recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Серікбай Алпысов** - (1941 ж. т.), ардагер журналист, Қарағанды педагогика институтын бітірген (1965). Қостанай облысы Аркалық ауданында мұғалім, Торғай облыстық «Торғай таңы» газетінде бөлім меңгерушісі болады. 1988 жылдан Қарағандыда облыстық «Орталық Қазақстан» газетінін бөлім менгерушісі, 1997-2004 жылдары бас редакторының орынбасары. Өлке тарихы, оның адамдары туралы мақалалары «Ж􀀅лдыз» журналында, өзге де республикалық басылымдарда жарияланды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5

*Бұл жаңа мақаланың бастамасы. Бұл мақаланы толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесуіңізді сұраймыз.*
Александр Васильевич Александров
Көшеге Ресей композиторы, дирижер, КСРО әнұранының авторы, КСРО мемлекеттік сыйлығының иегері, КСРО халық артисі, генерал-майор Александр Васильевич Александровтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 12.12. 1956 №31 шешімі) берілген. Александров Александр Васильевич (1883-1946) Рязань облысында дүниеге келген. Кеңес армиясының ән-би ансамбль құрған және оның жетекшісі болған. Атақты «Соғыс қасіреті» әнін жазған.

Көше Түрсіб ауданында орналасқан. Баум тоғайы мен Белинский көшесінің аралығында Рысқұлов даңғылынан солтүстікке қарай орналасқан. 

* Успенский,
* Багратион,
* Филатов көшелерін

- қиып өтеді. Көше ұзындығы - 750 метр.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алматы көшелері. Анықтамалық энциклопедия. – Алматы: "ИП Волошин" баспасы, 2009. ISBN 978-601-7157-18-0
Сілтілі Мейдоб жанартау даласы - Суданның батыс бөлігінде орналасқан.
Бұл жанартау даласы - Кембрий дәуіріне дейінгі магмалық және метаморфтық іргетастардың әсерінен пайда болды.
Мейдоб жанартау даласы шығыстан батысқа қарай созылып жатыр. Малха Мейдоб- жанартау даласының кратері болып табылады.
Жанартау даласының негізгі сипаты жарылыс қалдықтары, базалы конустары және олармен байланысты лава ағындары .
Трахит, фонолиттік лава күмбездері, туф сақиналары және мааралар секілді тау жыныстары, осы аймақтағы жас жанартауларда кездеседі.
Жанартау даласының орталық бөлігінде жас фонолитті лава ағындары, трахитті пемза шоғырлары, ингимбриттер және мааралар бар.
Бул жанартау даласындағы ең алғашқы атқылау 5000 жыл бұрын орын алған. Сол кезде, туф сақинасы мен лава пайда болған екен.
Мейдоб жанартау даласы шығыстан батысқа 100 шақырым, солтүстіктен оңтүстікке 50 шақырымға созылып жатыр.
Зерттеушілердің пайымдауынша, Мейдоб жанартауының атқылауына себеп болған химиялық заттардың көлемі-
1400 шаршы шақырымды құрайды. Ал материалдар атқылап шыққан үстірттің қалыңдығы - 400 м.Мейдоб жанартауы 5000 шаршы шақырымды алып жатыр. Оның кайнозой дәуіріне жататын 700 желдету саңылауы бар.
Малха кратері теңіз деңгейінен 105-130 м биіктікте орналасқан.

Дереккөз
--------

1. Алматы: "Аруна" баспасы. 208 бет. Сер.:"1100 қызықты дерек".
Александрия кiтапханасы
**Александрия кiтапханасы**, Искандерия кітапханасы (көне грекше: Βιβλιοθήκη τῆς Ἀλεξάνδρειας) — б. з. б. 3 ғасырдың бас кезінде Александрияда (Мысыр) көрнекті ғалымдардың (Зенодот, Каллимах, Аристарх) қатысуымен Птоломей әулетінің алғашқы екі патшасы негізін қалаған, ертеден дүние жүзіне әйгілі Александрия музейінің жанындағы қолжазба кітаптар қоры. 

Александрия кiтапханасында 700 мыңға жуық том (орам) кітап болған. Онда көшірушілер тобы жұмыс істеді. Қолжазбалар кітапхана ғалымдарының сынынан өткізіліп, өңделіп отырылған. Александрия кiтапханасының қорын жинау, сақтау шеберлігі жоғары дәрежеде болғандығын Каллимахтың библиография каталогы дәлелдейді. Александрия кiтапханасында гректің әдеби, ғылыми шығармаларынан басқа шығыс әдебиетінің шығармалары да сақталған. Еуропа мен Ресейде жарық көрген кейбір тарихи оқулықтарда Александрия кiтапханасын Халифа Әмірдің өртегендігі туралы негізсіз тұжырымдар бар. 1933 жылы М.Шоқай: "Мәскеу большевиктері Искандерия кітапханасын Халифа Әмір тарапынан өртелгенін айта отырып, Иран, Түркия және Ауғанстан халықтарын надан, жабайы етіп көрсетуді мақсат етіп отыр" деп жазды "Яш Түркістан" журналында (1933, №39).

Александрия кiтапханасының хазірет Әмір жарлығымен өртелгені — алғашқы дәуір тарихшыларына беймағлұм. Оған Франция Ғылым Академиясының 1923 жылы 30 наурызда "Таң" газетінде жарияланған мәліметтері кейбір орыс деректері ("Брокгауз — Эфрон" сөздігі, 1891 жыл) де дәлел бола алады.

Шын мәнінде кітапхананың Рим, Грек, Үнді және Мысыр әдебиетін сақтаған ең үлкен бөлігі б.з.б. 48-47 жылдарда Юлий Цезарь мен мысырлықтар арасындағы сұрапыл соғыс кезінде өртеніп кеткен. Кітапхананың екінші бөлімі, яғни Птоломей заманында жинақталған шағын қоры Феодосия дәуіріне дейін сақталған. Оны Серапион махалласына шабуыл жасаған фанатик христиандар өртеп жіберген (341 жыл). Яғни аталмыш ғылым қазынасы Искандерия қаласын арабтар алудан 301 жыл бұрын жойылып кеткен.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақстан": Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9
**Балық анатомиясы** Балықтардың дене құрылымының күрделілігі, биологиялық ерекшелігіне байланысты қаңқасы шеміршектен, шеміршекті сүйектен және сүйектен құралады. Сазан – сүйекті балықтар класының өкілі. Сазанның қаңқасы омыртқа жотасынан, бас сүйектен және жүзбеқанат сүйектерінен тұрады. Омыртқа жотасы омыртқалардан құралатындықтан, сазан омыртқалы жануар болып табылады. Омыртқа жотасы омыртқалардың құрылысына байланысты тұлға және құйрық бөлікттеріне бөлінеді. Омыртқаның үстіңгі және астыңғы доғалары мен омыртқа денесі болады. Тұлғаның омыртқа жотасындағы омыртқалардың үстіңгі доғалары бірікпегендіктен, оған қабырғалар жалғасады. Омыртқа жотасының құйрық бөлігіндегі омыртқаларда үстіңгі доға да, астыңғы доға да ұзын өскінді болады. Омыртқа жотасында жалғасқан бастың қаңқа сүйектері өте күрделң, онда: ми орналасқан сүйекті қауашақ – бассүйек, үстіңгі және астыңғы жақсүйектер, тіласты және желбезектер қаңқасы болады.
[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Семей мемлекеттік университеті ,«Өсімдік, балық және ара шаруашылығы өнімдерін ветеринариялық санитариялық сараптау», оқу әдістемелік кешені, ПОӘК 042-14-03.01.20.9/032012ж
```
Геометриялық өрнектерді ромбылар, иректер, жұлдызшалар, ұшбұрыштар және көпбұрыштар құрайды. Қазақ ою-өрнегінің геометриялық түрі көшпелі халықтарға байырғы заманнан-ақ нақты сандар мен грек математигі Пифагор заңдарының белгілі болғаны туралы мағлумат береді. Өйткені біздің ата-бабаларымыз тек көшіп-қонып қоймай, сонымен қатар ірі қалаларда өмір сүрген. Олардың арасында қолөнершілер,саудугерлер,құрылысшылар көп болған. 
Өсімдікті оюлармен араласқан геометриялық өрнектерді Бабажы-қатын (Х-ХІғғ.), Айша бибі (ХІ-ХІІғғ.),Қожа Ахмед Иассауи (ХІІІ-ХІVғғ.), және т.б. монументті құрылыстардан көруге болады. 
Геометриялық ою-өрнектерді көбіне ағашты көркемдеп өңдеуде,уй-іші мен жиhаз бұйымдарын, музыкалық аспаптар мен аңшылық саймандарды әшекейлеуде өте жиі қолданылады.
Геометриялық ою-өрнектердің  соңғы жақтары сопақ жұмырланған қисық сызықтар сынығынан тұрады. Олар ирек (ирексу) деп аталады. Ирексудың шегі болмауы мүикін. Олармен бешпеттерді,камзолдарды, шапандарды және тақияның жиегін, сондай-ақ сақина,білезік, қапсырма, алқа секілді зергерлік буйымдарды, ши тоқымаларын, сырмақтарды,кебежені, жұқааяқтарды, ыдыс-аяқ пен киім-кешектерді әшекелейді.
```
**Вольфрамит** 
**Вольфрамит**  – вольфраматтар класының минералы. Хим. формуласы (Fe, Mn)[WO4]. В. гюбнерит Mn[WO4] пен фербериттің Fe[WO4] изоморфты қосылысынан тұрады.[1] Кристалдары моноклиндік сингонияда тақташа немесе призма тәрізді түзіледі. Кейбір кристалдарының мөлш. 20 см-ден үлкен. Түсі қызғылт, қара, қоңыр, алмастай жылтыр. Қатт. 4,5 – 5,5; менш. салм. 6,7 – 7,5 г/см3. В. кварцты гидротермальдық желілерде, грейзендерде, пегматиттерде түзіледі. Кенқайраңдарда да кездеседі. Тотығу белдемдерінде бұзылып-үгіліп вольфрам охрасына ауысуы байқалады. В. басты вольфрам кентасы.
[2]

Вольфрамит вольфрам металын өндіретін ең басты кен минералы болып табылады. Вольфрамды қатты болаттар қорытуда, өте қатты қорытпаларға қосуға
(«победит» т. б.), электротехникада лампалар сымын жасауға, керамикада бояу
ретінде т. б. қолданады.
Кендері. Вольфрамит біздің елімізде
Қалба тауында (Қазақстан), Ақшатауда
(Қазақстан), Байкал сыртыпда кездеседі.

Шет елдердегі кені Оңтүстік Қытайда
(Юннань провинциясында), Индо-Қытайда, Оңтүстік Бирмада, Малакка түбегінде, АҚШ-та (Колорадо, Оңтүстік Дакота, Невада штаттарында), Боливияда, Перуде, Европада — Португалияда және Испанияда, Саксонияда (Германия) болады.[3]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Энциклопедиясы
2. ↑  Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Қ 17 Геология/Жалпы редакциясын басқарған — түсіндірме сөздіктер топтамасын шығару жөніндегі ғылыми-баспа бағдарламасының ғылыми жетекшісі, педагогика ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлығының лауреаты А.Қ.Құсайышов — Алматы: "Мектеп" баспасы" ЖАҚ , 2003. — 248 бет.
ӀSВN 5-7667-8188-1 ӀSВN 9965-16-512-2
3. ↑  Кристаллография, минералогия, петрография. Бұл кітап Абай атындағы Қазақтың мемлекеттік педагогты институтының, география факультетінде оқылған лекциялардың негізінде жазылды, 1990. ISBN 2—9—3 254—69
**Жалпы шешім** - y(n)=f(x,y,y',...y(n-1)) қарапайым дифференциалды теңдеудің жалпы шешімі кез келген тұрақты n шамадан үзіліссіз тәуелді у=Φ(x,С1,С2,...Cn) функциялар жүйесі түрінде анықталады. Осы тұрақтылардың мәндерін сәйкесінше таңдап алу арқылы теңдеудің кез келген дербес шешімін алуға болады. Тұрақтылардың мәндерін таңдау бастапқы (шекаралық) шарттарды қойумен пара-пар. Бастапқы шарттар арқылы жалпы шешімнен дербес шешім бөлініп алынады. Егер х, у және n кез келген тұрақтыларды байланыстыратын теңдеу у аркылы шешілмеген $(x,у,С1,С2,...Сn)=0 түрінде берілсе, онда бұл арақатнас қарапайым дифференциалды теңдеудің жалпы интегралы деп аталады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Математика / 0-71 Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д. профессор Е. Арын — Павлодар: «ЭКО» ҒӨФ. 2007 жыл. - 192 б. ISBN 9965-08-339-8
**Паули** (*Pauli*) **Вольфганг** (25. 4. 1900, Вена — 15. 12. 1958, Цюрих) — кванттық механика жөнінде классикалық ғылыми еңбектер жазған швейцар физик-теоретигі. 

Мюнхендегі университетті бітірген (1921). Ол 1921—22 ж. Гёттингенде М. Борнның, 1922—23 ж. Копенгагенде Н. Бордың ассистенті, 1923 ж. Гамбургтегі университеттің доценті, 1928 ж. Цюрихтегі Жоғары тех. училищенің профессоры болды. Ал 1940—46 ж. Принстондағы (АҚШ) Түбегейлі зерттеулер институтына шақырылып, онда профессор болып аномаль Зееман эффектісін түсіндіре келіп, өте маңызды квантомех. принципті (қ. Паули принципі) тұжырымдап берді (1925). Ол Паули Иордан және В. Гейзенбергпен біріге отырып, өрістің релятивистік кванттық теориясының негізін салды (1929). ыдыраудың ерекшеліктерін талқылау кезінде нейтрино деп аталатын бөлшектің бар екендігі жөнінде болжам айтты (1930—33). Ядролы күштердің мезондық теориясы бойынша да көптеген еңбектер жазды. Паули Нобель сыйлығының лауреаты (1945).

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы,9 том


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеу1926—1950 жылдардағы Физика саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері |
| --- |
|  |
| 

Перрен (1926) •
Комптон / Вильсон (1927) •
Ричардсон (1928) •
де Бройль (1929) •
Раман (1930) •
Гейзенберг (1932) •
Шредингер / Дирак (1933) •
Чедвик (1935) •
Гесс / К. Андерсон (1936) •
Дэвиссон / Томсон (1937) •
Ферми (1938) •
Лоуренс (1939) •
Штерн (1943) •
Раби (1944) •
Паули (1945) •
Бриджмен (1946) •
Эплтон (1947) •
Блэкетт (1948) •
Юкава (1949) •
Пауэлл (1950) 
 |
|  |
| 
Толық тізім | 
1901—1925 |
**1926—1950** |
1951—1975 | 
1976—2000 | 
2001—ден бері

 |

 |
Пилска Окраглак Депосы
**Parowozownia Pilska Okrąglak** - Бұл Депоның құрылған уақыты 1870-1874 жылдар аралығын қамтиды, сонымен қатар ол сол жердің темір жолының дамуына да себепші болды. Депо өзінің ерекше құрылыс стиліне байланысты, Еуропа елдеріндегі біршама осындай құрылыстардың пайда болуына себебін тигізді. Біраз жылдар пайдалана келе XX-ғасырдың 90-шы жылдарында объект пайдаланудан шықты, соның есебінен оны халық ұмыта бастады.

Қазір Депоның қандай қалыпта екенін көріп жүрген Пила қаласының біраз ондық тұрғындары бұл тарихи ескерткішті құтқарып қалу амалын табуға бел буды.

53°08′33″ с. е. 16°45′08″ ш. б.﻿ / ﻿53.14250° с. е. 16.75222° ш. б.﻿ / 53.14250; 16.75222 (G) (O) (Я)Координаттар: 53°08′33″ с. е. 16°45′08″ ш. б.﻿ / ﻿53.14250° с. е. 16.75222° ш. б.﻿ / 53.14250; 16.75222 (G) (O) (Я)

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Parowozownia Pilska Okrąglak  Мұрағатталған 4 шілденің 2017 жылы.
**Вольфганг Вебер** (нем. *Wolfgang Weber*; 26 маусым 1944, Кёльн) — германиялық футболшы, қорғаушы. 1966, 70 жылдары әлем чемпионатына қатысқан.

Карьерасы
---------

Бүкіл карьерасын "Кельн" сапында өткізіп, үш рет ГФР чемпионы атанды. Клуб сапында 400-ге жуық ресми ойында алаңға шықты.

Ұлттық құрама сапында екі гол соқты, соның бірін 1966 жылғы әлем біріншілігінің финалында Англия қақпасына енгізді. Ойынның 90-минутында 1:2 есебімен Англиядан ұтылып тұрған немістер соңғы шабуылын жасайды, айып добынан соң доп бірнеше рикошеттен соң бірнеше футболшыдан өтіп, Веберге келеді, Вебер таяу жерден қақпаға тебеді. Бірнеше футболшы қақпашымен қоса доптың жолына құлайды, соған қарамастан доп тордан бір-ақ шығады. Есеп теңесіп, ойын қосымша уақыттарға жалғасады, бірақ ГФР 2:4 есебімен ұтылып қалады.

Карьерасын аяқтаған соң біраз уақыт "Вердердің" бас жаттықтырушысы болды.

Жетістіктері
------------

* ГФР чемпионы: 1962, 1964, 1978.
* ГФР чемпионатының күміс жүлдегері: 1963, 1965, 1973.
* ГФР кубогы: 1968, 1977, 1978.
* ГФР кубогының финалисі: 1970, 1971, 1973.
* Әлем чемпионатының күміс жүлдегері: 1966
* Әлем чемпионатының қола жүлдегері: 1970

Дереккөздер
-----------

1. ↑

Сілтемелер
----------

* Профилі
**Ат қою**. "Содан әке-шешесі ырым көріп, жақсы үмітпен қадірлі қонағының есімін қойған дейді"(А.Сейдісбек). 
Жаңа туған сәбиге лайыкты ат қоюға халық ерекше көңіл бөлген. Әрине алдымен жақсы есімдер мен елге әйгілі адамдардың атын қойған. Сонымен бірге бала есімін белгілі, беделді кісілерге қойғызып, батасын алуды да ұмытпаған. **Мәселен:**, Қанаштың әкесі туғанда атасы Сәтбай Сегізсеріні әдейі шақырып, баласының атын қойғызған, 
Сонда Сегіз сері Иманжан деп ат қойып "бұл баланы еркелетсеңдер Имантай деп атарсыңдар." деп балаға былай деп бата береді:
Әнет бидей еліңнің ағасы бол,
Халықыңның Қазыбектей данасы бол.
Жер,суды жау қалмақтардан қорғап қалған,
Бөгенбайдай жұртыңның панасы бол.

Ер Сырымдай халқыңның көсемі бол,
Тоқсан бидей үш жүздің шешені бол.
Керейде Белгібайдай білекті бол,
Беріште Исатайдай жүректі бол...

```
                                                   (Н.Әбуталиев) 
```

Сол сияқты Кенесары ханның есімін арғынның атақты биі Шоқай қойған. Халық баласына жақсы ат қоюға тырысқан. Ырым етіп бұрынғы батырлар мен ақындар, шешендердің де атын қойды. Бірақ өте қасиетті әулие-әнбиелер мен ұлы адамдар есімім қоюға тыйым да салған.
Қазақта балаға ат қоюдың жолы мен сәттері көп. Шөп шауып жатса Шөптібай деп, Наурыз айында туса Наурызбай деп, айт күні туса Айтбай деп те қоя салады. Сол сияқты қыз бала туа берсе Ұлболсын, Ұлтуған, Ұлмекен дейді. Көз тимесін деп Тасбике, Башай, Көтенші, Қосқұлақ, Итемген, Күшік деп те қойған. Қазақ дәстүріне ат қоюдың тағы бір түрі бар. Ол-ат тергеу.
**Лискун Ефим Федорович** (26. 10. 1873, Черновиц обл. Атаки с.—19. 4. 1958, Москва) — мал өсіру саласьш-дағы совет ғалымы, ВАСХНИЛ академигі (1934), РКФСР-дің еңбек сің. ғылым қайраткері (1934). Москва а. ш. ин-тын бітірген (1900), 1906 жылдан профессор. Ол Петроградтық орман ин-тыпда (1918) жөне К. А. Тимирязев атынд. Москва а. ш. академиясында 1923 жылдан қызмет істеді. Л — совет зоотех. ғылымының негізін салушылардың бірі. Оның негізгі еңбектері («Краснын немецкий скот», 1911, «Русское отродья крупного рогатого скота», 1928; «Отечественные породы крупного рогатого скота», 1949, «Крупный рогатып скот», 1951 т. б.) отандық мал тұқымдарын зерттеу және жетіл-діру мәселелеріне арналган. Ол дала қызыл сиыры, қырғыз сиыры және астрахань сиырьна тәжірибе жүрп-
зіп, тұқымның сапасы малдың күті-міне, азықтандыруға байланысты өз-геретіяін дәлелдеді. Москва обл-ның бірқатар колхоздарында тәжірибе жүргізіп (1936) сиырдың сүттілігін 2—3 есе көтеруге болатынын көрсетті, мал тұқымын жақсартудың жолдарын белгіледі. Москвадағы мемл. мал ша-руашьшық музейіне Л-нық есімі бе-рілді (1950). Ол — мал өсіру жөнін-дегі бірнеше оқулықтың авторы. КСРО Мемл. сыйлығының лауреаты (1943), 4 рет Ленин орденімен, 3 Еңбек Қызыл Ту ордені, «Құрмет Белгісі» ордені және медальдармен марапаталған.

[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
**Ат майы** (дәстүр). «Ат майы» қайтты. Тигені ала бие (І.Жансүгіров). Халық дәстүрі ел арасында отырған адамдарды ешқашан ескерусіз қалдырмаған. Оның мұң мұқтажы мен әлеуметтік, тұрмыстық жағдайына құлақ асқан. Мысалы, тұрмысы нашар, жоқ жітік, жетім-жесірлерге көмек көрсетіп, қол ұшын созып отырған. Соның бірі – ат майы. Мінер аты жоқ кедейлер бұрын байлар мен ауқатты кісілерге немесе көрші-көлем, туған-туысқандарына келіп «ат майын» сұрайды. Яғни бір жаққа барып келуге немесе бірер ай мініске ат сұрайды деген сөз. Мұның мағынасы алыс жолға мінген ат ариды, күйін жоғалтады. Ат сұраушы осыны меңзеп отыр. Мұндай жағдайда әр адам сұраушының көңілін қалдырмаған. Бұл да қазақтың қайырымдылық ғұрпының бір белгісі.
**«Наша KZаша»** («Наша Казаша») – ағылшынның әйгілі скетч-шоуы Little Britain көшірмесі болып табылатын қазақстандық юморлық хикаят. Хикаят Қазақ КТК юморлық бағдарламасымен танымал Нұртас Адамбаев, Дәуіт Шайхисламов және Сәбит Рахымбаевтың қатысуымен 2008 жылдың аяғында КТК телеарнасынан көріне бастайды. Сондай-ақ хикаятта басты рөлдерді Мақсат Мамраимов, Алма Холмуханова ойнайды. Хикаят кейіпкерлері: Көтшелеков Бахтияр Бахтиярович, Вишневский Дәрігер Даригерович, Старший лейтенант Теңгебаев, Батыр Артурович Жаңасельцев, Камилла және Карина, Әпшуберов Ербол, Сабынов Қайрат, Туысқанов Марат және т.б.

Дереккөздер
-----------

1. ↑

Сілтемелер:
-----------

 Мұрағатталған 24 қазанның 2011 жылы.
**Степан Герасимович Анкинович** (14.11.1912, Витебск облысы Кашино ауылы – 16.6.1985, Алматы) – геология-минералдық ғылымдарының докторы (1964), профессор (1967). Қазақ КСР-інің еңбек сің. жоғары мектеп қызметкері (1972). Ленинград (1938, қазіргі Санкт-Петербург) тау-кен институтын бітірген. 1938–51 ж. Қазақстанның геологиялық қызметі жүйесінде, Жезқазған, Ұлытау кенді ауданында, Үлкен Қаратауда полиметалл, темір, марганец, ванадий кендерін барлайтын партиялар тобы мен экспедициялардың геологы, аға геологы, бас геологы, Қазақ геологиялық басқармасының аға инженері болып жұмыс істеді.

Сонымен қатар 1949 жылдан Қазақ кен-металлургия институтында (қазіргі Қазақ ұлттық техникалық университеті) доцент, 1970 жылдан кафедра меңгерушісі болды. Анкиновичтің негізгі ғылыми еңбектері Солтүстік Тянь-Шаньның (Үлкен Қаратау мен Жабағылы) және Сарыарқаның батыс бөлігінің геологиясын, стратиграфиясын, шөгінділік металлогениясын, түсті металдар кендерінің геологиясын зерттеуге арналған. КСРО Мемлекеттік сыйл. лауреаты (1946, 1948).

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
2. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* С.Г и Е.А. Анкиновичи - Белорусский портал в Казахстане
* [Лауреаты Сталинской премии за выдающиеся изобретения и коренные ...]

*Бұл жаңа мақаланың бастамасы. Бұл мақаланы толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесуіңізді сұраймыз.*
*Басқа мағыналар үшін Болашақ (айрық) деген бетті қараңыз.*
Фильм аты: Болашақ 

Шыққан жылы: 2013 

Жанр: Телесериал, Телехикая 

Суреттеме: Нұржан - Астана қаласындағы ең үлкен емханаға жолдама алса да, шалғайдағы қарапайым бір ауылдың емханасында жұмыс жасағысы келетін жас дәрігер. Сөйтіп ол енді аудандағы орталық аурухананың қатардағы дәрігері атанады. Сезім - сол ауылда тұратын қыз. Ол Алматыдағы институттардың бірінде оқыған, бірінші курсты бітіріп ауылына келе жатқан кезде жол апатына түсіп, содан төсек тартып жатып қалған. Көп ұзамай, ауылға баласының жағдайын білуге Нұржанның анасы да келеді. Нұржанның анасы - Ажар Бектасовна медицина ғылымының докторы, профессор. Елена Петровна сол ауданда бұрын акушер – гинеколог болып жұмыс істеген. Ойламаған жерден ол Ажардың қолындағы сақинаны байқап қалған соң, Ажар Бектасовна ұлы Нұржанға өзіндегі сақина туралы хикаяны айтуға мәжбүр болады.

Дереккөздер
-----------

1.
**Ромуалдс Анцанс** (1944 жылы 1 сәуірде Ливан болысында дүниеге келіп, 2011 жылы 15 қыркүйекте дүниеден өткен) – совет, латыш театр және киноактері .

1969 жылы Латвия мемлекеттік консерваториясы театрлық факультетін бітіреді. 1971 жылға дейін вокалдық бөлімінде оқиды. 1973 жылдан бастап Я. Райнис атындағы Көркем театрында актерлік қызмет атқарады. 1975 жылы режиссері Сергей Тарасовтың *«Стрелы Рубин Гуда»* фильмінде Вилли Статли рөлін сомдайды. Ромуалдс көптеген киноларға түскен, бірақ сексен жасына келгенде ғана киноға деген белсенділік танытқан. Ол 2011 жылы ауыр жұқпалы аурудан сауыға алмай қайтыс болады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
**Рона** (фр. , окс. Ròse) немесе **Рода́н** (лат. *Rhodanus*, ромш. Rodan, итал. *Rodano*) — Швейцария мен Франция жеріндегі өзен. Лепонтин Альпісіндегі Рона мұздығынан басталып, Женева көлі мен Рона ойпатын басып өтіп Жерорта теңіздің Лион шығанағына құяды. Негізгі салалары: 

* Эн
* Сона
* Ардеш (оңтүстік)
* Арв
* Изер
* Дюранс (солтүстік).

Алабының таулы өңірде.Мұздық, қар және жаңбыр суымен қоректенеді. Орташа су шығыны атырау бөлігін- де 1780 м³/сек, ең көбі 12 500 м³/сек, ең азы 360 м³/сек.Жылдық ағын мөлшері 56,2 км³.Эн өзенінің сағасынан бастап төмен қарай кеме жүзеді. Рона каналдар арқылы Рейн, Мозель, Мёз, Маас, Сена, Луара өзендерімен жалғастырылған. Гидроэнергия қоры жөнінде Франция өзендері арасында 1-орын алады. Ірі СЭС-тері: Женисья (қуаты 390 мың квт), Андре-Блондель (300 мың квт). Бойында Женева (Швейцария), Лион, Валанс, Авиньон, Арль (Франция) қалалары орналасқан.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы,9 том
**Рысжамал Қадырқызы Аралбаева** (1956 ж.) - педагогика ғылымдарының кандидаты, І.Жансүгіров атындағы Жетісу мемлекеттік университетінің педагогика және психология кафедрасының доценті. 1980 жылы Қазақтың Мемлекеттік Қыздар педагогикалық институтының тарих-педагогика факультетін бітірді. 1991 жылы Санкт-Петербург қаласындағы А.И. Герцен атындағы Ресей Мемлекеттік педагогикалық университетінде педагогика мамандығы бойынша кандидаттық диссертация қорғады. 1994 жылы І.Жансүгіров атындағы Жетісу мемлекеттік университетінің мектепке дейінгі педагогика кафедрасының меңгерушісі, 1995 жылдан университет Кеңесінің хатшысы қызметін атқарды. 1999 - 2001 жылдары Аға ғылыми қызметкер бола жүріп, "Жоғары білім эволюциясын әлеуметтік институт ретінде әлеуметтанулық талдау" атты тақырыпта докторлық диссертация дайындады. 1996 жылы Балтық педагогикалық академиясының (Санкт-Петербург) мүше-корреспонденті болып сайлаңды. Ресей әлеуметтанушылары Қоғамының, Қазақстан әлеуметтанушылары Ассоциациясының мүшесі. 2007 жылы "ЖОО-ның үздік оқытушысы" грантын жеңіп алды. 40-тан астам ғылыми еңбектердің авторы. Солардың ішінде: ҚР-дағы білім саласы әлеуметтік институт ретінде. Алматы, 2004.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Биекенов К. Садырова М. Әлеуметтанудың түсіндірме сөздігі. — Алматы: Сөздік-Словарь, 2007. — 344 бет. ISBN 9965-822-10-7
**Хангай таулары** (моңғ. *Хангайн нуруу*) — Моңғолияның орталық бөлігіндегі таулы қырат. Ұзындығы 700 километр, ені 200 километр, орташа биіктігі 2000 — 3000 метр, ең биік жері — Отхон-Тенгри (Энх-Тайван), 3905 метр. Палеозойдың граниті, тақтатасы, құмтасы, кремнийлі жыныстары мен жас базальтынан тұрады. Қырат төбесі жайпақ, беткейлері кең өзен аңғарларымен тілімденген. Темір кенінің (Тамрын-Гол), шашыранды алтынның кен орындары, минералды бұлақтар таралған. Әр түрлі астық тұқымдастарынан тұратын құрғақ далалы; солтүстік беткейі — жекеленген орман массивтерінен (балқарағай, қарағай, қайың, майқарағай) тұрады.
**Ханзада** — ханның ұлдары. Бұл термин хандық құрып отырған отбасы иесінің ұлдарына қолданылды. Ханзада сөзінің түпкі мағынасы олардың ханмен тікелей туыстық байланысын, яғни тегі (заты) хан екендігін білдіреді. 

Орталық Азиядағы ортағасырлық мемлекеттерде Шыңғыс хан ұрпақтарынан туған ханның ұлдары ғана Ханзада деп есептелді. Шыңғыс хан қайтыс болғаннан кейін оның мұрагер төрт ұлының балалары (жалпы саны 40 — 45 шақты) мен олардан тараған ұрпақ Ханзадалар мен хандардың рубасыларын, яғни "алтын ұрық" өкілдерін құрады. Ханзадалар мемлекеттегі маңызды мәселелерді шешуге ат салысты. Соғыстарда қол бастады, бірқатары өз иеліктеріндегі елді басқарды. 14 ғасырдан бастап кейбір әулет (Жошы, Шағатай) мүшелері тарихи дерек көздерінде сұлтан деп аталына бастады. Дәстүрлі қазақ қоғамында сұлтан лауазымын иемденген адамдар төре әлеуметтік тобын құраған. Олар 20 ғасырға дейін ақсүйек, яғни "қара халыққа" билік жүргізуші әулет өкілдері ретінде саналып келді. Бірде-бір қазақ жүзіне кірмей, жоғарғы сословиелік топ құрды.
**Елшінбүйрек** – Алматы облысы Райымбек ауданындағы тау. Абсолюттік биіктігі 2978 м. Ендік бағытта доңғалана созылып жатқан таудың ұзындығы 18 – 20 км, енді жері 10 км-ге жуық.

Геологиясы, жер бедері
----------------------

Гранит аралас эффузивті тау жыныстарынан түзілген таудың солтүстік беткейлері тіктеу келген, батысы мен оңтүстік көлбеуленіп барып Айғыржал тауына ұласады. Шығысында суы шипалы Тұзкөл жатыр. Солтустігінен Кеген өзенінің саласы Үлкен Қарасу өзені ағып өтеді.

Өсімдігі
--------

Шатқал, сай-жыралармен тілімденген беткейлерінде жеміс-жидек аралас қайың, терек орманы, етегінде бетеге, боз, айрауық, т.б. астық тұқымдас шөптесіндер өскен. Жоғары бөлігінің шырша, қарағай аралас шалғын шөпті бөлігі – жайлау. Тау бөктерлерінде Қарасаз, Шалкөде, т.б. елді мекендер орналасқан. Тау баурайындағы Қарасаз ауылында елімізге белгілі, көрнекті ақын М.Мақатаев дүниеге келген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
**Темірбеков Сабыр Жақыпұлы** (19.12.1946 жылда туған, Абай облысында, Көкпекті ауданында, Черноярка ауылында) – әскери қайраткер, генерал-майор (1993). Уссурий әскери автомобиль училищесін (1969), тыл және көлік әскери академиясын (1977) бітірген. 1965 жылдан әскер қатарында. 1969 – 1974 жылда Германиядағы Кеңес әскерлерінің тобында взвод, рота командирі, 1977 – 1992 жылда. Орта Азия әскери округінде тыл қызметі лауазымдарында, жол-құрылыс бірлестігі командирінің материалдық-техникалық және тылды қамтамасыз ету жөніндегі орынбасары болды. Қазақстан тәуелсіздік алғаннан кейін Қорғаныс министрінің тыл жөніндегі орынбасары (1992 – 1998), Қазақстан Республика ҚК-нің жалпы қолданыстағы күштер Бас әскери инспекциясында гененерал-инспектор (1998 – 1999) қызметтерін атқарды. 1999 жылдан Қазақстан Республикасының Қорғаныс минестерствода Бас әскери инспекция бастығы.Темірбеков Сабыр Жақыпұлы көптеген медальдармен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том
**Сабыркүл Асанова** (28.2. 1944. Жамбыл облысы Меркі ауданы Қызылқыстақ ауылы) - инженер-технолог, ЖОО-ның топ-менеджері.. Мәскеу тоқыма инстиуттың бітірген (1969). Экономика ғылымдарының кандидаты Мәскеудегі "Трикотажница" фирмасының инженері, бас инженері (1969-72), "Алмагүл" фирмасының бас инженері, директоры (1972-74), "Қазақстан" фирмасының бас директоры, Алматы қаласы атқару комитеті тұрмыстық қызмет көрсету басқармасының бастығы (1974-92), 1992 жылы "Сымбат" мода бизнесі академиясының ректоры. 

Асанованың жетекшілігімен "Қазақстан" фирмасының киім үлгілері шетелдік көрмелерге шығарылып, алдыңғы қатарлы жүлделерді иеленді. "Сымбат" мода академиясының президенті ретінде ұлттық дәстүрді жандандыра түсуге баса назар аударды, өндіріске ұлттық киімдердің 500-ден астам үлгісін енгізді. 20-дан астам ғылыми еңбектері бар. "Халықтар достығы" орденімен және "Еңбек ардагері" медалімен марапатталған. ҚР Ұлттық инженерлік академиясының корреспондент мүшесі. (1998).

Дереккөздер
-----------

1. ↑   "Қазақ телевизиясы", Энциклопедия, "ҚазАқпарат" Алматы, 2009 1-т, ISBN 978-601-03-0070-5
*Басқа мағыналар үшін Бальбоа деген бетті қараңыз.*

**Бальбоа** — Панама Республикасының ақшасы, АҚШ долларымен қатар жүреді. 1 бальбоа 100 сентесимоға тең.

1904 жылы еңгізілген. Атын испания конкистадоры Васко Нуньеса де Бальбоаның құрметіне атаған. 1934 жылға дейін бальбоа 1, 5048 г таза алынға тең болған. Бұл көрсеткіш АҚШ долларынан артық еді (АҚШ доллары 1, 50463 г таза алтынға тең еді), бірақ шын мәнінде 1 бальбоа 1 АҚШ долларына тең болған.1934 жылдан бастап ресми түрінде АҚШ долларымен қарым-қатынасы 1:1 болып есептелді.

Мәнеттері және банкноттары
--------------------------

Айналымда 2, 1, 1/2, 1/4, 1/10 бальбоаға тең мәнеттер, 5 және 1 сентесимо бар. Және есетелік мәнеттер, құны 500, 200, 100, 75, 50, 20, 10, 5 және 1 бальбоаға тең болып шығарылған.

1941 жылы 20, 10, 5 және 1 бальбоаға тең банкноттар шығарылған, бірақ олар шамалы уақыттан кейін алынып, қайтадан АҚШ долларлар заңды төлем ретінде қабылданған

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Обиходные монеты Панамы Мұрағатталған 25 қаңтардың 2012 жылы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Open exchange rates
|
|
2. ↑  Международный валютный фонд
|
|Официальный сайт
|МВФ
|2011
|МВФ
**Джон Стюарт** (ағыл. *John Stewart*, шам. 1440 — 15 қыркүйек 1512), 1-ші Атолл графы (1457 жылдан бастап) — шотландық барон, шотланд таулы аймақтарын бағындыру үшін күрестің көшбасшыларының бірі.

Джон Стюарт «Лорнның Қара рыцарі» Джеймс Стюарт және Шотландия королі Яков I-нің жесірі Джоан Бофорттың ұлы.

Джон Стюарттың інісі Яков III кәмелет жасына толмаған кезінде Бойдтардың билігіне қарсы оппозицияны басқарды. 1469 жылы олар биліктен айырылғаннан кейін Атолл графы жас Якова III-нің патшалық кеңесіне кірді.

1470-жылдардың соңында Атолл шотланд биік таулы аймақтарына билік жүргізу үшін таулы кландары арасындағы күресте белсенді қатысты. Атолл Аралдар лорды, Джон Макдональд және оның ұлы Ангус Огпен татуласу әрекеті әрекет тек қана сәтсіздікке ұшырап қана қоймай, сонымен қатар 1481 жылы «Қанды айлақ» шайқасында Ангус Ог көптеген жақтастарының өмірін сарп ету арқылы жеңіске жетті. Осы шайқастан кейін Атолл графы жасырын Айлей аралына Макдональдтардың иелігіне кіріп, ұлы Ангус Ог, үш жасар Дональд Дубты ұрлап әкетті, бұл шотланд таулы жерлерде тыныштықтың уақытша кепілдігі болды.

1480-ші жылдардың басында, Яков III-мен оның ағалары Атолл және Бьюкенге қатысты шиеленіс артты. 1482 жылы патшаға қарсы шотландық барондардың Лодер көтерілісі басталғанда, Атолл бүлікшілерге қосылды. Яков III қамауға алынып, Эдинбург қамалына графтың бақылауына алынды. Алайда, елдегі билікті басып алған Олбани герцогы көтерілістің жемісін көрді. Ол Атоллмен бірге Эдинбург қамалын қоршауға алды: Олбани герцогының «патшаға адал» әскерлері қаланы қоршап алды және Атолл графы патшаны герцогтың қолына тапсыруға мәжбүр болды. Бұл сюжет атақты шотланд балладасы «Арыстан және тышқандар» үшін негіз болды.

1483 жылы Яков III қалпына келтірілгеннен кейін, Атолл патшаға 6 мильден аз қашықтыққа жақындауға тыйым салынды. Алайда, 1488 жылы Яков III-нің үлкен ұлы бастаған патшаға қарсы көтеріліс кезінде, Джон Стюарт патшаны қолдап, таулықтардың жасағын бастап Яков III-нің жеңілісі және өлімімен аяқталған Сочиберн түбіндегі шайқасына қатысты.

Некелері мен балалары
---------------------

* (1459) Маргарита Дуглас, 4-ші Дуглас графы, Арчибальдтың қызы
	+ Джанет (1461—1510), Александр Гордонға тұрмысқа шыққан
* (1475) Элеонор Синклер, Оркней графы, Уильям Синклердің қызы
	+ Элизабет Стюарт, (1511) Джон Стюарт, 3-ші Леннокс графына; (1529) Ниниан Россқа тұрмысқа шыққан
	+ Кристиан Стюарт (1476—1538)
	+ Джон Стюарт (1478—1521), 2-ші Атолл графы
	+ Эндрю Стюарт (1485—1542), Кейтнесс епископы
	+ Мэрджори Стюарт (1490—1524)
**Сабырхан Асанов**  (1937, Түркістан облысы Түркістан ауданы Иіркөл ауылы — 17.08.1996, Алматы) — ақын.

ҚазМУ-ді бітірген (1960).

Шығармашылық қызметін Түркістан облысы Киров ауданы "Кировшылар үні" газетінің жауапты хатшысы болып бастады.

Ұзақ жылдар "Социалистік Қазақстан" газеті, "Жұлдыз" журналы, "Қазақ әдебиеті" газеті редакцияларында қызмет атқарды.

Асановтың алғашқы өлеңдері "Оңтүстік Қазақстан" облысы газетінде жарық көрді.

Ақынның "Тұңғыш кітап" (1963), "Алматым менің жас шағым" (1968), "Ленинге барғанда" (1970), "Шолпан" (1974), "Ақбота" (1976), "Қоштасқым келмейді" (1978), "Бақытымды жырлаймын" (1980), "Қызғалдақ күндер" (1981), "Сағындырған көктем" (1983), "Сағынамын" (1986), "Көктемнің шуақты күндері" (1987), "Елу көктем" (1990) жыр жинақтары жарық көрген.

А. Байрон, Тоқтағұл, Я.Купала, Ф.А. Файз, С.Данилов, Р.Ғамзатов, И.Абашидзе, Е.Евтушенко сынды ақындардың өлеңдерін қазақ тіліне аударды. 
Ақын өлеңдері орыс, неміс, латыш, татар, башқұрт, якут, қырғыз т.б. тілдерге аударылған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Отырар. Энциклопедия. – Алматы. «Арыс» баспасы, 2005 ISBN 9965-17-272-2
2. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл. ISBN 5-89800-123-9
3. ↑  Оңтүстік Қазақстан облысының энциклопедиясы.
4. ↑  Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса — Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл
**Моника Анна Мария Беллуччи** (итал. *Monica Anna Maria Bellucci*; 30 қыркүйек 1964 жылы, Читта-ди-Кастелло) – итальян актрисасы және фотомодель. Өмірлік жолын модель болып бастаған. Модель болып жүрген кезінде көптеген атақты брендтермен жұмыс істеген. Кино саласына Фрэнсис Форд Копполдың «Дракула» фильмінен кейін жиі араласа бастады. Кейбір жылдары Мониканың атағының жайылғаны сонша ол бірден үш-төрт фильмге түскен. Венсан Касселмен тұрмыс құрған. Екі қызы бар: Дева және Леони.

Карьерасы
---------

Ағылшын тіліндегі алғашқы сурет және кинотеатрда алғашқы маңызды жетістік 1992 жылы Фрэнсис Форд Коппола «Дракула» фильмінің кішкентай рөліне ие болды. Ол фильмдер түсіруге арналған бұл ұсыныстарды Еуропа мен Америкадағы әртүрлі киностудия студиясынан ала бастағаннан кейін Count Dracula-дің үш қалыңдықтарының бірі (кокосы) ретінде шақырады. 1992 жылдан 1995 жылға дейінгі кезеңде «Бриганти», «Сноуборд», «Джозеф әдемі», «Аспан жай ғана блюз» - осы фильмдерде ойнады.

1996 жылы француз кинотеатрында актриса үшін жаңа кезең басталды, ол «Пәтер» фильмінде Лизаның рөлі үшін Моника Сезар сыйлығына «Ең перспективалы актриса» ретінде тағайындалды. Bellucci түсіру кезінде француз актеры Винсент Кассельмен кездесті. кейіннен отбасын қалыптастырады. Келесі фильм - Жан Кооненнің «Доберман» қара комедиясының элементтері бар француздық актерлік фильм, Моника саңыраулық сыңқылықтың рөлін атқарады. Ол өз жұмысын одан әрі жалғастырады.

Түскен фильмдері
----------------

* «Vita coi figli» («Жизнь с детьми») (1990),
* «La Riffa» («Лотерея») (1991),
* «Palla di neve» («Снежок») (1995),
* «Compromis» (1998),
* «The Matrix Reloaded» (2003),
* «The Sorcerer’s Apprentice» («Ученик чародея») (2010), т.б.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Monica Bellucci
**Джон Фрэнсис О’Ши**; 30 сәуір 1981 жыл, Уотерфорд, Ирландия) — ирландиялық футболшы, қорғаушы. 2012, 2016 жылдары Еуропа чемпионатына қатысқан. Карьерасының басым бөлігін "Манчестер Юнайтед" сапында өткізіп, бірнеше рет Англия чемпионы, бір реттен Чемпиондар лигасының жеңімпазы, клубтар әлем біріншілігінің чемпионы атанды.

Карьерасы
---------

1998 жылы "Манчестер Юнайтед" сапына қосылды. 1999 жылы негізгі құрам тізіміне ілінді. 1999 жылы 13 қазанда тұңғыш рет кәсіби футболшы ретінде алаңға шығып, Англия лигасы кубогында "Астон Виллаға" қарсы ойнады. 
2000 жылы "Борнмутқа", 2001 жылы "Антверпенге" жалға берілді. 2001 жылы жазда "Манчестерге" оралып, негізгі құрамда ойнай бастады. 2003/04 жылғы маусым басында "Вулверхэмптон" қақпасына тұңғыш голын соқты, бұл ойында манчестерлік клуб 1:0 есебімен жеңіске жетті.

2005/06 жылы Гари Невилл жарақат алды да, алаңға үнемі шығатын болды. 2007 жылы 4 ақпанда "Тоттенхэммен" ойын барысында жарақат алған Эдвин Ван дер Сардың орнына қақпаға тұруға тура келді (бұл кезде ойыншы алмастыру мүмкіндігі таусылған-ды). Өзімен жеке-дара қалған Робби Киннен допты тартып алды, бұдан да басқа бірнеше сәтті қимылдар жасады. Осы ерліктерінен соң манчестерлік фанаттар хормен *Ireland’s number one әнін шырқады.*

2011 жылы жазда "Сандерлендке" ауысты.

2018 жылы "Редингке" ауысты.

Жетістіктері
------------

### Манчестер Юнайтед

* Англия чемпионы (5): 2002/03, 2006/07, 2007/08, 2008/09, 2010/11
* Англия кубогы: 2003/04
* Лига кубогы (3): 2005/06, 2008/09, 2009/10
* Англия суперкубогы (4): 2003, 2007, 2008, 2010
* Чемпиондар лигасы: 2007/08
* Клубтар әлем чемпионаты: 2008

### Ирландия

* Жасөспірімдер арасында Еуропа чемпионы: 1998

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Joy for John  (ағыл.).  *ManUtd.com* (26 September 2009). Басты дереккөзінен мұрағатталған 21 қаңтар 2013.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 14 ақпан 2011.
2. ↑  Player Profile. John O'Shea  (ағыл.).  *PremierLeague.com*. Басты дереккөзінен мұрағатталған 23 желтоқсан 2009.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 26 қыркүйек 2010.
3. ↑  Pronunciation: O'Shea  (ағыл.).  *WordReference.com* (21 May 2009). Басты дереккөзінен мұрағатталған 2 сәуір 2013.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 6 қазан 2012.

Сілтемелер
----------

* Профилі  (ағыл.)
* Статистикасы  (ағыл.)
* Профилі  (ағыл.)
* Профилі  (ағыл.)
**Сабырғали Зорбаев** (1893-1970, Атырау облысы). Ембінің ардагері. Доссор кәсіпшілігіндегі сауаттылықты жою мектебін (1926) және Мәскеудегі басқарушы қызметкерлердің 6-айлық курсын (1939) бітірген. 1911-1925 жылдары - Доссор мүнай кәсіпшілігінде бүрғылау жүмысшысы, кілтші, бұрғышы, механика шеберханасында балғашы. 1925-1938 жылдары - Мақат мұнай кәсіпшілігі бүрғылау шеберінің көмекшісі, бүрғылау шебері. 1938-1941 жылдары - Доссор мұнай кәсіпшілігі директоры. 1941-1943 жылдары - Доссор бүргылау кеңсесінің бастығы. 1943-1947 жылдары - Мақат аудандық атқару комитеті төрағасының орынбасары; Мақат ауданы аудандық әлеуметтік қамсыздандыру кеңесінің меңгерушісі. 1947-1949 жылдары - Мақат МӨБ-ы директорының орынбасары. 1949-1956 жылдары - Ескене мүнай кәсіпшілігінде бөлімшенің бастығы, бұрғылау цехының бүрғылау шебері. КСРО Жоғарға Кеңесінің депутаты болып сайланған (1937). Ленин, «Құрмет белгісі» ордендерімен және медальдармен марапатталған.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстанның мұнай энциклопедиясы. 2 томдық - Алматы: "Мұнайшы" Қоғамдық қоры, 2005. ISBN 9965-9765-1-1
**"Садақ"** — қолжазба журнал. 1915 жылдың 9 қарашасынан 1918 жылдың 10 ақпанына дейін Уфада шығып тұрған. Шығарушылар "Ғалия" медресесінің шәкірттері. Ұйымдастырушылар – Б.Майлин, Ж.Тілепбергенов. 

Журналдың бағыты мәдени-ағартушылық сипатта болды. Негізінен мынадай құрылымнан тұрды: 1) бас сөз (әдебиет жыры, сөздері); 2) роман (оқиға, қиял); 3) халық көркем сөзі (ертегі, тақпақ, би сөздері, жұмбақ, мақал); 4) күлкі; 5) өлең (жазба өлең, халық өлеңдері); 6) ішкі, тысқы хабарлар һәм басқалар. "Садақта" новелла тәрізді қысқа әңгімелер, көлемді повестер, очерктер, сықақ этюдтер, жас ақындардың өлеңдері, сын пікірлер, қазақ ауыз әдебиетінің нұсқалары жарияланған. Журнал қазақ журналистикасының тарихында елеулі рөл атқарды.[1]

Олар «шығарушы - «Қазақ» ұйымы» деп көрсеткен. Аталған медресе шәкірттері Қазақ газетін, сондағы қайраткерлерді үлгі тұтқан. Деректерге қарағанда, олар Алаштың «Бірлік туы», «Сарыарқа», «Ұран» газеттерін де жаздыртып алып тұрған. Бұл басылым да «Ғалия» медресесінің қазақ шәкірттеріне тілектестігін білдіріп отырған. Журналда Б.Майлин, Ж.Тілепбергенұлы, Х.Сартәлиұлы, З.Имажанұлы, Ә.Мұстафаұлы, А.Әшкеұлы, Х.Басымұлы т.б. авторлардың материалдары жарық көрген. Журнал мақсаты - жастарды жаңа әдебиетке тарту, өмірдің және елшілдіктің маңызын түсіндіру, жауапкершілікті арттыру еді. Бұл іс Алаш қозғалысына қосылған елеулі рухани үлес болды.[2]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы, 7 - том
2. ↑  «Алаш» қозғалысы. Алматы, 2008. ISBN 9965-32-715-7
**Бадам** (лат. *Prunus dulcis*, бұрын — *Prunus amygdalus* немесе *Amygdalus communis*)  - раушангүлділер тұқымдасына жататын жеміс (бадам жаңғағы) ағашы не әсемдік үшін өсірілетін бұта.

Таралуы
-------

Ауа райы бір қалыпты жылы болатын және субтропиктік аймақта, Орта Азия мен Монголияда, Қытайдың орталық таулы аудандарында бадамның 40-қа жуық жабайы түрі өседі. КСРО-да мұның 16 түрі бар, оның екеуі жеміс үшін өсіріледі.

Биологиялық сипаттамасы
-----------------------

Бадам - жылу мен жарық сүйгіш әсемдік, қуаңшылық пен аязға да төземдінің өзі қыста 26-27°С суыққа тәзеді, ал шырын жүрген кезде гүл жаратын бүрі 19°С суықта тіршілігің тоқтатады. Сондай-ақ гүл жаруы аяқталар кездегі 2°С, ал жеміс салар кездегі 1°С суықтық бадамның одан әрі өсуіне зор зиян тигізеді. Далалық Бадам ерте гүлдейтін бұта,әсемдік үшін өсіріледі. Қарапайым бадамның биіктігі 6-10 м,жемісі тәтті не қышқылтым, дәнінде 72 % майы бар. Дәні тағам өнеркәсібінде, майы дәрі дайындау үшін пайдаланылады. Бадамды тұқымынан өсіруге не вегетативтік жолмен көбейтуге болады. Оны бақта қатар аралығын 6Х9, ңайтқыш шашылып, топырағы өнделеді, өсімдік зиянкестері мен кеселіне қарсы шаралар жүргізіледі. Бадамның көп тараған сорттары: Десертный, Ялтинский, Никитинский-62, Лангедок (Оңт. Франциядан әкелінді), Дрейк, Нонпарель (Калифорниядан әкелінді), Никитский урожайный, Чуянгинский - 51, Р.Консайский-565.

Синонимдар
----------

* Amygdalus communis L.
* Amygdalus dulcis Mill.
* Prunus amygdalus Batsch
* Prunus communis (L.) Arcang.

Өндіруі
-------

| Әлемде өндіру көлемі жылдар бойынша 
(мың тонна) |
| --- |
| 1965 | 615
  |
| 1970 | 687
  |
| 1975 | 762
  |
| 1980 | 926
  |
| 1985 | 1152
  |
| 1990 | 1321
  |
| 1995 | 1019
  |
| 2000 | 1468
  |
| 2005 | 1839
  |
| 2006 | 1999
  |
| 2007 | 2215
  |
| 2008 | 2435
  |
| 2009 | 2362
  |
| 2010 | 2539
  |
| 2011 | 2005
  |

| 15 ең ірі бадам өндіретін ел және өндіру көлемі
(мың тонна) |
| --- |
| Ел | 1985 | 1995 | 2005 | 2009 | 2010 | 2011 |
|  АҚШ | 352 | 276 | 703 | 1162 | 1414 | 731 |
|  Испания | 287 | 159 | 218 | 282 | 221 | 212 |
|  Иран | 59 | 79 | 109 | 128 | 158 | 168 |
|  Италия | 105 | 90 | 118 | 114 | 108 | 105 |
|  Марокко | 30 | 45 | 70 | 104 | 102 | 131 |
|  Сирия | 34 | 34 | 229 | 97 | 73 | 130 |
|  Тунис | 51 | 35 | 43 | 60 | 52 | 61 |
|  Түркия | 38 | 37 | 45 | 55 | 55 | 70 |
|  Алжир | 10 | 20 | 45 | 47 | 39 | 50 |
|  Грекия | 57 | 57 | 48 | 44 | 33 | 30 |
|  Ауғанстан | 9 | 9 | 15 | 43 | 56 | 61 |
|  Қытай | 13 | 19 | 25 | 35 | 38 | 42 |
|  Ливан | 7 | 28 | 28 | 30 | 28 | 36 |
|  Пәкістан | 28 | 49 | 23 | 26 | 22 | 21 |
|  Ливан | 15 | 27 | 25 | 25 | 30 | 38 |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |
| Жалпы түрі | Жапырақтары мен жемісі | Гүлдері | Дәндері |

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет энциклопедиясы/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1972, 2 том

* 

* Ортаққор логотибі Ортаққорда бұған қатысты медиафайлдар бар: **Бадам (өсімдік)**
Тарихы
------

Т-90 («Владимир»)- ресейлік танк. 1980 жылдардың соңында 1990 жылдардың басында Т-72б танкінін жаңартылуы болып есептеледі. Бірақ 1992 жылы Т-90 деп енгізілген. Владимир Иванович Поткин қайтыс болғанан кейін есімін Т-90 «Владимир» деген есім берілген.

Конструкциясы
-------------

Т-90 классикалық бітімді білдіреді. Экипажы үш адамнаң тұрады. 
Ресми мәліметтер бойынша 2012 жылға қарай Ресей Қарулы Күштерінде 500 танкі болған.

Экспорт
-------

2001-2010 жылдары әлемдегі ең сатылатын танктерінің бірі болған. 
Шетелге сатылуын және Т-90С танкін 1992 жылы 5 қазанда бір мезетте шыққан.

Сілтеме
-------

 Мұрағатталған 7 сәуірдің 2010 жылы.
**Геофизикалық обсерватория** – геофизикалық мәселелерді зерттейтін ғылми-зерттеу мекемесі. Алғашқы геофизикалық обсерваториялар 1836 жылы Екатеринбургте (Свердловскіде) және 1837 жылы Тбилисиде тау-кен өндірісінің өскелең қажеттілігін қанағаттандыру үшін магнитті метеорологиялық обсерваториялар ретінде ұйымдастырылды. 1849 жылы Петербургте геофизикалық бас обсерватория ұйымдастырылды. Совет өкіметі тұсында Киев, Минск, Одесса, Куйбышев, Ташкент, Алматы қалаларында геофизикалық обсерваториялар ашылды. 1940 жылы халық шаруашылығының өскелең талабына сай, жер магнетизмінің жұмыстарына басшылық ету ісі жаңадан құрылған Жер магнетизмі институтына (қазір КСРО Ғылым академиясының Жер магнетизмі, ионосфера және радиотолқындардың таралуы ғылыми-зерттеу институты) жүктелді. Гидрометереологиялық қызметтің Бас басқармасының қарамағындағы Геофизикалық обсерваториялар қайтадан гидрометереолгиялық обсерваториялар болып құрылды.

Дереккөздер
-----------

Қазақ Энциклопедиясы
### Джон Керр Тиффани

Джон Керр Тиффани (ағылшынша John Kerr Tiffany, 1842 жылдың 9 ақпаны - 1897 жылдың 3 наурыз) Миссури штатында, Сент-Луисте дүниеге келегн алғашқы филотелисттердің бірі. Америка Құрама Штаттарында 1890 жылы өткен филотелия сайысында Америка филотелиясының екінші маңызды тұлғасына айналды.

### Филотелияға қосқан үлесі

Франциядағы оқуының кезінде пошта маркаларын жинауды бастайды. Уақыт өте келе, ол тек пошта маркаларын ғана емес, сонымен қатар, филотелияға қатысы бар барлық заттарды жинай бастайды. Өзіне осындай мақсат қою арқылы, Джон Керр сол замандағы "Филотелия әдебиеттерінен" тұратын ауқымды кітапхана тұрғызды. Өз кітапханасының қорының және оған тиісті емес заттар негізінде Джон жаңа кітапты жарыққа шығарды. Кітап: «The Philatelical Library: A Catalogue of Stamp Publications» (Филотелиялық кітапхана: пошта маркаларына байланысты каталог). Джон Керр өз жұмысын жалғастырып, 1889 жылы тағы да бір кітап: "Пошта маркаларын жинақтаушылардың кітапханалық серігі" жазып, бітірді. Өзінің жинағында Джон тек Америкалық пошта маркассын ғана емес, Британдық Солтүстік Америка пошта маркасын да қолданды. Сент-Луисте ұзақ уақыт тұрақтағандықтан, ол осы жылдары өз қаласының пошталық жұмыстармен айналыса бастады. Жұмысының соңында, көп ақпарат алғаннан кейін, Джон Керр Тиффани тағы да бір кітап: "Сент-Луистық сипозиум" жазды.
Тиффани АҚШ-тың толық пошта маркаларының тізімін "Америка Құрама Штаттарының маркасы" атымен шығарды. Бұл жұмыс 1883 жылы үш бөлімнен тұрып, 1887 жылы толықтырылды.

### АФО басқармасы

1886 жылы АҚШ-та Американдық Филотелиялық ассоциация құрылды. Джон Керр Тиффани бұл басқарманың президенті болып тағайындалып, он жыл шамасында басқарды.

### Тиффани кітапханасының тағдыры

Тиффани қайтыс болғанда, 1897 жылы оның кітапханасын Джеймс Линдсей алды. Линдсей - Кроуфордтың графы болды. Ол өзөі өлерде кітапхананы Британдық музейге қалдырды.
[1]

1. ↑  Википедия сайты
**Василий Степанович Кречетов** (1.1.1916, Ресей, Алтай өлкесі, Бийск ауданы–29.02.2012) - 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, қатардағы жауынгер, катер жүргізуші.

  

1936 жылы Алматы қаласына келіп, Астық дайындау («Заготзерно») базасында шофер болып жұмыс істеді. 1941 жылдың 26 маусымынан майданда болды. 1941 жылы маусым-шілде айларында Брянск қаласы түбінде бірінші рет ұрысқа кірісті. Кречетов кейін Смоленск қаласы түбінде болған ұрыстарға қатысты. Истра, Днепр, Березина, Висла, Одер өзендерінен өтті. 1945 жылы сәуірде 2-Беларусь майданының, құрамында 9-жеке мотопонды көпір батальоны бар бөлімдері, Берлин қаласына жақын жердегі соғысу бөгеті - Одер өзенінен өтуі керек болды. Батальон командирі барлық күшті өзеннен өтуге жұмылдыру туралы бұйрық берді. Кречетов өз катерімен бірінші болып Одер өзенінен өтті. Өзеннен ойдағыдай өту Берлинді алып, соғысты аяқтауда үлкен рөл атқарды. Одер өзенінен өткенде көрсеткен ерлігі үшін Кречетовке КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (25.6. 1945). 

Соғыстан кейін Кречетов Алматыға қайтып оралып, партия және кеңес қызметінде болды. 1955 жылы өз еркімен тың және тыңайған жерді игеруге атсалысты. Ол Солтүстік Қазақстан облысы, Ғабит Мүсірепов ауданындағы Ставрополь машина-жол станцияның директоры болып қызмет етті. Кречетов соңғы жылдары Алматы қаласында тұрды. Қалған деректер мұрағаттық ізденуді қажет етеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Айбын. Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. - 880 бет.
ISBN 9965-893-73-Х