recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Антанас Мацкявичюс** (1828 жыл, Расейн, Литва, Кельмес ауданында - 1863 жыл Каунас) — революционер-демократ. Литван шаруалар көтерілісі басшыларының бірі. Киев университетінде оқыған, діни семинарияны бітірген. Помещектерге, патша өкіметіне қарсы күресу, басыбайлықты жою, помещик жерін шаруаларға тартып әперу қажет деген көзқараста болған. Литван, поляк, белорус халықтарының азаттық күресін орыстың революция қозғалысымен біріктіруді қуаттады. 1863 ж. Польша ОК мен Литван комитеті Вильнюсте көтеріліс жасау туралы манифест жариялағанда Мацкявичюс шаруалар отрядын басқарды. Кейін З.Сераковский басқарған біріккен көтерілісшілер армиясы құрамында соғысты. Ол қаза тапқаннан кейін бүкіл Ковен губернясындағы көтерілісшілер отрядын басқарды. 1863 ж. 5 Желтоқсанда Мацкявичюс қолға түсіп, өлтірілді.

Дереккөздер
-----------
Ансеримимус
Галлимимус
**Ансеримимус** — орнитомимозаврдан тарайтын орнитомимид тұқымдасын жататын динозавр. Оның ең жақын туысы — галлимимус. Ансиримимустың да, галлимимустың да сүйегі Моңғолияның Немеги тас түзілімдері қабатынан— табылған. Ансеримимустың сүйегі 1970 жылдарың аяғында Гоби шөліне жасалған біріккен кеңес—моңғол экспедициясы кезінде моңғолдың Баянхонгор аймағынан қазып алынды. Немеги — ирелендеген өзендерден құралған шөгінді жазық дала. Ол бұдан 74—65 миллион жыл бұрын Маастрихта кезеңінде пайда болған. Бұл аймақтардан галлимимустан өзге тарбозавр мен дейнохейрустың және кішілеу дромеозавридтердің, овирапторозаврлардың, троодонтидтердің сүйектері мен құстар да табылған.

Қызықты дерек
-------------

* Ансеримимус осыдан 74—65 миллион жыл бұрын, кейінгі Бор дәуірінде өмір сүрді.
* 1988 жылы моңғол палеонтологы Ринчен Барсболд осы атауды ұсынған.
* Бұл латынның «ансер» — «қаз» және гректің «мимос» — «еліктегіш» деген екі сөзінің қосындысы.
* Бұл динозаврдың бассүйегі табылмағандықтан оның немен қоректенгені белгісіз.

Мәліметтер
----------

* Қорегі : жануарлар
* Салмағы : 62 келіге жуық
* Тұқымдас : Орнитомимид
* Отряд тармағы : Теропод [1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Динозавр энциклопедиясы—Алматы: „Аруна" баспасы
Офсет баспасы
**Офсеттік баспа** (ағылш. *offset*) – баспа қалыбындағы кескін алдымен аралық иілгіш резеңке тінді пластинаға, одан қағазға түсірілетін жазық баспа әдісі. Кескіннің осылайша жанама берілуі ағылшынша тілінде "**офсет**" делінеді, ал баспа әдісі – офсеттік деп аталады. Офсеттік баспа алғашқыда литография түрінде 1796 жылы, соңынан 1902 ж. офсет түрінде пайда болды. Офсеттік баспа әдісінің артықшылығы қалыңдығы, бет бүдірі әр түрлі қағаздарға, металдарға, полимер пленкаларға жоғары жылдамдықпен және аз қысыммен лактың барлық түрін қолданып басуға болатындығында; әр түрлі түпнұсқаларды, сызықты және жартылай реңді, ақ-қара, түрлі-түсті басуға болады, сонымен қатар, мөлшері әр түрлі кескіндерді өте жоғары сапамен шығаруға мүмкіндік береді. Қазіргі уақытта офсеттік әдіспен әр түрлі баспа өнімдері: кітаптар, журналдар, газеттер, көркемсурет өнімдері, фотоальбомдар, жарнама өнімдері басылады. Бүгінгі күнгі машиналар (КВА фирмасынан Rapіda, Romayor, Domіnant, Speedmaster; Heіdelberger фирмасынан, Komorі фирмасынан Sprіnt, т.б.) А4 қалыптан ең үлкен А0 қалыпқа дейінгі кез келген баспа жұмыстарын басып шығара алады.
**Офшорлық банк мекемесі** — ұқсас мекемелермен немесе шетел кәсіпорындармен ғана қаржы операцияларын өткізуге құқығына ие офшорлық қаржы отралығында орналасқан банк.

Офшорлық банк мекемелерінің түрлері
-----------------------------------

Офшорлық банктердің келесі санаттары ажыратылады:

**Толық лицензиясы бар офшорлық банктер** («Б» санатындағы «шектелмеген» банктер) қабылдаушы елден тыс банктік және/немесе сенімгерлік операциялармен айналысуға мүмкіндік беретін лицензияны қабылдаушы елден алады. Осы санатқа жататын банктер клиенттермен елден тыс орналасқан жағдайда жұмыс жасау құқығына ие.

**Шектелген лицензиясы бар офшорлық банктер** («Б» санатындағы «шектелген» банктер) «Б» санатындағы «Шектелмеген» банктердің лицензиясына ұқсас лицензияны алады, бірақ, осындай банктер лицензияда бекітілген шетелдік тұлғалармен және корпорациялармен ғана жұмыс жасай алады. 

**Басқарылмалы офшорлық банктер** («қызметкерлерсіз» банктер) банк және офшорлық банк иесінің арасындағы шарттық негіздер аясында бас лицензиясы бар банк негізінде жұмыс атқарады. Осындай банкті құру үшін тиісті лицензия қажет. Негізгі банк қамқорлықтағы банктің басқаруын және жұмысын қамтамасыз етуі бойынша әкімшілік функцияларын атқарады.

**«Өкілдіктік» банктер** — бұл банктер бір елде ұйымдастырылады және лицензияландырылады, сонымен қатар өкілділікті құру үшін екінші елден лицензияны алады. Олар басқа елде бизнеспен айналыса алмайды, бірақ басқа елмен бірлесіп бизнес жасай алады.

Белгілі бір банктік функцияларын жасауға рұқсат етілетін **Банк типтес несиелік мекеме**.

Салық салу
----------

Офшорлық банктер, әдеттегідей, салықтар төлемейді немесе тіркелу елінің резидент банктермен салыстырғанда оларды едәуір төмен мөлшерде төлейді. Осы жәйт офшорлық банктерге елеулі артықшылықтар береді және оларға салымдар бойынша үлкен пайыздарды төлеуге мүмкіндік береді. 
Жыл сайын офшорлық банктер тіркелімдік баж салығын және банк лицензиясынының мерзімін ұзарту бойынша баж салығын төлейді.

Жарғылық капитал
----------------

Офшорлық банктің кәдуілгі офшорлық компанияларға қарағанда минималды төленген жарғылық капиталы едәуір жоғары, бірақ оншорлық (офшорлық емес) банктермен салыстырғанда он есе көп.

Тағы қараңыз
------------

* Офшор

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Офшорный банк — Экономика и финансы — Яндекс.Словари(қолжетпейтін сілтеме)
2. ↑  Офшорные территории и экономическая преступность Мұрағатталған 6 маусымның 2009 жылы.
Офсайд
**Офсайд** (ағыл. Offside) немесе ойыннан тыс қалу – футбол, регби және шайбалы хоккейдегі шабуылшының қорғаушының позициясына қатысты дұрыс орналаспауын білдіретін ереже.[1] Офсайд орын алған кезде шабуыл тоқтатылады. Офсайдтың орын алғандығын , яғни ойыннан тыс қалғандығын қосалқы төрешелер (боковые ассиcтены арбитра) жалаушасын жоғары көтеріп, ысқырық шалып анықтайды.

### Футболда

Офсайд футболда
Футбол
Футболдағы офсайд, егер шабуылшы - пас берілмей тұрып, толығымен немесе денесінің 
бөлігімен, қақпа сызығына доптан және қорғаушыдан жақын болса орын алады. 
Ойыннан тыс қалған кезде доп келесі командаға беріліп, еркін соққы жасалады. Ал, 
егерде пас беруші қақпа сызығына жақын болса, пас «ауттан» лақтырылса және офсайд 
шабуылшының өзінің жарты алаңында болса, онда офсайд тіркелмейді.

### Дерекrөз

1. ↑  Әлемдік энциклопедия
**Рокфеллерлер** — АҚШ-тағы неғұрлым қуатты қаржылық-монополиялық топтың бірі, актив мөлшері жағынан Моргандардан кейін 2-орын алады. Топтың негізін мұнай алпауыты Джон Дэвисон Рокфеллер салды. Рокфеллерлер елдің мұнай байлығын пайдалану арқылы орасан мол дәулет жинады. Олар аса ірі алты мұнай монополиясына:

* «Стандард ойл оф Ныо-Джерси»
* «Сокони ойл»
* «Стандард ойл оф Индиана»
* «Стандард ойл оф Калифорння»
* «Атлантик рифайнинг»
* «Огайо ойл» бақылау жасайды.

Рокфеллерлер шаруашылықтың электротехника, машина жасау, авиация, қант өнеркәсібі, сондай-ақ темір жол сияқты кейбір салаларына да өз ықпалын жүргізеді. Топтың негізгі финанс орталығы — АҚШ-тың ең қуатты банкілерінің бірі — „Чейз Манхаттан банк". Осы арқылы Рокфеллерлер химия өнеркәсібіне, атом энергиясы өндірісіне еніп, аса маңызды шикізат көздерін қолына алды. Рокфеллерлердің жалпы активті (белсенді) ақшасы 1970 жылы 100 млрд. доллардан асып түсті.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы, 9 том
Қасқалдақ **Сутартарлықтар отряды** (Ralliformes) батпақты тоғайлы, кейде сулы жерлерді мекен ететін кіші және орта үлкендікте болатын құстар. Олардың

тұмсықтары сүйір, өтпелі танау тесіктері болады. Қанаттары қысқа, моқал келеді. Бұл құстар нашар ұшады, өсімдігі қалың жерлерде жақсы қозғалады. Ұяларын жерге немесе жапырылған қалың шөптердің үстіне салады. Ұясында 3−12 жұмыртқа болады. Балапандары ширақ, оларды асырауға ата-анасы бірдей қызмет етеді. Олар омыртқасыздармен, өсімдіктің жұмсақ жапырақтарымен, тұқымдарымен қоректенеді. Кейбір түрлері қорегін кешке, түнге қарай іздейді. Бұлар өте көп тараған құстар, біздіӊ фаунамызда он шақты түрі кездеседі. Қалың шөптің арасында жасырынып жүретін салмағы 200 г болатын
тартар (Сrех сrех) деген түрі болады. Шөпті батпақта жүретін, батпақты жердің тауықтары деп аталатын түрлері кездеседі: су тауығы (Porzana porzana), сутартар, немесе цамыс тауығы (Gаllіnula chlorpus) т. б. Көлдердің жағасында, қалың шөптің арасында, салмағы 1 кг−дай қасқалдақ (Fulica atra) деген түрі кездеседі. Қасқалдақтар жақсы жүзеді, қауіп төне қалса сүңгіп кетеді. Осы қасқалдақтардың ғана кәсіптік маңызы бар.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Омыртқалылар зоологиясы. Мектеп баспасы, Алматы, 1970
**Ақтас кеніші** - Ұлытау ауданының оңтүстігінде.
Ақтас кеніші кіршіксіз мөлдір хрусталімен ерекше бағаланады. Ақтастың 60 жылдық өмір тарихында өнімі үнемі жоғары бағаланып, Жамбыл облысына өткізіліп тұрды. Өнім сапасының өте құндылығы 1995 жылы шілде айыңда Жезказғанда өткен шетелдік
бизнесмендер мен кәсіпкерлерге арналған тұсаукесерде жоғары жетістікке ие болды. Кен өнімдерін сараптауда Швейцарияда Ақтастың тау хрусталі мен кварцы дүние жүзіндегі ең сапалы кварц деген баға алып, «Алтын глобус» жүлдесі берілді. Жүргізілген зерттеулердін нәтижесіңде осы кен орнының кварцы халық тұтынатын тауар
ретінде жоғары сапалы оптикалы шыны жасау мен хрусталь алуға және фарфор өндірісіне, оптикалык талшықты байланысқа пайдалануға жарамдылығы дәлелдеңді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5

*Бұл жаңа мақаланың бастамасы. Бұл мақаланы толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесуіңізді сұраймыз.*
**Ақтамақ қарлығаш** - торғайлар отряды қарлығаштар тұқымдасының өкілі. 

Ұсақ құс (салмағы 20 г), денесінің жоғарғы жағы – қара, төменгі жағы мен құйрық үсті – ақ түсті. Құйрығы қысқа, айыр. Қазақстанның солтүстік, оңтүстік және оңтүстік-шығысында кездеседі, шөл және шөлейтті бөлігінде кездеспейді. Адам құрылыстарында ұялайды, бірақ оңтүстік және оңтүстік-шығыста тауда үлкен топ құрып тіршілік етеді. Ұясы тік беткейлерге тостаған сияқты бекітіледі, оны ылғал топырақтан салады. Тік жарлар мен кейбір құздарда қуыстар мен індерде ұялайды. 2-6, көбіне 4-5 ақ жұмыртқасын аналығы мен аталығы кезектесіп 14-15 күнде басып шығарады. Ұсақ, ұшатын жәндіктермен қоректенеді. Ұялайтын жеріне сәуірдің басында ұшып келеді, қыркүйектің соңында ұшып кетеді.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Анатолий Федорович.Виктория Анатольевна "Қазақстандағы жануарлар әлемі" энциклопедиясы — Алматыкітап баспасы, 2012
Паракрамабаху
-------------

**| Паракрамабаху Шри-Ланка** мемлекетінің **1153-1186** жылдардағы билеушісі.
Өзі патшалық құрған кезеңде Шри-Ланка аралындағы үш хандықтың басын қосты.
**1156-1157, 1160- 1161** жылдары феодалдардың сепаратистік қозғалыстарын және ханзадалардың көтерілістерін басты.1164-1165 жылдары Пегудегі,

**1167-68, 1175-76, 1181-82** жылдары Үндістанда чолаларға қарсы соғысты басқарды.
Паракрамабаху елін біртұтас мемлекетке біріктіріп, бірнеше
маңызды әкімшілік реформа жүргізді. Жергілікті өзін-өзі басқару жүйесін жойып, басқару ісін орталықтандырды, әскерді қайта құрды. Буддизмде дінбұзарлармен күрес жүргізді.

**I Паракрамабахудың** тұсында бүкіл елде суландыру жүйесі
іске қосылды, орасан үлкен ғибадатханалар салынды.
Өзінің қалың жасағымен Мьянма елін шабуылдап,
Үндістанның оңтүстігінде жатқан Чола императорлығына
қарсы соғыста Пандья халқына көмек берді. Ария-Калинга азаматтық соғысы аяқталған соң, Рухуна жеріндегі Шри-Валлабха ғибадатханасын тастап, астанасы Санхаттали болып табылатын Даккинадеса жеріне қайтып келді.
Ол қалың жасағымен солтүстікте орналасқан
Гаджабаху тайпасына үлкен қауіп төндірді. 1150 жылдары алғашқы соғыста-ақ Паракрамабаху жасағы Малайя жерін басып алды. 1153 жылдан бастап Полоннарува қамалына орналасып, Шри- Ланка жерінде тағы да 33 жыл билік жүргізді.

Дереккөздер
-----------

Ұ 46 Ұлы императорлар. – Алматы: "Aруна" баспасы. – 208 бет. – Сер.: "1100 қызықты деректер".
ISBN 978-9965-26-591-4
**IV Мұстафа** (осм. مصطفى رابع‎ — *Mustafâ-i râbi'*; 8 қыркүйек 1779 — 16 қараша 1808) — Османлы мемлекетінің 29-шы сұлтаны, Ислам халифатының 94-ші халифі.

Өмірбаяны
---------

Тақта отырған Телі IV Мұстафа
IV Мұстафа 1779 жылы османлы елордасы Константиниеде османлы сұлтаны I Әбділхамит шаңырағында дүниеге келді.

Ағасы III Сәлім тақтан тайдырылған соң, IV Мұстафа бұрынғы сұлтанның жаңартпаларын, соның ішінде "Низами Джедид" атты әскери жаңартулар жиынтығын жойды және көтерілісшілердің басшысы Қабақшы Мұстафа пашаны садрағзам етіп тағайындады.

Ресейліктерге қарсы соғыс өз жалғасын тапты. Шанаққала бұғазындағы оқшаулауды бұзу әрекетін жасаған Османлы флоты Афон теңіз шайқасында Ресей флотынан жеңілді. 1807 жылдың тамызында бітім шарт жасалды. Бітім шартқа сәйкес Ресей Молдова және Валахия елдерін жаулауды жалғастыруға рұқсат алды.

1808 жылы Әлемдар Мұстафа паша өзіне адал жауынгерлермен Константинопольге жорық жасап, III Сәлімді қайтадан таққа отырғызуға ниеттенді. IV Мұстафа жақтаушылары Әлемдар Мұстафа пашаға күшті қарсылық таныта алмады. Шайқас кезінде IV Мұстафа өз ағасы III Сәлімді және өз інісі Махмұт шаһзаданы (келешектегі II Махмұт) өлім жазасына кесуді бұйырды. Алайда соңғысын баскесерлер таба алмады. Топқапы сарайына басып кірген Әлемдар Мұстафа паша IV Мұстафаны қамап, III Сәлімді құтқаруға үлгермегендіктен, Махмұт шаһзаданы тауып алып, оны таққа отырғызды.

### Ажалы

1808 жылдың 16 қарашасында IV Мұстафаны таққа қайтадан отырғызуға ниеттенген жаңа шеріктер II Махмұтқа қарсы көтеріліс жасады. Бірақ II Махмұт сол кезде IV Мұстафаны өлім жазасына кесуді үлгерді.

Садрағзамдары
-------------

| № | Есімі | Қызмет атқарған мерзімі | Уақыты |
| --- | --- | --- | --- |
| 194 | Ибраһим Хильми паша | 29 мамыр 1807 — 3 маусым 1807 | 4 күн |
| 195 | Шелеби Мұстафа паша | 3 маусым 1807 — 28 шілде 1808 | 1 жыл 1 ай |

|  | Ұлы Османлы Мемлекетінің сұлтандары |  |
| --- | --- | --- |
| Ізашары**III Сәлім** | **IV Мұстафа** 29 мамыр 1807 — 28 шілде 1808 | Ізбасары**II Махмұт** |
| I Осман · Орхан · I Мұрат · I Баязит · *Сұлтанаралық* · I Мехмет · II Мұрат · II Мехмет · II Мұрат · II Мехмет · II Баязит · I Сәлім · I Сүлеймен · II Сәлім · III Мұрат · III Мехмет · I Ахмет · I Мұстафа · II Осман · I Мұстафа · IV Мұрат · Ибраһим · IV Мехмет · II Сүлеймен · II Ахмет · II Мұстафа · III Ахмет · I Махмұт · III Осман · III Мұстафа · I Әбділхамит · III Сәлім · IV Мұстафа · II Махмұт · I Әбділмәжит · Әбділғазиз · V Мұрат · II Әбділхамит ·V Мехмет · VI Мехмет · II Әбділмәжит (соңғы халиф) |
| Әулет · Шежіре · Санат |
**I Баһадүр** (урду: بہادر شاه اول‎‎) — Ұлы Моғолдар патшалығының 8-ші падишаһы. Ұлы Моғолдар патшалығының негізін қалаушысы Бабырдың жүрежаты. I Акбардың шөпшегі.

Толық атағы: **Сайып-и-Қыран, Муаззам Шаһ Әлемгір Сани, Әбіннасыр Сейіт Кутубуддин Әбілмұзаффар Мұхаммед Муаззам Шаһ Әлем I Баһадүр Шаһ, Падишаһ-и-Ғази**.

Өмірбаяны
---------

I Баһадүр 1643 жылдың 14 қазанында Бурханпур қаласында дүниеге келді. Ол Ұлы Моғолдар падишаһы I Әлемгірдің және Бай бегімнің екінші ұлы болатын. Ағалары мен інілеріне қарағанда Баһадүр шыдамдырақ әрі тыныштырақ болғанды, сондықтан әкесінің сеніміне бөленді: I Әлемгір оны тақтың мұрагері етіп тағайындады.

Әкесінің тұсында ол Деканның (1663-1673, 1678-1680), Мултан, Кабул мен Синдтің (1673-1678), Аграның (1695), Акбарабаттың (1695-1699), Лахор, Мултан мен Учаның (1699), Кабулдың (1699-1707) науаб субадары (наменгері) болды.

Билеген жылдары
---------------

I Баһадүр 1707 жылдың 19 маусымында 63 жасында таққа отырды. Кәрі жастағы падишаһ тек 5 жыл (1707-1712) биледі. Бастапқыда I Баһадүр тақ үшін өз ағасы әрі ізашары Мұхаммед Ағзаммен соғысты. 1711 жылы Ұлы Моғолдар патшалығына Бутан патшасы Друка Рабдже басып кірді. Патша Ұлы Моғолдарға қарсы шыққан Махендра Нарайян және Яджна Нарайян атты үнді төңкерісшілермен бірігіп, шығыстағы Дакка мен Горагат фауждары Ибраһим хан шабуыл жасады.

I Баһадүр 1712 жылдың 27 ақпанында Лахор маңында 68 жасында қайтыс болды. Оның өлімінен кейін Ұлы Моғолдар патшалығының ыдырауы бастады.
**Ли Санхва** (1901-1943) ақынның лирикалық шығармалары жапон елінің басқыншылығына қарсы тақырыбы жайлы жазған. 
Ли Санхва ( Оңтүстік корея ) солтүстік жағындағы Кенсан провинциясының Тэгу қаласында дүниеге келген. Сеулда мектепті бітіргеннен кейін, 1923 жылы Токия қаласындағы шет тілі оқытатын мектепке француз тілін меңгеруге барады. Сол жылы Жапон елінде жерсілкінісіне тап болады. Сол кезден бастап ол өзінің шығарма жазудағы бағытын өзгертеді. Оның көптеген шығармалары халықтық рух жайлы тақырыптарды қозғайды. Мысалы, « Тәуелсіздігінен айырылған жерде көктем келер ме? » (Пэаткин тыредо помын онынга? 1926).
Ақын тірі кезінде бірде-бір шығармалары қағаз бетіне басылып шықпаған. Бірақ ақынның өзі туған Тэгу қаласында оған арнап ескерткіш орнатқан.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  М. В. Солдатова, К. А. Пак. Современная литература Корей. Учебная пособия. – Владивосток, 2003. – 92-98 стр.
**Лиа Мишель** (ағылш. *Lea Michele*; туған кезіндегі аты **Лиа Мишель Сарфати**; 1986 жылдың 29 тамызында дүниеге келген; Бронкс, Нью-Йорк штаты) – америкалық актер әйел және әнші. Fox компаниясының , «Хор» телехикаясының арқасында өзінің атақтылығына ие болды. Осы телехикаяда Рейчел Берри рөлін өтеді.

Биографиясы
-----------

Мишель Бронкс, Нью-Йорк штатында , Эдит Сарфати мен Марка Сарфатидің отбасында дүниеге келген. Ол Тенефлай, Нью-Джерсиде балалық шағын өткізді, оқыған орны Tenafly High School. Бұған қоса Мишель Stagedoor Manor сахналық өнерінің білім алу ордасында оқыды. Содан кейін Нью-Йорктегі Tisch School of the Arts университетіне түсті, бірақ білім алуын тоқтаты, өйткені сахнада өнер көрсетуді жалғастырды.

Мансабы
-------

8 жасында Лиа алғаш рет достарымен мюзикл үшін тыңдалымға барды. Ол Бродвейлық қойылымда басты рөлді сомдады, солай алдына қойған мақсатына жетті. Бұдан кейін 1998 жылы Ragtime, 2004 жылы Fiddler on the Roof атты Бродвейлық қойылымдарда өнерін жалғастырды. 2006 жылы ол Spring Awakening қойылымына қатысты, соның арқасында Drama Desk Award ие болды. Алайда
2008 жылы 18 мамырда «Spring Awakening» тастады.
**Ли́ам Дже́ймс Пейн** (ағылшын. Liam James Payne; 29 тамыз 1993, Вулвергемптон, Уэст-Мидлендс, Ұлыбритания) — британдық әнші. «One Direction» тобының мүшесі. 2010 жылы «The X Factor» жобасына қатысты.

Өмірбаяны
---------

### Балалық шағы

Лиам Джеймс Пейн 1993 жылы 29 тамыз дүниеге келді. Тууылар алдында, Лиамның бір бүйрегі жұмыс істеген жоқ. Сондықтан, ол 4 жасына дейін ауруханаларға қан тапсыра берді. 2012 жылдың тамыз айында Лиам екі бүйрегі де істейтіні туралы айтты.

Мектепте спорттық сайыстарға белсенді қатысқан. Жүгіруден құрама командада болған. Лиам жүгіруден бірінші орындар ала берген. Сондықтан, жүгіруден кәсіпші болған.

12 жасында Лиам баскетболшылар командасына жазылған. Сосын сол командадағы адамдар Лиамды қорлаған. Сондықтан, Лиам баскетболды тастап, боксқа өзін-өзі қорғауға жазылды.

### Мансап

2008 жылы 14 жасар Лиам «The X Factor» жобасының бесінші маусымға жазылған. Бірақ Саймон Коуелл Лиамды әлі дайын емес деп, үйіне қайтарды. 

2010 жылы Лиам «The X Factor» жобасының жетінші маусымына қайтадан барды. 16 жасында Элла Фицджеральдтың «Cry Me a River» өлеңін айтты. Лиам жеке әнші болғысы келген. Бірақ, Николь Шерзингер 5 ұлды: Луи Томлинсон, Зейн Малик, Гарри Стайлз, Найл Хоран және Лиам Пейнді біріктірді. Бұл топтың аты - «Onе Direction». Топ жобада үшінші орын алды. Сосын «Syco Records» компаниясымен келісім шартқа тұрды.

One Direction
-------------

2011 жылы топ турнеге шықты. Сол жылы «Up All Night» үнтаспасын шығарды. 2012 жылы ақпан айында «One Direction» тобының бірінші синглы «What Makes You Beautiful» өлеңі арқылы «BRIT Award» бағдарламасында «Үздік британдық сингл» номинациясын жеңіп алған. «Up All Night» үнтаспасы 314000 көшірмесі сатылды.

Жеке өмірі
----------

2010 жылы Пейн Даниэль Пизермен бірге 3 жыл кездесіп жүрді. Қазіргі кезде, Лиамның сүйетін жары – София Смит.
Тау жыныстарын үгітіп, айналдыра бұрғылайтын бұрғы
**Айналдыра бұрғылау** – бұрғыны үздіксіз айналдырып, оны күшпен батыру арқылы тау жыныстарын бұрғылау тәсілі. 

Бойлық қысым бұрғылау аспабына коронкамен нық жалғанған штангілер массасынан, редукторлы айналдырғыш механизм мен қозғалтқыш салмағынан немесе қанатты гидравликалық тетіктен түседі. Бұрғылау кезінде қашауға түсетін салмақ 30 тоннаға дейін жетеді. Болаттан жасалған бұрғылау трубалары бойымен қашау ұңғымаға (скважина) бағытталады. Забойда бұзылған тау жыныстарын сумен шайып, сыртқа шығарады. Бұрғылау кезінде бұзылған кен кесектерін сыртқа таситын сұйықтық ретінде судан басқа балшық ерітінділер, әк тас ерітінділері, мұнай негізді ерітінділер мен эмульсиялар тағы басқа қолданылады. Сұйықтық сорғы және бұрғылау трубалары арқылы қашауға жеткізіледі, ондағы тесіктерден ұңғыма забойына енеді. Одан әрі бұрғылау трубалары мен ұңғыма қабырғасы аралығындағы қуыспен бұрғыланған тау жыныстарын өзімен ілестіре жоғары көтереді. XX ғасырдың 50 жылдарының орта шенінен бастап АҚШ-та (онша терең емес ұңғымалар үшін) забойды ондағы бұзылған тау жыныстарынан ауа қысымымен не газбен тазарту қолданылады. Мұнда да сығылған ауа немесе газ бұрғылау трубаларына сорғы арқылы айдалады. Ұңғыма бұрғылау арнаулы білдектермен жүргізіледі.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ совет энцеклопедиясы. 6 том.
**Су** (сутегінің оксиды) - түрінде мөлдір сұйықтықтың химиялық зат, түс (жас көлемде), иіс және дәмнің (стандартты шарттарда) үмітсіз. Химиялық формула: Н2O. Қатты күйде мұзбен, қармен немесе қыраумен, ал газтәріздесте - су тектес бумен аталады. Жердің 71 % шамасындағы беті сумен (мұхит, теңіздер, көлдер, өзендер, мұздар) жабулы.

Жақсы езгішпен болып табылады. Табиғи шарттарда езгіш заттарды (тұз, газдар) ылғи асырайды.

Суда бұлақты мағына жаралған және өмірдің сүйеуінде жерде, тірі бойдың химиялық құрылымында, ахуалдың және ауа райының құралымында имеет. Ең маңызды затпен барлық тірі заттардың ғаламшарда жер болып табылады.

Дереккөздер
-----------
Коммуналдық шаруашылық. Облысты электрэнергиясымен 
жалпы белгіленген қуаты 1916 мВт,
қолдағы бары 1953 мВт, нақты өндіретіні 1465 мВт
болатын 8 жылу электростанциясы (КарМАЭС
1,2, ЖЭО - 2,3, ЖЭО - ПВС, Жезқазған, Балқаш, 
Тентек ЖЭО) 82% қамтамасыз етеді. 250-300 мВт 
мөлшеріндегі жетпейтін бөлігін облыс
Қазақстанның энергожүйесінен алады. Облыс
бойынша жылу желілерінің ұзындығы — 2134,7 км,
оның ішінде: магистральді — 568,4 км;
кварталішілік — 1566,4 км құрайды.

Тұрғын үй қоры.
---------------

Қарағанды қаласының тұрғын
үй қоры, оның ішінде: көп қабатты тұрғын үйлер
саны 7676, үйлердің ауданы — 17105,38 шаршы
метр құрайды, бір қабатты үйлер саны — 97866,
ауданы 8517,12 шаршы метр.

Сумен жабдықтау.
----------------

Қарағанды облысы бойынша
2002-2010 ж. «Ауыз су» бағдарламасы ҚР Үкіметінің 
23 каңтарындағы №93 «2002-2100 жылдарға 
арналған «Ауыз су» салалық бағдарламасы
туралы» және 2002 ж. 24 сәуірдегі №470 «Қазақстан 
Республикасы Үкіметінің 2002-2004 жылдарға 
арналған Бағдарламаны іске асыру бойынша
іс шаралар жоспары туралы» қаулыларына сәйкес
әзірленді. Қазіргі кезде облыста 175 су кұбырлары, 
оның 13-і қалалық мекендерде, 160 ауылдық
және 2 топтама су кұбырлары бар. Орталықсыздандырылған 
көздерден (скважиналар, құдықтар)
314 елді мекендер жабдықталады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5

*Бұл жаңа мақаланың бастамасы. Бұл мақаланы толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесуіңізді сұраймыз.*
Молекулааралық сутектік байланыс
**Сутектік байланыс** деп сутек атомы мен электртерістілігі жоғары атомдар арасында болатын химиялық байланыстың түрін айтады. Сутектік байланыстың нәтижесінде заттардың қасиеттері өзгереді.

Байланыстың бұл түрінде молекулалар сутек арқылы байланысады. Байланыстың бұл түрі табиғатта өте кең тараған.Сутектік байланыс әр түрлі зат, бір түрлі зат молекулалары арасында, типті бір молекуланың ішіндегі атомдар арасынды болады.

Мысалы, су молекуласының құрылысын қарастырсақ, онда екі атом сутек бір атом оттекпен полюсті ковалентті байланыс арқылы байланысқан. Электрон жұптары электртерістігі жоғары элемент элемент оттек жаққа көбірек ығысқан. Нәтижесінде, су молекуласының сутек атомдары жағында оң заряд пайда болады.

Мұнда сутек акцептор болып табылатныдықтан, судың басқа молекуласындағы оттектің артық электрон жұбын өзінің бос орбитальне қабылдау арқылы химиялық байланыс түзе алады. Сөйтіп судың бірнеше молекуласы бірімен бірі байланысып димер, тример, тетрамерлер түзеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Химия. 9 сынып. Жалпы білім беретін оқу орындарына арналған оқулық. - Алматы: "Кітап" баспасы, 2009. - 248 - б, суретті.ISBN 9965-847-49-5


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеуҚұрылымдық химия |
| --- |
|  |
| Химиялық байланыстар | 
Ароматтылық • Коваленттік байланыс • Иондық байланыс • Металдық байланыс • Сутектік байланыс • Донорлы-акцепторлы байланыс • Таутомерия • Ван-дер-Ваальс күштері |
|  |
| Құрылымды бейнелеу | 
Химиялық формула • Құрылымдық формула • Молекулалық граф • Функционалды топ • Лиганд • Координаттық геометрия |
|  |
| Электрондық қасиеттер | 
Электртерістілік • Электронға туыстық • Иондану энергиясы • Октет қағидасы |
|  |
| Стереохимия | 
Асимметриялық атом • Изомерия • Конфигурация • Хиралдық • Конформациялар |

 |
**Ақүйік қорымы** — сәулет өнері ескерткіші. Маңғыстау облысы Шетпе маңында орналасқан. Б.з.б. 1 ғасырда сақталған үш сармат обасынан (маңғыстау қазақтары обаны үйік деп атайды), 19 ғасырдың ақыры — 20 ғасыр бас кезіндегі салынған 20-дан астам сәулет ескерткішінен құралған. Олардың ішінде 4 ірі сағанатам мен 3-күмбезді мазар бар. Бұл ескерткіштер Арал мен Атырау өңірінде кездесетін барлық сәулет мұраларының озық үлгісіне жатады. Сармат обаларының ең үлкені 1930 ж. қазылған. Ақүйік қорымы ішіндегі әсем туындының бірі Оразалы зайыбы Тәжі күмбезі 1914 ж. салынған. Ауданы 6,24 х 4,20 м, биіктігі 8,6 м, 1924 ж. оңтүстік-батыс бұрышы құлаған. Инженерлік зерттеулердің қортындысы бойынша ұзынырақ етіп салынған төртбұрышты қабырғалар алып барабан мен күмбезді, көтере алмай құлаған. Маңғыстауда мазарларды әдетте бірнеше адамды жерлеу үшін кең етіп салады. Алдыңғы жағының аз ғана сақталған бөлігі — Тәжі күмбезінің әдемі ою-өрнектермен безендірілгенін көрсетеді. Солтүстік және шығыс жақтағы фасадтары өрнектелген пилястрларға бөлініп, ұзын таспадай созылып, ою-өрнекті фризбен бітеді. Ішіндегі ойықтар әйелдің әшекейлері, кебіс-мәсі, самаурын, ыдыс-аяқ, өсімдік және қошқар мүйіз ою-өрнектерімен безендірілген. 1981 ж. Тәжі күмбезі "Маңғыстауқайтажөндеу" мекемесінің күшімен толық қалпына келтірілді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ ұлттық энциклопедиясы
2. ↑  Маңғыстау энциклопедиясы, Алматы, 1997;



|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|    Маңғыстау облысындағы республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері |
| --- |
|  |
| Бейнеу ауданында | 
Бейнеу қорымы және Бекет ата жерасты мешіті • Омар мен Тұр күмбезі |
|  |
| Қарақия ауданында | 
Бекет ата мешіттері • Қызылсу қорымы • Сенек қорымы • Шопан ата қорымы мен мешіті • Қырғын қорымы |
|  |
| Маңғыстау ауданында | 
Сейсем ата қорымы • Уәли қорымы • Қарамола бейіті • Шақпақ ата мешіті мен қорымы • Масат ата жерасты мешіті мен қорымы • Қапаш мешіті • Ақүйік қорымы • Бекі қорымы • Қаратөбе қорымы • Қараман ата қорымы және жерасты мешіті • Қамысбай қорымы |
|  |
| Түпқараған ауданында | 
Бейсенбай қорымы • Тарас Шевченко мемориалдық кешені |

 |
**Сарлыбай кесенесі (Қазалы ауданы)**- Қазалыдан 32,7 шақырым қашықтықта орналасқан (азимут 224 градус) 1891 жылғы архитектуралық ескерткіш. 

**Географиялық координаттары:**

45°32′87,6″с.е.

061°48′96,5″ш.б.

### Ескерткіш сипаты

Ескерткіш күйдірілген тікбұрышты кірпіштерден (7×14×28 см, 10 қатар+ 10 жым = 0,88 м) тұрғызылған, өлшемдері - 8,60×10,43 м, биіктігі - 6,0 м.

Кесене екі камералы, біріншісі -ұзын тар дәліз түрінде болып келген кіреберіс камерасы, екіншісі- жоспарында дөңгелек, күмбезбен жабылған жерлеу камерасы. 

Созыңқы тікбұрыш іспетті болып келген кіреберіс бөлік негізгі аумаққа оңтүстік жақтан жалғасқан. Аркалы болып келген кіреберіс ойығы шығысқа қаратылған. Ол сәулелі кескінді аркамен жабылған. 

Камераның шаршы пішінді негізінен күмбез шеңберіне өту қаландылардан шығарылған бұрыштық парустар арқылы іске асырылған. Камераның қабырғалары күмбездің негізіне дейін сыланып, әктелген, кіреберіс ойықтың жоғарғы жағы аркалы болып келген. Бөлмеде сағаналы қабір бар, ол күйдірілген кірпіштен сатылы етіп қаланған. 

Ескерткіштің бұзылуына байланысты, оның кіреберісіндегі күмбезшесі жойылған. Күмбез бен ернеуінің кейбір бөліктері қираған. Қазіргі кезде ескерткіш жөндеуден өткізілген.

### Дереккөздер

1. ↑  Қазақстан Республикасының тарихи және мәдени ескерткіштерінің жинағы; Қызылорда облысы,Алматы, Аруна баспасы , 2011
**Саржан Қасымұлы Саржан** - сұлтан (туған жылы белгісіз — 1836 жылы өлген) — қазақ халқының 1825 — 36 жылдардағы ұлт-азаттық көтерілісі басшыларының бірі, Абылай ханның немересі. Қарқаралы округіне қарасты Қарпық болыстығын басқарған. Орта жүзде хандық биліктің жойылуына (1822) тақ мұрагері Ғұбайдолла Уәлиұлы және әкесі Қасым сұлтанмен бірге қарсылық танытып, Ресей өкіметі тарапынан ашылған округтерді жойып, хандық билікті қалпына келтіруді талап етті. Оның осы мақсаттағы Солтүстік және Орталық Қазақстан аудандарын қамтыған көтерілісі (қ. Саржан сұлтанның көтерілісі) он жылдан астам уақытқа созылды. 1836 жылдың жазында Қоқан билеушілері Саржанды інілері Ержан, Есенгелділермен бірге зұлымдықпен өлтірді. Оның бастаған ісін інісі Кенесары жалғастырды; 

қ. Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық қозғалыс

Дереккөздер
-----------
**Үлкен көл**, *Большое* — Қарасор көлі алабындағы көл.

Географиялық орны
-----------------

Қарағанды облысы Қарқаралы ауданында, Қарқаралы қаласынан оңтүстік-шығыста 2,5 км жерде, Қарқаралы тауларының арасындағы сопақша қазаншұңқырда, Жауыртоғай тауының солтүстік етегінде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 824,7 м.

Гидрографикасы
--------------

Ауданы 2,23 км2, ұзындығы 2,3 км, енді жері 1,5 км, жағалық сызығының ұзындығы 6,3 км. Су жиналатын алабы 24 км2, таулы, жартылай қылқанды орман өскен. Ең терең жері 4,6 м, орташа тереңдігі 3 м. Көл суы көктемгі қар және жер асты суымен толығады. Жазда түпкі суының температурасы жоғарғы қабатының температурасынан екі есе төмен болады. Деңгейінің жылдық ауытқуы 1 м-ге жетеді: сәуірде жоғары, тамызда төмен. Көктемде қар еріген кезде көлдің біраз суы Қараөзек өзеніне ағып шығады. Суы ашқылтым, аздап кермектеу. Химиялық құрамы жағынан гидрокарбонат класының натрий тобына жатады. Суында фтор көп.

Жағалау сипаты
--------------

Оңтүстік жағалауы таулы, биік (1113 м), басқа жағалары жайпақ. Шығыс жағасында биік қалың қамыс өседі. Көлде алтын және күміс мөңке балығы мекендейді. Көл жағалауындағы қарағайлы орманда туристік база мен оқушылар лагері орналасқан.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IX том
**Мастиктер** – заттың бетіне жағылатын қорғағыш, әрі әрлендіргіш рең беретін полимерлік негіздегі заттар. 

Жалпы мастиктер үлкен үш топқа бөлінеді: 

1. органикалық еріткіште әзірленген балауызды мастиктер;
2. сулы мастиктер;
3. сулы-эмульсиялы мастиктер.

Бұл үш топтағылар да қатты, паста және сұйық күйінде өндіріледі. Органикалық еріткіш негізінде дайындалатын балауызды мастиктер паркет едендерді өңдеп тазалау үшін қолданылады. 

Ол, негізінен, бензин, скипедар, уайт-спирит сияқты органикалық еріткіште әзірленеді. Оларды линолеум, пластиктерге қолдануға болмайды, себебі – ерітіп жібереді. Бұлар жақсы жағылады және жылтырлайды, кемшілігі – жағымсыз исі болады. Сулы мастиктер негізінен балауызды заттар мен эмульгаттордан тұрады. Оны концентрат түрінде өндіреді және басты артықшылығы – негізділігі. Оларды пайдаланар алдында суда өндіреді. 

Құрамында суы болғандықтан, оларды керісінше ағаш негізді заттарға емес, линолеум мен пластиктерге қолданады. Сулы-эмульсиялы мастиктердің құрамында органикалық еріткіштің мөлшері шамалы болады. Сондықтан онымен кез келген беткейді тазалауға болады. Олардың кейбіреулерінің құрамында бактерицидті заттар болатындықтан, санитариялық-гигиеналық мәні зор, бөлме ішінің ауасын тазартады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Химия. Жалпы білім беретін мектептің жаратылыстану-математика бағытындағы 11-сыныбына арналған оқулық. Алматы, «Мектеп» 2011.
**Масуд Сад Сәлман** (толық аты-жөні - Сәлман немересі Садұлы Масуд) (1046 ж. Лахор, - 1121 ж.) — ертеде парсы тілінде жазылған үнді әдебиеті қаламгерлерінің бірі. Ол Солтүстік Үнді жеріндегі Газневи әулетінің өкіл әкімі Сайф фд-Доул Махмұд сарайында жоғарғы дәрежелі адам болған. Бәсекелес ақындарының жала жабуымен 18 жыл түрмеде отырды. Түрмеден шыққан соң (1106 ж. шықты) Лахорда кітапханада істеді. Кейін Арслан Сұлтан (1116-17) мен Бахрамшаһтың (1117-53) сарай ақыны болды. *Ауфи* оның парсы, араб, үнді тілдерінде жарияданған үш тілді диуаны болғаны туралы дерек береді. Үнді тіліндегі шығармалары сақталмаған, ал араб тілінде жазылғандарынан бір ғана бәйіт бар. Басқалардан гөрі дұрыс сақталғаны - парсы тіліндегі шығармалары. Шығармаларының көпшілігі мақтау өлеңдері болғанымен, өзінің өмірден түрмеден көрген түйгендерін де жырлаған.

Дереккөздер
-----------
**Hibernate** (дауысталуы **хайбернэйт**) объектке негізделген домейн модельдерін реляциялық-дерекқорларымен салыстыруға (ағылш. object-relational mapping) арналған Java бағдарламалық тілінің кітапханасы әрі фреймворк. Негізге мақсаты реляциялық дерекқор мен объектке негізделген дерекқор моделдерін сәйкестендіру (framework for mapping an object-oriented domain model to a traditional relational database).

Hibernate persistence технологиясы негізінде дерекқорға қосылу арқылы объект-реляциялық сәйкестендіруде пайда болған мәселелерді шешеді.

Hibernate GNU Lesser General Public License лицензиясы негізінде таратылатын тегін бағдарламалық жасақтама.

Hibernateтің негізгі қызметі Java класстарын дерекқор кестелеріне (және керісінше Java дерек-ақпарат типтерін SQL дерек немесе ақпарат типтеріне) кескіндеу (mapping). Hibernate және де деректерді сұрастыру және шығару қызметтерін атқарады.

Кескіндеу (Mapping)
-------------------

Тағы қараңыз
------------

* SQL

Сілттемелер
-----------



|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеуJava |
| --- |
|  |
| Java платформалары | 

Java (бағдарламалау тілі)
• JVM
• Micro Edition
• Standard Edition
• Enterprise Edition
• Java Card
 |  |
|  |
| Sun технологиялары | 

Squawk
• Java Development Kit
• OpenJDK
• Java virtual machine
• JavaFX
• Maxine VM
 |
|  |
| Платформа технологиялары | 

Applets
• Servlets
• MIDlets
• jsp
• Web Start (jnlp)
 |
|  |
| Өзге мекемелер технологиялары | 

JRockit
• GNU Classpath
• Kaffe
• TopLink
• Apache Harmony
• Apache Struts
• Spring framework
• Hibernate
• JBoss application server
• Tapestry
• Jazelle
 |
|  |
| Тарихы | 

Java version history
• Java Community Process
• Sun Microsystems
• Free Java implementations
 |
|  |
| Негізгі бағдарламалау тілдері | 

BeanShell
• Clojure
• Groovy
• Oxygene
• Java Tcl
• JRuby
• Jython
• Processing
• Rhino
• Scala
• тағы қараңыз…
 |
|  |
| Java конференциялары | 

JavaOne
 |

 |
**Гри́нпис** (ағылш. *Green Peace* — «жасыл әлем») — 1971 жылы Канадада негізі қаланған халықаралық қоғамдық табиғатты қорғайтын және Бейкоммерциялық ұйым.

(Басты) Негізгі мақсаты – жаhандық (әлемдік) экологиялық проблемаларды (мәселерді) шешу, соның ішінде билік пен қоғам назарын аудару арқылы.

Гринпис тек қана өз жақтастарының ғана берген қаржылық көмегімен өмір сүруде, ал мемлекеттік құрылымдар, саяси партиялар және бизнестен қаржылай көмекті үзілді-кесілді қабылдамайды.

Гринпис БАҚ назарын экологиялық мәселелерге аударуға бағытталған ірі акцияларымен белгілі

География
---------

### Аймақтық кеңселері

Аймақтық кеңселері бірнеше мемлекеттерді қамтиды.

Орталық және шығыс Еуропа (Аустрия, Мажарстан, Словакия)

Скандинавия (Дания, Норвегия, Финляндия, Швеция)

Жерорта теңіз аймағы (Израиль, Ливан, Мальта, Түркия)

Оңтүстік-Шығыс Азия (Индонезия, Таиланд, Филипиндер)

Аустралия мен Океания (Аустралия, Папуа - Жаңа Гвинея, Соломон Аралдары, Фиджи)

### Ұлттық кеңселері

Greenpeace Ұлттық кеңселері.
Еуропа: Бельгия, Ұлыбритания, Германия, Грекия, Испания, Италия, Люксембург, Нидерланд, Португалия, Ресей, Франция, Чехия, Швейцария

Азия: Үндістан, Қытай, Жапония

Солтүстік Америка: Канада, Мексика, АҚШ

Оңтүстік Америка: Аргентина, Бразилия, Чили

Аустралия мен Океания: Жаңа Зеландия

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Greenpeace International homepage
* Greenpeace.mobi: Official Mobile homepage(қолжетпейтін сілтеме)
* Greenpeace Arabic homepage Мұрағатталған 19 сәуірдің 2021 жылы.
* Solar Generation Мұрағатталған 20 қазанның 2008 жылы..
* Greenpeace 30th Anniversary
* Greenpeace 25th Anniversary Interview with Founders Мұрағатталған 22 маусымның 2011 жылы.
* Waves of Compassion: The Founding of Greenpeace by Rex Weyler
* Change It -- Greenpeace's week of activist training with Seventh Generation Мұрағатталған 3 шілденің 2007 жылы.
* Greenpeace Australia Pacific homepage
* Greenpeace China (English) homepage Мұрағатталған 14 мамырдың 2011 жылы.
* Greenpeace Europe homepage
* Greenpeace Thailand homepage
* Greenpeace Founders Мұрағатталған 13 желтоқсанның 2007 жылы.
* Greenpeace Characters Мұрағатталған 14 желтоқсанның 2007 жылы.
* Greenpeace Chronology Мұрағатталған 14 желтоқсанның 2007 жылы.
**HTC Desire 600** — тайваньдық электроника өндіруші HTC компаниясының 4,5-дюймді дисплеймен қамтылған смартфоны.

Desire 600 — компанияның HTC One өніміндегі Sense 5, Beats Audio және BoomSound беткі стерео динамик сияқты ерекшеліктерін иемденген орта деңгейлі екі сим-карталы смартфон. Аппарат 4,5 дюймдік qHD супер сұйық кристалды (Super LCD) экранға, 1 Гб оперативтік жады бар 1,2 ГГц quad-core Snapdragon 200 процессорына ие. Сондай-ақ, 8 мегапиксельді фотокамера және 64 Гб-қа дейін кеңейтіле алатын жад та бар. Ол Ресей, Таяу Шығыс және Украинада 2013 жылдың маусымында сатылымға шықты.
Құрылғы сондай-ақ Үндістан мен Қытайда да сатылады.

Телефонда ауыспалы батарея және 64 Гб мөлшеріне дейінгі microSD карталарын қолдайтын ұяшық (слот) бар.

Басты бәсекелесі – Samsung GALAXY Grand.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  HTC Desire 600 announced: quad-core processor, dual-SIM and BlinkFeed. *Engadget*. Тексерілді, 17 маусым 2013.
2. ↑  HTC launches dual-SIM Desire 600 with quad-core processor, BlinkFeed. *NDTV*. Тексерілді, 17 маусым 2013.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* htc.com/www/smartphones/htc-desire-600/  HTC Desire 600 — ресми сайты
**Хаюмжанова Мэриям** (1906-1995) – Қостанай облысы, Қостанай ауданы, Қобланды селосында туған.. 

Рабфакта оқыды*(1931-1932)*. "Әйел теңдігі" журналында әдеби қызметкер *(1929-1932)*, жауапты хатшы *(1932—1934)*. Орынбор облысы Дамбар ауданында кітапхана меңгерушісі *(1934—1937)*, Қазақстан Жазушылар одағының бөлім меңгерушісі *(1939-1944)*, Қазақ мемлекеттік көркем әдебиет баспасында редактор, аға редактор (1945—59) болып істеді.

Екі рет "Құрмет Белгісі", Еңбек Қызыл Ту орденімен, бірнеше медальдармен марапатталған. 1986 жылы "Қазақстанның Халық жазушысы" атағы берілді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері. Анықтамалық. Алматы, "Білім баспасы". 2005 ж. - 576 бет. ISBN 9965-09-134-X
**Тарбағатай кемпіршөбі** (лат. *Acantholіmon tarbagataіcum*) — қорғасыншөптер тұқымдасы, кемпіршөп туысына жататын көп жылдық жартылай бұта. Тарбағатай жотасы мен Сандықтас тауында кездеседі. Биікт. 12 – 20 см, сабағы жерге төселіп өседі. Көктемдегі жапырақтары қатты, ылғал сүйгіш, ерте қурап түседі; жазда өсетіндері күзде қурағанмен, түспей, сабағында сақталып қалады. Гүлдері қос жынысты, аталығы бесеу, аналығы 5 жеміс жапырақшасынан тұрады. Жеке гүлінде бір-бірімен кірігіп, түтік тәрізді жұқа жарғақты 5 тостағанша жапырақшасы болады. Олар қурап түспей, жемістің сыртын қаптап тұрады. Бір-бірімен кірікпеген қоңыр қызыл түсті 5 күлтесі бар. Ұсақ гүлдері екі қатар масақ гүлшоғырына жиналған. Әр гүлшоғыры 5 – 11 гүлден құралады. Тұқымынан көбейеді. Маусым – шілде айларында гүлдеп, жеміс салады. Тарбағатай кемпіршөбі Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген өте сирек кездесетін эндемик түр.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: "Қазақ энциклопедиясы", 2011. - 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
Тарақ-балықтар(Leuciscus)-тұқытәрізділердің бір туысы.Т.-Б. тұщы суда тіршілік ететін өткінші балықтар.Денесінің ұз. 11-80 cм ,салм.200 г-нан 8кг-ға дейін.Қабыршақтары аса үлкен емес,жұтқыншақ тістері екі қатарлы,аналь қанаттары қысқа,сәл ойықты болады.Негізі өкілі-кәдімгі Т.-Б.(L leuciscus).Денесінің ұз.20-30см,салм. 200-400 г.Қазақстан су айдындарында кең тараған.Жыныстық жағынан 2-4 жасында жетіледі. Наурыз-мамыр айларында уылдырығын (29мыңнан астам)су астындағы өсімдіктер мен майда тастардың арасына шашады. Шабағы зоопланктонмен және балдырлармен, ал ересек балықтар зообентоспен,судағы өсімдіктермен,жәндіктермен қоректенеді. Т.-б-дың кәсіптік маңызы шамалы, оларды әуесқойлық мақсатпен аулайды.

Дереккөздер
-----------


«Қазақстан» Ұлттық энциклопедия. /Бас ред.Б.Аяған. 8 том. Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», Алматы, 2006.
**Тепкіншек** — жас баланы атқа мінгізгенде қолданылатын ертоқым әбзелдерінің бір түрі. Қазақ халқында 5–6 жастағы баланы алғаш атқа мінгізгенде аяғы үзенгіге жетпейтін болғандықтан, оған арнайы тігіліп, ою-өрнекпен әсемделген тебінгі-тепкіншек қолданылады. Тепкіншекті түрлі-түсті жүн жіппен термелеп тоқылған өрнекті басқұрдан немесе шұғадан т.б. қалын матадан астарлап қоржын сияқты етіп тігеді де, бетін кестелейді. Оны ердің үстіне салады, екі басына бала екі аяғын салып отырады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Шаңырақ : Үй-тұрмыстық энциклопедиясы. Алматы : Қаз.Сов.энцикл.Бас ред. 1990 ISBN 5-89800-008-9
**Теофиль Абега М’Бида**-(фр. *Theophile Abega Mbida*; 9 шілде 1954 жыл, Н'Комо — 15 қараша 2012 жыл, Яунде) — Камерундық футболшы және саясаткер. Африка «футбол аңызы».

Клубтық мансабы
---------------

Абега өз кәсіби мансабын 1974 жылы  «Канон Яунде» клубында бастады. Сол клубпен бірге ол көптеген турнирлерді жеңді. 1984 жылы ол Францияга, көшіп «Тулуза» клубында ойнады. «Тулуза» клубында ол 20 матч өткізіп, 3 гол соқты. Өз мансабын ол Швейцариялық «Вевей-Спорт» клубымен аяқтады, ол жерже ол 1985 жылдан 1987 жылға дейін ойнады.

Өлімі
-----

Абега Яунде бас ауруханасында жүрек тоқтағандықтан 15 қарашада 2012 жылы қайтыс болды.

Жетістіктері
------------

### Клубтық

* Камерунның чемпионы : 1974, 1977, 1979, 1980, 1982
* Камерун убогінің иесі: 1975—1978, 1983

* Африканың чемпиондары кубогінің иесі: 1978, 1980

### Жеке

* Африканың жыл футболисті: 1984
**«Қандық-сандық»** – сайыс.

Бүкіл жастағы оқушы ұлдар ойнайды. Ойнаушылардың саны 2-ден бастап 40 адамға дейін.
Ойын ойнаушылары капитандармен екі құрамаға бөлінеді, қайсылары ережелерді сақтауын байқап тұрады. Алаң ортасына әрбір құрамадан бір-бір ойнаушыдан бірінші жұп шақырылады. Бір-біріне арқасымен қарама-қарсы тұрып, олар шыңтақтармен ұстасады. Жүргізушінің бұйрығы бойынша әрқайсысы өзінің қарсыласының аяқтарын жерден (едеңнен) көтеріп алуға тырысады. Бұны жасауға оңай емес, өйткені жүргізушінің белгісі бойынша екеуі жартылай отыру қалпына отырады. Қарсыласын көтеріп алған жеңіске жетеді. Көп жеңіске жеткен құрама жеңімпаз атанады.

Дереккөздер
-----------

1. Қазақ халқының сал-дәстүрлері кітабы, Атамұра 2011ж.

2. ↑ Мұрағатталған 2 ақпанның 2014 жылы.
Кез-келген санның квадратын шапшаң есептеу әдістері. 

Көбейту, бөлу таблицасын білгеннен кейін сандарды көбейтудің, бөлудің, дәрежелеудің оң тәсілдерін үйрену мақсат.

Әдетте 10, 20, 30, 40, 50, ... ... 100 оңай есептеледі. Ал 192, 292, 392, 492, ... ... 992 – ын табу бір жаңа есептеуді қажет етеді. Сол әдістерге тоқталайық.

192 = 361 шығару үшін 9 х 19 көбейтіндісінің 202 – нан 20+19=39 – ды шегеру жеткілікті 400-39=361 

  

Ал 182, 282, 382, 482, ... ... 172, 272, 372, есептеп табу үшін 

  

Енді 152, 252, 352, 452, ... ... 952 есептейік.

152=225 – ті шығару үшін бірлік 52=25 – тың алдына ондық 1-ге, өзінен бір сан үлкен 2-ні көбейтіп алдына жазу керек

  

Ондық цифры 5 болатын екі орынды сандарды шапшаң квадраттау әдісі 

25 санына санның бірлік разрядындағы цифры қосылады, оның оң жағынан бірлік разрядтағы сан квадратталып тіркеліп жазылады, төрт таңбалы сан шығатындай тәртіп сақталады. Бұл әдіс мына тепе-теңдікке негізделген: (50+а) =100(25+а)+а 

Мысалы: 51\*51=2601

58\*58 =3364 а)25+8 =33 б)8\*8=64 

Соңғы цифры 5 болатын сандарды шапшаң квадраттау әдісі 

Соңғы 5 цифрын квадраттап, оның алдына келесі разрядтағы санды өзінен 1-ге артық санмен көбейтіп, 5-тің квадраты 25 санының алдына жазады.

Мысалы: 25\*25=625 а)5\*5=25 б) 2\*(2+1) = 6 

305\*305=93025, а) 5\*5=25 б) 30\*(30+1) =930 

  

  

Логикалық есептер және оларды тез есептеудің жолдары. 

```
   Арнайы формуланы қолдануға келмейтін әрқайсысына өзінше талдау жасауды қажет ететін есептерді логикалық есептер деп атаймыз.
```

```
 • Логикалық есептерді таблициалық тәсілмен шешу
```

```
 • Ребус түрінде шешу
```

```
 • Сіріңке шырпысын қолданып шешу
```

```
 • Әр түрлі есептер 
```

Мысал: Көшеде төрт қыз Анар, Марал, Нұргүл, Гүлнар дөңгелене тұрып әңгімелесті. Көк көйлекті қыз (Анар Марал емес) көгілдір көйлектегі қызбен Нұргүлдің арасында тұр. Ақ көйлекті қыз қызғылт көйлекті қызбен Гүлнардың арасында тұр. Әрбір қыз қандай көйлек киген? 
Түсі Көк Көгілдір Қызғылт Ақ

Түсі Көк Көгілдір Қызғылт Ақ

Аты
Анар - - - +
Марал - + - -
Гүлнар + - - -
Нұргүл - - +
**Солтүстік бұғысы** (лат. *Rangifer tarandus*) – бұғылар тұқымдасына жататын сүтқоректі.

Биологиялық сипаттамасы
-----------------------

Бұқасының дене тұрқы 220 см-ге, биіктігі (шоқтығынан) 140 см-ге, салмағы 220 кг-ға жетеді. Солтүстік бұғының қысқы жүні бозғылт, ақшыл, ұзын, қалың жабағылы, жазда қызғылт күрең, тықыр сирек. Аяғының аша тұяғы жалпақ,, кең ашылады, сондықтан бұқа аяғы қалың қарға, батпаққа аса батпайды.

Қоректенуі мен таралуы
----------------------

Солтүстік бұғы Еуропа, Азия және Солтүстік Америкада поляр аралдарын, тундраны, жазық және таулы тайганы мекендейді. Үйірлі, полигамиялы жануарлар. Қысқы оты негізінде қына, көбіне бұғы мүгі, бұта, ағаш бүршігі, бұтағы, жазда шөптесін өсімдіктер, бұта жапырағы, жидек, саңырауқұлақ. Жыл маусымына байланысты тундрадан орманды тундраға және тайганың солтүстігіне өрістейді.

Көбею
-----

Қазан-қыркүйекте үйірге түсіп, 225 күн көтеріп, мамыр- маусымда жалқы, кейде егіз бұзаулайды, жыныстық жағынан 2- жылы жетіледі. Үйірге түсіп шыққан бұқасының мүйізі түсіп, сәуір-тамызда қайта жетіледі. Сиырының мүйізі бұзаулағаннан кейін түсіп, жаңа мүйізі қыркүйекке дейін өсіп жетіледі.

Қолданылуы
----------

Кәсіптік маңызы бар, еті, терісі пайдаланылады. Қолда өсірілетін Солтүстік бұғының тегі- жабайы Солтүстік бұғы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Kurtén, Björn (1968). *Pleistocene Mammals of Europe*. Transaction Publishers. pp. 170-177. ISBN 978-1-4128-4514-4.. Retrieved 6 тамыз 2013.
2. ↑  Henttonen, H. & Tikhonov, A. (2008). *Rangifer tarandus*. In: IUCN 2008. IUCN Red List of Threatened Species. Downloaded on 29 April 2010.
3. ↑  Қазақ Совет энциклопедиясы, 1976 жыл, Алматы,10 том, 331 бет
**Үлкен суқұзғыны** - ірі (ұзындығы - 1 метрдей, салмағы 2-2,5 кг) ақшыл беті мен ілмектәрізді тұмсығы бар қара түсті құс. Төрт саусағы да жүзу жарғағымен байланысқан, сондықтан жақсы жүзеді, сүңгиді. Бірқазандармен туыс. Жас суқұзғынының денесінің төменгі жағы - ақшыл күңгірт. Қазақстанның барлық жерінен кездестіруге болады, тек солтүстік бөлігінде аз ұялайды және сирек кездеседі. Кез-келген балығы көп су қоймаларында тіршілік етеді. Үйірлі құс, ұясын әртүрлі жерге салады: қамысты жерге, жоғарғы жағы тереңдетілген сазды мұнаралар, қамыстың кептелген жерінде, тіпті ағашқа да ұя салады. Көбіне бірқазан, жалбағай, құтандармен бірігіп, топ құрайды. Ағаштағы топтарында, әсіресе балапандары қанаттарымен, мойнымен, құйрығымен көмектесіп, бұта-бұтаға оңай шығады. 3-5 жұмыртқасын аталығы мен аналығы кезектесіп, бір ай бойы басады. Балапандарын жемсауында жартылай қорытылған балықпен қоректендіреді. Ересектері кейде күніне 2 кг балыққа дейін жейді. Ұясын тастаған балапандары топқа қосылып, қорегі көп су қоймаларына қоныс аударады. Наурызда ұшып келіп, қазанда ұшып кетеді. Біразын қыста Сырдариядан да кездестіруге болады.