recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Асқар Әнуарбекұлы Әлімжанов
**Асқар Әнуарбекұлы Әлімжанов**

1964 жылы 16 тамызда Алматы қаласында туған. Қазақ.

Әкесі - Әлімжанов ӘнуарбекТұрлыбекұлы, марқұм, жазушы болған. Анасы - Байнетова Флюра Қадырқызы, зейнеткер.

С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің журналистика факультетін (1986) журналист мамандығы
бойынша; «\/оісе оf America» радиостанциясындағы журналистерді дайындау курстарын (Вашингтон қаласы, 1992);
«Треугольник» компаниялар тобының Public Relations мамандарының біліктілігін арттыру курстарын (Мәскеу қаласы,
2001) бітірген.

«Қазақстан - Батыспен сұхбат» жинағының (2005), Қазақстанның, Ресейдің, АҚШ-тың түрлі басылымдарында
жарияланған кептеген газет материалдарының авторы.

Қазақ, орыс және ағылшын тілдерін біледі.

1986 жылдан - «Ленинская смена» күнделікті республикалық газетінің тілшісі. 1990 жылдан - «Азия Пресс»
ақпараттық агенттігінің редакторы. 1991 жылдан - «Сар Code Times» күнделікті газетінің репортері (Хаянис қаласы,
Массачусетс штаты, АҚШ». 1992 жылдан - «Тан» жеке телекомпаниясының бас редакторы (Алматы қаласы).
1993-1996 жылдары - «Ақбар» Халықаралық журналистика орталығының вице-президенті (Алматы қаласы). 1997
жылдан - «Хабар» агенттігі жаңалықтар қызметінің бас редакторы (Алматы қаласы). 1998-2001 жылдары - ҚР Президентінің Баспасөз қызметі жетекшісінің орынбасары. 2002 жылдан - Орталық Азия Жүйелік зерттеулер қоры
Талдау орталығының жетекшісі. 2003 жылдан - «Репутация» коммуникативтік технологиялар орталығының үкіметпен байланыс жөніндегі кеңесшісі, 2004 жылдың бас директоры. 2005 жылдан - ҚР Парламент Мәжілісі төрағасының Хатшылығы жетекшісінің орынбасары. 2006 жылдан - «Қазақстан» республикалық телерадиокорпорациясы» АҚ басқарма төрағасының бірінші орынбасары. 2007-2008 жылдары - РФ-дағы ҚР Елшілігі Баспасөз қызметінің бірінші хатшысы, жетекшісі.

2009 жылдың қаңтар айынан бері - «МИР» Мемлекетаралық телерадиокомпаниясының Орталық қазақстандық ұлттық филиалының директоры.

«Дала самалы» бірінші телевизия сайысының, шетелдік баспасөз беттеріндегі Қазақстан туралы жарияланымдар сериясы үшін М. Сералин атындағы Қазақстан Журналистер одағының сыйлығының лауреаты.
«Астана» (1998), «Қазақстан Парламентіне 10 жылы (2006) медальдарымен марапатталған.

Әскери атағы - запастағы лейтенант.

Діни көзқарасы - атеист.

Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Керемет келешек!»

Хоббиі - спорт, кітап оқу.

Сүйіп оқитын әдебиеті -тарихи әдебиет, мемуаристика.

Үйленген. Жұбайы - Әлімжанова Ләйля Алтынбекқызы,
үй шаруасымен айналысады. Ұлы - Әлімжанов Алдиир
Асқарұлы (1988 жылы туған), студент.==Дереккөздер==
**Асқара** – Қарағанды облысы Қарқаралы ауданы Байқожа өзенінің оң жағалауында, Жаңадауыл ауылының солтүстік-шығыс жағында 18 км жерде орналасқан тау.

Жер бедері
----------

Ең биік жері 851 км. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 40 км-ге созылып жатыр, ені 2-3 км. Шығыс беткейі тік, батысы жайпақ, жыртылған.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Элювийлі-делювийлі шөгінділермен жабылған тас көмір гранитоидтарынан түзілген.

Өсімдігі
--------

Таудың қызыл қоңыр топырағында тобылғы, бетеге, қара сұлы тәрізді дала шөптері өседі, қараған қопалары кездеседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы I том
**Қошке Кемеңгерұлы көшесі** Ақбидай көшесінен басталып, Өзен көшесінде аяқталады. В.Суриков, Ақсу-Жабағылы, С.Әліұлы, Ынтымақ, Сарыжайлау, Шортанды, Т.Тоқтаров, Үстірт көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 2207,2 м.

Қошке Кемеңгерұлы (1896-1937) - Алаш қайраткері, ғалым, драматург, жазушы, журналист. Омбыда құрылған қазақ жастарының ұйымы «*Бірлікке*» мүше болған. 1916-1918 жылдары «Балапан» қолжазба журналының редакторы болды. Прозадағы алғашқы туындыларының бірі - «Тұтқаның ойы» әңгімесі. Қ.Кемеңгеровтің «Жетім қыз», «Дүрия», «Назиқа» әңгімелері, «Алтын сақина», «Бостандық жемісі», т.б. драмалық туындылары бар.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Астана көшелері. Құрастырушы: Е. Тілешев, О. Сүлейменов. Алматы 2008. ISBN 9965-32-642-8

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы Мұрағатталған 16 қаңтардың 2013 жылы.  (қаз.) (ағыл.) (орыс.)
**Асқарбек Кіребайұлы**(1946-2008) - Наурызда Қызылорда облысы, Жалағаш ауданы, Аққошқар ауылында туған. Еңбек жолын жұмысшы болып бастаған. 1980 жылы ҚазМУ-дың журналистика факультетін бітірген. Аудандық «Сырдария», облыстық «Ленин жолы», аудандық «Жаңадария» газеттерінде, Қызылорда облыстық драма театрында, республикалық «Ауыл» газетінде жауапты қызметтер атқарған. 1975 жылы «Көктем тынысы» («Жалын») ұжымдық жинағына өлеңдері енген.

Шығармалары
-----------

* Миллиард. Өлеңдер. А. «Қайнар», 1977;
* Дала туысқандық. Өлеңдер (қарақалпақ тілінде). 1978;
* Сыршыл көңіл. А. «Жалын», 1979;
* Алғашқы бәйге. Өлеңдер. А. «Жалын», 1988.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса - Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл
**Есіркепов Оңласын Қарабайұлы** (1 қыркүйек 1943 жылы, Свердлов ауданы (Қазіргі Байзақ ауданы, бұрынғы Ровное ауылы) — мемлекеттік қайраткер. 

Жамбыл жеңіл және тамақ өнеркәсібі технологиясы институтын (1970), Алматы жоғары партия мектебін (1975) бітірген. Еңбек жолын 1962 жылы бастауыш мектептің мұғалімдігінен бастаған. 1970-73 ж. Жамбыл педагогикалық институты комсомол комитетінің хатшысы, қалалық комсомол комитетінің бірінші хатшысы. 1973-75 ж.Алматы жоғары партия мектебінің тыңдаушысы. 1975-85 ж. Жамбыл қант зауытының партбюро хатшысы, Жамбыл қаласындағы Зауыт ауданы партия комитетінің бөлім меңгерушісі, осы ауданның халықтық басқару комитетінің төрағасы. 1985-91 жылдары қалалық партия комитетінің бөлім меңгерушісі, екінші хатшысы, облыстық партия комитетінің жауапты ұйымдастырушысы. 1991-99 ж. мемлекеттік мүлік жөніндегі Жамбыл аймақтық комитеті төрағасының орынбасары, Жамбыл облыстық әкімшілігі басшысының орынбасары - мемлекеттік мүлік жөніндегі аймақтық комитеттің төрағасы, осы мекеме төрағасының бірінші орынбасары, облыс әкімі аппаратының басшысы. 1999 жылдың сәуір айынан Қазақстан Республикасы *Табиғи монополияларды реттеу және бәсекелестікті қорғау жөніндегі агенттігінің* Жамбыл облысы бойынша департаментінің директоры. 

Бірнеше медальдармен марапатталған.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Тараз, Жамбыл облысы энциклопедиясы, "Қазақ энциклопедиясының" Бас редакциясы, Алматы, 2003
**Оңайбай Шотбасұлы Есентұрлиев** (1945 жылы туған, Маңғыстау ауданы Жармыш ауылы) – педагог.

Өмірбаяны
---------

Гурьев педагогика институтын (қазіргі Атырау унивеситеті) бітірген (1966). 

1966 – 86 жылы Қызылсай, Каменный орта мектептерінде мұғалім, директордың тәрбие ісі жөніндегі орынбасары, директоры. 

1986 жылдан Каменный, Төлеп ауылдық кеңесі атқару комитетінің төрағасы, әкімі.

Еңбектері
---------

Ел мен жердің қазақы атауын қайтарып беру жөнінде келелі мәселелер көтеріп, бірнеше мәрте мақалалар жазды. Соның нәтижесінде Каменный ауылына Ер Төлеп аты берілді, Каменный орта мектебі Социалистік Еңбек Ері А.Махмутов есімімен аталды.
**Оңтүстік-Шотланд қыраты**(ағыл. *Southern Uplands*) - Шотландияның оңтүстігіндегі оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа қарай созылған Орташа шотланд ойпаты мен Англияның шекарасының арасындағы төбелі аймақ. Ол Галловей-Хилс, Лаутер-Хилс, Пентландс, Ламмермур-Хилс және Чевиот-Хилс сияқты көптеген төбелерден тұрады. Ең биік нүктесі - батысқа қарай орналасқан Меррик тауы (843 м).

Төбелер көбінесе еңіс және шөптер мен аршагүлдермен жайлаған.

Төбелі бедерлерге қарамастан, Орташа шотланд ойпатымен бірге тарихи аймақ Лоулендке жатады, осылайша елдің солтүстік-батысындағы Хайлендске қарсы қойылып салыстырылады.
**Асқар Құрмашұлы Егеубаев** (6 наурыз 1950 жылы, Шығыс Қазақстан облысы, Күршім ауданы, Қыстау Күршім ауылы – 8 қазан 2006 жылы, Алматы қаласы) – ақын, аудармашы, сыншы, филология ғылымының докторы (1999).

* ҚазМУ-ды (1974, қазіргі ҚазҰУ) бітірген.
* «Қазақстан коммунисі» журналында (1974–84),
* «Қазақ әдебиеті» газетінде (1984–87),
* «Жазушы» баспасында (бас редактордың орынбасары, 1987–88),
* «Жұлдыз» журналында (1988–89),
* «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясында (бас редактордың орынбасары, 1989–90), [
* Қазақстан Республикасы Жоғары Кеңесінде баспасөз хатшысы,
* Қазақстан Парламенті Сенаты аппаратында кеңесші (1991–97),
* ҚазҰУ-да оқытушы, Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Ұлттық жоғары мемлекеттік басқару мектебінде бағдарлама жетекшісі (1997–2001) болды.
* 2001 жылдан өмірінің соңына дейін Қазақстан Республикасы Ұлттық Ғылым Академиясының Әдебиет және өнер институтында бөлім меңгерушісі қызметін атқарды.

Шығармашылығы
-------------

«Ежелгі дәуірдегі қазақ әдебиетінің көркемдік жүйесі (Х–ХІІ ғасырлар: көркемдік-эстетикалық ізденістер мен түрленулер)» деген тақырыпта докторылық диссертация қорғаған. «Сыр мен сымбат» (1981), «Сөз жүйесі» (1985), «Әділет» (1990), «Аламан» (1996), «Қала салған қазақтар: Поэмалар» (2002), «Тайқазан: Дастандар мен өлеңдер» (2003), «XX ғасырдың екі сағаты» (2005), «Жүсіп Баласағұн: Роман-эссе» (2005), т.б. кітаптардың авторы. Түркі мәдениетіне қатысты көне әдеби мұраларды қазақ тіліне аударып, зерттеу жұмысымен айналысқан. Ж.Баласағұнның «Құтадғу білігін» қазақ тіліне аударды (1986). Бұл кітап 1989 ж. Пекиннің Ұлттар баспасынан араб әліпбиімен екінші рет жарық көрді. М.Қашқаридың «Диуани лұғат ит-түрк» еңбегін қазақ тіліне аударды (1998). «Кісілік кітабы» (1998), «Ежелгі дәуірдегі қазақ әдебиетінің көркемдік жүйесі» (1999), «Құлабыз: Поэтиканың тарихилығы» (2001) т.б. монографиялары жарық көрген. Қазақстан Ленин комсомолы (1984), Жамбыл атындағы халықаралық (1996), Махамбет атындағы (2003) сыйлықтардың лауреаты. Шығыс Қазақстан облысы Зайсан ауданының құрметті азаматы (2000). «Құрмет» орденімен (2003) және медальдармен марапатталған.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

 Мұрағатталған 5 қарашаның 2019 жылы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6
2. ↑  Қазақ Энциклопедиясы
3. ↑  Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса - Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
**Қошақ** – Бозащы мен Маңғыстау түбектерінің арасында, Сарытас шығанағымен шектесетін шығанақ.

Сипаты
------

Ұзындығы 32 км, енді жері 11 км. Басын Қызылқұм құмынан алып, оңтүстік-батысқа қарай созылып жатыр. Солтүстік бөлігі қорыс батпақпен бітетін енсіз сор. Оңтүстік жағалауы Ақтау жотасының етегімен шектеседі. Қошақтың аумағы Каспий теңізінің суы көтеріліп-түсуіне қарай өзгеріп отырады. Шығанақтың қиыр шығысында өзімен аттас төрткілді аласа тау жұрнағы бар. Оның абсолюттік биіктігі 58 м. Мұнда 1957 – 1958 жылдары мұнай барлау алаңы мен оларға арналған шағын елді мекен жұрты қалған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Маңғыстау энциклопедиясы, Алматы, 1997;
**Құба би Өтебайұлы** (1700 - 1796) - би. Кіші жүздің **Шөмекей** руы *Бозғыл (Бозғұл)* бұтағынан шыққан.

Сыр, Торғай, Ырғыз өзендері аралығын мекендеген қазақтар арасында әділ билігімен аты қалған. Құба би мен оның ағайын, замандастары Бәйтік, Тоғанас, Зарқұм батырлар жөніндегі деректер Қазан төңкерісіне дейінгі жазбаларда жиі кездеседі.

*Шежіре: Құба-Өтебай-Әлдеберлі-Келмембет (Сарқасқа)-Келдібай-Бозгул-Шомекей*

Дереккөздер
-----------

1. 1 2   Кете Шомекей шежіресі / Дайрабаев Т. – Алматы, Ана тілі, 1995. - 167 бет.
2. ↑   Қазақстан тарихы. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Аруна LTD." ЖШС, 2006. - 768 б. ISBN 9965-26-175-X
Beginner деңгейіндегі ойын
**Сапёр** (ағылш. *Minesweeper*) — логикалық компьютерлік ойын.

Ойнаушының мақсаты — тікбұрышты кеңістікте жасырылған миналарды тауып, барлық бос торды ашып тастау. Ойынның басында бүкіл тор жабық. Торға басқанда, сан ашылса, ол жанындағы торларда неше мина екенін көрсетіп тұрады, ал мина ашылса, ойын тоқталады. Бір торды сегіз минаға дейін қоршауы мүмкін.

Қиындық бойынша ойынның үш классикалық деңгейі бар:

* Beginner, 8x8 тордан тұратын кеңістікте 10 мина;
* Intermediate, 16x16 кеңістікте 40 мина;
* Expert, 16x30 кеңістікте 99 мина.

Бұл тектес ойын алғаш рет 1960 жылдары пайда болды. Қазір оның көптеген басқа да түрлері бар.

* Смайл-пішіндіСмайл-пішінді
* Үш өлшемдіҮш өлшемді
* Алтыбұрышты торларменАлтыбұрышты торлармен
* Үшбұрышты торларменҮшбұрышты торлармен
* Әр торда бірнеше жасырылған минаменӘр торда бірнеше жасырылған минамен
**Тұржан Оңайгүл Ізтұрғанқызы** (1955 жылы туған, Маңғыстау ауданы Үштаған) – ақын, филология ғылымдарының кандидаты, Еуразия университетінің доценті.

Өмірбаяны
---------

Оңайгүл Ізтұрғанқызы Тұржан 1972 жылы орта мектепті бітіріп, 1973 жылы Алматы қаласындағы Қазақ Қыздар педагогикалық институтының филология факультетіне оқуға түсіп, оны 1977 жылы бітірген.

Еңбек жолын Алматыда Қазақ Мемлекеттік Телерадио Комитетінде режиссердың ассистенті қызметімен бастаған. 1982-84 жылдар аралығында Қарағанды облыстық Телерадиосында редактор-комментатор, 1985-1990 жылдар аралығында Қарағанды облыстық «Орталық Қазақстан» газетінде тілші, бөлім меңгерушісі қызметтерін атқарған.

1990-1995 жылдар аралығында Алматы қаласында республикалық «Жалын» журналында поэзия бөлімінің меңгерушісі, 1997-2000 жылдар аралығында Алматыдағы республикалық «Қазақстан» баспасында редактор-менеджер болып жұмыс істеді.

2000 жылдан бері Л.Н.Гумилев атындағы ЕҰУ-да «Телерадио және PR» кафедрасының доценті қызметінде.

Еңбектері
---------

Тұржан – «Махамбет өлеңдерінің поэтикасы» атты монографиясы, «Шерқала» (1998),«Жыр-дала» (2001), «Теңіздер де шөлдейді» (2003), «Жыр кітабы» (2005) атты өлең жинақтарының авторы. 

Стефан Цвейгтің, Зигмунд Фрейдтің еңбектерін қазақшаға аударған.

Сілтемелер
----------

О. Тұржанның өлеңдері келесі сілтемеде: 

* 

Әлеуметтік желілерде 

* 
*
**Қызылаяқ құс**— балшықшы отрядына жататын құс. 

  

Дене тұрқы 384 мм, салм. 180— 220 г. Қызылаяқ құстың төбесі, арқасы, қанаты - көк жасыл, бауыры, құйрығы - ақ. Қанаты сүйір, ұзындығы 216 мм, құйрық қауырсындары қысқа, тұмсығы түзу, ұзындығы 58—70 мм. Аяғы өте ұзын, қызыл түсті, үш саусақты, жақсы жүгіреді. Қызылаяқ құс Австралия, Африка, Пиреней, Нидерландта, Балқан түбегінде, Қара және Азов теңізі жағалауында, Орта Азия мен Қазақстанда таралған. Қызылаяқ құс көбіне Каспий теңізі маңында қыстайды. 

  

Қызылаяқ құс су жиегіңде топтанып жүреді. Шығанақ, арал, қамыс арасына ұя жасап, 3—4 жұмыртқа салады, 25—26 күнде балапан басып шығарады. Қызылаяқ құс насеком және олардың дернәсілдерімен қоректенеді. Қыркүйекте жылы жаққа қайтады. Зиянды насекомдарды жеп пайда келтіреді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
**Алексей Дмитриевич Хватов** - қазақстандық агроном-химик. Ауыл шаруашылығы ғылымдар докторы.

Қызмет жолы
-----------

Хватов Алексей - Мәскеу университетінің химия факультетін бітірген. Химия өндірісі халық комиссариатының оқу-өндіріс комбинатының директоры, Мәскеу университетінің органикалық катализ кафедрасында доцент, Химия өндірісі инженерлерінің білімін жетілдіру институының кафедра меңгерушісі. 1941 -1945 ж. Ұлы Отан соғысына қатысқан. Тәжік ССР-і Ленинабад қаласындағы химиялық комбинатында инженер, Тәжік КСР-і Ауыл шаруашылығы министрлігіне қарасты жеміс-жүзім, жидек институтында ғылыми қызметкер, бөлім бастығы. 1955 жылдан Қазақтың картоп және көкніс шаруашылығы ғылымдар зерттеу институтында аға ғылыми қызметкер, бөлім бастығы. 50-ден астам ғылыми еңбектің авторы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1976 ж. 11 том
**Құба белдер** — Кәмел Жүністегі жазған қазақ халқының үш ғасырлық тарихын қамтитын роман-трилогия.

Роман үш кітаптан тұрады:

1. Аңыз мезгіл
2. Апат
3. Замана желі

Кітаптың арнауында жазушы былай жазған:

> Осы кітапты шығаруға қамқорлық жасаған парасатты азамат, 18 ғасырда Арқада өмір сүрген атақты Үкібай мен Жидебай батырлардың ұрпағы Несіпбек немерелері Меруерт пен Медетке зор алғысымды білдіремін. Бабалар аруағы желеп-жебеп жүруіне шын жүректен тілектеспін.
> 
>

Мазмұны
-------

Романның алғашқы беттерi аңызға айналған Жидебай батырдан басталады. Жүз деген жасты көмкерiп тастаған батырдың көзi көрмесе де көңiлi баяу. Ол елiнiң болашағын аңсайды. Кiтаптағы ұлы даланың тылсым табиғаты нәрлi сөзбен өрнектеліп, сұлу суреттелген, уақиғалар әдемi өрiлген қамшыдай сырбаз бейнеленген.

Екiншi томда ауысқан заманның қасіретті көріністері сөз етіледі. Кешегi ақ патшаның сенiмдiлерi ендi «қызыл» боп мылтық асынып, ел iшiнiң бас бұзарын соңына ертiп, қазақты ұлы аштыққа айдап әкелгенi шынайы суреттеледі.

Үшiншi том ұлы соғысты да, бүгiнгi күндердi де қамтиды. Ел азаттығы үшiн қатерге басын тiккен жастар да, тәуелсiздiк қуанышы да, приватизация деген пәленiң қателiктерi де осы кiтапта.

Пікірлер
--------

Жазушы Өмiр Кәрiпұлы: «Кәмел Жүнiстегiнiң әр шығармасы, оның iшiнде "Құба белдер" трилогиясы атамекен туралы қара сөзбен жазылған жыр десек асыра айтқандық болмас».

Басылымдары
-----------

* Жүністегі К. Құба белдер. Аңыз мезгіл: роман. - Қарағанды: Полиграфия, 1996. - 286 б.
* Жүністегі К. Құба белдер. Апат: роман; 2 кіт. - Алматы: Фолиант, 2001. - 347 б.
* Жүністегі К. Құба белдер. Замана желі: роман; 3 кіт. - Астана: Аударма, 2004. - 368 б.
* Жүністегі К. Құба белдер: трилогия. 1 кіт. - Астана: Нұра-Астана, 2009. - 394 б.

Дереккөздер
-----------

1. 1 2  Кемел ойлы талант иесі — «Түркістан», 29.01.2009.

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеуКәмел Жүністегі шығармалары |
| --- |
|  |
| Романдары | 
**Құба белдер** (трилогия) • Дос көңілі • Едіге • Көксеу • Көне хикая • Қоңыр құлжа • Соңғы абыз |
|  |
| Басқа шығармалары | 
Әндері • Әңгімелері • Повестері • Тар заман (пьеса) • Темірастау • Ұлы пайғамбар және ұрпақтары (шежіре) |

 |
**Сара Йорк Джексон** (ағылш. *Sarah Yorke Jackson*; 16 шілде 1803 – 23 тамыз 1887) – Америка Құрама Штаттарының президенті Эндрю Джексонның немере жиені. 1834 жыл 26 қарашадан бастап 1837 жыл 4 наурызға дейін АҚШ-тың Бірінші ханымы және Ақ үйдің қожайыны болды.

Өмірбаян
--------

Эмили Донельсон
Сара 1803 жылы 16 шілдеде Филадельфия, Пенсильванияда бай отбасыда дүниеге келген. Оның әкесі Питер Йорк, алыс сапарлардың капитаны және жақсы саудагер 1815 жылы қаза табады. Оның анасы Мэри ХАйнс Йорк Жаңа Орлеанға саяхаты кезінде қайтыс болады. Сара және оның екі әпкесі жетім болып қалады. Екі тәтесі оларды тәрбиелеген. 

Сара 1831 жылы 24 қарашада Эндрю Джексон-үлкеннің асыранды баласы Эндрю Джексон-кішіге Филадельфияда тұрмысқа шығады. Ақ үйде өткен ұзақ бал айынан кейін жас жұбайлар Теннессидегі Джексондардың плантациясы Эрмитажға көшеді. Олар сол жерде 1834 жылы үйді жойған өртке дейін тұрды. Жұбайлар және олардың кішкентай екі қызы Вашингтонға, президент Джексонмен Ақ үйде тұруға кетеді. Кейін ол он бес жыл бойы сурет салумен айналысады. 

Сара Ақ үйге 1834 жылы 26 қарашада келеді. Ол тез арада преззиденттің немере жиені Эмили Донельсонмен бірге Ақ үйдің қожайынның міндеттерін орындауға кіріседі. Эмили Донельсон сол кезде бейресми Бірінші ханым болған еді. Президент Сараны Эрмитаждың қожайыны деп атаған себебі екі әйел арасында келіспеушілік туындамас үшін еді. Бұл жайт ыңғайсыз болса да, Эмили мен Сара тез тіл табысып кетеді.  Американдық тарихта алғаш рет екі әйел бірге Ақ үйді басқарды. 1836 жылы Эмили туберкулезден қайтыс болғаннан кейін Сара Ақ үйдің міндеттерін толықтай өзіне алады. 

Ол Ақ үйде 1837 жылы президенттің басқару уақыты біткенге дейін қалды. Сол уақыт аралығында ол бірнеше рет ұзақ саяхат жасап, Эрмитаджы жаңартады. Ол Эрмитажда ағасымен және күйеуімен 1845 жылы бұрынғы президенттің қазасына дейін тұрады. Жұп Эрмитажда тұрып, Азамат соғысының алдында Миссисипиге көшіп кетеді. Теннеси штаты кейінрек плантацияны Эндрю Джексонға жәдігер ретінде қалдырып, Сараға өмірінің соңына дейін сол жерде тұруға рұқсат береді.
 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеуАҚШ Бірінші ханымдары (Тізім) |
| --- |
|  |
| 
Марта Уошингтон • Эбигейл Адамс • Марта Джефферсон • Долли Мэдисон • Элизабет Монро • Луиза Адамс • Эмили Донельсон • Сара Джексон •  Анжелика Ван Бюрен • Анна Гаррисон • Джейн Гаррисон • Летиция Кристиан Тайлер • Присцилла Тайлер ·Джулия Тайлер • Сара Полк • Маргарет Тейлор • Эбигейл Филлмор • Джейн Пирс • Харриет Лэйн • Мэри Тодд Линкольн • Элиза Джонсон • Джулия Грант • Люси Хейз • Лукреция Гарфилд • Мэри Макэлрой • Роуз Кливленд • Френсис Кливленд • Кэролайн Гаррисон • Мэри Гаррисон • Френсис Кливленд • Ида Мак-Кинли • Эдит Рузвельт • Хелен Тафт • Эллен Вильсон • Эдит Вильсон • Флоренс Гардинг • Грейс Кулидж • Лу Гувер • Элеонора Рузвельт • Бесс Трумэн • Мейми Эйзенхауэр • Жаклин Кеннеди • Леди Берд Джонсон • Пэт Никсон • Бетти Форд • Розалин Картер • Нэнси Рейган • Барбара Буш • Хиллари Клинтон • Лора Буш • Мишель Обама • Меланья Трамп • Джилл Байден |  |

 |
**Кипр Университеті** (ағылш. *University of Cyprus (UCY)*, грек. *Πανεπιστήμιο Κύπρου*, түр. *Kıbrıs Universitesi*) — Кипр республикасының ең танымал алты жоғарғы оқу орнының бiрi. Бұл университет Кипрдiң астанасы Никосия қаласында орналасқан.

Бұл университет 1989 жылы ашылған. Алғашқы 486 студентi 1992 жылы қабылданған. Қазiр Кипр университетiнде 4000-нан астам студент және 1200 аспирант оқуда (2008 жыл). Оқу грек және түрiк тiлiнде жүргiзiледi. Барлығы 6 факультет бар:

* Гуманитарлық бiлiм,
* Қолданбалы ғылымдар,
* қоғамдық ғылымдар және бiлiм беру,
* экономика және менеджмент,
* инженерлiк ғылым,
* филология.

Үлгі:Vuz-stub
Үлгі:Cyprus-stub
Үлгі:Rq
**Эксперименттік психология** (лат. *experimentum* - тәжірибе, сынау) — эксперименттік әдістерді қолдану арқылы психикалық құбылыстарды зерттеудің әр қилы түрлерінің жалпы белгіленуі. Эксперименттік психологияның негізін неміс ғалымы В.Вундг (1832-1920) қалаған. Ол психологияны эксперимент арқылы зерттеуге арналған лаборатория ашты (1879). Орыс психологі Н. Ланге (1858-1921) зейін мен қабылдауға зерттеу жүргізді. Француз психологі А. Бине (1857-1911) алғаш рет ойлау гіроцесіне тәжірибе жасады. Осы зерттеулердің нәтижелері психологтардың 1 дүниежүзілік конгресінде (Париж, 1889) талқыланды. XX ғ. басында орыс психологі Г. И. Челпанов (1862-1936) психологиялық лаборатория ұйымдастырды. Психикалық құбылыстардың физиологиялық негіздерін ашуда академик И. П. Павлов (1849-1936) шартты рефлекстер әдісін анықтап берді. Осы әдіс арқылы академик Н. И. Красногорский (1882-1961) балалардың жоғарғы жүйке қызметінің даму жолдарының, ал А. Г. Иванов-Смоленский адамдардың бірінші және екінші сигнал жүйелерінің қызметін зерттеді. Психикалық процестердің пайда болу шапшаңдығын хроноскоппен, тері түйсігінің сезгіштігін эстезиометрмен, зейіннің көлемін тахистоскоппен, естуді аудиометрмен, ал бұлшық еттердің жұмысын эргографпен өлшейді. Эксперименттің екінші түрі — "табиғи экcпepимeнт". "Табиғи эксперимент" әдістемесін орыс психологі А. Ф. Лазурский (1874-1917) жасады. "Табиғи экспериментте" оны жүргізуші өзіне керек құбылысты табиғи жағдайда өзі қалыптастырып отырады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Жантану атауларының түсіндірме сөздігі. — Алматы: "Сөздік-Словарь", 2006. - 384 бет. ISBN 9965-409-98-6

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеуПсихология |
| --- |
|  |
| Психология салалары | 
Жалпы психология • Арнайы психология • Әлеуметтік психология • Бихевиоризм • Гештальт психология • Гуманистік психология • Даму психологиясы • Даралық психологиясы • Когнитивтік психология • Кросс-мәдениеттік этнопсихология • Психоанализ • Психогенетика • Психодиагностика • Психолингвистика • Психофизиология • Салыстырмалы психология • Тұлға психологиясы • Эволюциялық психология • Экзистенциялық психология • Экологиялық психология • Эксперименттік психология • Этнопсихология |
|  |
| Қолданбалы психология | 
Әскери психология • Бала психологиясы • Басқару психологиясы • Дін психологиясы • Еңбек психологиясы • Жол қозғалысындағы психология • Заң психологиясы • Инженерлік психология • Клиникалық психология • Медиапсихология • Нейропсихология • Отбасы психологиясы • Патологиялық психология • Педагогикалық психология • Психологиялық кеңес • Психометрия • Психотерапия • Сауда психологиясы • Саяси психология • Спорт психологиясы |
|  |
| Қосымша | 
Санат:Психологтар • Психология тарихы • Психологияның зерттеу әдістері |

 |
**Бао Дай**, *вьетнамша* - Bảo Đại, 保大 (22 қазан 1913, Хюэ — 30 шілде 1997, Париж) — Нгуен әулетінің 13-ші императоры, Вьетнамның соңғы императоры. Жапонияның «қуыршақ үкіметі» - Вьетнам империясының және Францияның «қуыршақ үкіметі» - Вьетнам мемлекетінің басшысы.

1913 жылдың 22 қазанында Хюэ қаласында (сол кездегі Вьетнамның астанасы) туған. туған кездегі аты - Нгуен Фук Винь Тхюи (вьетн. Nguyễn Phúc Vĩnh Thụy). Әкесі - император Кхай Динь (Khải Định). Білімді Кондос лицейінде, сосын Париждағы саси зерттеулер университетінде алды. 1925 ж. әкесі қайтыс болғаннан кейін таққа отырып, Бао Дай атын алды. Шын мәнінде Франциялық әкімшілігінің «қуыршақ басшысы» болған, себебі сол кезде Вьетнам Франциялық Үндіқытайдың құрамына кіріп тұрған.

1945 жылғы тамыздағы төңкерілісі кезінде тақтан түсті. Басшылыққа Хо Ши Мин келді. 1945-46 ж. бірнеше ай бойы Вьетнам Демократиялық Республикасының үкіметінің кеңесшісі болды. 1946 ж. көктемде Сянганға (Гонконг) қашып кетті. 1949 ж. наурызда Франциямен келісімге қол қойды, оның нәтижесінде франциялық әскерлер басып алған Вьетнам жерінде «қуыршақ мемлекет» құрылды. Жаңа мемлекеттің басшысы (император емес) Бао Дай болды. Оңтүстік Вьетнамдағы референдум (1955 ж. 23 қазан) нәтижесінде Бао Дай қызметінен айырылды. 1954 жылдан бастап Францияда тұрып , сол жерде Валь-да-Грасс госпиталінде қайтыс болды. Париждегі Пасси бейітінде жерленген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет энциклопедиясы/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1972, 2 том
**Гедин Свен Андерс**(1865ж. Швеция, Стокгольм – 1952ж.) – швед саяхатшысы, географ, этнограф. Стокгольм, Упсала, Берлин университтерін бітірген. 1885 ж. Иранға, Месопотамияға сапар шекті. Гедин 1890 ж. швед елшілігінде хатшылық қызметте жүріп, Тегеранның солтүстік-шығысындағы Демавенд тауларында бірқатар зерттеулер жүргізді. Гедин 1899 ж. швед королі мен үкіметінің қаржылай көмегіне сүйеніп, қазақ даласы арқылы Орталық Азияға бет алды. Бұл сапарының қорытындысы ретінде жазылған 27 тараудан тұратын көлемді еңбегінде автор қазақ жерінің географиясы, ондағы халықтың әдет-ғұрпы, тұрмыс-тіршілігіне қатысты құнды мағлұматтар береді. Гедин еңбектерінде, сондай-ақ Ор, Ырғыз, Қазалы, Шымкент қалаларындағы халықтың эконмика, мәдени жағдайы, сауда қатынасы туралы деректер келтіріліп, Түркістандағы Қожа Ахмет Иасауи кесенесіне сипаттама берілген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Энциклопедиясы
C — B елінің эксклавы және А елі үшін анклав
C — А және D елдерінің аумағымен қоршалған және олар үшін анклав болып табылмайтын B елінің эксклавы.
**Эксклав** (еж.-грек. *ἐξ-* «бастап» + лат. *clavis* «кілт») — бұл елдің негізгі аумағынан бөлініп, басқа мемлекеттермен қоршалған (бір немесе бірнеше) егеменді емес аймақ. Сол аумақ - ол тиесілі мемлекет үшін эксклав және ол иелік етпейтін, бірақ оның аумағымен қоршалған мемлекет үшін анклав. Ерекшелігі — таза эксклав — елдің негізгі аумағынан бөлінген және бірнеше мемлекетпен қоршалған егеменді, сенімді емес аймақ.

Теңізге шығатын эксклав **жартылай эксклав** деп аталады. Теңіз құқығына сәйкес басқа елдердің флоттарының жартылай эксклавқа шығуына тыйым салынады. Күнделікті өмірде жартылай эксклавдар мен жартылай анклавтарды көбінесе жай ғана эксклавтар мен анклавтар деп атайды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑    Мұрағатталған 10 қыркүйектің 2011 жылы.. — Калининград: Terra Baltica, 2007. — С. 20. — 342 с. — 1000 экз. —   2011 жылғы 10 қыркүйектен бастап
2. ↑    2011 жылғы 22 қазан.
**Генадий Семёнович Фиш** – орыс, кеңес жазушысы, аудармашы, киноценарист. [1]

1905 жылы 28 наурызда Одессада дүниеге келген. 1924 жылы Санкт-Петербург Гуманитарлық Университетінің өнер тарихы факультетін, 1925 жылы қоғамдық ғылымдар факультетін бітірген. 

1926 жылдан бастап «Красный Путиловец» зауытында жұмыс істейді. 

1939 жылы академик Т.Д. Лысенконың зиянды жәндіктермен күресі жайлы *«Вредная черепашка и теленомус»* кітабы жарық көреді. 

1934 жылдан бастап КСРО Жазушылар Одағының мүшесі. Фин соғысы кезінде әскери тілші болады.

Шығармалары
-----------

* «Падение Кимас-озера»
* «Ялгуба»
* «По дороге в Сегежу»
* «Норвегия рядом»
* «У шведов»
* «Каменный бор»
* «Встречи в Суоми»
* «Скандинавия в трех лицах»
* «Первая винтовка»

Дереккөздер
-----------

1. ↑
**Гемофобия** немесе **Гемотофобия** (көне грекше: αἷμα — *қан* және φόβος — *үрей*, *қорқыныш*) — қаннан қорқу. 

Бұл терминді алғаш рет американдық психиатр Джордж Вайнберг 1972 жылы енгізді. Гемофобия психологиялық ауру болып табылады. Гемофобия кең таралған, алайда оған көптеген адамдар аса мән бере бермейді. Қан беруден, саусағынан қан алуға қорқатын адамдарда гемофобияның алғашқы белгілері байқалады. Гемофобиямен ауыратын адамдар қан көрген кезде көз алдары түнеріп, басы айналып, дірілдеп, жүрек соғыстары жылдамдайды, кейде есінен талып қалады. Алғашында ауру ген бойынша тасымалданады деген қате пікірлер болған, алайда, кейіннен олай емес екендігі зерттелді. Психологтарға жолығу арқылы аурудан жазылуға болады.

Гемофобияның белгілері
----------------------

Ерекше фобияның көбі жүрек соғу жылдамдығын және қан қысымын көтереді.

Гемофобия және басқа қан инъекциясына шалдыққан фобиялар көбінесе қан қысымының төмендеуіне және жүрек соғу жылдамдығына әкеледі. Кенеттен түсіп кету қан жоғалтуға әкелуі мүмкін, бұл қанға қатысты салыстырмалы түрде жауап береді. Жүректің соғуы, шайқау және асқазан-ішек ауруларын бастан кешіретін күтпеген алаңдаушылық қанмен кездесуге дейін сағат және күндерде жиі кездеседі.

Гемофобияның себептері
----------------------

Гемофобия жиі басқа фобиямен байланысты. *Trypanophobia* немесе *медициналық инелерден қорқу* кейде гемофобиямен байланысты. Қантан қорыққан кейбір адамдарда дәрігерлер мен тіс дәрігерлерінің қорқынышы сияқты басқа да медициналық фобиялар бар. Медицина саласы халықтың қаншалықты қасіретті бейнесін, әсіресе теледидар мен фильмдерде, осындай фобияларды сақтап қалуға көмектесуі мүмкін.

Гемофобия, сонымен қатар, гипохондрия мен нозофобия сияқты денсаулық фобияларымен байланысты болуы мүмкін. Қан кету - дененің бір нәрсе дұрыс еместігін және оның қанын көру денсаулығына қауіп төндіруі үшін жеткілікті болуы мүмкін.

Микофобияны немесе микробтардың қорқынышын сезген адамдарда басқа біреудің қанын көру ауруды жұқтыру қаупін тудыруы мүмкін. Кейбір жағдайларда қан қорқынышы өлім қорқынышымен байланысты болуы мүмкін.

Гемофобия қанмен болған бұрынғы жағымсыз тәжірибеге байланысты болуы мүмкін. Ауыр зақымдану немесе аурудан болатын қан ауруын жоғалтқан адамдар қауіпті болуы мүмкін.

Алайда, гемофобия мұра еткен немесе тіпті эволюциялық факторларға негізделген болуы мүмкін.

Гемофобияны емдеу
-----------------

Гемофобия көптеген емдеу әдістеріне жақсы жауап береді. Когнитивті-мінез-құлық терапиясы ең көп таралған болып табылады. Сондай-ақ, сөйлесу терапиясының басқа түрлері, гипноз және тіпті баламалы емдеу пайдалы болуы мүмкін. Тәжірибелі терапевт қалпына келтіру үдерісі арқылы өзіңізге қиын немесе мүмкін емес болуы мүмкін.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қан қорқу - гемофобияның себептері мен белгілері
**Геморрагиялық диатездер**:

1. Гемофилия

2. Тромбоцитопения

3. Геморрагиялық васкулит

***Геморрагиялық диатез*** (қанталап қызару). Бұл аурулардың жалпы белгісі - қанауға бейімділік. Геморрагиялық диатездерге: *гемофилия*, *тромбоцитопениялық пурпура* (*Верльгоф ауруы*), геморрагиялық васкулит (*капилляротоксикоз*, Шенлейн-Генох ауруы) жатады .Бұл жағдайларға ортақ сипат — қанаққыштық. Таралуы бойынша қан ауруларының ішінде анемиялардан кейін 2-ші орында. Қан ағуды тоқтату - организмнің қорғаныс әсері. Бұл - өзара тығыз байланысты, әрі бірдей белсенділік алған 3 жақты (қантамырлық, тромбоцитарлык және коагуляция-плазмалық) әсердің қорытындысы. Тамыр жарақатынан соңғы қан тоқтатуды шартты 2 межеге (фаза) бөлуге болады — бірінші және екінші. Гемостаздың алғашқы межесінде тамыр қабаты мен тромбоциттер катысады. Тромбоциттер жарақат орнына (адгезия) және өзара (агрегация) жабысады, оның үстіне өз бойынан және плазмадан орныққан гемостазға керек факторлар мен биологиялық белсенді заттарды (серотонин, адреналин, АДФ т.б.) бөліп шығарады. Осылар арқасында пайда болған алғашқы тромбоцитарлық тығын кіші калибрлі қысымы төмен тамырлар гемостазына жарайды. Ірі тамырлар жарақатында бұл қорғаныс пайдасыз болғандықтан каскад екпінді (Макфарлан, 1964) қан ұйыту жүйесі іске қосылады: алғашқы тромбоцитарлык тығын бірнеше минуттен кейін-ақ фибрин арқылы бекиді, бұл — гемостаздың екінші межесі, қорытындысында тұрақты тығын көмегімен қан ағу біржола тоқтайды.

Қанұю үш сатыдан тұрады: алғаш тромбопластин түзілсе, содан соң — тромбин, ең, соңында — фибрин. Бұндай өте күрделі ферменттер қатысатын құбылысқа плазмалық және тромбоцитарлық ұйыту факторлары үлес қосады.

Фибрин түзілісімен іле тромбоциттер құрамындағы тромбостенин көмегімен канда ретракция байқалады, ол тығыздалып, жарақат орнын бітеп, қан тоқтатуды сенімді жолға қояды. Қалыпты жағдайда фибрин жібі іле ериді (фибринолиз), яғни қан тамырында қозғалыс реттеледі.

Гемостазда кез келген ферменттер жүйесіне сәйкес коагуляция менфибринолизге қарсы тежегіштер (ингибиторлар) болады. Осындай қалыпты
ингибиторлар әсері арқылы қан сұйық күйде сақталып, дертті қантамырлық ұю менфибринолизге жол кесіледі. Осы қалыпты физиологиялық эсерлердің ара-қатынасының бұзылысы көптеген геморрагиялық диатездер патогенезінің негізінқамтиды. .

Геморрагиялық диатездерді көбінесе 3 топқа бөледі: 1) коагулопатиялар; 2) тромбоцитопениялар мен тромбоцитопатиялар; 3) вазопатиялар.

Емі
---

1.Қан ауруларындағы күтім
2.Тамақтану ерекшеліктері.
**Сейітбұрхан хан** (тат. *Səyetborhan*, *Сәетборһан*, **سید برهان**, шоқынғаннан кейін **Василий Арсланович**; 1624 — шам. 1679) — ханзада, Қасым ханы (1626—1679).

Өмірбаяны
---------

1627 жылы Қасым уезінің жазу кітапшасына сәйкес Қасым мен Елатомск уездерінде ханзадада жарты әшмүшкелі егістік жерлері бар 3795 жұп, 9110 көпенелі шөп шабындық, 19 көлде балық аулау мен құндыз қаюы, аралары бар 13 ағаш және аралары жоқ 2023 омарта ағаштары болған.

1633 жылы Мәскеуге патша Михаил Федоровичті көруге келді.

1638 жылғы «жазылған тізімге» сәйкес Мәскеуде, Петр мен Павел шіркеуінің жанында Қасым ханзадасы Сейітбұрхан Арсланұлының сарайы болған. Ол Мәскеу ақсүйектері ежелгі уақыттан бері Ақ қалада қоныстанған Кулишки мекенінде тұрды.

1636 жылы Олеарий жол жөнекей Қасымға соқты. Ол өзінің саяхатын сипаттай отырып, Сейітбұрханның сол кезде 12 жаста болғанын, сонымен бірге Ресей үкіметі ханзаданы шоқындырудан өткізуге көндіріп, оған патшаның қызын әйелдікке беретінін уәде еткенін айтты.

Оның қол астында істейтін адамдарының арасында Әулекей мырза Тенишев, нағашы атасы Ақмұхаммед сейіт, оның інісі Ешмұхаммед сейіт Шаһқұлдар, аталық Келмәмет белгілі.

Ханзада кезінде Қасым бойындағы тас ғимараттардың ішінде мешіт, ханзада сарайы мен қақпалар ғана болған.

1649 жылы Сейітбұрхан билік еткен кезінде Қасымда Ауған Мұхаммет сұлтанның тақиясы салынды.

Василий Арсланович
------------------

1653 жылдың аяғында Сейітбұрхан ханзада Василий Арсланович атымен шоқыну рәсімінен өтті, дегенімен, оның Қасым билеушісі болып қалуына кедергі болмады, бұл тәртіпті өрескел бұзу болды, оған сәйкес тек мұсылман болуы мүмкін, бұл Қасым хандығының құлдырауы және оның жақын арадағы жойылуы туралы куәлік берді.

Василий Арсланович Н.Ю.Плещеевтің қызы Мария Никифоровнамен үйленді. Оның жеті ұлы болған: Василий, Федор, Михаил, Яков, Никифор, Иван және Семен ханзадалар; және екі қызы: Евдокия (М. Т. Нарышкиннің әйелі) және Домна (кінәз Ю. Я. Хилковтың әйелі). Василий Иванович - Иванның ұлы және Василий Арслановичтің немересі 1715 жылы қайтыс болды.

Василий Арсланович қайтыс болғаннан кейін Қасым тағына оның анасы Фатима Сұлтан бегім қысқа уақыт отырды.

Әдебиет
-------

* Вельяминов-Зернов В. В. Қасым хандары мен ханзадалары туралы зерттеу. Ч. 3. — СПб. 1866.

Сілтеме
-------

* Сейітбұрхан Арсланұлының шежіресі.  Родовод. Басты дереккөзінен мұрағатталған 29 ақпан 2012.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 29 желтоқсан 2010.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *П. Н. Миллер*. Кулишки. // Ескі Мәскеу. Ескі Мәскеуді зерттеу жөніндегі комиссияның Императорлық Мәскеу археологиялық қоғамында жариялануы. Н.Н.Соболевтің редакциясымен. Екінші шығарылым. Типография Русского товарищества. М. 1914.
**Гальфрид Монмутский** (лат. *Galfridus Monemutensis*, сондай-ақ Monmutensis, Monemuthensis, ағылш. *Geoffrey of Monmouth* ) (шамамен 1100-1154 немесе 1155 жылдар) – дін қызметкері және жазушы. 

Британия тарихына елеулі үлес қосқан. Тұңғыш жазған шығармасы «Мерлиннің сәуегейлігі» (Prophetiae Merlini) деп аталады. Линкольнның эпископы Александрдың тапсырысы бойынша басылып шығады. Атақты еңбектерінің бірі – «Британия корольдерінің тарихы» (Historia Regum Britanniae). Бұл еңбекте, аты айтып тұрғандай, Британияны басқарған корольдердің тарихы мен өмірі жайында жазылған. 1149-1151 жылдар аралығында *«Мерлиннің өмірі»* (Vita Merlini) атты шығарма жазады. Ол барлық шығармаларын латын тілінде жазған және олар өз кезеңінде кеңінен танылады. Кейіннен француз тіліне аударылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
**G Flex 2 смартфоны** - LG компаниясы жасап шығарған смарфон.
Артықшылығы оның ерекше пішінінде. Сондай-ақ, майысу мүмкіндігі бар. Бұл G Flex сериялы смартфондардың екінші ұрпағы болып келеді. Ендеше бірінші өнімнің кемшіліктері мен дамытуды қажет еткен функциялары ескеріліп, жаңа флагманды өнім құрастырылған.

Техникалық мінездемесіне келер болсақ, G Flex 2 аппараты LG G3 девайсынан кем түспейді. Смартфон 5,5-дюймді P-OLED технологиясы негізінде жасалған дисплейге ие. Жедел жадысы 2 ГБ, ал қосалқы жадысы 32 ГБ-ты құрайды.

Смартфонның сенсорлы экранында өзін-өзі тіктеу құрылымы дамытылған. Бұрын дисплейдегі кішігірім сызықтардың кетуіне бірнеше минут қажет болған болса, қазір небәрі 10 секундта қайта қалпына келеді алады.

Дереккөздер
-----------
**Гальванотехника** — қолданбалы электр-химияның бір саласы: ол металл және металл емес бұйымдардың сыртына электролиз әдісімен басқа бір металды жалату, жабу процестерін қамтиды. Ерімтал аноды бар электролиз қазірде аса таза металдар алу үшін, мәселен, мысты электролиттік тазалау, бір металды екінші металмен қаптау кезінде қолданылады. Ерітіндіден ток жүрген кезде ондағы никель иондары тотықсызданып барып, катод бетіне қонады, ал оның орнын анодтан еріген иондары толтырып отырады. Электролиз жәрдемімен бір металды екінші металл бетіне жалату гальваностегия деп аталады..

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Орысша-қазақша түсіндірме сөздік. (Тау-кен ісі, кен байыту және металлургия салалары бойынша) Жалпы редакциясын басқарған Ә. Бектібаев. Алматы: Ғылым, 1999.ISBN5—628—00001—9
**Жас қазақ** — қазақ жастарының тұңғыш қоғамдық-саяси және әдеби журналы. 

  

1923 жылдың қазан айынан 1925 жылдың сәуіріне дейін Орынборда шығып тұрды. Редакторлары — Е.Алдоңғаров, А.Оразбаева, А.Сегізбаев. Журнал қазақ жастарын сауатсыздықты жоюға, өнер-білімге ұмтылуға, халық шаруашылығын қалпына келтіруге, тап жауларымен аяусыз күрес жүргізуге шақырды. Оларға кооператив, кедей ұйымдарын ашу жолдарын түсіндірді. "Жас қазақ" сол кездегі қазақ ақын, жазушыларының шығармаларын, көне әдебиет мұраларын жариялап тұрды. 1925 жылы Ташкентте шығып тұрған "Жас қайрат" журналымен қосылып, "Лениншіл жас" журналы болып шықты.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
2. ↑  Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
**Қошқаркөл** (*Ұялы*) – Алакөл және Сасықкөлдің аралығындағы көл.

Географиялық орны
-----------------

Жетісу облысы Алакөл ауданы жерінде орналасқан. Теңіз деңгейінен биіктігі 349,8 м.

Гидрографикасы
--------------

Ауданы 120 км2, ұзындығы 18,2 км, ені 9,6 м, орташа тереңдігі 4,07 м, су жиналатын алабы 20,8 мың км2. Көлге Жіңішке өзені құйып, Ұялы өзені ағып шығады. Сыртқы пішіні жарты шар тәрізді. Түбі жазық, тұнбалары біркелкі. Суы тұщы, гидрокарбонат класына жатады. Қошқаркөл жауын және жер асты суымен толығады.

Өсімдігі, жануарлары
--------------------

Жағалауы қамысты. Су ішінде балдыр, мүйізжапырақ, қарақұмық өседі. Көлде балдырдың 64 түрі, балықтың 8 түрі бар. Батыс және оңтүстік жағалауында ондатр, үйрек, қаз, аққу, шағала, тағы басқа аңдар тіршілік етеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. – 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
**Аэрофиттер** (көне грекше: ἀήρ (аеr) — *ауа* және φυτόν (phyton) — *өсімдік*) — барлық мүшелері ауа кеңістігінде тұратын және өмір сүруге қажетті қоректік заттарды ауадан алатын өсімдік категориялары болып табылады. Субстарт күйіндегі газ алмасуды талап ететін өсімдіктер түсініледі. 

Гүлді аэрофиттерді негізінен эпифиттер тобында қарастырады. Эпифиттерден басты айырмашылығы: аэрофиттер үшін тамырлар тек бекіну үшін қызмет етеді. Аэрофиттердің кең таралған түрі - тилландсия уснеевидная ("луизиандық мүк"). Бұл Брамелиевтік тұқымдастарға жататын гүлді өсімдік эволюция барысында өз тамырынан түгелдей айырылған; тамырлық жүйе қысқартылған, тек балғын өсімдіктерде ғана ағаштар түбірінде бекінуге ғана ықпал етеді. Жіңішке сабақты және ине тектес жапырақтар қоңырқай қабыршақтармен жабылған, соның арқасында өсімдіктер шаң-тозаңды ұстап, одан қоректік заттарды сіңіреді.

Гүлді емес аэрофиттерге балдырлар (түрі өте аз), кейбір қыналар мен мүктер жатады. Мүктер тропикалық ормандарда тек ағаш діңгектеріне ғана емес, сондай-ақ ағаш жапырақтарына да бекінеді. Аэрофиттік қыналар мен мүктер ұзақ уақытқа созылған қуаңшылыққа, тіпті анабиоз жағдайында толық қуаңшылыққа да төзімді.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Быков Б. А. Аэрофиты // Экологический словарь. — Алма-Ата: Наука, 1983.
**Қошқылқанат татрең** (лат. *Pluvialis fulva*) — татрең тұқымдасының Татреңдер нағыз туыстың ең кішкене өкілі. Қошқылқанат татреңге өте ұқсас алтынжон татреңнен айырмашылығы - қолтығының түтін түстес сұр болуы. Солтүстік Америка тундрасында және Азия континентінде қоныстанады. Қазақстанда көктемде – наурыздан мамырға дейін кездеседі. Кез келген дарақтарының жазда Сырдария және Ертіс те кездескені мәлім. Биологиялық ерекшеліктері алтынжон татреңдікі сияқты.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *Pluvialis dominica*. *IUCN Red List of Threatened Species. Version 2013.2*.  International Union for Conservation of Nature (2012). Тексерілді, 26 қараша 2013.
2. ↑  Құстар. Мектеп энциклопедиясы, 2010, Ковшарь Анатолий Федорович, ISBN 978-601-282-168-0, 352 бет, Алматы: Атамұра
**Анатолий Васильевич Гришин** (3 маусым 1932, Владимирская облысы — 20 маусым 2013, Владимир
Категория:Персоналии по алфавиту
Категория:Умершие в Владимире
, РСФСР) — кеңестік мемлекеттік және шаруашылық қайраткер.

Өмірбаяны
---------

Анатолий Васильевич Гришин 1932 жылы 3 маусымда Липна Петушинского ауылында дүниеге келген. 

1941жылдан 1948 жылға дейін Липндағы «Знамя Октября» колхозында жұмыс жасады. 1952 жылы Владимир энергомеханикалық техникумды тәмәдады және Серпухов Московски облысына бағытталды, мұнда ол «10 Октября» атты механикалық зауытта жұмыс істеді. ГСВГ Кеңес армиясының құрамындада болды. Үш жылдан осң өз зауытына қайта оралып, мотор цехының мастерынан директорына дейін көтерілді. Оның еңбек өмірбаянында басқа да цех басшысы, профком төрағасы, партком хатшысы, зауыттың бас инженері сияқты маңызды кәсіптер болды.

1964 жылы Владмириский политехничкалық институттың кешкі бөлімін аяқтады. 1978 жылы зауыттың бас директоры болып тағайындалды. 1993 жылы ОАО «ВТЗ» директорлар кеңесінің төрағасы және бас директоры болды. 

КСРО Жоғарғы Кеңесінің депутаты. 

20 шілдеде дүниеден 81 жасында өтті. Владимир қаласында жерленген.

Марапаттары
-----------

* Ленин ордені.
* Ленин ордені.
* Октябрь революциясы ордені.
* Еңбек Қызыл Ту ордені.
* "Құрмет Белгісі"ордені.
* халықтар достығы ордені.
* Мемлекеттік сыйлығы, КСРО
* Құрметті машина жасаушысы РСФСР

Сілтемелер
----------
**Қоян беде** (лат. *Coronilla*) — бұршақтар тұқымдасына жататын өсімдіктердің бір туысы. 

  

Қоян беде біржылдық және көпжылдық шөп болып та, сонымен қатар бұта түрінде де өседі. Жапырақтары — парсыз қауырсынкүрделі. Мұның белгілі түрлері — 20 шақты, онан КСРО жерінде өсетіндері — 9. Бұлардың ішінен біздегі көп кездесетін ала қоян беде (С. varia) — ақ күлгін түсті гүлі бар, улы өсімдік. Көк күйінде оны мал жемейді. Басқа өсімдікке араласқан шөбінің жылқыдан басқа малға зарары жоқ.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Т. Мұсақұлов, ОРЫСША-ҚАЗАҚША ТҮСІНДІРМЕЛІ БИОЛОГИЯЛЫҚ СӨЗДІК І-том ҚАЗАҚМЕМЛЕКЕТБАСПАСЫ, Алматы — 1959, Редакциясын басқарған: Биология ғылымының докторы профессор Т. Дарқанбаев
Қоян шаруашылығы - қоян өсіріп, оның етін, терісін, түбітін өндіретін сала. 

Нанкин қаласында қоян сатып жүрген әйел Қоян еті нәрлі, шипалы тағам. Қоян терісі жеңіл, жылы, әдемі бас, аяқ киім, галантерея бұйымдарын жасауға жұмсалады. Түбітті тұқымынан жіңішке, жұмсақ түбіт алынады. Ол жылу өткізгіштігі жағынан биязы жүнінің ең жақсысынан кем түспейді. Сонымен қатар ғылыми-зерттеу мекемелері үй қоянын әр түрлі зерттеулер жүргізу үшін пайдаланады. Қоян өсірумен айналысу өте тиімді. Ет және тері үшін өсірілетін тұқымдары жылына 4 рет көжектейді, әр ретте орта есеппен 5 көжек табады. Көжектері тез жетілгіш 65 —70 күнде шағылыстыруға, 100-135 күнде союға жарайды (2-2,5), яғни әр ұрғашы қояннан 20 көжек өсіріп, олардан 40-50 кг ет, 20 тері өндеуге болады. Қоянды 3 жыл шаруашылықта пайдаланады. Қазақстанда қоян өсірумен айналысу солтүстік облыстарда жолға қойылған. Қоянның негізінен үлкен ақ қоян, үлкен сұр қоян, шиншилла тұқымдары өсіріледі.

Үйқояндардың етті, етті-терілі, терілі, және түбітті қолтұқымдары бар.  

* **Етті-терілі қолтұқымдарға** - *мардер, шынша(шиншилла), шампан* үйқояндары жатады. Қолтұқымдардың дене мөлшері орташа, терісі мен түгі сапалы болады.
* **Етті қолтұқымдарға** - *ақ, сұр, күміс түсті, қара-қоңыр түсті* үйқояндары жатады. Олардың денесі ірі, кейбірінің салмағы 7-8 килоға дейін жетеді.
* **Терілі қолтұқымдарға** - *ақкіс, аляска, рекс* үйқояндары жатады. Олардың тірідей салмағы 2-3,5 кг. Түгі әдемі және біртегіс. Үйқоянның терісі әдетте боялмай, табиғи түсі, түгі қырқылмай пайдаланады.
* **Түбітті қолтұқымдарға** - *татар, ангор* үйқояндары жатады. Түгінің 90-92 пайызы түбіт, қылшығы аз. Мүндай қолтұқымдар түгіннің түсі ақ, қара және көк болып келеді. Әр үйқоянның 360-500 г түбіт алынады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Ә.Байжұманұлы, К.Бекболатұлы. Мал шаруашылығы сөздігі. Алматы-2011. ISBN 978-601-7254-21-6
2. ↑  Биология: Жалпы білім беретін мектептің 7-сыныбына арналған оқулық, 3-басылымы, өңделген, толықтырылған/Қ. Қайым, Р. Сәтімбеков, Ә. Әметов, Ж. Қожантаева. - Алматы: Атамұра, 2012. - 336 бет. ISBN 978-601-282-426-1
**Анатолий Александрович Белый** (шын тегі – *Вайсман*; 1972 жылы 1 тамызда дүниеге келген) – орыс театр- және киноактері. 2006 жылы Ресей Федерациясының еңбек сіңірген әртісі атағын алады.

Анатолий Белый

Өмірбаяны
---------

1972 жылы украин қаласы Брацлавта дүниеге келеді. Анатолий мектепті 1988 жылы тәмамдайды. Мектепті бітіргеннен кейін Самара политехникалық институтына тапсырып, «электронды есеп шығару машиналары, жүйелер, комплекстер және желілер» мамандыға бойынша оқиды. Сабағымен қатар КТК-ға қатысады, гитара тартумен әуестенеді және халық жастар театрында ойнайды.

1995 жылы М.С. Щепкин атындағы театр училищесін тәмамдайды. Анатолий бірнеше жыл бойы наТаганке театрында қойылымдар жиынымен айналысады.

1998 жылдан бастап Станиславский атындағы театрда, 2003 жылдан бастап А.П. Чехов атындағы Мәскеу Сурет өнер театрында актерлік қызмет атқарады. 

Анатолий Белый бала кезінен бастап спортпен айналысады. Актер акробатика мен фехтованиядан мастер спорты болған.

Отбасы
------

Актриса және тележүргізушісі Марина Голубпен некеде тұрған. Қазір Инесса Москвичевамен (дизайнер) неке құрған. Екеуінің Ұлы мен қызы бар.

Дереккөздер
-----------