recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Дженнифер Джоанна Энистон** (ағылш. *Jennifer Joanna Aniston*; 11 ақпан 1969 жыл, Шерман-Оукс, Калифорния) – американдық актриса.

Жеке өмірі
----------

Осыған дейін Энистон музыкант Адам Дьюрицпен және актер Тейт Донованмен жүрді. Оның Брэд Питтпен қарым-қатынастары баспасөздерде жиі болды. Энистон 2000 жылы 29 шілдеде Питтқа тұрмысқа шығады, бірақ жұп 2005 жылы 7 қаңтарда айырылысуын жариялап, сол жылдың 2 қазанында ажырасты. 
2011 жылдың мамыр айынан бастап Джастин Теру актерімен жүрді. 2015 жылы 5 шілде айында Лос-Анджелестеге өздерінің үйлерінде жасырын түрде үйленді.

### Режиссер

* 2006 — «10 бөлме»
* 2011 — «Бес»

### Продюсер

* 2008 — «Махаббат менеджменті»
* 2010 — «Достан да артық»
* 2011 — «Бес»
* 2013 — «Есуас деп ата»
* 2014 — «Торт»
* 2016 — «Гори қыз»

«Друзья» телехикаясындағы Рэйчел Грин рөлімен атаққа бөленген. Осы рөлі үшін Энистон 2003 жылы *«Алтын глобус» сыйлығы*мен марапатталған болатын. Актерлік мансабы телехикаялардағы сомдаған рөлдерімен басталған. Фильмдегі ең алғашқы басты рөлі 1997 жылы шыққан «Портрет совершенства» романтикалық комедиясы болған. 

Қазіргі кезде Энистон Голливудтағы танымал актрисалардың бірі. Түскен киноларының көбісі кассалық фильмдерге айналған.

Түскен фильмдері
----------------

* «Марли и я» (2008)
* «Обещать — не значит жениться»
* «Охотник за головами»
* «Притворись моей женой»
* «Несносные боссы»
* «Загадочное убийство»
* «Мы-Миллеры»
* «Торт»
* «Несносные Боссы»
* «Грязь»
* «Студия 30»
* «Мисс Переполох»
* «Желтые птицы»

Дереккөздер
-----------
**Бардиж Нұргүл** (1957 жылы 12 мамырда Шығыс Қазақстан облысы Самар ауданы Көкжыра ауылында дүниеге келген) – менеджер, тележурналист. 

Өскемен педагогикалық институтын бітірген (1980). Еңбек жолын 
*"Рудный Алтай"* облыстық газетінде тілші, кейін аймақтағы алғашқы жеке меншік телеарналарда директор болды. 1997 жылы Өскемен телестудиясының жарнама бөліміне келген тұңғыш қазақ менеджері.

Кәсібін жетік меңгерген маман ретінде телеарнаның заман талабына сай экономикалық тұрғыдан көтерілуіне үлес қосты. Сайлау алды кампанияларды өткізуде көрсеткен белсенділігі үшін "Hұp Отан" ХДП Алғыс хатының иегері.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ телевизиясы". Энциклопедия. - Алматы: "ҚазАқпарат", 2009, 1-т. - 640 б. ISBN 978-601-03-0070-5
Улы жылан
**Улы жыландар** - бауырымен жорғалаушыларға жатады. Жетісу өңірінде улы жыландардың 4 түрі кездеседі. Олар — оқ жылан, дала сұржыланы, кәдімгі сұржылан, кәдімгі боз жылан. Бұл жыландардың бәрі далалы, шөл-шөлейтті жерлерді мекендейді. Оқ жылан — денесі таспадай жіңішке келген әрі тез қозғалады. Күндіз белсенді тіршілік етеді. Ұсак кеміргіштерге, жануарларға уы қауіпті, ал адамға зияны жоқ. Көбінесе құмды, жусанды жерлерді мекендейді. Көктемде 7—8 жұмыртқа салып көбейеді. Қорегі — ұсақ кесірткелер, жәндіктер. Дала сұр жыланы күндіз белсенді тіршілік етеді. Негізгі қорегі — ұсақ кеміргіштер, құстар мен жәндіктер. Кейбіреуі — ірі қара малды шағып, шығын келтіреді. Көбіне орманды дала, өзен мен көлдер жағалауларында тіршілік етуге бейімделген. Балаларын тірі туады. Олардың саны 8—12. Ауыл шаруашылығына көп зияны жок. Боз жылан — барлық жерлерде кең таралған. Құмдауыт, тастақты жерлерді, әсіресе, Жетісу (Жоңғар) Алатауының күнгей жақтарын мекендейді. Улы жыландардың адам тіршілігіне пайдасы да мол. Олардан алынатын удан медицинада шипалы дәрі-дәрмек жасалады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Жетісу энциклопедия. - Алматы: «Арыс» баспасы, 2004 жыл. — 712 бет + 48 бет түрлі түсті суретті жапсырма. ISBN 9965-17-134-3
**Юнг модулі** немесе **серпімділік модулі** - Материалдағы механикалық кернеудің зат тегіне және сыртқы шарттарға тәуелділігін сипаттайтын шама. Басқаша айтқанда заттың серпімді деформация кезіндегі созылу не сығылуға қарсылық білдіру қасиетін сипаттайтын шама. XIX ғасыр ағылшын физигі Томас Юнг құрметімен аталған. Механиканың динамикалық есептерінде Юнг модулі жалпы мағынасында пайдаланылады — орта мен процесс функционалы ретінде. Халықаралық бірліктер жүйесінде (СИ) ньютон метр квадратқа немесе паскальмен өлшенеді.

Юнг модулі келесідегідей есептеледі:

{\displaystyle E={\frac {F/S}{x/l}}={\frac {Fl}{Sx}},}
мұндағы:

* *E* — серпімділік модулі,
* *F* — күш,
* *S* — күш әсер ететін бет ауданы,
* *l* — деформацияланатын білік ұзындығы,
* *x* — серпімді деформация кезіндегі білік ұзындығы өзгерісі модулі (өлшем бірлігі ұзындық *l* сияқты).

Юнг модулі арқылы бойлық толқын таралу жылдамдығы жіңішке білікте былай есептеледі:

{\displaystyle c={\sqrt {\frac {E}{\rho }}},}
мұндағы *{\displaystyle \rho }* — зат тығыздығы.

Кейбір материалдар үшін Юнг модулі мәні
---------------------------------------

|  |  |
| --- | --- |
| Никель | 210 |
| Қалайы | 35 |
| Қорғасын | 18 |
| Күміс | 80 |
| Сұр шойын | 110 |
| Болат | 210 |
| Әйнек | 70 |
| Титан | 120 |
| Фарфор | 59 |
| Цинк | 120 |
| Хром | 300 |

[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Полиграфия, өлшеу техникасы, ағаш өңдеу жабдыктары және металл өңдеу техникасы мен технологиясы: Қазақша-орысша терминдердің түсіндірме сөздігі.
**Улы шырмауық** — 1992 жылы жарық көрген Энди Рубенның продюсерлік жобасының фильмі, режиссері — Кэтт Ши.

Сюжеты
------

Фильм элиталық мектепте оқитын екі қыздың танысуымен басталады. Солардың бірі бай отбасынан шыққан Сильвио, ал екіншісі - кедей отбасынан шыққан Айви (шын мәнінде бұл оның шын есімі емес, Сильвио оның тосындағы «шырмауық» сөзі жазылған татуировкасын көріп оны осылай атап кетеді). Айви анасы нашақор болғанын және ерте қайтқанын айтады. Бұл екі қызды тек бір ғана нәрсе біріктіреді - ол бүкіл адамзатты жек көру.

Сілтемелер
----------

* «Улы шырмауық» (ағыл.) *Internet Movie Database* сайтында
**Қалдықтарды зиянсыздандыру** төрт әдіс: жағу, химиялық немесе биологиялық жолмен нейтралдау, көму арқылы жүргізіледі.

Әртүрлі жылуфизикалық қасиеті бар қалдықтарды жағуға арнайы арналған қондырғылардың конструкциялары жасалған. Кейбір өнеркәсіптерде жағу процесі қазандықтың күш беретін қондырғыларында жүргізіледі. Жағу алдында өңдеу арқылы қалдықтарды көп жылу шығаратын қасиет беріп жанғыш затқа айналдырады. Жанғыш қалдықтардың бәрі жағылады. Қалдықтарды жағуды 1000-1200 °С шамасында жүргізген орынды, себебі бұл жағдайда атмосфераға бөлініп шығатын ластаушы заттардың көлемі минимумға дейін төмендейді.

Бірқатар елдерде қауіпті қалдықтарды жағуға өте жоғары температураны ұстай алатын цементтік пештер қолданылады. Негізінде цементтік пеште химиялык тазартуға пайдаланылған өнеркәсіп ерітінділері, баспа бояулары, бояу сұйылтқыштары мен олардың қалғындылары, колданылған майлар және жанғанда көп жылу бөлетін органикалық қалдықтар жағылады. Қалдықтарды көмудің орнына жою үшін жағу әдісін қолданған тиімді келеді, себебі оларды жаққанда бөлінген жылуды цемент шығаруға пайдаланса, осыған жұмсалатын біраз отынның мөлшері қысқартылады.

Жанбайтын улы қатты және паста тәрізді 2-ші және 3-ші кластық қалдықтарды зиянсыздандыру оларды тығыздап қалыңдығы 1 м-дей саздан немесе бетоннан жасалған шұңкырларға көму арқылы жүзеге асырылады.

Қазақстанда ең кеңінен қолданылатын әдіске бір қалдықтың түрін екінші қалдықпен зиянсыздандыру жолдары жатады. Мысалы, байыту фабрикаларының сілтілі сұйық қалдықтары мен зауыттардан шығатын қышқылды ерітінділерді арнайы тұндырғыш-тоғандарға бір-бірін нейтралдау үшін бірге жинайды.

Дереккөздер
-----------

«Сен білесің бе?» энциклопедиясы./Құраст.: Қ.Ж. Райымбеков, Қ.Т. Байғабылова. – Алматы: «Аруна» баспасы. – 700 бет. ISBN 9965-26-407-4
Янхуанозавр
Янхуанозавр
Янхуанозавр
**Янхуанозавр** — кесірткежамбастылар отрядына жататын, Бор дәуірінде тіршілік еткен динозавр. Қытайда тіршілік еткен, көлемі мен сырт келбеті боыйынша өзінің тұқымдасы, Солтүстік Америкадағы аллозаврға ұқсас болған. Ол ежелгі Юра дәуірінің үлкен жыртқыш тероподы. Өз туыстары маменсизавр, омезавр, стегозавр, чилингозавр, тодзынгозавр, чункингозавр сияқты ірі зауропод саналады. Янхуанозавр — денелі жыртқыш. Алдыңғы аяқтары қысқа болғандықтан, екі аяғымен қозғалған. Мойны қысқа, жақ сүйектері — күшті, тістері ара тәрізді. Ұзын әрі ауыр құйрығы денесінің ұзындығының жартысын құраған. Ол өз жемтігін аулағанда жалғыз емес, үйір болып аң аулаған.

Қызықты дерек
-------------

* Янхуанозавр біздің заманымыздан 163 — 145 миллион жыл бұрын ежелгі Юра дәуірінен Бор дәуірінің басына дейін өмір сүрген.
* Ол Қытайдың солтүстік-шығысын мекендеген.
* Қорегі: жануарлар
* Салмағы: 3,7 тонна.
* Янхуанозаврдың ұзындығы: 9 м.
* Янхуанозаврдың бас сүйегінің ұзындығы 1 метрді құраған.
* Бұл динозаврды 1978 жылы **Дон Зиминг** "Янхуанозавр" деп атаған.
* Оның тұмсығында тарақтың тістері сияқты айдары болған.
* Тұқымдас: Кесірткежамбасты.
* Отряд тармағы: Теропод [1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Динозавр энциклопедиясы—Алматы: „Аруна" баспасы
**Рикарду Алешандре Мартинш Суариш Перейра** (порт. *Ricardo Alexandre Martins Soares Pereira*; 11 ақпан 1976 жыл, Монтижу) — португалиялық футболшы, Португалия ұлттық футбол құрамасының экс-қақпашысы.

Карьерасы
---------

### Ұлттық құрамада

Ұлттық құрама сапында 2001 жылы ӘЧ-2002 іріктеуінде Ирландияға қарсы ойында алаңға шықты. 

2004 жылы Португалияда өткен Еуропа біріншілігінде құраманың негізгі қақпашысы болды. Рикарду турнирде жақсы ойнады, бірақ "қақпада Рикарду емес, Витор Байя тұрғанда Португалия финалда Грекиядан ұтылмас еді" деушілер көп болды. Оған себеп, грекиялық шабуылшы Ангелос Харистеас ойын тағдырын шешкен жалғыз допты соққанда Рикарду қақпаны тастап шығып, допқа ұмтылғанымен жете алмай қалған еді. Соған қарамастан Рикарду құрамада ойнауын тоқтатқан жоқ.

2006 жылғы әлем біріншілігінің ширек финалында Португалия мен Англия пенальти тебісті де, Рикарду үш соққыны қайтарды. 

2008 жылғы Еуропа біріншілігінде Португалия ширек финалда Германиядан ұтылып қалды. Бұл Рикардудың құрама сапындағы соңғы ойыны болатын.

Жетістіктері
------------

### Командалық

* Португалия кубогы: 1996/97, 2006/07, 2007/08
* Португалия суперкубогы: 1997
* Португалия чемпионы: 2000/01
* УЕФА кубогының финалисі: 2004/05
* Еупропа чемпионатының финалисі: 2004

### Жеке

* Инфант дон Энрике орденінің офицері (2004).
* ӘЧ-2006 символикалық құрамасына енген

Дереккөздер
-----------

1. ↑

Сілтемелер
----------

* Рикарду zerozerofootball.com сайтында(қолжетпейтін сілтеме)
**Улы қырықбуын** немесе **Дала қырықбуыны** (лат. *Equisetum arvense*) — қырықбуын тұқымдасына жататын Қырықбуын тұқымдас тармағының көпжылдық шөптес өсімдігі. Жоғары сатылы споралы өсімдіктер бөліміне жатады. Қырықбуынды тәрізді және буынсабақтылар жер бетіндегі өсімдіктер патшалығының ертедегі өкілдері. Бізге дейінгі 400 млн. жылдар шамасында пайда болған- карбон дәуірі. Мезеозой эраcының басында , 200 млн. жылға жуық бұрын, қырықбуын тірізділердің көпшілігі жеке кейбір түрлердің ежелгі пішіндері жойылып кеткен. Бүгінге дейін тек бір ғана туыс өкілдері сақталып қалды .

Таралуы
-------

Дала қырықбуыны Қазақстанда кездесетін 7 түрдің ішіндегі ең кең тарағаны. Ол сазды шыбындықтарды, өзен жағасында, саз балшық жағалауларда, Республиканың барлық облыстарында өседі, солтүстік жазықтар мен оңтүстік тауларда, тау етектеріндегі тастақты – құмдауыт беткейлерінде жиі кездеседі.

Биологиялық сипаттамасы
-----------------------

Бұл бұтақтанған тамырлары топыраққа тереңдей енген көп жылдық өсімдік. Тамыры көптеген түйнектерді алып шығып, екі түрлі жер үсті өскінін жетілдіреді. Біріншісі ерте көктемде пайда болады және биіктігі 25 см-ге дейін ашық-қошқыл түсті , бұтақтанбаған сабағымен , ұшында цилиндр тәрізді споралы машағымен ерекшеленеді. Ол астыңғы жағында споралы қалталар орналасқан бұрыштанған қылқан тәрізді жапырақшалардан тұрады. Жеміс бермейтін жазғы өскіндері , тек жеміс беретіндері қурап қалған соң жетіледі. Олар бұтақтанған , биіктігі 50 см. жасыл , қатты , қабырғалы , жіңішке сабақтарға бұтақтар сақиналы шоқталған. Жапырағы жеміс беретін өскіндердікіндей құрғақ, үшкірлінген , сабақты айнала өскен сақинасымен .

Құрамы =
--------

Дала қырық буыны шөбінің құрамында сапониндер және алколоидтар бар.

Қолдануы
--------

Дала қырықбуынының жасыл асыл өскіндері кеңінен танымал ертеден белгілі бүйрек, жүрек қантамырлары ауруларына , ревматизм, қан диабетін емдеуге қолданылды. Жер асты түйнектері және тәттілеу споралары өскіндер азық ретінде пайдаланылды. Бұрында химиялық бояғыш заттар пайда болғанға дейін споралы өскіндері жүнді - сұрғылт - сары түске бояу үшін қолданылған.

### Ескертпе

Онымен құлындардың уланатыны байқалып жүр. Дала қырық буыны араласқан пішен жеген құландар мен тайлар уланып қалады. Басқа мал түліктер және сақа жылқылары уланбайды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстанныңдәрілікөсімдіктері. ІскендіровӘбіш. Алматы "Қазақстан" 1982, 188 бет.
2. ↑  Пайдалы өсімдіктерді мал дәрігерлігінде қолдану. - Алматы: Қайнар, 1988. - 248б.
3. ↑  Өсімдіктер кітабы, Атамұра 2011ж.

* 

* Ортаққор логотибі Ортаққорда бұған қатысты медиафайлдар бар: **Дала қырықбуыны**
**Жоэль Батс**, **Жоэль Бат** (фр. ; 4 қаңтар 1957, Мон-де-Марсан) — француз футболшысы, қақпашы, 1984 жылғы Еуропа чемпионы.

Карьерасы
---------

1974 жылы "Сошо" клубында карьерасын бастады. Алты маусым бойы "Сошо" қақпасын қорғап, 1980 жылы "Осерге" ауысты. "Сошо" сапында екінші қақпашы болған Жоэль "Осер" сапында ьірден негізгі қақпашы ретінде алаңға шыға бастады. "Осер" сапындағы бес маусымда 184 ойын өткізді.

1985 жылы "Пари-Сен Жерменге" ауысты. 

Париждік клубтағы алғашқы маусымда (1985/86) Франция чемпионы атанды, бұл маусымда 38 рет алаңға шықты. Жалпы ПСЖ сапындағы жеті маусымда 200-ден аса кездесуде алаңға шықты.

1992 жылы карьерасын аяқтады.

Ал Ұлттық құрама сапындағы тұңғыш ойынын 1983 жылы 7 қыркүйекте Данияға қарсы өткізді, бұл ойында Франция 1:3 есебімен ұтылды.

1984 жылы Еуропа чемпионатына қатысты, Жоэль құраманың негізгі қақпашысы ретінде ойнады. 

1986 жылғы әлем чемпионатына да негізгі қақпашы ретінде барды. Батс әсіресе ширек финалда Бразилиямен ойында ерекше өнер көрсетті, матч барысында Зико тепкен пенальтиді дарытпады, ал матчтан соңғы пенальтлер сериясында да жақсы ойнап, команданы жартылай финалға алып шықты.

Жетістіктері
------------

### Клубтық:

* Франция чемпионы: 1986

### Ұлттық:

* Еуропа чемпионы: 1984
* Әлем чемпионатының қола жүлдегері: 1986

Ескертулер
----------

1. ↑  Қақпашылар бапкері
2. ↑  *Савин А. В.* Бат // Ойыншылар, бапкерлер, төрешілер: Биографиялық-анықтамалық көздік. — М. : Терра-Спорт : Олимпия Пресс, 2001. — С. 54. — ISBN 5-93127-139-2.

Сілтемелер
----------

* Футболшының профилі

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  Осы үлгіні қарау   Тематикалық сайттар | 
FootballDatabase.eu · National-Football-Teams.com · Soccerway · Transfermarkt |
|  |
| Нормативті бақылау | 
BNF: 11997557r · GND: 116782749X · ISNI: 0000 0001 3280 3201 · SUDOC: 028065964 · VIAF: 216584088 |

 |
Панет жасушалары
----------------

**Панет жасушалары** - бактерияға қарсы қорғанысты қамтамасыз ететін аш ішек жасушалары.
Жасушаның бұл түрі австриялық дәрігер Джозеф Панеттің құрметіне аталған. Оларды алғаш рет егеуқұйрықтың аш ішегінен анықтаған болатын.
Панет жасушалары біраз уақыт бойы медицинада Давыдов жасушалары деп
Аталып келді.
Бұл жасушалар лизоцим мен криптдин секрециясы арқасында бактерияларға қолайсыз жағдай туғызады.
Аш ішектің эпителийлі жасушалары көптеген омыртқалы жануарлардың аш ішегінде бар.
Атқаратын қызметі тұрғысынан нейтрофилдерге ұқсайды. Бактериялармен кездескен сәтте микробқа қарсы зат - криптдиндерді бөледі.
Панет жасушалары ішектің түрлі жұқпалы ауруларға қарсы төтеп беруіне жағдай жасайды.

Дереккөздер
-----------

А 24 Адам анатомиясы. – Алматы: "Aруна" баспасы. – 208 бет. – Сер.: "1100 қызықты деректер".
ISBN 978-9965-26-610-2
Эндрю Линкольн (2012)
**Эндрю Линкольн** - 1973 жылы 14 қыркүйек күні Лондон қаласында дүниеге келген. Ағылшын əртісі, "Ходячие мертвецы" телесериалында Рик Граймс рөлімен əлемге əйгілі болды. 
Эндрю Джеймс Клаттербактан (Оңтүстік Африка) келген медбике жəне британдық инженер отбасысында дүниеге келген. Эндрю Халл деген жерде өскен, біраұ Эндрюға 10 жасқа толғанда, ол отбасысымен бірге Bath деген жерге қоныс аударды. "Beechen Cliff School" мектебін бітірген соң, RADA академиясында барды. Оның ағасы Ричард Клаттербак Санкт-Лоренс мектебінің директоры. "Ходячие мертвецы" телесериалынан басқа, ол "Эта жизнь" деген BBC драмасынан кейін де танымал болды. 2006 жылы Гаэли Андресонмен неке қиды.
**Марко Ройс** (нем. *Marco Reus*; 31 мамыр 1989, Дортмунд, ГФР) — германиялық қорғаушы, Германия Ұлттық футбол құрамасы мен "Боруссия Дортмунд" клубының жартылай қорғаушысы.

Карьерасы
---------

Марко Дортмундта өсті. Болашақ футболшыны және екі оның үлкен апаларын қарапайымдылыққа тәрбиеледі. Марко футболды 4 жасында ойнауды бастады. Басында ол ұшқыш немесе сатушы болуды ойлаған, бірақ біраз уақыт өткен соң ол кәсіпқой футболды таңдады. Балалық шақтан Марконың кумиры жартылай қорғаушы Томаш Росицки болған. 

2012 жылы Еуропа чемпионатына, 2018 жылы әлем чемпионатына қатысты. 2014 жылғы әлем чемпионатына баратын футболшылардың тізіміне ілінгенімен, дәл чемпионат басталарда жарақат алды да, турнирге қатыса алмады. 

"Рот-Вайсс" (Ален) клубының түлегі. 2009 жылы Менхенгладбахтың "Боруссиясына" ауысты да, кәсіпқой карьерасын бастады. 

2012 жылы "Боруссия Дортмундқа" ауысты. 

2018 жылы тамызда "Боруссия Дортмундтың" капитаны боп тағайындалды.

Жетістіктері
------------

### Командалық

**«Боруссия» Дортмунд**

* Германия кубогы: 2016/17
* Германия суперкубогы (**3**): 2013, 2014, 2019

**Германия құрамасы**

* Еуропа чемпионатының қола жүлдегері: 2012

### Жеке

* Германиядағы жыл футболшысы (**2**): 2012, 2019
* Бундеслига символикалық құрамы: 2011/12, 2012/13, 2013/14, 2014/15, 2015/16
* УЕФА Чемпиондар Лигасының символикалық құрамы: 2013/14
* Бундеслиганың үздік пас беруші : 2013/14
*

Дереккөздер
-----------

1. ↑

Сілтемелер
----------

* Футболшының профилі
**Моркио синдромы** - гликозаминогликан деп аталатын қант молекулаларының ұзын тізбегінің зат алмасуы бұзылып, қажетті ферменттердің жетіспеуінен туған, тұқым қуалайтын ауру. 1867-1935 жылдары өмір сүрген уругвайлық педиатр Луис Маркио 1929 жылы зерттеп анықтаған.

Аурудың себептері
-----------------

Бұл синдром мукополисахаридоза тудыратын аурулар тобына жатады. Ол MPS IV ретінде белгілі. Сырқаттанудың себептері болып аутосомно рецессивті қасиеті болып табылады. Яғни ата-аналардан осы ауруды алу үшін, бұл ақаулы ген өтуі тиіс дегенді білдіреді. Моркио синдромының екі түрі бар: A түрі мен Б түрі типі бар. А түрінде галактозамин-6-сульфатаз деп аталатын фермент жоқ. Б түрі бета-галактозидаз ферментін жеткілікті шығармайды. Адам денесі ұзақ тізбекті қант молекулаларын сындыру үшін осы ферменттерді талап етеді. Маркио синдромы әр 200,000 туылғандардан 1де кездеседі.

Аурудың белгілері
-----------------

Белгілері әдетте 1 және 3 жас арасындағыкөріне бастайды. Омыртқа, соның ішінде сүйек белгілері дамуының ауытқулары, кеуденің дөңгелек,қысқы пішінде келуі, дөрекі бет пішіні, бойының қысқалығы негізгі белгілері саналады.

Емі
---

Моркио синдромы үшін ешқандай нақты ем жоқ. Зерттеушілер, қазіргі уақытта фермент ауыстыру арқылы емдеу мүмкіндігіне тексеру жүргізуде.

Дереккөздер
-----------


[1]

[2]

1. ↑   Morquio, L. (1929). «Sur une forme de dystrophie osseuse familiale». Archives de médecine des infants 32: 129–135. ISSN 0365-4311
2. ↑  Медициналық анықтама Алматы 2010 жыл
**Мокасин жыланы** — улы сур жыландардың бір түрі.
Денесінің ұзындығы кейде 1,8 м-ге жетеді, орташа ұзындығы - 90-120 см.
Түсі жылтыр қарадан сарғыш түске дейін өзгереді. Денесінің басым бөлігі қызғылт-сары жолақтармен немесе қошқыл дақтармен көмкерілген.
Мокасин улы жыланеа жатады
Үшбурышты басын қалқаншалар жапқан. Қуйрығының ушы жасылдау, кейде сарғылт түсті болып келеді.
Америкалық мокасин жыланының жуан азу тісі өте улы.
Осы жыландардың адамдарды жиі шағатындығы жөнінде деректер тіркелген. 

Шаққан жерінде ісік пайда болады да, адам денесінің барлық бөлігі ауырады.
Мокасин жыланы суда жақсы жүзеді, ағаштарға өрмелеп, кунге қыздырынғанды жақсы көреді.
Суға жақын жерлерде жүріп, балықтармен, бақалармең құстармен, басқа жыландармен, т.б. жәндіктермен Бүл жыландар табиғаттағы зиянкестермен қорек- теніп, қоршаған ортаға пайдасын да тигізеді.

Мокасин жыланы - ашуланшақ. Адам- дарға өздігінен шабуыл жасайтын өте қауіпті және улы жылан.
Мокасин жыланы үрпағын тірідей туады. Жаңа туған жыланның ұзындығы 20 см-дей болады

Дереккөздер
-----------

1. ↑  1100 қызықты деректер, Улы жәндіктер, 12-ші бет
**Өскемен бөгені** — Ертіс өзенінің Абылайкит қырқасынан өтетін тұсында, Өскемен қаласының оңтүстік-шығыс жағында орналасқан. Өскемен су электр стансасы құрамында 1952 жылы іске қосылған. Бөгеті шлюзбен жабдықталған. Өскемен қаласының оңтүстік-шығысынан Серебрянск қаласына дейін созылады.

Гидрологиялық режімі
--------------------

Қазан – сәуір айларында қатып жатады, жазда суы өте салқын. Түбіндегі шөгінді балшығының қалыңдығы 0,2 – 0,8 м. Бөгенде балықтың 22 түрі (таутан балық, мөңке, табан балық, нәлім, алабұға, сазан, шортан, аққайран, т.б.) кездеседі. Бұлардың көбінің кәсіптік мәні бар. Кеме жүзеді. Жағалауы орман. Өскемен және Серебрянск қалалары халқының демалыс-сауықтыру аймағы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, X том
**Виллебранд ауруы** — қан айналымы жүйесіне зақым тигізетін генетикалық ауру. Ауру алғашқы рет 1926 жылы табылды. Аландар аралында доктор Э. Виллебранд қыздың геморрагиялық ауытқуын анықтады. Қансырау гематом түрінде жалғасты. Қандағы VII факторы төмен, қансырау елеулі түрде артып отырды. Ұрпақтан-ұрпаққа берілу үлгісі басым болды. Қызда қан кетудің күрделі түрі болды, және бірнеше рет қыздың өміріне қауіп төнді. Ол отбасында бұл уақытқа дейін, үш апалы-сіңілісі 5 жасқа дейін, осындай қан кетуден қайтыс болған. Дәрігер науқастың VII коэффициентінің төмен екенін анықтаған. Бұл қан тамырлары және тромбоциттер бұзылуын анықтау үшін негіз болды.

Аурудың белгілері
-----------------

Негізгі белгісі тамырлы-тромбоциттік және гематомды қан кету болып табылады. Белгілер әртүрлі көрінуі мүмкін. Ол мұрын кездейсоқ қан кету, себепсіз денедегі қанталаулар. Аурудың ауыр турінде, жарақаттарда тоқтаусыз қан кету, балалардың кіндігінен қан кетуі, мұрынның қанауы, ішкі органдарында қан кетуі жиі гематома қалыптастырады. 
Виллебранда факторының төмен көрсеткіші (гликопротеин) немесе оның ақауы;
VII факторы коагулянтты белсенділігінің деңгейінің төмендігі– серотониннің төмен деңгейі;

Аурудың сипаты
--------------

Виллебранд ауруында - гликопротеин элементі, қандағы белок түрі. Ол белсенді VII факторы элементінің тасымалдаушысы болып табылады. Ауру жиі генетикалық жолмен беріледі. Ал жүре пайда болған түрі өте сирек кездеседі. Генетикалық Виллебранд ауруында, аурудың негізгі себебі полиморфизм гені, Виллебранд факторын синтездеу үшін кодтау оның негізгі функциясы болып табылады. Виллебранд ауруы - қан бұзылуына байланысты ең көп тараған ауру. Ол, балалардың ұлы мен қызында тең дәрежеде кездеседі. Және 100 баланың 1-де кездеседі. Алайда клиникалық көріністері олардың үштен бірінде байқалады.

Диагностикасы
-------------

Диагностикалық процесс мұқият аурудың тарихын, отбасындағы адамдарды қамтиды. Диагнозды растау үшін ристоцетин мен тромбоциттердің төмен агрегациясын анықтауға бағытталған зертханалық сынақтар. VIII фактор және Виллебранд ауруы плазмадағы көрсеткіштерін төмендетілген деңгейін анықтаумен жүзеге асырылады. Диагностиканың ең танымал және сенімді тәсілі ДНК арқылы жүзеге асырылады, ол ДНК зерттеу болып табылады.

Емі
---

Емдеудің негізгі мақсаты Виллебранда факторы көрсеткішін қалыпқа келтіру болып табылады. Осы мақсат үшін, қанға антигемофильді плазманы құю.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|   Қан |
| --- |
|  |
| Қантүзілу | 
Сүйек майы • Эритропоэз • Тромбопоэз • Лейкопоэз (Гранулоцитопоэз • Лимфоцитопоэз • Моноцитопоэз) |
|  |
| Компоненттері | 
Қан плазмасы • Қан жасушалары • Эритроциттер • Тромбоциттер • 
Лейкоциттер: Гранулоциттер (Нейтрофилдер • Эозинофилдер • Базофилдер) • Агранулоциттер (Лимфоциттер (Т- • В- • NK-) • Моноциттер) |
|  |
| Биохимиясы | 
Қан топтары • Резус-фактор • Гематокрит • Қан сарысуы • Ацидоз мен алкалоз • Гипогликемия мен гипергликемия |
|  |
| Қан аурулары | 
Анемия • Лейкоз • Коагулопатия (Гемофилия • Виллебранд ауруы) • Гемобластоздар |

 |
**КАДРАЛИЕВА Светлана Хайдарқызы** - Аграрлық мәселелер комитетінің мүшесі.
1955 жылы Омбы қаласында туған, Ресей Федерациясы.

  

Қарағанды кооперативтік институтын бітірген, экономист. 

1977 – 1983 жж. – «Кооператор» дүкенінің экономисі, тауар маманы, директоры; 

1983 – 1984 жж. – № 34 шаруашылық есеп дүкенінің тауар маманы; 

1984 - 1992 жж. - «Заря» көтерме – бөлшек сауда бірлестігінің тауар маманы, директорының орынбасары; 

1992 - 1996 жж. – Сыртқы экономикалық байланыс министірлігі жанындағы сауда үйінің жетекші маманы, бас директоры; 

1996 – 1998 жж. – «Береке» Мемлекеттік Акционерлік Компаниясының ет-сүт саудасы маманы, президенті. 

1993 жылы «Торговый дом Казрос» ЖШС Компаниясын құрды. 

2013 жылғы маусымнан бастап – V шақырылған Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаты, «Ақ жол» Қазақстан Демократиялық партиясының мүшесі, партиялық тізім бойынша сайланған. 

Тұрмыста, екі баласы бар.

Дереккөздер
-----------
**Светлов Михаил Аркадьевич** (17.06.1903, Екатеринослав, қазіргі Днепропетровск, -28.09.1964, Москва) - орыс совет ақыны. Кедей еврей отбасысында дүниеге келген. 1919 жылы бастауыш училищені бітіріп, комсомол қатарына өтті. Екатиринославтағы 1-ерікті атқыштар полкінде қызмет етті (1930). Москва мемлекеттік университетінде оқыды (1927-1928). Светловтың тұңғыш өлеңі 1917 жылы жарық көрді. Алғашқы өлеңдер жинағы – «Рельстер» 1923 жылы шықты. Содан бергі жылдар ішінде Светловтың ондаған өлең кітаптары басылды. «Гренадасы» (1926), «Каховка туралы жыры» (1935), «Жиырма сегіз» поэмасы (1942),Лиза Чайкина туралы өлеңдер циклі (1942), «Итальяндық азамат» (1943) т.б. поэзиялық туындылары Светловтың есімін кеңінен мәшһүр етті. «Бранденбург қақпасы» пьесасын жазды (1946), «Көкжиек» (1959), «Аңшының үйі» (1964) т.б. өлеңдер жинақтарын шығарды. Светловқа «Соңғы жырлар» жинағы үшін Лениндік сыйлық берілді (1967). Бұл кітап 1969 жылы қазақ тілінде аударылып басылды. [1]

1. ↑   Қазақ совет энциклопедиясы 1976 жыл. / М.Қ.Қаратаев
Аманжан Мәкәрімұлы Жамалов
**Аманжан Мәкәрімұлы Жамалов** (1.1.1960 жылы туған, Сырым ауданы, Тоғанас ауыл) — ғалым, экономика ғылымдарының кандидаты (1998), профессор (2001). 1977 жылы Орал қаласындағы 2-орта мектепті, 1983 жылы Мәскеу темір жол инженерлері институтын, 1998 жылы Мәскеу Тауар өткізу және қызмет көрсету салалары мемлекеттік академиясының аспирантурасын бітірген. 1983 жылы еңбек жолын Батыс Қазақстан темір жолының Орал локомотив депосында бастап, депо бастығының орынбасарына (1990) дейінгі кәсіби-қызмет жолынан өткен. 1990-92 жылы Орал облысының комсомол к-тінде, кейін әр түрлі шаруашылықтық-коммерциялық құрылымда қызмет атқарған. Қазіргі кезде Еуразия халықаралық менеджмент және тілдер институтында сабақ береді. Оның ғылыми еңбектері қаржы саласын басқаруды жетілдіріп, банк ісін үйымдастыруды жақсарту мәселелеріне арналған.

2007 жылдан бері - ҚР Парламенті Мәжілісі 4-ші шақырылымының депутаты («Нұр Отан» ХДП партиялықтізімі бойынша сайланған), Қаржы және бюджет комитетінің мүшесі.

«Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2005), «Қазақстан Парламентіне 10 жыл (2006), «Астананың 10 жылдығы» (2008) медальдарымен марапатталған. ҚР Президентінің Апғыс хатымен (2005) ескерілген.

Әскери атағы - майор.

Діни көзқарасы - мұсылман.

Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев, Ш. де Голль.

Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Еуразиядағы мәдениетті және қаржылай-экономикалық орталық».

Хоббиі - тарихи кітаптарды оқу, қазіргі заманғы қазақ суретшілерінің туындыларын жинау, қыста суға түсу.

Сүйіп оқитын әдебиеті-В. Гюго, Л.Н. Гумилев,Х. Есенжанов, Г.Г. Маркес, 
П. Коэльо.

Үйленген. Жұбайы - Әлімбаева Науат Таңсықбайқызы (1961 жылы туған), үй шаруасымен айналысады. Балалары -Жамалова Салтанат (1980 жылы туған), Жамалова Айжан (1984 жылы туған), Мәкәрім Апьфатах (1999 жылы туған).

### Шығармалары:

* Совершенствование организации управления сферой финансовых услуг, М. 1998;
* Организация процесса стратегического планирования в коммерческом банке, М. 1997;
* Совершенствование организационных структур управления коммерческими банками, М. 1996;
* Пути вовлечения персонала в процессы управления деятельностью банков, М. 1998.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Республикасында кімнің кім екені - 2011. 2 томдық анықтамалық. Алматы, 2011 ІSВN 978-601-278-473-2
2. ↑  Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2002 жыл. ISBN 9965-607-02-8
**Мұнай (газ) жатындарының жапқыштары**. Өз бойынан мұнайды (газды) өткізбейтін, сондықтан да мұнай (газ) жатынының беткі жазықтығын қалқалап жататын мейілінше шымыр таужыныстардың (көбінесе сазды таужыныстардың, сирегірек эвапориттердің) қабаты. Бұл 
қабаттар қалыңдығы түрліше болуы ықтимал: көпқабатты мұнай (газ) жатындарының аралықтарынан көрініс беретін жапқыштар қалыңдығы әдетте бірнеше м-ден аспайтын болса, мұнай (газ) кенорнының үстіңгі өңіріндегі басты жапқыштың қалыңдығы ондаған, тіпті жүздеген м-мен өлшенуі мүмікін.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мұнай және газ геологиясы танымдық және кәсіптік-технологиялық терминдерінің түсіндірме сөздігі. Анықтамалық басылым. — Алматы: 2003 жыл. ISBN 9965-472-27-0
**Жұмбақтау** — ойды жасырып, шешімін табуға ыңғайлап, астарлап, тұспалдап сөйлеудің түрі. Жаратылыс дүниесі, табиғат жайы, еңбек-кәсіп құралдары, хайуанаттар мен өсімдіктер, адам мен оның өмірі, өнер-білім, техника, прогресс, т.б.с.с. жұмбақтау объектілері. Жұмбақтауда дыбыс қайталаушылық пен тыңдаушының көңілін бөлушілікке көп мән беріледі. Жұмбақталып айтылған нәрселер қосарланып, өзіне сәйкес заттармен теңеліп келеді. негізгі ойды ұшқыр сөз арқылы білдіреді. Мысалы: *"Қараша тауым қарлы болды, бір жауса, кетпейтұғын зәрлі болды"* (шаштың ағаруы), *"Айдалада ақ отау, аузы-мұрны жоқ отау"* (жұмыртқа), *"От басында құмған, екі көзін жұмған"* (мысық).[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Әдебиеттану терминдер сөздігі / – 3-ші бас.. - Семей-Новосибирск : Талер-Пресс, 2006. - 400 б. - – 9965-776-24-5
‎

**Амангелді шыңы**  – Іле Алатауының Кіші Алматы сілеміндегі Тұйықсу мен Богданович мұздықтары алабын бөліп тұрған шың. Биіктігі - 4010 м. Алматы қаласына таяу жердегі Абай шыңымен қатарлас.

Жер бедері
----------

Амангелді шыңы – әсем гранит жартас. Алғашқы рет шыңға 1939 жылы В.И.Зимин бастаған Алматы альпинистері шыққан. Шыңның төбесінен Абай мен Мәншүк Мәметова шыңдарының, Богданович, Тұйықсу мұздақтарының, оңтүстік пен батыс жартасты тау бөктерінің және солтүстік пен шығыс кішкене мұз басқан тау бөктерінің керемет көрінісі бейнеленеді.

Альпинстік жорықтар
-------------------

Қазіргі таңда Амангелді шыңы – альпинистердің арасында ең танымал «1 Б» маршрут. Жылы бойы бұл маршрут ашық болады.1999 жылдан бастап әр желтоқсан айында Амангелді шыңында альпинистер арасында жарыс ұйымдастырылады. Жарыс қазақстандық белгілі альпинист Букреев Анатолий Николаевичтің құрметіне арналған. Жүгіріс «Тауларда қайтыс болғандарға» деген мемориалдан басталып (Тұйықсу) Амангелді шыңының 3970 метр биіктігіне дейін болады. Ең жоғары рекорд – 1 сағат 15 минут 42 секунд – Қазақстанның аты шыққан альпинисті – Денис Урубкода. Осы жетістіктен асырған адамға ұйымдастырушылар сыйлық белгіленген.

Сілтеме
-------

* Описание маршрута восхождения
* Схема забега на пик Амангельды
**Мұнай кәсіпшілігі** - кенорындағы
мұнайды өндіруге және жинауға, сондай
ақ ұңғыма өнімдерін өңдеуге және одан әрі
тұтынушыларға тасымалдауға арналған
технологиялық кешен. Ғимараттары мен
жүйелері негізгі және қосалқы болып ажыратылады. Әуелгілеріне пайдалану, айдамалау, бақылау ұңғымалары, құбыр желілері, сорап және компрессор станциялары,
мұнай мен суды дайындау қондырғылары,
қорқайма парктері тағы басқа, екіншілеріне - энергиямен және сумен қамтамасыз ету, канализация мен байланыс, механикалық шеберханалар, тасымал торабы тағы басқа жатады.
Мұнай ұңғымаларының саны кенорынның
өлшемдеріне, оны пайдалану сұлбаларына
байланысты. Ұңғыманың өнімі құбыр желісі
арқылы топтық өлшеу қондырғысына түседі,
мұнда келіп түскен мұнай мөлшері өлшенеді.
Бұдан соң мұнай орталық жинақтау пунктіне
немесе үстемелеуші сорап станциясына
жөнелтіледі.

Дереккөздер
-----------

* Қазақстанның мұнай энциклопедиясы. 2 томдық - Алматы: "Мұнайшы" Қоғамдық қоры, 2005. ISBN 9965-9765-1-1
Биіктігі 7—15 см, пиязшығы жұмыртқа тәрізді, қалыңдығы 1—1,5 см, қара қоңыр, жұқа терілі, ішкі жағы қалың түкті қабықты. Сабағы жалаңаш, жапырақ саны екеу, шамалы жақын орналасқан, қайырылған, жалаңаш, тегіс, сызықты, гүлден едәуір биік, төменгісі жалпақтау, ені 6—12 мм. Гүлі біреу, 2 гүлдісі сирек, гүл серігі ақ (өте сирек сары), ұзындығы 15—25 мм, сыртқысы таспа тәрізді, сырты күлгін, ішкісінен 1,5 есе жіңішке, ішкісі сопақша, түбі ұзын тырнақшаға жіңішкерген және осында кірпікшелі; аталықтары гүл серігінен 2 есе қысқа, олардың жіпшелері сары, түбі түкті, тозаңдықтары сопақша сызықты, ұзындығы 4—5 мм, сүйір ұшы өте қысқа; түйіні аталыққа тең дерлік, едәуір ұзын бағанды. Мамыр—маусым айларында гүлдейді. 
**Қазақстанда таралуы.** Эндемик. Таудың альпілік белдеуінде өседі. Батыс Тянь—Шаньда кездеседі. 
Ескерту: *Ақсу—Жабағылы мемлекеттік табиғат қорығында осы түрдің түгел сары түсті формасынан тұратын шағын популяциясы белгілі.*
[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақстанның қызғалдақтары" энциклопедиясы
*Басқа мағыналар үшін Мойынқұм деген бетті қараңыз.*
**Мойынқұм** — Түркістан, Жамбыл облыстары жеріндегі құмды алқап.

Географиялық орны
-----------------

Солтүстігі мен шығысында Шу өзені аңғарымен, оңтүстігінде Қаратау, Қырғыз Алатауы жоталарының бөктерімен шектеледі. 

#### Жер бедері

Ауданы 37,5 мың км². Оңтүстік-шығыстан солтүстік-батысқа қарай 500 км-ге созылып жатыр. Мойынқұмның Шу өзеніне жалғасқан бөлігінің ені 15–30 км. Жер қыртысы палеозойлық тұғырдың майысқан (Шу синеклизасы) жерінде жатыр, беткі жағы шөгінді қабат. Шығыс бөлігі биіктігі 10–25 м, ұзындығы 1–2 км-дей жеке жалдарға бөлінген, жер бедері бұйратты. Орталық бөлігінде биіктігі 50 – 70 м құмды қырқалар қалыптасқан. Ойыстарда жер асты сулары тым жақын. Оңтүстік-шығысында және батысында жер асты сулары тереңіректе (35 – 50 м) кездеседі.

Климаты
-------

Климаты өте қуаң континенттік. Қаңтардың орташа температурасы батысында –11,2С (Тасты ауылы маңында), шығысында – 2–7,5С (Үмбет ауылы маңында), шілдеде 26,9–25,6С. Ауаның ең төменгі температурасы –40 –44С. Жауын-шашынның жылдық мөлшері 150–330 мм. Қардың қалыңдығы 10–15 см-ден аспайды.

Өсімдігі мен жануарлары
-----------------------

Сексеуіл, жусан, жүзгін, еркекшөп, теріскен, т.б. өседі. Ақбөкен, қарақұйрық, қоян, кірпі, қосаяқ, саршұнақ, т.б. мекендейді. Мойынқұм – мал жайылымы. Шұратты жерлері шабындық ретінде пайдаланылады. Үмбет мемлекеттік аңшылық шаруашылығы және Андасай (Аңдысай) қорықшасы ұйымдастырылған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
**Мәт** – Боқсық өзенінің оң саласы.

Географиялық орны
-----------------

Ақмола облысы Бұланды ауданы жерімен ағады.

Бастауы
-------

Карамышевка ауылының шығысына қарай 3 км жерден бастау алады. Астана қаласынан солтүстік-батысқа қарай 200 км жерде Боқсық өзеніне құяды.

Гидрологиясы
------------

Ұзындығы 29 км. Жалпы ұзындығы 16 км болатын 7 ұсақ салалары бар. Суайрығының жер бедері көлбеулі аккумулятті-денудациялық жазық. Аңғары нашар байқалады, жайылмасы жоқ. Жазда қарасуларға бөлініп қалады.

Өсімдігі
--------

Карбонатты қара топырағында қызыл қаулы-бетеге аралас әр түрлі шөптесін өсімдіктер өседі. Жақын жерлердегі шаруашылықтарды суғаруға пайдаланылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Ақмола облысы» энциклопедиясы
Деполяризатордың тотықсыздану (немесе тотығу) процесі
басталған кезіне сэйкес келетін токтың бірдей үлкейгендігі потенциалы зерттелінетін заттың табиғатын сипаттай алмайды, ейткені ол
деполяризатор концентрациясына тәуелді. Сондықтан да деполяризаторды сипаттау үшін токтың кенет өзгеру учаскесіндегі майысу
нүктесіне сәйкес жарты потенциалды толқынды (φ1/2) яғни полярофафиялық толқынның ортасы пайдаланылады. Жарты толқын потенциалы деполяризатор концентрациясына тәуелді болмайды.
Фонды анықтау үшін деполяризатордың табиғатын сипаттайды.

Егер ерітіндіде сәйкес келетін жарты толкын потенциалдары бар
бірнеше деполяризатор болса, онда күрделі полярограмма (полярографиялық кисық) алынады және оны полярографиялық спектр деп
атайды. Мұндай спектрлердегі деполяризатор қоспасын алдын ала бөліп алмай-ақ, оларды сандық және сапалық талдау үшін пайдаланады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Құлажанов Қ.С.Аналитикалық химия: II томдық оқулық. II - том. Оқулық. Алматы:«ЭВЕРО» баспаханасы, 2005. - 464 б. ISBN 9965-680-95-7
**Мұнай және газ ұңғымаларын сынамалау жүйесі** - Іздеу және барлау ұңғымаларын бұрғылау барысында міндетті түрде жүзеге асырылуы тиіс жұмыстар жиынтығы. Бұл сынамалау жүйесінің екі түрі белгілі, олар: 1) бұрғылау ұңғымасы тесіп өткен әрбір қойнауқат сол бойда-ақсынамаланып отырады, сөйтіп бұл шара жоғарынан төмен қарай кезек-кезек жүзеге асырылатын болады; бұл жағдайда сынамалау жұмыстары шегенделмеген ұңғыма оқпанында қойнауқаттарды сынау аспабы көмегімен жүзеге асады; 2) төменнен жоғары қарай сынамалау; бұл жағдайда ұңғыма оқпаны жобалық тереңдікке шейін түгел бұрғыланады және шегенделеді (керіштеледі); сынамалау жұмыстары ең төменгі мұнайлы (газды) қойнауқаттан басталып, жоғары қарай кезек-кезек жылжытылып отырады; бұл жұмыстар
зерттелмек қойнауқат тұсындағы керіш қабатын әдейілеп тесу және осы тесік арқылы қойнауқаттарды сынамалау аспабы көмегімен сынамалау шараларын біріктіреді. Іс-тәжрибеде сынамалаудың екінші жүйесі қолайлылау деп есептеледі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мұнай және газ геологиясы танымдық және кәсіптік-технологиялық терминдерінің түсіндірме сөздігі. Анықтамалық басылым.- Алматы: 2003 жыл. ISBN 9965-472-27-0
**Жартылай ауыр салмақ** - жекпе-жек спорты түрлеріндегі сыныптық бөлініс. Әуесқой бокста жартылай ауыр салмақтың шеңберіне 165 фунт (75 кг) және 178 фунтқа (81 кг) дейінгі аралық енеді, бұл салмақ дәрежесі орта мен ауыр салмақтың түйісер тұсы болып саналады. Кәсіпқой бокста 168 фунттен (76,204 килограм) жоғары жәнео 175 фунтке (79,38 килограмма) дейінгі аралық енеді. Бұл аралық суперорта және ауыр салмақтардың түйісер тұсы. Жартылай ауыр салмақ дәрежесінде бокстың бірнеше ұлы чемпиондары өнер көрсеткен: Бернард Хопкинс (чемпион болып, чемпион атанған ең егде боксшының рекордын жаңартты), Эвандер Холифилд, Томми Лоуран, Билли Конн, Джо Максим, Арчи Мур, Боб Фостер, Майкл Спинкс, Дариуш Михальчевски, Рой Джонс-кіші және Жолт Эрдеи, тағы да өзге есімдерді атауға болады. Көптеген боксшылардың жартылай ауыр салмақтың тағына таласуынан ешнәрсе шықпады. Майкл Спинкс жартылай салмақты билеген ең бірінші боксшы атанды.

Олимпиада чемпиондары
---------------------

* 1928 – Виктор Авендано ( Аргентина)
* 1932 – David Carstens ( ОАР)
* 1936 – Roger Michelot ( Франция)
* 1948 – George Hunter ( ОАР)
* 1952 – Norvel Lee ( АҚШ)
* 1956 – James Boyd ( АҚШ)
* 1960 – Cassius Clay (later Muhammad Ali) ( АҚШ)
* 1964 – Cosimo Pinto ( Италия)
* 1968 – Danas Pozniakas ( КСРО)
* 1972– Mate Parlov ( Югославия)
* 1976 – Leon Spinks ( АҚШ)
* 1980– Slobodan Kacar ( Югославия)
* 1984– Anton Josipović ( Югославия)
* 1988– Andrew Maynard ( АҚШ)
* 1992 – Torsten May ( Германия)
* 1996 – Василий Жиров ( Қазақстан)
* 2000 – Александр Лебзяк ( Ресей)
* 2004 – Andre Ward ( АҚШ)
* 2008 – Zhang Xiaoping ( Қытай)
* 2012 – Егор Мехонцев ( Ресей)
Координаттар: 55°53′39″ с. е. 37°28′30″ ш. б.﻿ / ﻿55.894361° с. е. 37.475083° ш. б.﻿ / 55.894361; 37.475083 (G) (O) (Я)

**Мәскеу мемлекеттік мәдениет және өнер университеті** - Мәскеу облысындағы Химки қаласында орналасқан Ресейдегі мәдениет пен өнер саласындағы кәсіби дайындықтың орталығы болып табылатын жоғарғы оқу орны. Ресей Федерациясының мәдениет министрлігіне қарайды.

Тарихы
------

1930 жылдың 10-шілдесінде Надежда Крупскаяның бастамасымен Халық коммисарлар кеңесінің қаулысына сәйкес Мәскеу кітапханалық институты ашылды. Оның алғашқы директоры Дерман Генриетта Карловна болатын. Институттың алғашқы ғимараты Мәскеу орталығындағы Моховая көшесінде орналасқан. 1936 жылы университет Химки қаласына көшірілді. 

1940 жылы мемлекеттік статусы берілсе, 1940-1957 жылдар аралығында В. М. Молотовтың атын иемденген. 

1964 жылы университет атауы Мәскеу мемлекеттік мәдениет институтына өзгертілді. 1980 жылы осы жоғарғы оқу орны "Еңбектің Қызыл Туы" орденімен марапатталған болатын. 

1994 жылы университет мәртебесі берілсе, 1999 жылы институт атауы Мәскеу мемлекеттік мәдениет және өнер университетіне (МММӨУ) ауыстырылды. 1994 жылы университет негізінде халық мәдениетін сақтауға бағытталған, Ресейдегі 61 жоғарғы оқу орнының басын қосатын оқу-әдістемелік бірлестік құрылды.

Институттар мен факультеттер
----------------------------

* Ақпараттық коммуникациялар мен кітапханалар институты
* Мәдениеттану және мұражайтану институты
* Музыка институты
* Бұқаралық ақпарат құралдары институты
* Экономика, басқару және құқық институты
* Ұлттық көркемсурет өнері мен дизайн факультеті
* Әлеуметтік-мәдени қызмет факультеті
* Театрлық және режиссерлық өнер факультеті
* Хореография факультеті
* Халықаралық қарым-қатынас факультеті

Дереккөздер
-----------
**Мұнай-газдың түп-негіз таужыныстары**-өз
құрамдарында жиылған органикалық заттың
диагенездік жене катагенездік түрленулері
процесінде түзілген, еркін көмірсутек флюидтерін белгілі геологиялық жағдайларда
бөліп шығаруға мүмкіндігі бар шөгінді таужыныстар. Органикалық заттың шоғырлануы
және түзілуі геохимиялық жағдайларымен
ерекшеленеді. Жоғары өнімді мұнай тудырушы таужыныстарға тотықсыздандырушы
геохимиялық фациялардың сазды, сазды-карбонатты, карбонатты-сазды шөгінділері,
газ тудырушы таужыныстарға әлсіз
тотықсыздандырушы, тотықсыздандырушы
фациялардың сазды, сазды-алевритті таужыныстары жатады. Органикалық заттың
қандай типі басымырақ ұшырасатындығы
тұрғысынан алғанда, мұнай тудырушы таужыныстарда сапропельдік және гумус-сапропельдік, ал газ тудырушы таужыныстарда сапропельдік-гумустық және гумустық
органикалық заттар молырақ болады.

Дереккөздер
-----------

* Қазақстанның мұнай энциклопедиясы. 2 томдық - Алматы: "Мұнайшы" Қоғамдық қоры, 2005. ISBN 9965-9765-1-1
**Мәсих** (грек Χριστός (Khristós), ағылш. *anointing or anointed* - сөзбе-сөз аудармасы мәсіхтелген, яһудилік מָשִׁיחַ (Māšîaḥ), **(араб.: يسوع المسيح‎ *Ису‘ әл-Мәсих*)** ) *Иса Мәсіх* - **Иса пайғамбарға** қатысты айтылатын сөз.

Исаның (Аллаһның оған игілігі мен сәлемі болсын) артынан ерген адамдарды кейіннен христиандар немесе мәсіхшілер деп атау осы жайттан қабылданған.

Этимологиясы
------------

Яһудилік Інжілде мәсіх (ағылш.: Christ) сөзінің (Иврит тілінен מָשִׁיחַ (Māšîaḥ)) мағынасы "жағу" (Ағылшын тілінде: "anointed") - шашқа су, май немесе әтір жағу деген мағынаны білдіреді

(Ағылшын тілінде: *Khristós* in classical Greek usage could mean *covered in oil*, or anointed, and is thus a literal translation of messiah).

Тағы қараңыз
------------

* Исаны мәсихтеу

Сілттемелер
-----------

1. ↑  *Jesus of history, Christ of faith* by Thomas Zanzig 2000 ISBN 0884895300 page 314
2. ↑  Etymology Online: ''messiah''.  Etymonline.com. Тексерілді, 19 қараша 2010.

Арғы оқылымдар
--------------

* Cullmann, Oscar. *The Christology of the New Testament*. trans. Louisville: Westminster John Knox Press, 1980. ISBN 0-664-24351-7
* Fuller, Reginald H. *The Foundations of New Testament Christology*. New York: Scribners, 1965. ISBN 0-684-15532-X
* Greene, Colin J.D. *Christology in Cultural Perspective: Marking Out the Horizons*. Grand Rapids: Eerdmans Publishing, 2004. ISBN 0-8028-2792-6
* Kingsbury, Jack Dean. *The Christology of Mark's Gospel.* Philadelphia: Fortress Press, 1989.
**Жартас сәбізшөбі** (лат. *Silaum saxatilis*) – шатыршагүлділер тұқымдасы, сәбізшөп туысына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер. Қазақстанда Жетісу Алатауында, Шолақ тауындағы Талдысай, Қызылауыз сайларында кездеседі. Биіктігі 30 см, кіндік тамырлы өсімдік. Сабағы жіңішке, орта тұсынан бұтақтана бастайды. Тамырдан шығатын және сабақтың төменгі жағындағы жапырақтардың сағағы ұзын, жіңішке, үш рет қауырсынды тілімденген, ал сабақ бойындағыларының сағақтары қысқа болады. Гүл желектері жасыл, ұшына қарай қызыл түсті келеді. 4 – 6 сәулелі шатырша гүлшоғырына топталған. Тұқымынан көбейеді. Мамыр айында гүлдеп, маусымда жемістенеді. Жемісінің пішіні сопақша, сырты бұдырлы. Жартас сәбізшөбі өте сирек кездесетін эндемик өсімдік болғандықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ Энциклопедиясы"
**Жартасшыл сұлыкеш** (лат. *Emberiza buchanani*) — бақ сұлыкешіне өте ұқсас, бірақ тек қана жабық қауырсындарында сары түстің болмауынан ерекшеленетін құс.

Биологиялық сипаттама
---------------------

Аталығының әуені - сұлыкештерге негіздес және оңай танылады. Ұялар тастарға жасырылып, жерге салынады. Салындыдағы 4-5 қоңыр теңбілді көгілдір жұмыртқаларды аналығы басады. Ұялау өмірінің дағдысы егжей-тегжейлі аз зерттелген.

Таралуы
-------

Оңтүстік, Шығыс және Орталық Қазақстанның таулы өңірлерінде қоныстанады. Сусымалы және үйінді тастары бар жартастар беткейін ұнатады. Биік тауларда, мысалы, Тәңіртауда теңіз деңгейінен 3000 м жоғары кездеседі. Жартасшыл сұлыкеш әсіресе қазақ ұсақшоқылары типтес қүрғақ климатта, аласа тауларда көп болады. Бізде бар болғаны жарты жыл - сәуірден қыркүйекке дейін ғана болады, Үндістанда қыстайды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *BirdLife International* *Emberiza buchanani*. *IUCN Red List of Threatened Species. Version 2013.2*.  International Union for Conservation of Nature (2012). Тексерілді, 26 қараша 2013.
2. ↑  Blyth, E (1844). "Synopsis of the Indian Fringillidae". *Journal of the Asiatic Society of Bengal* **13**: 944–963. .
3. ↑  Мектеп энциклопедиясы. Алматы: Атамұра, 2010
**Дженни Герхардт** – америкалық жазушы Теодор Драйзердің екінші романы. 1911 жылы алғаш жарыққа шықты.

Тарихы
------

Теодор Драйзер бұл романды жазуды 1901 жылдан бастап қолға алды. Сюжеттің басты желісінде оның әпкесі Мэридің өмірінен алынған оқиғалар сипатталады.

Оқиға желісі
------------

Басты кейіпкер, Огайо штатының Колумбус қаласында кедей отбасынан шыққан Дженни Герхардтты ауқатты әрі беделді кісі, сенатор Брэндер ұнатып қалады. Ол Дженниге үйленбекші болады, әрі оның кедей ата-анасына қол ұшын созғысы келеді. Дегенмен уақыт өте келе, тағдырдың тауқыметімен Брэндер аурудан қайтыс болады. Ал сенатордан жүкті болып қалған Дженнидің ақымақтығын қоршаған адамдар мен әкесі кінәлайды.

Дженни баласын өмірге әкелгеннен соң Кливленд қаласына көшіп, бай отбасының күтушісі ретінде жұмысқа орналасады. Жақын арада ол ірі өнеркәсіп иесінің баласы , Лестер Кейнмен танысады. Екеуі бір-біріне ғашық болып қалады бірақ Лестердің Дженниге үйленгісі келмейді. Олар бірге Чикаго қаласына көшіп салтанатты үйде өмір сүреді. Өте келе, халық Дженнидің бұрыңғы өмірі және олардың үйленбегендігі жайлы құпияны біледі. Лестердің әкесі қайтыс болардың алдында мүлкін мұраға қалдырар кезде Лестер оған тек Дженнимен айырылысқанда ғана ие болатынын айтады.

Лестер ешқандай шешім қабылдай алмай, ұзақ уақыт бойы ойланып жүргенде оның ағасы Роберт Дженниге әкесінің өсиеті туралы хабар жолдайды. Бұл жағдайдан соң, Дженни өз бақытын Лестердің жолында құрбан етуге бел буып, Лестерді айырылысуға көндіреді. Араға уақыт салып, Лестер өзімен бірдей дәрежеге ие бұрынғы танысы Летти Джеральдқа үйленеді.

Кейінірек Дженнидың сенатор Брэндерден туылған қызы аурудан көз жұмып, Дженниге үлкен қайғы алып келеді. Жылдар өткен соң Лестер төсек тартып, жатып қалады. Бұл уақытта оның әйелі шетелде жүргендіктен ол Дженниді жанына келуін сұрайды. Дженни күні-түні оның қасында болып, күтіп-баптайды. Лестер енді ғана Дженниге өз сезімін білдіреді. Бірнеше күннен соң Лестер қаза табады. Ал Дженни оның жерлеу рәсіміне жасырын түрде қатысады.

Экранизация
-----------

* Режиссеры Мэрион Геринг "Дженни Герхардт" фильмі 1933 жылы 9 маусымда жарық көрді.