**Бенедикт Тимоти Карлтон Камбербэтч** (ағылш. *Benedict Timothy Carlton Cumberbatch*; 19 шілде 1976, Лондон, Ұлыбритания) — британ театр, кино және телекөрініс актері. Бірнеше рөлдерімен танымал, солардың ішінде: BBC медиакорпорациясының «Хокинг» фильміндегі (2004) Стивен Хокинг , «Таңқаларлық жеңілдік» (2006) тарихи фильміндегі Уильям Пит, «Соңғы жау» (2008) мини-сериалындағы Стивен Эзард, «Сатқын» фильміндегі (2007) Пол Маршалл, «Кішкентай арал» (2009) Пол Маршалл және BBC-дің төл туындысы - «Шерлок» телехикаясындағы (2010-2014) Шерлок Холмс , «Стартрек: Көтеріліс» фантастикалық фильміндегі Хан Нуньен Сингх, «Бесінші билік» (2013) биографиялық триллеріндегі журналист Джулиан Ассанж, «Ұқсату ойыны» (2014) тарихи драмасындағы математик Алан Тьюринг рөлдері.

Өмірбаяны
---------

### Жастық шағы және білім жолы

Әкесі - әртіс Тимоти Карлтон (шын есімі Тимоти Карлтон Камбербэтч) және анасы - әртіс Ванда Вентхам. Камбербэтч Батыс Сассекстегі Брамблтай мектебінде оқуын бастап, кейін алғаш сахнаға шыққан Лондонның солтүстік-батыс бөлігіндегі Хэрроу мектебінде жалғастырды. Мектеп табалдырығын аттаған соң бір жыл бойы тибет шіркеуінде ағылшын пәнінен дәріс берді де, кейін Манчестер университетінде театр өнеріне үйренді. Оқу орнын бітірген соң театрлық өнерін музыка және драмалық өнер бағытындағы Лондон академиясында шыңдаған болатын.

Мансабы
-------

### Театр

«Алмейда», «Ройал-Корт» және ұлттық театрде 2001 жылдан бастап Камбербэтч бас рөлдерді сомдай бастады. Және 2005 жылы 19 мамыр күні Герцог Йоркск театрі, 2005 жылы 16 наурыз күні «Алмейда» театрінде көрсетілген «Гедде Габлердегі» Тесман рөлін жоғары дәрежеде сомдағаны үшін Лауренс Оливье марапатына иеленді. Сонымен қатар ол көптеген жұлдыздар қатысқан «Олд Вик» Лондон театрінде өткізілген «Балалар монологында» белсенділік көрсетті. Бағдарламаның режиссері Дэнни Бойл болып табылады, ал бағдарламаға қатысушылар тізіміне Джемма Артертон және Сэмюэл Уэст кіреді. 
2011 жылдың ақпан айында Мэри Шеллидің «Франкенштейн» шығармасының спектакль премьерасы өтті. Дэнни Бойлдың ойластыруымен Камбербэтч серігімен бірге — Джонни Ли Миллермен кезектесіп Виктор Франкенштейн рөлін сомдаған болатын. Спектакльде атқарған жұмысы ушін әртіс Лоуренс Оливье және Evening Standard марапаттарына иеленеді. 

### Телекөрініс

Камбербэтчтің тележобалардағы жұмыстары «Жүрек соққысы» (2000, 2004) сериалында, ITV «Қырық жастан асты» (2003) комедиялық сериалындағы рөлдерінде көрініс табады.

2004 жылы «Хокинг» фильмінде Стивен Хокинг рөлін сомдағаны үшін Камбербэтч BAFTA TV Awards премиясына иеленіп, фильмдерде көрсеткен әртістік шеберлігі үшін «Алтын нимфамен» марапатталады.

2005 жылы Уильям Голдинг трилогиясымен «Жер жүзіне саяхат» атты шағын сериалында Эдмунд Тэлбот - басты рөлін сомдайды. Режиссёр Дэвид Аттвудтың айтуы бойынша олар Бенедикт Камбербэтчті аз уақыт аралығында тапқан екен. «Бізге жас әрі жағымсыз, аристократ рөлін сенімді ойнай алатын жақсы әртіс керек болды. Алайда ол кадрда төрт жарым сағат өзін ұстай алатын және уақытпен жұмыс жасай алатын адам болуы қажет. Және Бенедикт бұл сұрақтардың барлығының жауабы еді». «Бенедикт бізге күнде керек болды, қиын сәттерде өз жұмысын тоқтатпады, қарсылықтарын білдірмелі. Ол жай ғана Эдмунд Тэлботқа айналды. Және бұл қасиет түсірілім тобының әрбір мүшесіне берілді. Фильмді төрт ай түсірілу барысында біз бір-бірімізде жақын таныдық»- деді продюсер Линн Хорсфорд.
Сонымен қатар Бенедикт 2005 жылы «Broken News» комедиялық скетч-шоуда көрініс тапты.
Кейін ол 2007 жылы қыркүйек айында көрсетілген «Стюарт: Өткен өмір» кітабының экранизациясында Том Хардимен бірге ойнады. «Соңғы жау» мини-сериалындағы Стивен Эзард рөлін сомдағаны үшін мини-сериал немесе телефильмде ең күшті әртіс атағына иеленіп, Satellite Award номинациясымен марапатталады. 
2009 жылы «Марпл: Өлтіру оңай» атты фильмге түскен. Сонымен қатар «Кішкентай арал» телеэкранизацясында Бернард рөлін сомдағаны үшін BAFTA TV Awards премиясына иеленді. 2009 жылы мамыр мен маусым аралығында көрсетілген «Тынық мұхитының құпиясында» Камбербэтч әңгімеші рөлін сомдады. Ал 2009 жылы BBC медиакорпорациясының ұсынуымен Джон Мортимердің «Рампол и бунгало Пендждегі қылмыс» романында Бенедикт жас Рамполдың образына енді.
Камбербэтч – 2010 жылғы маусым айында берген сұхбатында британдық ғылыми-фантастикалық «Доктор Кто» сериалының жанкүйері екенін және продюсері «Шерлок» телехикаясының продюсері мен оның жан досы Стивен Моффат болып табылатын бұл сериалда түскісі келетінін айтқан болатын. 2008 жылы Дэвид Теннантпен дәрігер рөлін сомдауды ақылдасып, кейін жанкүйерлердің алдында үлкен жауапкершілікті сезініп, 2014 жылы бұл телесериалда рөл сомдауға бас тартты. 
2010 жылдан бастап сараптаушылар мойындаған «Шерлок» телесериалында Шерлок Холмс рөлін сомдай бастады. 2012 жылы көрсетілген «Парад соңы» телесериалында басты рөлде ойнады.

Жеке өмірі
----------

2013 жылы қазан айында The Hollywood Reporter журналына сұхбат бере отырып, жеке өмірі туралы былай деп жауап берді: «Мен Лондон қаласында жалғыз тұрамын, балаларым жоқ. Бірақ болашақта балаларым болады деген үміттемін, себебі мен қазір көп уақытымды жұмысқа арнаймын және бос уақытымды достарыммен өткіземін...».
2014 жылдың 5 қарашада «The Times» газетінде Камбербэтч Софи Хантерге үйленгені жөнінде жарияланған. 2015 жылдың 13 маусымында Софи мен Бенедиктің тұңғыш ұлдары туылғаны туралы жарияланды.

Фильмдер тізімі
---------------

| Жыл | Қазақша атауы | Түпнұсқа атауы | Рөл |
| --- | --- | --- | --- |
| 2002 | Алтын орындары | *Fields of Gold* | Джереми |
| 2002 | Бархат соңы | *Tipping the Velvet* | Фредди |
| 2002 | Мылқау куәгер | *Silent Witnes* | Уоррен Рейд |
| 2002 | Ақ пілдерге ұқсас төмпешіктер | *Hills Like White Elephants* | Ер адам |
| 2003 | Елестер | *Spooks* | Джим Норт |
| 2003 | Патшаны өлтіру | *To Kill a King* |  |
| 2003 | Кембридж тыңшылары | *Cambridge Spies* | Эдвард Хэнд |
| 2003 | Қырықтан асты | *Fortysomething* | Рори Слипери |
| 2004 | Хокинг | *Hawking* | Стивен Хокинг |
| 2004 | Дюнкерк | *Dunkirk* | лейтенант Джимми Ленгли |
| 2005 | Натан Барли | *Nathan Barley* | Робин |
| 2005 | Жер жүзіне саяхат | *To the Ends of the Earth* | Эдмунд Тэлбот |
| 2006 | Ондыққа ену | *Starter for 10* | Патрик Уоттс |
| 2006 | Таңқаларлық жеңілдік | *Amazing Grace* | Уильям Питт Младший |
| 2007 | Ажырамас | *Inseparable* | Джо / Чарли |
| 2007 | Стюарт: Өткен өмір | *Stuart: A Life Backwards* | Александр Мастерс |
| 2007 | Өтеу | *Atonement* | Пол Маршалл |
| 2008 | Соңғы жау | *The Last Enemy* | Стивен Изард |
| 2008 | Болейн тегінен шыққан | *The Other Boleyn Girl* | Уильям Кэри |
| 2008 | Марпл: қылмыс жасау оңай | *Marple: Murder Is Easy* | Люк Фитцуилльям |
| 2009 | Кішкентай арал | *Small Island* | Бернард |
| 2009 | Тегі | *Creation* | Джозеф Долтон Гукер |
| 2010 | Төрт арыстан | *Four Lions* | Эд |
| 2010—2014 | Құлақтандыру | *The Whistleblower* | Ник Кауфман |
| 2010 | Ван Гог | *Van Gogh: Painted with Words* | Винсент Ван Гог |
| 2010 | Шерлок | *Sherlock* | Шерлок Холмс |
| 2010 | Үшінші жұлдыз | *Third Star* | Джеймс |
| 2010 | Бурлеск ертегісі | *Burlesque Fairytales* | Генри Кларк |
| 2011 | Бұзықшылар | *Wreckers* | Дэвид |
| 2011 | Тыңшылар | *Tinker, Tailor, Soldier, Spy* | Питер Гиллем |
| 2011 | Соғыс жылқысы |  *War Horse* | майор Стюарт |
| 2012 | Парад соңы | *Parade's End* | Кристофер Титженс |
| 2012 | Электрлік кино: өзіңді қалай ұстау керек | *Electric Cinema: How to Behave* | Хамфри Богарт |
| 2012 | Хоббит: Күтпеген саяхат | *The Hobbit: An Unexpected Journey* | дракон Смауг, Некромант |
| 2012 | Комадағы қыз | *Girlfriend in a Coma* | Данте Алигьери |
| 2013 | Стартрек: Көтеріліс | *Star Trek Into Darkness* | Хан Нуньен Сингх |
| 2013 | 12 жыл құлшылық | *12 Years a Slave* | Уильям Форд |
| 2013 | Тамыз: Осейдж сарайы | *August: Osage County* | Сәби Чарли» Эйкен |
| 2013 | Бесінші билік | *The Fifth Estate* | Джулиан Ассанж |
| 2013 | Шағын ұсыныс | *Little Favour* | Уоллэс |
| 2013 | Хоббит: Смаугтың ойрандалуы | *The Hobbit: The Desolation of Smaug* | дракон Смауг, Некромант |
| 2014 | LEGO The Hobbit: The Video Game | *LEGO The Hobbit: The Video Game* | дракон Смауг, Некромант |
| 2014 | Ұқсату ойыны | *The Imitation Game* | Алан Тьюринг |
| 2014 | Мадагаскар пингвиндері | *Penguins of Madagascar* | Волк Агент Секрет |
| 2014 | Хоббит: Бес әскердің шайқасы | *The Hobbit: The Battle of the Five Armies* | дракон Смауг, Некромант |
| 2015 | Қара масса | *Black Mass* | Билл Балджер |
| 2016 | Дәрігер Стрэндж | *Doctor Strange* | Дәрігер Стивен Стрэндж |

Дереккөздер
-----------