**Блокбастер** (ағылш. *blockbuster*, *block* — квартал және *bust* — бұзу, яғни. "квартал бұзушы") — кино және театр өндірісіндегі өте танымал және коммерциялық табысты өнім. 1970-ші жылдардың ортасынан бастап термин көпшілік көрерменге арналған жоғары бюджеттік фильмдер жанрын, жиі голливудтық, атақты актерлер, прокатта болжалды жоғары табысқа ие (жүздеген миллион АҚШ доллары) белгілейтін болды. Блокбастер сөзінің фильмдерге қолданылатын қазақ тілінде синонимі **супертриллер** деген сөз. XXI ғасырдың басынан бастап, блокбастер деп кейде әдебиет және жалпы поп-мәдениетегі танымал және жоғары табысты шығармаларды, атай бастады.

Термин
------

Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңінде пайда болған неологизм жарылыс кезінде қалалық кварталмен салыстырмалы ғимаратты жойып немесе зақымдауға қабілетті салмағы 1800 кг аса қуатты фугастық авиабомбалардың атауына.

```
…«блокбастер», 1942 жылда неологизм, қаланың бүлінуіне әкеп соғатын бомбаны білдіреді
```

*Түпнұсқасы*  (ағыл.)  

…"blockbuster", originally a 1942 coinage for city-destroying bombs.

Театр сленгы болып келген бұл термин  әсіресе табысты пьесаны білдіре бастады. 1970-ші жылдары блокбастерлер деп АҚШ-та, фурор туғызған (жарылған бомбалар әсері) және нәтижесінде прокатта үлкен кассаға ие болған фильмдерді атай бастады. Сонымен бірге бұл фильм бюджеті өте қарапайым болуы мүмкін еді.

Кинода табысты фильмдерді ("хит") сипаттау үшін бірқатар терминдер қолданылды. 1970-ші жылдары мынадай анықтамалар: "spectacular" (The Wall Street Journal), "super-grosser" (New York Times), "super-blockbuster" (Variety) кездескен.

"Блокбастер" термині киноматографта, 1975 жылы экранға режиссер Стивен Спилбергтің "Jaws" блокбастері шыққаннан кейін бекітілді, жаңа нәрсе: мәдени құбылыс, жылдам дамып келе жатқан ойын-сауық саласы, тіпті жанр ретінде қабылдана бастады. Аудитория осындай фильмдермен өзара әрекеттесе бастады, олар туралы кейін айтып, өткір сезім үшін оларды қайтадан көруге келетін.

Коммерциялық табысты аз бюджетті фильмдер
-----------------------------------------

Аз бюджетті фильм табысты болып шықса немесе өз жанрында фильмдер үшін күткеннен асып кетсе, онда бұл фильм бұл сөздің бастапқы мағынасындағы блокбастер болады. Мұндай фильм осы сөздің "блокбастер" атағын ағымдағы мәнінеде алу мүмкін емес мен "hit" немесе "sleeper" деп аталады.

Инвестициялардан түскен пайда
-----------------------------

Қаржылық талаптар кең маркетинг және дистрибуция блокбастерінің (бөлек жеке түсіру және қаламақы әртістеріне және түсіру тобы) мынадай, ол табуға болады әлдеқайда көп қаржы жұмсалды өндіру үшін өзіндік фильм-блокбастерінің алу үшін пайда. Бұл әкелді құбылыс, ол кезде мұндай блокбастерлер,"Супермен қайтарылады" (2006), "Әмірші стихий" (2010) және "Теңіз ұрысы" (2012) деп танылуы сәтсіздіктеріне қарамастан, қолма-қол ақшасыз алымдар астам $ 300 миллион бүкіл әлем бойынша. Осының салдарынан кейбір өндірушілер фильм жүгінді дистрибуция шағын, бірақ перспективалық малобюджетных фильмдер, үмітпен, яғни қарапайым шығындар олар араласып елеулі қайтарымын. 

Бұл 2003 жылғы "Қарғыс" деректі фильмі бюджетінің көлемі $ 218 құраған кассалық жинау көлемі $ 1,16 млн қамтамасыз ете отырып, осылайша 266416 % мөлшерінде пайда әкеле отырып мысалдары болады. 2009 жылғы бюджет көлемі бүкіл әлем бойынша $ 15 000 құраған, ал касса жинау — 196 млн доллардан асатын "Paranormal Activity"  триллері са танымал үлгісі.

Басқа аз бюджеттік, кассалық фильмдер: "Блэр мыстаны", "Хэллоуин", "Қойыртпақ шығарма", "Америкалық граффити", "Наполеон Динамит" және "Дэдпул".

Сондай-ақ,
----------

* Хит
* Бестселлер
* Мокбастер

Дереккөздер
-----------

1. 1 2  Signs of the Zeitgeist. The vain battle to promote German
2. 1 2  Мюллер, 1981
3. ↑  Кино, не вызывающее эмоций, не может быть массовым

Сілтемелер
----------

* Эмоциялар туғызбайтын кино, бұқаралық болуы мүмкін емес, Олег Ивановтың "Блокбастерлер феномені: біз не үшін бұқаралық киноны жақсы көреміз" дәрісінің қысқартылған нұсқасы.