**«Кариб теңізінің қарақшылары: «Қара Маржан» қарғысы»** (ағылш. *Pirates of the Caribbean: The Curse of The Black Pearl*) — XVIII ғасырдың бірінші жартысындағы Кариб теңізінде өріс алған шытырман оқиғалы қарақшылар туралы фильм. Киноның шығару идеясы Диснейлендтегі өзі аттас «Кариб теңізінің қарақшылары» аттракционы әсер етті. Картинаның режиссері Гор Вербински, ал продюсері Джерри Брукхаймер болды. Бұл MPAA ұйымынан PG-13 рейтингін алған Walt Disney Pictures-тің алғашқы фильмі еді.

Дүние жүзі бойынша «Қарақшылар» 654 миллион доллар жинап, АҚШ-тың ең жақсы тапқан фильмдер арасынан жиырма екінші орын алады. Осы жақсы табыстан кейін Walt Disney Pictures тағы екі сиквел түсіретіндігін жариялады:«Кариб теңізінің қарақшылары:Өлген адамның сандығы» және «Кариб теңізінің қарақшылары:Әлемнің қиырында». Кейіннен 2011 жылы «Кариб теңізінің қарақшылары: Бейтаныс жағалауда» атты үшінші сиквел шығады. 2012 жылдың қаңтарында Джонни Депптің бесінші және алтыншы бөліміне қатысатыны жайлы белгілі болды.

Сюжеті
------

XVII ғасыр. Ройал айлағынан шыққан корольдық флоттың кемесі Кариб теңізінен қарақшылар кемесін байқайды. Элизабет Суонн атты губернатордың қызы мұхиттан өзімен жасы қатарлас Уилл Тёрнер атты баланы байқайды. Оны бортқа көтергенде қыз оның мойынынан қарақшылар бойтұмарын байқайды. Үлкендер баланы қарақшы деп ойлап қалмау үшін Элизабет алқаны алып алады.

Бірнеше жыл өткен соң, Элизабет пен Уилл есейеді. Элизабет әлі күнге шейін сол бойтұмарды сақтап жүреді және оны тақпақшы болады. Уилл ұста болып жұмыс істейді. Ол губернатордың қызына құштарлы, алайда командор Джеймс Норрингтон Элизабетке сөз салған болатын. Осы уақытта жас қарақшы содыр капитан Джек Торғай Порт Ройалге келеді. Күзетшімен кездескенде ол кемені өз меншігіне қайтарып, команда жинап, өзінің ескі қара желкеңді «Қара Маржан» кемесін қайтару үшін келгендігін түсіндіреді. Сосын ол жылдам жүзетін «Тосқауылшы» кемесін басып алады. Бірақ осы кезде командормен серуенге шыққан Элизабет өзінің киген жаңа көйлегінің кесірінен ауа жетпей, мұхитқа жардан құлайды. Мұны байқаған Джек бірден суға сүңгіп, Элизабетті айлаққа шығарып, көйлегін жыртып тастайды. Мойнындағы тұмар Джекке бірден таныс болып көрінді. Осы уақытта командор Норрингтон оларды тауып алады және капитан Джек Торғайды дарға асуға бұйрық береді. Элизабет қарақшыны жақтап жатқанда, Джек олардан сытылып шығады.

Джек Торғай ұсташы Уилл Тёрнердің шеберханасында тығылып қалады. Уилл баяғыдан қарақшыларды қолға түсіруді аңсап жүргендіктен ол Джекпен күреседі. Нәтижесінде қарақшыны түрмеге жабады, ал таңның атысымен оны басқа қарақшылармен бірге дарға асатыны белгілі болады. Түнде кемежайға «Қара Маржан» келеді. Кемеде қарақшыларға басшылық жасап жүрген капитан Гектор Барбосса болды. Ол осыдан он жыл бұрын Джек Торғайға қарсы бүлк көтерген болатын. Джекті елсіз аралға жалғыз сапы мен бір оқпен оқталған тапаншамен тастап кеткен екен. Аңыз бойынша ол аралдан тасбақалардың көмегімен шыққан екен, енді кемені өзіне қайтарып Барбоссаны сазайын берейін деп ниет етіп жүр. Кемежайға тоқтаған қарақшылар қаланы басып алады. Кездейсоқ түрмеде болған жарылыстан тұтқындар босап шығады, тек Джектен басқасы. Ол өзінің кемесі жақындап қалғанын сезеді. Элизабет өзін алып қашып кетеді деп ойлады, алайда қарақшылар мұнда бойтұмар үшін келген екен. Қарақшылар кодексіне сәйкес оны міндетті түрде капитанмен жолықтыру керектігін айтады. Барбоссамен кездескенде өзін Элизабет Тёрнер деп таныстырады. Қарақшылар тегін ести сала қызды алып қашады да, жүзіп кетеді.

Таңертең Уильям ғашығының алып қашқанын біледі, ал командор болса оның артынан жүзуге асықпайды. Сонда Уильям Джек Торғайдан көмек сұрап оны босатады. Джек оның толық аты жөнін естігенде Сартылдақтың баласы екенін бірден түсінеді. Екеуі көзге түспей «Тосқауылшыға» мініп алады да, Исле де Муэрте аралына жүзіп кеткен Қара Маржанның ізіне түседі. Жолда Джек Уиллге әкесі қарақшы болғандығын айтады. Тортугада Джек өзінің бұрынғы кеме командирінің ескі көмекшісі Джошами Гиббсті кездестіреді. Оған Джек Уилл Тёрнердің арқасында кемені қайтара алатына және Барбоссаға кек қайтаратындығын хабарлайды.

Бұл кезде Барбосса Элизабетпен кешкі ас ішіп жатады. Ас кезінде оған ацтектердің қарғыс атқан алтындары жайлы аңыз айтады. 663 алтын қапшықтың ішінде Барбосса командасы ұрлаған бой тұмар да бар. Осыдан кейін олар өлмейтін елестерге айналып кеткен екен. Ай жарығында Элизабет Барбоссадан бастап командаға шейін, тіпті капитанның маймылы да елес екендігін байқайды. Олар ешнәрсені сезе алмайды және олар ажалсыз. Өздеріне өмір мен өлімді қайтару үшін олар сандықтан ұрланған барлық алтынды қайтарып, қарақшының қанымен жуу керек. Ол қарақшы Сартылдақ Тёрнер еді. Элизабет өзін соның тегімен таныстырғандықтан, оны өздерімен бірге алып кетуі де содан.

Мистер Гиббс «Тосқауылшыға» команда жинай бастайды. Оның капитаны болып Анна-Мария тағайындалады. Жолда Гиббс Джектің аралда тұтқын болғанды туралы аңыз айтады. Ол жерден құтылғаннан кейін Джекке берген жалғыз оқты Барбоссаға сақтап жүр екен. Осы уақытта «Қара Маржан» көздеген жеріне жетеді. Джек те сол жерге келеді. Джек Уиллге тапа тал түспей ыңғайлы сәтті күте тұруын өтінеді, бірақта оны тыңдамайды. Джек пен Уилл келгенше қарақшылар ұрланған бойтұмарды қайтару рәсімін жасап қойыпты. Тұмарға Элизабеттің қанын жағып сандыққа тастайды.

Элизабеттің қатысуымен өткен рәсім іске аспайды, себебі ол Сартылдақтың қызы емес еді. Мұны түсінген Барбосса қызды суға итеріп жібереді. Судан Уилл шығып Элизабетті қан-қан тұмармен бірге алып кетеді. Барбосса жоғалғанды байқайды және оның командасы оны іздеуге шығады. Осы сәтте Джек пайда болады. Талап қалғаннан кейін есін әрең жинап жатқанда оны тұтқынға алады.

Элизабет бой тұмарды Уиллге қайтарып береді. Қарақшылар кодексіне сәйкес: «Көш соңынан қалғанды ешкім күтпейді» деген заңмен олар жүзіп кетеді. Бірақ та жылдам жүзетін «Қара Маржан» оларды қуып жетеді, ішінде тұтқындалған Джек те бар. Шайқас басталады. Барбосса бой тұмарды алып алады және команданы тұтқынға түсіреді. Уиллиам оларды жіберуін талап етеді, әйтпесе ол өз-өзіне қол жұмсаймын деп қорқытады. Алайда Барбосса команданы қамап қояды, ал Джек пен Элизабетті кезінде Джекті тастап кеткен аралға бұрынғыша бір оқпен оқталған тапаншамен тастап кетеді. Аралда Джек қызға тасбақаның көмегімен шықпағандығын айтады, оған контрабандалардың кемесі көмектескен екен. Ол жерден жасырын қоймада тамақ пен ром табылады, кешке жақын екеуі әбден көңіл көтереді. Таңертең Элизабет корольдік флот байқау үшін бүкіл ромды жағып тастайды. Джек оған ызаланады, сосын ол корольдік флоттың «Заһарлы» кемесін байқайды. «Заһарлы» Джек пен Элизабетті құтқарады, алайда Джекті өлім жазасына кеседі. Элизабеттің өтініші бойынша Джекпен мәмілеге келіседі. Ол оларды Исле де Муэртеге жол көрсету керек болды.

Екі кеме аралға жүзіп келеді. Джек Торғай командорға жоспар ұсынады: қарсыластырды теңізге шығарып, «Заһарлымен» оларды атып тастау керек дейді. Элизабет олардың ажалсыз екендігін айтса да, губернатор адамдары оған құлақ аспайды. Джек аралға жүзіп келеді, ол жерде Уиллді құдайларға құрбандық шалуға дайындалып жатады және Барбоссаға флоттың жақындағын айтады, қарғысты шешу рәсімі кейінге қалдыра тұру керек болды. Барбоссаның командасы «Заһарлыға» шабуыл жасауға аттанады, ал Джек Барбоссамен күреседі. Элизабет сол кезде кемеден аралға қашып келеді. Джек алтын тиынды алғандықтан ажалсызға айналып кетеді. Ол тиынды Уиллге лақтырады, ол болса қанмен бірге сандыққа тастайды. Джек өзінің аңсап жүрген тапаншасымен Барбоссаға оқ атады. «Заһарлы» кемесінде болған Барбоссаның барлық командасы ажалсыз қасиеттерін жоғалтқанын байқайды және олар билікке беріледі.

Бәрі Порт-Ройалға оралады. Джек Торғайдың көмегіне қарамастан оны өлім жазасына кеседі. Джекті дарға асып жатқанда, Уиллиам сапыны Джектің аяғының астына тастайды, сөйтіп Джек аман қалады. Элизабет те оның қарамағына шығады. Джек осы сәтті пайдаланып, қашып кетеді. Командор Норрингтон аса қарсылық білдірмей, оған қашуға жол береді. Джек жас жұбайлармен қоштасып келе жатқан «Қара Маржанға» жүзіп барады. Анна-Мария Джек Торғайды капитан деп тағайындайды және Барбоссаның барлық командасы оған бағынатын болды.

### Жазудан кейінгі көрініс

Титрдан кейін кішігірім көрініс көрсетіледі. Исле де Муэрте аралында қалған маймыл сандықты ақтарып, бір алтын тиынды ұрлап алады. Ай жарығында оның ажалсыз қасиетке ие болғандығын көреміз.

Рольдерде
---------

* Джонни Депп — *Капитан Джек Торғай* — басты кейіпкер, кемесіз капитан,
* Орландо Блум — *Уилл (Уильям) Тёрнер* — Биллдің ұлы, «Сартылдақ» Тёрнер, ұста шебері, Элизабет Суонның балалық шақтағы досы,
* Кира Найтли — *Элизабет Суонн* — губернатор Суонның қызы, Уилл Тёрнерге ғашық,
* Джеффри Раш — *Капитан Барбосса* — «Қара Маржан» кемесіндегі қарақшылардың бастығы, Джектің бұрынғы қызметтесі және қазіргі жауы,
* Кевин Макнелли — *Джошами Гиббс*, Джектің досы әрі бірінші көмекшісі,
* Джек Дэвенпорт — *Командор Норрингтон*, корольдік флоттың офицері, бүкіл қарақшылардың көзін жоюды армандайды, Элизабетке ғашық,
* Джонатан Прайс — *Губернатор Суонн*, Порт-Ройалды басқарушы, Элизабет Суонның әкесі,
* Маккензи Крук — *Раджетти, Барбоссаның командасындағы біркөзді қарақшы*,
* Ли Аренберг — *Пинтел, Барбоссаның командасындағы тазы қарақшы*,
* Мартин Клебба — *Марти, Джектің командасындағы ергежейлі матрос*,
* Дэвид Бэилай — *Коттон, Джектің басқару тұтқасын басқарушысы*, мылқау қарақшы, иығында сөйлейтін тотықұсы бар,
* Зои Салдана — *Анна-Мария, Джектің бұрынғы құрбысы*,
* Ралф Мартин — *Мистер Браун*, маскүнем ұста, Уиллдің қожайыны.

Сыншылар пікірі
---------------

Сыншылар фильмге жақсы баға берді. Солтүстік Америкада 300 млн доллар және бүкіл әлем бойынша 600 млн доллар жинаған картина, жақсы табысқа түскен фильмдердің ішінде 26 орынды алды. Көптеген кино сыншылар Джонни Депптің ойнаған роліне тамсана қарады.

Фильм Оскар марапатына бес номинация бойынша түсті: Үздік гримм, Үздік дыбыс, Үздік дыбысты өңдеу, Үздік визуалды әсер және Үздік актер (Джонни Депп).

Қызықты ақпараттар
------------------

* Фильмде губернатор Суонның есімі — Уитерби, командор Норрингтондікі — Джеймс, Барбоссаныкі — Гектор.
* Сценарий бойынша Уилл Тернер кейіпкерлер арасында ең мықты семсерлесуші, одан кейін Барбосса және командор Норрингтон. Джек Торғай ең нашар семсерлесуші.

Фильмдегі дәлсіздік
-------------------

* Фильмде Джек пен Уилл кемені ұрлау үшін су түбінде резервуар ретінде қайықты аударып жүреді. Шын өмірде бұл мүмкін емес нәрсе, қайық жай ғана су бетіне көтеріліп кетер еді..
* Дауыл кезінде Джек кемені бір қолмен басқарады (екінші қолында компас). Негізінде кемені басқаруын жеңілдетін рульдік машина тек XIX ғасырдың екінші жартысында ғана ойлап тапқан. Оған дейін штурвалды басқару үшін екі матростың көмегі қажет болған .

Дереккөздер
-----------

1. 1 2  Это проверяли в 92 выпуске телешоу «Разрушители легенд»  (орыс.)

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Ресми сайты