**Ишемия** (лат. *ischaemia*, қан тоқтау) — дене мүшелеріне қанның жеткіліксіз келуіне байланысты немесе қанның келуінің толық тоқтауына байланысты жергілікті қан айналымының бұзылуы.

Жүректің ишемиялық ауруы
------------------------

Жүректің ишемиялық ауруы — жүректе қанайналымы толық тоқтағандықтан немесе қажетті шамадан кем болғандықтан дамитын сырқат. Сол себепті ишемиялық ауруы жүректің тәждік (коронарлық) артерияларының ауруы деп те аталады. Бұл сырқаттың әлеуметтік мәнін ескере отырып, Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы 1965 жылы оны "дербес" ауру деп таныды. Бүгінгі таңда ишемиялық ауру әсіресе экономикасы өркендеген елдерде кең таралған, тіпті оны эпидемиялы аурулар тобына жатқызбақ ой бар. Жүректің ишемиялық ауруы кенеттен қазаға ұшыратуымен қауіпті. Ол жүрек-тамыр сырқаттарынан болатын өлім-жітімнің 2/3-ін қамтиды. Бұл ауруға жасы 40—65-тер шамасындағы ер адамдар жиірек шалдығады.

Этиологиясы мен патогенезі
--------------------------

Миокард инфарктының тікелей әсерлі себептері: жүрек артерияларының қысылуы; олардың іргесінде тромбылардың түзілуі; саңылауында тромбылық эмболдардың пайда болуы; осы артериялар атеросклероздан тарылып, миокардқа оны зорықтыратындай күштің түсуі. Дегенмен, бұлар жүрек бұлшық етінде некроз бен оның зардаптарын дамытатын жергілікті ғана себептер. Жүректің ишемиялық ауруының атеросклероз және гипертония ауруымен тығыз байланыстылығын ескерсек, оның этиологиясы аталған себептермен шектеліп қана қоймайтыны түсінікті. Атеросклероз бен гипертония ауруын өрістететін этиологиялық факторлардың барлығы, әсіресе психика-эмоциялық зорығу, жүректің ишемиялық ауруының дамуына да себеп болады. Сондықтан атеросклероз бен гипертония ауруы және жүректің ишемиялық ауруы "үзеңгілесе" дамиды. Атеросклероз миокард инфарктының бірен-саранында ғана жүрек артерияларын зақымдамайды.

Ишемиялық аурудың, атеросклероздың және гипертония ауруының патогенездік факторлары ортақ. Олардың ішінде ең маңыздылары: 1) гиперлипидемия, 2) артериялық гипертензия; 3) дененің артық салмағы (семіздік); 4) дене қимылының аздығы; 5) темекі шегу; 6) көмірсуларға толеранттылықтың өзгеруі (мысалы, қантты сусамыр); 7) несеп қышқылды диатез; 8) генетикалық бейімділік; 9) еркек жыныстылық.

Аталған патогенездік факторларды эпидемиологтар ишемиялық ауруды туындататын қауіпті факторлар деп атап, олардың әсерлілігін елдегі тұрғындардың белгілі бір тобында (әдетте 1000 ер адам алынады) белгіленген мерзім ішінде (әдетте, 10 жыл) жүректің ишемиялық ауруының басты бейнесі — миокард инфарктісін дамыту көрсеткіші арқылы бағалайды. Бұл тұрғыдан, гиперлипидемияның жеке өзінің инфаркт дамытатын "болжамдық" құны 21% болса, гиперлипидемия, артериялық гипертензия, темекі шегу, семіздік сияқты 4 қауіпті фактор қосарланып, 10 жыл бойы әсер еткен кісілердің жарымына жуығында, — 44%-ында, жүректің ишемиялық ауруын дамытатыны анықталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Патологиялық анотомия терминдерінің орысша – латынша – қазақша түсініктеме сөздігі.- Ақтөбе. ISBN 9965-437-40-8
2. ↑

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеуЖүрек-қантамырлар жүйесінің аурулары |
| --- |
|  |
| Ишемия | 

|  |  |
| --- | --- |
| Коронарлық дерт | 
Коронарлық жетіспеушілік • Коронарлық артерия аневризмасы • Коронарлық артерияның қатпарлануы |
|  |
| Активті ишемия | 
Стенокардия (Принцметал стенокардиясы • Тұрақты стенокардия) • Жіті коронарлы синдром (Миокард инфаркты • Тұрақсыз стенокардия) • Постинфаркттық синдром |

 |
|  |
| Жүрек қабаттары | 

|  |  |
| --- | --- |
| Перикард | 
Перикардит • Жүрек тампонадасы • Гемоперикард |
|  |
| Миокард | 
Миокардит (Америкалық трипаносомоз) • Кардиомиопатия • Оң қарыншаның аритмогендік дисплазиясы |
|  |
| Эндокард пенҚақпақшалар | 

|  |  |
| --- | --- |
| Эндокардит | 
Инфекциялық эндокардит • Инфекциялық емес эндокардит (Либман — Сакс эндокардиті • Тромбоэндокардит) |
|  |
| Қақпақшалар | 
Митралды қақпақша пролапсы • Митралды қақпақша жетіспеушілігі • Аорталы қақпақша жетіспеушілігі • Үшжармалы қақпақша жетіспеушілігі • Пульмоналдық қақпақша жетіспеушілігі • Стеноздар |

 |

 |
|  |
| Аритмиялар | 
Брадикардия • Тахикардия • Лаун — Ганонг — Левайн синдромы • Вольф — Паркинсон — Уайт синдромы • Жүрек фибрилляциясы • Жүректің тоқтап қалуы |
|  |
| Басқасы | 
Жүрек жетіспеушілігі • Кардиомегалия • Аорта аневризмасы • Артериалдық гипертензия • Атеросклероз • Варикоз • Флебит • Инсульт |

 |