Facebook-тың негізін қалаушы — Марк Цукерберг
Бұл Facebook әлеуметтік желі қызмет көрсету тарихы.

Facemash
--------

Екiншi курс студенті Марк Цукерберг 2003 жылдың 28 қазанында жұптасып орналастырылған фотосуреттерiнде екi адамның тартымдысын әрі сұлуын таңдауға қолданатын Facemash интернет-сайты жасады.

Бұған қол жеткізу үшiн Цукерберг Гарвард университетiнiң компьютер желiсiнiң қорғалатын бөлiмдерiн бұзды және жеке фото бөлінділерді көшiрiп алды. Гарвард сол кезде (фотосуреттерi бар тiзбе және негiзгi мәлiметпен) студенттiк альбомы болмады. **Facemash** ағымдағы екi сағат ішінде 450 кірулер және 22 000 фото-көрулерді жүзеге асырды.

Сайт жылдам жайылып өстi, бiрақ Гарвард әкiмшiлiгi сайтты бiрнеше күнге жауып тастады. Цукерберг әкiмшiлiк қауiпсiздiктi, авторлық құқықты, жеке өмiрдің дербестiгiн бұзғаны үшін айыпталды; жазамен ол қуылу керекті. Ақыр соңында айыптаулар сыдырылды. Цукерберг бастапқы жобаға түйлiктi.

TheFacebook
-----------

*Thefacebook-тың* 2004 жылдың 12 ақпанындағы басты беті
Келесi семестр, 2004 жылдың қаңтарында, Цукерберг жаңа веб-сайт үшiн код жаза бастады. 2004 жылдың 4 ақпанында Цукербер thefacebook.com мекенжайы бойынша **TheFacebookты** iске қосты.

Марк Цукерберг өз идеясының атауын *Facebook* деп қоюы, жоғары сыныптардағы оқу жылдарына байналанысты болды. Оның оқыған аса танымал Phillips Exeter Academy оқу орнында, жаңадан келіп түскен студенттерге курстастарының фотосуреттері, мекен-жайылары мен телефон нөмірлері жазылған анықтама берілген. Анықтаманың негізгі атауы «The Photo Address Book» болды, бiрақ барлық студенттер оны жай ғана «The Facebook» деп атады.

Сайттың iске қосуынан кейiн алты күн өткен соң, Гарвард университетінің жоғары курсының үш студенттері – Камерон Уинклвосс, Тайлер Уинклвосс және Дивья Нарендра - Цукербергке алдандырып тығырыққа кіргізгені үшін, HarvardConnection.com әлеуметтiк желiсiн жасауға көмектесетін сияқты болып алдағаны үшін, оның орнына олардың идеясын қолдана отырып бәсекелесетін өнімді құрғаны үшін айыптады. Олар Harvard Crimson университеттiк газетiне шағым түсіргеннен кейін тергеу басталды. Артынан сотқа Цукербергке қарсы шағым түсірген.

Әлеуметтiк желiдегi мүшелiктер Гарвард колледжiнiң студенттерiмен ғана шектелдi және онда бiр ай iшiнде Гарвард студенттерiнiң жартысынан көбі тiркелдi. Содан кейін сайттың өркендеуіне көмектесу үшін Цукербергке Эдуардо Саверин (қаржы директоры), Дастин Московиц (бағдарламашы), Эндрю Мак-Коллум (суретші) және де Крис Хьюз қосылды. 2004 жылының наурызында Facebookтың аумағын Стэнфордқа, Колумбия университетiне және Йеляге дейiн кеңейткен. Сосын басқа университеттерде: Бостон университетi, Нью-Йорк университеті, Массачусетс технологиялық институты, содан соң Канада және АҚШ университеттерiнiң көпшiлiгiнде ашылды.. 2004 жылдың 4 ақпаны күні Цукерберг TheFacebook-ті мына мекен-жай бойынша іске қосты thefacebook.com

Facebook
--------

Facebook логотипі
*The Facebook* компаниясы 2004 жылдың маусымында Пало-Альтоға (Калифорния) көшті. Сол жылы өзінің алғашқы инвестициясын алды. Компания 2005 жылға $ 200 000 АҚШ долларына facebook.com домен атының сатып алуынан кейiн өзінің *The* артиклін алып тастады.
2006 жылдың 26 қыркүйегiнен бастап электрондық поштасы бар интернеттiң 13 жастан асқан әрбiр қолданушысы үшiн тіркелуге мүмкіндік ашылды.

2007 жылының 24 қазанында Microsoftтiң $ 240 миллион долларға *Facebookтың* 1, 6 % акцияларының алғаны туралы жариялады, ал компания 15 миллиард долларларға бағаланды. Microsoft *Facebookке* халықаралық хабарландыруларды орналастыруға рұқсат алды. Facebook 2008 жылдың қазанында Дублинде өзінің халықаралық штаб-пәтерiнiң ашылуы туралы жариялады. 2009 жылдың қыркүйегiнде пайда табысы туралы тұңғыш рет жариялаған. 2010 жылдың қарашасында SecondMarket Inc мәліметтері бойынша компанияның құны $ 41 миллиард АҚШ долларын құрады. Сайып келгенде, *Facebook* АҚШ-тағы интернет-компаниялардың арасында үшiншi (Google және Amazonнан кейiн) орынға болды болды. 2011 жылдың 2-шi қаңтарында The New York Times газетінің мәліметі бойынша Facebookтың құны 50 миллиард АҚШ долларына жеттi. Осыған сәйкес мәлiметпен 2012 жылға компаниясының IPO өткiзуiн жоспарланады.

2009 жылдан кейiн *Facebook* трафигі қарқынды өсті. 2010 жылдың 13 наурызында Facebookтың Googleге қарағанда қатысушылары көп болды. Сонымен бiрге *Facebook* сегiз жеке нарықтарында - Филиппин, Австралия, Индонезия, Малайзия, Сингапур, Жаңа Зеландия, Гонконг және Вьетнамдағы жетекші әлеуметтiк желi болды, осы уақытта басқа брендтер тек қана жеке нарықтарда озып келе жатқан, олар Үндістандағы Google Orkut, Жапониядағы Mixi.jp, Оңтүстік Кореядағы CyWorld, Yahoo-дың Тайвандағы өнімі Wretch.cc.

2011 жылдың наурыз айында мынадай хабар тараған: *Facebook* әр түрлі себептермен күніне сайттан жуықтағанда 20 000 профиль өшіреді екен. Олар әр түрлі бұзақылықтар, соның ішінде спам тарату, контенттен бас тарту, кәмелет жасқа толмағандардың қолданылуы және т.б.

2011 жылдың басында өзінің жаңа штаб-пәтері, бұрынғы кампус Sun Microsystems Менло-Парк қаласы, Калифорния штатына көшу туралы хабарлаған.

Хронология
----------

### 2009 жыл

13 маусымнан бастап қолданушыларға өз парақшаларының қалаған мекен-жайын алу (www.facebook.com/<таңдалған\_мекенжай>) мүмкіндігіне ие болды. (<қолданушының\_сан\_тізбегі.)

### 2010 жыл

30 қыркүйекте компания әлеуметтiк желiсiнде жоспарланатын Skype интернет-телефония қызметімен келiсiмге қол қойды.

7 қазанда топтардың жаңадан жасалған интерфейсi ұсынылған. Интерфейс әзірлеушілер жаңа туындыны адамдар арасында жылдам әрі қауіпсіз түрде мәлімет алмасуына мүмкіндік береді деп күтілуде. Жаңа топтардың ерекшелiктерi: құжаттарды бірлескен түрде өңдеуге, топтық чатқа, электрондық пошта арқылы хабарлама жариялауға мүмкіндік береді.

15 қарашаның 16 қарашаға қараған түні *Facebook* басшысы Марк Цукерберг меншiктi пошталық қызметтiң iске қосуы туралы презентация барысында ресми жариялады.

### 2011 жыл

2011 жылдың 16 қаңтарында «Алтын глобус» кинопремиясын 86-інші салтанатты рәсімінде 2010 жылдың «Үздік фильмі» атағын иеленді, бұл драматуралық жанрдағы көрініс Дэвид Финчераның «Әлеуметтiк желi» фильмі. *«Әлеуметтiк желi»* - *Facebookтiң* жасалу тарихы туралы фильм.

6 шiлде күнгі презентацияда Марк Цукерберг Skype платформасындағы бейнечаттың iске қосылғаны туралы жариялады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *Kazeniac, Andy*. Social Networks: Facebook Takes Over Top Spot, Twitter Climbs, *Compete Pulse blog* (ақпан 9, 2009). Тексерілді ақпан 17, 2009.
2. ↑  *Geier, Thom*, Jensen, Jeff; Jordan, Tina; Lyons, Margaret; Markovitz, Adam; *et al.*. THE 100 Greatest Movies, TV Shows, Albums, Books, Characters, Scenes, Episodes, Songs, Dresses, Music Videos, and Trends that entertained us over the 10 Years, *Entertainment Weekly* (желтоқсан 11, 2009).
3. ↑  facebook.com – Quantcast Audience Profile.  Quantcast.com (сәуір 29, 2011). Тексерілді, мамыр 15, 2011.
4. ↑  *Wells, Roy*. 41.6% of the U.S. Population has a Facebook account, *Social Media Today* (тамыз 8, 2010). Тексерілді 6 қаңтардың 2011.
5. 1 2  McGirt, Ellen. "Facebook’s Mark Zuckerberg: Hacker. Dropout. CEO. ", Fast Company, мамыр 1, 2007. Retrieved қараша 5, 2009.
6. ↑  Is Facebook growth stalling in North America?.  CNN. Тексерілді, 21 маусым 2011.
7. ↑  *Hoffman, Claire* The Battle for Facebook.  Rolling Stone (28 маусым 2008). Басты дереккөзінен мұрағатталған шілде 3, 2008. Тексерілді, 5 ақпан 2009.
8. ↑  *Seward, Zachary M.*. Judge Expresses Skepticism About Facebook Lawsuit, *The Wall Street Journal* (25 шілде 2007). Тексерілді 30 сәуірдің 2008.
9. 1 2  *Locke, Laura*. The Future of Facebook (шілде 17, 2007). Тексерілді қараша 13, 2009.
10. 1 2  *Kaplan, Katherine* Facemash Creator Survives Ad Board.  The Harvard Crimson (19 қараша 2003). Тексерілді, 5 ақпан 2009.
11. ↑  Facebook deletes 20,000 underage profiles daily, *IBN Live* (наурыз 24, 2011). Тексерілді наурыз 24, 2011.
12. ↑  Parr, Ben (ақпан 7, 2011). "These Are Facebook's New Offices [PHOTOS]." *Mashable* (New York). Retrieved сәуір 6, 2011.
13. ↑  Brundage, Sandy (ақпан 8, 2011). "Facebook moving headquarters to Menlo Park: Social-networking giant to move into former Sun/Oracle campus" Мұрағатталған 15 мамырдың 2013 жылы.. *The Almanac* (Menlo Park, CA).
14. ↑  Facebook басты беті және оның жаңа поштасы Мұрағатталған 16 шілденің 2012 жылы.
15. ↑  Search Privacy.  Facebook. Тексерілді, маусым 13, 2009.
16. ↑  Лос-Анджелесте «Алтын глобус» кинопремиясынвң лауреаттарын мадақтады

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * к
* т
* ө
Facebook |
| --- |
|  |
| Қарау | 
Тарихы · Хронологиясы · Таратылуы · Сынға алу · Ғылымда қолданылуы |  |
|  |
| Торабы | 
Маяк · Ерекшелігі · Платформа |
|  |
| Тұлғалар | 

|  |  |
| --- | --- |
| Құрылтайшылар | 
Марк Цукерберг (24% Капитал) · Крис Хьюз (1%) · Дастин Московиц (6%) · Эдуардо Саверин (5%) |
|  |
| Тақта | 
Марк Цукерберг · Марк Андерсен · Джим Брейер · Дон Грэм · Рид Гастингс · Питер Зиел |
|  |
| Басқарма | 

|  |  |
| --- | --- |
| Ағымдағы | 
Марк Цукерберг (CEO) · Крис Кокс (VP of Product) · Шерил Сандберг (COO) · Эллиот Шраге (VP of Global Communications, Marketing and Public Policy) · Майк Шрепфер (VP of Engineering) · Брет Тейлор (CTO) · Тед Уллиот (VP and General Counsel) |
|  |
| Бұрынғы | 
Шон Паркер (Президент) · Оуэн Ван Натта (COO) · Гидеон Ию (CFO) · Адам Анджело (CTO) · Крис Келли (Chief Privacy Officer) · Мэтт Кохлэр (VP of Product Management) |

 |
|  |
| Танымалқызметкерлер | 

|  |  |
| --- | --- |
| Ағымдағы | 
Андрей Александреску (ғылыми қызметкер) |
|  |
| Бұрынғы | 
Чарли Чивер (бағдарламашы) · Эндрю Макколам (суретші-график) · Ранди Цукерберг (маркетинг директоры) |

 |

 |
|  |
| Бағдарламалық қамтамасыз ету | 
HipHop for PHP · Apache Cassandra · Apache Thrift · Scribe (log server) · Apache Hive · FQL |
|  |
| Бөгде | 
Activity stream · f8 conference · Social graph · *The Facebook Effect* · *The Accidental Billionaires* · *Әлеуметтік желі (фильм)* · Wirehog |

 |