**Рагнар Лодброк** (Рагнар Лодброг, Рагнар Былғары Шалбар; басқаша нұсқасында - Тағдырлы Рагнар: көне сканд. *Loð* - тағдыр мен *Brók* - байрақ, өйткені, аңыз бойынша, әскердің алдында ұстаған байрағында Один қарғасы бейнеленген, оның қанаты жорықтың бағытын көрсететін; 865 жылы қайтыс болды) аты аңызға айналған Дания конунгы, Скандинавтық Инглинг әулетінің өкілі, Мунсе әулетінің негізін қалаушы Теміржақты Бьёрнның әкесі.

Аңызға айналған өмірбаяны
-------------------------

Рагнардың барын растайтын сенімді деректер жоқ. Негізінен, оның өмірі мен әрекетінің егжей-тегжейлері скандинавиялық сагаларынан белгілі, бұл жерде Рагнардың шапқыншылықтары және теңіз тонаушылықтарымен қалай айналысқаны туралы айтылады. Тарихи Рагнар (егер бар болса) IX ғасырдың бірінші жартысында әрекет етті және Данияның ең ықпалды әскери көсемдерінің бірі болды деп саналады. Ол Сигурд Сақинаның ұлы болса керек. Рагнардың лақап аты әйелі Лагерта тігіп берген және тұмар ретінде арнайы былғары шалбар киюімен байланысты деген аңыз бар. Басқа нұсқа бойынша, балалық шағында кездейсоқ жылан ініне түскенде ол тығыз былғары шалбардың арқасында аман қалды.

Саксон Грамматик Рагнардың Биармияға жасаған жорығын сипаттап, биармалар сиқырлы өнерді қолданғаны туралы жазады:

> 
> «Сонда биармдықтар қару-жарақтарының күшін өздерінің сиқырлы өнеріне ауыстырды, аспан қойнын жабайы әндерге толтырды және бір сәтте ашық аспан астында бұлттар жиналып, нөсер жаңбыр жауып, жақында ғана жарқыраған маңайдың қайғылы көрінісін көрсетті»
> 
> 
> 

Осыдан кейін Лодброк шегініп, куреттер (куршилер) мен сембдерден (прусстар) баспана тапты. Олардан қосымша күш алғаннан кейін, Рагнар қайтадан биармдар жеріне басып кірді, содан кейін олардың билеушісі Финнмаркиядағы герцог Матуллаға қашуға мәжбүр болды. Биармияда қыстап қалған Рагнар әскеріне Биармия патшасының садақшылары шабуыл жасап отырды.

Рагнарға қатысты ең маңызды оқиғалар - қазіргі Франция аумағына шабуыл және 845 жылы Парижді басып алу, сонымен қатар 865 жылы Нортумбрияға шабуыл. Парижге барған кезде ол Сена өзеніне көтерілген 5000 жауынгері бар 120 кемеден тұратын эскадраны басқарды деп болжанады. Қаланы викингтер басып алды, Батыс Франк королі Карл II Тақырбас Парижді қиратудан құтқару үшін үлкен төлем 7000 фунт күміс төледі. Рагнар өз сөзін ұстанып, Париж айтарлықтай қиратылудан аман қалды, бірақ Францияның солтүстігі арқылы қайтып бара жатқанда ол өткен жерлерінің бәрін тонады. Лодброктың Парижді басып алуы 845 жылы (28 наурызда) Пасхада болған деп саналады.

865 жылы Ұлыбританияға экспедиция кезінде Рагнар кемесі Англияның солтүстігінде орналасқан Нортумбрияда қайырға соқты. Оның әскері жеңіліске ұшырады, өзі де тұтқынға алынып, Элла II-нің бұйрығымен улы жыландармен бірге шұңқырға тасталды, онда ол ауыр азаппен өлді.

Сагаларға сәйкес, Рагнардың көптеген ұлдары (Сүйексіз Ивар, Теміржақты Бьёрн және басқалар) 867 жылы Англияға басып кірді, әкесінің өлімінен кек алып, аралға даттық жаулап алу жорықтарының негізін қалады. Рагнардың ұлдары Элланы ұстап алып, кейін ол азап көріп өлді. Нортумбрия, Мерсиа және Шығыс Англия патшалықтары тоналды. Соңында, 878 жылы Рагнар ұрпақтарының әскерін жеңіп, Уэссекстік Альфред тоқтатты.

Отбасы
------

Ол үш рет үйленген, көптеген заңды және күңдерінен туған некеден тыс балалары бар:

* Лагертамен (Hlaðgerðr) бірінші некеден:
	+ ұл Фридлейв
	+ аттары белгісіз екі қыз
* Готландтан келген Торамен (Þóra Borgarhjǫrtr Herrauðsdóttir) екінші некеден:
	+ Эйрик (кейде Эрик Ведерхатт екеуін бір адам деп санайды)
	+ Агнар
* Аслаугтан (Áslaug Sigurðardóttir):
	+ Ивар Рагнарссон (873 қай.)
	+ Хвитсерк
	+ Теміржақты Бьёрн
	+ Жыланкөзді Сигурд
* аты аталмаған әйелден туатын ұлдары мен қыздары:
	+ Убба (878 қай.)
	+ Харалд
	+ Халфдан (877 қай.)
	+ Олав
	+ Рагнхилд

Ұлдардың әрқайсысы өзінің жеке меншігі және ярл атағы болды.

Әдебиет
-------

* *T.D.Kendrick.* A History of the Vikings. — Dover Publications, 2004. — 464 p. — ISBN 978-0486433967.

Сілтеме
-------

Рагнар ұлдары туралы  (орыс.)



1. ↑  *А. Я. Гуревич* Походы викингов —  Москва: Наука, 1966. — Б. 162.
2. ↑  *Грамматик Саксон* Дандардың әрекеті —  Т. 1. — Б. 210.
3. ↑  *T.D.Kendrick* A History of the Vikings —  Dover Publications, 2004. — 464 б. — ISBN 978-0486433967.