Стильденген сурет
**Тарық ибн Зияд** ( 670-719) — уестгот патшалығын жаулап алған бербер тектес араб қолбасшысы.

Өмірбаяны
---------

Тарықтың жеке басы туралы мәлімет өте аз. Ғалымдарда оның отбасы туралы да, қайтыс болған күні мен орны туралы да сенімді ақпарат жоқ. Оның есімі, әр түрлі нұсқаларға сәйкес, «таңғы жұлдыз», «есік қаққан», «жол» деп аударылады. Атаудың екінші бөлігі араб тілінен аударғанда «жаулап алушы, кезбе» деген мағынаны білдіруі мүмкін, бірақ бұл оның әкесінің атына байланысты ма, әлде Испанияны жаулап алғаннан кейін лақап ат ретінде берілген бе, белгісіз. Ол ислам дінін қабылдаған бербер болса керек, бірақ кейбір деректер оны парсы тектес деп санайды.

Ол қолбасшы және Танжер губернаторы ретінде Ифрикия наменгері Мұса ибн Нұсайырға (703-714) бағынышты болды. Тариф ибн Маллүктің басшылығымен марокколық мұсылмандардың уестгот аумағына алғашқы сәтті шабуылынан кейін (710 жылдың шілдесі), Тарық 711 жылдың көктемінде Пиреней түбегіне 7000-ға жуық әскермен, көбісі берберлермен басып кірді. Ол Гибралтар мүйісіне түсіп, ол содан бері оның атын алды (Жабал әл-Тарық - «Тарық тауы») және осы жерден бастап мұсылмандар Иберия түбегіне (әл-Андалуси) дейін өз билігін жая бастады.

5000 адамнан (арабтар мен берберлерден) тұратын қосымша күш келгеннен кейін, Тарық Гвадалете түбіндегі сегіз күндік шайқаста уестгот королі Родерихті жеңіп, шешуші жеңіске жетті. Ортағасырлық шежірешілер уестготтардың жеңілісін готтық ақсүйектердің бір бөлігінің сатқындығымен байланыстырғанымен, қазіргі зерттеулер бұлай емес екенін көрсетеді. Родерих шайқаста қайтыс болғаннан кейін уестготтардың қарсыласуы тез таусылды, ал Тарық Мұса ибн Нұсайырдың бұйрығына қарамастан, көп ұзамай Кордоба, Малага мен Толедоны басып алды.

712 жылы маусымда Мұса ибн Нұсайыр негізінен арабтар әскерімен (18000 адам) келді, олар көп ұзамай Медина-Сидония, Кармона және Севильяны басып алды. Тарық бұйрықтарды құрметтемегені үшін жазаланғанымен, екі қолбасшы да жаулап алуды жалғастырды және Сарагоса мен Наварраға дейін жылжыды. Алайда, көп ұзамай жаулап алынған жерлерді бөлу төңірегінде егес туды. Арабтар негізінен елдің оңтүстігінде қоныстанған болса, берберлерге солтүстік аймақтардан жер бөлді. Тарық Пиреней тауларынан өтіп, Септиманияға басып кіруге үлгермеді, өйткені ол 714 жылы өзінің жетекшісі Мұсамен бірге халиф І-нің Уәлид бұйрығымен Дамаскке шақырылды. Халиф Тарық пен Мұсаның оған жаулап алу барысы туралы хабарлағанына ашуланып, бірақ оның бұйрықтарын орындамағаны үшін оларды лауазымдарынан айырып, қудалады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Encyclopédie universalis: Tariq ibn Ziyad (фран.)

Әдебиеттер
----------

* Абд әл-Хакам. Әл-Андалусты жаулап алу тарихы.
* Әл-Маккари. Испаниядағы мұсылман әулеттерінің тарихы.
* Dietrich Claude: Untersuchungen zum Untergang des Westgotenreichs (711—725). In: Historisches Jahrbuch 108, 1988, S. 329—358.
* Stephan und Nandy Ronart: Lexikon der Arabischen Welt. Artemis Verlag, 1972.
* Andre Clot: Das maurische Spanien: 800 Jahre islamische Hochkultur in Al Andalus. 2004. ISBN 3-491-96116-5.
* *Анонимды авторлар* Испан ортағасырлық шежіре: Кардения жылнамалары I. Кардения жылнамалары II. Толедо жылнамалары I. Толедо жылнамалары II. Толедо жылнамалары III..  www.kuprienko.info (А. Скромницкий) (24 тамыз 2011). Басты дереккөзінен мұрағатталған 4 желтоқсан 2012. Тексерілді, 17 қараша 2012.