recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Орналасуы
---------

Қостанай облысы, Қамысты ауданы, Бестау ауылдық "Марал баба" мешіті

Марал баба мешіті
-----------------

Қостанай облысы, Қамысты ауданының Бестау аулында 1994 жылы мешіт құрылысының ірге тасы қалынды. 1996 жылдың шілде айында мешіт құрылысы түгелімен бітіп, пайдалануға берілде. Мешіттің жобасын жасаған Алматылық «Қаз ГУ проект». Негізгі жоспар бойынша мешіттің алаңы 1 гектар жерді алып жатыр. Құрылыстың көлемі: 36х36 м, биіктігі 4,5 м. Орталық зал дөңгеленіп келген, диаметрі 20 метр. Төрт мұнарасы бар, әрқайсысының биіктігі 16 метрден. Сырты түгелдей ұлутаспен қоршалған, іші гранит пен мәрмәр тас. Мешіттің ішінде имам мен наиб имамның жұмыс бөлмелері, дәріс алатын бөлме, тазалық бөлмесі, шайхана бар. Мешітті салуға Алматының, Қостанайдың және жергілікті тұрғындар атсалысты. Құрылыс жобасы мен құрылыс ісін жүргізген Бестау жауапкерлігі шектеулі серіктестің басшысы Ибрай Естаев пен құрылыс басшысы Ғилымхан Құлбатыров. Құрылыс жұмысына қаржылай көмек бергендер: Естаев Ибрай – Бестау ЖШС директоры, Ундемесов Темірхан – Свободный ЖШС директоры. Мешітке Марал ишан есімі берілді. Мешіттің бірінші имамы болып Ертай Балахмет тағайындалды.

Сілтеме
-------
A.Балаларға арналған мюзикл
A.Мысықтар мюзиклы
**Мюзикл** (ағылш. *Musical*) – эстрадалық, хореографиялық, драмалық, опералық, т.б. сан түрлі өнердің әсерлі ерекшеліктерін біріктіріп көрсететін музыкалық-сахналық қойылым. Бұл жанрдың тек комед. қана емес, драм. сюжеті де болады. Мюзикл жанр ретінде 1920 – 30 жылдары АҚШ-та пайда болды. 1940 – 60 жылдары АҚШ-та ерекше дамып, 60-жылдардан бастап басқа елдерде кең тарала бастады. Қазіргі уақытта Мюзикл музыкалық театрлары рок-музыка, ән-би жанрлары элементтерін игере отырып дамуда.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ Энциклопедиясы", 6 том
2. ↑  Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: "Аруна Ltd." ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8
**Мэттью Блейк Саймон** (ағылш. *Matthew Blake Simon*; 21 шілде 1986 жыл, Сидней, Аустралия ) — австралиялық футболшы, Австралия құрамасының экс-жартылай қорғаушысы. 2008 жылғы Пекиндегі Олимпиада ойындарына қатысқан.

Клубтық мансабы
---------------

### Клубтық

Саймон - "Сетрал Кост Маринерс" клубының түлегі. 2006 жылы ол А-Лигадағы жаңа командасы сапындағы дебют ойынын өткізді, содан кейін Ник Мрджа тізесінен ауыр жарақат алып, біраз уақытты өткізіп алды. 2008 жылдың 15 тамызында "Ньюкасл Юнайтед Джетске" қарсы матчта ол Маринерс клубы сапындағы алғашқы голын енгізді. Сол жылы Мэтт командаға чемпионаттың күміс жүлдегері атануға көмектесті. 

2012 жылдың басында Саймон үш жылдық келісімшартқа қол қойып, оңтүстік кореялық Чоннам Дрэгонз клубына ауысты. Аударым сомасы 400 мың долларды құрады. 5 наурызда Канвонға қарсы матчта ол К-Лигадағы алғашқы ойынын өткізді . Мэт жаңа елге бейімделе алмады, бір жылдан кейін "Сентрал Кост Маринерс" клубына жарты сомамен оралды. 

2015 жылдың жазында Симон Сиднейге көшті. 10 қазанда Мельбурн "Виктори" клубына қарсы матчта ол жаңа командадағы тұңғыш кездесуін өткізді. 31 қазанда бұрынғы клубы "Сетрал Кост Маринерске" қарсы ойында Мэтт екі рет гол соқты, "Сидней" командасы сапындағы тұңғыш голын енгізді . 2017 жылы ол клубына чемпионатта жеңіске жетуге көмектесті. 

### Ұлттық құрама

23 жасқа дейінгі Аустралия құрамасы сапында 2008 жылғы Олимпиадаға қатысты.

2009 жылы негізгі құрамада екі кездесу ғана өткізді.

Жетістіктері
------------

* Аустралия чемпионы: 2016/17

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Ньюкасл Юнайтед Джетс VS. Сентрал Кост Маринерс 1:1  (ағыл.), *soccerway.com* (2008—08—15).
2. ↑  Чоннам Дрэгонз VS. Канвон 0:0  (ағыл.), *soccerway.com* (2012—03—05).
3. ↑  Сидней VS. Мельбурн Виктори 1:1  (ағыл.), *soccerway.com* (2015—10—10).
4. ↑  Сентрал Кост Маринерс VS. Сидней 1:3  (ағыл.), *soccerway.com* (2015—10—31).
*Басқа мағыналар үшін Қаратұрық деген бетті қараңыз.*
**Қаратұрық** – Іле алабындағы өзен.

Географиялық орны
-----------------

Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 38 км, су жиналатын алабы 163 км2.

Бастауы
-------

Бастауын Бақай тауларының солтүстік бөлігіндегі Теректі тауының (асуының) баурайынан алып, Есдәулетсай (Толқын) тоғанына құяды.

Гидрологиясы
------------

Тауқаратұрық ауылына дейін арнасы шатқалды келген. Одан төменде Іле аңғарының жазық бөлігімен ағады. Жазықтағы жағалауы ашық, алабының басым бөлігі жыртылған. Жалпы ұзындығы 50 км болатын 18 саласы мен тармағы бар. Суы егістікке пайдаланылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
***Қаратөс бұлбұл*** - ең әдемі биік тау әншілерінің бірі. Аталығы ашық түске боялған: жоғарғы жағы қарасұр, көзінің үстіндеаппақ қасы, тұмсығының астында қара кеудесінде алқызыл дағы бар, құрсағы мен құйрығының түбі - ақ түсті. Сонымен қатар, қара түсті құйрық қанаттарының ұшында айқын ақ дақтары бар. Ол құйрығын жиі тартып, желпіуш сияқты жайып жүреді. Әні жағымды және сазды, күйлеу кезеңінің қызған уақытында әнін бір сағатта 500 рет орындайды. Ұасын жерге, тастың, бұтаның панасына немесе калың бұтаның арасына салады. 4 - 6 көгілдір жұмыртқасын аналығы 2 аптада басып шығарады. Жазда 2 рет балапан шығарып үлгереді. Ұялайтын жерінде мамырдан қазанға дейін кездеседі.

### Сипаттамасы

Төбесі және жоны- қошқыл , қошқыл сұр және ақ қабағы ерекше айқын бөқлініп көрінеді. Құрығының түсі үш түрлі: негізгіжартысы- ақ , құйрық ұшының үштен бір бөлігі - қара және әр қауырсынның ұшы-ақ түсті болып келеді. Аналығының түсі қоңыр , онда қызыл және қара түс болмайды , дегенмен оны құйрығын жиі көтеріп, жазуымен бірге ұйрықтың қара қауырсындарының ұшы ақ болғандықтан, жаңылыспай тануға болады.

### Мекені

Бұл орталық және Оңтүстік Азия тауларының субальпілік белдемінің бұталарында өмір сүреді. Қазақстанда теңіз деңгейінен 2000-нан 3000 метрге дейінгі биіктіктерде субальпілік шалғындарының қалың аршасында мекендейді. Үндістанда және Оңтүстік Азияның басқа елдерінде қыстайды. Мамырда ұшып келіп, тамызда ұшып кетеді.

### Ерекшелігі

Қаратөс бұлбұлдың аталықтары- тамаша сайрағыштар. Әуені қатты жіне әуезді. Сан алуан дербес өргермелі нұсқалы бола тұра , оның әуені жақынырақ болып келеді. Әдетте ысқырған төрт құрамды кіріспе жаңылтпашқа айналып, "сандуғаш сазына "ұқсастау болып кетеді. Өзге құстардың дауысына еліктеу өте дамыған. Қаратөс бұлбұл көбінесе кәдімгі құралайдың, орман жадырақ, қаратұмсық содырғы , бозбас пайыздың, т.б. құстардың әуенін қайталайды. Қаратөс бұлбұлдар мамырдың алғашқы күндерінен бастап, шілденің ортасына дейін, кейде сіркіреген жаңбырда , тұманда , тіпті қалың жауған қарда, әуен әбден қызған кезде, бір сағатта 542 әуенге дейін орындайды.
[1]

Дереккөздер
-----------

"Қазақстан жануарлары" (Мектеп энциклопедиясы) - 2010

1. ↑  мектеп энциклопедиясы "Құстар",Ковшарь
*Басқа мағыналар үшін Қаратөбе деген бетті қараңыз.*
**Қаратөбе** – Алтынемел жотасының батысындағы тау.

Географиялық орны
-----------------

Жетісу облысы Кербұлақ ауданы Қызылжар ауылының оңтүстік-шығысында 12 км жерде, Быжы өзенінің аңғарында орналасқан.

Жер бедері
----------

Абсолюттік биіктігі 1108 м. Батыстан шығысқа қарай ендік бағытта 2 км-ге созылған, енді жері 1 км шамасында. Сол беткейі тіктеу, оңтүстігіне қарай еңістеніп, жазыққа ұласады.

Өсімдігі
--------

Сұр қоңыр топырақ жамылғысында жусан, бетеге, көкпек, т.б. астық тұқымдас шөптесіндер мен бұталар өседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
**Мұнайгазды алқап** - көбінесе аймақтық масштабтағы геологиялық нысандарға сәйкес келетін және бір-біріне
іргелес мұнайгазды аудандар мен белдемдерді біріктіретін мұнайгазды провинцияны
мұнай геологиясы тұрғысынан аудандастыру бірлігі. Мұнайгазды алқап өз ауқымындағы
аудандар құрылысының, оларда мұнай мен газ қалыптасуының және
жинақталуының, сол сияқты аталған аудандардың шөгінді тыс қалыптасуы
кезіндегі геологиялықдаму тарихының ортақтығымен сипатталады. Мұнайгазды алқаптарды
даралау барысында ең алдымен мұнайгазды провинцияның тектоникалық ерекшеліктері (қүрылымдық дербестігі, шөгінді түзілімдерінің көлемі, масштабы т.с.с.), ал екінші кезекте оның геохимиялық және литологиялық сипаттары
(тау жыныстары мен шашыранды органикалық заттардың өзгерістері жайлы
деректер алуға көмектесетін түзілімдер қалындығы, фациялық сипаттары т.с.с.)
сарапталады. Мұнайгазды алқап ішінде алаптық алқаптарды (синклинорийлерді, ойыстарды,
ойысымдарды, яғни көмірсутектердің туындау алқаптарын) және алапаралық
алқаптарды (дөңестерді, бел-белестерді, яғни көмірсутектердің шоғырлану
алқаптарын) жекелеуге болады. Мұнайгазды алқаптардың мұнай мен газ кіріктіруін
тектоникалық тұрғыдан қадағалау мүмкіндігі толықтай жүзеге асқан жағдайда
олардың шекаралары аймақгықкөтерілімдердің ең көтеріңкі бөлекшелері арқылы
(мәселен, көміліп қалған суайырықгар арқылы), немесе аймақтық ойыстардың
ең түсіңкі өңірлерінің өстік сызығы арқылы (мысалы, тальвегтер арқылы) жүргізіледі. Аталған шекараларды аймақгық көтерілімдердің баурайлары арқылы
да жүргізуге болады, бұл жағдайда мейілінше түсіңкі бөлекшелер (алаптар)
және оларды бір-бірінен бөлетін біршама көтеріңкі бөлікшелер (алапаралық
өңірлер) дараланатын болады. Соңғы тәсіл бүкіл мұнайгазды алқап аумағындағы мұнайдың
немесе газдың қоры біркелкі өңірлерді жекелеп қарауға мүмкіндік береді. Мұнайгазды алқап
мысалдары ретінде Ферғана, немесе Париж мұнайгазды алқаптарынын, немесе
өзіміздің Каспий маңы мұнайгазды алқабын атауға болады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мұнай және газ геологиясы танымдық және кәсіптік-технологиялық терминдерінің түсіндірме сөздігі. Анықтамалық басылым.- Алматы: 2003. ISBN 9965-472-27-0
**Мұнайгазды свита** - мұнайдың немесе газдың өндірістік қорлары жинақталған жерасты қорқоймаларын құрайтын таужыныстарың қойнауқаттарын, горизонттарын немесе линзаларын кіріктіретін стратиграфиялық түзілімдер кешені. Егер мұнай әуел бастан-ақ осы свитаның өзінде қалыптасқан болса, онда бұл свитаны әуелден-ақ *мұнайлы свита* деп атайды. Мұнай жатындары сөз болып отырған свита ауқымына өзге өңірлерден жылыстап келген жағдайда, бұл свита туынды мұнайлы свита деп аталатын болады. Мұнай мен газ жатындарын ең жақсы тұтатын литологиялық фациялар қатарына жататындар — әктастардың, доломиттердің, құмтастар мен құмдардың қабатшалары мен линзаларын кіріктіретін саздар яки жіктастар, құмтастар және құмдар.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мұнай және газ геологиясы танымдық және кәсіптік-технологиялық терминдерінің түсіндірме сөздігі. Анықтамалық басылым.- Алматы: 2003. ISBN 9965-472-27-0
**Никлас Бентнер** (дат *Nicklas Bendtner*; 1988 жылы 16 қаңтарда Копенгаген қаласында туылды ) — даниялық футболшы, шабуылдаушы.

Клубтық мансабы
---------------

### Копенгаген

Алғаш қадамдарын Никлас өзінің туған қаласында Копенгагенда бастады. Ол «Копенгаген» клубының жастар командасында өнер көрсетті, көбінесе шабуылдың қырына жақсы қосылуды білді. 

### Арсенал

Арсенал vs Стоук Сити
Жақсы ойындарынан соң бірнеше күннен кейін, оны «Арсенал» футбол клубы байқап оған қызыға бастады. Негізгі құрам үшін 2005 жылы 25 қазанда алғаш матчын өткізіп, Лига Кубогінде «Сандерланд» клуыбына қарсы ойын көрсетті. 2006/07 маусымда ол «Бирмингем Сити» клубына жалға беріліп, бір маусымда 42 матч өткізіп, 11 гол соқты.

2007 жылы қайта «Арсеналға» оралып, 2007 жылы мамырда 5 жылдық контракка қол қойды.

Келесі екі жыл ішінде тұрақты ойын көрсеткен жоқ, себебі көбінесе алаңға ауысып кіріп жүрді. 2009 жылы серіктері Эммануэль Адебайор мен Робин ван Перси клубтан кеткеннен кейін, команданың негізгі шабуылдаушысы атанды. 2010 жылы Чемпиондар Лигасында «Порту» клубына қарсы хет-трик жасады.

### «Сандерланд» клубына жалға берілуі

2011/12 жылы маусымда қайтадан жалға беріліп, осы жолы «Сандерланд» клубында болды. «Сандерландта» «Арсеналға» қарағанда алаңға жиі шығып жүрді. Жалпы 40 матч өткізіп, 8 рет голмен ерекшеленді

### Ювентус клубына жалға берілуі

2012/13 маусымда футболшы қайта жалға берілді, алайда енді Италия чемпионатында өнер көрсеттіп, «Ювентус» сатысында болды. Бір де бір гол соқпай, қайта Лондонға оралды. Англиялық «Арсенал» ойыншыдан айырылғысы келмеді, алайда ойыншы клубтан көшкісі келді, сондай-ақ көптеген испаниялық және неміс клубтары Никласты өз сатысында көргісі келді. Бентнер осы кездерде асқын салмақпен ауырып, одан құтылу жолдарын іздеп жүрген болатын.

###### 2013/14 маусым

2013 жылы 5 желтоқсанда «Арсенал» үшін «Халл Ситиге» 2011 жылдан бері алғашқы голын соқты. Ал екінші голын 2013/14 маусымда «Кардиффом» клубына қарсы соқты, алайда бір минуттан кейін жарақаттанып, бір ай бойы алаңға шыға алмады.

### Вольсбург

2014 жылы 15 тамызда Бентнер неміс клубымен 3 жылдық контраққа қол қойып, ресми түрде ойыншысы атанды. Алғашқы ойынының Айнтрахт Франкфурт клуыбна қарсы өткізіп, 2:2 есебімен ойын аяқталды.

Ұлттық құрамадағы мансабы
-------------------------

Еуро-2012. Нидераландияға қарсы ойыны
Дания құрамасы үшін жалпы 59 матч өткізіп, 24 гол соқты. Алғаш голын 18 жасында Никлас Польша құрамасының қақпасына соқты.

2010 жылы Йон-Даля Томассон әлем чемпионатынан кейін мансабын аяқтағаннан кейін, Бендтнер команданың негізгі шабуылдаушысы атанды. 2012 жылы Еуропа чемпионатында іріктеу кезенінде 3 жеңіс голын соқты. Ал чемпионаттың өзінде дубльмен Португалия құрама командасының қақпасына салып ерекшеленді, алайда ойынды Португалия 3:2 есебімен жеңді.

2013 жылы ішімдікпен жол жүргізгені үшін Дания құрамасынан 1,5 жылға ысырылды.

Жетістіктері
------------

### Клубтық

**Ювентус**

* Италия Чемионы: 2012/13

**Арсенал**

* Англия Кубогінің иегері: 2013/14

### Жеке

* Данияның жыл футболшысы: 2009

Сыртқы сілтемелер
-----------------

soccerbase.com сайтында профилі


1. ↑  Никлас Бентнер ресми түрде Лорд атанды
**Никита Киоссе**-1998 жылы 13 сәуірде Рязаньда дүниеге келген. "Жаңа Толқын" сайысына қатысқан. "Дауыс" сайысының қатушысысы болған.MBAND"тобының орындаушысы болып саналады.

" Меладзеға барғым келеді" бағдарламасы
---------------------------------------

"ВиАграга барғым келеді" теле шоуының сәтті аяқталуынан кейін, Константин Меладзе жаңа жігіттер тобын құруды қолға алады.

2014 жылы 30 сәуірде жігіттерге арналған кастинг өткізілді. Бағдарламаны Ресей, Белоруссия, Қазақстан, Украина телеканалдарында көрсетті. Қыздардың өнерін бағалайтын Анна Седокова, Полина Гагарина, Ева Польна, ал жігіттердің өнерін бағалайтын Сергей Лазарев, Владимир Пресняков, Тимати төраға болды.

22 қарашада жеңімпаздарды SMS хабарламалар арқылы анықтай бастады. Нәтижесінде Анатолий Цой, Артём Пиндюра, Владислав Рам, Никита Киоссе жеңіске жетті.

MBAND
-----

2014 жылы желтоқсан айында "MBAND" атауын алған топтың "Ол оралады" атты алғаш әнінің бейнебаяны шықты. Бұл ән телешоуда айтылған болатын. Негізінде ән 24 қарашада шыққан болатын. Әуенін Константин Меладзе, ал сөзін Константин Меладземен бірге Артем Пиндюра жазды. "Ол оралады" әні Алтын граммофон сыйлығына иеленді. Алғаш сахнаға 2015 жылы 14 ақпанда "Big Love Show 2015" концертінде шықты. Осыдан кейін топ гастролдық сапарларын бастады.

2015 жылы наурызда "Маған бер" әні шықты. Әннің сөзін Константин Меладзе, Никита Киоссе, Артем Пиндюра, ал әуенін Константин Меладзе мен Никита Киоссе жазған.

Наурызда "Kids’ Choice Awards 2015" жүлдесінде "Ресейлік музыкалық серпінді жыл" атағын жеңіп алды. Ал, мамыр айында өткен "RU.TV 2015" те топ "Нағыз сый" атағына иеленді.

"Муз-тв 2015" жүлдесінде "Жыл сүйікті әншілері" болып танылған.

2015 жылы 29 мамырда "Love Radio" радиостансасында "Маған қара" әнін орындаған.

2015 жылы 8 маусымда "Fashion People Awards-2015" рәсімінде "Жыл жаңалығы" жүлдесіне иеленді.

Өлендері
--------

| Жыл | Шынайы атауы | Қазақша атауы |
| --- | --- | --- |
| 2014 | Она вернется | Ол оралады |
| 2015 | Дай мне | Маған бер |
| 2015 | Посмотри на меня | Маған қара |

Дереккөздер
-----------
Авар тілінің таралуы
Түркі Авар тілімен шатастырмау керек.

**Авар тілі** - көбісі Дағыстанда, аздап солтүстік Әзірбайжанда, шығыс Грузияда тұратын авар халықының тілі. Кавказ тілдерінің дағыстан тобына жатады.  

Оңтүстік және солтүстік 2 наречиені құрайтын ацухс, карак, гид, андаль, закаталь, хузах, салатав т.б. диалектілері бар. Әдеби тілі солтүстік наречие негізінде қалыптасқан. Авар тілі - дауыссыздар жүйесі күрделі, көп септікті, эргатив конструкциялы тіл. Араб жазуына алғашқы талпыныс 15 ғасырдан басталса да, оны кеңірек қолдану 19 ғ-дың екінші жартысы мен 20-шы ғ-дың басында болды. 1927 ж. арабшадан латыншаға, 1938 ж. орыс графикасы негізіндегі жазуға көшті.

### Авар алфавиты

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| А а | Б б | В в | Г г | Гъ гъ | Гь гь | ГӀ гӀ | Д д |
| Е е | Ё ё | Ж ж | З з | И и | Й й | К к | Къ къ |
| Кь кь | КӀ кӀ | Л л | Лъ лъ | М м | Н н | О о | П п |
| Р р | С с | Т т | ТӀ тӀ | У у | Ф ф | Х х | Хъ хъ |
| Хь хь | XӀ хӀ | Ц ц | ЦӀ цӏ | Ч ч | ЧӀ чӀ | Ш ш | Щ щ |
| Ъ ъ | Ы ы | Ь ь | Э э | Ю ю | Я я |

Дереккөздер
-----------

* "Қазақстан": Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998
**Баженов Василий Иванович** *(12.3.1737/38, Малоярославец маңындағы Дальское селосы, - 13.8.1799, Петербург)* – орыс архитекторы, суретші, архитекторы теоретигі, педагог; классицизм өкілі. Дьяк Отбасында туған. Москва университетінің әр түрлі гимназияларында оқып, 1755 жылы Петербургте қайта ашылған Көркемсурет академиясына жіберілді. 1762- 64 жылдары Италияда болды, Римдегі Әулие лука академиясының профессоры, Болонья мен Флоренция Көркемсурет академиясыеың мүшесі болып сайланады. 1765 жылы Ресейге қайта келіп, академик атағын алды. 1799 жылы петербург көркемсурет академиясының вице- президенті болды. Баженов орыс архитекторларының ішінде қала құрылысы, оның жалпы жобасы, кеңістік және композиция жарасымдылығы жайында елеулі еңбек етті. Оның қала құрылысындағы аса ірі еңбегі – Москва-Кремль сарайының жобасы (бүкіл ансамбль мен қызыл алаңды қайта құруды қосқанда). Бұл жоба бойынша Кремль күн сәулесі сияқты тарамданған көшелердің түйіскен жеріне, негізгі салтанат алаңына айналмақ еді. Екатерина 2 Москваны шектен тыс дәріптегісі келмегендіктен, ғажайып жоба жүзеге аспады. Бірақ Баженов өз идеясын Москвадағы Пашковтың үйін салуда біршама іске асырды (1784-86; қазір В.И, Ленин атындағы кітапхананың ескі үйі). Пашков үйі Баженовтің Москвада салған өзге ғимараттары сияқты (1-Мещанскийдегі Долговтың үйі, қазіргі Бейбітшілік проспектісі, 1770 жылы) фасадтарының сәи-салтанаттылығы ғимараттың бүкіл бөліктерінің айқын үйлесімділігімен жарасым тапқан. Баженов Москваның Ходин даласында сәи-салтанат құрылыстарынын салумен де шұғылданды (1774-75). Оның Царицындағы құрылыстары да екатерина 2 қарсы болған соң бітпей қалды. Баженовтің редакциясымен Витрувидің аудармасы орысша басылып шықты. Баженов – М.Ф. Казаков, К.И. Бланк, И.В. Еготов, Е.С. Назаров сияқты сәулетшілер жұмыс істеген Кремль құрылысының Экспедициясы жанындағы архитектор команда мен мектепті ашты.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
**Алтай** – Күршім және Оңтүстік Алтай жоталарының қиылысындағы тау.

Географиялық орны
-----------------

Шығыс Қазақстан облысы Күршім ауданы жерінде.

Жер бедері
----------

Абсолюттiк биіктігі 1792 м. Өзімен аттас асудан мамыр – қазан айларында салт атты адам өте алады. 
Таудан бастау алатын өзен салалары оңтүстік-батысындағы Марқакөл көліне келіп құяды. Батысында Ақсубас тауымен, солтүстік-батысында Сарымсақты жотасымен, солтүстік-шығыс, шығыс және оңтүстік бөліктері тауаралық аңғарлармен ұласады.

Өсімдігі
--------

Таулы орманның сұр топырағында майқарағай, қарағай, самырсын өседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
Алтай волейбол клубының эмблемасы
**«Алтай»** — Қазақстанның Ұлттық лигасында ойнайтын Өскеменнің ерлер волейбол командасы.

Тарихы
------

Команда 2004 жылы Өскемен қаласындағы №4 БЖСМ негізінде құрылды және ұйымдастырылды. 2005 жылдың қараша айында Шығыс Қазақстан облыстық әкімдігінің шешімімен «Өскемен қаласының волейбол клубы» ашылды.

2015-2016 маусым Алтай үшін бұл Ұлттық лигадағы жетінші маусым. Алты жыл бойы өнер көрсеткен команда үш рет ҚР Кубогының қола жүлдегері (2009, 2011 және 2014 жылдары) және екі рет ҚР Чемпионатының қола жүлдегері атанды (2011 және 2012 ж.).

Жетістіктері
------------

* 1 !1

Қазақстан чемпионаты (2) — 2011, 2012

* 1 !1

Қазақстан кубогы (3) — 2009, 2011, 2014

Құрамы
------

| Нөмір | Амплуа | Ойыншы | Т. Ж. | Разряд | Бойы/салмағы |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Л |  Қуаныш Семейханов | 1985 | СШК ҚР | 185 |
| 2 | Ш |  Әсет Базарқұлов | 01.03.1987 | СШ ҚР | 200 |
| 4 | Б |  Сергей Гуменюк | 08.02.1978 | СШ Украина | 190 |
| 5 | Ш |  Денис Чегодаев | 05.06.1994 | СШК ҚР | 196 |
| 7 | Ш |  Василий Донец | 10.07.1988 | СШ ҚР | 193 |
| 8 | Ш |  Василий Тупчий | 13.01.1992 | СШ Украина | 184 |
| 9 | Л |  Еркін Нұрмұқашов | 11.04.1990 | СШК ҚР | 180 |
| 10 | Ш |  Иван Бородай | 14.09.1993 | СШК ҚР | 187 |
| 11 | Ш |  Дамир Әкімов | 22.09.1991 | СШК ҚР | 202 |
| 13 | Ш |  Жансерік Жұмағалиев | 28.12.1993 | СШК ҚР | 186 |
| 15 | Ш |  Александр Жуков | 14.06.1995 | СШК ҚР | 192 |
| 16 | Ш |  Юрий Зинько | 10.10.1985 | СШ РФ | 185 |
| 17 | Ш |  Ермек Мертаев | 14.07.1993 | СШК ҚР | 194 |

Тағы қараңыз
------------

* Алтай (әйелдер волейбол клубы)
* Алтай (волейбол клубы)

Сілтеме
-------

* Команданың ресми сайты Мұрағатталған 6 наурыздың 2021 жылы.
**Жылысай тас мүсіндері** – Қарағанды облысындағы Түркі қағанаты (6 – 8 ғ-лар) мен Дешті Қыпшақ (8 – 13 ғ-лар) заманынан сақталған ескерткіштер, мүсін тастар тобы. 

  

Түркі қағанаты кезеңіне жататын мүсіндер тас қоршаудың шығыс жақ іргесінде, беті шығысқа қаратыла орнатылған. Жылысай тас мүсіндерінің өлшемі 6х6 м, 5х5 м, 2х2 м болып келеді. Жылысайдағы тас қоршаулардың жалпы саны 8, олардың әрқайсысының шығыс іргесінде бір-бір мүсін тастар болған. Оның 3-уі қираған. Бізге жеткен 5 мүсіннің 2-уі егде адамды, екеуі жас жеткіншекті, өте тұрпайы жасалған соңғы мүсін орта жастағы әйелді бейнелейді. Бұл тас мүсін нәрестелердің қорғаушысы саналған Ұмайдың бейнесі болуға тиіс.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы

Тағы қараңыз
------------

* Едіге тауындағы тас мүсіндер
**Жылқы жасы** - қай халықта болмасын жиырма бес жас белдің бекіп, қабырғаның қатқан кемел кезі. Жаулары жылқысын айдап, қызын алып қашатын ертедегі қазақтың ең үлкен ауыртпалығы мен ең жақсы рахаты да жылқыда болған. Күні де, түні де азапқа толы жылқыны сеніп тапсыру жиырма бес пен қырықтың арасындағыларға ғана лайық. Ат құлағы көрінбейтін боранда тұмсығына оқтаудай мұз қатқан атпен бірнеше күн жүріп жылқыға не болу, алдынан тосатын, ұлып соңынан қалмайтын қалың қасқырға жегізбей, екі күннің бірінде тебініп сақадай-сай жауға бермеу жиырма бес пен қырықтың арасындағылардың ғана қолынан келеді.Бұл кезді қазақ халқы сондықтанда жылқының жасы деген, әдіптеп айтсақ бұның өзі бұрынғы қазақтың еңбекке баулудағы жоғары мектепті бітіргені.

**Дереккөздер**
---------------

  

1. 

2. Қазақ халқының салт-дәстүрлері кітабынан, Атамұра 2011ж.
**"Қандыкөз мамыт-үрбике"**- дастан. Авторы халық ақыны Иманжан Жылқыайдаров. Шығармаларының екі нұсқасы бар. Бірі автордың өз қолымен жазып тапсырған нұсқа да, екіншісі - қарағандылық О.Шоновтың Иманжанның өз аузынан жазып алған нұсқасы. Дастанда Ноғайлы елінің басшысы Мамыттың Үрбике қызға үйлену жайынан сыр шертіледі. Екі нұсқа да 11 буынды қара өлең үлгісіне құрылған. Бұрын еш жерде жарияланбаған. Қолжазбалары Орталық ғылыми кітапхана қорында сақтаулы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
Қанды саңырауқұлақ
**Қан аққан тіc** (лат. Hydnellum peckii) немесе **Сайтанның тісі** деп аталатын ерекше саңырауқұлақ Солтүстік Американың, Орталық Еуропаның қылқан жапырақты ормандары мен Тынық мұхитының солтүстік-батысында, Ресейде кездеседі. Таяуда ғалымдар бұларды Иран мен Корея жерінен ұшырастырды.Бір қарағанда немесе құлпынай я болмаса таңқурай тосабы секілді көрінеді. Ал жақындай түскенде, мұның саңырауқұлақ екенін және қанға ұқсас сұйықты өзі бөліп шығаратынын аңғаруға болады. Әлгі қан гуттация үдерісі барысында пайда болады. Бұл сұйық көбіне қан қызыл, кейде ашық алқызыл, сары, сарғыш, қою сары болады. Бұл саңырауқұлақтың түрі өте улы.Ел ауызнда Hydnellum peckii әлемдегі ең улы саңырауқұлақ деген миф кең тараған. Оның улы екені рас, бірақ табиғатта онан да улы саңырауқұлақтар кездеседі. Дәмі тым ащы болғандықтан жеудің өзі мүмкін емес. Саңырауқұлақтың құрамында атроментин – антикоагулянт деген заттар бар. Оның адам қанын ұйытып жіберетін қасиеті бар.Саңыруқұлақ ең алғаш рет 1812 жылы ғылымға енгізілді.
**Қандарақ** – Жетісу (Жоңғар) Алатауының солтүстік сілеміндегі таулы жота.

Географиялық орны
-----------------

Жетісу облысы Алакөл және Сарқан аудандары жерінде. Абсолюттік биіктігі 4047 м. Жота оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа қарай 30 – 35 км-ге созылып жатыр, ені 12 км шамасында.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Жота тас көмір және девон тау жыныстарынан түзілген.

Жер бедері
----------

Шығыс, солтүстік-шығыс беткейінен Тентек, оңтүстік-батысынан Лепсі, Ағынықатты өзендері басталады. Тау бастарында көп жылдық қар мен мұздықтар жатады. Жотада Қаракезең, Ащыкезең, Пограничный атты асулар бар. Батысындағы Ағынықатты өзенiнде мореналық Жасылкөл көлі жатыр.

Өсімдігі
--------

Жартасты құз шатқалдарында шырша орманы, одан жоғары субальпілік, альпілік шалғын өседі. Солтүстік аңғары альпілік жайлау.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Республикасының табиғаты 3 том, 2 бөлім
**Ақкөл** — Ресейдегі көл, Дағыстан астанасы — Махачқала қаласында орналасқан.

Географиялық жағдайы
--------------------

Қаланың оңтүстік-шығыс бөлігінде, Редукторный кентінде, Каспий теңізінің жағалауынан 1 шақырым жерде орналасқан.

Нысана туралы мәлімет
---------------------

Оның лагуналық шығу тегі және дөңгелек-шаршы пішіні бар. Максималды тереңдігі шамамен 4 метр. Оны Каспий теңізінен бөліп тұрған құмды шығанақты шаюдан пайда болған. XX ғасырдың ортасында Каспий теңізі деңгейінің төмендеуі нәтижесінде көл кеуіп, кейіннен Қазан төңкерісі арнасынан су толтыру арқылы қалпына келтірілді.

Көлдің батыс бөлігі 12 га аумақты негізгі акваториядан шамамен 1,028 км² (2013) жартылай шеңберлі бөгетпен бөлінген. Жер асты суларымен (80%), сонымен қатар атмосфералық жауын-шашынмен (20%) қоректенеді.

Өсімдік және жануар әлемі
-------------------------

XX ғасырдың ортасында су қоймасы балық шаруашылығына пайдаланылды. Көлдің биомассасы 67% тұщы су моллюскаларын құрайды. Микробалдырлардың 48 түрі бар. Сазан мен тұқы өсіруге арналған шырлану суқоймасы ретінде пайдаланылды.

Мәселелері
----------

Көпқабатты үйлердің құрылысынан, қапшықталған жағалаулардан және құрылыс материалдарының апатты үйінділеріне байланысты қатты антропогендік әсерге ұшырайды. 2020 жылдың ақпан айында көлде балықтардың жаппай қырылуы әлеуметтік желі қолданушыларының назарын аударды. Жүргізілген тексерулердің нәтижесінде өлім себебі судың уыттылығының күрт жоғарылауы деп аталды, бұл оған жуғыш заттардың түсуінен болуы мүмкін. Ластану көзі табылмады.

Зерттеуі
--------

Көлдің гидрографиясы мен мәселелерін егжей-тегжейлі зерттеумен РҒА Дағыстан ғылыми орталығының Каспий биологиялық ресурстар институты айналысады.

Көрікті жерлері
---------------

Көлдің солтүстік жағасында орыс мұғалімінің ескерткіші бар осы аттас Ақкөл саябағы орналасқан. Ескерткіш орнатылған алаңқайдың астында Махачқала тарихының мұражайы орналасқан.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Ақкөл көлі, Дағыстан Республикасы, Махачқала  (орыс.).(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 15 қараша 2018.
2. ↑  Дағыстанның физикалық географиясы / Б. А. Акаев —  М.: Школа, 1996. — Б. 212. — 384 б. — ISBN 5-8288-1139-8.
3. ↑  Росрыболовство Ақкөл көліндегі балықтардың өлу себебі туралы өз нұсқасын жариялады.  Информационный портал РИА «Дагестан».(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 19 наурыз 2020.
4. ↑  Ақкөл көліндегі балықтардың қырылуына судың улылығы себеп болды — Жастардың өңіраралық ақпараттық ресурсы.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 19 наурыз 2020.
*Басқа мағыналар үшін Ақкөл деген бетті қараңыз.*
**Ақкөл**, *Жақсы Ақкөл* – Ұлы Жыланшық өзені алабындағы көл.

Географиялық орны
-----------------

Қостанай облысы Жангелді ауданы жерінде.

Гидрографикасы
--------------

Орташа аумағы 62 км2. Ұзындығы 11 км-ден астам, ені 8 км, орташа тереңдігі 3,7 м, ең терең жері 5 м-ден асады. Солтүстік-батыс және оңтүстік-шығыс жағалауы биік жарлы, 1,5 км-ге созылған түбек бар. Көлге Ұлы Жыланшық өзені құяды. Қарашаның ортасында суы қатып, сәуірдің аяғында ериді. Суы ащы, жазда мал суарылады. Көлден табан, шортан, алабұға ауланады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. – 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
**Бурят баспасөз, радио, теледидары**–бурят тіліндегі алғашқы бұқаралық газет - "Шэнэ байдал" ("Жаңа өмір") 1921 жылы Читада жарық көрген.. 1922 жылы Иркутскіде орыс тілінде "Красный бурят-моңғол" газеті шыққан. 1923 жылы кітап баспасын ұйымдастырған.

Республикалық газеттері: "Буряад унэн" (1923), "Правда Бурятии" (1923), "Молодежь Бурятии" (1925), 1955 жылы "Байкал" атты қоғамдық-саяси және әдеби журнал шығып тұрған. 1969 жылы 17 аймақтық (аудандық) газет, 15 журнал және басқа басылымдар жарық көрген. Бурят тілінде радиохабар 1934 жылы, ал телехабар 1961 жылы жүргізілген. Улан-Удэде телеорталық жұмыс істейді, 1967 жылддан бері "Орбита" станциясы арқылы Мәскеу телехабарларын қабылдайды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ телевизиясы", Энциклопедия, "ҚазАқпарат" Алматы, 2009 1-т, ISBN 978-601-03-0070-5
**Джасей Дуэйн Онфрой** (ағылш. *Jahseh Dwayne Onfroy*; 23 қаңтар 1998, Помпано-Бич, Флорида, АҚШ — 18 маусым 2018, Дирфилд-Бич, Флорида, АҚШ), көбінесе өзінің **XXXTentacion** (орындаушыдан tentación — азғыру; «XXX» приставкасы әншінің порнографияға құмарлығынан алынды) лақап атымен танымал американдық рэпер.

Онфройдың 17 деп аталған алғаш альбомы 2017 жылы 25 тамызда шығып, Billboard 200 тізімінде 2-ші орын иеленді. Басылымның қолдауы ретінде шыққан сингл, «Jocelyn Flores», Billboard Hot 100 тізімінде 31-ші орында. 27 наурыз 2018 жылы ? альбомындағы «SAD!» композициясы «Havana» және «Freaky Friday» сияқты шығармаларды озып, 19-шы жолдан 7-ші позицияға көтерілді.

Биография
---------

Джасей Дуэйн Онфрой 1998 жылы 23 қаңтарда Plantation, Флорида штатында туды. Отбасында ата-анасы Дуэйн Рикардо Онфрой мен Клеопатра Фриман және үш әпке мен ағалары бар. Онфрой анасының қаржы жағдайына байланысты негізінде әжесінен Помпано-Бич, Флорида штаты және Лаудерхил, Флорида штатында тәрбие алған. Онфрой сириялық, египеттік, индиялық, неміс, ямайкалық және итальяндық ата-тегіне ие. Алты жасында Онфрой анасына бас салған адамды ұрып, әжесімен тұруға мәжбүр болғаннан бұрын жастарға арналған бағдарламаға енді.

Джасейдің музыкаға құштарлығы тәтесі оны мектепшілік хорға, ал кейін шіркеулік хорға қатысуды сендіргеннен соң оянды. Басқа оқушыны ұрған үшін оны тез арада мектептік хордан шығарды. Одан кейін бірнеше төбелес үшін орта мектептен қуылды. Нәтижесінде ол алты айдан көп уақытқа Шеридан үйіне анасының ынтасымен қосылды. Сол кезде ол nu-metal, рэп және хард-рокпен қызығып, фортепиано мен гитара үйренуге тырысты.

Джасей Пайпер жоғарғы мектебінде 10-шы сыныпқа дейін оқыды. Осы кезеңде ол өзің «бейбақ» деп атады. Бұның себебі - Джасейдің өзінің танымал болғанына және төбелестерге жиі қатысуына қарамастан тыныш болғаны. Ол білекті жігіт болған жоқ және орта мектепте оқу ол үшін қиын болып, жиі басыңқы жүргендігін айтты.

2018 жылдың 18 маусымы Онфрой Майамидегі мотосалонынан шығып кетіп, белгісіз адамның қолынан оқ құшқан. Жедел жәрдеммен ауруханаға жеткізілген Онфрой комаға түсіп, есін жимастан жан тапсырған.

Дискография
-----------

**Студиялық альбомдар**

* 17 (2017)
* ? (2018)

**Микстейптер**

* I need Jesus (2017)
* Revenge (2017)

**EP**

* The Fall (2014)
* Ice Hotel (2014)
* ItWasntEnough (2016)
* Willy Wonka Was a Child Murderer (2016)
* A Ghetto Christmas Carol! (2017)

**Бірлескен альбомдар**

* Members Only, Vol. 1 (Ski Mask The Slump God-пен бірлесу) (2015)
* Members Only, Vol. 2 (Members Only-мен бірлесу) (2015)
* Members Only, Vol. 3 (Members Only-мен бірлесу) (2017)

Дереккөздер
-----------

1. ↑
2. ↑
3. ↑   Мұрағатталған 9 желтоқсанның 2017 жылы.
4. ↑
5. ↑
**Маэда Тосииэ** (15 қаңтар 1538 жыл - 27 сәуір 1599 жыл) - Жапон елінің ірі әскери және мемлекеттік қайраткері, Кага ауданының даймесі, Ода Нобунага және Тоетоми Хидэеси атты адамдардың қолбасшысы әрі серіктесі. Маэда Тосииэ «Yari no Mataza» және Matazaemon атағын алаған.

Өмірбаяны
---------

1538 жылы дүниеге келген. Овари ауданындағы Арако сарайын басқарған. Маэда Тосимаса атты самурайдың төртінші ұлы.

1551 жылы Ода Нобунага атты қолбасшының қол астында косе атағын алған. Оған жыл сайын 125 коку қаражат берілу керек болған. Алғашқы жылдары ол қызмет барысында өзін жақсы көрсете білген және Ода Нобунага атты қолбасшының Ода Нобуюки атты інісі шабуыл жасағанда оң көзін жарақаттап алған, сондықтан жалақысы 3 есе көбейген.

Бірақ оның батыл мінезі қызуқандылықпен қатар жүрген. 1559 жылы бір вассалмен сөзге келіп қалған. Оның қарсыласы болып келетін шай рәсімінің шебері Дзуами атты адам қылышындағы ағаш шегені ұрлаған деп айыпталған. Бұл өте маңызды қылмыс болған, себебі шегесіз қылыштың шайқас кезінде кез-келген уақытта түсіп кетуі мүмкін болатын. Дзуами Ода Нобунага қолбасшыдан көмек сұраған, сондықтан ол Тосииэ Маэда атты айып тағушыға бұл тартысты тоқтатуға кеңес берген. Бірақ Тосииэ оны тыңдамай, Дзуами атты айыпталушыны өлтірген. Осыдан кейін оны қызметінен аластатқан. Бірақ 2 жылдан кейін Ода Нобунага қолбасшының әскерінің құрамына қосылған. Ол өзіне ешбір сый- құрмет көрсетілмесе де, адал шайқасқан. Тосииэ Маэда өзін басшысының алдында ақтап шығуға тырысқан. Оған осындай мүмкіндік 1560 жылы Окехазама шайқасы кезінде берілген. 1561 жылы ол басшысының басты жауларының бірі болып табылатын Адати Рокухеэ атты адамның басын табыстап, кешірім алған. Ода Нобунага оны қайтадан әскер санатына қосып, жалақысын 1125 коку қылған.

Отбасы және балары
------------------

Жары Маэда Мацу ерік мінезді әйел болған, өзінің әскери өнерімен танылған.

### Балалары

1. Маэда Тосинага (1562—1614
2. Маэда Тосимаса (1578—1633)
3. Маэда Тосицунэ (1593—1658)
4. Маэда Тоситака (1594—1637)
5. Маэда Тосисада (1598—1620)
6. Ко
7. Маа
8. Го
9. Чие.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Hanagasaki Moriaki 花ケ前盛明, ed. Maeda Toshiie no Subete 前田利家のすべて. Tokyo: Shin Jinbutsu Ōraisha 新人物往来社, 2001.
2. ↑  Iwasawa Yoshihiko 岩沢愿彥. Maeda Toshiie 前田利家. Tokyo: Yoshikawa Kōbunkan 吉川弘文館, 1966.
**Сағыз Петролеум Компании** - Атырау
жене Ақтөбе облыстары аумағындағы барлау блоктарында геологиялық барлау және іздеу жұмыстарын жүргізумен айналысатын
жауапкершілігі шектеулі серіктестік. Негізгі жұмыс нысаны - Атырау облысының Қызылқоға ауданындағы, Атырау қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 220 км қашықтықта орналасқан Сағыз кенорнының барлау блоктары. Бұл серіктестік әуелде "Ферст фалкон Ойл энд Газ" деген атаумен 2001 жылдың 8 қаңтарынан бері жұмыс істей бастады. Алғашқыда серіктестіктің құрылтайшылары екі шет ел компаниялары
болатын, олар - ФИОК корпорациясы жене "Флакон Энедроджи Оверсиз Инк" компаниясы. Алайда соңғы компания ез міндеттемесін орындай алмады, сөйтіп бір жылдан астам уақыттан кейін, яғни 2002 жылдың сәуір айында құрылтайшылар қатарынан шығарылды, осылайша ФИОК серіктестігі жеке-дара құрылтайшы болып қалды. Қазір серіктестіктің 100% акциясы ФИОК
корпорациясының меншігінде.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстанның мұнай энциклопедиясы. 2 томдық - Алматы: "Мұнайшы" Қоғамдық қоры, 2005. ISBN 9965-9765-1-1
Сағым күн, Солтүстік Дакота штаты
**Сағым күн**（Sun dog）— қораланудың айырықша түрі, ерекше бір атмосфералық оптикалық құбылыс есептеледі. Кеңістікте қалқыған алты қырлы мұз кесектері ретті түрде күн сәулесін сындырып, шағылыстырғанда әуелгі күннің екі жағынан екі (не төрт) күн пайда болады. Мысалы 2013 жылы Қытайдан 5 күн бір уақытта көрінген болатын. 

Стоунхендж төбесіндегі шағын Сағым күн
Сағымкүн көбінесе 22° қоралануда пайда болады. Ол әлемнің кез келген түкпірінде, кез келген маусымда болуы мүмкін, бірақ ылғи да анық, көрнекі бола бермейді. Әсіресе күн батқан кезде көбірек көрінеді.

Сағым күн өте мұз кристалдары өте суық ауада, ауа ағысы біршама баяу өңірде көбірек пайда болады. Сағым күндер шынайы күнге салыстырғанда қызарыңқы болады.

Грек тілінде Parhelion (παρήλιον – parēlion) сөзінің мағынасы "күннің қасында" дегенді білдіреді. Ал ағылшын тіліндегі Sun dog сөзінің келіп шығуы әлі толық анық емес, көбінесе оны ежелгі Скандинавия ертегілерімен байланыстырады.

Нюрнберг Хроникасындағы Сағым күн бейнесі
Ежелгі грек философы Аристотель өзінің «Метеорология — Ауа райы туралы» кітабында былай жазған: "Күн секілді екі жасанды күн күнмен бірге туып, бірге айналып, ақыры бірге батты" деп жазады. Ол тағы "Жасанды күндер" әрқашан бірдей биікте және бірдей қашықтықта болады, көбінесе күн шыққан және батқан кезде анық көрінеді, ал түсте тым аз көрінеді деп түсіндірді.

Ақын Араттың (Aratus, «Phaenomena» 880-891）жазуынша, Сағым күн оның ауа райын болжауының бір дерегі есептеледі, ол Сағым күнге қарай отырып жаңбыр мен желді, болуы мүмкін дауылды нөсерді болжай аламын деген.

Артемидор (Oneirocriticaлық, «Түс жору кітабы») өз кітабында жасанды күндер арасындағы Құдайлар туралы айтады.

Республикашыл шешен Цицерон Сағым күнді сенаттың екіжүзділігіне теңеу ретінде қолданады.

Сенека өзінің табиғат туралы кітабында да Сағым күнді тілге алады.

1629 жылы жазда Римде көрінген Сағым күн Декарттың метафизиканы тастап, табиғат философиясын зерттеу еңбектерін жазуына түрткі болған екен.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  The American Heritage Dictionary of the English Language  Мұрағатталған 8 шілденің 2012 жылы.
2. ↑  *Cowley, L* Effect of solar altitude.  Atmospheric Optics. Тексерілді, 15 сәуір 2007.
3. ↑  The American Heritage Dictionary of the English Language, 2004
4. ↑  Parhelion.  *Oxford English Dictionary*. Тексерілді, 30 желтоқсан 2013.
5. ↑  *Persson, Jonas* Norse Constellations.  Digitalis Education Solutions, Inc.. Тексерілді, 30 желтоқсан 2013.
6. ↑  p.125 Artemidorus – The Interpretation Of Dreams Oneirocritica by Artemidorus Translation and Commentary by Robert J. White c.1975 1990 Oriingal Books, Inc. 2nd Edition Published in the U.S. ISBN 0-944558-03-8
7. ↑  *Cicero; CD Yonge (trans.)* On the Commonwealth, Book 1 (260), 367, (369).  Project Gutenberg (1877).
8. ↑  Seneca, Ricerche sulla Natura, P. Parroni editor, Mondadori, 2010
9. ↑  René Descartes - Metaphysical turn, Stanford Encyclopaedia of Philosophy
**Сағын-герей Байменов (Сағын Герей)** 1947 жылы 15 ақпанда Астрахань жерінде туған. Мәскеу мемлекеттік университетінің журналистика факультетінде оқыған, 1975 жылы Мәскеу полиграфиялық институтының редакциялық баспа факультетін тамамдаған. Мектепте математика пәнінің мүғалімі, аудандық баспасөзде әдеби қызметкер, Батыс Сібірде, Закавказьеде әскери тілші, Қарағанды телевидениесінде редактор, Қырғызстан мен Қазақстандағы облыстық және республикалық газеттерде әдеби қызметкер, бөлім меңгерушісі болып істеді. Облыстық және республикалық басқармаларда жауапты қызметкер, халықаралық тақырыптар жөніндегі дәріскер, аудармашы, *«Қазақстан»* мен *«Наука»* баспаларында Бас редактордың орынбасары, Бас редактор, Қазақстан Республикасы *«Ғылым»* баспасының директоры болды. Қазіргі кезде ҚР Білім және ғылым министрлігі *«Ғылым»* ғылыми баспа орталығының Бас редакторы.

Шығармалары
-----------

*«Время собирать камни»* (*«Жалын», 1986*), *«Я думал о тебе» («Жазушы», 1988), «Исповедь кентавра» («Ғылым», 1994), «Сезам» («Ғылым», 1999)* жыр жинақтарының авторы. Қазақ тілінен орыс тіліне көркем аударма жасаумен айналысады. Халықаралық ақпараттандыру академиясының корреспондентмүшесі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса - Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл
**Жалқыбай Аралбаев** (1921 ж.т. Маңғыстау обл. Жаңаөзен ауд.) — қоғам қайраткері.

Еңбек жолы
----------

Ашхабад педагогикалық институтын бітірген (1941). 

1941-42 ж. Түрікменстанның Чаржау облысында орта мектептің оқу ісінің меңгерушісі болды. Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысқан (1942-45). 

Бір жылдық партия мектебінің тыңдаушысы (1945-46), Қызылорда облыстық партия комитетінің лекторы (1947-51), Қазақстан Компартиясы ОК-нің лекторы (1951-60), Жамбыл облысы партия комитетінің насихат және үгіт бөлімінің меңгерушісі, хатшысы (1960-73). 

Жезқазған облыстық партия комитетінің хатшысы (1973-83), Жамбыл қалалық атқару комитеті ономастикалық комиссиясының төрағасы (1988-91).

Марапаттары
-----------

Аралбаев Жылқыбай Еңбек Қызыл Ту, Халықтар Достығы ордендерімен, Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен, медальдармен марапатталған.
2008 жылдың 25 қарашасында **Гренландияда** **автономия беру туралы референдум өтті**. Дауыс беруге қатысқандардың 75,54% -ы өзін-өзі басқаруды кеңейтуді қолдады, 23,57% қарсы, ал дауыс беруге құқығы бар аралдың 39 000 тұрғынының 71,96% -ы қатысқандығын көрсетті.

Референдум 2004 жылы құрылған Дат-Гренланд бірлескен комиссиясының ұсынысы бойынша өтті.

Автономияның кеңеюі Гренландия билік органдарына табиғи ресурстарға тәуелсіз түрде билік жүргізуге және сот жүйесіне және құқық қорғау органдарына тікелей бағынуға және Гренландқа қатысты Данияның сыртқы саясатына әсерін арттыруға мүмкіндік береді. Автономияны кеңейтуге дейін жергілікті билік органдары тек денсаулық сақтау жүйесін, мектептегі білім беруді және әлеуметтік қызметтерді тікелей басқарған.

Болашақта Гренландия Жердегі алғашқы эскимо мемлекеті бола алады. Дания Үкіметі өкілдері «егер Гренландии бөлінгісі келсе, ол бөлінуі мүмкін ... Дания оны күшпен ұстамайды» деп мәлімдеді. Егер гренландии тәуелсіз болғысы келсе - оған құқығыңыз бар...»

| Референдум | Дауыстар | Пайыз |
| --- | --- | --- |
| Иә | 21355 | 75,54% |
| Жоқ | 6663 | 23,57 % |
| Барлығы дауыс | 28018 | 100,00 % |
|  | Қатысу | 72 % |
**Богород ойыншығы** немесе **Богород ағаш ою кәсібі** (орыс. *Богородская резьба*) — Ресейде Мәскеу облысының Сергиев Посад қаласы маңындағы Богород атты ауылдағы ежелден қалыптасын келе жатқан дәстүрлі қолөнер түрі. Ауыл тұрғындары ежелден ағаштан жасалған ойыншықтар және мүсіндеу шығармашылығымен айналысқан. Богород ағаш ою кәсібі 16-17 ғасырларда пайда болған. Богород ойыншықтары мен мүсіндері ағаштың жұмсақ түрлерінен жасалынған. Жұмысқа арналған негізгі құралдар - балта, əр түрлі пышақтар. Мүсіншілер өздерінің ойларын таза, боялмаған ағашқа сала білген. Бұл ойыншықтар арқылы біз орыс халқының өткен ғасырдағы өмірін көре аламыз. Мысалы: шенеуніктер, бикештер, шаруалар бейнесі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Бейнелеу өнері: Жалпы білім беретін мектептің 6-сыныбына арналған оқулық/3-басылымы, өңделген. -Алматы: Атамұра, 2011.
**Сократтық әдіс** (ағылш. *Socratic method*, кейде **Сократтық пікірсайыс**) — жеке адамдар арасындағы өзара сәйкескен аргументті пікірлесу болып, ол сауал қоюды және сауалға жауап беруді негіз етіп сыни ойлауға ынталандырады, идеялар мен сол идеяларға таған болған түбірлі жорамалдарды алып шығады. Ол классикалық Грек философы Сократтың есімімен аталады, әрі оны Платонның Теэтетінде "*туытана әдісі*" (майевтика) деп таныстырылған, өйткені ол әңгімелесушілердің сенімдерінде ымдалған анықтаманы алып шығуға, немесе олардың түсінуін ары қарай дамытуға көмектесу үшін қолданылады. Бұл деген сөз, яғни ақиқат (бала) адамның көкейінде (ана құрсағында) әрқашан бар болған болады, адам ақиқатты тума біледі, оны сұрақ және жауап майевтикасы арқылы (туытана жұмысы) сыртқа алып шығуға болады.

Сократтық әдіс - бір түрлі гипотезалық жою әдісі, ол қайшылықты болжамдарды байыпты түрде анықтау және жою арқылы жақсырақ гипотезаларға қол жеткізеді.

Сократтық әдіс сенімімізді қалыптастыратын жалпы, ортақ ақиқаттарды іздейді және оларды жіңішкелікпен тексеріп, басқа сенімдермен үйлесімін анықтайды. Оның негізгі формасы - сауалдар желісі болып, олар логика мен факттерді тексеруден өткізеді, сөйтіп кісінің, немесе топтың мәлім тақырыпқа қарата сенімін байқауға көмектеседі. анықтамаларды зерттеп, әртүрлі нақты жағдайлардың ортақ, жалпы қасиетін табуды көздейді.

Дамытылуы
---------

Бзд. V ғ-ының 2-ші жартысында софистер маманданған ұстаздар ретінде тыңдармандарға өз идеяларын қабылдату үшін философия мен риторика құралдарын пайдаланып көңілдендіруге, әсерлендіруге, мойындатуға тырысты. Сократ бұған салыстырмалы түрде диалектиканы негіз еткен Сократтық әдіс деп аталатын алтернативті оқыту/үйрету әдісін ұсынды.

Сократ басқа афиндықтармен осындай пікірталасқа түсуді жас кезіндегі досы Херефон Дельфи оракулін зиарат еткеннен кейін бастайды. Өйткені Херефоннің айтуынша, Оракул "Грекияда Сократтан асқан данышпан жоқ" деп мәлімдепті. Сократ мұны парадокс деп санап, өз жұмбағына жауап беру үшін Сократтық әдісті қолдана бастайды. Бірақ, Диоген Лаэртстің жазуынша, Сократтық әдісті Протагор ойлап тапқан.

Сократтық прозалық пікірталас стилін сипаттаушы Платон өзінің Алғашқы диалогтарында Сократты әйгілі афиналық сұхбаттасушыларға сұрақ қоюға қызығушы ретінде суреттейді, мысалы, Эвтифрон мен Ион диалогтарында; және бұл әдіс "Сократтық диалогтарда" көп кездеседі, онда Сократтың осы әдісті қолданып, морал және эпистемологиялық мәселелер туралы әріптестеріне сұрақ қояды. Бірқ Кейінгі диалогтарында, мысалы Теэтет, немесе Софист секілді диалогтарында Платон философиялық пайымды басқа әдіспен, яғни диалектика деп аталатын әдіспен өрістетеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Jarratt, Susan C. *Rereading the Sophists: Classical Rhetoric Refigured*. Carbondale and Edwardsville: Southern Illinois University Press, 1991. p 83.
2. ↑  Sprague, Rosamond Kent (1972). The Older Sophists. Indianapolis: Hackett Publishing Company. ISBN 0-87220-556-8, page 5
Координаттар: 42°18′ с. е. 69°36′ ш. б.﻿ / ﻿42.300° с. е. 69.600° ш. б.﻿ / 42.300; 69.600 (G) (O) (Я)

**«Ақтас» мешіті** - Шымкент қаласы.

Мекен жайы
----------

«Ақтас» мешіті ОҚО, Шымкент қаласы, Абай ауданы, Ақтас елді мекенінде орналасқан.

Мешіт сипаттамасы
-----------------

Мешіт 2007 жылы құркүйек айында ашылды. Мешіт халық демеушілігімен салынған, негізгі үлес қосушылар: Мухтар Имашев, Бахтыбек Бекбауов, Бауыржан Ахметов. Мешіттің жер көлемі 0.015 га. Мешіттің фундаменті бетон, қабырғасы күйген қышпен өрілген, төбесі түникамен жабылған. Мешітте 6-күмбез бар, 1-мұнарасы бар биіктігі 9-метр. Мешіттің сырты қышпен өрілген. Мешіттің көлемі 15 х 11. Мешіттің 2-бөлмесі бар, атап айтқанда 1. Намаз оқитын бөлме 2. Кіші бөлме. Мешітте азан айтатын дауыс күшейткіш бар. Мешіттің ішінде әртүрлі палас, кілім төселген. Мешіттің жылу жүйесі жоқ. Мешітте 2-есік, 7-терезе бар. Ауласында жеміс ағаштар егілген. Мешітте 4х12 салынған дәретханасы бар.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеуТүркістан облысы мешіттері |
| --- |
|  |
| 
Айтбай ата-Ақмешіт мешіті • Атамекен мешіті • Ақжайық мешіті • Ақтас мешіті (Шымкент) • Кентау қалалық орталық мешіті • Көшік ата мешіті • Нәзір Төреқұлов мешіті • Сейіткәрім қажы мешіті •
Ықылас мешіті • Әлі Бекен мешіті • Қаттани мешіті |

 |

Үлгі:Қазақстан мешіттері
*Басқа мағыналар үшін Ақтан деген бетті қараңыз.*
Моңғолиядағы жазба әдебиеттің негізін салушы – **Ақтан Бабиұлы** (1897-1973). Ол МХР мәдениеті мен өнеріне еңбегі сіңген қайраткер, ақын әрі драматург, сонымен бірге ауыз әдебиетінің белді өкілі. Жас кезінде айтыскер ақын ретінде елге танылған ол 1919 жылдан бастап "Кедей күні", "Сары Мешелге", "Қарау байға", "Жөргем салға", "Халел мен Мәлік молдаға" секілді өлеңдерімен сол кездегі мешеулікті сын тезіне салып, тілі уытты сыншыл да шыншыл ақын ретінде халыққа танылады. Оның Ұмсындық, Ғазиза, Ақбалалар мен айтысы сол кездегі қазақ өмірінің айнасы деуге болады.

А.Бабиұлы 1940 жылдан бастап "Өркендеу" газетіне өршіл үнін қосып, жаңа заманның жаршысы болумен бірге мәдениет пен өнерге қарымды үлесін қосқан сергек саналы қайраткер болды. Оның оннан астам жинақтары жарық көріп, драмалық туындылары театр репертуарының мәйегіне айналды.

Ақынның 1940-1960 жылдарда жазған өлеңдері үгіт-насихат сипатында болып, халықты жаңа қоғам құруға уағыздады, ескі мешеулікті қатты сынауға бағытталды. Ол достық тақырыбында "Орыс даласы", "Москвам", "Қанды соғыс", "Отан жыры" секілді туындылар, "Қыс", "Жазғы мысал", "Қобда өзені", "Бесбоғданың қойыны", "Бөкентау" секілді табиғат лирикаларын жазды. Ақынның "Бүркіт" (1959), "Досымбек-Балқия" (1964), "Өмір жолы" (1970) секілді поэмалары оның қаламгерлік қарымын жалпақ елге танытқан шоқтығы биік туындылар болумен бірге поэма жанрының қалыптасуына негіз болды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*