"Аполлон 8" экипажы:   
Джеймс Ловелл,   
Уильям Андерс,   
Фрэнк Борман
**«Аполлон-8»** — "Аполлон" ғарыш кемелерінің тобының 3-орындық басқарылатын ғарыш кемесінің аты. Аполлон 8 алғашқы рет адамдарды Ай орбитасына жеткізген. Мақсаты - комплексті байқау, негізгі блокты Ай орбитасына шығару. Бұл ғарышқа сапарының тарихи мәні бар - "Ай жарысындағы" АҚШ-тың едәуір серпілісі болды.

Техникалық мәлімет
------------------

Ғарыш кемесі бір бөліктен тұратын - негігі блок. Құрамында :

* командалық отсек (СМ-103, массасы - 28,9 т)
* жұмыс отсегі (SM-103).

Айға қонатын отсектің орнына макет орналастырған. Ұшыру үшін «Сатурн 5» зымыран тасығышы қолданылды (AS-503).

Экипаж
------

* Командир — Фрэнк Борман (2-ші үшуы)
* Экипаж кабинасының ұшқышы - Джеймс Ловелл (3-ші ұшуы)
* Ай блогының ұшқышы - Уильям Андерс

Бастапқы кезде топқа Майкл Коллинз кірген, бірақ соңына қарай медициналық көрсеткіштер ойынша оның орнына Ловеллді алды.

Старты
------

"Аполлон 8", 1968 жыл
«Аполлон-8» 21 желтоқсан 1968 жылы сағат 12:51 де Гринвич бойынша ұшты, жоспардан 65 секунд кештеу.

Старттан 55 сағат 38 минуттан кейін ғарыш кемесі Жердің тарту күші аумағынан шығып, Айдың тарту күші аумағына кірді.

Ай орбитасына шығу
------------------

Ғарыш кемесінің стартынан 68 сағат 4 минут өткеннен кейін астронавттар селеноцентрлік орбитаға кіруге рұқсат алды. Сонан соң 1 сағаттан кейін кеме Айға қарай бағыт алды. Борманның жүрек соғысы сол кезде - минутына 130 болды.

Старттан 72 сағат өткенде астронавттар теледидар байланысына шығып, Айдың көріністерін, жасаған суреттерін көрсетті. Жалпы Ай орбитасын айналып жүргенде астронавттар Жермен 4 теледидар сеанс өткізді.

Ай орбитасында 10 рет айналғаннан кейін старттан 89 сағат 19 минут өткеннен кейін, астронавттар негізгі козғалтқышты қосып, Жерге қарай бағыт алды.

Жерге қайтып оралу
------------------

 "Аполлон 8"-дің экипаж отсегі «Йорктаун» авианосецтын үстінде
Айдан Жерге қарай кері жолында астронавттар дем алды, Андерс 45 минутқа кезекшілік кезінде ұйықтап қалды. Соңғы бесінші теледидар сеансында астронавттардың көңіл-күйі көтерінкі болып, олар ойнап-күліп, кемесінің ішкі құрылысын, иллюминатордан Жердің көрінісін көрсетіп жатты. Теледидар сеанстарының жалпы ұзақтығы - 28 сағаттай болды.

Старттан 146 сағат 31 минут өткенде экипаж отвегі қозғалтқыш отсегінен бөлініп, атмосфераға кірді. 146 сағат 54 минут өткенде тежегіш парашуттар ашылды.

«Йорктаун» авианосецтан 5 км қашықтықта 4°56′ с. е. 165°15′ б. б.﻿ / ﻿4.933° с. е. 165.250° б. б.﻿ / 4.933; -165.250 (G) (O) (Я)координатта экипаж аман-есен суға қонды.

Жалпы ұшу сапарының уақыты - 147 сағат 00 минут 11 секунд.

Нәтижелері
----------

NASA Аполлон 8 ұшу сапарын өте сәтті болды деп жариялады. Жетістіктердің негізгісі - Айдың беті толық жете зерттелді, Аполлон кемесінің күрделі ғарыш сапарларға шығуға мүмкіндігін дәлелдеді, адам үшін қауыпсіздігін дәлелдеді және көптеген маңызды ғарыш туралы мәлімет алынды.

Галерея
-------

* Алғашқы рет адам қолымен 30,000 км қашықтықтан түсірілген Жердің фотосуреті. Авторы — Уильям Элисон АндерсАлғашқы рет адам қолымен 30,000 км қашықтықтан түсірілген Жердің фотосуреті. Авторы — Уильям Элисон Андерс
* 
* Айдың беті. Гоклений кратері, диаметрі 70 км.Айдың беті. Гоклений кратері, диаметрі 70 км.
*

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* NASA-ның "Аполлон 8" ұшу сапары туралы бөлімі Мұрағатталған 5 қазанның 2008 жылы.
* Apollo 8 Flight Journal Мұрағатталған 11 ақпанның 2007 жылы.
* «Аполлон-8» «„Аполлон"программасының деректері»
* Apollo 8 в Encyclopedia Astronautica
* Академик В. П. Мишин «Как мы проиграли Луну»
* Н. П. Каманин. Дневники

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| к т Айға ұшқан ғарыш кемелер |
| --- |
|  |
| Бағдарламалар | 
АҚШ: Аполлон, Artemis, Лунар орбитер, Лунар прекурсор, Пионер, Рейнджер, Сервейер • КСРО/Ресей: Луна, Л1 (Зонд), Л3 •Қытай: Чанъэ • Үндістан: Чандраян |  |
|  |
| Жанынан өткен | 
Луна-1 • Луна-3 • Пионер-4 • Аполлон 13 • Зонд-3 • 5 • 6 • 7 • 8 • Нодзоми • Галилео • Geotail • WMAP • PAS-22 • Чанъэ-5Т1 |
|  |
| Орбиталық | 
Аполлон 8 • Аполлон 10 • Луна-10 • 11 • 12 • 19 • 22 • Лунар орбитер • Эксплорер-35 • 49 • Hiten • Clementine • Lunar Prospector • Смарт-1 • Кагуя • Чанъэ-1 • Чандраян-1 • Lunar Reconnaissance Orbiter • THEMIS • Чанъэ-2 • GRAIL • LADEE • Цюэцяо • Данури • Артемида 1 • Hakuto-R M1 |
|  |
| Ай бетіне қонған | 
Луна-2 • 4 • 5† • 6 • 7† • 8† • 9 • 13 • 15† • 16 • 17 • 18† • 20 • 21 • 23 • 24 • Рейнджер • Сервейер • LCROSS • Чандраян-2† • Берешит† • Чанъэ-3 • Чанъэ-4 • Чанъэ-5 |
|  |
| Адам — Ай бетінде | 
Аполлон 11 • Аполлон 12 • Аполлон 14 • Аполлон 15 • Аполлон 16 • Аполлон 17 |
|  |
| Жоспардағы миссиялар | 
Чандраян-3 (2023) • Луна-25 (2023) • SLIM (2023) • Hakuto-R M2 (2024) • Артемида 2 (2024) • Луна-26 (2024) • Чанъэ-6 (2025) • Артемида 3 (2025) • Commercial Lunar Payload Services |
|  |
| Қосымша | 
Айдың жасанды спутнигі • Луноход • Ай бетіндегі ғарыш аппараттары тізімі |
|  |
| † белгісімен сәтсіз қонған ғарыш кемелері белгіленген |

 |

Үлгі:Аполлон (ғарыш кемелері)