процесінің ашылуы — барлық жануарлардың шығу тегі мен эволюциясының біртұтастығының дәлелі.

Сілтемелер
----------

"Қазақ Энциклопедиясы", 9 том
**Герман Гессе** (1877 - 1962 ж.ж.) - неміс-швейцар жазушысы. Бірінші дүниежүзілік соғыстың қатыгездіктерін әшкерелеген, фашизмге дәйекті қарсы болып, екінші дүниежүзілік соғыстан кейін бейбіт әлем мәдениетін негіздеу жолында қыруар қызмет атқарған. *"Петер Каменцинд"* (1904) романында көркемөнер адамының байлыққа ұмтылған ортадағы қиын тағдырын суреттеген. *"Демиан"* (1919) романы мен *"Клейн және Вагнер"* повесінде Г. Юнгтің *"тереңдетілген психологиясының"* ықпалымен тұлғаның *"өзіне апаратын жолдарына"* жан-жақты талдау берген. *"Дала қасқыры"* (1927) романында XX ғ. өркениетіндегі коллизиялар мен қайшылықтардың бетін ашып, олардан өнер мен әзіл арқылы жоғары тұруға болатынын көрсеткен. Гессе шығармасының түйіні - оның 1943 ж. мәдениеттану бағытында жазынған. *"Бисер ойыны"* атты романы. Бұл кітапты Гессе шығармасының жеткен шыңы, XX ғ. мәдениетінің жаңа бағдарларының түйіні деп бағалауға болады. Жаңа мифологиялық мәтінде сананың өзгертілген түрлері бейнеленеді "Бисер ойыны" романында постмодередік мәдени ағым тұрғысында өмірдің бұрын көп қарастырылмаған жаңа формалары мысалы, ойын мәдениеті суреттеледі. Формалармен ойнау арқылы өмірді басқа деңгейге көтеруге болады. Гессе бисер ойынының мәтініндегі мәтін, яғни интермәтін ретінде ұғындырады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Hermann Hesse autobiography. *Nobelprize.org*. Тексерілді, 16 шілде 2007.
2. ↑  Биекенов К. Садырова М. Әлеуметтанудың түсіндірме сөздігі. — Алматы: Сөздік-Словарь, 2007. — 344 бет. ISBN 9965-822-10-7


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеу1926—1950 жылдардағы Әдебиет саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері |
| --- |
|  |
| 

Деледда (1926) •
Бергсон (1927) •
Унсет (1928) •
Манн (1929) •
Льюис (1930) •
Карлфельдт (1931) •
Голсуорси (1932) •
Бунин (1933) •
Пиранделло (1934) •
О'Нил (1936) •
Мартен дю Гар (1937) •
Бак (1938) •
Силланпяя (1939) •
Йенсен (1944) •
Г. Мистраль (1945) •
Гессе (1946) •
Жид (1947) •
Элиот (1948) •
Фолкнер (1949) •
Рассел (1950) 
 |
|  |
| 
Толық тізім | 
1901—1925 |
**1926—1950** |
1951—1975 | 
1976—2000 | 
2001—ден бері

 |

 |
**Әлеуметтік прогресс** - қоғамдық өмірдің күрделенуі, "өндірістің, мәдениеттің әлеуметтік еркіндік, тендік, әділеттіліктік, өркениеттік бағытга дамуы. Келешекге *әлеуметтік прогресс* бүкіләлемдік, экологиялық мәселелермен сабақтас құралады. Адамдардың үнемі туындап отыратын қажеттіліктерін қанағаттандыру мақсаты *Әлеуметтік прогресстің* негізгі қозғаушы күші болып табылады. Сондықтан *Әлеуметтік прогресстің* өлшемін осы күштің аркасында қозғалысқа келетін өндіргіш күштердің дамуымен салыстыруға болады. *Әлеуметтік прогресс* қоғамды әлеуметтік қатынастардын өзгерісіне жетелей отырып, оны әлеуметтік теңдікке, әлеуметтік бостандықтың өркен жаюына, әлеуметтік әділеттілікке жетелейді.  

*Әлеуметтік прогресс* қоғамының бірте-бірте күрделеніп, оның құрамдас бөліктерінің сапалық жаңа сатыларға көтерілуі, әрі тарихи жетілуі, қоғамның тарихи бір формациялық құрылыстан келесісіне өтуі, өндіргіш күштердің сапалық және сандық дамуларымен байланысты. Тарихи нақтылы кезеңдегі белгілі бір мемлекет көлеміндегі *Әлеуметтік прогресс* сол елдің әлеуметтік топтары арасындағы қайшылықтардың азайып, олардың араларындағы байланыстардың, бірліктік түсіністіктің нығаюы арқылы анықталады. Осылардың негізінде жеке адамның әлеуметтік құрылымда алатын орнына қарамастан олардың азаматтығының жан-жақты дамып жетілуі бірте-бірте шындыққа айнала бастады, әрбір адамның адамзаттык, рухани және материалдық мәдениетке, ғылым мен техника жетістіктеріне араласуы, солардың жетегіңде өзінің шығармашылық қабілеттерін жүзеге асыруы мүмкін.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Биекенов К. Садырова М. Әлеуметтанудың түсіндірме сөздігі. — Алматы: Сөздік-Словарь, 2007. — 344 бет. ISBN 9965-822-10-7
**Герман Борисович Жилинский** — ғалым, геология-минералогия ғылымдарының докторы (1958), профессор (1959), Қазақстан ғылым академиясының корреспондент-мүшесі (1970), Қазақстанның еңбек сіңірген ғылым қайраткері (1960).

Қысқаша өмірбаяны
-----------------

  

  

1937 Қазақ кен-металлургия институтын (қазіргі ҚазҰТУ) бітірген.  

1937 — 50 ж. Чукоткада геолог, бас геолог, Чукотка құрылыс басқармасы бастығының орынбасары.   

1951 — 75 ж. Қазақстан ғылым академиясының Геология ғылымдар институтында ғылыми қызметкер, бөлім меңгерушісі, директордың орынбасары;  

1964 — 66 ж. Қазақстан ғылым академиясы Президиумының академик-хатшысы;  

1975 — 79 ж. КСРО ғылым академиясының Геология ғылымдар институтының Сібір бөлімшесі, Якут филиалының меңгерушісі;  

1979 — 85 ж. Хабаровск политехникалық институтының Магадан филиалында ғылыми қызметкер;  

1985 — 90 ж. Қазақстан ғылым академиясының Геология ғылымдар институтында бас ғылыми қызметкер болды.

Еңбектері
---------

Негізгі ғылыми еңбектері металлогения, қалайы геологиясы, геохимия мәселелеріне арналған. Жилинский тұңғыш рет касситерит монокристалдарын гидротермальдік синтездеу технологиясын жасады. Ленин сыйлығының лауреаты (1958).

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
**"Ақмола"** — Ақмола облысына арналған энциклопедиялық басылым. "Қазақ энциклопедиясының" Бас редакциясы әзірлеген. 1995 ж. "Атамұра" баспасынан орыс тілінде жарық көрді. 

  

Республика Президенті Н. Назарбаевтың алғы сөзімен ашылды. Көлемі — 43,6 б. т. таралымы — 100 мың дана. Басылым түрлі-түсті суреттермен, деректі құжаттармен безендірілген. 

Кітап шартты түрде үш бөлімнен құрастырылған. Оның алғашқы бөлімі облыс табиғаты мен табиғи ресурстары, халқы, экон-сы, архит-сы, білім беру ісі, ғылым және ғылыми мекемелері, денсаулық сақтау ісі, физкультура және спорт, әдебиеті мен өнері, шетелдермен экономик. және мәдени байланыстары туралы жан-жақты мағлұматтар береді. Екінші бөлімге Ақмола қаласы мен облыс құрамына енетін барлық аудандар бойынша өнеркәсіп пен ауыл шаруашылық мекемелері, селолар мен поселкелер, жоғары және арнаулы білім беретін оқу орындары туралы материалдар топтастырылған. Ал соңғы бөлім алфавиттік есімнамаға арналған. Мұнда Абылай ханнан бастап Ақмола топырағында бұрын-соңды өмір сүріп, қызмет атқарған көрнекті мемлекеттік қайраткерлері, батыр-билер, ақын-жазушылар, әнші-композиторлар, ғалымдар мен өнер адамдары, 2-дүниежүзі соғыс қаһармандары мен еңбек ерлерінің өмірімен таныстырады.

Дереккөздер
-----------
**Кекіребалық** (лат. *Rhodeus sericeus*) - сүйекті балықтар классының тұқылар тұқымдасына жататын балық.

Таралуы
-------

Еуропа, Шығыс Азия (Солтүстік Қытай, Корея, Амур, Сахалин өзендрінде) кең таралған. Кекіребалық көбінесе ағысы баяу өзенде не көл, тоғанда тіршілік етеді.

Биологиялық сипаттамасы
-----------------------

Денесі биік, бүйірі қабысыңқы, тұрқы 9-сантиметрдей. Қабыршағы 30-40 қатар. 

Жыныстық жағынан 2-ші жылы жетіледі. Наурыз - тамызда 100 (кейде 224-290) уылдырық шашады. Бұл кезде кекіребалықтың ұрғашысында уылдырық салу түтігі өсіп шығады. Осы түтігі арқылы ол уылдырығын қос жақтаулы моллюскілердің желбезек қуысына салады. Кәсіптік маңызы онша болмағанымен басқа былқтарға жем болады.

Галерея
-------

* 
* 
* 
*

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы 1974 жыл,5 том, бас редакторы М.Қ.Қаратаев
*Суру Миган Апити*  (8 сәуір 1913 - 3 желтоқсан 1989) мемлекеттік саятшы. Дагомей Республикасы аймақшылық саяси бөлінуден пайда болған.

Апити Бордода оқыды. Мектепті бітірген соң ол Париждегі аса дарынды оқу орнына түсті, ары қарай сол жерде білім алды. Сосын Батыс Африкада француз заводтарында есептеуші болып істеді. 1945 жылдан бастап оның елі тәуелсіздігін алып Дагомеяның басты мүшелері болды. Юбер Мага оны осы жұмысқа тағайындағанда, ол Дагомеяның 1957-1958 жылғы министры болатын. 1960 жылы Республиканың вице-президенті болды.

Ол 1964 жылы 25 қаңтардан 1965 жылы 27 қарашаға дейін Бенин президенті болды, Кристоф Согло оны тақтан құлатты. осы оқиғадан кейін ол Парижге бірінші рет қашты, бірақ ол Котонуға 1970 жылғы төңкерістен кейін оралды, сол жылдары Бенин президенттік кеңес мүшесі болды. 1972 жылғы төңкерістен кейін , сөйтіп ол Мага мен бірге қамауға алынды, 1981 жылға дейін босатылмады.

Ол қазіргі күндері Бенинде "үш басты құбыжық" ретінде танымал. Еліне демократиялық саясат келер алдында 1989 жылы қуғында қайтыс болды.

Дереккөздер
-----------
**Генри Дадли** (ағылш. *Henry Dudley*; ок. 1531-1557) — ағылшын әскери, Джон Дадлидің Нортумберланд ханзадасының ұлдарының бірі. 

Дадлидің басқа балалары тәрізді Генриде әкесінің ағылшын тағына өз қалыңдығы Джейн Грейді отырғызғысы келген былығына батқан болатын. Осы үшін Генри өз отбасымен Мария І басқару уақытында Тауэрде болған болатын. 1554 жылы ғана ол түрмеден босатылған болатын және жақын арада испан королі Филипп ІІ әскери қызметке орналасқан болатын.

Өмірбаяны
---------

Генри Дадли дүниеге келген шамамен 1531 жылы болашақ Нортумберланд ханзадасының және оның әйелі Джейн Гилфордтың отбасында он үш баланың ішінде бесінші ұл болып дүниеге келген болатын. 

Генридің туылған шағында оның әкесі рыцарь қызметінде болған. 
 

1517 жылы Джон Дадли вице-адмирал, кейінірек лордө

Генеалогия
----------

Дереккөздер
-----------