recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Абзал Талғатұлы Бейсебеков** (30 қараша 1992, Алматы, Қазақстан) — қазақ футболшысы, "Астана" футбол клубы мен Қазақстан құрамасының қорғаушысы.

Карьерасы
---------

### Клубтық

"Қайрат" футбол клубының түлегі. Балалар клубында 2007 жылға дейін өнер көрсетіп, 2008 жылы негізгі құрамға қабылданды. Бір жылдан соң Астананың "Локомотивіне" ауысып, 2010 жылы туған клубына қайта оралды. 

2011 жылы Өскеменнің "Востогы" қатарын толықтырды. 2012 жылы тағы да "Астанаға" ауысып, 2013 жылы Қазақстан премьер лигасының күміс жүлдегері атанды.

Тәжірибе жинақтау үшін 2014 жылы ақпан айында Польшаның "Корона" клубына жалға берілді. Жазда "Астанаға" оралды. 

### Ұлттық құрама

2014 жылы қазан айында тұңғыш рет Ұлттық құрама сапында алаңға шықты. 13 қазан күні ЕУРО-2016 іріктеуінің матчында Чехиямен ойында дебют ойынын өткізді. Бұл кездесуде қазақстандықтар 2:4 есебімен ұтылып қалды.

Жетістіктері
------------

«Астана»
* Қазақстан чемпионы (4): 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019
* Қазақстанның күміс жүлдегері (1): 2013
* Қазақстан кубогы (3): 2012, 2015, 2016
* Қазақстан суперкубогы (1): 2015, 2018, 2019 2020

Дереккөздер
-----------

1. ↑

Сілтемелер
----------

* Профилі
* Профилі
* Профилі
**Адиль Рами** (фр. *Adil Rami*; 27 желтоқсан 1985, Бастия) — француз футболшысы, «Боавишта» клубының қорғаушысы. Франция ұлттық құрамасының экс-ойыншысы. 2018 жылғы әлем чемпионы.

Карьерасы
---------

Клубтық

Адилдың еі алғаш клубы «Этуаль Фрею Сен-Рафаэль» болып табылатын және ол бұл клубқа 1994 жылы 9 жасында келген еді. Футболға деген сүйіспеншілігіне қарамастан, Рами кәсіби футболмен дұрыс айналыса алмады, себебі оның анасы қалалық әкімшілік үйінде жұмыс істеген еді, ал Рами анасымен жұмысқа баратын. 2003/04 маусымда Адиль төртінші дивизионда өзінің ең алғаш ойының өткізді.

2006-11 жылдары "Лиль" клубында өнер көрсетті.

2011 жылы "Валенсияға" ауысты. 

2014 жылы қаңтар айында "Миланға" жалға берілді, сол жылы жазда "Милан" түпкілікті сатып алды.

2017 жылы "Олимпик Марсельге" ауысты.

2019 жылы "Фенербахче" футболшысы атанды.

### Ұлттық құрама

2010 жылы 11 тамызда Норвегияға қарсы жолдастық кездесуде тұңғыш рет құрама сапында алаңға шықты. 2012, 2016 жылдары Еуропа чемпионатына, 2018 жылы әлем чемпионатына қатысты. 2018 жылы әлем чемпионы атанған соң құрамадағы карьерасын аяқтады.

Жетістіктері
------------

«Лилль»
* Франция чемпионы: 2010/11
* Франция кубогы: 2011

«Севилья»
* УЕФА Еуропа Лигасы: 2015/16

**Франция**

* Еуропаның вице-чемпионы: 2016
* Әлем чемпионы: 2018

Дереккөздер
-----------

1. ↑
**Меркі шипажайы** — Жамбыл облысы Меркі ауданы, Меркі ауылдық округі құрамындағы елді мекен, шипажай.

Географиялық орны
-----------------

Аудан орталығы - Меркі ауылынан оңтүстік-шығысқа арай 8 км-дей жерде.

Халқы
-----

Тұрғыны 256 адам (2009).

Шипажай тарихы
--------------

1958 жылы "Меркенка" демалыс үйі болып құрылды. 1960 жылдан бастап шефтік қамқорлыққа алған "Қазсоветкурорт" сауықтыру орнының аяғынан тік тұруына, әрі жұмысын жандандыруыға көп көмегін тигізді.
1981 жылы "Меркенка" демалыс үйі "Меркі шипажайы" болып қайта құрылды. Мұндай өзгеріске осынау таулы өңірдің ерекшеліктері, табиғи емдік қасиеттері себепші болды. Мәселен, географиялық және климаттық жағдайы емдеу-сауықтыру мақсатына қолайлы, аудан орталығынан 12 шақырым асфальтты жол қатынасының болуы. Ең бастысы, мұнда радонға бай минералды су көзі бар. Жер астынан төрт жерден ұңғыма арқылы (тәулігіне 217300 литр) шығып жатқан шипалы судың температурасы 21-23 градус. Судың құрамындағы радон газы (1400-1800 эман), оның емдік қасиеті өте жоғары, суы тұщы, минералдылығы 300 мг/л. Құрамында натрий, хлор, сульфат, фтор, кремний қышқылы бар. Шипалы судың сапасы мұқият зерттеліп, оны еліміздегі өте жоғары шипалы судың қатарына жатқызады.

Ғалымдардың анықтауынша, радон адам организміне тері, жұқа шеміршектер арқылы еніп, радон "депосын" құрады. Одан әрі ол ыдыраған кезде пайда болған бөлшектер терідегі нерв нүктелеріне, сол арқылы бүкіл организмге әсер етеді.

Шипажайда жылдың қай мезгілінде болмасын емдеу қалыпты өтеді. Мүнда көктем ерте шығады. Қар тез еріп, тау бөктерлері жасыл барқыт жамылады. Жиі-жиі нөсерлі жаңбыр жауады. Жазда жауын-шашын сирек. Шілденің аптапты күндерінде де мұнда ыстық болмайды. Ағып жатқан өзен мен тау самалы ауа райын салқындатып тұрады. Күз құрғақ, ұзақ. Суық кеш түседі. Қыста қар қалың түседі, бірақ аса суық болмайды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Жамбыл облысының топономикалық атауларының анықтамалығы

Сыртқы сілтеме
--------------

Шипажай  Мұрағатталған 9 қазанның 2011 жылы.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * к
* т
* ө
Жамбыл облысы Меркі ауданы елді мекендері |
| --- |
|  |
| 

 Ақарал •
 Ақжол •
 Ақермен •
 Аққайнар •
 Ақкөз-Қайнар •
 Ақтоған •
 Алтынарық •
 Андас батыр •
 Арал қыстақ •
 Аспара •
 Беларық •
 Гранитогорск •
 Екпінді •
 Жамбыл •
 Жауғаш батыр •
 Жеміс-жидек •
 Интернациональное •
 Кентай •
 Кеңес •
 Қазақдиқан •
 Қайыңдысай •
 Қарасу •
 Қостоған •
 Құмарық •
 Қызылқыстақ •
 Қызылсай •
 Маханда •
 **Меркі** •
 Меркі (станция) •
 Меркі шипажайы •
 Мыңқазан •
 Ойтал (Ойтал а.о.) •
 Ойтал (Сарымолдаев а.о.) •
 Сарымолдаев •
 Сұрат •
 Сыпатай батыр •
 Талдыбұлақ •
 Тасөткел •
 Тәтті •
 Тәтті (станция) •
 Тескентоған •
 Тұрар Рысқұлов •
 Тұрлыбай батыр •
 Шалдуар •
 Шемен 
 |

 |
**Қазақстан КП Жезқазған облыстық комитеті** — 1973-1991 жылдары Қазақ КСР-дегі аймақтық партиялық басқару органы.

Жезқазған облысы Қазақ КСР құрамында 1973 жылы 20 наурызда Қарағанды облысының оңтүстік бөлігінен құрылды. Орталығы — Жезқазған қаласы. 1997 жылы 3 мамырда Жезқазған облысы таратылып, аумағы Қарағанды облысына қосылды.

Облыстық комитеттің бірінші хатшылары
-------------------------------------

* 04.1973-11.1982 Константин Лосев
* 11.1982-23.01.1988 Николай Давыдов
* 23.01.1988-29.12.1990 Евгений Ежиков-Бабаханов
* 29.12.1990-7.09.1991 Юрий Груздев

Тағы қараңыз
------------

* Облыс әкімі

Әдебиет
-------

* РСДЖ(б)П, РК(б)П, БК(б)П, КОКП орталық комитеті: Тарихи-өмірбаяндық нұсқаулық / Құрас. Ю. В. Горячев. М. 2005.
**Қазақстан КП Оңтүстік Қазақстан (1962 кейін Шымкент) облыстық комитеті** — БК(б)П (1932-1937), Қазақстан КП (1937-1991) Шымкент облыстық партия ұйымының басқару органы.

1932 жылы 10 наурызда Қазақ АКСР-нің алғашқы 6 облысының ішінде орталығы Шымкент қаласы болып табылатын Оңтүстік Қазақстан облысы құрылды. 1936 жылдың 5 желтоқсаны — Қазақ КСР құрамына кірді.

Шағындап қайта ұйымдастыру барысында облыс аумағынан Қызылорда (1938 жылы 15 қаңтар) және Жамбыл (1939 жылы 14 қазан) облыстары бөлініп шықты.

1962 жылдың 3 мамырынан 1964 жылдың 1 желтоқсанына дейін Қызылорда және Жамбыл облыстарымен бірге Қазақ КСР Оңтүстік Қазақстан өлкесінің құрамында болды.

Оңтүстік Қазақстан обкомының бірінші хатшылары (1932-1962)
----------------------------------------------------------

* 1932-1934 Рубен Восканов
* 1934-1937 Василий Лазарев
* 1937 Әбілқайыр Досов
* 1937-1938 Біржан Манкин
* 1938-1944 Никита Нечаев
* 1944-1947 Хабир Пазиков
* 1947-1952 Мұхамеджан Ерлепесов
* 1952-1953 Мінайдар Салин
* 1953-01.1954 Нұрдәулет Күзембайұлы
* 02.1954-05.1955 Жұмабай Шаяхметұлы
* 1955-1959 Ысмайыл Юсупов
* 1959-3.05.1962 Виктор Макаров

Шымкент обкомының бірінші хатшылары (1962-1991)
-----------------------------------------------

* 3.05.1962-1962 Виктор Макаров
* 1962-1963 Василий Ливенцов
* 1963-12.1964 *(ауылдық)* Василий Ливенцов
* 12.1964-1972 Василий Ливенцов
* 1972-25.04.1978 Аманолла Рамазанов
* 25.04.1978-10.07.1985 Асанбай Асқарұлы
* 10.07.1985-18.04.1987 Рысбек Мырзашұлы
* 16.05.1987-25.11.1988 Қасым Төлебеков
* 25.11.1988-13.05.1990 Валерий Темірбаев
* 13.05.1990-7.09.1991 Сергей Терещенко

Тағы қараңыз
------------

* Облыс әкімі

Әдебиет
-------

* РСДЖ(б)П, РК(б)П, БК(б)П, КОКП орталық комитеті: Тарихи-өмірбаяндық нұсқаулық / Құрас. Ю. В. Горячев. М. 2005.
М. Ф. Шкирятов
**Матвей Федорович Шкирятов** (1883 жыл 3 (15) тамыз, Вишняково ауылы Тула облысы, Ресей империясы — 1954 жыл 18 қаңтар, Мәскеу, РКФСР) — кеңес және партия қайраткері. Сталиндік репрессияны ұйымдастырушылардың бірі.

Өмірбаяны
---------

Шаруа отбасысында дүниеге келген. Мәскеу, Дондағы Ростов, Тулада партиялық жұмыс атқарды. Бірнеше рет тұтқындалып айдауда болды. 1915 жылы армияға алынып, онда солдаттар арасында революциялық үгіт жүргізді. 1917 жылғы Ақпан революциясынан кейін солдат депутаттары Мәскеу Кеңесі атқарушы комитетінің және РСДЖ (б) П Мәскеу комитеті жанындағы әскери бюросының мүшесі, Тула Кеңесі атқарушы комитетінің және әскери-революциялық комитетінің мүшесі. 1918 – 20 жылы тігіншілер кәсіподағы ОК хатшысы, одақтың Мәскеу губерниясы бөлімінің төрағасы, партияның Мәскеу қалалық комитетінің және Мәскеу комитетінің мүшесі. 1921 жылдан РК(б)П ОК аппаратында істеді, партия қатарын тексеру және тазалау жөніндегі Орталық комиссияның төрағасы. 1923 – 34 жылы Орталық Бақылау комиссиясы Төралқасының мүшесі, 1923 – 27 жылы Орталық Бақылау комиссияның хатшысы, 1923 – 24 және 1930 – 34 жылы БК(б)П Орталық Бақылау комиссиясы партия алқасының хатшысы. 1934 жылдан БК (б) П ОК жанындағы Партиялық бақылау комиссиясына мүше, төрағаның орынбасары, 1952 жылдан КОКП ОК жанындағы Партиялық бақылау комитетінің төрағасы. Партияның 8 – 19-съездерінің делегаты, 11 – 16 съездерге Орталық Бақылау комиссиясының, 18 – 19 съездерге Орталық комитет мүшесі болып сайланды. 1952 – 53 жылы КОКП ОК Төралқасының мүшесі. БОАК және КСРО ОАК мүшесі болды. 1 – 3 сайланған КСРО Жоғарғы Кеңесінің депутаты. Қызыл алаңда жерленген.

Марапаттары
-----------

3 рет Ленин орденімен және бірқатар медальдармен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ совет энцеклопедиясы. 6 том.
**Тасарал** — Қарағанды облысы Ақтоғай ауданындағы ауыл, Тасарал ауылдық округі орталығы.

Географиялық орны
-----------------

Аудан орталығы – Ақтоғай ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 237 км-дей, Балқаш қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 93 км-дей жерде, Балқаш көлінің солтүстік-батыс жақ жағалауында орналасқан.

Халқы
-----

Жергілікті тұрғындар саны 1999 жылы 417 адам (217 ер адам және 200 әйел адам) болса, 2009 жылы 416 адамды (224 ер адам және 192 әйел адам) құрады.

Тарихы
------

Іргесі 1928 жылы артель болып қаланған. 1930 жылдары ірілендіріліп «Қызыл қазақ » балық аулау ұжымшары ұйымдастырылған, 1960 жылы «Октябрьдің 50 жылдығы» деп аталды. 1942 жылы тұз өндіру артелі құрылған. 1960-1990 жылдары « 0ктябрьдің 50 жылдығы» ұжымшарының және ауылдық кеңестің орталығы, 1997 жылы Ағыбай батыр атындағы балық аулау өндірістік кооперативі болды, бүгіңде «Ағыбай батыр» фирмасы.

Шаруашылығы
-----------

Жерінің жалпы ауданы 32,0 мың га. Шаруашылықтың мамандандырылған негізгі бағыттары — балық аулау, қосымша саласы түйе, жылқы өсіру болды. Округ негізінде 6 шаруа қожалығы құрылған.

Инфрақұрылымы
-------------

Мектеп, ФАП, клуб, кітапхана, басқа да мәдени-тұрмыстық мекемелер бар. Ауыл басқа елді мекендермен автомобиль жолдары арқылы байланысады. Ең жақын Сарышаған темір жолы станциясы 50 км жерде.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том
2. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * к
* т
* ө
Қарағанды облысы Ақтоғай ауданы елді мекендері |
| --- |
|  |
| 

 Абай •
 Айыртас •
 Ақжайдақ •
 Ақжарық •
 Ақсеңгір •
 Ақтас •
 Ақтоғай •
 Ақтұмсық •
 Ақши •
 Ақшкол •
 Беғазы •
 Дуаншы •
 Жалаңаш •
 Жалаңтас •
 Жетімшоқы •
 Жидебай •
 Кенелі •
 Қарақой •
 Қарасу •
 Қаратал •
 Қасабай •
 Қошқар •
 Қуаныш •
 Нарманбет •
 Нүркен •
 Орта Дересін (ауыл) •
 Орта Дересін (станция) •
 Сарытерек •
 Сарышаған •
 Сәуле •
 Сона •
 Тасарал •
 Үшарал •
 Шабанбай би •
 Шашубай 
 |

 |
**Интелсат** - 1964 жылы АҚШ-та құрылған. 130 елді біріктіретін, тәуелсіз коммерциялық корпорация. Интелсат 15 Жер серігіне, 139 халықаралық және жердегі ұлттық станцияға ие. Американ Жер серігі ұйымы қызметінің құқықтық негізі 1962 жылы қабылданған Жер серігі коммуникациясы туралы Заңға негіз болды. Сәйкестікке орай, үкіметтік емес "Комсат" коммерциялық корпорациясы ұйымдастырылды. Директорлар Кеңесі мүшелерінің кейбірін АҚШ Президенті тағайындайды. Корпорация телекоммуникациялық қызмет түрлерінің барлық операцияларын Интелсат арқылы жүзеге асырады. Жеке меншік американдық Жер серігі жүйесі туралы 1984 жылы жарлық Интелсат монополиясына біршама нұқсан келтірді.Осының негізінде "Панамсат", "Орион" және т.б құрылды. Соған қарамастан, Интелсат дүние жүзіндегі телекоммуникация мен ақпарат саласындағы ең қуатты ұйым болып отыр.

Бірінші Intelsat жер серігі.
**Айбек Татанов** (1982 жылдың 18 мамарырында дүниеге келген) - қырғыз футболшысы, қорғаушы, футбол жаттықтырушысы.

Мансабы
-------

Ош футболының оқушысы. Футболшы ретінде 10 жылдан астам уақыт бойы «Динамо-Алай» / «Динамо-Ішкі істер дирекциясы» мен «Алай» командаларында қорғаушысы ретінде қызмет атқарып қана қоймай, команданың капитаны болды. Мансабының ең басында ол «Жастық-Ақ-Алтын» (Қара-Су) командасында өнер көрсетті. 

2013 жылдан бастап «Алае» әкімшілік және коучинг лауазымдарында жұмыс атақарды.2014 жылдың шілде-тамызда және 2016 жылдың басында клубтың бас жаттықтырушысы болып та қызмет атқарды. Бірқатар ақпарат көздерінде ол «Алае»-ның бас жаттықтырушысы деп аталды, кейінірек, 2016-2018 жылдар кезеңінде, басқа да ақпарат көздері бойынша, ол бас бапкердің Бақытбек Маматовтың көмекшісі болып жұмыс атқарды деп жазылуда. 2018 жылдың жазында ол «Алай-2»-нің бас бапкері болған, ол өтінім құжаттарын қабылдау кезінде жіберген бұзушылықтар үшін алты айға уақытша тоқтатылған кезде еді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Ошский «Алай» возглавил тренер из Турции
2. ↑  АЙБЕК ТАТАНОВ НАЗНАЧЕН И. О. ГЛАВНОГО ТРЕНЕРА ОШСКОГО «АЛАЯ» Мұрағатталған 30 қыркүйектің 2019 жылы.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  Осы үлгіні қарау   Тематикалық сайттар | 
FootballFacts.ru |

 |
**Алекс Сандро Лобо Силва** (порт. *Alex Sandro Lobo Silva*; 26 қаңтар, 1991 жыл, Ананиндеуа, Бразилия), немесе жәй ғана **Алекс Сандро** — бразилиялық футболшы, «Ювентус» клубы мен Бразилия құрамасының жартылай қорғаушысы.

Карьерасы
---------

Бразилияның "Атлетико Паранаэнсе" клубының түлегі. Осы клубта, Уругвайдың "Депортиво", Бразилияның "Сантос" командаларында ойнап, 2011 жылы Еуропаға келді. "Порту" сапында төрт жылдай ойнады да, 2015 жылы "Ювентуске" ауысты. "Ювентустегі" келісім-шарты 2020 жылға дейін.

Ұлттық құрамаға алғаш рет 2011 жылы шақырылып, Бразилия-Габон жолдастық кездесуінде алаңға шықты. Содан бері 7 ойында ғана ұлттық құрама намысын қорғады.

Клубтық карьерасы
-----------------

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 2008—2010 | Бразилия Атлетико Паранаэнсе | 25 | (1) |
| 2010—2011 | Уругвай Депортиво Мальдонадо | 0 | (0) |
| 2010—2011 | → Бразилия Сантос | 38 | (2) |
| 2011—2015 | Португалия Порту | 87 | (3) |
| 2015— | Италия Ювентус | 50 | (5) |

Жетістіктері
------------

### Командалық

Бразилия "Сантос"

* Сан-Паулу штатының чемпионы (2): 2010, 2011
* Бразилия кубогы: 2010
* Либертадорес кубогы: 2011

Португалия «Порту»

* Португалия чемпионы (2): 2012, 2013
* Португалия суперкубогы: 2013

Италия «Ювентус»

* Италия чемпионы: 2015/2016, 2016/2017
* Италия суперкубогы: 2015/16, 2016/17

### Ұлттық құрама

 Бразилия құрамасы

* Олимпиада Ойындарының күміс жүлдегері: 2012
* Америка кубогы: 2019

Сілтемелер
----------

Ұлттық құрамалар сайтындағы профилі
Қалыбек Деріпсалдин 1953 жылы 10 қаңтарда Қостанай облысының Амангелді ауданында дүниеге келген.
Меценаттар клубы сыйлығының лауреаты (2005 ж.). Композитор, «Мирас» ансамблінің солисті. «Қазақстан Республикасы мәдениетінің еңбек сіңірген қызметкері», «Қазақстан Республикасы халық білімінің үздігі», Қостанай облысы Амангелді ауданының құрметті азаматы атағына ие болды. Қ. Деріпсалдин 5 күй мен 80 астам өлеңдер жазған. Республикалық композиторлар конкурстарының бірнеше рет жеңімпазы.
Өлеңдері
"Қимадан ба едің қалқам-ай"
"Сарыторғайым"
"Туған жерім-Қостанай"
"Ер Торғай"
Жәнеде тағы да басқа өлең жинақтары бар.

Дереккөздер
-----------

1. Қазақстанның атақты тұлғалары кітабы, АЛМАТЫКІТАП 2010ж.

2.
**«Nickelodeon»** — бұл балалар және жасөспірімдер телеарнасы. 1977 жылы АҚШ-та құрылды. 1979 жылғы 1 сәуірден бастап бүкіл Құрама Штаттарда хабар тарату басталды. 2017 жылдың 1 маусымынан бастап компания «Ник» деп өзгертілді. 2022 жылдың басынан бастап, Қазақстан аумағында Nick және Nick Jr. арналары толықтай қазақ тілінде жүргізіледі. Көрсетілетін жобаларды Cinema Tone Production дубляж студиясы қазақ тіліне аударады.

Тарих
-----

Nickelodeon арнасы құрылды және алғаш рет 1979 жылы 1 сәуірде Нью-Йорктегі Буффалодағы Warner Cable кабельдік желісінде іске қосылды. Арна аудиторияны, мысалы, Warner Cable компаниясының басқа желілерінде, сондай-ақ еліміздің басқа жеткізушілерінің кабельдік желілерінде кеңінен таратты.

1982 жылы канал жалпы сапаға арналған Peabody Award ие болды. Абоненттер саны 1979 ж. 630 мыңнан 1982 ж. Аяғында 10 миллионға және 1983 жылдың аяғында 17 миллион абонентке дейін өсті.

Соған қарамастан, балалардың шоу-рейстерін өндіру қымбат болғандықтан, ал пайдасы жақсы болмағандықтан, 1983 жылдан бастап арнада жарнама болды. Жарнамалардан түсетін табыс 1984 жылға дейін арнаға шығуға көмектесті, содан кейін айтарлықтай құлдырау басталды. Арна жылына кемінде 10 миллион доллар жоғалтты, көбінесе жаңа шоулардың тым сәтті болмағандықтан. Рейтингтегі соңғы орындарға ие болғанда, арна теледидардан шығуы мүмкін. Осыған байланысты арна басшылығы ребрендингке шешім қабылдады. Дизайнерлер **Фред Сайберт** пен **Алан Гудман** ескірген логотипін сәнді «блобпен» ауыстыруды ұсынды, сондай-ақ арнаның имиджін жасаған аниматорларға, дизайнерлер мен «жаңғырту» арналарын өндірушілерге көмектесті. Ребрендингтен алты ай өткен соң, арна балаларға арнап ойын-сауық жүйесінде бірінші орындарға ие болды, болашаққа арналған резерв құрды және **Дисней** сияқты алыптармен сау бәсекелестікті қамтамасыз етті.

1990 жылдың маусым айында өзінің жеке телевизиялық студиясы және отбасылық атақты Nickelodeon Studios ашылды. 1991 жылы тамызда арнада өзінің алғашқы анимациялық сериясы - «Oh, these kids!», Doug, Ren және Steamp шоуларын шығарды. Жаңа анимациялық сериялар сәтті өтті, сондықтан арна жаңадан жариялады. Жақында телеарна мультхикая Рокко-ны жаңа өмірі шығарды, ол да сыншылардың жақсы рейтингтерін алды. 1993 жылы наурызда Nickelodeon өзінің жаңа логотипін енгізді және 1993 жылдың 4 шілдесінде оны 3D-де ұсынды. Биылғы жылы «Nickelodeon Magazine» балалар журналының алғашқы шығарылымы жарық көрді. 1993 жылы Ұлыбританиядағы Nick UK телеарнасы іске қосылды, екі жыл бойы Nickelodeon Аустралия және Nickelodeon Германия арналары іске қосылды.

Интернет дәуірінің басталуымен Nickelodeon Online және Nick.com-ды 1995 жылдың қазанында іске қосты

* Nickelodeon теле-арнасының логотипіNickelodeon теле-арнасының логотипі
**Айбек Арқабайұлы Дәдебаев** – мемлекет қайраткері, Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің басшысы. ІІ класты кеңесші дипломатиялық дәрежесі бар.

Өмірбаяны
---------

1980 жылғы 1 сәуірде Алматы қаласында дүниеге келген.

2001 жылы Абылай хан атындағы Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университетін «халықаралық құжаттанушы» мамандығы бойынша тәмамдаған.

2003 жылы Абылай хан атындағы Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университетінің магистратурасын аяқтаған, магистр-аймақтанушы.

Еңбек жолын 2001 жылы Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті халықаралық туризм менеджменті кафедрасының оқытушысы болып бастады.

2008-2011 жылдары – Қазақстан Республикасы Парламенті Сенаты Аппаратының парламентаралық байланыстар және халықаралық ынтымақтастық бөлімінің сарапшысы, Қазақстан Республикасы Парламентінің Сенаты Төрағасы көмекшісінің міндетін атқарушы.

2011-2013 жылдары – Қазақстан Республикасының БҰҰ-дағы Тұрақты Өкілдігінің үшінші хатшысы, атташе, Женева.

2013-2019 жылдары – Қазақстан Республикасы Парламенті Сенаты Төрағасының Хатшылығы меңгерушісінің орынбасары, меңгерушісі.

2019-2021 жылдары – Қазақстан Республикасы Президенті Кеңсесі бастығының орынбасары.

2021 жылғы 28 мамырдан бастап Қазақстан Республикасы Президенті Іс Басқарушысының орынбасары болды.

2022 жылдың 11 қаңтарынан – Қазақстан Республикасы Президентінің Іс Басқарушысы. 

ҚР Президентінің сайлауынан кейін 2022 жылғы 22 қарашада Мемлекет басшысының Жарлығымен ҚР Президентінің Іс Басқарушысы болып қайта тағайындалды.

Марапаттары
-----------

«Ерен еңбегі үшін» медалі.

Отбасы жағдайы
--------------

Үйленген,  4 баласы бар

Дереккөздер
-----------

1. ↑
2. ↑
*Басқа мағыналар үшін Шошқалы деген бетті қараңыз.*
**Шошқалы** – Ақмола облысының Ақкөл, Біржан сал аудандары аумағындағы ағынсыз көл. Баймырза ауылынан оңтүстік-шығыста 6 км жерде орналасқан. Теңіз деңгейінен биіктігі 311,9 м.

Гидрографикасы
--------------

Ауданы 22,08 км2, ұзындығы 6,9 км, енді жері 4,1 км, орта тереңдігі 1,5 м, ең терең жері 2,2 м, су жиналатын алабы 352,0 км2. Түбі жайпақ, лайлы, қалыңдығы 0,6 – 0,8 м. Жағасы солтүстік, солтүстік-батыс бөліктерінде жатық, қалған бөліктері тік жарлы, биіктігі 4,5 – 8 м. Көктемде тасып, жазда сабасына түседі, қыста түбіне дейін қатады. Суының минералдылығы көктемде 800 – 1000 мг/л-ден, жазда 1,5 – 2,0 г/л-ге, қыста қатпаған кезде 3 – 5 г/л-ге дейін өзгереді.

Жер бедері
----------

Алабы белесті жазық, батыс, оңтүстік-батысында ұсақ төбелі. Орталық бөлігі өсімдіктерден таза, ені 0,2 – 0,5 км жағалаулық бөлігін қамыс жайлаған. Суын шаруашылықта пайдаланады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IX том
**Лукресия (Лукреция) Мартель**( ис. *Lucrecia Martel*; 14 желтоқсан 1966, Сальта) – Аргентина кинорежиссёрі, сценариші, продюссер.

Буэнос-Айрес қаласында Ұлттық эксперименталды кино мектебiнде оқыған. Теледидарда жұмыс істеген, қысқаметражды фильмдер түсірген. Берлин қаласында өткен халықаралық кинофестивальінде Лукресияның **«Сандэнс»** кинофильмі сыйлыққа ие болады. 

2002 жылы Берлин халықаралық кинофестивалінде, 2006 жылы «Канн» халықаралық кинофестивалінде қазылар алқасының мүшесі болады. 

«La Ciénaga», «La niña santa», «La mujer sin cabeza» фильмдерін түсіріп, халықаралық марапаттарды жеңіп алған.

Дереккөздер
-----------
**Гу Чанвэй** – Қытай кинооператоры және режиссер. 

Қытай киносындағы үздік оператордың бірі. 1957 жылы 12 желтоқсанда Қытайдың Сиань қаласында мектеп мұғалімдерінің отбасында дүниеге келген. 1978 жылы Бейжің кино академиясының операторлық факультетіне түсіп, 1982 жылы аяқтап шығады. 

Алғашқы ірі жетістігі – 1988 жылы курстастары, режиссерлер Чэннің «Царь детей» және Чжанның «Красный гаолян» фильмдеріндегі операторлық жұмысы үшін «Золотой петух» ұлттық кино жүлдесін иеленгені. Екі режиссермен бірге бірнеше рет жұмыс жасаған. 1994 жылы ең үздік операторлық жұмыс номинациясы бойынша «Оскар» сыйлығын иеленеді. 2005 жылы «Павлин» отбасылық драмасын түсіріп, режиссерлік мансабын бастайды. Режиссер ретінде үш фильм қойған. Гу актриса Цзян Вэньлиге үйленген.

Фильмдері
---------

* 1984 Hai tan – оператор
* 1987 Царь детей – оператор
* 1988 Красный гаолян – оператор
* 1990 Цзюй Доу – оператор
* 1991 Жизнь на струне – оператор
* 1993 Прощай, моя наложница – оператор
* 1994 Под жарким солнцем – оператор
* 1995 Lanling wang – оператор
* 1997 Леший The Gingerbread Man – оператор
* 1998 Last Chance Love – оператор
* 1998 Переполох Hurlyburly – оператор
* 2000 Дьяволы у порога – оператор
* 2000 Осень в Нью-Йорке Autumn in New York – оператор
* 2005 Павлин – режиссёр, продюсер
* 2007 И наступает весна – режиссёр, продюсер
* 2011 Пока смерть не разлучит нас – режиссёр, продюсер, автор сценария, оператор

Дереккөздер
-----------
**Жолдыбай** – Есіл алабындағы тұйық көл.

Географиялық орны
-----------------

Ақмола облысының Көкшетау қалалық әкімдігіне қарасты аумақта, Бұлақ ауылынан солтүстікке қарай 4 км жерде орналасқан.

Гидрографикасы
--------------

Ауданы 25,9 км2 , ұзындығы 6,8 км, ені 5,0 км шамасында. Оңтүстік және шығыс жағалауы 1,5-2,5 м келген тік жар, басқа жерлері жайпақ. Суы тұщы. Көлге батысынан Сарыөзек өзені құяды. Қарашаның басында қатып, сәуірдің аяғында мұзы түседі. Көктемде мал суаруға пайдаланылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. – 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
**Жаңадала ауданы** — 1966-1997 жылдары Целиноград және Торғай облысының құрамында болған әкімшілік-аумақтық бірлік. Орталығы — Тасты-Талды ауылы.

Тарихы
------

Аудан 1966 жылы 28 мамырда Целиноград облысының құрамында Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Президиумының Жарлығымен әкімшілік орталығы Тасты-Талды ауылында құрылды.

1970 жылғы 23 қарашадағы Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Президиумының Жарлығымен Жаңадала ауданы жаңадан құрылған Торғай облысының құрамына енді.

1988 жылғы 2 маусымдағы Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Президиумының Жарлығымен Торғай облысы таратылды. Аудан Целиноград облысының құрамына енді.

1989 жылғы мәлімет бойынша ауданда 11 ауылдық кеңес болған: 

1990 жылғы 17 тамыздағы Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Президиумының «Қазақ КСР құрамында Торғай облысын қалпына келтіру туралы» Жарлығымен қайтадан Торғай облысының құрамына енді.

Қазақстан Республикасы Президентiнiң 1997 жылғы 22 сәуiрдегi N 3466 «Қазақстан Республикасының әкiмшiлiк-аумақтық құрылысын оңтайлы ету жөнiндегi шаралар туралы» Жарлығымен Торғай облысы таратылды. Аудан Ақмола облысының құрамына енгізілді.

Қазақстан Республикасы Президентiнiң 1997 жылғы 23 шiлдедегi N 3604 «Ақмола облысының Жаңадала және Қима аудандарын тарату туралы» Жарлығымен аудан таратылып, аумағы Державин ауданының құрамына енді.

Әкімшілік бөлінісі
------------------

1986 жылғы мәлімет бойынша аудан құрамында 11 ауылдық кеңес пен 13 елді мекен болған:

| Ауылдық кеңес | Орталығы | Елді мекендері |
| --- | --- | --- |
| Баранкөл ауылдық кеңесі | Баранкөл ауылы | Бапалақ, Баранкөл |
| Гагарин ауылдық кеңесі | Гагаринское ауылы | Гагаринское |
| Жаңадала ауылдық кеңесі | Жаңадала ауылы | Жаңадала |
| Комсомол ауылдық кеңесі | Зерноградское ауылы | Зерноградское |
| Құмсуат ауылдық кеңесі | Құмсуат ауылы | Құмсуат |
| Нахимов ауылдық кеңесі | Нахимовка ауылы | Нахимовка, Обалысай |
| Тасты-Талды ауылдық кеңесі | Тасты-Талды ауылы | Тасты-Талды |
| Фурманов ауылдық кеңесі | Бірсуат ауылы | Бірсуат |
| Чапаев ауылдық кеңесі | Чапаево ауылы | Чапаево |
| Шойындыкөл ауылдық кеңесі | Шойындыкөл ауылы | Шойындыкөл |
| XXI партсъезд ауылдық кеңесі | Шалғай ауылы | Шалғай |

Халқы
-----

| 1970 | 1979 | 1989 |
| --- | --- | --- |
|  9540 | ▲12526 | ▲13058 |

Дереккөздер
-----------

1. ↑  O восстановлении Тургайской области в составе Казахской ССР
2. ↑  Қазақстан Республикасының әкiмшiлiк-аумақтық құрылысын оңтайлы ету жөнiндегi шаралар туралы
3. ↑  Ақмола облысының Жаңадала және Қима аудандарын тарату туралы
4. ↑  Қазақ КСР. 1986 жылғы 1 қаңтарға әкімшілік-аумақтық бөлінісі
5. ↑  Ресей империясы,  КСРО халық санақтары
[[Санат:[[Санат:]]]]

**Мангостан**, немесе **мангустин** (лат. *Garcínia mangostána*), сонымен қатар *мангостин*, *гарциния*, *мангкут* – герциния туысы, шайқурайлар тұқымдасы жататын ағаш түрі.

Ботаникалық сипаты
------------------

Мангостан - биіктігі 25 метрге жететін, діңкегінің қоңыр-қара түсті қабығы бар, мәңгі жасыл ағаш. Жемісі ақ түсті, домалақ, диаметрі – 3,4-7,5 сантиметр. Үстінен қалың 1 см-ге дейін жететін қызыл-күлгін түсті жеуге жарамсыз қабықпен қапталған. Өсімдік жемісті өте кеш береді, жемістер ағаш отырғызылғаннан кейін 9-20 жыл аралығында пайда бола бастайды.

Таралуы
-------

Мангостан отаны — Оңтүстік-Шығыс Азия. Таиландта, Мьянма, Вьетнам, Камбоджа, Малайзия, Индияда, Шри-Ланка, Филиппин, Антиль аралдарында, Орталық Америкада, Колумбияда, тропикалық Африкада (Занзибар, Либерия, Гана және Габонда) кең культивацияланады.

Мангостанның ерекшеліктері
--------------------------

Ол ешқашан жабайы күйінде өспейді және жыныссыз келеді. Оның гүлдері бір мезгілде аталық та, аналық та бола алады. Мұндай сирек құбылыс ғылымда "партеногенез" деп аталады. Гүлдерінде шірне түзілмейтіндіктен, гүлдену кезеңінде ешбір шыбын-шіркей жоламайды.
Мангостанның құрамында адам ағзасына қажетті ең маңызды элементтер кездеседі: С және Е дәрумені, рибофлавин, тиамин, азот, кальций, магний, мырыш, натрий және калий. Жеміс фармакология саласында жиі қолданылады.

Мангостанның пайдасы
--------------------

Мангостан жемісі өте қуатты табиғи құрал, ол ағзадағы артық радикалдар мен қышқылдарды бейтараптандырады, денені жасушалық деңгейде тазартады, иммунитетті нығайтып, ағзаны жандандырады. Мангостанның табиғи шырыны шаршағанда, қабынуларға, жараға, жүйке жүйесіне, ісіктерге, иммунитет төмендегенде, вирусты және бактериалды инфекцияларда, жүрек-қан тамырлары жүйесіне, аллергиялық ауруларға, терінің созылмалы ауруларына, ас қорытуға, ағзаны тазартуға өте пайдалы. Шырынды балаларды қосқанда барлық жастағы адамдар диеталық тағам ретінде қолдана алады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
2. ↑
**Дженнендік собор мешіті**- әлемдегі ең үлкен сазды ғимарат. Мешіт Дженне(Мали) қаласындағы Бани өзенінің бойында орналасқан. "Көне Дженне қаласы" обьектісінің құрамындағы мешіт 1988 жылы ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұра тізіміне кіріп, қорғауға алынды.

Тарихы
------

Бірнеше жүз жылдар бойы *Дженне* қаласы сауда-саттықтың қайнар көзі болып және *Транс-Сахараның* алтын саудасындағы маңызды байланыс болатын. XV-XVI ғасырларда бұл қалада Ислам діні жақсы жайыла басталған жерлердің бірі.

Қазіргі собор мешітінің құрылысы 3 жылда аяқталды. 1907 жылы(басқа деректер бойынша — 1909 жылы). Сол кездерде Дженне қаласы Француздардың Батыс Африка отарлығында болғандықтан, Франция осы мешітті салуға политикалық жағынын және экономикалық бағытта көмегін берді. Ал мешіттің өзі тығыздалған саз, су және топырақтан тұрады. Құрылыстың өзінің өлшемі 75х75 метрге жетсе, орталық мұнараның биіктігі 16 метрге дейін жетеді.

Архитектурасы
-------------

Көптеген архитекторлардың айтуы бойынша бұл собор мешіті полихромды стильдегі ғимараттардың ең кереметі деп есептеп, осы стиль түрінің атақты етуінің ең басты символы қылып алады. Мешіттің өзінің түрі үлкен қалаға ұқсас келген. Саздан жасалғандықтан әр жаңбыр жауған сайын мешіт кішірейіп, үгіле бастайды. Осының әсерінен бұл ғимарат бірнеше рет зақымдалып жергілікті халықтың арқасында жөнделіп отыр. Яғни сол елдің халқы мереке секілді жылына бір рет мешітті сәндеп, құлаған қабырғаларды қайта жаңартып отырады.

Мешіттегі көптеген таяқтар декор үшін емес және интерерь бөлігі де емес, ол еркектердің мінуге көмектесетін мықты ағаштар. Осының арқасында халық оңай шығып мешітті сәндейді. Мешітте 11 метрден асатын 3 мұнарасы бар. Ал олардың бәрі страус жұмыртқаларымен безендірілген. Малиде бұл тазалықты білдіреді. Мешіттің ішінде бірнеше үлкен зал бар және олар бағандармен бөлінген бірнеше дәліз бар. Намаз қабырғасы шығысқа қарай Меккеге қарай бағытталған. Ең үлкен бөлме - намаз залы. Залдың көлемі 50 метрді құрайды. Ең ерекшесі ол еденнің болмауы, ол дегеніміз адамдар ішінде кәдімгі жерде жүреді. 

Осы кезге дейін собор мешітіне электр тоғы жүргізілмеген еді, оның себебі халық тоқ ғимаратқа зиянын тигізеді деп ойлаған. Ал бірақ қазіргі кезде бұл мешітте электр тоғынан бөлек дауысты күшейткіштер қолданылады.

Мешіттің маңызы
---------------

Собор мешіті Африкадағы ең басты ерекше ғимараттардың бірі болды. Мешітке жыл сайын көп туристтер барады, бірақ оған мұсылмандарға ғана кіруге рұқсат беріледі. Дженненің тұрғындары Ұлы мешітті екінші үйлеріндей санайды. Қалада әрбір адам мешітті жақсарту және сақтау өздерінің міндеттері ретінде санайды. Сонымен қатар, кез - келген сәтте тұрғындар апат болған жағдайда ең алғаш үйлерін емес, собор мешітін жөндейтініне ант береді.
**И цзин** - (Yìjìng, Yiqing, I-Tsing или YiChing) қыт. 義淨, 三藏法師義淨 - (635–713) — Қытай саяхатшысы әрі буддизм насихаттаушы.

671-ші жылы Үндістанға сапар шегіп, бірқатар мемлекеттерді аралады.

695-ші жылы Қытайға қайтып оралды. Көптеген будда жайлы кітаптар жинаған.

И цзиннің саяхаты мен аудармашылық қызметі Қытай мен Үндістанның мәдени байланыс тарихында көрнекті рөл атқарды. Ол жазған еңбектер Үндістанның буддизм тарихын, әдебиеті мен мәдениетін зерттеу үшін маңызды. Олардың кейбіреулері Батыс Еуропа тілдеріне аударылды.

Дереккөздер
-----------

* "Қазақстан": Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998
**Даррен Аронофски** (ағылш. *Darren Aronofsky*, 12 ақпан 1969, Бруклин, Нью-Йорк, АҚШ) — америкалық режиссер, продюсер.

Өмірбаяны
---------

Аронофски Нью-Йоркте, Бруклинде, мектеп мұғалімінің отбасында дүниеге келген. Оның әкесі Абрахам (Абе) химия пәнінің оқытушысы болған. Анасы, Шарлотта Аронофски, 1941 жылы Бруклинде туған. 

Даррен елінің ең үздік мектептерінің бірі — Эдвард Мэроудың орта мектебін бітірді (Нью-Йорк). Мектепті бітірісімен, 6 ай шамасында Еуропа, Гватемала жерлеріне саяхаттаған. Ал 1987 жылы Гарвард университетіне түсіп, кино және антропологияны оқыған. 1990 жылы ғылыми жоба ретінде ең бірінші фильмін түсіреді («Чистка супермаркета»). 1991 жылы тағы да қысқа фильм түсіріп (Печенье с предсказанием), Гарвард университетін беспен бітіреді. Бір жыл өткен соң Даррен Лос-Анжелеске көшеді де, американдық кино өнерінің институтына түседі. Нью- Йоркке оралған соң, 1995 жылы Аронофски «Пи» атты фильмін түсіреді. 2000 жылы «Реквием по мечте» фильмі шығып, үлкен табыс әкеледі және көптеген сыйлықтарға ие болады. 2006 жылдың 2 қыркүйегінде «Фонтан» атты фильмі жарық көреді. Аронофскидің «Рестлер» және «Қара аққу» атты фильмдері, оның ең үздік фильмдер, болып саналды.

Жеке өмірі
----------

2001 жылы Аронофски англиялық актриса Рэйчел Вайспен кездесе бастайды, 2006 жылдан бастап олар бірге тұрады және осы жылы олардың ұлдары дүниеге келеді. Бірақ, 2010 жылдың қараша айында олар ендігі кездеспейтіндігі жайлы жариялайды.

Дереккөздер
-----------

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Даррен Аронофскидің жеке сайты
* Даррен Аронофски жайлы
* Даррен Аронофскимен сұхбат Мұрағатталған 29 наурыздың 2016 жылы.
**Жаңа Шүлбі ауданы** — 1935-1963 және 1970-1997 жылдары болған Шығыс Қазақстан және Семей облыстары құрамындағы әкімшілік-аумақтық бірлік. Орталығы - Жаңа Шүлбі ауылы.

Тарихы
------

Жаңа Шүлбі ауданы 1935 жылы 22 желтоқсанда Шемонаиха ауданынан бөлініп, Шығыс Қазақстан облысының құрамында құрылды.

1939 жылы 24 қазанда Жаңа Шүлбі ауданы Семей облысының құрамына кірді. 1940 жылдың 15 наурызындағы жағдай бойынша аудан құрамына Жернов, Краснояр, Ленин, Жаңа Шүлбі, Пьяно-Яр, Сахнов, Таврия, Уба-Форпост және Шүлбі ауылдық кеңестері кірді.

1954 жылы Пьяно-Яр ауылдық кеңесі Шүлбіге біріктірілді. Буркотов кент кеңесі құрылды.

1958 жылы Буркотов ауылдық кеңесі Сахнов ауылдық кеңесіне қосылды.

1961 жылы Сахнов ауылдық кеңесі Таврия ауылдық кеңесіне қосылды.

1962 жылы 29 мамырда Бородулиха ауданы жойылып, Жаңа Шүлбі ауданына қосылды.

1963 жылы 2 қаңтарда Жаңа Шүлбі ауданы таратылды. Оның аумағы қалпына келтірілген Бородулиха ауданына берілді.

1970 жылы 9 желтоқсанда Жаңа Шүлбі ауданы қалпына келтірілді. Оның құрамына Бородулиха ауданының Андреев, Жернов, Краснояр, Ленин, Жаңа Шүлбі, Таврия, Уба-Форпост және Шүлбі ауылдық кеңестері кірді.

1972 жылы Шүлбі ауылдық кеңесі Пролетар ауылдық кеңесі болып өзгертілді.

1996 жылы Пролетар ауылдық округі таратылып, Жаңа Шүлбі ауылдық округіне қосылды.

1997 жылы 23 қаңтарда Жаңа Шүлбі ауданы жойылып, аумағы Бородулиха ауданына берілді.

Әкімшілік бөлінісі
------------------

1986 жылғы мәлімет бойынша аудан құрамында 8 ауылдық кеңес пен 28 елді мекен болған:

| Ауылдық кеңес | Орталығы | Елді мекендері |
| --- | --- | --- |
| Андреев ауылдық кеңесі | Михайличенково ауылы | Михайличенково, Петроградское |
| Жернов ауылдық кеңесі | Жерновка ауылы | Барышовка, Жерновка, Поднебесное, Поллог, Успенка |
| Краснояр ауылдық кеңесі | Красный Яр ауылы | Жданово, Красный Яр |
| Ленин ауылдық кеңесі | Песчанка ауылы | Алексеевка, 2-ші Пятилетка, Мурзово, Нововасильевка, Песчанка, Раево |
| Жаңа Шүлбі ауылдық кеңесі | Жаңа Шүлбі ауылы | Жаңа Шүлбі, Ключики, Потапенково, Сизиково, Солоновка |
| Пролетар ауылдық кеңесі | Пролетарка ауылы | Пролетарка |
| Таврия ауылдық кеңесі | Буркотово ауылы | Богомолово, Буркотово, Кондратьевка, Сахновка, Тавричанка |
| Уба-Форпост ауылдық кеңесі | Уба-Форпост ауылы | Девятка, Уба-Форпост |

Халқы
-----

| 1939 | 1959 | 1979 | 1989 |
| --- | --- | --- | --- |
|  21171 | ▼19610 | ▼18689 | ▼16977 |

Әдебиет
-------

* Семей облысының әкімшілік-аумақтық құрылымының тарихы туралы анықтамалық. — Семей, 2006.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ КСР. 1986 жылғы 1 қаңтарға әкімшілік-аумақтық бөлінісі
2. ↑  Ресей империясы, КСРО халық санақтары
**Аксинит** — боросиликаттар класының минералы. Бұл тастың атауы, оның пішініне байланысты, грек тілінен "аксе" - балта дегенді білдіреді. Оны Рене Жюст Гауи 1797 жылы ашқан.

Кен орындары
------------

Аксиниттің ірі кен орындары Францияда (Уазан, Изер), АҚШ - та (Калифорния, Нью-Джерси), Ресейде (Орал) табылды. Сирек көгілдір кристалдар Танзанияда, ал күлгін-Невада штатында(АҚШ) орналасқан.

Қасиеттері
----------

Минералдың түстері ішкі құрылымға сәйкес ерекшеленеді. Олар қоңыр-қызыл мен алтыннан бастап, сирек кездесетін көк және күлгінге дейін болады. Ол кальций, алюминий, темір және марганец қоспалары бар боросиликатқа негізделген. 
Аксинит байланыс метаморфизмі мен гидротермалдық процестер нәтижесінде пайда болады. Бұл минерал симметрияның пинакоидты формасымен сипатталады. Сондықтан ол көп қырлы болады.
Аксинит деген атпен бір кристалды торға ие минералдар тобы жатады. Олар катиондық бөлікте изоморфты алмастырулармен ерекшеленеді. Аксинит пьезоэлектрлік және пироэлектрлік қасиеттерге ие. Минерал өте қатты және сыртқы әсерлерден зардап шекпейді. Қаттылығы-6 - 7,5. Тығыздығы- 3,27 - 3,29.

Пайдалануы
----------

Минерал зергерлік салада кабохон мен басқа әшекей бұйымдар өндірісінде қолданылады. Аксинитті кесу сопақша немесе алмұрт тәрізді болады. Әйел ауруларын емдеуге көмектеседі, мысалы: мастопатияның дамуын болдырмау мен лактацияны арттырады. Сонымен қатар, осы минералмен сырғалар бас ауруын жояды, тыныштандыратын және эмоционалды фонды тұрақтандыратын әсерге ие.
**Марко Бечис** (ис. *Marco Bechis*, 24 қазан 1955, Сантьяго) – Чили және Италия кинорежиссёрі, сценариші.

Биографиясы
-----------

Сан-Паулуда тұрған, саяси қайшылықтардың салдарынан Аргентинадан Миланға көшіп кеткен. Миландағы кино мектебінде оқыған. 1980 жылдары Буэнос-Айресте мектеп мұғалімі, Нью-Йоркте видеоәртіс және фотограф болып қызмет істейді. 

1991 жылы жеке фильмін түсіреді. Аргентинадағы хунттардың әскери диктатурасы мен репрессияға ұшырағаны туралы фильмі бірнеше рет марапатқа ие болған. 

Түсірген фильмдері: 

* *Alambrado* (1991),
* *Luca’s Film* (1997),
* *Baires-Saraj*,
* *Garage Olimpo* (1999) т.б.

Дереккөздер
-----------
**Мандан** (Mandan), негізінен АҚШ-тағы Солтүстік Дакота шт. мекендейтін солтүстік американдық «ҚЫР ҮНДІСТЕРІ».. 

Оларды атауы француз тілінде пайда болуы мүмкін. Қазіргі кезде жоғалып кеткен СИУ тобындағы мандан тілінде сөйлеген. Мандандар ауыл болып біріккен күмбез тәрізді жеркепелерде тұрды, жүгері, бұршақ, асқабақ және күнбағыс өсірген, енекелерді аулаған, саз бұйымдары мен себеттерін дайындаған. 

Күн биі және аю салты тәрізді күрделі әдет-ғұрыптарды, емдік және соғыс алдындағы кәделерді орындаған. Оларда жас мөлшеріне қарай бөлінетін әскери қауым, сондай-ақ шамандар және әйелдер қауымы болған. 

Актерлер бизон киімін киген батырдың ісін бейнелеген. Джылы КЕТЛИН мандандардың өмірі мен бейнелерін сурет етіп салды. Оның пікірінше, олар өздерін «Seepohskahnu mahkahkee» деп атаған, бұл «Қырғауыл халық» дегенді білдіреді. 

19 ғасырдың ортасында шешек эпидемиясының салдарынан саны азайған мандандар Солтүстік Дакота шт. Форт Бертхольдке көшірілді, бұнда олар хидатса және арикара халықтарымен Үш Біріккен тайпа ретінде өмір сүреді. 2000 жылы АҚШ-тағы халық санағы кезінде 350 адам өздерін манданбыз деп атаған.

Дереккөздер
-----------

<references>

1. ↑   "Britannica настольная энциклопедия"ТомI,АСТ-Астрель, Москва, 2006,ISBN 978-5-17-038532-4(Т.1) (АСТ),ISBN 978-5-271-15120-0 (Т.1) (Астрель)
Абдурауф Фитраттың портреті бар пошта маркасы, 1996 жыл.
**Абдуррауф Фитрат** (өзбек тілінде: *Abdurauf Fitrat*; 1885—1938) — өзбек тарихшысы, филолог, аудармашы, жазушы, драматург, ақын, қазіргі өзбек тілі мен әдебиетінің негізін салушылардың бірі.

Өмірбаяны
---------

Абдуррауф Фитрат 1885 жылы Бұхарада дүниеге келген. Әкесі Абдуррахман бей, анасы Бибіжан. Алғашқы білімін «Мирараб» медресесінде алған. 1909 жылы Бұхара модернисттердің қолдауымен Ыстамбұлға барды. 1909—1913 жылдар аралығында Түркияда өмір сүрген.

А.Фитрат 1918 жылдың аяғы мен 1919 жылдың басында құрылған «Шағатай грунги» бірлестігінің белсенді мүшелерінің бірі болды. «Шағатай грунгиінің» құрылуына орыс империялық отарларының өзбек халқын езгіге ұшырауы, халықтың кеңес өкіметіне наразылығы, орын алған көтерілістер себеп болды.

А. Фитрат, А.Чолпанмен қатар «Шағатай грунги» ұйымының белсенді мүшелері Каюм Рамазанов, Елбек, Шәкіржан Рахими, Ғұлам Зафари, Мир Молло Шермохамедов, Ғази Юнусов, Бату, Санжар Сиддигов сынды модернистер болды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Allworth 2000, p. 7
2. ↑  Allworth 2002, p. 359.
3. ↑  Zaynabidin Abdirashidov: *Known and Unknown Fiṭrat. Early Convictions and Activities*. In: *Acta Slavica Iaponica*, vol. 37 (p. 103–118), 2016. p. 107–109
4. ↑  Sarfraz Khan: *Muslim Reformist Political Thought. Revivalists, Modernists and Free Will*. Routledge, London/New York 2003, ISBN 978-1-136-76959-7; p. 121
5. ↑  Sarfraz Khan: *Muslim Reformist Political Thought. Revivalists, Modernists and Free Will*. Routledge, London/New York 2003, ISBN 978-1-136-76959-7; p. 121
**Бамбук куфиясы** (лат. *Craspedocephalus gramineus*) — улы сұр жыландар тобына жататын жылан.

Сыртқы түрі
-----------

Бамбук куфиясының ұзындығы 50 см-ден 90 см-ге дейін жетеді. Түсі жасыл, ағаш жыландарына ұқсас. Басының пішіні үшбұрышты. Қабыршақтарында ақ дақтар болады. 

Түсі әдетте жасыл болғанымен сары, қара, қызыл реңділерін де кездестіруге болады. Екі бүйіріндегі көкшіл рең беретін сары түсті жолақтары бас жақтарынан басталады. Аналық бамбук куфиясының көпшілігінің бауырында ақ түсті жолағы болады. Құйрығы қызыл түсті, сондықтан қытайлықтар оларды "қызыл құйрықты бамбук куфиясы" деп атайды. Егер оған ұқсас жыланның құйрығы қызыл болмаса, улы болып саналмайды. 

Ол – қарапайым жасыл жылан.

Қоректенуі
----------

Бамбук куфиясы жемтігін түнде баяу жорғалап жылжу арқылы аулайды. Бұл жыландардың екі жұп тістерінің ізі тістегеннен кейін жемтіктерінің денесінде айқын байқалады. Олардың уында геморрагиялық токсиндер болады, сондықтан шыққан жерлері ісіп, қан ағып күлдіреп кетеді. Негізгі қорегі - қосмекенділер, кеміргіштер, кесірткелер және құстар.

Көбеюі
------

Бамбук куфиясы жыныстық жағынан бір жылда жетіледі. Ұрпағын тірідей туады. Әрбір жаз мезгілінде дүниеге 2-15 аралығында ұрпақ әкеледі.

Таралуы
-------

Таулы аймақтар мен жыртылған егістік маңында, өте ыстық жерлерде тіршілік етуге бейімделген. Оларды Қытай, Непал, Тайвань, Тайландтан кездестіруге болады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  1100 қызықты деректер, Улы жәндіктер, 7-ші бет
Tectonic plates (surfaces are preserved)
**Геотектоника** (гео... және *tektonіkos* — құрылыс) — Жер қыртысының[1] құрылысы, ондағы деформациялар, жер қыртысының кейпін өзгертетін қозғалыстар және осы қозғалыстардың даму заңдылықтары, тұтас алғанда, Жердің құрылымы мен дамуы туралы ғылым, тектоника саласы. Геотектониканың негізін 17 ғ-да Н. Стено, Р. Декарт, Г.В. Лейбниц, кейіннен М.В. Ломоносов, А.Г. Вернер, т.б. қалады. Жеке ғылым ретінде Дж. Геттон, Э. Кант, А.П. Карпинский, А.Г. Вегенер, В.А. Обручев, В.В. Белоусов, В.Е. Хайн, т.б. еңбектерінің нәтижесінде қалыптасты. Геотектониканың анализдік және синтездік бағыттары бар. Аналитикалық геотектоника Жер беті мен жеке бөліктерінің құрылысын білу арқылы олардың түзілуі мен даму механизмін анықтайды. Синтездік Геотектоника жер қыртысы мен жердің дамуы туралы ұғымдарды тұжырымдайды, Жердің геол. теориясын жасайды. Геотектоника геологияның басқа салаларындағы зерттеулер үшін құрылымдық негіз дайындап береді. Кен байлықтарын іздеу, барлау, пайдалану үшін және инж. геология саласындағы зерттеулер үшін Геотектониканың маңызы зор.[2]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мұнай және газ геологиясы танымдық және кәсіптік-технологиялық терминдерінің түсіндірме сөздігі. Анықтамалық басылым.- Алматы: 2003. ISBN 9965-472-27-0
2. ↑  Мұнай және газ геологиясы терминдерінің орысша-қазақша түсіндірме сөздігі. Жалпы редакциясын басқарған Қазақстанға еңбегі сіңген мұнайшы — геологтар Т.Н. Жұмағалиев, Б.М. Куандықов. — А.: АРНGroup, 2000. — 328 бет.
**Мұса Ахмет Оспанұлы** (26.12.1933, Омбы облысы, Омбы ауданы Ахмет ауылы) — тіл білімі маманы, филология ғылымы кандидаты, доцент. Абай атындағы Алматы педагогикалық институтын бітірген (1957). 1957- 1958 ж. Солтүстік Қазақстан облысы, Петропавл ауданы, Асаново стансасында орта мектеп мұғалімі. 1958-1961 ж. Алматы облысы, Жамбыл ауданы, Үңгіртас мектеп- интернатында орыс тілі мен орыс әдебиеті пәнінің мұғалімі, тәрбиешісі, Алматы облысы оқу бөлімінде сектор бастығы. 1961-1981 ж. ҚазКСР ҒА М. Әуезов атындағы әдебиет және өнер институтында кіші ғылыми қызметкер, институттың ғалым-хатшысы. 1981-1990 ж. Қазақ энциклопедиясы бас редакциясының бірінші орынбасары. 1990 жылдан осы күнге дейін Қазақ мемлекеттік басқару академиясының практикалық қазақ тілі кафедрасының меңгерушісі. Ғылыми еңбектерінің негізгі салалары: әдебиеттану, ТМД халықтары әдебиетінің өзара байланысы, қазақ тілі және қазақ тілін оқыту әдістемесі, жоғары оқу орындарының орыс тілді студенттеріне қазақ тілін үйрету.

Отбасы
------

Жұбайы – Рената Серәліқызы Қожамқұлова. 

Баласы – Асқар Ахметұлы Мусинов, қазақ дипломаты.

Шығармалары:
------------

* Қазақ тілін үйренеміз. А. 1992-1994;
* Ускоренный курс казахского языка для начинающих. А. 1992, 1994;
* Қазақ тілі. Оқулык.А. 1995; Мен қазақша сөйлеймін. Окулық. А. 1996.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ тілі. Энциклопедия. Алматы: Қазақстан Республикасы Білім, мәдениет және денсаулық сақтау министрлігі, Қазақстан даму институты, 1998 жыл, 509 бет. ISBN 5-7667-2616-3
1949 жылы туған. 1994 жылы Е.Бөкетов атындағы Қарағанды Мемлекеттік Университетін бітірген, қолданбалы-суретші, ҚР суретшілер Одағының мүшесі. 
Л. Устьянцева гобеленде, батикте жұмыс істеп, киіз бұйымдарды қолданғанды ерекше ұнатады. Бұл ежелгі техниканы жаңа түрінде дамытып, көлемді шығармалар шығарады. Оның шығармашылық кредосы - жайдарылық, сезімдер, ойлар, дүниені сезінудің ашық болуы. Табиғат пен адам арасындағы үйлесім – міне, суретші өзінің басты мақсатын осында көріп, архитектоникалығымен, сабырлы оюлармен, түсінің талғампаздығында айырмашылығы бар өзінің композицияларын осыған сәйкестіріп құрайды.

Дереккөздер
-----------

1. Қазақстан суретшілері кітабы , 2011ж.

2. ↑ Мұрағатталған 4 ақпанның 2014 жылы.