recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Түсіндірме сөздік бойынша — дөңбек сияқты (жуан ағаштың үлкен кесіндісі, түбірі). *«Ауырған баланың бойы ұзарып, жансыз дөңбектей икемге келмейді»* (3. Иманбаев, Солма гүл).

Э. Севортян бұл сөздің *«дөң»*, *«төнгек»*, *«төңеш»* және *«дөңбек»* сияқты төрт түрлі тұлғасын көрсете отырып, олардың бірқатар түркі тілдерінде — дөң, ағаш түбірі, бұдыр, жота, ісік, барабан, төбешік және т. б. мағыналарда қолданылатынын әңгіме етеді. Тағы бір деректерді қарастыра келгенде, түркі тілдерінде мұның *«дөңмек»* тұлғасымен бірге *«сан»* (адам, хайуан мүшелерінің бірі) деген мағынасының барлығы назардан тыс қалған. Мысалы, «дөңмек» тұлғасы, тува, тофа, алтай тілдерінде *«сан»* мағынасында көрінеді.

Біздің топшылауымызша, көрсетілген түбірлердің алғашқы мағынасы *«бұлтию»* болып, тұңғыш мағынасы — адам аяғының сан бөлігіне арналған болса керек. Тарихтың даму заңдылығы да осы ойымызды қостайтын тәрізді. Өйткені адам баласы ең алғаш атау беруді өз
мүшелерінен бастаған деу ойға сиымды келеді. Әрі *«дөңбек»* атауын санға меншіктеуі де белгілі бір себеппен байланысты. Оның біріңшісі — аяқтың бұл бөлігі, басқаларға қарағанда жуан, дөңестеніп көрінуі, екіншісі — адамның, хайуанның басқа денесіне оның тірек бола аларлық қасиеті. Соңғы себепті қосып отырғанымыз — моңғол тілінде *«дөң»* тұлғасы белгілі бір заттың тіреуі, төменгі жағы дегенді аңғартады. Осы деректерге сүйене келіп, *«дөңбек»* сөзінің тұңғыш мағыналарының бірі — адам және хайуан мүшелерінің бірі — санға меншіктелген де, қалған мағыналар туынды деп қараймыз. Әңгіме болып отырған *«дөңбектей»* түлғасы сын есім жұрнағы *-тей* арқылы пайда болып, белгілі бір заттың жуандығын, жұмырлығын адам не хайуан санына салыстырудан туғандығы байқалады.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Бес жүз бес сөз.— Алматы: Рауан, 1994 жыл. ISBN 5-625-қ2459-6
Ассегаймен қаруланған Оңтүстік-Африка Республикасының әскерінің жауынгері, 1943 жыл
**Ассегай** немесе **ассагай** - лақтырылатын найза. Оңтүстік-Шығыс Африка тайпаларының жауынгерлік және аңшылық қаруы.

Қару аты
--------

Қару өз атын португал тіліндегі "порт. *azagaia*" сөзінен алған. Ал португал тіліне араб сөзі "*аз-загай*" — найза кірме сөз болып негіздеген.

Құрлығы
-------

 Ассегаймен қаруланған Зулус жауынгері, ХІХ ғасырдың соңы
Қарудың жалпы ұзындығы 2 м-дей болады. Ұшы темірден істеледі, 30 см-дей ұзындығы. Жүзі үшкірленген, кейде кетіктелген болады.

Сабы ағаштан жасалған. Көбіне куртисия талдың (лат. *Curtisia*) діңін қолданады. Түтқасы - сыирдің терісімен қапталады.

ХІХ ғасырдың алғашқы жартысында Зулу тайпасының көсемдері Чака мен Дингаан әскерлері жауға қарсы сап түзеп ұрысқанда, Ассегайды көп қолданған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет энциклопедиясы/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1972, 1 том
2. ↑  Ассегай, хассегай. Тексерілді, 5 мамыр 2012.
3. ↑  Assegai: Blade of the African Warrior  (ағыл.) (10 желтоқсан 2011). Басты дереккөзінен мұрағатталған 20 қыркүйек 2012. Тексерілді, 05 мамыр 2012.
**Уильям Брюс Дэвис** (ағылш. *William Bruce Davis*, 13 қаңтар, 1938 ж. туған, Торонто, Канада.) — канадалық актер. Үздік телевизиялық сериясы "Икс-файлдар" фильміндегі рөлімен танымал. Ол 1983 жылдан 2007 жылға дейінгі 91 фильмге түскен. Соңғы жылдары актер, сондай-ақ сценарист және режиссер болды.

Өмірбаяны
---------

Алғашқы рөлін 11 жасында спектакльде ойнады. Ол колледж бітіріп, Ұлыбританияда 5 жыл театр директоры болып жұмыс істеді. Кейін Канадаға оралып, Канада Ұлттық театр мектебінде актерлік шеберлік бойынша сабақ берді. 1982 жылы *Omen* фильмінде өз дебютін жасады.
Арасында кино және телевизияда түсумен қатар, Уильям Брюс Дэвис Ванкувердегі актерлік мектепте және Канада Ұлттық театр мектебінде жұмысын жалғастырды, кейін сонда көркемдеу жетекшісі болды. Қазіргі уақытта Уильям Брюс Дэвис - актер, режиссер және сценарист.
Уильям Брюс Дэвис өзі директоры болып табылатын Актерлерді оқыту орталығын (William Davis Centre For Actor’s Study) құрды. Қазір ажырасқан, екі баланың әкесі. Ол мұғалім болып жұмыс істейтін Барбара Элисонмен бірге тұрады.
*Басқа мағыналар үшін Ассимиляция деген бетті қараңыз.*
**Ассимиляция** (лат. *assimilatio* — ұқсасу, сіңісу, сіңу, т.б.) саны аз, саяси-әлеуметтік ахуалы төмен халықтың өзінен саны да, қуаты да көп халықтың басыңқы ықпалы нәтижесінде сол халық құрамына біртіндеп сіңіп, жұтылып кету құбылысы.

Ассимиляция барысында бір халық өзінен үлкен екінші доминант халыққа сіңіп кетіп, ана тілін, әдет-ғұрпын, дінін, мәдениетін, өзіндік сана-сезімін, т.б. ұлттық ерекшеліктерін жоғалтады. Ассимиляция екі жолмен жүреді: күштеу арқылы немесе табиғи жолмен.

Көптеген елдерде ұлттық езгі және діни қысым жағдайында күштеп А. жасау орын алады. Дәл осындай процесс Аустрия империясында, кейін Аустро-Мажарстанда, патшалық Ресейде жүрді. Ол қазір де кейбір елдерде жалғасып отыр. Мыс. Испания, Грекия т.б. Бұрынғы КСРО мен кейбір социалистік елдерде де мұндай процесс орын алды. Қарамағында ұсақ ұлттар бар бірқатар елдерде Ассимиляция табиғи жолмен жүзеге асты.
**Уильям Уилки Коллинз** , ағылш. *William Wilkie Collins* - (08.01.1824,Лондон - 23.09.1889,Лондон) - ағылшын жазушысы.  

Заң мамандығы бойынша білім алған. Алғашқы шығармасы - өз әкесінің өмірі туралы естелік (1848).   

1850 жыл - "Антонина, немесе Римнің құлауы" атты роман жазды.  

50-ші жылдардан бастап Ч.Диккенспе бірге Европаы аралап "Парламент мүшесі доктор Дулькамара" (1858), "Тығырықта"(1867), т.б. повестер жазды.  

Уильям Уилки Коллинздің "Ақ киімді әйел" (1860), "Нұрлы тас" (1868), "Армадэль"(1866), "Ерлі-зайыптылар" (1870), "Жаңа Магдалина" (1873) романдары, "Қат-қабат тон" (1874), "Қара мен ақ" (1869) атты пьесалары көп тілдерге аударылған.

Дереккөздер
-----------

* "Қазақстан": Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998
**«Ассасин сенімі»** (ағылш. *Assassin’s Creed*) — америкалық ғылыми-фантастикалық, атыс-шабыс фильм, режиссері Джастин Курзель. Әйгілі Assassin’s Creed желісі бойынша түсірілген фильм. Әлемдік премьерасы 14 желтоқсан 2016 жылы Лос-Анжелесте болды. Қазақстанда тұсаукесері 5 қаңтар 2017 жылы болып өтті.

Суреттеме
---------

Жаңа технологиялардың арқасында енді ата-бабаның басынан кешкендерін өз көзіңмен көріп, сезіне аласың. Каллум Линч те Испанияда 15 ғасырда өмір сүрген бабасының естеліктерін басынан өткізу мүмкіндігіне ие болады. Каллум құпия ассасиндер қоғамы мүшесінің ұрпағы екенін біледі. Соның арқасында жаңа қабілеттерді бойына дарытып, біздің заманда өмір сүріп жатқан тамплиерлердің ұйымына қарсы күреске шығады.

Рөлдерде
--------

Майкл Фассбендер — Каллум Линч/ Агилар де Нерха  

Марион Котийяр — доктор|София Риккин  

Джереми Айронс — Алан Риккин  

Брендан Глисон — Джозеф  

Шарлотта Ремплинг — Председательница  

Майкл К. Уильямс — Мусса/ Баптист  

Эсси Дэвис — Мэри Линч  

Ариана Лабед — Мария  

Хавьер Гутьеррес — Томас де Торквемада  

Ховик Кеучкерян — Оджеда  

Дени Меноше — МакГоуэн  

Матиас Варела — Эмир/ Юсуф  

Карлос Бардэм — Бенедикто  

Мишель Лин — Лин

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Бюджет фильма «Кредо убийцы» на сайте IMDb
2. ↑  *Дарья Буданова* Влюбиться в убийцу: история серии Assassin’s Creed.  Игромания (13 желтоқсан 2016).
3. ↑  Кредо убийцы.  Бюллетень кинопрокатчика. Тексерілді, 5 наурыз 2016.
4. ↑  Ассасин сенімі — kinostan.kz сайтында Мұрағатталған 6 қаңтардың 2017 жылы.
5. ↑  *Kr08* Jeremy Irons' Role Revealed For ASSASSIN'S CREED  (ағыл.).  ComicBookMovie.com (21 December 2015). Тексерілді, 22 желтоқсан 2015.
6. ↑  Michael K. Williams in ‘Assassin’s Creed,’ ‘Ghostbusters’ (EXCLUSIVE) | Variety
**Уильям Лассел**  (ағылш. *William Lassell*; 18 маусым 1799 жыл — 5 қазан 1880 жыл) — британ астрономы.

Өмірбаяны
---------

Англияның Ланкашир графтығының Болтон қаласында дүниеге келген. Ливерпуль қаласы маңынан 24 дюймді (60 сантиметрлі) телескоп-рефлектормен жабдықталған обсерватория құрылысын соққан. 

1846 жылы ол неміс астрономы Иоганн Готтфрид Галле Нептун ғаламшарын ашқаннан кейін Нептун ғаламшарының ең ірі серігі Тритон серігін ашты. Ал 1848 жылы Сатурн ғаламшарының серігі Гиперион серігін ашушылардың бірі болды. 1851 жылы Уран ғаламшарының екі жаңа серігі - Ариэль және Умбриэль серіктерін ашты.

1870-1872 жылдары Корольдік астрономиялық қоғамының президенті болды.

Оның құрметіне Айдағы және Марстағы және Нептун сақинасындағы бір-бір кратерге аты берілген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  И. Г. Колчинский, А. А. Корсунь, М. Р. Родригес. Астрономы (Биографический справочник), Киев, Наукова думка баспасы, 2-басылым, 1977 жыл

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Ласселл Уильям
Кейде *«тып-тыныш»* сөзінің синонимі ретінде осылай да қолдана береміз. *«Жұрт құлаққа ұрған танадай жым-жырт болды»* (Ғабит Махмұтұлы Мүсірепов, Тула толқын.).

Қос сөздің алғашқы сыңары *«жым»* туралы *«жым-жылас»* мағынасын" талдағанда баяндағанбыз. Ендігі мәселе екінші сыңары —*«жырт»*-тың тарихы жөнінде.
Мұның өзі кейбір қос сөздердегідей мағынасыз дүние емес екендігі басқа бір түркі тіліне назар аударғанда анықталады. Тува тілінде *«тыныштық»* мағынасында айтылатын *«оожум»* сөзімен бірге, соған синоним ретінде *«ыржым»* да қолданылады. Алғашқы *«оожум»* біздегі *«жым»* сөзімен тұлғалас екендігі көрініп тұр. Ал екінші *«ыржымға»* қазақ тілінде сәйкес сөз табу қиын. Алайда ерте кездерде бұл тұлғалас сөздің түркі тілдерінде болғандығына тува тілінде кездесуі куә. Тілде қатар тұрған дыбыстардың орын алмастыру (метатеза) заңдылығы бар. Осыны тілге тиек етсек, тува тіліндегі *«ыржым»* қазақ тілінде *«ыжрым»* тұлғасына айнала отырып, соқғы *«м»* орнына *«т»* дыбысын қосып алып *«ыжырт»* тұлғасына дейін жеткен. Одан әрі қос сөз құрағанда өзімен мағыналас *«жыммен»* тіркесе келіп — *«жым-ыжырт»* түріне түскен деуге болады. Кейін келе екінші сөздің басындағы *«ы»* түсіріліп, *«жым-жырт»*
күйінде *«тыныш-тыныш»* мағынасын иеленген.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Бес жүз бес сөз.— Алматы: Рауан, 1994 жыл. ISBN 5-625-2459-6
**Василий Васильевич Степаненко**(3.2.1923 жылы туған, Павлодар облысы, Тереңкөл ауданы, Тимофеевка селосы) - 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, батарея командирі, орыс. 

Кеңес әскері қатарына 1941 жылы шақырылып, 1942 жылы Фрунзе қаласындағы (қазіргі Бішкек) жаяу әскер училищесін, 1943 жылы «Выстрел» курсын бітірген. 1-Украина майданы 3-гвардиялық танк армиясы 7-гвардиялық танк корпусы 467-гвардиялық миномет полкі құрамында Ұлы Отан соғысына қатысқан. 1945 жылы 23 қаңтарда Степаненко алғашқылардың бipi болып, Одер (Одра) өзенінен Грошовице (Польша, Ополе қаласының маңы) аймағында өтіп, батареясымен алғы шепке шықты. Басып алған плацдармды ұстап, өзеннен басқа бөлімдердің өтуін қамтамасыз етті. Степаненкоға қаһармандығы үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (10.4.1945). 1945 жылы 2 мамырда хабарсыз кеткен. 

Павлодар облысы, Ертіс ауданы, Беловодск атындағы №32 орта мектепке (казіргі Шубарат ауылы), сондағы бір көшеге Степаненко есімі берілген. Мектеп ғимаратында мемориалдық тақта орнатылған. 

Ленин, l-дәрежелі Отан соғысы, «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен, медальдармен марапатталған.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Айбын. Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. - 880 бет.
ISBN 9965-893-73-Х
**Василий Григорьевич Сагунов** - қазақстандық геолог. Геологиялық-минералдық ғылым докторы. 

  

Қазақ кен-металлургия институтын бітірді. 1951 жылдан Қ.И.Сәтбаев атындағы Геологиялық ғылымдар институтында Агрономиялық рудалар геологиясы лабороториясының меңгерушісі. 1957-65 жылдарда Қазақ КСР ғылым академиясының минералдық ресурстар бөлімі акадмея - сектретарының орынбасары. Василийдің еңбектері жер қыртысындағы бейруда пайдалы қазындылардың қалыптасу заңдылықтары мен геологиясының мәселелеріне арналған. Василий 1-дәрежелі "Отан соғысы", Полшаның "Грюнвальд". "Виртути Милитари" ордендерімен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1976ж. 8 том
Василий Владимирович Быков (1944)
**Василий Владимирович Быков**, (19.6. 1924 жылы туған, Беларусь Республикасы, Витебск облысы Ушачи ауданы Череновщина деревнясы) — беларусь халық жазушысы (1980). Социалистік Еңбек Ері (1984). 

Ұлы Отан соғысына қатысқан. Быковтың шығармашылық негізінен соғыс тақырыбына арналған. "Адамның өлімі" (1967), "Жиырмасыншы" (1958), "Тырналар үні" (1960), "Үшінші ракета" (1962), "Өлгендер ауырсынбайды" (1966), "Сотников" (1970), "Қайғының белгісі" (1982), т.б. шығармалары жарық көрген. Отан қорғау, жауынгер тағдыры, батырлық және соғыс азабы Быковтың шығармаларының негізгі арқауын құрайды. "Альпі балладасы" (1964) атты повесінде соғыс жылдарындағы екі жастың махаббатын астастыра суреттеп, трагизмі үндескен ерекше поэтикалық шешім табады. Быковтың соңғы жылдары "Катюша" (1999), "Политрук Коломиев" (1999) атты шығармалары жарық көрген. 

КСРО Мемлекет сыйлығы (1973), Лениндік сыйлығы (1986), Халықаралық Әдебиет қоры сыйлық лауреаты (1997).

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл, ISBN 5-89800-123-9, II том
**Солодовников Василий Григорьевич** (08.03.1918 жылы туған) — совет экономисті, экономика ғылымының докторы, КСРО Ғылым Академиясының мүшесі (1966). 

1942 жылы Куйбышевтің В.В.Куйбышев атындағы индустриалды институтын және 1946 жылы Бүкіл Одақтық сыртқы сауда академиясын бітірді. Солодвников В.Г. 1949-1961 жж. КСРО Ғылым Академиясының институттарында ғылыми қызметкер, 1961-1964 жж. дипломатиялық жұмыста болды. 1964 жылдан КСРО ҒА Африка институтының директоры, Афканистер халықаралық конгресінің вице-президенті (1965-1973), Лагос университетінің (Нигерия) және Карл Маркс атындағы философиялық университетінің (Лейпциг, ГДР) құрметті докторы. Солодовников В.Г. негізінен дамушы елдердің әлеуметтің-экономикалық және саяси мәселелерін зерттейді. 

Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет энциклопедиясы: Алматы,1977. 10 том. 324 бет.
Ороген
**Ороген**, орогендік белдем *(гр.* oros *– тау және …ген)* – жер қыртысының қимылды белдемі болып саналатын геосинклиналдың дамуындағы екінші саты. Ороген кезінде геосинклиналдар орнындағы *жер қыртысы жоғары көтеріліп биіктейді, қатпарлықтар түзіледі және тау жаралады*. **"Ороген"** терминін геологияға *австралия геологы Л. Кобер енгізді (1921)*. Кобер Орогенді **интернидтер (І), централидтер (Z), метаморфидтер (M), экстернидтер (E)** деп аталатын белдемдерге бөлді. Интернидтер – Орогеннің орталық бөлігі. Арасында гранит интрузиялары бар, жаңа қатпарлықтарға шалыс орналасқан, *ортаңғы массив* түрінде келген көне құрылымның жұрнағы. Централидтер – интернидтердің екі жағын ала орналасқан қатпарлы құрылым ядросы. Ол – қатпар түзілу **циклі мен метаморфизм** процестерінен қалыптасқан, кратогендерге қарай кептелген, жанартаутекті-шөгінді жыныстардан құралған белдем.Метаморфидтер – централидтерге шектес жатқан күшті метаморфизмге шалынған және Орогенге дейін жиылған тақтатастар мен грауваккалардың аса қалың қабаттары мен негізді (офиолитті) жыныстардан құралған белдем. Экстернидтер – Орогеннің шеткі белдемі. Ол *флиштерден, нериттік шөгінділерден, вулканиттерден* тұрады. **Альпінің тектоникалық** құрылысына негізделген **Кобердің Орогендік сұлбасы** бүкіл жер қыртысының күрделі құрылысын қамти алмайды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мұнай және газ геологиясы танымдық және кәсіптік-технологиялық терминдерінің түсіндірме сөздігі. Анықтамалық басылым.- Алматы: 2003. ISBN 9965-472-27-0
2. ↑  "Қазақстан": Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9
**«Бауырсақ күні»** мерекесі дәстүрлі түрде Алматыда қыркүйектің 27-і күні «Астана» алаңында өтеді.

Шараны «Бауырсақ күні» атты коммерциялық емес қор мен «Үлкен Алма» атты әлеуметтік жобаны қолға алып отырған ерікті топ және «Жетісу» кәсіпорны ұйымдастыруда.

Алғашқысында Мереке аясында ескі дәстүрді жаңғырту мақсатында алғаш рет Отандық алма өсірушілердің алма жәрмеңкесі ұйымдастырылды.

«Жеңіл форматта өтетін осы мереке арқылы әр азаматтың бойына патриоттық сезімді ұялату, Алматы қаласына «Алмалы қала» мәртебесін беру, бауырсақты ұлттық брендке айналдыру көзделген. Мерекенің негізгі мақсаты - жұртшылыққа «жабайы» орманда өсетін әлемдік сиверс алмасының мәдени құндылығынан хабардар ету, алманың жаңа түрлерін өсіру жолдарын табу, тектік қорын сақтап қалу сияқты өзекті мәселелерді көтеру жобаның негізгі идеялары болып табылады», дейді «Бауырсақ күні» қоғамдық қорының көшбасшысы Мина Бакарасова.
**Хасан тауы**, Хасандаг - Түркиядағы Нигде провинциясындағы сөнген жанартау болып табылады. Оның биіктігі 3253 м-ді құрайды.
Қазіргі уақыттағы шыңға жақын орналасқан кальдералар б.з.д. 7500 жыл бұрын пайда болған.

Тау «Хасан Даги» деген атпен де белгілі. Таудың әсем табиғатын көпшілік сүйіп тамашалайды.
Орталық Анадолыдағы массивті қос шыңды стратожанартау салдарынан Хасан тауындағы төрт кальдера қираған. Соның нәтижесінде ені 4-5 шақырымды қурайтын кальдера пайда болды.

Хасан Даг Чатал халқы ұшін құрметті тұлға болған. Хасан Даг XII ғасырда II Кылычарслан сұлтанның тұсында армия командирі болған. Кратердің батыс жағында Хасан Дагтың зираты бар. Тауға көлікпен жету мүмкін емес. Сол себепті тау шыңына шығу үшін алты сағат бойы жаяу жүруге тура келеді. Ал, қыс мезгілінде Хасан тауына көтерілу өте қауіпті.

Таудың биік шыңдарын одан сәл кішілеу шыңдар қоршап турады. Бұл көрініс Хасан тауы нөкерлері қоршап тұрған патша бейнесін елестетеді. Хасан сөнген жанартау болып есептеледі.

Хасан тауының бөктерінде мәдени әрі тарихи құндылықтар бар. Олар: Нора ежелгі қоныстары, Саригол шіркеуі және т.б. Шыңда тұрып Орталық Анадолы үстіртің сонымен қатар бүкіл Кападокияны тамашалауға болады.

Хасан тауының қар басқан шыңының биіктігі - 3268 м. Ол Ақсарайдағы жолдан ары қарай алыс аймақта орналасқан. Хасан тауы мәдени саяхаттау орталығы болып табылады. Хасан тауы Орталық Анадолыда биіктігі бойынша екінші орын алады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алматы: "Аруна" баспасы. 208 бет. Сер.:"1100 қызықты дерек".
Бауырмен жорғалаушылардың қоректенуі
------------------------------------

Бауырмен жорғалаушылардың көбісі ұсақ жануарлармен қоректенеді.Қолтырауын секілді етқоректі жорғалаушылар, тіпті үлкен тастарды да жұтып жібере алады.Оның асқазанында тұрып қалған тас тамақты қорытуға көмектеседі. Кішкентай етқоректі рептилиялар- тышқандар немесе егеуқұйрықтармен қоректенеді.Ал жәндікқоректілер қара шегірткелерді, тарақандарды немесе жер құрттарын аулайды. Көптеген кесірткелер мен жыландардың кішірек түрлері бунақденелілерді не басқа омыртқасыздарды жейді.

**Толығырақ**
-------------

Леопардтық геккон дернәсілдермен және жәндіктермен қоректенеді. Олар құйрығына май жинайды. Шөл далада қорексіз қалған жағдайда әлгі майды қосымша қор ретінде пайдаланады. Ал улы сұр жыландардың негізгі қорегі - кішкентай құстар мен сүтқоректілер болып табылады. Ол жемтігін аулағанда демалып жатқан сияқты көрінуі мүмкін. Сонымен қатар, шөл тасбақасы көбіне жасыл шөптермен, жабайы гүлдермен, жас кактус және жемістермен қоректенеді. Алтын түсті геккон жапырақтарда жиналған жауын суын ішіп, өзін ылғалдандырды және жәндіктермен қоректенеді. Америка қолтырауыныны көбіне балықтармен қоректенеді. Сонымен қатар шаяндармен, сүтқоректілермен, тасбақалармен де қоректене береді. ‘’’Дереккөздер’’’ 

1. ↑   Жануарлар туралы үлкен энциклопедия.- Алматы: «Аруна» баспасы. ISBN 978-9965-26-555-6

Дереккөздер
-----------
**Мери Луиза «Мерил» Стрип** (ағылш.  *Mary Louise "Meryl" Streep*, 22 маусым 1949 жыл) – америка актрисасы. Үш рет «Оскар» сыйлығының иегері болған. Оны танымал еткен фильм «Охотник на оленей». Осы фильмдегі рөлі үшін ол алғаш рет «Оскар» сыйлығына ұсынылған болатын. Өзінің 30 жылдық актерлік мансабында үш «Оскар», сегіз **«Алтын глобус»** және **Киноактерлер Гильдиясы сыйлығы**на ие болған. Оның туған екі інісі бар. Ең алғаш киноға 1977 жылы түскен («Джулия»). Көп жылдар бойы театр сахнасында да ойнаған. Қазіргі кезде де көптеген жобалармен жұмыс істеуде. 

Фильмдері: *«Самый смертоносный сезон»* (1977), *«Манхэттен»*(1979), *«Влюблённые»* (1984), *«Дом духов»* (1993), *«Дьявол носит Prada»* (2006), *«Железная леди»* (2011), т.б.
**Фикус** (лат. *Ficus*) – тұт тұқымдасына жататын, үй гүлдерінің ішіндегі ең кең таралғаны және танымалы десек те болады. Туысында 1500-2000-ға жуық түрі болғанымен «Каучук фикусы» көп өсірілетін түрі. Сонымен қатар, «Бенджамин фикусы» және «Эластика фикусы» деген түрлерін де өсірушілер қатары көбейіп келеді. Әдемі жапырақтарына бола бұл гүлді нағыз мекеме гүлі деп айтады. Дегенмен де фикус көпшілікке ең алдымен көп күтімді қажет етпейтін «көнбістігімен» танымал болған шығар. Бүгінгі біз айтқалы отырған фикус «каучук фикусы». Каучук фикусының өзі бірнеше топқа бөлінеді. Алғашында, жасыл, жалпақ жапырақты бір түрі болса, қазіргі кезде оның сары ала, ақ ала, қызыл ала және ұсақ жапырақты, бойы аласа секілді бірнеше түрі шығарылды. Барлық түрінің күтімі бірдей. Олардың бір-бірінен айырмашылығы жапырағының түстерінде ғана.

Жарығы
------

Тіке түскен күн сәулесін көтере алмайды. Ала жапырақты түрлері жарықты ұнатады, көлеңкеде ала түсін жоғалтып, жай жасылға айналып кетеді. Жарық жетіспегеннен төменгі жапырақтары түсіп қалады.

Жылуы:
------

Жылу сүйгіш өсімдік. Қыста температура 16-180С төмен болмағаны дұрыс.

Суғарылуы:
----------

Жылдың барлық мезгілінде бірқалыпты суғару қажет. Топырағында судың тосылып қалғанын ұнатпайды. Суғаратын судың бөлме температурасы деңгейінде жылы болғаны дұрыс.

Ылғалдылығы:
------------

Жапырақтарын дымқыл матамен сүртіп тұру керек. Ол фикусқа әрі ылғалдылық беріп, әрі жапырақтарын шаңнан тазартады. Ұсақ жапырақты фикустарға су бүркіп тұру қажет.

Қоректендірілуі:
----------------

Фикустың барлығы шіріген көң мен құнарлы топырақты ұнатады. Көктем кезінде топырағының беткі қабатын тазалап алып, жаңа топырақ салып тұрған абзал.

Аурулары:
---------

Өрмекші, ақ ұнтақ саңырауқұлағымен, өсімдік битімен ауырады. Кез келген ауру фикусқа көп суғарғаннан және тазалықтың жоқтығынан келеді.

Көбейтілуі:
-----------

Қалемшелеу және жапырағы арқылы да көбейтіледі.

Сілтемелер
----------

* Гүлстан, өсімдіктер туралы сайт Мұрағатталған 20 ақпанның 2012 жылы.

Дереккөздер
-----------

"Гүлстан" республикалық ғылыми-танмыдық, көпшілік журнал, 2010 жыл ISSN 2078-6727
**Алмат Исәділ** 1976 жылы 20 желтоқсанда Алматы қаласында туған. 1994 жылы Алматы облысы, Райымбек ауданы, Кеген ауылындағы орыс мектебін, 2000 жылы ҚазМҰУ-дың журналистика факультетінің сырттай оқу бөлімін тамамдаған. Еңбек жолын өзі оқыған мектепте ұстаздық етуден (1994—1996) бастап, кейін Алматыдағы республикалық оқушылар сарайында жұмыс істеді. 1998 — 2001 жылдары «Алматы ақшамы» газетінде журналист, жауапты хатшы, «Елорда» баспасында редактор болып жұмыс істеген.2002 жылдан бері республикалық «Қазақ әдебиеті» газе-тінде бөлім меңгерушісі, «Әдебиет айдыны» газетінде бас редактордың орынбасары қызметтерінде болды. «Алаш айнасы» газетінде бөлім редакторы. 2014 жылдан Қазақ ауылшаруашылық институтының баспасөз қызметі бөлімінің жетекшісі болып жұмыс істеуде.

Өлеңдері республикалық басылымдарда жарияланып жүр. Орыс тілінде де шығармалар жазып, аударма ісімен шұғылданып келеді. «Жас қазақ ақындарының антологиясына» топтамасы енген. Алматы қаласында өткен студент жастардың бірқатар мүшәйраларының жүлдегері. Астана қаласында 2001—2002 жылдары өткен IV және V Халықаралық «Шабыт» фестивалінің «Әдеби шығарма» номинациясы бойынша дипломанты. «Отырар кітапханасы» сериясымен «Жолдар, жолдар» атты өлеңдер жинағы жарық көрген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса - Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл
**Борнео акуласы** (лат. *Carcharhinus borneensis*) – Кархарин тобына жататын сұр акула. Борнео акуласы әлі толық зерттелмеген. 

Борнео акуласы- ұзынше әрі жіңішке. Бұл акуланың ұзын өткір тұмсығы және тұмсығының ұшында үлкен тісігі болады. Ұзындығы 2 метр. Оның кеуде мен жамбас жүзбеқанаты кішкентай ораққа ұқсайды. Бірінші арқа қанаты- үлкен әрі үшбұрышты. Борнео акуласының жота жағы қара көк түсті болса, қарын тұсы аппақ болып келеді. Үстіңгі арқа қанаты, жүзбеқанаты және құйрығының ұштары- күңгірт түсті. Бұл акулалардың көпшілігі Тынық мұхитының батысында тұрақтанған. Борнеолар сондай-ақ Борнео, Қытай, Филиппин және Ява аралында тіршілік етеді. Оның негізгі қорегі- ұсақ шеміршекті балықтар. Ұрпағын тірідей туады. Жойылып бара жатқан балық болғандықтан Халықаралық табиғатты қорғау ұйымының "Қызыл кітабына" енгізілген. Борнео акуласының саны өте аз. Оны тіпті Борнео аралын мекендейтін жергілікті тұрғындар да өте сирек көреді. Тіпті зерттеушілердің өздері бұл акуланы әрең табады. Борнео акуласын бірінші Голландиялық ихтиолог Питер Бликер 1859 жылы шығыс Сабах теңіз жағалауының Сандахан аймағында тіркелгенін баяндады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Акулалар, Дельфиндер және киттер .-Алматы: "Аруна" баспасы. -Сер: "1100 қызықты деректер" ISBN 978-9965-26-553-2
Эласмотерийлер
**Эласмотерийлер** (Elasmotherіum) – жойылып кеткен мүйізтұмсықтар. Плейстоцен кезеңінде Еуразияда көп таралған. Бұдан 1 млн. жыл бұрын Қазақстанның солт. аудандарында көптеп тіршілік еткен. Э-дің 4 түрі анықталған. Денесінің ұзындығы 4,5 м-дей, биікт. 2 м-дей. Маңдайында үлкен бір мүйізі болған. Аяқтары үш тұяқты. Ұзын тістерінің үстінде (пілдердің тістеріне ұқсас) ирек эмаль қатпарларының болуына қарағанда, Э. ашық далалы жерлерді мекендеп, шөптесін өсімдіктермен қоректенген. Э-дің плиоцен кезеңінде дамып шыққан синотерий деп аталатын арғы тектері тек Қытай (Шанси) және Қазақстан (Павлодар, Зайсан) жерлерінен табылған.
**Алмас Дулатқызы Тәшенова** 1958 жылы 7 қазанда Алматы қаласында туған. Қазақ.
Анасы - Жүсіпова Роза Төкенқызы (1937 жылы туған), зейнеткер, байланыс саласының ардагері, Алматы баспочтамтын 20
жылдан астам уақыт бойы басқарған.
С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің заң факультетін бітірген (1980), құқықтанушы.
Қазақ және орыс тілдерін біледі.
1980 жылдан - ҚазКСР Министрлер кеңесі жанындағы Мемлекеттік арбитраждың арбитраж тәжірибесін қорытындылау бөлімінің консультанты, 1981 жылдан - аға консультанты. 1982 жылдан - ҚазКСР Мемлекеттік арбитражының мемлекеттік төрешісі. 1993 жылдан - ҚР Жоғарғы төрелік сотының судьясы; ҚР Жоғарғы төрелік сотының
төрелік дау-дамайларды шешу жөніндегі төрелік алқасының төрайымы. 1996 жылдан - ҚР Жоғарғы сотының судьясы.
2010 жылдың ақпан айынан бері - ҚР Жоғарғы сотының азаматтық және әкімшілік істер жөніндегі қадағалаушы сот
алқасының төрайымы.
ҚР Судьялар одағының (1997-2002), ҚР Жоғары сот Кеңесінің мүшесі.
«Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005), «Астананың 10 жылдығы» (2008) мерейтой медальдарымен марапатталған.

* Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - М. Ганди.
* Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Өндірістегі өңдеуші салалардың дамуы, орта тап позицияларының нығаюы; саясатта - парламентаризмнің әрі қарай дамуы».
* Хоббиі - саяхат, әдебиет.
* Сүйіп оқитын әдебиеті- С. Мони, А.П. Чехов, И.С. Бунин, Күміс ғасыр поэзиясы.
* Тұрмыс құрған. Жұбайы - Тәшенов Ерлан Казисұлы (1958 жылы туған). Қызы - Тәшенова Әйгерім (1983 жылы туған); ұлы Тәшенов Төкен (1988 жылы туған).

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Республикасында кімнің кім екені - 2011 жыл. Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 ІSВN 978-601-278-473-2
**Модаль сөздер**— сөйлеушінің сөйлем мазмұнына көзқарасын білдіретін сөздер. Қазіргі қазақ тілінде модальдылықты толық мәнді есім де, етістік те, көмекші сөздер де білдіреді. Модаль сөздер есімді (*керек, қажет, тиіс, сияқты, сықылды, тәрізді, секілді, мүмкін, бәлки, бәлкім, әрине, әлбетте, рас, анығынан, шамасы, тәрізді*) және етістікті (*екен, шығар, болар, дейді, көрінеді, білем*) деп екіге бөлінеді. Бұлардың модальдылық сипаты бірдей емес. Әрине, мүмкін сөзінің лексикалық мағынасының өзі әуелден модальды. Ал білем, көрінеді т. б. сөздердің лексикалық мағынасының сыртында модальдылық та мағына бар. Мысалы: *Мен оны жақсы білем. Бұл жерден ауыл анық көрінеді.* Мұндағы *білем, көрінеді* етістіктері өздерінің негізгі лексикалық мағынасында жұмсалған. *Мені оятқан сен білем, Кешегі облысқа кеткендердің бірі Асқар көрінеді* дегендерде бұлар таза модальдылық мағына білдіріп тұр. Сондай-ақ қажет, керек, мүмкін, рас модаль сөздерін де дәл осы тұрғыда алып қарауға болады. Модаль сөздер сөйлемнің баяндауышының құрамында жұмсалады. Кейбірі қыстырма сөздердің қызметінде қолданылады. Мысалы, *Рас, Ділдәні Абай сүйіп қайтқан жоқ* (Мұхтар Омарханұлы Әуезов). *Мүмкін, олар үйде жоқ* (Н. Ғ.). Модаль сөздер мен қыстырма сөздерді шатастыруға болмайды, бұлар - өзіндік ерекшеліктері бар екі түрлі грамматикалық категориялар. Модаль сөздер баяндауыш құрамында жұмсалғанда көбіне келер шақта келеді (*Олар келген кезде менің жұмыста болуым мүмкін. Байдалыға соларды салу қажет* (М. Ә). Модаль сөздер болжалдық, міндеттілік, мүмкінділік, қажеттілік т. б. мағыналарда қолданылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ тілі. Энциклопедия. Алматы: Қазақстан Республикасы Білім, мәдениет және денсаулық сақтау министрлігі, Қазақстан даму институты, 1998 жыл, 509 бет. ISBN 5-7667-2616-3
**Дәуіт** – Қаратүп түбегі мен Берг бұғазы аралығындағы тау.

Географиялық орны
-----------------

Қызылорда облысы Арал ауданы Кіші Арал теңізінің оңтүстігінде орналасқан.

Жер бедері
----------

Абсолюттік биіктігі 161 м. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 4 км-ге, енді жері 2 км-ге созылып жатыр. Беткейі жайпақ, шығыс, оңтүстік-батыс бөліктері 36 м-лік тік жартасты қабаттармен көмкерілген.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Аллювийлі-пролювийлі шөгінділермен жабылған палеоген жыныстарынан түзілген.

Өсімдігі
--------

Шөлдің сортаңды қоңыр топырақ жамылғысында сұр жусан, бұйырғын, тасбұйырғын өседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: "Қазақ энциклопедиясы" 2011. - 179 бет.
Дәурен Хамитұлы Сембаев
**Дәурен Хамитұлы Сембаев** (3.10.1933, Алматы — 4.12.2015, Алматы) — ғалым, химик-органик, химия ғылымдарының докторы (1982), профессор (1986). Қазақстан Ғылым Академиясының академигі (2003). 

Әкесі - Әбдіхамит Ібінияұлы Сембаев, Қазақ КСР Оқу министрі болған. Інісі - Дәулет Хамитұлы Сембаев, банкир. Қарындастары - Сәуле Әбдіхамитқызы Бәйішева, профессор және Рауза Әбдіхамитқызы Сембаева.

Д.И. Менделеев атындағы Мәскеу химия-технология институтын бітірген (1956). 1956 жылдан А.Б. Бектұров атынд. Химия ғылымдары институтында ғыл. қызметте. 

Негізгі ғыл. еңбектері органик. қосылыстардың арасындағы өзара құрылымдық байланыстардың ерекшеліктерін, олардың оксидті катализатор қатысында катализдік тотығу және тотықтыру аммонолизін анықтау, органик. заттардағы әр түрлі орталықтардың реакцияға қабілеттілігі мен олардың катализдік реакцияларға қатысу мүмкіндіктерін зерттеуге арналған. С. зертханасында ванадий-титанды катализаторлар жасалып, өндіріске енгізілді. Осы катализаторлар негізінде никотин қышқылын шығаратын тәжірибелік-өнеркәсіптік өндіріс құрылды (Украина, Умань қ.). 

230-дан астам ғыл. еңбектің, 30 авторлық куәлік, 55 патенттің авторы. 
С. бірнеше медальмен марапатталған.

Шығ.: О связи между фазовым составом и каталитическим действием окисных ванадиево-титановых контактов в реакций профазного окисления о-ксилола, Кинетика и катализ. 1979, т. 20 (соавт.); Катализаторы органического синтеза, А. 1992 (соавт.).
**Дәуренбек** - Қазақстандағы төменгі палеолит дәуірінен сақталған аңшы тайпалар мекені. Талас ауданының Ақкөл ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 59 км жерден, Дәуренбек төбешігінің үстінен табылған. Дәуренбекті 1959 ж. Қазақстан ғылым академиясының Тарих , археология және этнография институтының палеолит отрдяы. зерттеген.Дәуренбек-1 және Дәуренбек-2 мекендерінен тас құрал жабдықтар табылған. Шикізат кқзі ретінде жергілікті шақпақтас пайдаланған. Оларды негізі алты топқа бөлуге болады:

* екі жағы өңделген шапқы құралдар;
* унифастар;
* қол шапқылары;
* өзек тас тәріздес бұйымдар мен тастар;
* тас жаңқалары;
* тас жаңқаларынан жасалған құралдар.

Дереккөз
--------


1. ↑  Тараз, Жамбыл облысы энциклопедиямы, Алматы 2003
**Кристен Элис Риттер** (ағылш. *Krysten Alyce Ritter*, 16 желтоқсан 1981) — америкалық актриса, бұрынғы модель. «Однажды в Вегасе», «27 свадеб» және «Шопоголик» фильмдерінде түскен. 2010 жылы «Слишком крута для тебя» фильмінде түсті.

Өмірбаяны
---------

Риттер АҚШтағы Пенсильвания штатың Блумсберг қаласында дүниеге келді. 15 жасынан карьерасына жол ашады. 18 жасында Риттер Нью-Йорк қаласына көшіп, модель атанады. Нью-Йорк, Милан, Париж, Токио қалаларының журналдарынан көрінеді. 2006 жылы All This Intimacy спектакльінде ойнайды. 2008 жылы «Однажды в Вегасе» және «27 свадеб», ал 2009 жылы «Шопоголик» фильмінде Айла Фишердің жан құрбысының рөлін иеленеді. Риттер «Сплетница» сериалында Кэрол Роудстың рөлін иеленеді. 2010 жылы «Гравити» сериалында түседі. «Вампирши» фильмінде басты рөлді ойнайды. Киноға түсуден басқа, Риттер Ex Vivian группасында өлең айтып, гитарада ойнайды.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Кристен Риттер
**Стереотипия**
---------------

### Қолданылуы

Стереотипия - стереотиптеу (стерео... және грек typos-із, үлгі, форма) – шығыңқы баспа формасының көшірмесін дайындайтын полиграфиялық процесс. Стереотип бедерлі баспа элементтері бар типографиялық қорытпадан, мыстан, сондай-ақ пластмасса мен резинадан дайындалған пластинка, плита не цилиндр тәрізді болады. Стереотипия құю, электролиттік және престеу тәсілдері арқылы жүрізіледі. Құю тәсілінде матрица типографиялық қорытпадан құйылады. Ол суығаннан кейін негізгі форманың бедерлі көшірмесі алынады. Электролиттік тәсілде стереотиптің баспа қабаты гальваникалық ваннадағы матрица бетіне металл қабаты (никель, мыс, темір) түрінде түзіледі. Престеу тәсілінде стереотип пластмасса матрицасын преспен ыстықтай қысу арқылы алынады. Стереотип жұмыс өнімділігі жоғары ротациялы машиналардың формаларын дайындау, негізгі баспа формасын сақтау, сондай-ақ баспа формасының төзімділігін арттыру т.б үшін пайдаланылады. Стереотипті матрицаларды сақтау нәтижесінде кітаптарды қайта басу ісі жеңілдейді.
[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы. Алматы қаласы,1977 ж. 10-том, Самал Жел-Тегене. 419-бет
**Николай Николаевич Афонин** *(4 қазан 1936 — 26 желтоқсан 2008, Мәскеу)* — Щепкин атындағы театр училищесінің ректоры (1995—2007), РФның өнерге еңбегі сіңген қайраткер, профессор, Ресей Федерациясының еңбегі сіңген әртісі (1997)

Биография
---------

Моссовет театрының актері.

Щепкин атындағы театр училищесінің ректоры.

В. Н. Пашенна, И. В. Ильинский, В. И. Цыганковтың оқушысы.
Николай Николаевич Афонин училище бітірген соң [1961 жылы Ю. А. Завадской Моссовет атындағы театрге шақырылды.

Н. Н. Афонин осы сахнада ғасырдың бірден төрт бөлігін жұмыс істеді.

Тағы да Моссовет атындағы театрының акетрі болған соң, ол 1968 жылдан бастап Щепкин атындағы театр да өнер жұмысың педагогикалық іспен қиыстырды. 

Ол 30 желтоқсанда 2008 жылы Аксиньинский зиратында *(Мәскеу облысы, Одинцовский жері)* жерлескен.

Дереккөздер
-----------
**Степняк ауылдық әкімдігі** – Қостанай облысы Амангелді ауданында болған әкімшілік бірлік. 2012 жылы таратылып, Үштоғай ауылдық округіне қосылды.

Әкімшілік құрамы
----------------

Құрамына Степняк ауылы кірді. Орталығы – Степняк ауылы болды. Округ құрамында болған *Нарөлген* ауылы 2009 жылы таратылған соң, Степняк ауылдық округі Степняк ауылдық әкімдігі болып қайта құрылған.

Халқы
-----

2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 272 адамды құрады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қостанай облысының әкімшілік-аумақтық құрылысындағы өзгерістер туралы
2. ↑  Қостанай облысының әкімшілік-аумақтық құрылысындағы өзгерістер туралы
3. ↑  2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том
**Степняк алтын кен орны** – Ақмола облысы жерінде орналасқан. Қазақстандағы ең көне алтын кенді нысандарға жатады. Көне кен үңгімелерінің ізі бойынша ашылған (1896, Коузов).

Геологиялық құрылымы, сипаты
----------------------------

Кенді алаң ортаңғы ордовиктің терригендік қат-қабат тау жыныстары (конгломерат, олигомиктілі құмтас, құмайттас пен сазды тақтатас) мен степняк нысанының интрузия тау жыныстарынан (габбро, диорит, гранодиорит, т.б.) құралған. Кеннің таралуында интрузиялық тау жыныстары мен тектоникалық жарылымдар маңызды орын алады. Олардың ықпалынан кенсыйыстырушы тау жыныстары әр түрлі дәрежеде метаморфтанған. Негізгі кентас кварц желілерінде шоғырланған. Алтынның тазалығы – 876 – 908. 3 кен орнында 60-тан астам желі бар.

Минералдары, құрамы
-------------------

Басты минералдары: пирит, арсенопирит, саф алтын, күміс, графит, сфалерит, пирротин, т.б. Массивтің ұзындызы 7 км, ені солтүстік бөлігінде 2,5 км, ал орталығы және оңтүстігінде 1,4 км. Желілік минералдарда кварц (93%-ға дейін), кальцит, арагонит, анкерит болады. Кендегі алтынның мөлшері өзгеріп отырады, сынамы 830 – 908. Құнарлы кендері солтүстік-батыста шоғырланған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
Nikolay Aseev
**Николай Николаевич Асеев** (шын есімі Штальбаум; 1889—1963), совет кезеңінің ақыны, сценариші. [1]

Өмірі
-----

Н.Н.Асеев 1889 жылы 28 маусым (10 шілде) Льгова қаласында сақтандырушы агент Николай Николаевич Штальбаумның отбасында дүниеге келген. Асеев 8 жаста болғанда анасы Елена Николаевна қайтыс болады. Одан кейін әкесі екінші рет үйленеді. Сондықтан балалық шағын аңшы, балықшы, халық ертегілері мен әндерін сүйетін Николай Павлович Пинскийдің, яғни атасының үйінде өткізеді. 

Курск училищесіне оқуға түсіп, 1909 жылы тәмамдайды. Кейін 1909 жылы Мәскеу коммерциялық институтында экономика саласында, Мәскеу Харьков Университетінде филология факультетінде білім алады.

Қызметі
-------

1915 жылы әскер қатарына шақырылып, Австрия фронтына түседі. Азаматтық соғыс кезеңінде Қиыр Шығыста болады. 
1920 жылы А.В.Луначарскийдің телебағдарламасының арқасында Мәскеуге шақыртылады. 1922 жылы Мәскеуге көшіп келеді. 
Н. Н. Асеев 1963 жылы 16 маусымда қайтыс болады. Мәскеудегі Новодевичьи зиратында жерленген. 
Ақынның құрметіне Мәскеуде Асеев көшесі ашылған, Курск облысында ғылыми кітапханаға ақын есімі ашылған. Льгова қаласында мұражай ашылған.

Кітаптары:
----------

• Николай Асеев. Ночная флейта: Өлеңдер./ Предисл. и обл. БЕТ Боброва. — М.: Лирика, 1914. — 32 бет 
• Николай Асеев. Зор. / Обл. М. Синяковой. — М.: Лирень, 1914. — 16 бет 
• Николай Асеев, Григорий Петников. Леторей: Кн. стихов / Обл. М. Синяковой. — М.: Лирень, 1915. — 32 бет 
• Николай Асеев. Ой конин дан окейн! Четвёртая кн. стихов. — М.: Лирень, 1916. — 14 бет 
• Николай Асеев. Оксана. — М.: Центрифуга, 1916. — 88 бет 
• Николай Асеев. Бомба. — Владивосток: Вост. трибуна, 1921. — 64 бет 
• Николай Асеев. Аржаной декрет. — М.: Гиз, 1922. — 20 бет 
• Совет ветров. — М. ГИЗ, 1923. — 56 бет 
• Стальной соловей. — М. Вхутемас, 1922. — 26 бет

Дереккөздер
-----------

1. ↑
**Кристен Джеймс Стюарт** (ағылш. *Kristen Jaymes Stewart*; 9 сәуір 1990 жыл, Лос-Анджелес, АҚШ) – америкалық актриса. BAFTA сыйлығының иегері. Кинодағы алғашқы рөлін Роуз Троштың «Безопасность вещей» (2001) фильмінде Сэм Дженнингсті сомдаған. Әлемге Стефани Майердің кітабы негізінде түсірілген «Сумерки» фильміндегі Изабелла Свон рөлімен кең танылды. Бұған дейін де көптеген картиналарға түсіп үлгерген. Фильмдері: «Сын русалки» (1999), «Комната страха» (2002), «Дьявольский особняк» (2003), «Говори», «Подводное течение» (2004), «Жестокие люди» (2005), «Поедатели пирожных», «Посланники», «В стране женщин» (2007), «Однажды в Голливуде», «Телепорт» (2008), «Жёлтый платочек счастья», «The Runaways» (2010), «На дороге» (2011), т.б.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  ru:Кристен Стюарт (орыс.)
**Николай Николаевич Каразин** орыс жазушысы, суретші. 1874 ж. экспедиция құрамында Амудария, Азия мен Қазақстан тақырыбына арналған роман, повестер жазып, суреттер салған. Әдеби шығармаларын өзі безендіген. Каразиннің тарихи жанр мен этнографиялық тақырыпқа арналған графиикалары шығысқа ұмтылған отаршылдар мен саудагерлердің сұрқиялық істерін көрсетумен бірге, жергілікті халықтың тұрмысын, әдет-ғұрпын бейнелеген. Қазақ даласының көріністері , елі тұрмысы оның суреттерінен нақышын тапты.

Дереккөздер
-----------

↑Қазақ ССР 4 томдық қысқаша энциклопедия./Бас редактор Р.Н. Нұрғалиев;Алматы; Қаз.Сов. Энциклопед. Бас. редак. 1989 ISBN 5-89 800-009-7
**Несториандык ілім** - бұл христиан дініндегі алғашкы діни бағыттың 6ipi. V ғасырда Византияда пайда болған. Негізгі Констан¬тинополь патриархы (428 - 431) Несторий қалаған. Несторийдің пiкiрi бойынша, адамды касиетті Мария ана туған, кейіннен Иса адамға тән әлсіздікті жеңiп, мессия дәрежесіне жеткен.
Несторий iлiмi Византия аумағынан кудалауға ұшырады, V ғасырдың соңын¬да сасанидтік иран патшалары барынша корғаштап, оның Иран жеріне таралуын қолдайды. Несториан дінін ұстанушылардың көпшiлігі Иран мен Орталық Азия қалаларынан болатын. VII-VIII ғасырларда несториандық ілім Оңтүстік Қазақстан мен Жетісу калаларында кең таралды. Осы жерлерден тасқа қашалған кептеген несториан жазулары табылған. Арабтардың жаулап алуынан кейін Иран мен Орталық Азияда несториан iлiмiнiң үгіт-насихаты саябырлады.

Дереккөздер
-----------

Энциклопедия "Сен білесің бе ?"
**Азаров, Николай Куприянович** (1941 ж.т. Омбы облысы Калачинск ауданы Сорочино селосы) – ауыл шаруашылық ғылыми докторы (1997). 

Омбы ауыл шаруашылық институтын (1971) бітірген. Бүкілодақтық егін шаруашылық ғылыми-зерттеу институтының топырақ физикасы лабораториясының аға ғылыми қызметкері (1971–77), лаборатория меңгерушісі (1977–83), агроталап лабораториясының меңгерушісі (1983–85), жаңа технология және машиналар секторының меңгерушісі (1985–92). 1993 жылдан Қазақ егін шаруашылық ғылыми-зерт. институтының топырақ қорғау лабораториясының, агротопырақтану бөлімдерінің меңгерушісі қызметтерін атқарды. 50-ден астам ғылыми мақаласы жарияланған. 

Шығ.: Исследование диогнастических показателей податливости почв ветровой эрозии для отдельного землепользования и крупного региона. А. 1985; Разработка новых технологий посева зерновых и средств механизации с учетом агроландшафта территории землепользования. // Земледелие. 1992.
**Николай Николаевич Жоров** (1961 жылы 16 ақпанда Солтүстік Қазақстан облысы М. Жұмабаев атындағы ауданының Екатериновка ауылы) - журналист.

  

Әкесі - Жоров Николай Никифорович. Анасы - Жорова Федосия Константиновна.

Омбы ауылшаруашылық институтын (1988) ғалым-агроном мамандығы бойынша; Қазақ менеджмент, экономика және болжау институтының журналистика факультетін (1992) саясаттанушы мамандығы бойынша бітірген.

1978 жылдан - Солтүстік Қазақстан облысы Возвышенск ауданының «Бастомар» кеңшарында механизатор. 

1979 жылдан - Солтүстік Қазақстан техникумының оқушысы. 

1982 жылдан - Солтүстік Қазақстан облысы Возвышенск мемлекеттік сұрыптау учаскесінің агрономы. 

1983 жылдан - Солтүстік Қазақстан облысы «Возвышенский» кеңшарының бөлімше басқарушысы. 1984 жылдан - «За коммунизм» аудандық газетінің тілшісі. 

1986 жылдан - Солтүстік Қазақстан облысы Возвышенск аудандық комсомол комитетінің нұсқаушысы;
Солтүстік Қазақстан облысы Возвышенск ауданы Сейфуллин ауылдық кеңесінің атқару комитетінің төрағасы. 

1990-1992 жылдары - Алматы жоғары партия мектебінің тыңдаушысы (Қазақстандық менеджмент, экономика және болжау институты)

1991-2001 жылдары - «Казахстанская правда» газетінің тілшісі, редакторының орынбасары, директоры.

1994-1996 жылдары - «Казахстанская правда» газетінің қосымшасы - «Казахстанские новости» газетінің редакторы. 
2001-2009 жылдары - «Аргументы и факты Казахстан» газетінің тілшілік пункт меңгерушісі, бас редакторының орынбасары. 
2006-2007 жылдары - «Жайық пресс» ЖШС бас директоры (Орал қаласы).

2009 жылдан бері - «Вечерний Алматы» газетінің бас редакторы.

  

Үйленген. Жұбайы - Жорова Надежда Леонидовмм, процессинг орталығының маманы. Ұлы - Николай (1983 жылы туған); қызы - Юлия (1988 жылы туған).

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Республикасында кімнің кім екені - 2011 жыл. Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 ІSВN 978-601-278-473-2
**«Штурм»** (нем. *Sportklub Puntigamer Sturm Graz*) — Аустрия чемпионаттарында ойнайтын кәсіпқой футбол клубы, базасы Грац қаласында. 1909 жылы жергілікті жұмысшылардан құралған. Қазіргі күнде өз алаңындағы ойындарын "Меркур Аренада" өткізеді.

Жетістіктері
------------

### Ұлттық

Аустрия чемпионы (3)1997/98, 1998/99, 2010/11
Аустрия кубогы (6)1995/96, 1996/97, 1998/99, 2009/10, 2017/18, 2022/23
Аустрия кубогының финалисі (4)1947/48, 1974/75, 1997/98, 2001/02
Аустрия суперкубогы (3)1996, 1998, 1999
### Халықаралық

* Интертото кубогы: 2008

Сілтемелер
----------

* 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  Осы үлгіні қарау   Әлеуметтік желілерде | 
Facebook · Twitter |
|  |
| Сурет, видео және аудио | 
Ортаққор · Instagram |
|  |
| Тематикалық сайттар | 
Discogs |
|  |
| Нормативті бақылау | 
VIAF: 242284203 |

 |
**Сейтлиев Қара** (1. 1. 1915, Қараған қыстағы, қазіргі Түркім. КСР-і, Бахарден ауд. –2. 5. 1971, Ашхабат) – түрікмен совет ақыны. Түркім. КСР халық жазушысы (1967). 1950 жылдан КОКП мүшесі. Пед. Техникумды (1932), Баку пед. институтын (1941) бітірді. «Ақын жыры» атты алғашқы жинағы 1941 жылы шықты. «Жауынгер жыр» (1942), «Қайнар» (1950), «Көтерілген күн» (1955), «Үндістан гүлдері» (1960) тағы басқа көптеген өлеңдер жинағы жарық көрді. Сейтлиев өнеріне В. В. Маяковский үлкен ықпал етті. Бірқатар өлеңдеріне музыка жазылды. «Бақташының қызы», «Бақташының ұлы» (Ғ. Мұхтаровпен бірге) пьесалары сахнада қойылып келеді. Сейтлиев шығармалары қазақ тіліне аударылып басылды («Түркімен жырлайды», 1963). Сейтлиев 1964–70 ж. Түркімен. КСР Мәдениет министрі, 2–7-сайл. Түркім. КСР Жоғ. Советінің депутаты болды.

1. ↑  Қазақ совет энциклопедиясы 1976 жыл. / М.Қ.Қаратаев
**Льюис-энд-Гаррис**, **Льюис-энд-Харрис**, **Льюис және Гаррис** (ағылш. *Lewis and Harris*, шотл. *Leòdhas agus na Hearadh*) — Британ аралдарының арасында ұлкендігінен үшінші аралы (Ұлыбритания және Ирландия аралдарынан кейін). Шотландияның солтүстік-батыныдағы Сыртқа Гебрид аралдарының құрамына кіреді. Уэстерн-Айлс облысының әкімшілік бөлігі.Аралдың солтүстік бөлігі Льюис деп, ал оңтүстік бөлігі Гаррис деп аталады. Тарихи тұрғыдан Льюис Инвернессшир округіне кірді, ал Харрис Росширге тиесілі болды.

Льюис пен Гаррис Сыртқы гебридтердің құрамына кіреді және ішкі гебридтердің солтүстік бөлігінен және солтүстік Норт-Минч бұғазы (немесе жай Минч) арқылы таулы аймақпен бөлінген. Льюистің ауданы 1770 шаршы метр. км құрайды солтүстік аралдарды алып жатыр. Бөліктер арасындағы шекара Лох-Ресорт шығанағы мен Лох-Сифорт шығанағының шығыс шекарасын жалғайтын сызық бойымен өтеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Oftedal, Magne. The Gaelic of Leurbost, Isle of Lewis. Oslo: Universitetsforlaget, 1956.

* Ортаққор логотибі Ортаққорда бұған қатысты медиафайлдар бар: **Льюис-энд-Гаррис**
**Сейтхазин Саттар** (1927-1999) -Көкшетау облысы, Көкшетау ауданы, Қарасай ауылында дүниеге келген.. Қарағанды қаласындағы оқытушылар институтын тәмамдаған. 

1947—1951 жж. Көкшетау облысындағы орта мектептерде қазақ тілі мен әдебиеті пәндерінен сабақ беpiп, ұстаздық еткен. 

12 жастағы жетім бала  колхозда  жұмыс істейді. Нағашысы  Қазыбаев Сейітмағанбет  атамыздың бауырында өсіп, жастайынан өлең шығаруға  әуестенеді. Сөз қадірін білетін нағашысының әңгімешілдігі, жиенінің жүрек тәрбиесін дұрыс қалыптасуына ерекше ықпал  еткендігі байқалады. Сөз өнеріне Саттар атамыз бала кезінен құмартып, бірден-ақ көзге шалына  бастайды. 

Саттар ауылындағы  7 жылдық  мектепті бітіргеннен  кейін Көкшетау  қаласындағы №3 қазақ орта   мектебінің жанындағы  балалар үйінде, кейіннен мектеп – интернатта оқып, тәрбиеленеді.

1945 жылы 18 жасында  оқуын  бітіргеннен кейін  Қарағанды қаласындағы  оқытушылар  институтын тәмәмдаған. 1947 жылы оқуын аяқтап Көкшетау  облысындағы 1951 жылға  дейін қазақ  тілімен, қазақ  әдебиетінен мұғалім  болады.

1951 жылы Алматыға келіп, "Мектеп" баспасында редактор, аға редактор,Қазақ КСР Жазушылар одағының кеңесшісі, Қарағанды телевидениесінде аға редактор, Қазақ телевидениесінің саяси хабарлар редакциясының аға және бас редакторы, "Жазушы" баспасында аға редактор болған.

"Тарих" атты алғашқы өлеңі 1947 жылы"Советтік Қарағанды" газетінде жарық көрген. Көптеген өлеңдері орыс, алтай, қарақалпақ, поляк, т.б. тілдерге аударылған. Аудармашы ретінде А.Адаровтын, С.Даниловтың, Н.Дамдиновтын, басқа да Көптеген ақындардың өлең-жырларын қазақшалап, жеке кітап етіп шығарған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   "Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері", Анықтамалық,"Білім" баспасы, Алматы, 2005 ж. ISBN 9965-09-134-Х1981-89