**«Әдебиет және кино» ( «Литература и кино»)** — Мұхтар Әуезовтің мақаласы, 1944 ж. «Казахстанская правда» газетінің 5 наурыздағы санында жарияланған.

Кейін Әуезовтің шығармалар жинақтарына, басқа да басылымдарға енбеген. Мақаланың қолжазбасы жазушының өз мұрағатында сақтаулы. Әуезов қазақ кино өнерінің туып, қалыптасу кезеңінің басы-қасында жүріп, оған мол үлес қосқан. *«Райхан»* (1940), *«Абай әні»* (1945), *«Әйел жолы»* киносценарийлерін жазып, киностудия көркемдік кеңесінің тұрақты мүшесі болды. 1944 ж. бұрынғы қазақ кинохроника студиясы (1936) мен көркем фильм студиясы (1941) біріктіріліп, Алматы көркем фильм және хроникалы-документті фильм студиясы болып қайта құрылған еді. Осы тұста жазушы аталмыш мақаласын жариялап, әдебиет пен кино өнерінің байланысы, ішкі үйлесім, ұқсастықтары мен өзіндік ерекшеліктері және қазақтың жас кино өнерінің алдағы міндеттері туралы ой-пікір білдіреді. Әуезов жалпы кино өнерінің туып-қалыптасуына әдебиеттің тигізер әсер-ықпалын жан-жақты ашып, өте жоғары бағалайды. Қайсы елдің болсын кино өнері өзінің туып, өсіп-даму кезеңдерінде халық шығармашылығымен, әдебиетімен тығыз байланыста болғандығын, соның нәтижесінде айтарлықтай жетістіктерге, мол табысқа жетіп отырғанын нақты мысалдар арқылы дәлелдейді. Ленин, Киров, Чапаев, сондай-ақ тарихи тұлғалар: Александр Невский, Суворов, Сухэ-Батор туралы жасалған үздік фильмдерді үлгі ретінде атайды. Ал кино өнері де өсіп-даму барысында, өз кезегінде өнердің басқа түрлеріне, әдебиетке де игі ықпалын тигізіп, мол мүмкіндіктер жасай алатынын, жасампаз қоғамның бүгінгі тыныс-тіршілігін кеңінен қамтып, тарихи дәуірлерді де тереңінен тартып суреттеуде жетекшілік қызмет атқаратынын айтады. Сондықтан жазушыларымыздың кино өнеріне белсене араласуы қажет екендігін, қазақ жазушыларының жас кино өнерінің қалыптасып, даму жолына тікелей жауапкер болатынын баса ескертіп, үлкен міндеттер жүктейді. Қазақ халқының бугінгі өміріндегі үлкен өзгерістер, жедел қарқынды өсіп-дамулардың адам санасында, ішкі жан дүниесінде сәулеленуі арқылы кино тілінде суреттелуі қажет. Сондай-ақ халқымыздың басынан өткен бай тарихы мен шығармашылық тұлғалары: Абай, Шоқан, Біржан, Құрманғазы, Жамбыл; батырлары: Абылай, Сырым, Исатай, Кенесары, Амангелді; эпостық жыр-аңыздардағы: Баян, Қыз Жібек, Қаншайым, Қорқыт, Асан қайғы, Алдар Көселер туралы да шынайы көркем фильмдер қою арқылы қазақ кино өнерін өркендетіп, өсіруіміз керек деген толғақты ой-пікірлерін ортаға салады. 2002 ж. бастап жыл сайын, жас ғалымдардың *«Әуезов оқулары»* атты халықаралық ғылыми-теориялық конференциясы өткізіледі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мұхтар Әуезов энциклопедиясы — Алматы, «Атамұра» баспасы, 2011 жыл. ISBN 978-601-282-175-8


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеуМұхтар Әуезов шығармалары |
| --- |
|  |
| Романдары | 
**Абай жолы** (роман-эпопея) • Өскен өркен • Тұман айығарда (роман эскиздері) |
|  |
| Повестер мен әңгімелері | 
Қараш-қараш оқиғасы • Қилы заман • Көксерек • Дауыл • Қорғансыздың күні • Оқыған азамат • Сыбан Ақтайлақ би • Үйлену • Сөніп-жану • Қаралы сұлу • Кім кінәлі? • Жетім • Барымта • Кінәшіл бойжеткен • Бүркіт аңшылығының суреттері • Қыр суреттері • Қыр әңгімелері • Ескілік көлеңкесінде • Қасеннің құбылыстары • Жуандық • Үш күн • Білекке-білек • Іздер • Құм мен Асқар • Шатқалаң • Бүркітші • Асыл нәсілдер • Шыңғыстау |
|  |
| Либретто мен пьесалары | 
Еңлік — Кебек • Бәйбіше, тоқал • Қарагөз • Айман — Шолпан • Ақ қайың • Абай трагедиясы • Абай (либретто) • Тас түлек • Октябрь үшін • Тартыс • Алма бағында • Бекет • Шекарада • Сын сағатта • Намыс гвардиясы • Түнгі сарын • Хан Кене • Қара Қыпшақ Қобыланды • Ақан — Зайра • Калкаман и Мамыр (орысша либретто) • Алуа • Бес дос |
|  |
| Оқу құралдары | 
Әдебиет тарихы • Жеткіншек • Новый аул • Абайды білмек керек ойлы жасқа |
|  |
| Басқасы | 
Аудармалары • Мақалалары • Индия очерктері • Америка әсерлері • Ақын елінде • Абай (кинодрама) • Абай (әдеби сценарий) • Абайтанудан жарияланбаған материалдар • Уақыт және әдебиет • Әр жылдар ойлары • Белгісіз Әуезов • Әуезовтану |

 |