recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Шөптер** - фармацевтикалық практикада өсімдіктің жер үсткі бөлігінің дәрілік шикізаты. 

Шикізаттың құрамы сабақтан, гүлдерден, жапырақтан, піспеген жемістерден тұрады. 
Сыртқы белгілерін анықтаған кезде сабақтарының құрылысын, жапырақтарының, гүлдерінің құрылысын қарусыз көзбен немесе лупа көмегімен көріп зерттейді. Керек болған жағдайда шикізатты бірнеше минут ылғалдайды, кейін сабағы мен жапырақтарын жөндеп зерттейді. 
Сабағын тексерген кезде оның: қысқартылған немесе ұзын, қарапайын немесе бұтақты, сабағының пішіні цилиндр тәрізді, қабырға тәрізді, төрт қырлы, т.б, түктілігі, өлшемдері (ұзындығы, диаметрі), жапырақтардың орналасуы, гүлшоғырдың типі, гүлдердің, жемістердің құрылысы бойынша анықтайды.

Түсті - құрғақ шикiзатта күндiзгi жарықта анықтайды; иiстi - уқалауда; дәм, құрғақ шикiзатты шақпақ немесе (тек қана улы емес объектiлерде) оның қайнатпасынан дәм татаанықтайды.
Жапырақтың орналасу типі
ДӨШ «Шөбі» тобына сыртқы көрінісі арқылы морфологиялық талдау жүргізудің реті:

1. Шикізаттың түрі (бастырылған тұтас гүлденгiш ұшарбастар және басқалар) шикiзаттың өңi
2. Сабақтың құрылысы.
3. Түктену.
4. Көлемі (ұзындық және диаметр түбегейде) сабақтың мөлшерлерi.
5. Жапырақтың орналасуы.
6. Жапырақтардың пішіні.
7. Гүл шоғыры немесе жеке гүлдер.
8. Жемiс және тұқым.
9. Иісі.
10. Дәмі (тек улы емес)

Дереккөздер
-----------
Кожевникова, Мария Александрқызы (туған. 14 қараша 1984, Москва) - ресейлік актриса,тележүргізуші,политик,депутат.

### Өмірбаяны

14 қарашада Мария атақты хоккеист,олимпиада чемпионы Александр Кожевников және ағылшын тілінің ұстазы Маргарита Кожевникованың жанұясында дүниеге келеді.Атасы генерал-майор Валентин Николаев Трофимов (1923—2013).Мария жеңіл атлетика мен айналысқан.Playboy журналында біраз уақыт жұмыс істеген.Өжет қыз болған,өзінің сыныптастарынан әрқашан алда жүрген.

### Карьерасы

2008 жылы Мария Бородин. Возвращение генерала атты телехикаяда Ирина рөлін сомдаған.Кейін Марияны атақты Универ телехикаясына Алла Гришко деген қарапайым студент қызды ойнауға шықты .Марияны көптеген халық Алла ретінде танып жатады,себебі ол осы рөлден кейін атақты бола бастады

### Жеке өмірі

Мария 2013 жылы Евгений Васильевке тұрмысқа шықты.Олардың қазір 2 ұлдары бар.

Дереккөздер
-----------
**Адамның даму тарихы** - күрделі және қарама- қайшы көзқарастармен сипатталады. 

  

Приматтар эволюциясы сүтқоректі жануарлардан басқа отрядтары сияқты, шамамен, бұдан 60 млн жыл бұрын басталған үштік кезеңде өтті. Үштік кезеңнің екекінші жартысында кең таралған жоғары сатыдағы маймылдардың қазбалық тобы - дриопитектер екі эволюциялық бағытқа: понгидтер мен гоминидтерге бастама берді. Понгидтер ұрпағы - гориллалар мен шимпанзелер қазіргі кезде де тіршілік етеді. Гоминидтерге қазіргі уақытта бір ғана түр - Саналы адам жатады.   

Адамның арғы тегі эволюция жолымен бірте-бірте қалай дамығанын зерделеу қиын: қазба қалдықтар өте аз және оладың өзі толық емес. Сондықтан гоминидтер эволюциясының әр түрлі нұсқалары бар.  

**Рамапитектер**   

Бірқатар ғалымдар бідің ғаламшарымызда 14 млн жыл бұрын гоминидтер тұқымдасына жатқызуға болатын маймылдар пайда болды деп болжайды. Олар Үндістан, Шығыс Еуропа, Ресей аумағында тіршілік еткен.   

**Аустралопитектер**   

Олардығ көптеген қазба қалдықтары Оңтүстік және Шығыс Африка аумағынан табылған. Аустралопитектер ізашарларына қарағандаадамға едәуір дәрежеде көбірек ұқсас болған. Олар тік жүрген, беті жалпақтау, миының көлемі орташа 530 см3 болған.   

**Тік жүретін адам**   

Ежелгі адамдардың қазба қалдықтары Азия, Еуропа және Африкадан табылған.   

Оларды ғылымда тік жүретін адам деп атайды. Олар бұдан 1 млн - 300 мың жыл аралығында тіршілік еткен.   

Тік жүретін адамдардың негізгі эволюциялық жетістігі - тас құралдарын жасау, абстрактілі ойлау және сөйлеу нышаны болған.   

**Неандертальдықтар**   

Бұл ертедегі адамдардың қазба қалдықтары Еуропа, Азия, Африкадан көптеп табылған. Ертедегі адамдар 300 - 400 мың жыл бұрын тіршілік еткен. Ғалымдар осы заманғы алғашқы адамдар, шамамен, 40 мың жыл бұрын пайда болған деп жорамалдайды. Олар неандертальдықтардың арасында өмір сүрген.   

**Кроманьондықтар**   

Осы заманғы типті адамдар кроманьондықтар деп аталады. Соңғы 40 мың жыл ішінде адамның сыртқы кейпі аса өзгерген жоқ деуге болады. Осы заманғы алғашқы адамдардан эволюция барысында Саналы адам пайда болды.

Дереккөздер
-----------
**Антиль аралдары** — Орталық Америкадағы аралдар тобы. Олар Үлкен Антиль (Куба, Гаити, Ямайка, Пуэрто-Рико) және Кіші Антиль аралдары (Виргин, Жел өті, Ық аралдары) болып бөлінеді. Аум. 220 мың км². Тұрғыны 30 млн. адамға жуық (1995). Жер бедерінде таулар басым. Ең биік жері — Гаити ар-ындағы Дуарте тауы (3175 м). Жазықтар негізінен Куба, Гаити аралдарының оңт.-шығысын, Виргин және Жел өті аралдарын алып жатыр. Сөнбеген ең биік— Суфриер (1467 м.) жанартауы және 1902 ж. Мартиника ар-ндағы Сан-Пьер қаласын басып қалған Монтан-Пеле (1397 м) жанартауы осы аймақта. Аралдардың маңында Юкатан (7680 м), Кайман (7090 м), Пуэрто-Рико (8742 м) су асты шұңғымалары орналасқан. Ірі портты қалалары: Гавана, Кингстон, Саната-Доминго. А. а-нда никель мен кобальт, боксит, алюминий кентасы, мыс, хром кен орындары бар. Климаты тропиктік, ыстық ылғалды келеді. Ең салқын айдың темп-сы — 21-230 ең ыстық айдың темп-сы 26-270С. Жылдық жауын-шашын мөлш. Ық аралдарының оңт. батыс бөліктерінде 1000 мм-ден кем, ал Жел өті аралдарында 3000-5000 мм-ге дейін жетеді. Күзде аралдардың шығыс жағалауы арқылы тропиктік циклон (қарадауыл) өтеді. А. а-ның көпшілігі Куба, Гаити, Доминикан, Ямайка мемлекеттері аумағын құрайды. Қалған бөлігі АҚШ, Ұлыбритания, Нидерланд, Франция мемлекеттерінің иелігінде.
**Хуаң Гё Ан** (кор. 황교안; 15 сәуір 1957, Сеул) — Оңтүстік Корея заңгері және мемлекеттік қайраткері, Корея Республикасының 63-ші Әділет министрі және 44-премьер-министрі.

Өмірбаяны
---------

Хуаң 1957 жылдың 15 сәуірінде дүниеге келген. 1976 жылы Сеулдегі Кеңги Жоғарғы мектебін (кор. 경기고등학교) аяқтайды, 1981 жылы Соңгюнгуан университетінің заң факультетін тәмамдайды. 30 жылдан астам Чхаңуон, Тэгу және Пусан сияқты қалалардың прокурорының қызметін атқарады. 

2013 жылдың 11 наурызынан бастап — Корея Республикасының Әділет министрі.

2015 жылдың 21 мамырында премьер-министр лауазымыне ұсынылып, 2015 жылдың 18 маусымында парламент Хуаң Гё Анды үкімет басшылығына тағайындалуын бекітті.

2016 жылды4 9 желтоқсанында мемлекет басшысы Пак Кын Хеге импичмент жариялануына байланысты, Корея Республикасының президентінің міндеттерін атқарушысы қызметін атқаруда.

Жеке өмірі
----------

Үйленген, бір ұлы мен бір қызы бар.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  The latest: S. Korea PM officially becomes acting president, Associated Press (December 9, 2016).
2. ↑  Hwang visits JCS in first field tour as acting president, Yonhap News Agency (December 11, 2016).
**Турин шарты** (1860ж) - Савойя провинциясы мен Ницца округын Францияға беру жөнінде Сардиния корольдығы мен Франция арасында жасалға шарт.   

1860 ж. 24 наурызда Туриде қол қойылды. Пломбьер келісімі (1858ж) бойынша Франция Сардиния корольдығы жағында Австрияға қарсы соғысқа қатысуға, сол үшін Савойя провинциясы мен Ницца округын алуға тиісті болды. Франция келісімді бұзып, Автриямен уақытша бітім жасады. Уақытша бітім негізінде Сардиния корольдығы тек Ломбардияны алды және оған Орталық Италия мемлекеттері қосылды. 
Савойя провинциясы мен Ниццада плебисцит жүргізілді, содан кейін бұл аймақ Францияға қосылды.

### Дереккөздер

* "Қазақстан": Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998
**Құтыз сұлтан** (Мұзафар Сайф әд-Дин Құтыз)-Египет жерінде мамлүктер құрған сұлтандықтың(мелекеттің) үшінші билеушісі.

Билеген кезі
------------

Ол 1259-60 жылдары аз ғана уақыт билік құрды.Ол билікті қолына алысымен мамлүктермен ортақ тіл тауып, гвардиялық арнайы жасақтың қолбасшысы Бейбарысты жанына тартады.Мамлүк қосындарын басқарған Бейбарыс 1258 жылы Бағдад қаласының түбіндегі шайқаста, Сирия мен Египетті жаулап алуға ұмтылған моңғолдың қарақұрым қолына қарсы соққы береді. Осы Құтыз билігі кезінде Бейбарыс бастаған мамлүктер моңғолдарға да, кресшілерге де қарсы соққы беріп, шығыс пен батысқа кеңінен таныла бастады. Көп ұзамай, Құтыз сұлтан Бейбарысқа "әмір" атағын береді.1260 жылы 3-ші қыркүйекте Айн-Джалаут түбіндегі шайқаста, жұлдызы жанған Бейбарыс Шыңғыс ханның немересі Хулагудың Кетбұға бастаған жеңімпаз әскерін күл-талқан етті. Осы жеңістен соң Бейбарыс өзін бағаламаған Құтыз сұлтанды өлтіріп Египеттегі билікті өз қолына алды.
**Қыркүйек уақиғасы** - 1991 жылғы 14 қыркүйекте Орал қаласында өткен саяси акция.

Митингтің барысы мен бітуі
--------------------------

Арандатушы топтардың күшімен БҚО - ның облыс орталығында «Казак-орыс әскерлерінің Ресейге қызмет етуінің 400 жылдығын» мерекелеу шарасы алдын-ала белгіленді. Бұған облыс халқы, әсіресе қазақ жастары наразылықтарын білдіріп, митингіге шықты. Оқиғаның асқынып кетпей, мемлекеттер тұтастық, ұлттық мүдде, халықтар татулығы тұрғысынан шешілуге республикалық және жергілікті «Азат» қозғалысының жетекшілері - А.Зейнуллин, Ж.Қуанышәлин, А.Қадырбаева, Б.Әділов, О.Сәулебаев, С.Ерғалиев және т.б. қоғамдық ұйым өкілдері мол үлес қосты. 
[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Батыс Қазақстан облысы. Экциклопедия. Толықтырылған 2-ші басылымы. - Алматы: "Арыс" баспасы, 2010. - 580 бет + 32 бет түрлі түсті суретті жапсырма. ISBN 978-601-291-049-0
Locustella luscinioides
*Locustella luscinioides*
Бұлбұлрең шырылдақ (Locustella luscinioides) - торғайтәріздестер отряды сандуғаш тұқымдастарға жататын шырылдақтар туысының дене мөлшері орташа (13-20 г) өкілі.

Биологиялық сипаттама
---------------------

Бұлбұлрең шырылдақтың жоны нағыз бұлбұлдан айырғысыз, бірдей реңкті қызғылтсары қоңырқай болып келеді, сондықтан мұның түрлік атауы бұлбұлрең шырылдақ болып аталған. Алайда оның қылығы нағыз шырылдаққа ұқсас: ол күннің көп бөлігін қалың өскен шөпте және бұталардың бұтағына қонақтап, ақырын ғана «чкчкчк» деумен өткізеді. Әуені су бетінде ауа көпіршіктерінің жарылуынан аумайтын шөпілдеген дыбыстардан басталады, бұдан соң «зерррррр» немесе «зирррррр» типтес шытырлауға ауысады. Аталықтар күйттеу кезеңі қызған кезде (мамыр-маусым) тәулік бойы сайрайды. Дауысты дыбыстармен сайрау кезінде олар бұтаның немесе қамыстың ұшар басына қимылсыз қонақтап, басын жан-жағына бұрып қана сайрайтындықтан, құс бірде жақыннан, бірде алыстан сайрағандай болып естіледі. Басқа уақыттардың барлығын қалың өсімдіктер нуында, жерге таяу өткізеді. Шырылдақ сол жерде әр алуан бунақденелілермен қоректеніп, жақсы жасырылған ұя салады. Көбінесе ұя жығылған қалың қамысқа жасырылғандықтан, сыртынан қарағанда мүлде көрінбейді. Салындыдағы 4-5 ұсақ қоңырқай секпілді сұрғылттау ақшыл немесе сарғыштау-ақ жұмыртқаларды аналығы 12 күндей басады. Аталық және анадық құстар балапандарды сонша уақыт жемдейді.

Дереккөз
--------

1. Мектеп энциклопедиясы. Алматы: Атамұра, 2010.
**Оспанқожа әулие (Қарақожа әулие)** 1862 жылы Торғай уезінің Қызбел ауылының Шобан елді мекенінде өмірге келген. Өзі өмір сүрген өңірде Ислам дінін таратушылардың бірі болды. Табиғаттың тылсым сырлары мен тосын оқиғаларын алдын-ала сезіп, халықты сақтандырып отырған. Көріпкел әулиелігі де бар. Өз қаржысына Сарықопа болысында мешіт салдырып, медресе ашады. Мұнда белгілі ақын Күдері Жолдыбайұлы, молдалар Мұхаммедуәли Бекетов, Қапыш Жүсіпұлдары жас кезінде дәріс алады. 1911 жылы Меккеге барып, қажылық парызын атқарып келеді. 1928 жылы қайтыс болған Жангелдин ауданының орталығындағы Орталық мешіт үйі Оспанқожа әулиенің атында. Қостанай қаласындағы «Марал-ишан» мешітінің хатиб-имамы болған марқұм Ертай қажы Балахметовтің жазып, қалдырып кеткен естелігі бойынша, Оспанқожа атамыз Шайқы Бұзырықтан тараған Хорасанқожаның ұрпағы. Хорасанқожаның шын есімі Әбдіжәлел екен. Оған Аллаһтың берген қасиеті денесіне оқ дарымапты, сүйегіне қылыш батпапты. Әбдіжәлелбаптың ұрпақтарына мирас болған абыздың жол шұбар атты Мәлімқожа, Әлім, Көкен, Қосым, Сейіт, Естай тәрізді үрім-бұтағына дарып, Оспанқожа атамыздың бабасы Хаши абызға да көшіпті. Хаши абыз Шақшақұлы Жәнібек батырдың пірі болған адам. Оспанқожаның халық арасындағы екінші атауы Қарақожа. Оның қайтыс болған күні 1928 жылғы 12 шілде.

### Мешіт туралы

Қарақожа мешіті Талас ауданына қарасты Сейілбек елді-мекенінің аумағына орналасқан. Мешіт XIXғ. соңы мен XX ғ. басында, Талас –Шу аймағында қалыптасқан діни-рухани сәулет нысандарына тән дәстүрлі үлгіге байланыстырылып тұрғызылған. Бұл мешіт Қара Қожаның бастамасы бойынша 1909 жылы тұрғызылған, кейіннен оның аты берілген, ол 16,9х16,26м көлемде төрт бұрышты формада жоспарланып тұрғызылған.Мешіт 27см х 13см х 5см, 25см х 14см х 6см, 26см х 12см х 6см, 25см х 25см х 4см көлемді сазды лайдан күйдіріп құйылған қызыл кірпіштен тұрғызылған. Мешіт құрылысына көпкүмбезді монументальді үлгідегі намаз оқитын залы мен айван кіріккен. Қасбеттері шектеулі түрде беттік кірпіштік қалаумен салынған. Қабырғаларында эпиграфиялық мәнер-қалыбында Аллаға сыйыну сентенциясы құрылыстың тұрғызылған күні, айы, жылы болып табылатын хижраның 1327 (1909) жылы өрнектелген.

### Мешітті зерттеу

Алғашқы рет ескерткішті 1945 жылы Г.И.Пацевичтің басшылығымен ЭРУДА зерттеген. Кейіннен 1949 жылы Л.М.Ремпел бастаған Жамбыл облыстық музей экспедициясы зерттеді. 1975-1980 жылдары «Қазжобажаңғырту» сәулетшілері , 2000 жылы –НИПИ ПМК мамандары зерттеген.

### Жөндеу жұмыстары

80-ші жылдар соңына таман біртіндеп күмбез мүжіле бастаған, парапетті қабырғаларында көптеген жарықшақтар пайда болған. 1985-1989 жылдары жүргізілген жөндеу жұмыстары аяқсыз қалған. Толық қайта жөндеу жұмыстары 2003-2004 жылдары жүргізілді.

Дереккөздер
-----------

1. 
2. Мұрағатталған 12 қыркүйектің 2016 жылы.
3.
**Аммоний сульфаты** , (NH4)2SO4 — құрамында 20,5-21% азот бар, ақ немесе жасыл-сұр түсті, майда кристалды, суда жақсы еритін, ауадағы ылғалды аз сіңіретін қышқыл тыңайтқыш. Ол синтетикалық немесе коксхим. аммиакты күкірт қышқылымен әрекеттестіру арқылы алынады. А. с. құрамында бос күкірт қышқылы болатындықтан (0,025-0,05%) бейтарап және сілтілі топырақты (қара, қара қоңыр, сұр) тыңайтқан пайдалы. А. с. топырақта біраз уақытқа дейін шайылмайды. Сондықтан оны күзде қолданады. А. с-н тұқыммен бірге, дақылдың бастапқы өсу кезеңінде шашуға болмайды. Бұл тыңайтқышты қолдануда өсімдік қоректенуінің биол. ерекшелігін ескеру керек.
**Алексей Николаевич Леонтьев** (1903-1979) – Кеңес Одағының кезінде «Іс-әрекеттік қатынас» теориясының авторы ретінде белгілі психолог.

Өмірбаяны
---------

Мәскеу университетінің қоғамдық ғылымдар бөлімін (1924) бітіріп, психология институтында және коммунистік тәрбиелеу Академиясында қызмет атқарған. Л.С.Выготскийдің ең жақын қызметтестерінің бірі болған. 1931-1935 жж. Харьковта жұмыс істеп, 1932 ж. профессор атағына ие болды. 1941 ж. Мәскеу университетінің профессоры, педагогика ғылымдарының докторы. 1942-1945 жж. Свердловскдегі тәжірибені қалпына келтіру госпиталінде ғылыми жетекшілік қызметін атқарды. 1945-1950 жж. Ресейдегі ПҒА- ның Психология институтының балалар психологиясы бөлімін, 1945 ж. Мәскеу мемлекеттік университетінің психология кафедрасын, 1963 ж. философия факультетінің бөлімін меңгерді. Сол университетте 1966 ж. оның ұйымдастыруымен психология факультеті ашылды.

Қызмет жолы
-----------

1950 жылдан Ресейдің ПҒА мүшесі. 1920 ж. адамның дамуындағы іс-әрекеттің (структурасы, мотив- тері), әсіресе заттық іс-әрекеттің рөлін жан-жақты әрі терең зерттеген ғалым. Негізгі еңбектері: «Естің дамуы» (1931), «Қимыл-қозғалысты қалыпқа келтіру» (1945), «Психика дамуының очеркі» (1947), «Іс-әрекет, сана, тұлға» (1975) т.б.

Қолданылған әдебиеттер
----------------------

1. Ж 32 Психология: Энциклопедиялық сөздік./ Бас ред. Б.Ө. Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. – 624 б.
Ацетабулярия (Acetabularia) – жасыл балдырлар тобына жататын, жалғыз жасушалы ядросы бар үлкен біржасушалы балдыр, «су перісінің стақаншасы» деген атпен де танымал.

1930 жылы неміс биологі Иоахим Геммерлинг ең алғашқы болып ацетабулярияның өзгерістері туралы жазған. Үлкен өсімдігінің сабағы 2-3 см ұзындықтан 4-6 см дейін жетеді, ал қалпақшасының 1см-дм көлемге дейін жекелеген түрлерде сабақшасы 10 см-ден 18 см-ге дейін жетеді. Ацетабулярия тропикалық және субтропикалық теңіздерде болады. Атап айтқанда Жерорта теңізі мен Үнді мұхиты бассейндері, Кариб теңізінде тіршілік етеді. Ацетабулярия таяз жерлерде тіршілік етіп, толқын соққыларынан зардап шегеді. Осы ортаға эволюциялық бейімделуі жойылып кеткен бөліктерінің қайта қалпына келуі (регенерация), тек жасуша ядросы ғана қалпына келмейді. Біржасушалы өсімдіктердегі жалғыз ядросы тасқа бекінген ризоидында бекініп қалады. Зертханалық жағдайларда ядро плазматикалық өзара әсерлесуі құрамы ретінде зерттейтін ылғалы зерзат ретінде пайдаланылады. 1586 жылы Маттоли алғашқы рет ағзаны сипаттады. 54 жылдан кейін 1640 жылы Паркинсон, 1672 жылы Линнеус 1958 жылы зерттеп үшінші рет жария болды. 1930 жылы Геммерлинг балдырдың біржасушалы түрін ашты. 1950-1980 жылдары зерттеу жұмыстары қарқынды жүрді. 10 жылдың ішінде 500-дей басылымда материалдар жарық көрді, осы жылдардан жарыққа шығуы баяулады. Құрылысы: қалпақша, сабақша, ризоид және жасуша ядросынан тұрады. Тіршілік циклі 6 айдан 3 жылға дейін созылады. Өткен қыста циста болса, көктемде жұмсақ қабықшалы гаметалар пайда болады. Гаметалар біршама уақыт жүзіп жүреді, содан соң жұп-жұп болып көбейеді. Осы кезде жұптар әр түрлі цисталардан түзіледі. Екі күннен кейін бір диплойдты (зигота) жасуша пайда болады. Жасуша бірінші жылы бір ғана ризоидтан тұрады. Яғни сабақсыз және қалпақшасыз субстратқа бекініп өмір сүреді. Күзде сабақшасы кеуіп түсіп қалады да аяқшалары қорланған заттар арқылы қыстайды. Келесі көктемде жаңа сабағы мен қалпақшасы өсіп шығады. Үшінші жылы пісіп жетілген сабақпен қалпақша қалыптасады. Вегетативті фаза аяқталған соң ядро бірнеше рет бөлінеді. Бөлінген кішкентай ядролар (10-20мың) қалпақшасына қарай ауысады. Ядролар қалың қабықшалы цисталарға жинақталады. Күзде цисталар қалпақшасынан шығып, еркін түрде қыстайды.

Дереккөздер
-----------


«Биолог анықтамалығы» журналы №1- 2013 жыл. 52 бет
Энн Бронте ағасы Бренуэлла портреті.**Энн** (**Анна**) **Бронте** (ағылш. *Anne Brontë*; 17 қаңтарда 1820, Торнтон, Уэст-Йоркшир, Ұлыбритания — 28 мамыр 1849, Скарборо, Солтүстік Йоркшир, сол жерде) — ағылшын жазушысы және ақын, ұш Бронте апалы сіңілілердің кішімі. "Агнес Грей" және "Уайлдфелл Холлдан келген бөгде қыз" романдарының және біраз өлеңдердің авторы болып саналады. 

Энн Бронте ирландық кедей дін қызметшісі мен оның әйелі Мария Бренуэллдің кіші қызы болатын. Оның анасы Эннге екі жас толмастан дүниеден кеткен болатын. Өмірінің үлкен бөлігін Энн Хоэрт қыстағында өткізді. Екі жыл бойы Роу Хэд мектебінде білім алғаннан кейін ол гувернантка болып жұмыс істей бастады және Бронте апалы сіңілілердің ішіндегі осы салаад жетістікке жеткен жалғыз қыз атанды. Ингэм отбасына жұмысқа орналасуындағы сәтсіздігіне қарамастан, қыз ары қарай бес жыл бойы Робинсон отбасының балаларын тәрбиелеп, оларға білім берді.   

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * к
* т
* ө
Бронте апалы-сіңлілілердің шығармалары |
| --- |
|  |
| Шарлотта Бронте | 
Жасыл қортық • Ангрия аңыздары • Профессор • Джейн Эйр • Шерли • Қалашық • Эмма (аяқталмаған) |  |
|  |
| Эмили Бронте | 
Найзағайлы асу • Бельгиялық эссе |
|  |
| Энн Бронте | 
Агнес Грей • Уайлдфелл-Холлды жалдаушы әйел |
|  |
| Ортақ жинақ | 
Каррер, Эллис және Эктон Беллдердің өлеңдері |
|  |
| Қосымша | 
Патрик Бронте • Бронте мұражайы • Викториандық әдебиет |

 |
Партенокарпия (грек. parthenos- ұрықтанбай даму, karpos-жеміс) -жемістің ұрықтанбай дамуы. Партенокарпия жолымен дамыған жемістің тұқымы болмайды немесе тұқым нәзік, ұрықсыз болады. Партенокарпия кейде басқа тозаңмен тозаңданудан немесе тіпті тозаңданбай-ақ пайда болады. Партенокарпия жабық тұқымды жабайы және екпе өсімдіктер арасында(алмұрт,алма,жүзім, мандарин,лимон,апельсин,банан,ананас,құрма,інжір,асқабақ,қияр,томат т.б.) жиі кездеседі. Өсімдіктің барлық гүлі тұқымсыз жеміс берсе,ол толық партенокарпия деп аталады. Тұқымсыз жеміс беретін сорттар вегетативтік жолмен көбейтіледі. Партенокарпияның маңызы - өсімдік гүлі ұрықтанбаса да жеміс алынады және олар етженді, шырынды, дәмі жақсы келеді. Партенокарпияның түрлі химикалық заттар бүрку арқылы қолдан да тудырады. Мысалы: томат, қияр, жүзім т.б. екпе өсімдіктердің партенокарпия түрлері бар.

Дереккөздер
-----------

Қазақ Совет Энциклопедиясы
Активация (лат. activus – қаз. әрекетшіл) – негізінен, іс-әрекетке даярлық ұғымын білдіреді.

Биология
--------

Психология
----------

А. – жүйке жүйесінің қозу және реактивтілік деңгейінен сипаттайтын күйі. А. өзінің психологиялық механизмдері бойынша әртекті болып табылады.А. мидің лимбикалық және ретикуларлық жүйе құрылымдарын қамтитын жүйке жүйесі бөлімдерінің жалпы әсерлерімен анықталады.Осы әсерлердің балансының өзгеруіне қарай А. вегетативті көрсеткіштерде – жүрек соғысының жиілігі, тері қарсылықтары, артериалды қысым, тыныс алудың өзгеруінде белгіленген сапалық ерекшеліктері да өзгереді.А. ұзақ мерзімді – тоникалық және қысқа – физикалық болады.Оның жалпы сипаттамасы болып табылатын жүйке жүйесінің А. мен жеке ми құрылымдарының А. сондай-ақ психологиялық А. мен физиологиялық А. ажырату қажет.Активация: жеке даралық деңгей – әрбір адамның өзіне тәң А. деңгейі.Оның фонында адамның әдеттегі іс-әрекеті жүзеге асады.Бұл деңгей жеке-даралықтың табиғи детерминациясы болып табылады.Активация: оптималды деңгей – жүйке жүйесінің күйінің мінез-құлық әрекетіне максималды сәйкес келу деңгейі.Осының салдарынан іс-әрекет үлкен тиімділікпен орындалады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Психология: Энциклопедиалық сөздік.Қ.Б. Жарықбаев, О.С. Саңғылбаев
**Ұлы I Симеон** (893-927) жылдары өмір сүрген. Үш жылдан – Болгариядың князі, 918 жылдан патшасы болды. Шамамен 864 немесе 865 жылы дүниеге келген. Крума әулетінен шыққан князь – Бористің үшінші ұлы. Ұлы Симеон тұсында Болгария мәдиниеті ерекше дамыды. I Симеон болгар тарихында қадірлі де құрметті тарихи тұлға ретінде белгілі.

Өмірбаян
--------

Оның Византия империясына, Венгрия мен Сербияға қарсы жасаған әскери жорықтарының нәтижесінде Болгария мемлекетінің территориясы барынша кеңейді.Ол билеген жылдары мәдиниет саласы жақсы дамып, өркендеудің шыңына жетті. Сондықтан Симеон патшалық құрған жылдар болгар мәдиниетінің алтын ғасыры болып саналды. Симеоннның тұсында Болгарияның жаңа астанасы – Ұлы Преслав Константинопольмен теңесті. Сол замаңда Преслав мектептерінде жаңа әліпби жасалды. Ол әліпби әулие Кириллдың құрметіне орай "кириллица "деп аталды. Өз билігінің орта тұсында Симеон өзінің "князь "деген дәрежесін "патша "дәрежесінде өзгертті. Византия империясы оның бұл дәрежесін мойындауға мәжбүр болды. Симеон таққа отырған соң болғарлар мен византиялықтардың арасындағы қарым-қатынас шиеленісіп кетті. 894 жылдың күзінде Симеон Византия империясына слтүстіктен басып кірді. Симеонның билігі кезінде Болгария Еуропадағы славяндардың әдеби және рухани орталығына айналды. 927 жылы 27 мамырда Симеон өзінің слвяндық сарайында жүрегі кенеттен тоқтап қалды салдарынан қайтыс болды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алматы "Аруна" баспасы. ҰЛЫ ИМПЕРАТОРЛАР (1100 қызықты деректер).
**Гамалея Николай Федорович** [5.(17).2.1859, Одесса, - 29.3.1949, Москва] – совет микробиологы, КСРО ғылым академиясының Мғылым академиясының академигі (1940), 1948 жылдан КОКП мүшесі, Одессада Новороссия университетін (1880), Петербургте Әскери медицина академиясын (1883) бітірген. Гамалея түйнеме, туберкулез, құтыру, оба, тырысқақ, бөртпе сүзек, қайталама сүзек ауруларын зерттеген. 1898 жылы организмдегі бактериялар тіршілігін бұзатып зат – бактериолизин болатынын ашқан. Тырысқақ ауруларына қарсы ваксина ұсынған. «Этиолгоия холеры с точки зрения экспериментальной патологии» деген тақырпта 1892 жылы докторлық диссертация қорғаған. 1912-28 жылдары Қызылша ауруына қарсы егу институтының (Ленинград), 1930-38 жылдары Орталық эпидемиология және микробиология институтының ғылми жетекшіс. 1938 жылдан өмірінің аяғына дейін Москвадағы 2-медицина институтының микробиология кафедрасында профессор, КСРО Мғылым академиясының эпидемиология және микробиология институтында лаборатория меңгерушісі.

Марапаттары
-----------

КСРО Мемл. сыйлығының лауреаты (1943). 2 рет Ленин Орденімен, Еңбек қызыл ту орденімен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
**Жұмақ танаграсы** Бұл құстың екінші аты **"Жеті түсті құс"**. Өн бойына ең әдемі түстерді жағып жаралған ерекше құс сулы ормандарда тіршілік етеді.

Қанаттары кең, қалықтап ұшуға бейім болады. Кейбір түрлерінің аяқтары жақсы жетілген. Сондықтан олар жылдам жүгіре де алады. Тұмсықтары қысқа, доғал, кейде иіліп келген өткір. Бұлар (тазқара, бүркіт, жұртты) - күндізгі жыртқыш құстар. Тауық тәріздестерге: бөдене, кекілік, ұлар, қырғауыл; дуадақтарға: безгелдек, жорға дуадақ жатады. Бұлдырықтар, бозторғайлар да шөлейтті, ашық далалы алқаптарда кездеседі. Құстардың тіршілігінде жыл маусымдарының алмасуының да ерекше маңызы зор. Осыған байланысты құстар тіршілігінде елеулі өзгерістер (көбею, жылыстау, т.б.) байқалады. Құстарды жыл құстары, көшпелі құстар жөне қыстай шығатын құстар (отырықшы құстар) деп үш топқа бөледі. Құстардың жылыстауын аяқтарына сақина салу арқылы анықтайды. Қазақстанның оңтүстік өңіріндегі (Жамбыл облысы, Жуалы ауданында) Шақпақтас асуында құстарға сақина салу орталығы бар.

* Жеті түсті құсЖеті түсті құс
* Сурет:Жеті түсті құс.jpgСурет:Жеті түсті құс.jpg
{{Тексерілмеген мақала|date={{subst:#time:F Y}}}}  

Том Ба́йрон**(ағыл. Tom Byron; 4 сәуір 1961 жылы дүниеге келген, Хьюстон, АҚШ) — американдық порноәртіс және итальяндық режиссер. Хьюстон университетінің түлегі. XRCO мүшесі,  AVN Awards бірнеше мәрте жеңімпазы, порнобизнестің ең танымалы өнімді актерлерінің бірі болып табылады.**

Өмірбаяны
---------

Хардкор-фильмдерде 1982 жылдың мамырында түсе бастады. Бет әлпеті жас бодғандықтан негізінен жасөспірімнің рөоін ойнады. Кәмелет жасқа толмаған Трейси Лордзпен бірге "Мені не тартымдырақ қылдырады?"  1984 жылы түсті. 

Том Байрон өз образын өз мансабы жолында өзгертіп отырды, жас жасөспірімнен бастап, қатал рокерге дейін. 2002 жылдың тамызында ол өз мансабынан кететіні жайлы хабарлады, осылайша ол режиссерлікке бас аудармақ болды. Бірақ 2005 жылы ол қайтадан киноға түсе бастады. Ең алдымен оның компаниясы Evolution Erotica шығарған House of Ass фильміне түсті. Байрон бұнымен қатар басқа компаниялардың да фильмдеріне түсуден бас тартпады.

Марапаттары
-----------

* 1984 CAFA Best Actor for Private Teacher 1984 CAFA Best Supporting Actor for Sister Dearest
* 1985 AVN Best Couples Sex Scene — Film for Kinky Business
* 1985 XRCO Stud of the Year
* 1985 XRCO Video Stallion
* 1990 AVN Best Couples Sex Scene — Video for The Chameleon
* 1991 F.O.X.E Male Fan Favorite
* 1992 AVN Best Actor — Video for Sizzle
* 1992 F.O.X.E Male Fan Favorite
* 1996 XRCO Best Actor (Single Performance) for Flesh
* 1996 XRCO Best Anal or DP Scene for Car Wash Angels
* 1997 XRCO Best Actor for 'Indigo Delta
* 1997 XRCO Best Anal Scene for Behind the Sphinc Door
* 1997 XRCO Male Performer of the Year
* 1998 AVN Best Actor — Video for Indigo Delta
* 1998 AVN Best Gonzo Series for Cumback Pussy
* 1998 AVN Male Performer of the Year
* 1998 XRCO Best Gonzo Series for Whack Attack
* 1999 AVN Male Performer of the Year
* 1999 F.O.X.E Male Fan Favorite
* 2000 AVN Best Supporting Actor — Video for LA 399
* 2008 AVN Best Actor — Film for Layout
* 2008 AVN Best Couples Sex Scene — Film for Layout
* 2010 AVN Award — Best Supporting Actor — Throat: A Cautionary Tale
* 2010 XBIZ Award — Male Porn Star of the Year (People’s Choice)
* 2011 AVN Award — Best Actor — The Big Lebowski: A XXX Parody

Дереккөздер
-----------
**Риман гипотезасы** — математикадағы Риман дзета функциясының нөлдері тек қана теріс жұп және нақты бөлігі 1/2 тең кешенді сандар екендігі туралы болжам. Бұл әлі шешілмеген ең маңызды есептер қатарына кіреді. Гипотеза сандық теорияда үлкен орын алады,бұл жай сандардың таралуы туралы ақпарат беріп қойып, көптеген математикалық теоремаларды дәлелдейді. Болжам алғаш рет неміс ғалымы Георг Фридрих Бернхард Риманның зерттеулері барысында аталып кетіліп, ерекшеленді. Сондықтан гипотеза соның атында аталған.

Риман гипотезасының жалпыланған түрі,тағы егіз жай сандар теоремасы және Голдбах жорамалы бірігіп, Давид Гилберттің шешілмеген 23 есеп тізіміндегі сегізінші проблеманы құрайды; бұл сонымен қатар Клэй математикалық институтының "Мыңжылдық проблемаларының" бірі.

Дзета функция нөлдері
---------------------

Риман дзета функциясының екі түрлі нөлдері болады:

* Қарапайым нөлдер ( -2, -4, -6, -8...)
* Күрделі нөлдер ( 1/2+ 14.1347i, 1/2+21.022i ...)

Гипотеза тұжырымдамасы
----------------------

Барлық дзета функция күрделі нөлдерінің нақты бөлігі 1/2 тең.

Дереккөз
--------

1. ↑  LMFDB - Zeroes of Zeta function
2. ↑  Clay Mathematics Institute - Millennium Problem - Riemann Hypothesis
**Қара металдар**

Жалпы түсінігі
--------------

Қара металдарға темір мен оның қорытпалары жатады. Ал темірдің хром, кремний, магний, титан және т.б. элементтермен қоспасын ферроқорытпа дейді. Қара металдар өндіріске аса қажетті шойын мен болаттардан тұратындықтан, оларда өндіру, өндеу, қолдану кең көлемде қолға алынған. Домна пештерінде темір кендерінен бастапқа шойын алынады. Оның үлкен үлесі (80-85 пайыз). Құрамындағы коміртек және табиғи қоспалардың мөлшерін пештерде азарту, азайту арқылы болатқа айналдырылады. Қара металдар машиналар мен жабдықтардың, станоктардың бөлшектері мен тетіктері құйылып жасалады. Қара металдар ауыл шаруашылығында, көлік және коммуникацияда, құрылыс, қаруы- жарақ және машина жасау саласында, тұрмысөз қажет бұйымдар дайындауда кеңінен қолданыс тапты. 
Барлық металл өнімдерінің 90 пайызға жуыға қара металдар ұлесіне тиеді. Еліміз қара металл кең орындарына өте бай. Сондықтан өнеркәсіптің бір саласы - қара металлургия қалыптасқан.

### Дереккөздер

1. ↑  "Сен білесің бе?" Энциклопедиясы
**Татьяна Лиознова** (20 шілде 1924, Мәскеу — 29 қыркүйек 2011, сонда) — КСРО халық әртісі (1984), режиссер. Әуелде анасының ақылымен қарапайым инженер мамандығына түскен ол бір семестрді аяқтамай жатып-ақ өзінің қолы емес екендігін байқады да, 1943 жылы Бүкілодақтық кинематография институтына Сергей Герасимовтің курсына түсті. Қатал тәлімгер Лиознованы өмірлік тәжірибесі жоқ, деп оқудан шығарып жібермек болып оқталды да, оның жұмыстарын көріп, «Жас гвардияны» қоюға көмектесуін сұрады. Онда ол небәрі 20 жаста болатын.

В.В. Путинмен мен Татьяна Лиознова
Лиознованың 12 сериялы «Көктемнің 17 сәті» картинасы Вячеслав Тихоновтың даңқын шығарды. Осы картинадан кейін ол көрермендерінен 12 қап хат алды және оның бәрін де ерінбей-жалықпай оқып шықты.

Лиознова өзінің әрбір фильмінде адамдардың жүрегіне шуақ сыйлады. Өзінің сүйікті «Карнавал» фильмінде картинаның әрі сценарий авторы болды. «Телфон шал, маған» фильмі шын мәнінде Ирина Муравьева екеуінің бенефисі іспетті болды. Ол 1986 жылдан кейін фильм түсіруді қойды. Жаңа дәуірге оның қаһармандарының қажеті болмай қалды.

Татьяна Лиознова анасының жанына Дон бейітіне жерленген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Көктемнің 17 сәті» фильмінің режиссері Татьяна Лиознова өмірден өтті(қолжетпейтін сілтеме)
Логотип**Астана моторс** (Astana Motors) — автомобиль және оның қосалқы бөлшектерін сататын, автомашиналарды жөндеу мен күту қызметтерін атқаратын қазақстандық компания. Жапониядағы "Тойота Мотор Корпорейшн" ("Toyota Motors Corporatіon") компаниясының ҚР-ндағы ресми делдалы (дилері) ретінде 1993 ж. Алматыда құрылған. Ол көптеген мамандандырылған кәсіпорындар ашуға ұйтқы болды. Соның ішінде 1995 ж. компаниядан бөлініп шыққан "Алматы Тойота орталығы" ("Toyota Center Almaty") тех. қызмет көрсету ст. бар. Жеңіл автомобильдер, джиптер, шағын автобустар, "Тойота" автобустарын сатады. Стансадан сатып алынған әрбір автомобильге "Toyota Motor Corporatіon" компаниясы 50 000 км қашықтыққа немесе 12 айға кепілдік береді. 1995 ж. "Астана моторс" компаниясынан оқшау отау тіккен "Астана секьюрити" (Astana Securіty — қауіпсіздік қызметі) жеке тұлғалар мен заңды тұлғаларды, объектілерді қорғайды, ҚР-да тасылатын жүктердің қауіпсіздігін қаматамасыз етумен айналысады. Астана, Қостанай, Ақтөбе қ-ларында компанияның филиалдары жұмыс істейді.
**Ақ құрлар** орман шетінде және талдардың арасында жиі кездеседі. Қыста бұлардың реңі қардай аппақ болады. Көктемде жирен дақты сұр реңді келеді. Қысқа дейін осы реңін сақтайды. Сәуір - мамыр айларында қайың ормандардан құр қораздарының дауысы естіледі. Қораздарының дауысы үрген ит дауысына ұқсастау келеді.

Сәуірдің аяғы мен мамыр басында ақ құрлар ұя салып, оған қызғылт, қоңыр сепкілдері бар солғын сары реңді 9- 12 жұмыртқа салады. Соңғы жұмыртқасын туысымен-ақ ұя басады. Ұясының үстінен түспей басып жатады, ол кезде маңына жақындаған адамды да сезбей қалады.

Балапандарының денесін бозғылт немесе сарғыш мамық қаптап тұрады. Мамықтарында күңгірт жолақ және дақ болады. Бұлар тез өсіп жетіледі, мысалы балапанның салмағы жұмыртқадан шыққанда 15 - 16 грамм болса, бір айдан кейін 250 - 300 граммға дейін жетеді.

Ақ құрлар өсімдіктердің тұқымдарымен және жемістерімен, қайыңның, талдың, көк теректің жапырақтарымен және бүршіктерімен қоректенеді.

Дереккөздер
-----------

**"Қазақстанның өсімдіктері мен жануарлары"**.Б. Муханов, Т.Мұсақұлов, Н. Суворов. Қазақтың Мемлекеттік оқу-педагогикалық баспасы, Алматы. 1963
***Ақ тұңғиықгүл*** (су лалагүлі, әсиягүл, нимфея) - Қазақстан далаларындағы тереңдігі 2 метрге дейінгі көлдер мен өзендерде кездесетін көпжылдық су өсімдігі. Тұңғиықгүл гүлінің құрылысын зерртей келе неміс ақыны әрі табиғат зерттеумен айналысқан Гете гүл элементтері - түрі өзгерген жапырақ деген болжам айтыпты. Ақ тұңғиықгүл гүлдерінің қықық биологиялық ерекшелігі бар: ашық күндері ол таңғы сағат сегізде ашылып, кешкі бес-алты шамасында жабылады. Көптеген халықтарда тұңғиықгүд жоралық өсімдік саналады. Ежелгі Египетте перғауын таққа отырған кезде, оны құдай ұрпағы деп қабылдаудың белгісі ретінде су лалагүлінен өрілген шір кигізетін болған. Ежелгі Грекияда тұңғиықгүл сұлулық пен шешендіктің нышаны саналған. Қыздар тұңғиықглден өрілген шірді қалыңдықтың басына кигізетін.

Дереккөздер
-----------

"Қазақстанның керемет флорасы"
**Маражо** (порт. *Marajó*) — Бразилиядағы Амазон өзеннің сағасындағы арал. .

Дүниежүзіндегі ірі өзен аралы, ұзындығы 295 км, ені 200 км, ауданы 40 100 шаршы шақырым. Негізгі су ағыны Маражодан солтүстікке қарай өтеді, бірақ өзен суы көптеген тар тармақтармен ПАРА өзеніне бағытталған, бұл аралды оңтүстіктегі құрлықтан бөліп тұратын өзеннің су басатын сағасы. 

Саваннаға толы аралдың шығыс бөлігіндегі археологиялық қазбалар колумбияға дейінгі Анд ӨРКЕНИЕТІНЕ тиесілі ежелгі мәдениеттің қалдықтарын анықтады.

Дереккөздер
-----------

<references>


1. ↑   "Britannica настольная энциклопедия"ТомI,АСТ-Астрель, Москва, 2006,ISBN 978-5-17-038532-4(Т.1) (АСТ),ISBN 978-5-271-15120-0 (Т.1) (Астрель)
Кира Александровна Крейлис-Петрова (туғ. 1 шілдеде 1931, Ленинград) — ресей және кеңес театр мен киноның әртісі.Ресейдің еңбегі сінген әртісі(1993).

Биография
---------

Кира Петрова Ленинградте туған блокаданы көзі көрді.Кіші кезінен бастап скрипка онауымен бастады,қастарындағы адамдарды күлдіртуге жақсы көрген.Мектепті бітіріп актриса болуға шешті.Бірінші реттен ол МХАТ мектеп-студиясына түсті.

Кира Петрова оқыған курсы жұлдыз курсы болған екен: Галина Волчек, Анатолий Кузнецов, Игорь Кваша, Леонид Броневой, Ирина Скобцева, Пётр Фоменко, Людмила Иванова және тағы басқа.Институтте Кира Александровна болашақ режиссёрі Якова Крейлисқа күйеуге шықты және Крейлис-Петрова тегің алды.

Дереккөз
--------

Сілтемелер
----------

1. ↑   Мұрағатталған 12 сәуірдің 2013 жылы.
Христиан кварталының картасы
Әл-Құдыс атты көне қаладағы Христиан кварталы - әртүрлі ағымдағы бүкіл христиан діндерінің бәріне ортақ киелі жер.
Кварталдың жан-жағы қамалмен қоршалған. Әл- Құдыстағы ежелгі төрт кварталдың бірі. Бұдан басқа еврей кварталы, мұсылман кварталы және армян кварталы деген кварталдар бар.
Христиан кварталында христиандардың ең киелі жерлерінің бірі - Иса пайғамбардың «қайта тірілу ғибадатханасы» бар.

Сонымен қатар қырықтан астам христиандық киелі орындар орналасқан.
Христиан кварталы шіркеудің маңында салынған. Бұл шіркеу осы кварталдың жүрегі болып табылады. Төңірегінде басқа шіркеулер мен монастырьлар бар.
Квартал аумағында көптеген дүкендер мен дәмханалар, мейрамханалар мен қонақүйлер орын тепкен.
Шіркеу маңына шіркеуге келіп-кетушілердің түнеуіне арналып салынған «Каса Нова» қонақүйі, «Грек» католик қонақүйі және тағы басқа көптеген жекеменшік қонақүйлер шоғырланған.
Кварталдың ортасында христиан әлемінің ең киелі жерлерінің бірі Иса пайеамбардың қайта тірілу ғибадатханасы бар.

Қайта тірілу шіркеуінің ішінде христиан дініндегі бірнеше маңызды нысандар сақталған. Олар - Иса пайғамбарды жуындыру тасы, моласы және күмбез.
Христиан кварталында сондай-ақ «Виа Долороза» деп аталатын жол бар. Тіке- лей аударғанда «шоқындырылған жол» деген мағынаны білдіреді.
«Виа Долороза» - Иса пайғамбардың креске керілгенге дейінгі жүріп өткен жолы.

Бүгінде көптеген христиандар Иса пайғамбардың соңғы жүріп өткен жолы - «Виа Долороза» жолымен жүріп өтіп, қасиетті орынға тәу етеді.
Шіркеу Кальвария төбесінің ескі орнында орналасқан. Аңыз бойынша, осы жерде Иса пайеамбар креске керіліп, жерленген және қайтадан тірілген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алматы: "Аруна" баспасы. 208 бет. Сер.:"1100 қызықты дерек".
**Ялла** (өзб. *Ялла*, *Yalla*) — 1970 жылы Фаррух Закировтың жетекшілігімен Ташкентте құрылған КСРО-лық және өзбекстандық вокалды-аспаптық ансамбль.

«Үш құдық» («Учкудук») (Фаррух Закиров - Юрий Энтин), «Бұл махаббат»/«Соңғы өлең» (Алексей Рыбников - Рабиндранат Тагор, аударған Аделина Адалис), «Насреддин әні» ( халықтық музыка - С Тилла), Ялла (Фаррух Закиров - Абдурахим Пулат), "Шахрисабз", "Чайхана", "Шығыс жұлдызы", Ташкент, "Чинури", "Малибу аруы" және тағы да басқа әндерімен әлемге танылды.

Тарихы
------

1960 жылдардың аяғында Ташкент театр және өнер институтының (ТТХИ) студенттері Сергей Аванесов пен оның досы Баходир Джураев Битлемания толқынында вокалды-аспаптық ансамбль (ВИА) құруға шешім қабылдады. Көп ұзамай оларға Шахбоз Низамутдинов пен Дмитрий Цирин қосылды, Али-Асқар Фатхуллин пернетақтада ойнауға шақырылды. ТТХИ оқу театрының жетекшісі - Герман Рожков жетекшілік ететін ансамбль мен жас композитор Евгений Ширяев қосылып, бұл ұжым — «ВИА ТТХИ» деп аталды.

1969 жылы республикалық байқауда жеңіске жеткеннен кейін ағайынды Фаррух пен Равшан Закировтар ансамбльге қосылды. Осыдан, Сергей Аванесовтың айтуынша, ВИА «Ялла» деп аталатын ұжымның өмір жолы басталды. Ансамбль атауын ТТХИ оқытушысы, кинорежиссер Анатолий Кабулов ойлап тапқан.

Альбомдары
----------

* 1981 — «Три колодца» («Мелодия», LP, С60-16641/42);
* 1983 — «Лицо возлюбленной моей» («Мелодия», LP, С60 20135/36 000);
* 1988 — «Музыкальная чайхана» («Мелодия», LP, С60 27343/44 004);
* 1991 — «Фалакнинг феъл-афъоли» («Мелодия», LP, С60 31205/06 004);
* 1995 — «The Beard of the Camel»/«Борода верблюда» («Imagina Productions, Inc.», CD, 11010-2);
* 1997 — «Jinouni»/«Жинуни» («Imagina Productions, Inc.», CD, 11011-2);
* 1999 — «Восточный базар» (? CD ?);
* 2001 — «Восточная чайхана» («Solo Florentin Music», CD, 3194079).

Дереккөздер
-----------

1. ↑

Сілтемелер
----------

* — Ресми сайты
**Валенти́на Гео́ргиевна Ана́ньина** (18 мамырда 1933, Мәскеу) — кеңес және ресей театр мен киноның актрисасы.

Биография
---------

Валентина Ананьина 18 мамырда 1933 жылы Мәскеу қаласында туған.

1957 жылы ВГИКті бітірді(1957,Юлий Райзман шебері).1957-1990 жылдары-киноактер театр-студияның актрисасы.Валентина Ананьина -эпизодтық рөлдердің шебері деп саналатын және отан кинематографияда бірінші орын алып отыр.Актрисаның 200-ден астам рөлдер бар.

Түсірілімдерден басқа Валентина Георгиевна бала тойларың өткізуге көмектеседі."Басқалардан қарағанда осыған мен көп уақытымды,бастысы-жүрегімді кетіретін болатынмын",-деп актриса айтады.Ол өзінің артынан санды ғана емес,сапасын да қалдырды.

Сілтемелер
----------
**Экологиялық фактор** — кез келген орта жағдайына тіршілік иелерінің бейімделу қабілетімен жауап қайтара алуы.

Бұл жерде бір ескере кететін жағдай өлім факторы бейімделу қабілетінен тысқары жатады. Экологиялық факторлар абиотик. биотик. антропогендік, климаттық және тежеу факторларымен тығыз байланысты. Экологиялық фактор тірі организмдерге олардың жеке дамуының бір ғана кезеңінде болса да тікелей немесе жанама әсер ете алатын, ортаның кез келген әрі қарай бөлшектенбейтін элементі саналады. Табиғи жағдайда организм көптеген факторлардың ықпалына ұшырап отырады. Экологиялық фактордың қайсысы болмасын табиғатта тұрақты емес.

Барлық экологиялық фактор екі санатқа: популяция тығыздығына тәуелсіз және популяция тығыздығына тәуелді болып бөлінеді. 

1. Әсер ету нәтижесінде жойылатын дарабастар пайызы олардың санына немесе тығыздығына байланысты емес
2. Факторлар әсеріне жойылып кеткен түрлердің пайызы олардың тығыздығы өскен сайын пропорционал мөлшерде артады.

Факторлардыӊ жіктелуі
---------------------

Пайда болуына қарай экологиялық факторлар үш негізгі топқа бөлінеді:

* Абиотикалық факторлар (климаттық, эдафикалық, орографиялық, химиялық, физикалық);
* Биотикалық фактор (фитогенді, зоогенді, микробиогенді);
* Антропогендік фактор.

Әсер ету сипатына қарай: тікелей, жанама, шартты.

Топтастырудың тағы бір жолы бойынша Экологиялық факторлар энергетик. және сигналдық болып бөлінеді. Мысалы, энергетик. топқа температура, бәсекелестік, жыртқыштық, паразитизм, т.б. жатады. Бұл топ организмдерге тікелей әсер етіп, олардың энергетикалық күйін өзгертеді.

Кейбір мысалдар
---------------

**Зиянды фактор** — адамға жағымсыз кез келген әсер.

**Өндірістік фактор** — әсерінің негізі кез келген өндіріс болып табылатын фактор. Табиғат үшін ол техногендік, адам үшін өндірістік орта факторы.

**Табиғи-антропогендік фактор** — адамның өзгерткені соншалық, сандық және сапалық тұрғыдан бастапқыдан ерекшеленетін табиғи фактор. Тура және тікелей фактор болуы (мысалы, қаланың климатының өз ерекшеліктері бар) және аралық жанама фактор болуы (екінші реттік өсімдіктер түзетін орта бірінші реттік өсімдіктер түзетін ортамен бірдей болмайды) мүмкін.

**Алаңдату факторы** - организмге тікелей терең физикалық-химиялық әсер етпегенімен, физиологиялық не қосалкы физиологиялық реакцияға себеп болатын, түптеп келгенде, көбіне индивид, топ не популяция үшін қолайсыз салдарға апарып соғатын фактор. Мысалы, шу, психологиялық тұрғыдан үйлеспейтін кісі, басқаша ыңғайсыздық.

**Геофизикалық фактор** - Жер геосфераларының физикалық ерекшеліктерінен болатын фактор.

**Биосфералық фактор** - негізі және ортасы тұтас биосфера болып табылатын фактор.

**Атмосфералық фактор** - атмосфераның физикалық күйімен және химиялық құрамымен (атмосфералық ластағыштарды қоса атмосфераның температурасымен, құрамымен және тағы басқа) байланысты фактор.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ ұлттық энциклопедиясы, 10 том
2. ↑  Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Физика / Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д,, профессор Е. Арын – Павлодар, 2006. ISBN 9965-808-88-0
Суретші Гусукума Сейхоның сиқырлы жыртқышы Бьюджи (Хакутаку) ортағасырлық жапон бейнесі.  

**Байцзэ** (қыт. 白 澤, 白 泽, pinyin: Baí Zé) немесе **Хакутаку** (қ. 白 沢) — қытайлық және жапондық мифологиялық пантеонның керемет жаратылысы.

Қытайда
-------

Қытайдың аңыздарына сәйкес, сиқырлы аңдар Байде теңіз жағалауында жүрген кезде кездеседі. Көктегі лорд (Сары император) Хуан-ди. Сырттай, Бьюз мүйізді арыстанға ұқсас болды, адам тілінде сөйледі және өте ақылды болды. Ол Хуанди-ди-ге барлық таулар, ормандар, өзендер мен көлдерде тұратын аспан империясының барлық 11 520 түрі туралы айтып берді. Ешкім, соның ішінде Көктегі Рождество, ешқандай демондар, монстрлар, рухтар, жын-перілер мен керемет Beizze жыртқышы сияқты басқа да табиғаттан тыс адамдардың өкілдері туралы толық мәліметке ие болмады.

Хуан-ди басқарғандай, барлық 11 520 құбыжықтарды аспан кеңсесі ретінде сурет жасады.

Жапонияда
---------

Бұл елде қытайлық Байизге ұқсайтын заттар Кужабе және хакутаку деп аталады. Кутабе, аңызға сәйкес, Татэ тауында,Тояма префектурасында өмір сүреді және алдағы бірнеше жылда қорқынышты құрғақшылықты және өсімдік жамылғыларын алдын-ала болжап отырады. Хакутаку буффалға ұқсайды, бірақ 9 көзімен және 6 мүйізді ағаштың астында отырады. Кейде ол 8 көзді арыстанның көрінісі. Хакутаку өте ақылды, түсінеді және адамның сөйлеуіне жауап береді.
**"Оңтүстік саябақ"** (ағылш. *South Park*, МФА: [saʊθ pɑːɹk]) — Трей Паркер және Мэтт Стоун құрайтын америкалық мультхикая. Ағылшын телевизиясындағы «Симпсондар» сериалынан кейін ұзындығы бойынша екінші орындағы анимационды сериал. Кейбір жағдайларды сериал атауы аударылмаған күйінде "Саут-Парк" немесе "Саус-Парк" деп те қолданылады. 1997 жылдан Comedy Central кабельді телеканалы бойынша шығарылады. Сюжет негізін Колорадо штатындағы  Саут-Парк қалашығында өмір сүретін 4 ұл мен достарының бастан кешкен оқиғлары баяндалады. Сериал американдық мәдениеттердің кемшіліктері мен қазіргі кездегі оқиғалары қара ажуа мен келемеждеу арқылы көрсетеді. "Оңтүстік саябақ" кешке теледидарлардан көрсетіледі және үлкендерге арналған мультфильмдер қатарына жатады. 

Шоу тәуелсіз еліміз әлем жұртшылығына өзінің жарықтандыруды ағымдағы әлемдік оқиғаларды мадақтайды. Бөлімдермен жұмыс екі кезеңнен тұрады: біріншісі кезеңде автор жалпы концепция мен сюжетті ойлап тапса, екінші кезеңде тұсаукесерге аптадан көп уақыт қалған уақытта оны бөлшектермен жөндейді.

Сериал өндірісі
---------------

### Жасаушылар мен актерлер

Трей Паркер және Мэтт Стоун, "Оңтүстік саябақ" құраушылары
Primus 1998 жылы
### Саут-Парк-республикашыл

Matt Стоун ", 2007 жылы

Дереккөздер
-----------
### Ұйымның мақсаты

Балалардың демократиялық ұйымы – балаларға демократиялық халықтар достығы, бейбітшілік рухында қоғамдық тәрбие берудің алғашқы сатысы. Балалардың демократиялық ұйымы – коммунистік және жұмысшы партияларының, прогресшіл кәсіподақ ұйымдарының басшылығымен өзінше қызмет атқаратын балалардың жаппай бірлестігі. Балалардың демократиялық ұйымы КСРО-да алғаш жеке коммунистік топтар ретінде дамып, 1922 ж. жас пионерлердің коммунистік ұйымы құрылды. Бірінші дүние жүзілік соғыстан кейін КИМ-нің үндеуі бойынша, балалардың демократиялық ұйымы Германия, Чехословакия, Венгрия сияқты Батыс Европаның біраз елдерінде, 1920 жылдардың орта шенінен бастап көптеген капиталистік елдер де құрыла бастады. 1930 жылдары реакцияның күшеюіне байланысты көптеген елдердегі балалардың демократиялық ұйымы жұмысын тоқтатты. Екінші дүние жүзілік соғыс кезінде, әсіресе фашизм күйретілген соң, балалардың демократиялық ұйымының жұмысы қайта жанданып, халық-демократиялық елдерінде кең өріс алды.

### Өзге елдердегі ұйымдары

Балалардың демократиялық ұйымы Франция, Норвегия, Италия, Англия, АҚШ, Жапонияда, сол сияқты 1955-1957 ж. Үндістан, Индонезия, Австралия, Африка және Латын Америкасы елдерінде де құрылды. Капиталистік және тәуелсіздікке ие болып өз еркімен дами бастаған елдердегі балалардың демократиялық ұйымы еңбекшілер мен балалардың құқығын қорғауда демократиялық прогресшіл ұйымдардың күресіне себін тигізеді. Балалардың демократиялық ұйымы Жастардың Халықаралық Демократиялық федерациясы және оның Жас өспірімдермен, балалармен жұмыс істейтін комитеті өткізетін халықаралық семинарлары мен кеңестеріне қатысып отырады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы. Алматы қаласы,1973 ж. 2-том, 124-бет
Баланды бекінісі Іңкәрдариядан тартылған канал бойында орналасқан. Географиялық координаттары: N 44º09'27,3" TRIP 400 Е 062º22'43,6" ALT 82 (JPS бойынша). Кейбір зерттеушілердің пікірі бойынша ол егін шаруашылығымен айналысқан елдің орталығы болған.Ескерткіштің көлемі 80х130 м, төртбұрышты, бұрыштары төрт тарапқа бағытталған биік қорғанмен қоршалған. Ескерткішті 1959 жылы Хорезм археологиялық-этногарфиялық экспедициясы ашып, 1960-1961 жж. барлау қазбаларын жүргізді.
Қазба жұмысының нәтижесінде ескерткіштің солтүстік-батыс бөлігінде орналасқан бірнеше бөлмелер ашылып, біршама бағалы заттар табылды. Олардың арасынан ою-өрнегі бар сүйек пластиналарды, антикалық үлгіде жасалған жапырақ тәріздес әсем қола бұйымдарды, Сирияда жасалған өрнекті шыны ыдыстарды, түйенің тас мүсінін атап өткен жөн. Бөлме қабырғаларындағы сылақта полихромдық оюлар ізі сақталған.
Осы зерттеу нәтижесінде Баланды бірнеше бөлмелелі үлкен ғимарат екені анықталып және де ескерткіш б.д.д. III-II ғғ.жатады деп белгіленді.
Бұл аймақ қайтадан 2006 ж. Шірік-Рабат археологиялық экспедициясының барлау тобымен зерттелді. 40 жылдық үзілістен кейін 2007 ж. тамыз айында бұл ескерткіште стационарлық археологиялық зерттеу жұмыстары қайта жалғасты.