recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Торғай қазақ драма театры**, Торғай қазақ драма театры Арқалық театры – театр ұжымы. 

Бұл бұрынғы Торғай облысы муз. драма театры негізінде (қ. Жезқазған қазақ музыкалық драма театры) 2001 ж. 6 ақпанда Қостанай облысының мәдениет департаменті қарамағындағы Арқалықтың қазақ жасөспірімдер театры деген атпен ашылды. 

Мұнда М.Әуезовтің "Айман – Шолпан" (2001, реж. Ж.Есенбеков), Ғ.Мүсіреповті "Қыз Жібек" (2002, реж. Ж.Хажиев), Қ.Сәрсекеевтің "Мұңлық – Зарлық" (2004, реж. А.Садықова), Ә.Таразидің "Күнә" (2006, реж. Т.Рақышева) атты драм. шығармалары қойылды. 2001 – 06 ж. театр репертуарынан (М.Хасенов, "Пай-пай, жас жұбайлар-ай"), (Ә.Әбішев, "Мәдидің шайқасы"), (Р.Мұқанова, "Мәңгілік бала бейне"), сондай-ақ аударма (А.Н. Толстой, "Алтын кілт"), (А.В. Вампилов, "Тұңғышым"), (Н.В. Гоголь, "Ревизор") және балаларға арналған (М.Жүнісұлы, "Бақыт іздеген бала"), (О.Боранбай, "Қаңбақ шал") пьесалар да орын алды. 

Театр құрамында К.Ахметова, Қ.Әбдібеков, Р.Байкөбен, Г.Балғынбаева, Е.Барақов, Ж.Бөлтірікова, О.Қойбағаров, Б.Молдашев, О.Нұрғали, С.Ордабаев сынды актерлер, бас реж. Ә.Садықова (2001 жылдан) және бас суретші Е.Мергенов (2001 жылдан), т.б. қызмет етеді. 

Театр труппасы 2005 ж. Қостанай қаласында өткен 12-Қазақстан театрлары респ. фестивалінің "Театр дебюті" дипломымен, сондай-ақ Қостанай облысы мәдениет департаментінің Құрмет грамотасы және дипломдарымен (2002 – 06) марапатталды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл. ISBN 5-89800-123-9, VIII том
**Әбул-Қасим Амр ибн әл-Хусәйн ибн Абдуллаһ ибн Ахмад әл-Харақи** — ханбали мазһабының имамы, көрнекті фақиһ, Аллаһқа көп құлшылық еткен тақуа. Білімді өзінің әкесінен, Әбу Бәкр әл-Маруазидан, имам Ахмад ибн Ханбалдың ұлдары — Салих пен Абдуллаһтан алған. Одан Абдуллаһ ибн Батта, Әбул-Хусәйн әт-Тамими, Әбул-Хусәйн ибн Самғун секілді ханбали мазһабының ғалымдары білім алған. Ибн Қудаманың атақты «әл-Муғни» кітабы әл-Харақидың «Матн әл-Харақи» еңбегіне негізделген.

Бағдат қаласында жамандақ таралып, сахабалар мен сәләфтарды сөгу баталғанда әл-Харақи өзінің тұрғылықты қаласынан Дамаскқа қоныс аударуға мәжбүр болады. Қазы Әбу Йағлә айтады:

> «Әл-Харақидың таралмаған көптеген кітаптары мен мазһаб түсініктемелері болған. Оның себебі сахабаларды сөгу басталып, ол қаланы тастап кеткенде, оның кітаптары үйінде қалып қойған. Кейін оның үйі кітаптарымен бірге отқа оранып, жанып кеткен»

Әл-Харақи шәһидтер моласына жақын жерде, «Баб әс-сағир» қабірінде жерленген[1].

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Матн әл-Харақи» — «Сахаба әт-турас» баспа үйі, Сирия, Танта. 1993 жыл (бірінші басылым)

Тағы қараңыз
------------

* Ханбали мазһабы
**Ашылған жаңалықтың жалғасы** - "Қазақтелефильм" студиясының түрлі тусті, 3 бөлімді, орыс тілінде фильмі (1979).. Фильм қазақ минералдық шикізаттар инстиутты геологтерінің жетістіктері, Талас Алатауындағы Гранитогорск тәжірибе-методикалық экспедиция жайды әңгімелейді. Сондай-ақ, фильмде Қазақ КСР FА-ның конференц-залында КСРО FА-сы Президиумының көшпелі отырысының жұмысы көрсетіледі. 

Қазақ КСР FA- ның президенті А.Қонаевтың, Минералдық шикізаттар ғылыми- зерттеу инстиутының директоры Ғ.Бекжановтың, Гранитогорск тәжірибе-методикалық экспедициясының директоры Б.Каримовтың ілеспе сөздері пайдаланылған. Режиссері - С.Заваруев, операторы - В.Максимов.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   "Қазақ телевизиясы", Энциклопедия, "ҚазАқпарат" Алматы, 2009 1-т, ISBN 978-601-03-0070-5
*Басқа мағыналар үшін Қарасеңгір деген бетті қараңыз.*
**Қарасеңгір** – Ақшатау жотасының солтүстік-шығысындағы шоқылы тау.

Географиялық орны
-----------------

Абай облысы Аягөз ауданы Қоңыртау ауылының солтүстігінде 4 км жерде орналасқан.

Жер бедері
----------

Абсолюттік биіктігі 954 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай 7 км-ге созылып жатыр, енді жері 4 км. Беткейі тіктеу, бірнеше ұсақ шоқыаралық сай-жыралармен тілімделген. Таудың беткі жыныстары жер бетіне шығып жатыр. Шығысында Изембай, Сарыжомарт қыстаулары орналасқан.

Өсімдігі
--------

Етегіндегі қоңыр топырақ жамылғысында далалық өсімдіктер өседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965- 893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
Қысқы аспан үшбұрышы
Аспандағы үшбұрыш
**Қысқы аспан үшбұрышы**, қысқы үлкен үшбұрыш деп те аталады, ол Үлкен Арлан шоқжұлдызындағы Сүмбіле（α CMa）, Кіші Арлан шоқжұлдызындағы Процион (α CMi）және Аңшы шоқжұлдызындағы (Орион) Бетельгейзе（α Ori）үшеуі қалыптастырған үшбұрыш.

Сүмбіле аспандағы ең жарық жұлдыз. Ол қыста солтүстік аспанның көп бөлігінде көрінеді. Ал, Процион көне грек тілінде "иттің алды" мағынасында болып, сүмбіледен бұрын аспанға көтеріліп үлгіреді. Ол туралы деректерді ежелгі Бабилон, Мысыр жазбаларынан да табуға болады. Ол жарық шамасы бойынша аспандағы жарық көрінетін жұлдыздардың алдыңғы ондығына қосылады. Ал Аңшы шоқжұлдызы (Орион) жердің барлық тұрғыны көре алатын жұлдыздық жүйе болып, біршама танымал шоқжұлдыз есептеледі. Бетельгейзе Алып қызыл жұлдыз есептеледі. Оның диаметрі Юпитердің күнді айналған орбитасынан да үлкен болып, оның 5 серігі бар. Бірақ олар кішкентай болғандықтан көру қиын.
**Жылпостық** — адам мінезіндегі ұнамсыз сипат. Өмір тіршілігіңде жылпостық мінез сипаты ретінде ұнамсыз жақтарымен бірге, ұнамды да пайдалы жақтары бар. Мысалы, жылпостықтағы жылпың, тайып кету, қошеметшілдік пен жағымпаздану сияқты мінездің жағымсыз ерекшеліктері барлық адамдарға бірдей ұнай бермейді. Жылпостық — ерекшеліктері ептілік, ыңғайлылық, пысықтық сол адам мінезіндегі ұнамды сипаттар. Жылпостық мінез сипатын білдіретін түрлі мағынада қолданыла береді. Сондай сипаттың бірі *жылпың*. Бұл шапшаң да епті қимыл-қозғалысты білдіретін қасиет. Жылпостықтың адамға тән тағы бір ерекшелігі *жалпылдақ* — мінездегі епті, ділмәр, асты-үстіне түсетін, қошеметшіл. Жылпостық мінез көрінісінде сыпсыңдау, қошеметтеу, асты-үстіне түсу, қутыңдау сияқты ерекшеліктер де болады. Мұндай ерекшеліктер адамның мінез-құлқындағы тіршілік жағдайы мен өмір тәжірибесінде қалыптасатын сипаттар. Ондай сипаттар белгілі жағдайлар мен адамдар арасындағы қарым-қатынаста әрқилы мән-мағынада қабылданып, түрліше бағалануы мүмкін. Дегенмен мінездегі жылпостық көпшілік жағдайда ұнамсыз қасиет деп бағаланады.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Жантану атауларының түсіндірме сөздігі. — Алматы: "Сөздік-Словарь", 2006. - 384 бет. ISBN 9965-409-98-6
**Ашы. Жаны ашыды.** Біз бұл тіркестің мағынасын — есіркеді, мүсіркеді, аяды қалпында түсінеміз. *«Шын жаның ашыса, Нұржанды құтқарып алудың қамын ойла»* (Сәбит Мұқанұлы Мұқанов).

Тілімізде *«ашы»* етістігінің басқа да сөздермен тіркеске түсетіні бар: миы ашыды; удай ашыды сияқты. Бірақ мына *«жанмен»* тіркесіп келген *«ашы»* етістігінің жөні басқа, мағынасы өзгеше болса керек. Әрі түркі тілдёріне, оның ішінде қазақ тіліне моңғол тілінен ауысқан деген жорамалдамыз. Өйткені моңғол тілінде: *ачих* — қамқор мағынасында қолданылады. Шынында да, жанын сала қамқор болған адам ғана есіркей, мүсіркей, аяй білмек. Осы жорамал дұрысқа сайса, *«жаны ашыды»* тіркесіміз *«жанымен қамқор болу»* дегенді ұғындырмақ.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Бес жүз бес сөз.— Алматы: Рауан, 1994 жыл. ISBN 5-625-02459-6
**Өтеғалиев Ысқақ Махмұдұлы** (6.1.1931 жылы туды, Гурьев облысы (қазіргі Атырау), Исатай ауданы, Манаш ауылы) – Қазақстанда тамақ өнеркәсібі саласын белсенді ұйымдастырушылардың бірі, қоғам қайраткері.  
\* 1989-Қазақстанның еңбек сіңірген өнеркәсіп қызметкері.   
\* Еңбек жолын 1946 жылы "Қызыл балық" (Гурьев облысы) ұжымшарында балықшы болып бастаған.   
\* 1959 жылы Астрахан (Ресей) балық өнеркәсібі институтын бітіргеннен кейін Гурьев балық өнеркәсібі Басқармасының бас инженері, бастығы.  
\* 1965 – 1980 жылдары Қазақстан Балық шаруашылығы министрі болды.   
\* 1980 – 1994 жылдары республика су айдындарындағы (теңіздер, көлдер, өзендер, т.б.) балық қорын қорғау және көбейту жөніндегі Бас басқарманың бастығы қызметін атқарды.  
 Өтеғалиевтің тікелей басшылығымен республикада балық шаруашылығының өндірістік-техника базасы жаңадан жасалды. Соның нәтижесінде тоңазытқыш қондырғылармен жарақталған 15-тен астам кешенді балық комбинаты, балық өнімдерін даярлайтын заттар салынып, іске қосылды. Мысалы: Шардара балық питомнигі, Қазалы, Қарғалы тоғандары, Қапшағай аймақтық балық питомнигі, т.б. Өтеғалиевтің ұсынысы бойынша 1993 жылы Жайық – Каспий алабындағы қызыл балықты қолдан өсіру, оның санын көбейту жөніндегі республикалық маңызы бар Бағдарлама бекітілді. Үш мәрте Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты болып сайланды. Еңбек Қызыл Ту, "Құрмет белгісі" ордендерімен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақстан": Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9

Сілтемелер
----------

* Қазақ Тамақ Өнеркәсібі Ғылыми-Зерттеу Институты.
**Ысқақ Тәкімұлы Дүйсенбаев** (15 қазан 1910 ж. Ресей, Омбы облысы, Таврия ауданы, Қаушақпан ауылы — 21 қараша 1976 ж. Алматы) — ғалым, филология ғылымдарының докторы (1967), профессор (1971), Қазақстан Ғылым Академиясының корреспондент мүшесі (1975), Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген ғылым қайраткері (1971).  

  

Мәскеу қаласындағы Әдебиет институтын бітірген. 1939 — 42 жылдары Қазақ мемлекеттік көркем әдебиет баспасында редактор, КСРО Ғылым Академиясының Қазақ филиалының әдебиет секторында ғылыми қызметкер, сектор меңгерушісі, 1942 — 43 жылдары әскери-педагогикалық институт тыңдаушысы, 3-Украина майданының "Советский воин" газеті редакторының орынбасары болған. Майданнан оралған соң, Қазақстан Ғылым Академиясы төралқасының ғалым-хатшысы (1946), Тіл және әдебиет институтының бөлім меңгерушісі (1949 — 61), Әдебиет және өнер институтының бөлім меңгерушісі (1961 — 76) қызметтерін атқарған. 

Негізгі ғылым еңбектері қазақ фольклоры, соның ішінде лиро-эпос, әдебиет тарихы, қазіргі заманғы әдебиет мәселелеріне арналған. 

Ф.Рабле, И.С. Тургенев, А.П. Чехов, Р.Роллан, Максим Горький шығармаларын қазақ тіліне аударған. 

Дүйсенбаевтың "Ғасырлар сыры" (1970), "Қазақтың лиро-эпосы" (1973), "Мұхтар Әуезов" (1974), "Эпос және ақындар мұрасы" (1987) атты еңбектері қазақ әдебиеттану ғылымына қосылған елеулі үлес болып есептеледі. 

Қызыл Жұлдыз, 2-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6
2. ↑  Қазақ Энциклопедиясы

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
**Ысырма лебедка** — үңгубетте ысырмамен тау кен массасын ысырмалап тасымалдайтын құрылғы. Көбінесе кен орындарын жер асты тәсілімен қазып алуда қолданылады. Ысырма лебедка электр және ауа қысымы қуатымен жұмыс істейді. Ол қуаты жағынан— аз қуатты (10 кет дейін), орта қуатты (10— 20 кет) және қуатты (20 кет жоғары) болып ажыратылады. Конструкциялық құрылысы жағынан: қос барабанды және үш барабанды; басқару тәсіліне қарай: қолмен, қашықтықтан және автоматты басқару болып бөлінеді..

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Орысша-қазақша түсіндірме сөздік. (Тау-кен ісі, кен байыту және металлургия салалары бойынша) Жалпы редакциясын басқарған Ә. Бектібаев. Алматы: Ғылым, 1999.ISBN5—628—00001—9
**«Абай»** - «Қазақфильм» киностудиясы шығарған деректі фильм (1983). 

Сценарийін жазған - Б. Қанапиянов, режиссер - Т. Арғыншиев. Диктор тексін жазған - С. Санбаев. Фильм Абай шығармашылығы мен өмірінің басты белестерін қамтиды. Ми қайнатқан жазғы дала, сықырлаған қыс аязынан мамыражай көктемге дейінгі табиғат суреттері - ғасырлар бойы қазақтың санасына сіңген құлдық сезім мен патша өкіметінің отарлау саясаты қалыптастырған дала халқының тұрмыс-тіршілігі, халық мүддесі емес, жеке басының мүддесін көздеген «*Ақ патшаға*», жергілікті болыстар мен билерге кіріптарлық сезімі суреттелетін лирикалық өлеңдері арқылы Абайдың поэтикалық, бейнесі көрсетілген. Абайдың «*Қалың елім, қазағым, қайран жұртым...*» деген өлеңі тікелей экраннан естіліп тұрады. Сөйтіп, еркіндік пен тәуелсіздікті аңсағаны үшін патша өкіметі мен дала жуандары ізіне түскен Абай тұлғасының қайғылы сәттері әрбір көріністе қосарлана байқалып отырады. Композициялық тұрғыдан фильм жыл мезгілдеріне құрылғаны көрінеді. Табиғат суреттерінің өзі өз заманынан озық туған, данышпан Абайдың күрделі де кереғар өмірінің өзіндік метафорасы, образды бейнесі қызметін атқарып тұрғандай. Бейнелеуде көбінесе «*Абай әні*» көркем фильмінен алынған табиғат суреттерімен бірге Абай Құнанбаевтың график, портреттерімен, мүсіндерімен толыға түскен. Мұрағаь құжаттары мен деректерінің тапшылығына қарамай деректі өмірбаяндық очерк жанрында шешімін тапқан фильм Абай шығармашылығы мен өмірінің суретін көз алдыңызға әкеледі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Абай. Энциклопедия. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясының» Бас редакциясы, «Атамұра» баспасы, ISBN 5-7667-2949-9
**Элам, Элам Мемлекеті** — Тигр өзенінің төменгі ағысынан шығысқа қарай, Иран таулы үстіртінің оңтүстік-батыс бөлігінде (қазіргі Иранның Хизустан және Луристан облыстарының аумағы) орналасқан ежелгі мемлекет (б.з.б. 3 мыңжылдық – 6 ғ-дың ортасы). Эламның негізгі облыстары Барахши, Симашки, Аншан (Анзан); қалалары – Адамун, Аван, астанасы – Сузы болды. Бұл өңірде б.з.б. 2-мыңжылдықтан бастап ғибадатханалық және патшалық шаруашылықтарда, сондай-ақ қауымдарда құлдардың еңбегі кеңінен пайдаланыла бастады. Эламдықтардың Қосөзеннің басқа мемлекеттерімен қақтығысуы жиілеп, бірнеше рет Аккадтың қол астына тап болды. Аван әулетінен шыққан соңғы патша – Пузур-Иншушинак кезінде өз тәуелсіздігін жеңіп алып, ол Элам біріккен патшалығының (23 – 22 ғ-лар) бірінші билеушісі болды. Гутийлердің (кутийлердің) қысқа мерзімдік үстемдігінен кейін Эламдағы жоғары билік Симашки әулеті патшаларының қолына өтті. Олар бастапқыда Урдың ІІІ әулеті билеушілеріне (шамамен 21 ғ.) тәуелді болды. Алайда эламдықтар көп ұзамай бұл тәуелділіктен құтылып қана қоймай, тіпті аз уақытқа болса да оңт. Өзенаралығындағы Ларс патшалығында орнығып қалды. Симашки әулетінен кейін билікке келген Аншан әулеті патшалары кезінде Эламда қос билікке, кейде үштік билікке жол берілген басқару жүйесі орнады. Уақыт өте келе Элам билеушілері Өзенаралығы мемлекеттерімен бәсекелескен күшті орталықтанған мемлекет құр-ды. 14 ғ-дың 2-жартысында Эламды касситтер жаулап алды. Унташ – Напириш (1275 – 1240) патша кезінде Элам касситтерге тәуелділіктен құтылды, ал Китен – Хутран (шамамен 1237 – 1205) кезінде эламдықтар касситтік Вавилонға қауіп төндірді. Саяси өрлеу Вавилондағы кассит әулеті билігін жойған (шамамен 1155 ж.) Шутрук – Наххунт І-дің (шамамен 1150 – 1120) билігі кезінде басталды. Шилхак – Иншушинак (1150 – 1120) патшаның кезінде Элам аумағы айтарлықтай кеңейтілді. Бірақ көп ұзамай өзінің Оңт. Өзенаралығындағы үстемдік жағдайын Вавилонға беруге мәжбүр болды. Бұдан кейінгі ғасырлардағы Элам тарихы белгісіз. 8 – 7 ғ-ларда Элам патшалары Вавилонмен одақтасып, Ассирияға қарсы бірлескен күрес жүргізді. Ішкі саяси талас-тартыстармен әлсіреген Эламды б.з.б. 6 ғ-дың бас кезінде Мидия, кейінірек – парсылар жаулап алды.

Элам тілі
---------

*Толық мақаласы: Элам тілі*
**Ларе** (фр. *Larée*) - франциядағы коммуна, Оңтүстік Пиренея аймағында орналасқан. Департаменті - Жер. Казобон құрамына кіреді. Кандом округінің коммуны.

Коммунаның INSEE коды 32193.

Орналасу аймағы
---------------

Коммуна Оңтүстік Парижге шамамен 580 км, Батыс Тулусқа карай 125 км, Солтүстік-батыс Ошқа карай 60 км орналасқан.

Климаты
-------

Климаты қоңыржай-мұхиттық болып келеді. Жазы ыстық және сәл жауынды, температура жиі 35°С-тан асады. Қыста жиі теріс температура мен түнгі қатқақ болып турады. Жылдық жауын-шашын мөлшері-700-900 мм.

Халық саны
----------

Коммунаның халық саны 2010 жыл көрсеткіші бойынша 240 адам.

**Жылдар бойынша тұрғындар саны :**

| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2010 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 317 | 273 | 255 | 223 | 230 | 238 | 240 |

Әкімшілігі
----------

**Мэрлер тізімі :**

| Аралық | Фамилия | Партия |
| --- | --- | --- |
| 2001 | 2020 | Анри Дьедериш | Аң аулау, балық аулау, табиғат, салт-дәстүр |

Экономикасы
-----------

2010 жылы 152 адам арасында еңбекке жарамды жастағы (15 - 64 жас) 111-і экономикалық тұрғыдан белсенді болды, 41-белсенді емес (белсенділік көрсеткіші - 73,0%, 1999 жылы - 72,6%). 111 белсенді тұрғындары жұмыс істеді, 101 адам (49 ерлер және 52-әйелдер), жұмыссыздар - 10(5 - ер және 5 әйел). 41 белсенді еместер арасында 11 адам оқушылар немесе студенттер, 25-зейнеткер, 5 басқа себептер бойынша белсенді емес болды.

Сурет галереясы
---------------
**Экстродактилия** - аяқ немесе қолдағы бір немесе бірнеше саусақтың болмауы немесе дамуындағы ауытқулардан туатын, тұқым қуалайтын ауру. 1970 жылы алғаш рет клиникалық белгілері сипатталған. Тырнақтың жеңіл гипоплазиясы, қисық тістер мен тіс жегісі болады. Аурудың жиілігі - 1: 90 000 -160 000. Эктродактилия синдромы - қол және аяқ ауытқуларының гетерогенді тобы. Клиникалық көріністері өзгереді. Бір немесе бірнеше саусақ жартылай немесе толық болмауы болып табылады. Әйелдер мен ерлер тең дәрежеде ауырады.

Дереккөздер
-----------


[1]

1. ↑  Козлова. С. И. "Наследственные синдромы и медико-генетическое консультирование" М 2007г
**Бейнеклип** – жарнама, әндер әрі әнді орындаушылар. Сондықтан музыканттар режиссерді іздестіріп, онымен одақ құрады да, оқиға одан әрі сценарий, актерлерді таңдау, түсіру, монтаж түрінде өрбиді. Осы процестер үлкен күш-жігер мен шеберлікті, ізденгіштікті талап етеді. Алайда отандық бейнеклиптердің сәтсіздігі қысқа көріністер көп болған сайын, ол бейнеклип дәрежесіне ұқсап, соған сәйкестенеді деген режиссер ұғымының негізсіздігін айту керек. 

Батыс режиссерлері түсірген бейнеклиптер кәсіби дәрежеде түсіріледі. Себебі, аса жоғары дәрежедегі сандық технология көмегімен қадр дәл тандалынып, монтаж жүйелі құрастырылып, көркемдік шешім аса дәлдікпен орындалады. Соған сәйкес, орындалатын әннің мазмұнына ондағы көріністер үйлесімді келіп, олар іштей бірлікте қабысады.

Сөйтіп, аса күрделі, жетілген электрониканың көмегімен бейнеклиптің өн бойындағы түс, жарық, контур, сурет және өзгелердің композиция құрылымын ішкі қадрлар арқылы сан түрге өзгертуге болады. Бейнеклип тұрақты, әрі жинақы пішін. Оның теледидарда музыка мен жарнама саласында өз орнын табатындығы айқын. 

Бейнеклипті хабарда ғана емес, хабар аралығындағы түрлі үзіліс сәттерінде пайдалану әлдеқайда тиімді болады. Бейнеклип эфирге берілетін хабар жайлы жарнама сипаттағы ролик, әлде поэтикалық, спорт типтес те болуы ықтимал. Егер телевизия мамандары осы жанрдың мол мүмкіндігін ашып, оны экранда жарасымды пайдалана алса, көп нәрсеге кол жеткізеді. Оған режиссер мен продюсердін шығармашылық киялы керек.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ телевизиясы. Энциклопедия. — Алматы: "ҚазАқпарат", 2009, 1-т. — 640 б. ISBN 978-601-03-0070-5
Алессандро Скарлатти
**Неаполитандық мектеп** — XVII–XVIII ғасырлардағы еуропалық композиторлар, негізінен Неаполде көбінесе опера жанрында жұмыс істеген. Мектептің негізін қалаушы Алессандро Скарлатти (1660 – 1725) саналады, сондай-ақ жаңа стильдің — Франческо Провенцале (1627 – 1704).

Неаполитан мектебі стилі венециялық, веналық және флорентиялық мектептен әуен сұлулығымен ерекшеленеді. Неаполитан мектебінің шығармаларындағы орталық рөлді дауыс, аспаптандыру және драматургия алады. Бұл біраз уақыт Неапольді итальяндық опера орталығына айналдырды, алайда, көп ұзамай шаблондық сипаттағы туындыларға реакция басталған, негізінен, термешілер мен арийлерден, пародиялық опера-буффаның пайда болуынан көрінетін.

Неаполитан мектебінің көрнекті өкілдері Франческо Дуранте, Леонардо Лео, Франческо Фео, Никола Порпора, Леонардо да Винчи, Никколо Йоммелли, Иоганн Адольф Хассе, Томмазо Траэтта.

Сондай-ақ
---------

* Италия музыкасы
* Рим музыка мектебі
**Бейнесюжет** – *"заметка"* – *"белгі"*, *"қысқа жазба"* шындықтан алшақ болмаса да көңілге қонымдысы *"бейнесюжет"* деген атау. Журналист өз шығармасын неден бастайды? Жанрдың негізгі міндеті актуальды жаңалықтарды хабарлау, әрі оның өзегінде қоғамды толғандырып отырған, шұғыл актуальдық мәнге ие дерек жатады. Оны айқындайтын белгісі ондағы жаналық пен берілуіндегі қысқалылық. 

Журналист үшін маңыздылығы оқиғадағы деректі көріп қана қою емес, бір мезгілде ол жайлы баға әрі түсініктеме беру. Бейнесюжеттің кең тараған қысқа түрі *хроника* немесе *жаналық* болып табылады. **Хроника** - тарихи оқиғаны реттілік жүйелілікпен беру жайлы жазба (сондықтан журналистерді көпшілігінде оқиға не қазіргі кезен жылнамасын жазушылар деп те атайды). Сондықтан журналистикадағы хроника дерек төңірегіндегі қысқаша хабарламалауы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ телевизиясы. Энциклопедия. — Алматы: "ҚазАқпарат", 2009, 1-т. — 640 б. ISBN 978-601-03-0070-5
**Авсюк** – Жетісу (Жоңғар) Алатауының солтүстік беткейіндегі аңғарлық мұздық. Көкжалбас сілемінің шығысы мен Сарқант сілемінің батысы аралығында орналасқан мұздық етегі. Ақшығанақ өзенінің бастауы болып саналады. Мұздық туралы алғашқы ғылыми еңбек 1929-1932 жылдары жазылған. Авсюк мұздығын зерттеумен 1957 жылдан Қазақстан Ғылым академиясының География институты айналысады. 1957 жылы көрнекті ғалым Г.А.Авсюктің есімімен аталған.

Аумағы
------

Ұзындығы 4,7 км, жалпы аумағы 5,0 км2. 1960-1990 жылдары аралығында мұздықтың ұзындығы 0,1 км-ге қысқарды. Ауданы 0,8 км2-ге, ашық жері 1,3 км2-ге кеміді. Орташа қалыңдығы 70 м-ге, көлемі 0,3 км3-ге дейін азайды. Мұздық басталатын жотаның ең биік жері 4262 м, фирн (мұзқар) алаңының ауданы 2,0 км2. Мұздық тілін бүйірлік мореналар көмкеріп жатыр. Моренамен көмкерілген бөлігі 3170 м-ге дейін төмендеген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Жетісу. Энциклопедия. - Алматы: «Арыс» баспасы, 2004. — 712 бет. ISBN 9965-17-134-3
**Бейнелеу құралдары** – әдебиетте көбінесе бұл ұғым сөз колдану тәсілдері, бейнелі сөздер, мысалы, жалпы түрде құбылту деп аталатын метафора, метонимия, әсірелеу, тұспалдау, астарлау, теңеу, эпитет және стильдік айшықтар, дыбыстық қайталамалар деген мағынада қолданылады. Бейнелеу тәсілдері, әрине, бұдан әлдеқайда кең, мол. Кейіпкерлерді мінездеу, сөйлету, портрет жасау, табиғат көріністерін суреттеу, оқиғаны әртүрлі өрістету осының бәрінде бейнелеу тәсілдері қолданылады. 

Әдеби тілдегі сөз байлығы түгелдей бейнелеу құралдары қай ұлт әдебиетінде болса да негізгі сөз қорына, сөз байлығына байланысты түзіліп қалыптаспақ. Оның өзгешелігі халықтың айналадағы дүниені көркемдік ой-сезіммен қабылдауына, яғни бейнелі ойлау жүйесіне, оның алуан түрлі болып келуіне байланысты. Бейнелі, суретті ойлау мүмкіндігі, әрине, айнала дүниенің ұзақ мүмкіндігі, айнала дүниені ұзақ жылдар, тіпті көне заманнан бастап бергі уақыт ішінде байқау, аңғару жолымен бекіп тұрақтамақ. Және ол көбіне-көп сол халықтың өмір-тіршілігіне, істейтін кәсібіне байланысты түзілмек. Айнала табиғат, географ, орта да бұған әсер етеді. Осындай әр алуан жағдайлардың жиынтығы халықтың ойлау, сөйлеу кейпін, қалпын анықтайды. 

Көркем әдебиетте оны қолдану да, бейнелеу тәсілдерінің сырын ұқтырады. Жеке алып зерттегенде әртурлі бейнелеу құралдарын ажыратуға мүмкіндік туады. Сонымен бұл құралдар ұзақ жылдар бойы санаға енген, дәстүр болып кеткен әдет-ғұрып, тұрмыс-салтқа тығыз байланысты. Бейне суреттерді, ғажайып теңеу, метафораларды қолдануда жазушы, қаламгерге үлкен білгірлік, шеберлік, тапқырлық керек. Мысалы, А.Пушкиннің қыс, көктем, күз жайындағы белгілі өлеңдері тек Пушкинге ғана тән, басқа халық ақыны дәл сол тақырыпты басқаша жырлап, табиғаттың, тіршіліктің басқа көрінісіне жүгінер еді. Бейнелеу құралдары қаламгердің байырғы тіл байлығына сүйене отырып, оның сөзден өрнек жасауына мүмкіндік береді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ телевизиясы. Энциклопедия. — Алматы: "ҚазАқпарат", 2009, 1-т. — 640 б. ISBN 978-601-03-0070-5
**Бейнелерді тану** – белгісіз объект, сигнал, түрлі оқиға, құбылыс немесе пропестерден құрылған кластарды (бейнелерді) тануға немесе анықтауға арналған жүйелерді жасаудың және оны жүзеге асырудың принциптері мен теориясын зерттейтін кибернетиканың бөлімі. Бұнын мәселесі автоматтарды классификациялық есептерді шешуге пайдалану мүмкіндігін зерттеуден шыққан. 

Әрбір класқа тән оқиғаның ықтималдығы тым көп болғандықтан, оны еске сақтау, іс жүзінде мүмкін емес. Бейнелерді тануға арналған жүйенің қолда бар мәліметті, оның өзіне тән белгілері бойынша, шектеулі оқиға санын қамтитын кластарға топтастыратындай қабілеті болу керек. Биологияда күрделі оқиғаларды классификациялау қабілеті үйрету арқылы жүзеге асырылады. Сондықтан үйрету принциптерін классификациялық автоматтарды (жүйені) жасауға пайдалану тиімді болады. 

Бейнені танудың жүйелері үйретілетін, үйретілмейтін және өзін-өзі үйрететін жүйелерге бөлінеді. Үйретілетін жүйелерде априорлық информация кескінді классифиқациялауға ғана жарайды. Жүйені өзіне белгісіз кескінді тануға дайындау үшін, оны соған "үйретеді", яғни оған белгілі класқа жататын кескін көрсетіледі. Өзін-өзі үйрететін жүйелерде априорлық информация кескінді толық классифиқациялауға да жарамайды. Мұндай жүйені Бейнені тануға дайындау, жүйенің өзін-өзі үйретуі арқылы жүзеге асырылады. Практикада алғашқы екі жүйе көбірек колданылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ телевизиясы. Энциклопедия. — Алматы: "ҚазАқпарат", 2009, 1-т. — 640 б. ISBN 978-601-03-0070-5
Небраска университеті
---------------------

Небраска университеті (Nebraska, University of) Линкольн, Омаха, Керни қалаларында кампусы бар АҚШ-тағы университет. Land-grant (қалаған жердегі колледж) мәртебесіндегі бұл оқу орны 1869 жылы университет ретінде құрылды. Линкольн кампусында 9 колледж жұмыс жасайды. Санамалап айтқанда, архитектуралық, заң, адам ресурсы мен отбасы туралы ілім колледжі. Ғылымның көптеген саласы бойынша докторлық, магистрлік, бакалавр дәрежесін дайындайды. Омаха кампусында университеттің медициналық орталығы бар. Керни кампусында тек бакалавр дәрежесі бойынша оқытылады. Университет мына салалар бойынша зерттеулер жүргізеді: компьтер ғылымы, биохимия, азық-түлік өнеркәсіп технологиясы, ауылшаруашылық.
|  |
| --- |
| **Австралия саясаты**

Австралия саясаты |
|  |
| **Федералды үкімет**
**Атқарушы билік*** патшайым (II Елизабет)
* генерал-губернатор (Питер Косгроув)
* премьер-министр (Малкольм Тернбулл)

**Заң шығарушы билік*** Парламент
	+ Сенат
	+ Уәкілдер палатасы

**Сот билігі*** Австралия Конституциясы
 |
| Өңдеу |
| **Санаттар: Саясат немесе Құқық**  |

Австралияның Жоғарғы соты ғимараты
**Австралияның Жоғарғы соты** (ағылш. *High Court of Australia*) Австралиядағы соңғы инстанция соты, сонымен қатар австралиялық сот сатысының бас соты болып табылады. Жоғарғы сот өзінің жеке шешімдерін қабылдай алады, сонымен қатар апелляциялық сот болып табылады. Ол Австралия парламентімен және штаттар парламенттерімен қабылданған заңдардың заңды дәлелдігін бағалауына, сонымен қатар ел конституциясының басқаша оқылуымен байланысты дауларды және сұрақтарды қажетті жағдайда шешуге құқығына ие. 

Австралия Конституциясының 71-ші бабы бойынша Жоғарғы сотқа Федерация қызметімен байланысты ең маңызды заң шешімдерін қабылдау құқығы беріледі. Жоғарғы соттың қызметі мен оның құрылымы *1903 жылдың Заң актімен* белгіленген.
**Қақтау әдісі** – қару-жарақты алтынмен және күміспен көркемдеу. Ертедегі *қазақ шеберлерінің* қару-жарақ дайындаудағы кең қолданылған әдістерінің бірі. 

Ол үшін *қақталатын темірдің* бетін ең алдымен түрпі сияқтандырып *асыл шапқымен* шабады. Сым жасау үшін күмісті жіңішкертіп созатын сайманды пайдаланады, оны «сым» деп атайды. Сымға тартылған күмісті осы түрпінің үстіне өрнектей отырып, балғамен батырады. Бұл әдіспен көбінесе айбалта бастарының беттері, найза, сүңгілердің жебесі, болат қалқандардың беттері, дулыға, сауыт, жеңселердің беттері әшекейленген. Сонымен бірге қақтауда алтынның, күмістің жұқа қаңылтырынан тұтастай өрнектер қиып алып қақтау тәсілі де болды. Мысалы, *ҚР ПМО қорындағы* бір дулыға осындай тәсілмен әшекейленген.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1974ж. 5 том
**Қаңтару**. Етістік мағынасы түсіндірме сөздікте былайша берілген: шөп жегізбес үшін, аттың басын көтере,
кекжитіп байлау. *«Сәлима ақ боз атты етекке қаңтарып тастап, өзі тастың басына шықты»* (3. Ақышев, Достар).
Якут тілінде «хантарға» біздің тіліміздегі «тізгін» мағынасында айтылады (Як.-рус. сл. 1972, 479). Сөздің туынды түбірі, якут тілінде, «хантай». Мұның мағынасы — көтеру, басын көтеру. Осы соңғы етістік мағына — алғашқы мағына болу керек те, ал аттың басын көтеріп
ұстауға арналған «хантарға» (тізгін) туынды деп қарауға болады. Дәл бсы тұлғалас, мағыналас сәз тек якут
тілінде ғана емес моңғол, тунгуоманьчжур тобындағы тілдерде де бар. Мысалы, моңғолдарда «хантра» қатты
тартып байлау дегенді білдірсе, маньчжурларда «қаңтара» тізгінді тарту сияқты мағынада қолданылады.
(ССТМЯ, I, 375). Сөздің негізгі түбірі осы тілдердің қайсысында болмасын бір буынды «қаң», ал мағынасы — басты кейін қақшиту, көтере үстау екенін де көрсетілген сөздіктерден табамыз.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Бес жүз бес сөз.— Алматы: Рауан, 1994 жыл. ISBN 5-625-02459-6
**Стэнфорд Университеті** (толық аталуы: ағылшын: Leland Stanford Junior University) - АҚШтың Калифорния штатындағы Пало Альтода орналасқан университет. Дүние жүзіндегі ең мықты университеттердің бірі.
Университет 1891 жылы Калифорния губернаторы Леланд Стэнфордтың бастамасымен құрылған және университет оның ерте жасында дүниеден озған баласы Леланд Стэнфордтың (кіші) атымен аталған. Стэнфорд жыл сайын 6700 студент пен 8000 аспирантты қабылдайды. Университет бірнеше бөлімге бөлінген, атап айтқанда: бизнес, құқық, медицина, техникалық факультеттері. Аталған оқу орнын бітірген түлектер Yahoo!, Google, Electronic Arts секілді алып компаниялардың негізін қалаушылар болып есептеледі. 2011 жылы QS World University Rankings рейтингісі бойынша Стэнфорд университеті әлемдік рейтингте 11-орынды иеленген еді. Студенттер саны: жалпы 15200 студент оның ішінде 6800-і бакалавриат мамандығында білім алса, 8400-і аспиранттар пен докторанттар.

Дереккөздер
-----------
**Қаңбақты**, *Қаңбақ* – Қамыс-Самар көлдерінің солтүстік бөлігіндегі көл.

Географиялық орны
-----------------

Батыс Қазақстан облысы Жаңақала ауданы Мәстексай ауылынан батысқа қарай 8 км жерде орналасқан. Теңіз деңгейінен 6 м биіктікте жатыр.

Гидрографикасы
--------------

Аумағы 8,3 км2, ұзындығы 8,1 км, енді жері 2,6 км, жағалау бойының ұзындығы 24 км. Қаңбақтыдан солтүстік-батысқа қарай Жыланды өзені ағып өтеді.

Жағалау сипаты
--------------

Жағалауы жайпақ, қамыс], құрақ өскен. Суы кермек татиды. Жағалауы шабындық және жайылым ретінде пайдаланылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2002 жыл. ISBN 9965-607-02-8
Дүниежүзінің тарихы ежелгі тас ғасырынан басталады. Ол кезде адамдар әлі Жер бетін иеленбеген еді. Өркениет, сәулет, мүсін өнерінің дамуы, түрлі өнертабыстар - адамзат тарихының дамуының бастауы.

Тектоникалық плиталар
---------------------

Жердің тектоникалық плитасы туралы теорияға сүйенсек, жердің сыртқы қабаты бірнеше плитадан тұрады. Бұл плиталар Жер қыртысы мен мантияның үстіңгі қабатын қамтиды. Тектоникалық плиталар мантияның беткі қабатында жылжып жүреді. Бұл теория Жер туралы қарапайым тұжырымға негізделген.

Плиталардың жақындасуы
----------------------

Екі плита соқтығысқан кезде олардың сыртқы қабаттары сыпырылып түсіп қалады, нәтижесінде плиталардың көлемі кішірейе береді. Осылайша, субдукция аймағы (мұхит түбі мантияға қарай тереңдейді) пайда болады. Соқтығыс нәтижесінде пайда болған траншеялар бірігеді. Ол "плиталардың бүліну шекарасы" деген атпен танымал.

Плиталардың ажырауы
-------------------

Екі мұхит асты плитасы бір-бірінен алшақтап кеткенде магмадан жаңа мұхит қыртысы түзіледі, бұл құбылысты "спрединг" деп атаймыз (ағылшын тілінен алғанда "spreading" - "созылу", "кеңею"деген мағына береді).

Плиталардың бір бүйірлеп жылжуы
-------------------------------

Екі плита бір-біріне қарама-қарсы жылжып, соқтығысқан кезде жер сілкінеді. Плиталар жылжып келе жатқанда бір-біріне тиіп кетіп, соғылып қалады.

Қызықты деректер
----------------

Әлемдік мұздықтардың жартысынан көбі - Аляскада.
Плиталарға жақындау, бір бүйірлеп жылжу, ажырау, т.б. құбылыстар тән.
Жер бетін мекендеген алғашқы адамдар жартастарға, үңгірлерге сурет салған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Дүниежүзінің атласы", Қ. Байғабылова, "Аруна" баспасы, Алматы қ.
Қаңлы тілі
----------

**Қаңлы тілі**– Б.з.б. 3 ғасырда өз алдына жеке хандығы бар ел болып, Сырдарияның орта жерін Амударияның сағасына дейін, бір шетін Балқашқа дейінгі жерді мекендеген тайпалар одағының тілі. 

Б.з.б. 2 ғасырда қаңлыға барып қайтқан Чжан-Цзяньнің айтуы бойынша, қаңлының жазуы болған екен. Ол жазумен жазылған жарғылары хан сарайында сақталып, қылмыскерді жазалауға қолданылған. Қаңлы тілі үйсін тілімен бірдей делінген. Қаңлы тілін анықтайтын жарғы бізге келіп жетпеген. Әбу Райхан Бирунидің айтуынша, Хорезм жерніде жазу бар еді; ол азуды, оны білетін адамды Құтейбе ибн Муслим құртты деп жазып кеткен. Оны соғды жазуы дейтіндер де бар..Академик В. В. Бартольд қаңлы мен қыпшақ ертеден – ақ біріне бірі синоним екенін айтады. Көне заманғы аторлар қаңлы мен қыпшақты бір ел деп санаған. Бұған қарағанда қаңлы мен қыпшақ тілі бір болғаны байқалады. Орта ғасырлардағы қыпшақ тілі сөздігі («Кодекс Куманикус») – қаңлы қыпшақ тілінің үлгісі. Алтын Орда тсындағы әдеби тілдің негізі қаңлы-қыпшақ тілі болған. Қазақ халқы хандық құрғанда да осы тл қазіргі қазақ тілінің негізі болып сақталған. Бұл тіл көне үйсін тілімен бірдей деген, көне үйсін тілі хун тілімен бірдей екені де мәлім. Қазақ халқы үш жүзге бөлінгенде жер ыңғайына қарай қаңлы ұлы жүзге қосылса да үйсін, дулат, найман тайпалары тіліндегі «ч», «дж» дыбыстарының болмауын қаңлы тілінің ерекшелігі деуге болады. Бірақ қазақ тілінің болашақ ерекшелігі – сөз басындағы «й» дыбысының орнына «ж» дыбысының қолданыла бастағанын көреміз. Қаңлы – қыпшақ тілі – қазіргі қазақ тілінің бір негізі.
[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Мұсабаев Ғ.Ғ. Қазақ тілі тарихынан. 1966.
**Руса** Стюарт - АҚШ-тың ұшқыш-космонавы, Әскери Әуе күштерінің майоры. 1962 ж. Колорадо университетін бітіріп, авиац. техниология ғылымдарының бакалавры дәрежесін алғаннан кейін, әскери-әуе базаларында ұшқыш болып қызмет етті. Аэрокосмостық зерттеулерге ұшқыштар даяарлайтын мектепті бітіріп аваиац. базасында сынаушы ұшқыш болды. 1966 ж. АҚШ-тың Аэронавтика және космос кеңістігін зерттеу жөніндегі ұлттық басқармасының космонавтар тобына алынды. 1971 ж. 1-10 ақпанда *А.Шепард және Э.Митчеллмен* бірге "Аполлон-14" космос кемесімен Айға ұшты. Ай төңірегіндегі орбитамен ұшу кезінде әр түрлі ғылыми-зерттеулер жүргізді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1976ж. 9 том
Ляо дәуірінде жасалған Гуаң Ын мүсіні.
Қидан тамақ дайындауы.
**Ляо** (моңғ. *Қидан улс*, *қытайша:*遼朝|辽朝|Liao chao|Ляо Чао) - Солтүстік Қытайда құрылған кидани-моңғдардың мемелекеті. Абаоцзи (Амбагай) в 907 жылғы көтеріліс бастаған тайпа көсемі Абаошыдің басқаруымен құрылып, 1125 жылғы чжурчжендердің көтерілісіне дейін болған. 

Астаналары — Шаншын (қазіргі Хуэйнинфу), Ляоян (шығыс жағында), Датун (батысында), Наңшын (оңтүстігінде, қазіргі Бейжіңнің маңында).

Ляо ғ-ларда Алтайдан Тынық мұхитқа дейін созылып жатқан көшпелілер империясы болды. Құрамында маньчжур-тұңғыс, моңғол тайпаларымен қоса Орталық Азияның мекендеген түркі ұлыстары (ұйғырлар,қырғыздар, т.б.) да болды. 

1125ж. қытайлық Сун және Жүжен мемлекетінің біріккен күші Ляо мемлекетін құлатты. Қидандардың бір бөлігі Жетісуда Қара қытай мемлекетін құрды

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Jonathan M. Adams, Thomas D. Hall and Peter Turchin (2006). "East-West Orientation of Historical Empires" (PDF). Journal of World-Systems Research (University of Connecticut). 12 (no. 2): 219–229.
2. ↑  Қинаяатұлы З." Моңғол үстіртін мекен еткен соңғы түркі тайпалары". "Қазақ энциклопедиясы"
Матжанұлы Бердіхан (1930-1978 жыл)

Өмірбаян
--------

Матжанов Бердіхан 1930 жылы Оңтүстік Қазақстан облысы, Арыс ауданы, Төреарық ауылында дүниеге келген.1949-1950 жылы Шымкент қаласындағы колхоздарға есепшілер дайындайтын техникумды бітірген.Соғыстан кейінгі ауыр жылдары колхозда есепші, бас есепші қызметтерін атқарды. 1970-1973 жылдары Семей қаласындағы финансивті институтқа түсіп жоғары білім алған.1970-1978 жылдары өмірінің соңына дейін Қараспан ауылдық кеңесінде бас бухгалтер қызметін атқарды. Қай салада қызмет етпесін, іскер, көпшіліктің көңілінен шыға білетін, өз ісін тиянақты атқаратын білгір азамат еді.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Төрелер шежіресі
**Арай Sunrise лагері** - 180 балаға арналған республикалық жастар лагері. 1997 жылдың 14 шілдесінде PetroKazakhstan компаниясының қолдауымен ашылған. Лагердің басшысы –Светлана Серікбаевна. Лагерь 4-14 жас аралығындағы балаларға арналған. Бүкіл персоналды қоса есептегенде 50 адам жұмыс жасайды.Лагерь 20 тәрбиелеуші және 7 отрядтан тұрады.Әр отрядта 24 баладан бар.Балалар арнайы бөлмеде 12 адамнан тұрады.Лагерь 25 мамырдан бастап 25 тамыз уақыт аралығында жұмыс жасайды. Бұл лагерьде оқушыларды үш бағытта оқытады:

• экономика

• өнер

• спорт

Лагерь балаларды пайдалы білімге үйрете отырып, бала қабілетін жан-жақтан барша дамытады.Бекерден емес бұл лагерь Қазақстанның ең жақсы лагерьлар арасында ең алдыңғы орындарды алады. Әр лагерь кішкентай мемлекет секілді. Арай лагерінің де өз туы,әнұраны және елтаңбасы бар.
Арай лагері алты облыстан тұрады:
-Қазақ ауылы 

-Англия қалашығы

-Үнділер мекені 

-Чайнатаун

-Орыс хуторы 

-Мультимедиа

Лагерь өмірі
------------

Оқушылардың күн тәртібі:
• 7.00- ұйқыдан тұру

• 7.30- таңғы жаттығу

• 8.00- таңғы ас

• 9.00-11.00 – үйірме

• 10.00- жеңіл ас

• 12.00 –түскі ас

• 13.00 –демалыс уақыты

• 15.00 – бассейнге шомылу

• 16.00 –жеңіл ас

• 18.00- кешкі ас

• 19.00 –спорттық ойындар 

• 21.00- дискотека

• 23.00- ұйықтау

Секциялар
---------

• кілем тоқу;

• ши,құрақ көрпеше және гобелен тоқу;

• ағаш бұйымдарын жасау;

• қазақша күрес;

• фитнес;

• бисертоқу;

• фитнес;

• сурет секциялары жұмыс жасайды.

Лагерь валютасы
---------------

Лагерьдің өз жеке валютасы «лучик» оқушылар арасында кенінен танымал.Оқушылар лагерь территориясында өзінің виртуалды компаниясын басқарып,өз тауарларын шығарады.Балалар еңбек биржасын басқаруды үйреніп, ақша табудың тәсілдерін арнайы мастер-класстарда үйренеді. Тағы да балалар журналист, редактор, бухгалтер мамандықтары бойынша жұмыс жасай алады. Әр оқушы жұмыс жасап «лучик» валютасын өз жеке банкіне жинай отырып, әр күннің сонында лагерь дүкенінде қалаған затын сатып ала алады. Ең белсенді балаларды «Күлімсіреген күн» орденімент марапаттайды.
**Дүниежүзілік денсаулық күні** - Дүниежүзілік денсаулық ұйымының (бұдан әрі - ДДҰ) құрылған күнінен бастап аталып келеді. Оның жарғысы 1948 жылы 7 сәуірде қабылданған. 1948 жылдан бері әлемнің екі жүзге жуық мемлекеті ДДҰ-ға мүше.

Тарихы
------

Бұл күнді атап өту 1950 жылдан бастап дәстүрге айналған. ДДҰ әр жылды медицинадағы көкейкесті мәселелердің біріне арнап отырады. Бұл шара адам өз өмірінде денсаулықтың мәні қаншалықты зор екенін түсініп, оны жақсарта түсу мақсатында тиісті шешім қабылдауы үшін өткізіледі. ДДҰ әр адам өз денсаулығын сақтап, күтуге жауапты екендiгiн естен шығармауды ұсынады.

Тақырыптары
-----------

Сыртқы сілтемелер
-----------------

Біріккен Ұлттар Ұйымының атаулы күндері

Дереккөздер
-----------
**Партиясыз** деп ешбір саяси партияның мүшесі емес адам танылады.

Бұл сөз КСРО -да кең тарады. Бұл партияға мүшелік әртүрлі сауалнамаларда жиі кездесетін тармақтардың бірі болғанымен байланысты, ал «*партиясыз*» сөзі КПСС немесе ВЛКСМ мүшесі емес адамдарға қатысты қолданылды.

Кешегі сталиндік дәуірде, мысалы, Кеңестер депутаттарын сайлау жалпыға бірдей, тікелей, жасырын дауыс беру арқылы тең болды, бірақ баламасыз еді. Барлық кандидаттар біртұтас «коммунистер мен партияда жоқтардың блогын» көрсетті, олар бір-бір сайлау учаскелерінен ұсынылды. 1947 жылы жоғары партиялық органдардың есептері бойынша сайлауға мемлекет сайлау құқығы бар азаматтардың 99,97% қатысты; олардың 98,92%-ы «коммунистер мен партиясыздардың блогына» дауыс берді.

Қазір бұл термин сайланбалы лауазымдарды атқаратын немесе осындай лауазымдарға кандидат болып табылатын, партиялық кандидаттар немесе партиялық фракциялардың мүшелері болып табылмайтын адамдарды (*партиясыз депутат*, *президенттікке кандидат*) сипаттау кезінде кеңінен қолданылады.

Дереккөздер
-----------
4 қазанда **Дүниежүзілік жануарларды қоғау күнін** тойлау шешімі 1931 жылы Флоренция-да өткен қоршаған орта мен табиғатты қорғау Халықаралық конгресінде қабылданды.

### Себебі

4 қазан күні жануарлардың қорғаушысы саналған католик әулиесі Франциск Ассизскийді еске алу күні болатын. Күн белгіленгеннен бастап бұл мереке кең ауқымда аталып өте бастады. Шартараптағы түрлі мемлекеттер жануарларды қорғаудың халықаралық мейрамын өз деңгейінде өткізу үшін түрлі іс-шаралар ұйымдастырады. Жануарларды қорғап, сақтау үшін белгіленген бұл күннің мақсаты да жоқ емес. Қоршаған ортада саны азайып бара жатқан жануарлар мен аңдар, құстар мен басқа да тршілік иелерінің көзін жоюға қарсылық көрсетіп, олардың жер бетінде сандары азайып кетпеуіне көңіл бөлу үшін бұл салада көптеген мамандар тер төгуде. Көптеген елдерде жануарларды қорғау басты назарда болса, енді бір елдерде олардың саны қараусыз қалғандықтан азаю үстінде.

### Мақсаты

* Жануарлардың ешбір түрін елеусіз қалдырмау;
* Жануарлар мен адамдар арасындағы қарым-қатынас;
* Өмірімізде жануарлардың маңызды орын алатынын мойындау;
* Қоршаған ортаны бай қалпында сақтауда жануарлардың мол үлесі барын мойындау.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  қазан- Халықаралық жануарлар күні
**Матиас Яттах-Ньие «Занка» Йоргенсен** (дат. Mathias Jattah-Njie "Zanka" Jørgensen; 23 сәуір 1990 жыл, Копенгаген) — дат футболшысы, Англияның «Хаддерсфилд Таун» клубы мен Дания Ұлттық футбол құрамасының қорғаушысы.

Клубтық қарьерасы
-----------------

"Б-93" клубының түлегі саналады. Командада 16 жасында дебют ойынын өткізді. 2017 жылы маусымда Данияның мықты клубтарының бірі "Копенгагенге" ауысты. "Копенгагенге" өтерден алдын Лондонның "Арсеналында" да азырақ байқауда болған еді, бірақ лондондықтар Йоргенсенмен келісім шарт жасасқан жоқ,

2012 жылы Нидерландыға ауысып, ПСВ сапына өтті. Екі маусымнан соң "Копенгагенге" қайта оралды. 2017 жылы шілдеде Англияның "Хаддерсфильд Таун" командасымен ұш жылға келісім шарт жасасты.

Ұлттық құрамада
---------------

Данияның түрлі жастағы құрамасында ойнады. 2011 жылы Данияда өткен 21 жасқа дейінгі футболшылар арасындағы Еуропа чемпионатына қатысты. 

2008 жылы 19 наурыз күні Ұлттық құрама сапындағы бірінші ойынын Уэльс құрамасына қарсы өткізді.

Алғаш қатысқан ірі турнирі — 2018 жылғы әлем чемпионаты. Бұл турнирде Дания құрамасы 1/8 финалға шықты да, Хорватиямен ойнады. Ойынның екінші минутында-ақ Йоргенсен есеп ашып, чемпионаттағы ең жылдам голдардың бірін енгізді.

Жетістіктері
------------

**«Копенгаген»**
* Дания чемпионы (**5**): 2008/09, 2009/10, 2010/11, 2015/16, 2016/17
* Дания кубогы (**5**): 2008/09, 2011/12, 2014/15, 2015/16, 2016/17

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Bellamy matchvinder i Brøndby

Сілтемелер
----------

* Профилі
**ПАРТИЗАНСАЙ** – Торғай кентінің шығыс жақ іргесіндегі жыра, тарихи орын. 1919 ж. Торғайда төңкеріс жасап, жергілікті өкімет билігін өз қолдарына алған Алаш үкіметінің шешімімен «большевиктің жолында жүрген» 17 адам тұтқындалып, көктемде осы сайда атылған. Олар 1916 жылғы Торғай көтерілісіне белсене қатысқан сарбаздар: Омар Тынымұлы, Хакімбек Төкеұлы, Махмұт Смағұлұлы, Мағау Баймағамбетұлы, Жанділда Бекжанұлы, Бәділда Бекжанұлы, Әбәйділда Бекжанұлы, Шарафитден Әбдірахманұлы, Сәкен Нарымбайұлы, Сәбденұлы, Әубәкіро Бектасұлы, Алпысбай Жарқымбайұлы, Дабай Бұзаубақұлы, Васлий Кулаков, Иван Никитин. Бұлардың ішінен Бәділда Бекжанұлы ғана түн қараңғысында қашып, өзенге секіріп, аман қалған.

Әдеб.: З. М ұ х а м е т ж а н о в, Торғай коммисарлары, А. 1974.

Т.Барақұлы

1. ↑  **ТОРҒАЙ ЕЛІ. Энциклопедия** / Құраст. Т.Рсаев. – Алматы: «Арыс» баспасы, 2013. – 456 бет + 16 бет түрлі түсті суретті жапсырма.

ISBN 978-601-291-179-4
Марсель Паньоль (фр. Marcel Pagnol, 28 ақпан 1895 жылы — 18 сәуір 1974 ж.) — атақты француз драматургі және кинорежиссері, Француз академиясының мүшесіне айналған бірінші кинематограф қайраткері (1946).

Құрылымы

1 Өмірбаяны

2 Ескертпе 

3 Әдебиет 

  

Өмірбаяны

1895 жылы Марсельден 20 км шығысқа қарай Обань қаласында мектеп мұғалімі Жозеф Паньол және тігінші Огюстинаның отбасында дүниеге келген. Кейінірек, екі кіші ағайындылары және қарындасы, бүкіл отбасымен Марсельге қоныс аударды. 1910 жылы оның шешесі қайтыс болып, 1912 жылы әкесі қайтадан үйленеді. Келесі жылы Марсель Экс-ан- Прованс университетіне түседі де әдеби қызметті бастайды, бірақ бір жылдан кейін оны Бірінші дүниежүзілік майданға шақырады, алайда 1915 жылдың қаңтар айында әскери қызметке жарамсыз деп танылады. 1916 жылы Марсель Паньоль әкесінің еркіне қарсы үйленеді де, 1927 жылға дейін ағылшын тілінің оқытушысы болып жұмыс атқаратын Парижға кетіп қалады дейін. Француз астанасында ол жас жазушылармен танысады, ал Поль Нивуамен бірлесіп 1924 жылы "Саудагерлер даңқымен" пьесасын жазады. Жетістік оған тек 1928 жылы "Топаз" пьесасы құрылғаннан кейін ғана келіп жетті.

1930-шы жылдары ол кинокомпанию құрып, өзінің меншікті пьесасына негізделген марсельдік жұмысшылар туралы трилогия түсіреді("Мариус"(1931), "Фанни" (1932) және "Сезар" (1936)), сондай-ақ "Топаздың" екі нұсқасын шығарады. 1938 жылы "Наубайшының әйелі" атты фильмі жарық көреді де, белгілі бір жетістікке ие болады. 1940 жылы "Жер қазушының қызы" фильмі елеулі оқиға болып табылды, ал 1946 жылы "Наис". 1948 жылы ол "Керемет диірмеші" түрлі-түсті фильмін түсіріп, 1951 жылы —"Топаздың" үшінші нұсқасы жарық көрді. Паньолдің кинодағы соңғы жұмысы - Альфонс Додтың "Менің диірменімнен хаттар" әңгімесі бойыншатүсірілген (1954). 1955 жылы ол басқарушы болды, ал 1957 және 1966 жылдары Канн кинофестивалінің қазылар алқасының мүшесі атанды. 

1946 жылы өзінің алты фильмінде түсірген актриса Жаклин Бувьеге екінші некемен үйленді (1920-2016). 

Марсель Паньол көптеген эсселер жазған, оған қоса өзінің 4 бөліктен тұратын "Балалық шақ естеліктері" атты автобиографиялық роман жазған:"Әкемнің даңқы", "Менің анамның сарайы", "Құпиялар уақыты", "Махаббат уақыты". Алғашқы екі бөлімі 1955 жылы басталды да 1957 жылы жарыққа шықты, үшінші бөлімі – 1960 жылы шықты. Төртінші, яғни аяқталмаған бөлімі автор қайтыс болғаннан кейін 1977 жылы оқырмандарға жол тартты. Роман Паньолдің Марсельде және қала сыртындағы "Жаңа" вилласында өткізілген балалық шағына арналып жазылған. 1990 жылы "Әкемнің даңқы" және "Менің анамның сарайы" бөлімдері Иван Робер режиссерінің арқасында көгілдір теледидар алдына көрсетілді. 1974 жылдың 18 сәуірінде белгілі режиссер әрі білімді драматург дүниеден озды.

Ескертпелер:

1."Кругосвет" энциклопедиясы. Паньоль, Марсель

2. Marcel Pagnol. Trivia

Қолданылған әдебиеттер:

1. Bowles B. Marcel Pagnol : [ағл.]. — Manchester

2. University Press, 2012. — 280 p. — ISBN 978-0- 7190-7381- 6.