**Германия қарулы күштерінің қарсылықсыз тізе бүгу (капитуляция) актісі** (орыс. *Акт о безоговорочной капитуляции Германии*; ағылш. *German Instrument of Surrender*; фр. ; нем. *Bedingungslose Kapitulation der Wehrmacht*) — Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі Германия қарулы күштерінің және олардың бөлімдерінің соғыс қимылдары аймағы мен аудандарында, қамалдарында, елді мекендерінде, теңізде және теңіз базаларында т.б. жерлерде жеңуші жақ шарттарына мойын ұсынып, қарсылығын тоқтату туралы заңдастырылған құжат. Сонымен бірге бұл құжат бойынша барлық қару-жарақ, соғыс кемелері мен тікұшақтар, қамалдар мен бекіністі мекендер, соғыс жабдықтары одақтастардың қолына өтіп, әскер күші тұтқынға алынады .

Келісім шарт құжатына 7 мамыр 1945 жылы Еуропа уақыты бойынша сағат 2-ден 41 минут кеткенді қол қойылған. Жоғары басшылықтың оперативті штабының басшысы генерал-полковник Альфред Йодль Германия жағынан қол қойды. Капитуляцияны қабылдағандар: ағылшын-америка жағынан АҚШ әскерінің генерал-лейтенанты Уолтер Бедел­л Смит. КСРО жағынан - Жоғары басшылықтың уәкілі - Иван Суслопаров. Актіге куә ретінде қосымша қол қойған - Ұлттық қорғаныс басшысы Франсуа Севез.

Нацисттік Германияның Үшінші рейхінің капитуляциясы 1945 жыл 8 мамыр еуропалық уақытымен сағат 23:01 күшіне енді.. Құжат ағылшын тілінде жасалған және тек ағылшын мәтіні ресми түрінде қабылданған. Бірақ Сталиннің ұсынысы бойынша Берлиннің маңындағы Карлсхорстта капитуляция келісіміне екінші мәрте қол қойылды. Содан бері Жеңіс күні Еуропа елдерінде 8 мамыр, ал КСРО-да 9 мамыр тойланатын болды.

Капитуляция туралы келісімнің мәтінің дайындауы
-----------------------------------------------

Сөзсіз капитуляция туралы алғашқы рет АҚШ президенті Франклин Рузвельт 1943 жыл 13 қаңтарда Касабланкадағы конференцияда жариялаған. Еуропалық Консультативтік комиссиясы жасаған мәтіннің жобасын 1944 жылдың қаңтардан бастап одақтас елдердің басшыларының бәрі қолдаған. Бірақ мәтінді жалпы ұсыныс ретінде қабылдаған, сол себепті 1945 жылы 4-5 мамырда штабта бұл мәтінді қолданбай, басқа - қысқа және таза әскери құжат қайтадан жасалынды. Дайындалған алғашқы мәтінді пайдаланбаған себебі - ондағы саяси баптардан дау шығып артыс-тартыс туғыздырады ма деп алдын алу болуы мүмкін. Осы соңғы нұсқаны SHAEF-тың 3-ші оперативтік бөлімшесінің полковнигі Фенимордың (мәтіннің негізгі авторы) басқаруымен америкалық офицерлер тобы жасаған..

Кеңес Одағы Германияның капитуляциясын қабылдап, бірақ бейбітшілік келісіміне қол қоймады. Яғни ресми түрінде соғыс халінде қала берді. Соғысты тоқтату туралы Үкім КСРО-ның Жоғары Кеңесі 1955 жылы 25 қаңтарда қабылдады .

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Реймстағы Германияның қарулы күштерінің сөзсіз капитуляциясына қол қою. Арқасымен отырғандар: Ганс Фридебург, Альфред Йодль, Вильгельм Оксениус. Бетімен қарап отырғандар: сэр Ф. Е. Морган, Франсуа Севез, Гарольд Берроу, Гарри С.Батчелл, У. Б. Смит, Конрад Стронг, Иван Черняев, Иван Суслопаров, Карл Спаатс, Джон Робб, Иван Зенкович (жанымен отыр) | Капитуляцияға қол қойып болғаннан кейінгі сәт. Бірінші қатарда: Суслопаров, Смит, Эйзенхауэр, авиация маршалы Артур Теддер (Эйзенхауэрдың орынбасары) |

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Беделл Смит, Франсуа Севез және Иван Суслопаров. Реймс, 7 мамыр 1945 ж. | SHAEF-тың оперативтік бөлімшесінің кабинеті. Осы жерде капитуляцияға қол қойылған. |

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет энциклопедиясы/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1972
2. ↑
3. ↑  Акт о безоговорочной капитуляции Германии Мұрағатталған 2 мамырдың 2014 жылы.
4. ↑  GHDI — Print Document
5. ↑  L’acte de capitulation signé à Reims Мұрағатталған 15 желтоқсанның 2012 жылы.
6. ↑  Указ Президиума Верховного Совета СССР от 25 қаңтар 1955 года Мұрағатталған 2 мамырдың 2014 жылы.