Шахмат олимпиадасы (Ченнай шахмат олимпиадасы деп те аталады) Халықаралық шахмат федерациясы (ФИДЕ) ұйымдастыратын ерлер және әйелдер турнирлерінен, сондай-ақ шахмат ойынын танымал етуге бағытталған бірнеше іс-шаралардан тұрады. 2022 жылдың 28 шілдесі мен 10 тамызы аралығында Ченнайa, Тамилнад штатында, Үндістан мемлекетінде өтті. Бұл Үндістанда өткен бірінші шахмат олимпиадасы. Іс-шара бастапқыда Ханты-Мансийскіде 2019 жылғы шахматтан әлем чемпионатымен қатар өтеді деп жоспарланған болатын, бірақ Мәскеуге көшірілді және 2020 жылдың 5-17 тамызы аралығында өтеді. Алайда, турнир COVID-19 пандемиясына байланысты алаңдаушылыққа байланысты кейінге қалдырылды және Ресейдің Украинаға басып кіруіне байланысты Ченнайға көшті.
Қатысушылардың жалпы саны – 1736, оның ішінде ерлер арасында – 937, әйелдер арасында – 800. Тіркелген командалар саны ерлер дивизионында 186 елдің 188-і және әйелдер дивизионында 160 елдің 162-сі. Екі дивизиондағы командалардың қатысуы бойынша рекорд орнатылды. Шахмат олимпиадасының негізгі орны - Four Points by Sheraton Convention Center, ашылу және жабылу салтанаты Джавахарлал Неру стадионында өтеді. Турнирдің бас төрешісі француз халықаралық төрешісі Лоран Фрейд.

Турнирде сонымен қатар ФИДЕ-нің 93-ші конгресі өтті, онда Аркадий Дворкович ФИДЕ президенті болып қайта сайланды, бес дүркін әлем чемпионы Вишванатан Ананд Дворковичтің орынбасары болып тағайындалды.

Қаланы сайлау
-------------

2019 жылғы шахматтан әлем кубогына, 44-ші шахмат олимпиадасына және ФИДЕ конгрессіне өтінімдер 2015 жылдың желтоқсанында ашылды. Әрбір қабылдаушы қала 2016 жылдың 31 наурызына дейін ФИДЕ-ге өз өтінімін беруі керек еді. Сауда-саттыққа қатысушылар FIDE анықтамалығының Олимпиада ережелеріне сәйкес барлық қажетті ережелерді, соның ішінде ұйымдастыру комитетіне қатысты 4.1, 4.2 және 4.3 баптарын, қаржымен қамтамасыз етуді, материалдық-техникалық базаны және шәкіртақыны ұйымдастырушы тарапынан тиісті түрде қамтылғанына кепілдік беруі керек еді. Бастапқыда Аргентина мен Словакияның ұлттық федерациялары қызығушылық танытқанымен, Ханты-Мансийскіде шахмат олимпиадасын өткізуге бір ғана өтініш түскен.

Соңғы шешім 2016 жылы қыркүйекте Бакуде өткен ФИДЕ-нің 87-ші конгресінде қабылданып, ФИДЕ президенті Кирсан Илюмжинов өтінішті мақұлдады.

### Қабылдаушы қаланың өзгеруі

2019 жылдың қарашасында Гамбургте өткен FIDE Бүкіләлемдік шахмат Гран-приінің ашылу салтанатында президент Аркадий Дворкович шахмат олимпиадасы Ханты-Мансийскіден Мәскеуге көшірілетінін мәлімдегеннен кейін Ресей шахмат федерациясының президенті Андрей Филатов екі Олимпиада ойындарын өткізгенін хабарлады. Қалаларында шахмат олимпиадасын өткізуге болады. Ханты-Мансийск қаласында зағиптар, саңыраулар және физикалық мүмкіндіктері шектеулі ойыншылар команда мүшелері ретінде қатыса алатын мүгедектер арасындағы шахматтан бірінші паралимпиада ойындарының ашылу салтанаты өтеді.

2022 жылдың ақпанында Ресейдің Украинаға басып кіруінен кейін ФИДЕ шахмат олимпиадасын және ФИДЕ 93-ші конгрессін Мәскеуден, ал шахмат паралимпиадасын Ханты-Мансийскіден көшіру туралы шешім қабылдады. Осы мәлімдемеден кейін көп ұзамай Бүкіл Үндістан шахмат федерациясының хатшысы Бхарат Сингх Чаухан мен ФИДЕ президенті Дворкович ФИДЕ-ге жолдауында шараны өткізуге ниет білдірді. Бхарат Сингх Үндістанның Олимпиаданы өткізуге қызығушылық танытқан үш қаласын ұсынды: Дели, Гуджарат және Тамил Наду. Дели елдегі ең үлкен ашық турнирді (Дели Open) өткізуімен танымал болғанымен, Гуджарат үкіметі шахматты қолдау саясатын спорттың пайдасына қабылдаған саяси шешімдерімен дәлелдегенімен, Тамил Наду үкіметі ұйымдастырушылық мәселелерді тезірек шешетін сияқты. 2022 жылдың 15 наурызында ФИДЕ Ченнайдың турнирдің жаңа қожайыны болатынын хабарлады.

Олимпиада
---------

### Ашылу салтанаты

Ашылу салтанаты 28 шілдеде сағат 16:00-де (UTC+5:30) Джавахарлал Неру стадионында 20 000-нан астам ойыншылар, жаттықтырушылар және жергілікті шахмат жанкүйерлерінің қатысуымен өтті. Тамил Наду жастар әл-ауқаты және спортты дамыту министрі Мейянатан Сива В. Шара барысында әр команданың үздік ойыншылары тулар шеруі кезінде өз елінің туын көтеріп шықты.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  44th Chess Olympiad 2022 Calendar — FIDE
2. ↑  Chennai to host first ever Chess Olympiad in India from July 28 — Sportstar, 12 April 2022.
3. ↑  Chess Olympiad: Gender disparity out in the open