recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Сана Мақсұтқызы Анарқұлова** (**Жарлағасова** — 2013 жылға дейін, 21 шілде 1989, Соль-Илецк, КСРО) - қазақстандық волейболшы, Қазақстанның және "Алтай" ВК құрамасының ойыншысы, Қазақстан Республикасының халықаралық дәрежедегі спорт шебері.

Өмірбаяны
---------

Сана волейболмен тағдырын Соль-Илецкте бастады. Оралдық "Грация" құрамасының бапкерінің шақыртуы бойынша, Қазақстанға көшіп, азаматтықты қабылдап, "Грация" құрамасында ойнай бастады. Онымен қоса, мұнай және газдың колледжінде оқыды.

Грация құрамасында төрт рет жеңіліп, Павлодар қаласына көшті. Онда "Ертіс-Казхром" құрамасында ойнады. 2008 жылдан бастап, Нелли Щербакованың шақыртуымен Алматы қаласына қоныс аударып, "Алматы" құрамасында ойын көрсетті. Сонымен қатар, Щербакова Сананы Пекиндегі 2008 жылғы олимпиадаға қосалқы ойыншы ретінде шақырды.

2010 жылы Гуанчжоудағы Азиада-2010-да құрамамен бірге Сана қола жүлдегері атанды. 2012-2013 жылдары "Астана" құрамасында ойын көрсетті. 2013 жылы шымкенттік "Динамо-Қазығұрттың" Медет Анарқұловқа тұрмысқа шықты. Қазір Медет Анарқұлов Қазақ Академиясында "Көлік және коммуникация" мамандығында оқиды.

Дереккөздер
-----------

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Сана — яғни данышпан Мұрағатталған 6 қазанның 2014 жылы.
* Халықаралық волейбол федерациясы сайтындағы мағлұмат (ағыл.)
**Франс Мазерель** (1889 жыл 30 шілде, Бланкенберге, Бельгия - 1972 жыл 4 қаңтар, Авиньон, Франция) - Бельгия *график-суретшісі*. *Бельгия коммунистік партиясының* мүшесі.

Еңбек жолы
----------

1907-1908 жылдары *Генттегі Көркемсурет академиясында* оқыды. 1909 жылдан негізінен Францияда тұрды. Газеттерге арналып салынған *антимилитаристік суреттер* (1917-1920) мен ағашқа түсірілген *«Адамның ынтызарлығы», «Қала», «Қарадан аққа»,«Жастық шақ» (1918-1948)* гравюраларының авторы. *Р. Роллан, Э. Золя, Ш. де Костер, Ст. Цвейг* т.б. жазушылардың шығармаларын көркендеумен қатар кескіндеме және сән өнері саласында да еңбек етті. Мазерельдың шығармашылығы соғыс пен *буржуазиялық қоғамға қарсы* және бостандық, теңдік, бейбітшілік үшін күреске арналды.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1974ж. 5 том
**Қажымұқан көшесі (Алматы)** Көшеге әлемнің бірнеше дүркін чемпионы атанған қазақ балуаны, жойқын күштің иесі,
классикалық күрестің майталманы - Қажымұқан Мұңайтпасовтың (1871-1948) есімі (Алматы
қаласы атқару комитетінің 04.09.1981 №18/458 шешімі) берілген. Қажымұқан Мұңайтпасов (1871-
1948) Ақмола облысында дүниеге келген. Ол Мәскеу, Омбы, Петербор, Париж, Лондон, Берлин
қалаларында өткен кәсіби балуандар сайысына қатысқан. Балуан Ұлы Отан соғысы кезінде
кеңес жауынгерлеріне ұшақ сыйлаған. Көше Медеу ауданында орналасқан. Достық даңғылынан басталып, 8-ші Гвардияшылар көшесіне дейін созылып жатыр. Байжанов, Фурманов, Ескендіров, Тайманов көшелерін қиып өтеді. Бұрынғы атауы - Алматы қиылысы. Көшенің ұзындығы - 1280 метр.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алматы көшелері. Анықтамалық энциклопедия. – Алматы: "ИП Волошин" баспасы, 2009. ISBN 978-601-7157-18-0
**Қатпарлы тектоникалық қозғалыстар** – тау жынысы, яки жер қыртысы қабаттарының жаппай қатпарлануын қамтамасыз ететін тектоникалық қозғалыстар жиынтығы. 

Әдетте геосинклинальдық облыстар өңірінен, яки ұзыннан-ұзақ созыла сағаланған құрылымдар аймағынан көрініс береді. Геосинклинальдық процесс кезінде түзіліп үлгерген тау жынысы қабаттарының жаппай иілімделе-қатпарлануы сол геосинклинальдық құрылым дамуының соңғы кезеңдерінде жүзеге асады деп есептелінеді. 

Тау жыныстары қабаттарын қатпарлауда тангенциальды (жазық бағыттағы) және көлденең бағыттағы қозғалыстардың екеуі де айтарлықтай роль атқаратын болса керек. 

Қатпарлы тектоникалық қозғалыстар деген сөз тіркесін тектоникалық қозғалыстар терминінің белгілі дәрежедегі синонимі деп түсінуге болады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Н. Сенатов, А. Абдулин. Геология терминдерінің сөздігі.– Алматы: Қазақстан, 1996, 368 бет. ISBN 5-615-01738-4
М2017 жыл 14 қараша кешке Зимбабве қарулы күштерінің (ЗҚК) бөлімшелері Зимбабвеның астанасы Хараре айналасына жинақтала бастады. Олар Зимбабве хабар тарату корпорациясы мен қаланың басқа да аудандарын бақылауға алды. Келесі күні ЗҚК бұл әрекеттер төңкеріс емес екендігін және Роберт Мугабе қауіпсіз жерде екендегін мәлімдеді. Сонымен қатар күнделікті өмір Мугабе жанында жинақталған "қылмыскерлер" мәселесін шешкенде қалпына келетіндігін мәлімдеді.

Тарихы
------

###  2017 жыл қазан айының басы

Роберт Мугабе және Грейс Мугабе, 2013 жыл

Сілтемелер
----------

Әрі қарай оқу
-------------

* *Norman Andrew* Robert Mugabe and the Betrayal of Zimbabwe —  McFarland, 2015. — ISBN 978-1-4766-1670-4.
**Психогигиена** (психо... және гр. *hygienos* — емдік) — дені сау адамдарды психикалық жүйке ауытқушылығынан, психикалық зақымнан сақтандыру үшін арнайы көмек көрсететін медициналық психология саласы. Адамның психикалық дамуына және күйіне, жұмыс қабілетіне, өмірінің ұзақтығына оң және теріс әсер ететін әлеуметтік, тұрмыстық, өндірістік, психологиялық және т.б. жағдайларды зерттейді. Психогигиенаның мақсаты — қиыншынық кезде және күнделікті әурешілікте адамның жүикесін жұқартатын, психикалық ауытқушылыққа ұшырататын психоз бен невроздан сақтандыру.

Психогигиена және психопрофилактика
-----------------------------------

Медициналық психологияның салалары, жүйке психикалық жәнс психосоматикалық аурулардың алдын алу, сондай-ақ психо-жарақаттық шұғыл реакцияларды жеңілдету мақсатында, іс жүзінде сау адамдарға мамандандырылған көмек көрсету міндетін атқарады. Психогигиена және психопрофилактиканың әдістеріне консультациялық орталықтар, сенім телефондары және сау адамдарға психологиялық көмек көрсетуге бағдарланған басқа да ұйымдардың шеңберінде жүргізілетін психокоррекциялық жұмыс, тәуекел топтары деп аталатындарды анықтау және олармен профилактикалық жұмыс жүргізу мақсатындағы жаппай қараулар, тұрғындарға ақпарат беру және т.б. қамтылады. Қазіргі уақыттағы психогигиена мен психопрофилактиканың арнайы міндеттері — отбасылық, оқулық және өндірістік сипаттағы дағдарысты жағдайларда адамдарға көмек көрсету, жаңа отау болған және ажырасуға бет алған отбасылармен жұмыс жүргізу және т.б.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Жантану атауларының түсіндірме сөздігі. — Алматы: "Сөздік-Словарь", 2006. - 384 бет. ISBN 9965-409-98-6
**Психикалық энергия** — психикалық аппарат пен психикалық көріністің негізін өлшеуге лайықты энергия түрі. Психикалық энергия туралы алғаш ой қозғаған 3. Фрейд оны либидолық және агрессиялық деп екі түрге бөлді. Либидолық және агрессиялық энергия бір-бірімен араласқанда энергияның бейтарап күйі қалыптасатынын ескертті. Аналитикалық жұмыстар психикалық энергияның кейде жіктелмеген бейтарап күйде болатынын, кейде көңіл-күй толқуында, елігуінде өлшенуге лайық энергияның бастапқы жіктелмеген күш кезігетінін айқындады. Адамның ойы, елігуі, бейнесі психикалық энергиямен әртүрлі дәрежеде байланысты, яғни катексистік күйде болатыны дәлелденді. Катексисте психикалық энергия бірде құбылмалы, бірде бейтарап күйде көрініс табады да, көңіл жайын бір ықыласқа шоғырландырады не одан ығыстырады. Психикалық энергия қызметіне қарай *мотивациялық, қозғаушы себепке жарарлық* және *қолданбалы құралдық* түрлерге бөлінеді.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Жантану атауларының түсіндірме сөздігі. — Алматы: "Сөздік-Словарь", 2006. - 384 бет. ISBN 9965-409-98-6
**Аласеи** - арнайы латын-америкалық ақпарат агенттігі (Agencia Latinamericana de Servicios Especiales de Information-ALASEI).

1983 жылы 10 қазанында Мексикада ЮНЕСКО-ның ұйғарымымен (ЛАЭС) Латын Америкалық экономика жүйе негізінде континентте ірі батыс агенттіктерінің ақпаратты шынайы беру, Латын Америкасы мен Кариб бассейніндегі оқиғаларды әділ жария ету мақсатында кұрылды. Толыққанды қызметін 1985 жылы бастады. Агенттіктің негізін қалаушылар - Боливия, Венесуэла, Гаити, Доминикан Республикасы, Коста-Рика, Куба, Мексика, Никарагуа, Панама, Эквадор. Экономика, ғылым, техника, мәдениет, елдің аумағындағы интеграция мәселелеріне байланысты сараптамалық сипаттағы ақпараттарды таратады.

Латын Америка мен Кариб бассейнінің 27 елдеріне, сонымен қатар шеткі аймақтарға ақпарат таратуды жобалауда. Агенттік Латын Американың және Кариб бассейнінің және де БҰҰ штаб-пәтері жанынан 26 тілшілер пунктін ұйымдастыруды алға қойып отыр. Штаб-пәтері - Мехико (Мексика) қаласында.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақ телевизиясы. Энциклопедия. – Алматы: "ҚазАқпарат", 2009, 1-т. – 640 б. ISBN 978-601-03-0070-5
**Гальваностереотипия**-гальванопластикалық тәсілмен шығыңқы баспа қалыбының көшірмесін жасау әдісі. Гальваностереотипия процесі негізгі 3 кезеңнен тұрады: матрицалау, баспа қалыбын алу үшін электролиттік жолмен матрицаға металл бастыру, алынған қалыпты өңдеу. Кәдімгі құйма стереотиппен салыстырғанда, бұл қалыптың бастапқы түп нұсқасын мейлінше дәл береді. Мысалы: гальваностереотип 200-250 мың рет таңба басуға жарайды. Гальваностереотиптер көбінесе иллюстрацияға бай кітап-журналдар, көп тиражбен түрлі-түсті репродукциялар басуда қолданылады.

Дереккөздер
-----------

Қазақ энциклопедиясы
**Қажымұқан көшесі** Манас даңғылынан басталып, Л. Мирзоян, Ж. Жирентаев көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 1628,3 м.

Қажымұқан Мұңайтпасов (1871-1948) - қазақтың әйгілі палуаны, классикалық күрестің шебері. Әлемнің бірталай ірі қалаларында болып, балуандық өнерін көрсеткен. Бірнеше рет күрес аренасына шығып, 48 алтын, күміс, қола медальдармен марапатталған. 1937 жылы Орынборда өткен ең ірі чемпионатта бірінші орын алуына байланысты Қазақстан Орталық Атқару комитеті «*Қазақ даласының батыры*» деген атақ берген.

Бұл көшеде «Орбита» сауда орталығы, «*Түркістан*» әмбебап дүкені, «*Қазақстан*» спорт сарайы, А.Н.Гумилев атындағы Еуразия үлттьщ университеті орналасқан.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Астана көшелері. Құрастырушы: Е. Тілешев, О. Сүлейменов. Алматы 2008. ISBN 9965-32-642-8

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы Мұрағатталған 16 қаңтардың 2013 жылы.  (қаз.) (ағыл.) (орыс.)
**Қажы Талиға кесенесі** Оңтүстік Қазақстан облысы Сайрам елді мекенінде орналасқан. Кесене сол заманның белгілі адамы Қажы Талиғаның құрметіне салынған XVII ғасырдың дәстүрлі монументті сәулет ескерткіші. Осы кезге дейін кесененің бастапқы қалпын сақталмаған.
Алғашқы оюлары жоғалған. Кесене көлемі 6400 х 6300 және биіктігі 7,2 м квадрат үлгісінде салынған. Қабырғалары гипсті қоспамен жасалған квадрат кірпіштермен қаланған. Кесененің барлық бұрыштарында доғал бағаналар бар. Оңтүстік фасадтың сылағында сары, көгілдір, қара түсті бояулы суреттер үлгісі сақталған. Кесене күмбезбен көмкеріліп салынған. Күмбез біртүрлі кірпішпен қаланып, сырты 1,1м кішкене күмбездермен аяқталады. Барлық периметрлері бойынша кесенеде екі ағаштан жасалған сейсмопояс бекітілген.
**Зеренді** – Есіл алабындағы тұйық көл.

Географиялық орны
-----------------

Ақмола облысының Зеренді ауданы жерінде орналасқан. Көлдің табиғаты өте әсем, оны қалың қарағайлы аласа таулар қоршаған. Оңтүстік-батыс жағасында демалыс үйлері, жазғы оқушылар дем алатын лагерьлер орналасқан.

Гидрографикасы
--------------

Аумағы 11,9 км2, ұзындығы 6,1 км, енді жері 3,8 км, тереңдігі 4-4,8 м. Оңтүстік және оңтүстік-батыс жағалауының биіктігі 10 м, батыс жағалауының биіктігі 4 м-ге жетеді. Оңтүстік жағалауы сай-жыралармен тілімденген. Суы тұщы, ауыз суға жарамды. Көлдің беті толық ашық, тек жағалауға жақын 100-150 м сызығы қамыспен өсіп кеткен. Көлдің түбі тегіс, құмды, малталы және қойтасты болып келеді. Көл құмды-малтасты жағажаймен қоршалған. Зеренді ауылының маңында, солтүстік-шығыс жағалауында, жағажай үстінде қызықты рельеф құрайтын граниттердің шығуы байқалады, ол алыстан дәу жағажайға ұқсайды. Жалпақ бұрышты қойтастардың диаметрі 1-3 м, жалпақ жағы көлге қарай 20 градус бұрышпен қаралған, бір-біріне басылған.

Көлдің жағалауы ағашсыз, биік емес (4 м дейін). Оңтүстік және оңтүстік-батыс жағалауларында биіктігі 10-30 м-ге жететін, кейде шыңды немесе құзды жерлер кездеседі. Жағалауының оңтүстігі жартылай бөлігі қарағайлы және қайыңды орманмен жамылған, негізгі бөлігі егістік жерлер.

Аңыз
----

Мұнда Зеренді көлінің атауы қайдан шыққаны жөнінде аңыз айтылады. «Казак отряды станица құру үшін «ащы жолақ» деп аталатын Петропавл-Павлодар бағытымен келе жатады, түнде судың жағалауына шығып, бұл көл немесе өзен екенін ешкім де білмеді. Олардың бағына қарай жақын жерде малшы-қазақтың алауы жанып тұрады. Олар көл ме, өзен бе екенін білгілері келгенде, қазақ жерді іздеп жүр деп ойлайды. «Жер ме?» деп сұрайды да, қолын «Жер анда!» деп сілтейді. Казактар не қылған «Жеранда» деп ойлады, ал таңертең олар көлді көрді, орман – станица құру үшін жақсы жер болды. Содан станицаны Зеренді деп атап кеткен. Бұл 1824 жылы болған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. – 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
**Қойнауқатты гидравликалық жарғылау**. Мұнай өндіру ұңғымасы оқпанына жапсарлас орналасқан өнімді қойнауқатты жасаңды тұрде жарғыштау арқылы, яғни мұнайлы қойнауқатта жарықтар мен жарықшақтар мөлшерін жасанды түрде молайту нәтижесінде ұңғыма дебитін арттыру әдісі. Ұңғыма оқпанына өте жоғары қысыммен тұтқыр сұйықтар айдау нәтижесінде жүзеге асырылады, мұның нэтижесінде ұңғыма оқпанына жапсарлас қойнауқаттарда жарықтар мен жарықшақтар қалыптасады немесе бұрыннан бар жарықшақтардың кеңи түсуі қамтамасыз етіледі. Осылайша қалыптасқан жарықтар мен жарықшақтарды олардың өн бойына құмдарды немесе өзге де материалдарды нығыздай енгізу арқылы сақтап қалу шараларын жүзеге асыру мүмкіндігі туады. Синонимі — "сұйықпен жарғылау ".

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мұнай және газ геологиясы танымдық және кәсіптік-технологиялық терминдерінің түсіндірме сөздігі. Анықтамалық басылым.- Алматы: 2003. ISBN 9965-472-27-0
Қаптама ойма тақта
Қаланың орталығына салынған мешіт орны қазба жұмыстарына дейін 30x30 м мөлшерлі төртбұрышты төбе болатын. Қазба жұмыстары бұл құрылыс жоспарында ішкі кеңістігінің мөлшері 34x28 м (38x32 м - қуатты өңделмеген қабырғаларының сыртқы мөлшері), солтүстік-шығыс - шығыс - оңтүстік-батыс - батыс желісі бойымен созылған шаршы болатын.

Мешітке кірер есік солтүстік-шығыс қабырғаның ортасында орналасқан, қарама-қарсы, оңтүстік-батыс қабырғаның ортасында тікбұрышты күйдірілген кірпіштен қуыс түріндегі, Құбылаға қаратылған, михраб қаланған. Мөлшері 26x26x5 см күйдірілген кірпіштен қаланған михрабтың сақталған биіктігі -70 см, михрабтың қуыс - тереңдігі 40-42 см, ені 136 см және биіктігі жарты кірпіштей 13-15 см болатын ішкі орталық тікбұрышты қуыстан тұрады. Михрабтың алдында мешіттің негізгі кеңістігінен ағаш қоршаумен бөлінген, тас негізге орнатылған күйдірілген шаршы кірпіш өріміне сүйенген, тікбұрышты алаң болған. Қойлық мешіті «колонналар немесе бағаналар орманы» тұрпатты сәулеттік құрылыстарға жатады. Бұл ағаш-қамыс шатырға да көптеген ағаш бағаналар тірек болған деген сөз. Құрылыстың ішкі кеңістігі 8 қатар бағаналармен бөлінген, олардың 9 неф түзетін тас негіздері сақталған. Тас негіздердің өзара қашықтығы 3,5-3,7 м. Барлығы дөңгелек және сопаң пішінді 54 тас өрім сақталған. Құрылыс қабырғалары мөлшері 36x18x9 см, тікбұрышты өңделмеген кірпіштен тұрғызылған, қалыңдығы 1,7-2 м және сақталған биіктігі 2 м жуық. Қабырғалардың ішкі жағы сыланған және әктелген, қабырғасының негізінде мешіттің барлық периметрі бойынша сылағы сақталған.

Мешітте табылған заттар ішінен араб алфавитімен жазылған, өртенген ойма тақта сынығын атап өту ңажет. Екі сынықтан тұратын, жалпы ұзындығы 1 м және ені 15-18 см шамасында тақта шығыс қабырғаның солтүстік-батыс бұрышынан табылды. Михрабтың төңірегінен өртенген бөренелер үйіндісі шыққан, дұрысы уағыздаушы кафедрасы - мінберге қатысты болар. Сондай-ақ күйдірген сары саздан жасалған ойма бұйым да назар аударады. Солтүстік-шығыс қабырғада қабырғаны жылытатын үлкен пеш орнатылған, пеш сылағының астынан ошақпен байланысқан, түтін мен ыстық ауа айналатын арықтар (кан) жүргізілген. Салқын кезде мешітке от жаққан. Қыш шырағдандар (шырақтар), қыш бұйымдардың (қазандардың, құмыралардың, тостағандардың) көптеген сынықтары табылды. Қола жапсырмалар (кітаптың тері мұқабасына?), тау хрусталінің сынығы, моншақтар, басқа қола бұйымдар табылды.

XIII ғ. салынған мешіт көлемі оның астаналық қаладағы және тіпті барлық қарлұқ жабғулары мемлекетіндегі басты мешіт болғанын айтады.

Қойлық мешітінің жоспарлы шешіміне анағұрлым жақыны Водян қалашығындағы (Алтын орданың Бельджамен қаласы) мешіт. Соңғысы XIV ғ. екінші жартысына жатады және, зерттеушілердің пікірінше, 1395 ж. дейін тіршілік еткен.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мың жылдық тарих. 2-бас. Орта ғасырлардағы Жетісу өлкесінің астаналары. - Алматы: «Credos», 2009. - 320 б. 64 қосар бет. Қазақ, орыс және ағылшын тілдерінде. ISBN 978-601-7114-06
*Басқа мағыналар үшін Қарамая деген бетті қараңыз.*
**Қарамая** – Қарынжарық ойысының солтүстігіндегі тұзды ащы көл.

Географиялық орны
-----------------

Маңғыстау облысы Қарақия ауданы Аққұдық ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 27 км жерде, теңіз деңгейінен 14 м төмен жатыр.

Гидрографикасы
--------------

Аумағы 3,8 км2, ұзындығы 3,8 км, енді жері 1,2 км, жағалау бойының ұзындығы 9,6 км.

Жағалау сипаты
--------------

Жағалауы тегіс, қамыс шоғырлары, тасбұйырғын, т.б. сораң шөптесіндер көлдің шығыс жағалауында ғана кездеседі. Сор ойыста жатқандықтан көл түбіне қалың тұз шөккен (мирабилит, глауберит). Көлдің батысында өзіммен аттас Қарамая төбесі (абсолюттік биіктігі 209 м) мен бұлақ бар.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
*Басқа мағыналар үшін Қараоба деген бетті қараңыз.*
**Қараоба** – Шұнақ тауларының оңтүстігіндегі шоқылы тау.

Географиялық орны
-----------------

Қарағанды облысы Шет ауданындағы Мойынты темір жол бекетінің оңтүстік-батысында 60 км-дей жерде орналасқан.

Жер бедері
----------

Абсолюттік биіктігі 660 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай бойлық бағытта 2,5 км-ге созылып жатыр, енді жері 1,5 км-ге жуық. Беткейлері жайпақталып жазыққа ұласады. Солтүстігінде Шауыпкелді, шығысында Қызылтас, Қарауылшоқы таулары, оңтүстігінде Кемер төбелері орналасқан.

Өсімдігі
--------

Бозғылт қоңыр топырақ жамылғысында жусан, бетеге аралас бұта өсімдіктері өседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
**Қатира Ермекқызы Дүтбаева** (1927 жыл, Гурьев облысы - 2012 жыл, Атырау) — ардагер ұстаз, Қазақ КСР еңбек сіңірген мұғалімі. Атырау облысының Құрметті Азаматы.

Өмірбаян
--------

Қатира Ермекқызы Дүтбаева 1927 жылы Гурьев облысында дүниеге келді. Руы Есентемір Әжімбет бөлімі Кіші жүзден тараған. 

1944 жылы Доссор орта мектебін аяқтап Гурьевке келіп екі айлық мұғалімдер курсында оқып, Доссордағы мектепте 1945 жылға дейін мұғалім болып қызмет етті.

1945-1949. Қазақ Қыздар педагогикалық институтын (ЖенПИ) бітірді.

1949-1956. Республика оқу министрлігі жолдамасымен Гурьев педучилищесіне директор болып тағайындалады.

1959 жылы Гурьев №1 орта мектеп-интернатының директоры.

1957-1968. Гурьев облыстық халыққа білім беру ұйымында бөлім меңгерушісі.

1978-1979. Гурьев №1 жетім балаларға арналған мектеп-интернат директоры.

1979-1981. Гурьев облыстық кәсіподақ комитетінің басшы. 

1981 жылы Гурьев облыстық білім қызыметкерлерының және жоғарға мектеппен ғылым мекемелрінің кәсіподақ комитетінің басшы.

Қоғамдық қызметі
----------------

1947 жылдан кәсіподақ ұйымы мүшесі.

Гурьев облыстық Кеңестік ІІІ,ІV,V,VI шақырылымдарына депутат.

Гурьев облыстық VII,VIII,IX,X,XI,шақырылымдарына депутат.

1951-1958. Гурьев қалалық партия комитетінің мүшесі.

1958 жылы Гурьев облыстық партия комитетінің мүшесі.

1950 жылы Гурьев облыстық ғылым мұғалімдер одағы пленумы мен президиумының мүшесі болған.

Қазақтан компартиясына V-IX, Қазақстан комсомолының IV-съездерін делегат болған.

1960-1967. Қазақстан мұғалімдерінің съезіне делегат болған.

Отбасы
------

Әкесі Ермек Дүтбаев – шопан, анасы – үй шаруасындағы адам.

Жұбайы Берік Ыбрашұлы Қорқытов - жазушы-драматург. Отбасында ұл өсіріп, қыз тәрбиелеген.

Марапаттары
-----------

Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі мен Үкіметі сіңірген еңбегі лайықты бағаланды. 

Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталды, "Қазақ КСР еңбек сіңірген мұғалімі" атағына ие болды.

Атырау облысының Құрметті азаматы.

1992 жылы Атырау гуманитарлық колледжге Қатира Дүтбаеваның есімі берілді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Т.Біләлұлы, Ы.Сүйінұлы "Есентемір Байұлы" Этнотарихты-толғау/ Алматы-2012, 208 бет. ISBN 5-7667-5953-3
2. ↑
3. ↑
**Лукас Ариэль Окампос** (ис. *Lucas Ariel Ocampos*; 11 шілде 1994 жыл, Кильмес, Аргентина) — аргентиналық футболшы, "Севилья" клубының шабуылшысы. Аргентинаның 17 жасқа дейінгі құрамасында ойнаған.

Карьерасы
---------

### Клубтық

"Ривер Плейт" клубының түлегі. 2012 жылы осы клубтан "Монакоға" ауысты. 2012/13 жылғы маусымда "Монако" Францияның екінші дивизионында жеңімпаз атанып, келесі маусымда Лукас Францияның бірінші лигасында ойнады. 

2015 жылы қазіргі клубы "Марсельге" ауысты. 2016, 2017 жылдары италиялық "Дженоа", "Милан" клубтарында арендада ойнап, 2017 жылы жазда "Марсельге" қайта оралды. 

### Ұлттық құрамада

2011 жылы Аргентинаның 17 жасқа дейінгі құрамасына шақыртылды. Эквадорда өткен Оңтүстік Америка чемпионатына қатысып, екі гол соқты. 

Бәсекелестіктің тым көптігінен ұлттық құрамаға әлі шақыртылған жоқ.

Жетістіктері
------------

### Командалық

«**Ривер Плейт**»

* Ұлттық Примера B — 2011/12

«**Монако**»

* Лига 2 — 2012/13

### Халықаралық

**Аргентина-17**

* Жасөспірімдер арасындағы Америка чемпионатының қола жүлдегері — 2011

Дереккөздер
-----------

1. ↑

Сілтемелер
----------

* Профилі
* Профилі
**Мазиньо** (порт. *Mazinho*; толық есімі — **Иомар ду Насименту**, порт. *Iomar do Nascimento*; 8 сәуір 1966, Санта-Рита, Параиба) — бразилиялық футболшы, жартылай қорғаушы. 1994 жылғы әлем чемпионы. Қазіргі күндегі танымал футболшылар Рафинья мен Тьяго Алькантараның әкесі.

Карьерасы
---------

### Клубтық

1983 жылы "Санта-Круз" сапында карьерасын бастап, 1986 жылы "Васко да Гама" клубына ауысты. 

Тоқсаныншы жылдардың басында Италияға келіп, "Лечче" мен "Фиорентинада" доп тепті. 

1992 жылы отанына оралып, "Палмейраста" екі маусым ойнады. 1994 жылғы әлем чемпионатынан соң "Валенсияға" ауысты. 1996 жылы "Сельтамен" келісім шарт жасасып, үш маусымдай ойнады. 

2000 жылы Испания сегундасындаға "Эльчеге" ауысты.

2001 жылы "Витория" сапында ойнап жүріп карьерасын аяқтады.

### Ұлттық

1988 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарында күміс жүлдегер атанған соң негізгі құрамаға да шақырту алды. 1989 жылы құрама сапында Оңтүстік Америка чемпионы атанды. 

1994 жылғы әлем чемпионатында бірнеше кездесуде (соның ішінде Италиямен өткен финалдық кездесу де бар) алаңға шығып, алтын жүлдегер атанды. Бірақ осы турнирден соң құрамаға қайта шақырылмады.

Жетістіктері
------------

* Кариока лигасының чемпионы: 1987, 1988
* Олимпиада ойындарының күміс жүлдегері: 1988
* Бразилия чемпионы: 1989, 1993, 1994
* Оңтүстік Америка чемпионы: 1989
* Паулиста Лигасының чемпионы: 1993, 1994
* Рио-Сан Паулу турнирінің чемпионы: 1993
* Әлем чемпионы: 1994

Сілтемелер
----------

* Профилі
**Мазут** — мұнайдан бензин, лигроин, керосин және жанар майды бөліп алғаннан кейінгі қалған қалдық өнім. Қара қоңыр түсті қою сұйықтық. Мазуттың физикалық қасиеттері мен химиялық құрамы бастапқы мұнай құрамына (парафинді, күкіртті, шайырлы, т.б.) және жеңіл фракцияларды бөлу әдістеріне байланысты болып келеді. Тығыздығы 0,89 — 1,00 г/см3, жану жылуы 39,4 — 40,7 МДж/кг. Құрамында 0,8 — 3,5% күкірт, 60%-ға дейін шайыр, 0,1 — 0,5% күл бар. Мазут моторлық отын мен жағар май, битум, кокс өндірісінде, сондай-ақ, сұйық қазандық отын ретінде қолданылады.

Мазут - қарамай, шөкпе, мұнайдан пайда болатын тұнбалар, бензин, керосин алу процестерінен
кейін; майлау майларын алу үшін
және қазандар жанармайларын қолданады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақстан": Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9
2. ↑  Орысша-қазақша түсіндірме жалпы сөздік: Көлік / профессор Е. Арын — Павлодар : «ЭКО» ҒӨФ. 2006.
Мазох
**Мазохизм** (ағылш. *masochism*) — психосексуалдық тұрғыда өзін қор көру мен қорлатуға құштарлық. .

Ерекшелігі
----------

Мұнда индивид өзіне қорлық жасалғанда немесе ауыр соққы алғанда эротикалық әлсіздік алады, қорланудан ләззаттану бейіміне ие болады. Мысалы Франц Кафка айтқандай мазохизм дертіне ұшырағандар "Өзін сабап жатқан иесінің қолындағы қамшыны тартып алып, өзін өзі сабайды".

Тұрмыста, кейбір әйелдер қарсы жақтың көңілсіз болуын туғызғуға құштар, немесе қарапайым істі өзін күйрететін деңгейге дейін ұлғайтуға бейім болады. Мұны әдетте сәтсіздікке бейім психологиялық кедергі, немесе мазохизмдік кедергі деп атайды.

Жыныс тұрмыста Таяқ жегісі келушілдік, байлау, қорлау секілді амалдарды жасатып, жыныстық қанағаттануға талпынатын азғындаған психологиялық ауытқулар дәл осы мазохистік жыныстық жаңылысу деуге болады.

Сөз төркіні
-----------

Бұл термин ХІХ ғасырдағы Австрияжазушысы Леопольда фон Захер-Мазох (Leopold Ritter von Sacher-Masoch) есімімен байланысты. Мазох шығармаларында (Әйгілі шығармасы «Тон киген Венера» Venus in Furs) сексуалдықты сипаттай отырып, ауызша және физикалық қорлықтан ләззат алушының жан дүние шындығы сипатталады. Өзіне тиетін соққының белгілі бір ләззаты болады. Әдетте мазохист өзі ізденіп, белгілі бір деңгейге дейін бақылайды. Мазохистік және садистік белгілер ортақ белгіге негізделеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Britanica настольная энциоклопедия.Том І «АСТ-Астрель» Москва, 2006. ISBN 978-5-17-08532-4 (T.1) (ACT) ISBN 978-5-271-1512-0 (T.1) (Aстрель)
**Чернышев Олег Петрович** – 1959 жылы туған. «Атамұра» полиграфкомбинатының бас инженері. 

1983 жылы Мәскеу полиграфия институтын бітірген. 1979-90 жылы Полиграф-комбинаттың құрылғылар инженері, электромеханикалық цехтың бастығы, жаңашылдық және өнертапқыштық жөніндегі инженері, 1990-94 жылы Жедел басылым баспаханасының бас механигі болып еңбек етті. 

1994-2001 жылы Полиграфкомбинаттың бас механигі, 2001 жылдан «Атамұра» полиграфия комбинатының бас инженері. О.П.Чернышев – өз ісінің шебері, білікті маман. «Атамұра» Полиграфкомбинаты құрылғыларының сапалы, үзіліссіз жұмыс істеуін қамтамасыз етіп келе жатқан жоғары сыныпты инженер.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері. Анықтамалық. Алматы, «Білім» баспасы. 2005 ж. – 576 бет. ISBN 9965-09-134-Х
**Харви Бернард Милк** (ағылш. *Harvey Bernard Milk*, 22 мамыр 1930 — 27 қараша 1978) — америкалық саясаткер және Сан-Франциско қалалық бақылау кеңесінің мүшесі ретінде Калифорния штатында мемлекеттік орынға сайланған бірінші ашық гей.

Балалық және жастық шағы
------------------------

Харви (сол жақта) және оның ағасы Роберт, 1934
харви Милк Нью-Йорк штатының Лонг-Айленде жеріндегі Вудмерде 1930 жылы 22 мамырда литвалық еврейлер Вильям және Минерва Карнс Милк отбасында дүниеге келді. Харви жанұяда кіші бала болатын, оның үлкен ағасының есімі - Роберт. Атасы - Харви, Моррис Милк, әмбебап дүкені бар болатын, сол кісінің күшімен мұндағы аймақта синагогтар ұйымдастырылған еді.

### Мансабының бас кезеңі

Милк ағасының некелесу салтанытындағы шерулік киімінде. 1954
1951 жылы колледжді аяқтаған соң Милк АҚШ әскери-теңіз флотына қызметке орналасты, Корея соғасына қатынасты.
1955 жылы Милк қызметінен кіші лейтенант шенімен босатылды.

Алғашқы серіктестіктер
----------------------

Заметно изменившийся под воздействием контркультуры 1960-х Харви Милк с супругой своего брата перед входом в магазин *«Castro Camera»*, 1973.  
Дайэнн Файнстайн, впервые увидевшая Милка в 1973 ж. не смогла узнать его, когда они встретилась снова в 1978 ж..
### Ассамблея орныны тартыс

Обстановка у входа в St. Francis Hotel через секунду после выстрела Сары Мур в президента Джеральда Форда, 22 қыркүйек 1975
В 1975 ж. Милк коротко постригся и стал носить костюм.  
На снимке Милк (справа) агитирует портовых грузчиков Сан-Франциско накануне выборов в Ассамблею штата Калифорния, 1976

| «Инициатива Бриггса» (*Proposition 6*) |
| --- |
| Принято или нет | Голосов | В процентах |
| 14px **Нет** | **3 969 120** | **58.4 %** |
| Да | 2 823 293 | 41,6 % |
|
|
| Недействительные бюллетени | 339 797 | 4,7 % |
|
| **Всего** | **7 132 210** | **100.00 %** |
| Явка избирателей | 70,41 %
 |

### «Ақ түн» көтерілісі

*Civic Center Plaza* алаңындағы полиция көліктерінің өртенуі.21 мамыр1979
Сан-Франциско муниципалитетінің ғимараты жанындағы көтерілісшілер. 21 мамыр 1979
### Харви Милк туралы естелік

Флаг гей-прайда на *Harvey Milk Plaza* в районе Кастро, Сан-Франциско.
Мураль Джона Бадена в доме 575 по улице Кастро, где раньше располагался магазин Харви Милка *«Castro Camera»*. Стилизованный след от выстрела из пистолета является фразой Милка из его магнитофонной записи на случай собственной гибели:   
«Если пуле суждено пронзить мой мозг, пусть эта пуля разнесёт дверь каждого чулана».

Сілтемелер
----------

* Үлгі:Lj-comm — сообщество в Живом Журнале, посвящённое Харви Милку
* Телеинтервью с Харви Милком накануне референдума по «Инициативе Бриггса», 1978 YouTube сайтында  (субтитры)
* Сан-Франциско. Поминальное шествие в день убийства Харви Милка, 27 қараша 1978 YouTube сайтында  (ағыл.) — За кадром звучит отрывок из магнитофонной записи, сделанной Милком на случай своего убийства
* Трейлер к фильму «The Times of Harvey Milk» (1984) YouTube сайтында

Дереккөздер
-----------

1. ↑  **Мураль** — произведение настенного изобразительного искусства, монументальной живописи. // Толковый словарь Ожегова Мұрағатталған 24 маусымның 2008 жылы.
**Психикалық детерминизм** - барлық психикалық актілер мен көріністердің өзіндік себебі мен мағынасы бар және олар бұрынғы нәрселердің күйіне тәуелді дейтін біржақты көзқарас. Психикалық детерминизм психоаналитикалық әдістеменің негізгі ережесін құрайды. Психикалық детерминизм кездейсоқ, тіпті ұғыныла бермейтін табиғи құбылыстардың, мысалы, ұйқының, жабысқақ мінездің, ескертпелердің де өзіндік себептері мен заңдылықтары бар, тек бұл заңдылықтардың дер кезінде ұғынылмауы ықтимал дейді. Ол үшін танысу субъектісі бақылаудағы нәрсенің кездейсоқ, бір-біріне қатыссыз көріністерін, сондай-ақ сол өтпелі түсініктерді тізіп отыруы шарт. Сонда ғана пайымдаушылар науқастың "көзінен тыс немесе таса қалған", жаңа мазмұнды аңғарады және оны ойланбай-ақ психикалық күйді реттейтін мүмкіндікті түрткіге айналдырады.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Жантану атауларының түсіндірме сөздігі. — Алматы: "Сөздік-Словарь", 2006. - 384 бет. ISBN 9965-409-98-6
**«Түркістандық топтама»** — Орта Азияға барғандағы әсерлерінен пайда болған Василий Васильевич Верещагиннің суреттер топтамасы.

1867 жылы Түркістан генерал-губернаторы К. П. Кауфман суретшіні өз қарамағына прапорщик шенінде қызмет етуге шақырды. Тамыз айында олар Ташкентке аттанды, кейін Самарқанда қала қорғанысына қатысты, мұнда Верещагин жарақат алып, ерлігі үшін 4-ші деңгейлі Әулие Георг орденімен марапатталды. 1868 жылдың соңында ол Петерборға қайтады. Келесі жылы ол тағы Орта Азияға сапар шегеді.

1871 жылы Верещагин Мюнхенге көшеді. Екі жылдың ішінде ол осы топтама бойынша жұмысын аяқтайды. «Түркістандық топтамаға» 13 сурет, 81 этюд және 133 эскиз кірді. Бұның бәрі 1873 жылы Лондонда көрмеге қойылды, 1874 жылы бұл көрме Петербор мен Мәскеуге де жетті. Сол жылы П. М. Третьяков бүкіл топтаманы 92 мың күміс сомына сатып алады. Бүгінгі күні бұл топтама Третьяков галереясында көрсетіледі.

* Соғыс апофеозы
* Бай құсбегі
* Сарбаз
* Алатау тауларында
* Керуен сарайдағы түйе
* Азандағы Самарқанның бас көшесі
* Тамерлан есіктері
* Дервиштер
* Дутаршы (Өзбекстанға берілді)
* Қалмақ ғибадатнамасы
* Қалмақ ламасы
* Киргиз
* Алатаудағы асу
* Гөр әмір мазары. Самарқан
* Рахым мен Керім молдалардың базарға барардағы керісі
* Самарқандағы қайыршылар
* Көш
* Бача құлдың суреті
* Қытай ғибадатханасының қирандылары. Ақкент
* Соғыс жайында
* Шәуешектегі бақ қақпасы
* Өлімші болып жараланған
* Мешіт есігінің алдында
* Ташкенттегі өзбек әйел

Верещагиннің бұл топтамасына «Варварлар» кішігірім топтамасы да кіреді:

* Сығалап жатыр
* Абайсызда тап берді
* Олжаларын әкелді
* Тойлап жатыр

Сілтемелер
----------

* Түркiстан Сериясы YouTube сайтында
* Василий Верещагин сайтындағы ақпарат
**Туркістан Туркомиласы** (Turcomіlax turkestanus) – бауыраяқтылар класы, жалаңаш шырыштылар тобына жататын моллюска. Солтүстік және Ортүстік Тянь-Шань тау сілемдерінің эндемигі, ежелгі фаунаның неоген кезеңінен сақталып қалған реликтісі. Негізінен теңіз деңгейінен 900 – 2800 м биіктіктегі альпі шалғындарында, ылғалы мол, көлеңкелі жерлерде тіршілік етеді. Дене пішіні құрт тәрізді жұмыр келген, терісі жұқа, негізінен қара түсті, мантиясынан төмен қарай қара сұр дақтар жапқан. Басында екі қармалаушысы бар. Мантиясы арқасының 1-3 бөлігін алып жатыр. Бақалшағы дамымай рудиментті түрде сақталған, оның қалдығы тақта не түйіршік түрінде арқа мантия жабынының астында орналасқан. Төс қыры үшкір. Денесі түгелдей шырышты (тұқымдастың аты осыған байланысты аталған). Ересек моллюсканың денесінің ұз. 40 – 45, ені 10 – 12 мм, мантиясының ұз. 14 мм, оның ені 13 мм. Қшегі үш ілмек құрайды, соқыр ішегі жоқ, гермафродиттер. Маусым – шілде айларында көбейеді. Жұмыртқалары (саны 20) эллипс тәрізді, мөлш. 6-4 мм, оларды топыраққа салады, 27 күннен кейін ересек түрге айналады. Т. т. – өте сирек кездесетін, жылдан жылға таралу аймағы жойылып бара жатқан түр ретінде қорғауға алынып, Қазақстанның "Қызыл кітабына" енгізілген.

Сілтемелер:
-----------

"Қазақ Энциклопедиясы" 9 том
**Сарыбас Шақшақай** - өте өңді шақшақайлардың бірі. Аталықтарының желкесі айқан қарама- қарсы боялған да, басы және мойны толық ашық сары түспен боялған, ал Тәңіртау тауларында түршесінің бүкіл арқасы көмірдей қара. Аналықтарымен жас құстарының басқа шақшақайлардан айырымашылығы онша көп емес. Қазақстанның бірнеше жерлерінде, соның ішінде батыста, солтүстіктің таулы өлкелерінде өмір сүреді. Сонымен қатар олар көктем айында жадырақтар тәрізді құсойнақ жасап, әуеде сайрайды .Ерекшелігі: Наурыздан қазан айына дейін кездеседі.

Дереккөздер
-----------

"Құстар" (Мектеп энциклопедиясы) - Алматы 2010
**Сарыбас мерген Жарылқапұлы** - Тама тайпасының Жөгі бұтағынан Шақа руынан.

  

Сарыбас мерген туралы аңызға ұқсас деректер ел ішінде молынан кезігеді. Ол кісінің жезтырнақпен кезігу, айдаһармен жолығуы, жалғыз көзді диюмен шайқасы, алтын мүйізді киікті атып алуы, зарып атты мақұлықпен кездесуі, Алтайдағы аждаһаға ұшырасуы үлкен ертегілік мотивтегі әфсана, әңгімелер ретінде ел есінде қалған. Сарыбас мерген туралы уағында кімдер жазып кетпеді дейсің?" Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы бастады, одан соң Созақ өңірі мен Шу, Талас, Арқа өңірін зерттеген талай жандар ол туралы талай әңгімеге қанықты дейсіз. Оның артында жалғыз қызы қалған. Басқа ұрпақ жоқ. Жобамен 19 ғасырда өмір сүрген адам есебінде қаралады.

Сарыбас мерген туралы аңыз деректері айтылады. Соның бірінде Сарыбас мерген Баба Түкті Шашты Әзізбен қатар өмір сүріп, Жылыбұлаққа қаз болып ұшып келген перінің қыздарын Шашты Әзіз көргенде қасында болған екен деседі. Енді бір деректе Сарыбас Арқада өмір сүрген Жөгі Тамадан шыққан мерген екен деседі. Осы Сарыбаспен кездесіп, сырласу үшін Қаратауда өмір сүрген Саңғыл (Қоңырат тайпасының руы) Төлебай мерген іздеп келіп, екеуі Мойынқұмда кездесіпті дейді. Екеуі бір құланды атып алып, қоналқыға отқа қақтап пісіріп жейді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Н.Рахымжанов, Жетіқоңыр:Жиделі және Жайылма
2. ↑  Сүлеймен Тәбірізұлы. "Созақ өңірі", 134-бет. - Алматы, "Дәуір" баспасы. ISBN 9965-749-84-1.
**Сарыбиік** – Қалба жотасының солтүстік-шығыс бөлігіндегі тау.

Географиялық орны
-----------------

Шығыс Қазақстан облысы Ұлан ауданы Бұрсақ ауылының солтүстік-батысында 7 км жерде орналасқан.

Жер бедері
----------

Абсолюттік биіктігі 601 м. Маймекен жəне Бұрсақ өзендерінің суайрығында жатыр. Беткейі тіктеу. Солтүстіктен оңтүстікке қарай бойлық бағытта 2 км-ге созылған, енді жері 1 км. Тау етегінде қорымтастардың мол үйінділері шоғырланған.

Өсімдігі
--------

Таудың қиыршықтасты қоңыр топырақ жамылғысында далалық түрлі шөптесіндер, бұталар өседі. Атырабы шабындық, жайылым ретінде пайдаланылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. – 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
*Басқа мағыналар үшін Сарыбел деген бетті қараңыз.*
**Сарыбел** - Жетісу (Жоңғар) Алатауының оңтүстік жоталар тобына кіретін жайлау.

Географиялық орны
-----------------

Алматы облысы Панфилов ауданы жерінде, Тышқантау, Шақпақтастау және Алмалы тауларының оңтүстік-батыс етегінде, Тышқан өзенінің бойында, теңіз деңгейінен 1367 м биіктікте орналасқан. Оңтүстікке қарай аласара түсетін сатылы тауалды аңғары 1736 м-ден 1367 м-ге дейін төмендейді.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Палеозой дәуірінің герцин тау жасалу кезеңінде пайда болған. Беті саздақтан, шақпақтастардан, құмнан тұратын төрттік шөгінділермен көмкерілген. Жайлауды солтүстіктен оңтүстікке қарай бірнеше өзен кесіп өтеді.

Климаты
-------

Климаты қоңыржай белдеудің тұран континенталдық аймағына жатады. Қаңтардың орташа температурасы –12 -16°С, шілдеде 20 - 24°С. Жылдық жауын-шашын мөлшері 500 - 700 мм.

Өсімдігі
--------

Жайлаудың өсімдік жамылғысын негізінен альпілік шалғындар мен жемісті бұталар құрайды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Жетісу энциклопедия. - Алматы: «Арыс» баспасы, 2004 жыл. — 712 бет + 48 бет түрлі түсті суретті жапсырма. ISBN 9965-17-134-3
2. ↑  Қазақ энциклопедиясы, 7 том
**Қойлыбай** – есімі аңызға айналған бақсы. 

Ш.Уәлиханов Қойлыбайды "бақсылардың бақсысы әрі пірі" десе, Ә.Марғұлан "Қорқыттың қобызын, оның сарынын ең алғаш рет мирас еткен кісі – Қойлыбай бақсы. Ол Қорқыттың шәкірті болып саналады" деген пікір айтады. Ә.Диваев хатқа түсірген "Бақсы" жырындағы аңыз бойынша, Қойлыбайдың төрт батыр ұлы және бес мың жыны болған. 

Халық аңызында Көкжарлы Барақ батыр өтінген соң, Қойлыбай ат бәйгесіне қобызын қосады. Жарыс болатын жерге алдын ала келіп, қобызын үлкен сексеуілге байлатқан Қойлыбай бәйге аттарының шаңы көрінгенде қолына қылышын алып, бақсылық ойынын бастап, сарын айтады. Кенет қатты дауыл тұрып, ысқырған жел соғады. Көп ұзамай, дауыл ортасынан алғашқы аттар көрінеді, алдында сексеуіл сүйреткен Қойлыбайдың қобызы келеді. Шаңды дауыл мен қызыл жел Қойлыбайдың Көкаман атты жынының күші еді. Бәйгеге қобыз қосу үрдісіне қарап, Қойлыбай өмір сүрген кезең Қорқыт заманына сай келеді деген тұспал жасауға болады. Қойлыбай туралы Ш.Уәлиханов зерттеулерін негізге ала отырып, М.Жұмабаев "Қойлыбайдың қобызы" атты дастан жазды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
Сұр қаз

 *Anser anser*
**Сұр қаз** (лат. *Anser anser*) - едәуір ұзын мойынды, басы кішкене және аяғының ұзындығы қалыпты, ірі денелі сұр реңді қаз.

Биологиялық сипаттама
---------------------

Салмағы—2,5-4,4кг, кейде 6 кило шамасында. Ол реңі бойынша үй қазына ұқсас. Үй қазы қолтұқымдарының көпшілігі осы түрден бастама алған. Денесінің үстіңгі жағы жонына қарай - сұрғылт қоңыр, белі - күлгін сұр, құйрықүсті - ақ. Сұрғылт қоңыр қапталында ашық түсті көлденеңжолақтар болады, төсінде және бауырының алдыңғы жағында қара теңбілдері бар. Тұмсығы - сарғыш, тұмсық ұшы - ақ, аяғы - ашық қызыл. Дауысы - ерекше қаңқыл. Құрлықта көп уақыт жұмсап, жеңіл қозғалады, оның үстіне жақсы жүзеді және сүңги алады.

Өзі жиі қоректенетін жайылма шалғыннан қашық емес қиын қопаларда ұя салады. Қандай да болса көтеріңкі жерде орналасқан салындыға аналығы 3-9 күлгін немесе жасылдау реңкті ақшыл жұмыртқа туып, айға жуық жұмыртқаларды басады. Балапандарды аталық және аналық қаздар өргізеді. Балапандар екі ай шамасында қанатына көтеріледі. Бұл мезгілде аталық пен аналық кезектесіп түлейді де, осы кезеңде ұша алмайды. Тұқымтоп жаңадан ұша бастағанда олар қоректену үшін егістік пен шалғыннан ұдайы ұшып, соңынан тынығу және суат үшін суға оралады. Топқа оңай жиналады. Жылыстау кезінде мың-мыңдап жинақталады да, қорек бар болса (егістікте қалған дән), дәл сол суқоймаларда ұзақ болады. Әуесқой аңшылар аулайтын аңшылық кәсіпке пайдаланылады.

Таралуы
-------

Қазақстанда қамыс және қоға қалың өскен барлық жарамды суқоймаларда қоныстанады. Қазақстанда ақпанның соңынан қараша айы бойынша болады.

Қолданылған әдебиет
-------------------

* Мектеп энциклопедиясы. Алматы: Атамұра, 2010
**Сұрамақ** – мазмұн, тақырып жағынан тақпақтармен үндескенмен, композициялық құрылымы, орындалу мәнерi жағынан олардан ерекшеленедi.

  

Сұрамақтар диалогқа құрылып, екi баланың кезектесiп айтуына ыңғайлы болып келедi, бiрақ кезектесiп орындау мiндеттi емес оны бала жеке де орындай бередi. 
Сұрамақтардың тағы бiр ерекшелiгi табиғат құбылыстарымен, жан-жануарлармен адам ретiнде тiлдесу болып табылады. Бұған қарағанда сұрамақтардың шығу тегiнiң тым тереңде екендiгiн байқаймыз. Оның түп негiзi адамзаттың ерте дәуiрдегi әр заттың бойында өзiнше жан бар деген анимистiк ұғымға қарай тартады.
Қарқ-қарқ қарғалар,
Қар үстiнде жорғалар.
– Жорғалар деп кiм айтар?
– Аң аулаған аңшы айтар.
– Аңшы айтар деп кiм айтар?
– Мал қайырған малшы айтар,
– Малшы айтар деп кiм айтар?
– Сортаңдағы түйе айтар, –
деп тiзбектеле айтылатын сұрамақтардың iшкi құрылымы да қызғылықты. Мұнда әрбiр жолдағы ең соңғы сөз, келесi жолдың басында қайталанып келiп өзгеше бiр ассоциация құрайды. Сол сияқты бiр сөзi ғана өзгерiп келiп отыратын қайталама сауалдар да өлеңге әр берiп отырады. Сондай-ақ : 
– Ауылым қайда?
– Асқар тауда. 
– Қойың қайда?
– Қошқар тауда
– Қойың не жейдi?
– Жусан жейдi.
– Не тышады?
– Май тышады, –
деген қарапайым түрлерi де бар.
Сұрамақтардың өлең құрылысы да жалпы балалар өлеңдерiне лайық ойнақы, жеңiл, шымыр ұйқасқа құрылады. Мәселен, тақпақтардағы сияқты толымды ұйқастар («балпақ-жалпақ-талпақ») сұрамақтарға да тән. Сондай-ақ «Аң аулаған аңшы айтар, мал қайырған малшы айтар» деп келетiн тiлдесулер алма-кезек қайталанып келiп шығармаға жан бiтiрiп отырады. Әрине «Асқар тауда», «Қошқар тауда» деп келетiн ұйқас үшiн қиыстырылатын жолдар да жоқ емес. 
Сонымен бiрге сұрамақтың айтыс түрiнде келетiн өзгеше қызық формасы да бар. Мысалы (Қой мен ешкiнiң айтысы)
Ешкi : 
Менiң жегенiм жантақ,
Сенiң жегенiң жантақ,
Сенiң құйрығың неден жалпақ?
Қой:
Менiң жегенiм ошаған,
Сенiң жегенiң ошаған,
Сенiң құйрығың неден шошайған?
«Сұрау – жауап түрiнде айтылатын балалар өлеңдерi түркi халықтары фольклорының бәрiнде бар. Мұндайда баланы түлкi, қоян, мысық, күшiк деп ат қойып атау дәстүрi кең тараған», – деп жазады Б.Уақатов. Егер фольклорлық жинақтарға көз салсақ, бұл форманың тек түркi тектес халықтарға ғана емес, жалпы әлем балаларының барлығына ортақ екендiгiн байқаймыз. Бұл оның жалпы балалар психологиясына ортақ табиғи қажеттiлiк өтеуiнен туған өмiршең фольклорлық жанр екендiгiнiң дәлелi. 
Сұрамақтар балалар репертуарына осындай дәстүрден келiп дарыған болуы керек. Сұрамақтардың формалық ерекшелiктерi де сол ересектер фольклорындағы диалогтарға ұқсас келiп отырады. Мысалы:
– Бақа, бақа, балпақ,
Басың неге жалпақ?
Көзiң неге тостақ?,
Бұтың неге талтақ
– Темiр-терсек көп киiп,
Басым содан жалпақ.
Қырдан қарауыл көп қарап,
Көзiм содан тостақ.
Жайдақ атқа көп мiнiп,
Бұтым содан талтақ,
деген сияқты сұрақты түйдектете қойып барып, топтап жауап беру дәстүрi оған айқын мысал бола алады.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Кенжехан Ісләмжанұлы. Рухани уыз. Алматы, 2008.
Inside Green Logistics Co. Финляндия. Суреттегі сол қатарда паллеталарға тиелген жүктер болса, ал оң қатарда бір-бірінің үстіне жиналған бос палетталар көрсетілген.
**Қойма** дегеніміз тауарларды сақтайтын коммерциялық ғимарат. Қоймалар көбінесе өндірушілер, импорттаушылар, экспорттаушылар, көтерме саудагерлер, тасымалдаушылар және кеден т.б. тарапынан қолданылады.

Олар қалалар мен ауылдардың маңындағы өнеркәсіптік зоналарда орналасқан ірі көлемді ғимараттар болып табылады. Қоймалар тікелей жүк машиналарынан,темір жолдардан, әуежайлардан, теңіз порттарынан жүктерді тиеп-түсіру үшін арнайы жобаланады. Олар көбінесе стандартты палетталарда орналастырылған жылжымалы жүктер үшін крандар мен тиеуші машиналармен жабдықталады. Қоймаланатын тауарларға кез келген шикізат, қаптау материалдары, қосымша бөлшектер, немесе ауылшаруашылық, өнеркәсіп, саудаға қатысты дайын өнімдер жатуы мүмкін.

Сыртқы сілтемелер
-----------------
**Газды хроматограмманы алу тәсілдері және оларды талдау.** Қазіргі кездегі хроматографтар көмегімен құрамдас бөліктердің концентрациясын немесе құрамын өлшеу прибор сигналының анықталатын зат санына пропорционалдығына сүйенеді, яғни өлшеу зат саны мен хроматографиялық қисықтар шоқтығының биіктігі арасындағы пропорционалдыққа негізделген. Сандық хроматографиялық талдау мынадай кезеңдерден тұрады: сынаманы тандап алу, оны дайындау, сынаманы хроматографиялық жүйеге енгізу, хроматографиялау, хроматограмманы тіркеу, оны өңдеу, талдау нәтижесін есептеу. Бірінші кезең жалпы сандық талдаулардын бәріне тән. Сынаманы әзірлеу үшін хроматографиялық анықтауға мүмкіндік беретін біртекті гамогенді ортаны сайлап алады. Ондай орта газды, сұйықты болады, ал қатты күйде болатыны сирек кездеседі. Сынаманы енгізу әдіске және талдау аппаратурасын безендіруге байланысты кейбір әдістемелік нұскауларды басшылаққа алуды қажет етеді. Сандық талдау үшін хроматограмманы өңдеу шоқтық биіктігін, ауданын өлшеуден басталады. Симмефиялы шоқтықтар үшін олардың биіктігі сынамадағы құрамдас бөліктерге пропорционал. Кәп жағдайларда шоктықтардын ауданын интеграторлар микропроцессорлар және ЭЦВМ көмегімен өлшейді. Сынамадағы заттың концентрациясын есептеу үшін бірнеше әдістерді қолдануға болады, әсіресе абсолют қалыптау және ішкі стандарт әдісі жиі пайдаланылады. Біріншісінде бірдей жағдайда талданатын ерітіндінің және концентрациясы стандартты ерітіндінің шоқтықтары алынады. Хроматографиялық шоқтықтардын биіктігі мен ауданының енгізілген стандарттың мөлшеріне тэуелділігінің графигі сызылады. Анықталатын құрамдас бөліктің шоқтық биіктігін стандартты әрі реттеуші сызбамен салыстырып, талданатын ерітіндінің концентрациясын немесе мөлшерін табады. Қалыпты зат ретінде таза белгілі қосылысты пайдаланады, ал бұл мүмкін болмаған жағдайда оның үлгідегі нақтылы мөлшерін ескеріп, бәрін де бірдей өлшемде жүргізеді. Ішкі стандарттау әдісі бойынша талданатын ерітіндіге белгілі мөлшердегі стандарт қосады. Мұндай да стандартты қосылыс пен талданатын ерітіндінің шоқтықтары бір-бірінен айқын көрінуі керек. Стандартты зат пен анықталатын қосылыс арасындағы тиісті қатынасты алдын ала анықтаған соң талданатын ерітіндінің хроматограммасы бойынша шоқтық биіктігін немесе олардың ауданын өлшейді. Стандарттын белгілі концентрациясының мәні негізінде салыстыру жүргізіліп, ерітінді концентрациясы есептелінеді. Бұл әдістің басты артықшылығы - сынаманың дәл үлесінің керексіздігі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Құлажанов Қ.С.Аналитикалық химия: II томдық оқулық. II - том. Оқулық. Алматы:«ЭВЕРО» баспаханасы, 2005. - 464 б. ISBN 9965-680-95-7
Исторические границы римской, византийской и исламской Палестины. Древние границы обозначены зелёным, граница 1922 года — красным цветомИсторические границы римской, византийской и исламской Палестины. Древние границы обозначены зелёным, граница 1922 года — красным цветом
Карта Палестины, 1900 годКарта Палестины, 1900 год
**Палестина** (көне грекше: Παλαιστίνη [Palaistinê]; арам. פלשת [Pelešet]; ивр. ארץ פלשת‎ — Филистия; лат. *Palaestina*; араб.: فلسطين‎ — Фаластын) — Таяу Шығыстағы тарихи аймақ. Аймақтың шекарасы шамамен қазіргі Газа секторының аумағын, Израильді, Голан шыңдарын, Иордан өзенінің батыс жағалауын және Иорданияны, Ливанның да, Сирияның да бөліктері — Жерорта теңізінің жағалауындағы Сидоннан солтүстік бөлігінде Дамаскіге дейін, оңтүстігінде Рафахтан Акаба шығанағына дейін қамтиды. Синай түбегі әдетте жеке географиялық аймақ болып саналады.

Аттың этимологиясы
------------------

«Палестина» атауы «Филистия» (ивр. ארץ פלשת‎ [Э́рец-Пеле́шет]) сөзінен шыққан - қазіргі Израильдің Жерорта теңізі жағалауының ежелгі уақытта філістірлер  (ивр. פלישתים‎ [плишти́м] — «басқыншылар») мекендеген бөлігінің атауы.

Семит ханаан тілдерінде (финикия тілі, көне еврей тілі) бұл аймақ және тұтастай алғанда Берекелі жарты ай аймағының бүкіл батыс бөлігі «Кнаан» («Кенаан»), қазіргі орыс дәстүрінде «Ханаан» деп аталды. Ханаанды б.з. д. II мыңжылдықтың ортасында еврей тайпалары жаулап алды. Иисус Навин 11:23 кітабында (ивр. יְהוֹשֻׁעַ בִּן-נוּן‎ [Йехошу́а бен Нун]) «Исраил ұлдарының елі» (ивр. ארץ בני ישראל‎ [Э́рец Бней Исраэ́ль]) деген атау айтылады.

Геродоттан бастап (римдік жазушылардың айтуы бойынша) кейбір грек жазушылары бұл жерді Палестиналық Сирия немесе Палестина деп атаған. Басқалары Сирия немесе оны нақтылайтын Келесирия деген жалпы атауды қолданды. Ішкі аймақтарға бөлу де қолданылды — Финикияның бөлігі болып саналатын Иудея және оның жағалау аймағы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Origins of the Name «Palestine»
2. ↑  Palestine Definition Мұрағатталған 5 тамыздың 2017 жылы. (ағыл.)
3. ↑  Ханаанға басып кірген семит емес халық, мүмкін Крит аралынан.