Сэр Стэнли Мэттьюс ( ағылш. Stanley Matthews ; 1 ақпан 1915 , Хенли , Стаффордшир — 23 ақпан 2000 , Сток-он-Трент , Стаффордшир ) — ағылшын футболшысы, оң қанаттан қорғаушы. Ағылшын футболшыларының бірі болып саналады. Өзінің джентльмендік мінез-құлқымен танымал. 700-ден астам ойын ойнап, бірде-бір ескерту алған жоқ.

Өмірбаяны
---------

Жеңіл салмақта өнер көрсеткен ағылшын боксшысы Джек Мэттьюстің отбасында дүниеге келген, оның төрт ұлының үшіншісі болды. Бала кезінен спортқа жақсы қабілетін көрсетті. 13 жасында ол мектеп деңгейінде өзінің алғашқы халықаралық матчын өткізді, содан кейін оны Сток Сити клубы байқады, ол мектепті бітіргеннен кейін кеңселік лауазымға жазылды.

17 жасында ол негізгі командаға жол тартты. 20 жасында ол жаттықтырушысының қызы Джимми Уолленске үйленді, онымен көп ұзамай бірлескен дүкен ашты. Ол 1934 жылы 29 қыркүйекте Англия құрамасында Уэльске қарсы (4:0) ойынын өткізді. Ол ұлттық құрама сапында барлығы 54 ойын өткізді, оның ішінде 1950 жылғы әлем чемпионатында біреуі және 1954 жылғы әлем чемпионатында екеуі. Ол өзінің соңғы ойынын 1957 жылы 15 мамырда 1958 жылғы әлем чемпионатына іріктеу турнирі аясында өткізді. Ол кезде ол 42 жас 102 күн болды және бұл Англия құрамасы үшін рекорд. Ұзақтығы жағынан да рекордтық көрсеткіш – оның еліміздің бірінші құрамасында өнер көрсеткен барлық кезеңі (1934-1957, 23 жылға жуық).

Екінші дүниежүзілік соғыс 24 жастан 30 жасқа дейінгі футболшының мансабын үзді, ал Мэттьюдің өзі Корольдік әуе күштеріне қосылды, Блэкпулдың жанында қызмет етті. Алайда, бұл оның Англия құрамасының сапында 29 бейресми матч өткізіп, 2 гол соғуына және 1943 жылы Манчестерде шотландықтардың жеңілісіне (8:1) қатысуына кедергі болмады. Ол сонымен қатар «Арсенал», « Кру Александра », «Манчестер Юнайтед », « Рейнджерс », « Рексхэм », « Гринок Мортон », « Стенхаусмюр » және « Блэкпул » сияқты клубтардың шақыруымен аймақтық лига матчтарына қатысты.

1947 жылы ол Блэкпулдағы жеке қонақүйді жалға алып, аттас жергілікті клубқа көшті, ол оны 10 мамырда 11 500 фунт стерлингке сатып алды. Блумфилд Роуд командасының стадионы оған өте жақын орналасқан. 1948 жылы Англияда жылдың үздік футболшысы деп танылды (бұл атақ тарихта алғаш рет берілді). Шабуылда ол орталық шабуылшы Стэн Мортенсенмен мықты тандем құрады, ол үшін көптеген қауіпті сәттерді жасады. Клуб жаттықтырушысы Джо Смит Мэтьюске: «Көпшілігі мені жынды деп санайды, бірақ сіз 37 жаста болсаңыз да, менің ойымша, сіз өзіңіздің ең жақсы футболыңызды әлі көрсеткен жоқсыз».

Блэкпул Болтон Уондерерсті 4:3 есебімен жеңген 1953 жылғы Англия кубогының финалы Мэттьюдің атымен аталды, дегенмен хет-трик жасаған Мортенсен болды. 1956 жылы ол « Алтын доптың » бірінші иегері атанды. 

1961 жылы туған клубына оралды, ол үшін тағы 4 маусым өткізді. Сол жылдардағы оның ойынының жоғары деңгейі, кем дегенде, оның 1963 жылы Англияда жыл футболшысының бірнеше рет мойындалуымен дәлелденді, бұл команда екінші дивизионда ойнап, оның чемпионы болғанына қарамастан. 1965 жылы 6 ақпанда 5 күн бұрын 50 жасқа толған Стэнли тізе жарақатына байланысты бір жылдық үзілістен кейін алаңға оралды. «Сток Сити» «Фулхэмді» 3:1 есебімен жеңген бұл кездесу оның соңғы ресми матчы болды және ол гол соқты. Сол жылы ол Сток Ситидің « Виктория Граунд » үй стадионында футболмен қоштасып, мансабын аяқтады. Қоштасу матчына Ди Стефано, Масопуст, Пушкаш және Яшин сияқты әлемдік футбол жұлдыздары қатысты. Содан кейін патшайым Елизавета II оған рыцарь атағын берді, ол алдымен футболшыға берілді.

Ойыншының ерекшелігі
--------------------

Франц Беккенбауэр Мэттьюдің жылдамдығы мен доп шеберлігімен «оны ешкім дерлік тоқтата алмайтынын» айтты , ал Джон Чарльз доптар әлі де ыңғайсыз болған кезде ойнағанымен, оның барлығынан жақсы және ауыр кроссерлік екенін атап өтті. 

Сол кездегі көптеген ойыншылардан айырмашылығы, Мэттью өзінің дене шынықтыруын мұқият қадағалап отырды, жүйелі түрде жүгірді, салауатты салмақты ұстанды және ішімдік ішпейді немесе темекі шекпеді. Ол құрал-жабдықтарды таңдауға да байыпты қарады. 

Оған қарсы үнемі қатты немесе тіпті дөрекі ойнағанына қарамастан, өз мансабында ешқашан Мэтью бірде-бір ескерту алған емес.

Жетістігі
---------

* « Алтын доп» иегері: 1956 ж
* Футбол жазушылары қауымдастығы жылдың үздік футболшысы ( 2 ): 1948, 1963
* Британ империясының ордені : 1957 ж
* Рыцарь бакалавры : 1965 ж
* 100 футбол лигасының аңыздарының тізіміне енген: 1966 ж
* Ағылшын футболының даңқ залына енгізілді : 2002 ж

Сілтемелер
----------

* Ұлттық футбол мұражайының сайтындағы
* Стэнли Мэтьюз қоры

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Matthews, Scott, 2000 p.601
2. ↑   Sir Stanley Matthews 1915–2000: A Potteries hero