recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Үлкен Ұласты** – Ертіс алабындағы өзен.

Географиялық орны
-----------------

Қазақстан (Шығыс Қазақстан облысы Зайсан ауданы) мен Қытай аралығындағы шекара бойымен ағып өтеді.

Бастауы
-------

Сауыр жотасының солтүстік-шығыс беткейіндегі Мұзтау тауының (3816 м) етегіндегі бұлақтан басталып, Кіші Ұласты өзенін қосып алып, шекараны бойлай ағып отырып, Зимунай ауылынан (Қытай аумағында) солтүстік-батыста 14,5 км жерде Айғырқұмға (Бозайғырқұм) сіңеді.

Гидрологиясы
------------

Қыратты жермен ағады. Аңғар беткейі тік, кей жері жақпартасты. Жайылмасы сол жағалауында, ұзындығы 67 км, ені 40 м-ге жетеді. Жауын-шашын, аздап жер асты суымен толығады. Мамыр — шілде айларында суы мол. Орташа жылдық су ағымы сағасы тұсында 1,30 м3/с.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ энциклопедиясы", 9 том
***Цангион*** (гр. *τζαγγίον*, [tsaŋˈgion] деп аталады), көпше ***цангиа*** (τζαγγία) орта ғасырлардағы Византия императорларының регалиясының маңызды бөлігіне айналған етік немесе сандал түрі болды.

4 ғасырда *коллет* талғампаз аяқ киімнің бір түрі болды, бірақ оны Византияда империялық киім ретінде пайдалану кейінірек басталды және шығыс, ең алдымен, парсы қолдануының әсерінен болды. Осылайша, патшалықтың белгісі ретінде *цангияның* алғашқы пайда болуы Иоанн Малаладың Юстин I тұсында Цат I-дің Лазика патшасы ретінде тәж киюі туралы есебінде кездеседі, онда Цат Рим империясының киімін киген, бірақ інжу-маржанмен безендірілген *цангиа* киген. «Парсы тәсілі» *дегеннен* гөрі Рим императоры. 9 ғасырға қарай қызыл *коллетка* кию императорлық кеңсемен тығыз байланысты болды, сондықтан көтерілісшілер оларды кию арқылы император атағын тартып алғанын білдірді. 14 ғасырдың ортасында Псевдо-Кодин *цангиа* інжу мен асыл тастардан жасалған қырандармен безендірілген биік етік деп хабарлайды.

Бұл термин гректің «етікші», *цангарис* (τσαγκάρης), *цангариос* (τζαγγάριος) арқылы, дегенмен империялық *цангиясы* жасаушы *цангалар* (τζαγγάς) деп аталды.

Дереккөздер
-----------

1. 1 2 3 4 5  Kazhdan, 1991, p. 2135

Әдебиеттер
----------

* *Каждан, Александр.* Цангион —  Оксфорд және Нью-Йорк: Оксфорд университетінің баспасөзі, 1991. — Б. 2135. — ISBN 978-0-19-504652-6.

Сілтемелер
----------

* Канепа, Мэтью (2018). «цангиа» Николсон, Оливерде (пр.). *Кеш көне дәуірдің Оксфорд сөздігі.* Оксфорд: Оксфорд университетінің баспасы. ISBN 978-0-19-866277-8.
**Самат Сатыбалдыұлы Әбіш** (20 тамыз 1978, Энергетический ауылы, Іле ауданы, Алматы облысы, Қазақ КСР) — қазақстандық мемлекет қайраткері, Қазақстанның мемлекеттік қауіпсіздік органдарының қызметкері. Нұрсұлтан Назарбаевтың інісі.

Өмірбаяны
---------

Самат Сатыбалдыұлы Әбіш 1978 жылы 20 тамызда Қазақ КСР-і Алматы облысындағы Энергетический ауылында Қазақстанның тұңғыш президентінің кенже інісі Сатыбалды Әбішұлы Назарбаевтың отбасында дүниеге келген. Ұлы жүздің шапырашты руынан шыққан. Ол өз тегін атасы Әбіш Назарбаевтың құрметіне алды. Ағасы — Қайрат Сатыбалдыұлы.

2000 жылы Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің академиясын, ал 2002 жылы Ресей Федерациясының Сыртқы барлау қызметінің академиясын бітірген.

### Отбасы

* Әкесі — Назарбаев Сатыбалды Әбішұлы.
* Анасы — Назарбаева Светлана Мырзахметқызы, «Дәуір» баспасының жетекшісі.
* Ағасы — Қайрат Сатыбалдыұлы
* Әйелі — Аида Алматбекқызы Назарбаева
* Балалары — Әбіш Әмина Саматқызы, Әбіш Жәмилә Саматқызы

### Мемлекеттік қызметі

ҚР ҰҚК академиясын (2000); РФ СБҚ академиясын (2002)
бітірген.

Қазақ, орыс және неміс тілдерін біледі.

2000 жылдан - ҚР ҰҚК органдарында қызмет атқарған.
2006 жылдың маусым айынан - 
ҚР Әділет министрлігі Қылмыстық-үдерістік және қылмыстық-атқару заңнамасы басқармасының қылмыстық-атқару заңнамасы бөлімінің
бастығы. 2006 жылдың қыркүйек айынан - ҚР Әділет министрлігі Тіркеу қызметі комитеті төрағасының орынбасары, 2007 жылдан - төрағасы. 2008 жылдың қазан айынан - ҚР Әділет министрлігінің жауапты хатшысы.
2010 жылдан бері - ҚР Ұлттық қауіпсіздік комитеті Орталық
аппараты Мамандар департаментінің бастығы.

«Ерен еңбегі үшін» (2007), «Астананың 10 жылдығы» (2008)
медальдарымен марапатталған.

Хоббиі
------

Хоббиі - оқу, футбол.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Республикасында Кімнің Кім екені - 2011. 2 томдық анықтамалық. Алматы, 2011 ІSВN 978-601-278-473-2
**Дарем** (ағыл. *Durham*) — Англияның солтүстік-шығысындағы қала, Солтүстік-Шығыс Англияның графтығындағы аттас әкімшілік орталығы. Тұрғын саны 48 069 (2011).

Тарихы және архитектура
-----------------------

*Толық мақалалары: Дарем соборы және Дарем сарайы*
Қаланың тарихи орталығы Уир өзінінің жартасты жағалауында орналасқан. Орта ғасырларда бұл құз шотландықтардан қорғану үшін қорғаныс жасауға тамаша орын болып көрінді. Дарем сарайының негізін Вильгельм Жаулаушы құрды, бірақ көп кешікпей солтүстік Англияны шотландықтардын қорғау осы аймақтардағы ең ірі феодал - жергілікті епископқа тапсырылды. 1836 жылға дейін қамал оның резиденциясының бірі болды. Қорғаннан басқа, XII ғасырдың қорғалған ортағасырлық Даремде жеке қорғаныс дуалдары сақталған.

Қорғаныс рөліне қоса, ортағасырлық Дарем Әулие Кутберт Линдисфарнның күшіне тілеу қылуға көп қажыларды тартты. Олар 1093 жылы романдық стильде қаланған Қыз Мария соборының шіркеуіне орналастырылды. Вальтер Скотт бұл жаппай құрылымды, «жартысы Құдайдың ғибадатханасы, жартысы бекініс», - деп сипаттаған.

Білім беру және мәдениет
------------------------

*Толық мақалалары: Дарем университеті және Гульбенкян мұражайы*
XV ғасырда, жергілікті епископтардың қамқорлығымен, Дарем мектебі құрылды - елдегі ең көнелердің бірі. 1832 жылы епископтың көмегімен Дарем университеті пайда болды, оның мұқтажы үшін ежелгі қамал тез арада берілді. 1960 жылы армян мультимиллионері Галуст Гульбенкян қаражаты есебінен шығыстану мектебінде әлемге әйгілі Қиыр Шығыс өнері және археология мұражайы ашылды.

1986 жылы Дарем соборы мен сарайы орман сәулет өнерінен өте жақсы сақталғаны үшін ЮНЕСКО-ға Адамзаттың Дүниежүзілік мұралар тізіміне енгізілді.

Экономика
---------

Графтықтың экономикасы негізінен қызмет көрсету саласына негізделген, бірақ Ұлыбритания үшін Даремнің өнеркәсіптік секторының көлемі өте үлкен. Осында Стефан Блуа (1092-1154 жылдар) кезеңінен бері көмір өндіріледі. Қазіргі уақытта Даремдегі тау-кен өнеркәсібі бірте-бірте қысқаруды, бұл Дарем шахтерлерінің жылжымалы шеруіне жыл сайын аз қатысушы келуімен жақсы көрсетіледі. Қазіргі уақытта графтықта жер асты көмір өндірілмейді.

Туыстас қалалар
---------------

* Америка Құрама Штаттары Дарем, АҚШ
* Германия Тюбинген, Германия
* Германия Везель, Германия
* Ресей Кострома, Ресей
* Ресей Стерлитамак, Ресей
* Франция Сомма, Франция
* Словакия Банска-Бистрица, Словакия
* Дания Наксков, Дания
* Испания Алькала-де-Гвадаира, Испания
* Мажарстан Яс-Надькун-Сольнок, Мажарстан

Сілтеме
-------

* Durham County Council
* Durham City Council
* Durham University
**Алматы облыстық радиотелехабар тарату дирекциясы (АОРТД)** - 1997 жылы 16 қаңтарында облыс аймағындағы Бақанас, Жаркенттегі қуатты телевизиялық радиоорталық, Райымбек ауданы көлеміндегі 5 шағын телевизиялық ретранслятор, Алматы жанындағы ғарыштық "Орбита" және Фабричный елді мекеніндегі ғарыштық қабылдау - таратқыш "Жарық" стансалары құрамымен Алматы облысының радио-телевизиялық таратқыш орталығы (АОРТТО) құрылды .

Ұжымның директоры Төлеген Залов, директордың орынбасары Қадыр Сағынбай. Ертеректе Талдықорған радио-телевизиялық орталығы құрамында қуатты Үлкен Шатан, Текелі, Қапал, Сарқанд, Лепсі, Суықсай, Сапақ, Достық, Үшарал және Райымбек ауданы аймағындағы 15 шағын қуатты телевизиялық ретрансляторлар болатын-ды. 2004 жылдың наурыз айынан бастап, Талдықорған және Алматы облыстарының біріктірілуі нәтижееінде АОРТТО мен ТРТО біріктіріліп, АОРТД құрылды. 2470 м. тау биігінде орналасқан Үлкен Шатан (Талдықорғаннан тікелей 50 шакырым) телевизиялық ретранслятор (TP) 1984 жылы іске қосылып, 230 шақырым радиус аймағында бағдарламаларды қабылдауға жол ашты. Діңгек биіктігі 180 м. Қазақстан көлемінде Текелі жаныңда алғашқы пассивтік TP қызмет істеді, кейін оның орнына шағын қуатты ТВ қойылды. Куатты ТР-дың алғашқылары электрондық лампалы "Зона-2" таратқышына сүйенді. Кейінірек қуатты және шағын ТВ-лар қатты денелі (жартылай өткізгішті) ресейлік "Полярис" сериясына ауыстырылды. Бұл күндері Алматы облысының аймағында 75 шағын және 6 қуатты TP бар. Аймақтың телевизиялық бағдармаларды қамту көлемі 98%. Үлкен Шатан TP "Қазақстан", "Хабар", "Еларна", "Евразия", "Жетісу", "КТК", "СТВ", "Астана", 7-арна бағдарламаларын, ал өзге қуатты ТР-ларда "Хабар", "Еларна", "Евразия","Жетісу" бағдарламалары таратылды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Телевизиясы. Энциклопедия. - Алматы: "ҚазАқпарат" 2009, 1-т: - 640 бет, ISBN №978-601-03-0070-5
Сурет:Досмұхамед Кішібеков.tifДосмұхамед Кішібеков
**Досмұхамед Кішібеков** (15.12.1925 жылы туған, Шиелі ауданы) – ғалым, философия ғылымдарының докторы (1965), профессор (1967), Қазақстан Ұлттық ғылым академиясының академигі (2003), Қазақ КСР Жоғарғы мектебінің еңбек сіңірген қызметкері (1974).

2-дүние жүзілік соғысқа қатысқан. Қызылорда педагогика институтының (Қорқыт Ата атындағы Қызылорда мемлекеттік университеті) тарих факультетін бітірген (1948). 1948 – 49 жылдары Қызылорда мемлекеттік педагогика институтында оқытушы, 1949–53 жылдары КСРО Ғылым Академиясының Философия институтында аспирант, 1953 – 64 жылдары Қазақ политехникалық (ҚазҰТУ) институтында кіші ғылыми қызметкер, аға ғылыми қызметкер. 1964 – 96 жылдары Қазақ ұлттық техниклықа университетінің философия кафедрасының меңгерушісі қызметін атқарды, 1996 жылдан осы университеттің қоғамдық пәндер кафедрасының профессоры. 

Негізгі ғылыми еңбектері қазақ халқының тарихы мен мәдениетіне, дәстүрлі дүниетанымына арналған. Халықтың өткені мен бүгінін ғылыми саралап, оның діліне, болмысы мен әдет-ғұрпына, дүниеге көзқарасына философия талдау жасап, философия тарихы мәселесін зерттеді. Сондай-ақ, Кішібеков өтпелі кезеңдегі қоғамның даму заңдылықтарын, қоғамдық қатынастардың жай-күйін айқындап, бір қоғамнан екінші қоғамға өтуде демеуші факторлар қажет екендігін негіздеді. 

«Достық» орденімен, бірнеше медальдармен марапатталды. 

Кішібеков 580-нен астам ғылыми еңбектің, соның ішінде 47 монография, оқулық, кітаптар мен кітапшалар жазды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Республикасының Ғылым Энциклопедиясы
2. ↑  Қазақстан Республикасында кімнің кім екені - 2011 жыл. Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 ІSВN 978-601-278-473-2
**Бекхан Шайзадаұлы Шайзада** (28 ақпан 1998, Мақтаарал ауданы, Оңтүстік Қазақстан облысы, Қазақстан) — қазақ футболшысы, "Ордабасы" клубының қақпашысы. Қазақстанның 18, 19 жастағы құрамаларында ойнады.

Карьерасы
---------

### Клубтық

"Ордабасы" клубының түлегі. 

2018 жылы 6 қазанда "Қайратпен" ойына тұңғыш рет Қазақстан чемпионатында алаңға шықты. Бұл ойында шымкенттіктер 2:0 есебімен жеңіске жетті. Екі аптадан соң "Астанаға" қарсы ойында екінші матчын өткізді, бұл ойын тең аяқталды (1:1)

### Халықаралық

2020 жылы Қазақстан жастар құрамасы сапында екі ойын өткізді (Испания және Фарер аралдарына қарсы).

2020 жылы Талғат Байсуфинов ұлттық құраманың оқу-жаттығу жиынына шақырдды, бірақ алаңға шықпады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Тransfermarkt.com

Сілтемелер
----------

* Профилі

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  Осы үлгіні қарау   Тематикалық сайттар | 
FootballDatabase.eu · FootballFacts.ru · Soccerway · Transfermarkt · worldfootball.net |

 |
**Мина Сейітқызы Сейітова** – Қазақ радиосының ардагері. Қазақ КСР-нің еңбек сіңірген мәдениет қайраткері, радиохабар тарату іcінің қайраткері, КСРО-ның құрметті радисі, еңбек ардагері.

1919 жылы 25 тамызда дүниеге келген. Қазақ радиосында 1934 жылдан бастап, қызмет атқарған. «Құрмет» орденімен, «Отан соғысы кезіндегі тылдағы қызметі үшін» орденімен, «Жеңіске - 40 жыл» медалімен, ҚазССР Жоғары Кеңесінің «Құрмет» грамотасымен марапатталған.
Дарынды диктор радиоға келгенге дейін медицина институтында Мәншүк Мәметовамен бірге оқыған. Оның сөйлеу шеберлігіне Ахмет Жұбанов, Евгений Брусиловскийлер ризашылық білгірген. Микрофон алдында 44 жыл қызмет етіп, талай дикторларға, сонымен қатар Бибігүл Төлегенова, Ермек Серкебаев, Мұқағали Мақатаев сынды ұлттық мәдениетіміздің марқасқаларына ұстаз болған. Оны Юиий Левитан, Елизавета Емельянова сияқты Одаққа танымал дикторлар құрмет тұтты. 1943 жылы радионын жетекші дикторынан аға дикторына ауысқан Мина Сейітқызының орнына Әнуарбек Нығметжанұлы Байжанбаев қызметке алынды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Мұрағатталған 8 тамыздың 2014 жылы.
Координаттар: 48°51′38″ с. е. 2°20′16″ ш. б.﻿ / ﻿48.8606° с. е. 2.3377° ш. б.﻿ / 48.8606; 2.3377 (G) (O) (Я)

**Лувр** (фр. *Louvre*) — Францияның Париж қаласындағы ұлттық өнер мұражайы. Мұражай Париждің орталығында, Сенаның оң жағалауында, Риволи көшесінде, I аймағында орналасқан.

2018 жылы Луврға келушілер саны 10 миллион адамнан асты, бұл — рекордтық көрсеткіш. Мұражай ғимараты — ежелгі патша сарайы (*Palais du Louvre*). Лувр — Францияның Капетиндер әулетінен бүгінгі күнге дейін созылған бай тарихы бар әлемдегі ең көне мұражайлардың бірі.

Ғимарат қазіргі Лувр сарайын құру үшін бірнеше рет кеңейтілді. 1682 жылы XIV Луи өз резиденциясы ретінде Версаль сарайын таңдады да, Лувр негізінен корольдік коллекция болып қалды. Француз төңкерісі кезінде Құрылтай жиналысы Луврды ұлт жауһарларын көрсететін мұражай ретінде пайдалану керек деп шешті.

Мұражай 1793 жылғы 10 тамызда 537 картинадан тұратын көрмемен ашылды, жұмыстардың көпшілігі корольдік және тәркіленген шіркеу мүлкі болды. Ғимараттың құрылымдық проблемаларына байланысты мұражай 1796 жылдан 1801 жылға дейін жабық болды. Наполеон Бонапарт билігі кезінде коллекция ұлғайып, мұражай *Наполеон мұражайы* деп аталды, бірақ Наполеон тақтан кеткеннен кейін оның әскерлері тәркілеп алған көптеген жұмыстарды бастапқы иелеріне қайтарды. Коллекция XVIII Луи және X Шарль тұсында одан әрі ұлғайып, Екінші Француз империясы кезінде мұражай 20,000 дана жинады. Холдингтер Үшінші республикадан бері қайырымдылық пен өсиет арқылы тұрақты өсті. Коллекция сегіз кураторлық бөлімге бөлінген: Мысыр көне заттары; Таяу Шығыс көне ескерткіштері; грек, этруск және рим көне ескерткіштері; Ислам өнері; мүсін; сәндік өнер; суреттер; сызбалар және тағы басқа.

Луврдағы ең танымал өнер туындысы — Леонардо да Винчидің *Мона Лизасы*. Басқа картиналар арасында Рембрандт, Джамбаттиста Питтони, Караваджо, Питер Пауль Рубенс, Тициан және Эжен Делакруа туындылары бар.

Қосымша ақпарат
---------------

1. ↑  COVID-19 пандемиясына дейін
2. ↑  COVID-19 пандемиясы жылындағы статистика

Дереккөздер
-----------

1. ↑  10,2 millions de visiteurs au Louvre en 2018. Тексерілді, 9 тамыз 2022. Мұрағат көшірмесі 8 наурыздың 2022 Wayback Machine мұрағатында
2. ↑  9,6 millions de visiteurs au Louvre en 2019. Тексерілді, 9 тамыз 2022. Мұрағат көшірмесі 3 шілденің 2020 Wayback Machine мұрағатында
3. ↑  Bilan de l'année 2020. Тексерілді, 9 тамыз 2022. Мұрағат көшірмесі 4 сәуірдің 2023 Wayback Machine мұрағатында
4. ↑  2,8 millions de visiteurs au musée du Louvre en 2021. Тексерілді, 9 тамыз 2022. Мұрағат көшірмесі 14 қаңтардың 2022 Wayback Machine мұрағатында
5. ↑  The History of the Louvre: From Château to Museum  (ағыл.).  Луврдың ресми сайты. Мұрағат көшірмесі 15 маусымның 2011 Wayback Machine мұрағатында
**«Атамекен»** — қазақ кескіндемешісі Қанапия Телжановтың 1958 жылы салған суреті.

Тың игеру эпопеясына арналған бұл туынды қоңыр және сары-күрең түстерге бай, ал алқызыл мен алтын түстердің сирек үшкір жағылымдары шығармаға қарқынды сипат сыйлайды. Жыртылған жерге қарап, тоқтап қалған салт атты адам өз бабаларымен және табиғаттың өзімен сұхбат құрғандай етіп бейнеленген.

Жарты қабырғаны тұтас алатын зор картинаның бергі бөлігі соқа жыртқан соқта да, оның арғы беті боз жусаны омыраулатқан киелі байтақ. Екі өркениеттің шекарасында тұрған кейіпкердің көзқарасындағы ұзақ ой көп мағына сыйдыра алатындай көрінеді.

Қанапия Телжанов 1950-шы жылдары жаңа өнерді қалыптастыруға атсалысқан суретшілердің бірі еді. Оның шығармашылығына екпінділік, рухани тебіреніс, кейде романтизм де тән деуге болады. Сюжет жағын алсақ, ол өз замандастары сияқты социалистік реализм бағытында жұмыс істеді, сондықтан сол заманның көкейкесті тақырыптарын ол да суреттерінде айқындауға тырысқан.

Алайда осы суретте ол жаттанды композициялық бейнелерге жүгіне бермей, тақырыпты ашу үшін драмалық сарын қосады. Өнертанушы Р. Ерғалиеваның айтуынша, Телжанов осы суретінде «орталықтың өктемдігі мен байырғы халықтың көзқарасындағы айырмашылығын жеткізе алды». Ал өнертанушы И. Рыбакованың пікірінше, мұнда табиғаттың таңы және адамның таңы романтикалық параллелизммен суреттеледі: «аспанның аясында салт аттының бейнесі жерден көтеріліп шыққандай болады, сол оятылған жердің өзіндей көне әрі пәрменді болып көрінеді».

Жалпы, «Атамекен» бірден көпшіліктің көңілінен шығып, көрерменнен көрікті пікірлер алып жатты. Мәскеуде сол жылы ұйымдастырылған Қазақ КСР бейнелеу өнерінің көрмесінде де Телжановтың бұл шығармасы негізгі орынды иемденді. Мұндай орынға республика өнері жетістіктері арасында бүгінгі күнге дейін де ие.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты: 100 шедевров искусства Казахстана Мұрағатталған 25 шілденің 2021 жылы.. Алматы, 2013.
2. ↑  «Атамекен» астарындағы ақиқат — «Егемен Қазақстан», 19.02.2018.
3. ↑  Праздник жизни — «Казахстанская правда», 17.03.2017.
4. ↑  Онтологические импликации творчества Жанатая Шарденова и Канафии Тельжанова
5. ↑  Қ.Т. Телжанов шығармашылығына байланысты библиографиялық шолу

Тағы қараңыз
------------

*Басқа мағыналар үшін Атамекен (айрық) деген бетті қараңыз.*

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеуҚанапия Телжановтың туындылары |
| --- |
|  |
| 

Алғаш рет • Атамекен • Әже мен немересі • Бақыттылар • Бейбітшілік оттары • Бозаралдықтар • Бүркітпен аңға шығу • Домбыра әуендері • Жамал • Жол басы • Ильичтің өсиеті • Кеңес • Кеш • Көкпар • Күншуақты өлке • Қазақстан тыңында • Қазан • Қарлығаш • Кұрбылар • Қыз қуу • Сабақ соңында • Тыныштық • Үйлер • Шопандар • 1918 жылғы Қазақстан
 |

 |
**Джакариджа Коне** (фр. *Djakaridja Koné*; 22 шілде 1986, Абиджан, Кот-д’Ивуар) — буркиналық футболшы, жартылай қорғаушы, тегі ивуарлық. 2013 жылғы Африка Ұлттары кубогының күміс жүлдегері. 2012, 2013, 2015 жылдары Африка Ұлттары кубогына қатысқан. Мансабында Израиль, Румыния, Франция, Түркия клубтарында ойнады. 2016 жылы 30 жасында мансабын аяқтады.

Клубтық мансабы
---------------

#### Хапоэль Петах-Тиква және Хапоэль Хайфа

Джакариджа Коне 1986 жылы 22 шілдеде Кот-д Ивуардың Абиджан қаласында дүниеге келді және өзінің мансабын Израиль премьер-лигасының 2005-06 маусымында негізгі құрамда дебют жасап «Хапоэль Петах-Тиквада» бастады. 2006 жылдың жазында ол Хапоэль Хайфадан екінші лигаға жалға беріліп, екі жылдық кезеңінде команда үшін үнемі пайда болып жүрді. Ол Хапоэль Петах-Тикваға бірінші лига футболына оралды, үнемі 2008-09 маусымда ойнады.

#### Динамо Бухарест

2009 жылдың 18 шілдесінде Коне Румынияға көшіп, «Динамо Бухарестпен» үш жылдық келісімшартқа отырды. Ол I лигадағы дебютін 2009 жылы 7 тамызда жаттықтырушы Дарио Бонетти оны 64-минутта Габриэль Бостинаның орнына «Интернационал Куртя де Аржештен» 0-1 есебімен жеңілгеннен кейін алаңға жіберді. Клубта өткізген алғашқы маусымында ол Осман Н'Дойемен жартылай қорғаныс орталығында жұп құрып, клубқа Либерецтің «Слованға» қарсы матчта 3-0 есебімен жеңіске жетіп «Либерецтің кереметін» жасауға көмектесті, өйткені бірінші матч сол ұпаймен жеңіліп қалды, пенальти сериясынан кейін ол Еуропа Лигасының 2009-10 топтық кезеңіне өтті.

Джакариджа Коне кейіннен «Красные псы» командасы үшін тұрақты тұлға болды, клубпен өткен соңғы маусымында ол 2011-12 Румыния Кубогын жеңіп алды, оны Бонетти финалда «Рапид Бухурештиге» қарсы 1-0 есебімен жеңгеннен кейін барлық минуттарда қолданды, сонымен қатар матчтың адамы атанды. Көп ұзамай ол Марсельдегі «Олимпикпен» байланысты болды, бірақ ол Бундеслига клубы Ганновер 96-ға қол қоятыны туралы басқа қауесет сияқты ештеңе шықпады. Коненің есебінде I лигада төрт гол соққан 75 матч бар, ол сондай-ақ Еуропа лигасында бір гол соққан 13 матчта «Динамо» командасын ұсынды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
2. ↑
3. ↑

Сілтемелер
----------

* Профилі (FlashScore.ru)
**Джордж Оруэлл** (ағылш. *George Orwell*, туған кездегі есімі **Эрик Артур Блэр**, ағылш. *Eric Arthur Blair*; 25 маусым 1903, Мотихари, Британ Үндістаны — 21 қаңтар 1950, Лондон, Ұлыбритания) — британдық жазушы және публицист. «1984» атты антиутопиялық роман авторы. Оның шығармалары қарапайым баяндау стилімен, тоталитаризмді сынауымен және демократиялық социализмді қолдауымен ерекшеленеді.

Оруэллдың ең танымал жұмыстарына сатиралық романы "Мал қора" (1945) және дистопиялық "1984" романы кіреді. «Мал қора» атты сатиралық повесінде социалистік теңдік принциптерінің бірте-бірте диктатура мен тоталитаризмге айналып кету құбылысы мал қораны мекен еткен жануарлардың мысалында қызықты әрі уытты тілмен шебер суреттелген. 

**Өмірбаяны**

Джордж Оруэллдың туғандағы шын есімі Эрик Артур Блэр, 1903 жылы 25 маусымда Үндістан мемлекеті, Мотихари елді мекенінде дүниеге келді. Оның әкесі, Ричард Блэр, Үндістанның британдық отаршылдық әкімшілігінің апиын департаментінде арнайы жасақ құрамында қызмет еткен. Оның анасы Ида Блэр Бирманың Моламяйне қаласында өсті, отбасы кеме жасау және тик саудасын жүргізді. Эриктің екі апа қарындасы болған: Марджори, 5 жас үлкен апасы болса, Аврил бес жас кіші қарындасы болған. Эрик 1 жасқа толғанда, ол анасы және әпкесі Марджоримен Ұлыбританияға қоныс аударды. 

Бастауыш білімін Сент-Киприан мектебінде алды (ағылш.) орыс. (Истборн), онда ол 8 жастан 13 жасқа дейін оқыды. 1917 жылы ол арнайы стипендия алып, 1921 жылға дейін Этон колледжінде оқыды, онда оның француз тілі мұғалімі Олдос Хаксли болды. 1922 жылдан 1927 жылға дейін Бирмадағы отаршыл полицияда қызмет етті, содан кейін Ұлыбритания мен Еуропада күн көру үшін, ұзақ уақыт кездейсоқ жұмыстармен айналысты,бір жағынан көркем проза мен публицистика жазуды қолға ала бастады. 

30 жасында жазған өлендерінің бірінде: "Мен бұл уақыттан бөтенмін"

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Работы Оруэлла и о нём Мұрағатталған 16 қарашаның 2011 жылы.
* Библиография на сайте Лаборатория Фантастики
* 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * к
* т
* ө
Джордж Оруэллдың шығармалары |
| --- |
|  |
| Романдар мен повестер | 
Бирмалық күндер • Пастордың қызы • Фикус жасасын • Дем алуға шыққанда • Мал ауласы • 1984 |
|  |
| Мемуарлар | 
Парижде мен Лондонда қаңғу • Уиган айлағына апарар жол • Каталонияға бір қошемет |
|  |
| Эсселер | 
Киттің ішінде және басқа эсселер • Сыни эсселер • Саясат және ағылшын тілі • т.б. |

 |
**Азимзаде Азим Аслан оғлы** ,әз. *Əzim Aslan oğlu Əzimzadə* (07.05.1880,Новханы,Баку — 15.06.1943,Баку) - әзірбайжан сатирикалық графикасының негізін салушы, Әзірбайжан ССР-нің халық суретшісі (1927).

Қарапайым мұнай жұмысшының отбасында туған. Сурет өнерінің арнаулы мектебінен білім алмаған, өздігінен үйренген суретші. 1906 ж. бастап журалдарда саяси тақырыптарға сурет пен карикатура сала бастады. Ол суреттерде әлеуметтік теңсіздік пен діни нанымдарды ажуа етеді. Суреттері "Молла Насреддин", "Занбур" ("Сона") т.б. журалдарда басылып тұрған.

Революциядан кейін Кеңес дәуірінде сулы бояумен салған ("Революцияға дейінгі Бакудегі 100 тип", 1937, Әзірбайжан Р.Мұстафаев атындағы мемлекеттік өнер мұражайы) суреттерінің құндылығы - орындау тәсілі мен бояулар тоғысуының көркемдігінде.

Азимзаде Отан соғысы кезіде бір топ антифашистік келемеж суреттер мен плакаттар жазды ("Тоты қауырсынды қарға" т.б.)

1920 жылдан өмірінің соңғы күндеріне дейін Әзірбайжан сурет училищесінде сабақ беріп, 1932-37 жылдары оның директоры болған.

1923 жылдан партия мүшесі, 1927 ж. - Әзірбайжан ССР-нің халық суретшісі Азимзаде саяси репрессиядан аман қалған себебі - Әзірбайжан компартияны Орталық Комитетіің төрағасы Мирджафар Багиров суретшінің талантының табынушысы болған деп есептеледі.

Бакуда суретшінің мұражайы бар, көшеге және өзі жұмыс істеген училищеге аты берілген. 2002 жылы Республика сарайының алдында Азимзадеге ескерткіш орнатылған.

Галерея
-------

* «Кос-коса»,1930«Кос-коса»,1930
* Әзірбайжан үйлену тойы,1930Әзірбайжан үйлену тойы,1930
* Кедейлерді үйлену тойы,1931Кедейлерді үйлену тойы,1931
* Кәрі әйел мен жаңа әйел,1935Кәрі әйел мен жаңа әйел,1935
* Қыз туған,1937Қыз туған,1937
* Кедейлердің оразасы,1938Кедейлердің оразасы,1938
* Әзрбайжан ақыны Физулидың портреті,1914Әзрбайжан ақыны Физулидың портреті,1914
* Насимидің өлім жазасыНасимидің өлім жазасы

Дереккөздер
-----------

* Қазақ Совет энциклопедиясы/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1972, 1 том
* Ортаққор логотибі Ортаққорда бұған қатысты медиафайлдар бар: **Азим Азимзаде**
Әулие Георгий Кресті
**Әулие Георгий Кресті** (немесе **Әулие Джордж Кресті**, **Әулие Георг Кресті**) — ақ фонда тік орналасқан қызыл крест. Кресттің ортасы ақ фонның ортасымен сәйкес келеді. Бұл крест христиандық әулие адамның және Әулие Георгийдің символы болып табылады.

303 жылы қайтыс болған Георгийдің кресті крест жорықтарында қолданылған және сол кездегі рыцарьлардың сүйікті символы болған. Әулие Георгий Кресті әлемнің кейбір елдері мен қалаларының тулары мен елтаңбаларында бейнеленген. Мысалы, Англия, Грузия, Грекия сияқты мемлекеттердің, Лондон, Генуя, Барселона сияқты қалалардың туларында бейнеленген.

Галерея
-------

* Англия туыАнглия туы
* Генуя туыГенуя туы
* Грузия туыГрузия туы
* Барселона туыБарселона туы
* Ұлыбритания туыҰлыбритания туы
* Лондон туыЛондон туы
* Лондон елтаңбасыЛондон елтаңбасы
* Гернси туыГернси туы
* Жаңа Англия туыЖаңа Англия туы
* Монреаль туыМонреаль туы
* Онтарио туыОнтарио туы
* Онтарио елтаңбасыОнтарио елтаңбасы
* Альберта туыАльберта туы
* Альберта елтаңбасыАльберта елтаңбасы
* Манитоба туыМанитоба туы
* Манитоба елтаңбасыМанитоба елтаңбасы

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Crusader Cross Flags 1188 Мұрағатталған 11 шілденің 2017 жылы.; *Flags of the World*; (1999—2005)  (ағыл.)
2. ↑  Prof. J. Prawer, A history of the Latin Kingdom of Jerusalem (Hebrew, 3rd edition, vol. II, pp. 17-18) (ағыл.)

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Англия туы FOTW-да
* Ағылшын әулиелерінің баннерлері FOTW-да
**Реймс** (фр. *Reims* [ʁɛ̃s]) - Францияның солтүстік-шығысындағы қала. Шампань-Арденна аймағындағы Марна департаментінде орналасқан. Тұрғын саны - 184984 адам ( 2009 жылдың мәліметі бойынша). Реймс қаласы префектура немесе әкімшілік орталық болмаса да, Францияда халық санынан 12 орнында және Шампань-Арденна аймағының халық тығыздығынан бірінші орнында тұр.

Реймсті «королдер қаласы» немесе «тәж кигізу қаласы» деп те атайды. Себебі 10 ғасыр бойы І Хлодвигтен бастап 1825 жылы Х Карлға дейінбарлық франция королдеріне Реймс соборында тәж кигізу жорасы өткізілген. Бұл собордаң басқа да қалада көрнекті, тарихи маңызды жерлер көп. Олардың төртеуі ЮНЕСКО-ның дүниежүзілік мұралары тізіміне кірген.

Орта ғасырларды ашылған Шампан шымырлайтын шарабы Реймстің экономикасының негізгі табыс көзі болып табылады.

1945 ж. 7 мамырда Германияның капитуляция актісі бірінші рет осы жерде бегітілген.

Қаланың географиялық орналасуы өте тиімді: Германия, Бельги, Люксембургқа Францияның ең жақын орналасқан ірі қаласы және Париж - Страсбург, Солтүстік теңіз - Ортажердік теңіз көлік қозғалу торабы болып табылады.

Галерея
-------

* Реймстің көрнекті тарихи жерлері
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *Институт INSEE* Численность населения на 2009 ж.  (фран.).  INSEE. Басты дереккөзінен мұрағатталған 30 мамыр 2012. Тексерілді, 4 мамыр 2012.
Албанияның топографиялық картасы
**Орталық таулы аймақ** (алб. Krahina Malore Qëndrore) — Албанияның орталық және шығыс шеттерін қамтитын физикалық география аймақ. Дрин аңғарынан және Шарр, Скандербег, Кораб және Шебеник-Яблланиче тауларынан Охрид пен Преспа көлдері арқылы Эрсеке ауылына және жақын Пинд тауларына дейін созылатын ішкі таулы аумақты қамтиды және Грекия арасындағы шекараға дейін.

Орталық таулы аймақты шартты түрде бірнеше субрегиондарға бөлуге болады. Солтүстік Мирдите және Пуке таулы аудандарын қамтиды. Орталықта Мартанеш пен Черменике аймақтарымен қатар Луре және Кораб таулары басым. Оңтүстігінде Шкумбин аңғары, сондай-ақ Мокер және Валамара таулары, Корче жазығы, Деволль және Колонже жоғарғы аудандары бар.

Орталық тау жотасының рельефі алуан түрлі және биік тау асуларымен, каньон және шатқалдармен, тығыз ормандармен және мұздық көлдермен көмкерілген альпілік ландшафттармен қамтамасыз етілген, бұл өз кезегінде үлкен биологиялық әртүрлілік үшін тамаша жағдайларды қамтамасыз етеді. Жер бедерінің көп бөлігі Жер мантиясынан пайда болған ультрамафикалық жыныстардан құралған, ол негізінен серпентинитке айналған.

Аймақтың ерекше қорғалатын табиғи аумақтарында елдің ең көрікті көріністері мен ландшафттары орналасқан. Аймақта алты ұлттық парк, рамсар алаңы, биосфералық резерват және Әлемдік мұра нысаны орналасқан. Аумағы бойынша өлшенетін ең үлкен қорғалатын аумақтар Кораб-Коритник табиғи саябағы және Шебеник-Яблланиче ұлттық саябағы болуы мүмкін.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Udhezimi nr.2 date 20.07.2016 (Albanian).
2. ↑  Fjalor enciklopedik shqiptar: N-Zh dhe një shtojcë —  Akademia e Shkencave e Shqipërisë, 2009. — P. 2542. — ISBN 9789995610326.
3. ↑  TURIZMI NË RRETHIN E DIBRËS (English).
4. ↑  Brezi i Gjelbër Evropian (Albanian).
5. ↑  Albania adds its parts of the Prespa Lakes to the Ramsar List (English) (3 July 2013).
**Ғылыми таным** – танымның ең жоғарғы пішімі. Ғылыми таным рационалдық сипатының басымдылығымен сипатталатын өте күрделі құбылыс. Ол негізінен ұғымдар жүйесі, теориялар, заңдар сияқты басқа да ойлау процестерінің түрлері арқылы айқындалады. Әрине, мұнда сезімдік танымның рөлі де жоққа шығарылмайды, алайда ол ғылыми танымның теория ауқымында жанама, екінші рөл атқарады. Ғылыми таным құбылыстар мен процестердің ішкі әмбебаптық байланыстары мен заңдылықтарын эмпирикалық білім мен ақыл-ойға табан тіреп, рационалды түрде сараптау арқылы бейнелейді. Мұндай сараптау ұғымдар жүйесі, ой қорытындысы, заңдар, категориялар мен принциптер сияқты жоғары дәрежедегі абстракциялар жүйесі арқылы іске асады. Ғылыми танымның ең маңызды міндеті – мейлінше ақиқатқа жету, оның мазмұнын жан-жақты ашу. Осы міндетті іске асыру үшін ғылыми танымның көптеген тәсілдері кеңінен пайдаланылады, оларға: абстракциялау, идеализациялау, синтез, дедукция, асбстрактіліктен нақтылыққа өрлеу, тарихилық және логикалық әдістер жатады. Ғылыми танымның маңызды ерекшелігі – оның өзіне бағытталғандығы немесе ішкі ғылыми рефлексия ретінде калыптасуы; яғни, ол тек таным процесінің өзін, оның пішімдері мен әдіс-тәсілдерін, ұғымдар жүйесін зерттейді;

Дереккөздер
-----------

<references>


1. ↑  Қазақ Энциклопедиясы
**Деймос** (*грекше Δείμος «қасірет»*) - Марстың екінші серігі (біріншісі фобос). Ол 1877 жылы американдық астроном Асаф Холмен табылған және ежелгі грек құдайы Димос деп аталатын соғыс құдайының ардагерінің құрметіне Арес деп аталды.

Деймос Қызыл планетаның, яғни Марстың радиусының 6,96 радисуының орта қашықтығын (шамамен 23,500 шақырым, Фобосқа қарағанда алыс) 30 сағ. 17 мин 55 кезеңімен айналды. Деймос, Ай сияқты, орбитада қозғалыстың бұрыштық жылдамдығы өз айналу бұрыштық жылдамдығына тең. Сондықтан оның тек бір ғана жағы әрқашан Марсқа қарап айналды.

Димос пен Фобос арасындағы астероид түрлерінің бірімен ұқсастығы олардың бұрынғы астероиды болып табылатындығы туралы гипотезаны туғызды. Олардың орбиталары Марс маңында өтіп, оны басып алғандай етіп, Юпитердің гравитациялық өрісі арқылы бұрмаланған. Фобос пен Димостың шығу тегі туралы тағы бір болжам Марс жер серігішінің екі бөлікке ыдырауы болып табылады.

Ескі гипотезаға сәйкес, Димос сияқты Фобос астероиды болып табылады. Шамамен 4,5 миллиард жыл бұрын пайда болған негізгі астероидтық белдеуде, оның сыртқы бөлігінен күнге қарай жылжып, кейіннен Марс серігі болды. Марстың екі астероиды бірден басып алғаны екіталай көрінеді. Сондықтан Фобос пен Димос планетаның басып алған үлкен, біртекті астероидтарының қалдықтары болып табылады.
Дегенмен, Фобос және Димос планетаның экваториальді жазықтықта дөңгелек орбиталарда айналады және олардың тығыздығы астероидтарға тән емес, соншалықты кішкентай. Бұл астероидты түсіру гипотезасын жоққа шығарады.
Есептеулер Деймостың Марстан бірте-бірте алыстап бара жатқанын және ақырында планетаның орбитасынан шығатынын көрсетеді.

1894 жылы А. Брельпольский, ал 1896 жылы С.Костинский Даймостың ең алғашқы бейнесін алды. 1909 жылы ұлы қарсылас кезінде С. Костинский Фобос және Димостың нақты суреттерін салды. 1911 жылы Марс пен оның серіктер қозғалысының алғашқы теориясын ұсынды.

| Деймостың физикалық қасиеттері |
| --- |
| Көлемі 15 × 12,2 × 10,4 км |
| Масса 1,48⋅1015 кг |
| Тығыздығы 1,471 г/см³ |
| Температурасы ~233 К |

1. ↑
**Тортай мінер ақ боз ат** - әңгіме.

«Тортай мінер ақ боз ат» әңгімесінің авторы – Оралхан Бөкей. Оралхан Бөкей - 1943 жылы 28 қыркүйекте Шығыс Қазақстан облысы Катонқарағай ауданында дүниеге келген. Үнемі топ бастап жүретін, қиыннан қиыстырып өлең де шығара білген бала Шыңғыстай орта мектебін бітірді.

Автор туралы
------------

1943 жылы 28 қыркүйекте Шығыс Қазақстан облысы Катонқарағай ауданына қарасты Шыңғыстай ауылында туған.

1961 жылы Сұлтанмахмұт Торайғыров атындағы Шыңғыстай орта мектебін бітірген соң аға пионер вожатый және Алтай совхозында тракторист болып төрт жылдай жұмыс істеген. 1963 жылы Әл-Фараби атындағы Қазақ мемлекетік ұлттық университетіне сырттай оқуға түседі де, оны 1969 жылы тәмамдап шығады. 1965-1968 жылдар аралығында Большенарым аудандық "Еңбек туы" газетінде корректор, аудармашы, редактордың орынбасары және облыстық "Коммунизм туы" газетінде әдеби қызметкер болған.

Қысқаша мазмұны
---------------

Әңгімеде Тортайдың бастан кешкендері, соғыстан кейінгі қайғы-қасіреттері баяндалған. Мысалы: Тортайдың әжесімен ауылға қоныс аударуы, балалардың Тортайға сіңісуі, әкесінің қаза табуы, өзінің балалық армандары кімнің де болмасын құлағының құрышын қандырары анық.

Шығарма кейіпкерлері
--------------------

* **Тортай** – әке-шешеден тым ерте айырылып, алыстан қосылар аталастарының есегінде жүретін 14 жастағы бозбала. Қой аузынан шөп алмас жуас, құлағының сәл мүкісі бар болғанымен балалардың арасында білгіш, және басқалардан ерекшелігі, бас алмай кітап оқи беретін. Тортай ойынан ертегілер шығарып, балаларға айтып береді. Соны балалар ұмытпай кейін өз балаларына айтып береді.
* **Ораш** –"фермердің баласы", бақуатпын деп, мұрнын көкке шүйірмейтін, басқа балалармен өзін тең көретін қамқор, адал дос.
* **Балалар** – Тортайдың сол ауылға сіңісіп кетуіне көмек берген кеңпейіл достар.

Тағы қараңыз
------------

* Ашық кітапхана
* Оралхан Бөкей

Дереккөздер
-----------
**Виртуалды үйрену орталығы** (**virtual learning environment**, қысқаша **VLE**) — интернет технологиясын қолданып онлайн ортада білім беру ортасы. Бұл ортада білім талапкерлері виртуалды класстарға, оқу материалдарына, тесттерге, тапсырмаларға, өз алға бағаларын, академиялық күнтізбе, басқа онлайн ресурстарына интернет немесе локалды желі арқылы қол жеткізе алады.

Мақсаты
-------

Компоненттері
-------------

Ақтау
-----

Жоғарғы оқу орындары ВОО рын келесі мақсаттарда қолданады:

* Оқытушылардың сабақ беру уақытын үнемдеу және шығын мөлшерін азайту.

Дереккөздер
-----------

Арғы оқылымдар
--------------

* Morgan, G. (2003), *Faculty Use of Course Management Systems*, **2**, retrieved қараша 27, 2005 .
* Paulsen, M. F. (2003), *Online Education and Learning Management Systems — Global Elearning in a Scandinavian Perspective*, Oslo: NKI Forlaget .
* Heppell, K (2007), *Virtually There: Learning Platforms*, YHGfL/Cleveratom, ISBN 9870955600609 
.
* Weller, M. (2007), *Virtual Learning Environments: Using, choosing and developing your VLE*, London: Routledge .
* Moult, R. R. (2005), *Learning to listen: Using ICT to capture pupils’ perceptions and help the teacher to respond*, p. 19,  .
* Seale, J (2009), *A Research Briefing by the Technology Enhanced Learning Phase of the Teaching and Learning Research Programme*,  .
**«Сельта»** (галис. және ис. *Real Club Celta de Vigo*) — Испанияның Виго қаласындағы футбол клубы. Қазіргі күнде Испания Ли-Лигасында өнер көрсетеді.

Тарихы
------

1923 жылы "Спортинг" және "Фортуна" клубтарының бірігуінен құрылды. 

Испания сегундасының үш дүркін жеңімпазы. Құрамында әр жылдары Валерий Карпин (1997—2002), Густаво Лопес (1999—2007), Хаим Ревиво (1996—2000), Мичел Сальгадо (1995—1999), Ришар Дютрюэль(1996—2000), Мазиньо (1996—2000), Клод Макелеле (1998—2000), Пабло Кавальеро (2000—2004), Катанья (2000—2004), Силвиньо (2001—2004) сынды мықты футболшылар өнер көрсетті. 

2000 жылы Интертото кубогының жеңімпазы атанды да, жарысты УЕФА кубогында жалғастырып, қатарынан үшінші жыл ширек финалға дейін жетті. Ал 2016/17 жылғы маусымда УЕФА Еуропа Лигасының жартылай финалына дейін жетті.

Жетістіктері
------------

* **Сегунда Дивисьон**
	+ **Чемпион (3):** 1935/36; 1981/82; 1991/92
* **Испания кубогы**
	+ **Финалист (3):** 1947/48, 1993/94, 2000/01
* **Интертото кубогы**
	+ **Жеңімпаз:** 2000
* **УЕФА Еуропа Лигасы**
	+ **1/2 финалист:** 2016/17

Дереккөздер
-----------

Сілтемелер
----------

* Ресми сайт (исп.) (ағыл.)
*Басқа мағыналар үшін Жаңатілек деген бетті қараңыз.*
**Жаңатілек** — Павлодар облысы Баянауыл ауданындағы ауыл, Жаңатілек ауылдық округі орталығы.

Географиялық орны
-----------------

Аудан орталығы - Баянауыл ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 47 км-дей жерде, Желтау тауының солтүстік-батыс етегінде, Ащысу өзенінің оң жағалауындағы құрғақ дала белдемінде орналасқан.

Халқы
-----

1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1553 адам (783 ер адам және 770 әйел адам) болса, 2009 жылы 1197 адамды (581 ер адам және 616 әйел адам) құрады.

Тарихы
------

Іргесі 1959 жылы тың жерді игеруге байланысты қаланды. 1996 жылға дейін "Октябрьдің 40 жылдығы" атындағы қой кеңшарының орталығы болып келді. Оның негізінде 1997 жылдан шаруа қожалықтары құрылды.

Инфрақұрылымы
-------------

Бахыт Хайдаров атындағы жалпы білім беретін мектеп, Жаңатілек ауылдық мәдениет үйі, ауылдық кітапхана, мешіт, байланыс бөлімі, Beeline, Kcell, Activ, Tele2, Altel байланыстары құрылған, фельдшерлік-акушерлік пункт, жоғары жылдамдықтағы интернет желісі, тойхана, мал сою алаңы, 7 азық түлік дүкені, 2 футбол алаңы, балалар ойын алаңы бар. Тұрғындары көрші елді мекендермен автомобиль жолы арқылы қатынасады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

|  Павлодар облысы Баянауыл ауданы елді мекендері |
| --- |
|  |
| 

 Ақмектеп •
 Ақсан •
 Ақши (Қызылтау а.о.) •
 Ақши (Ұзынбұлақ а.о.) •
 Александровка •
 **Баянауыл** •
 Бүркітті •
 Біржанкөл •
 Бірлік •
 Егіндібұлақ •
 Жаңатілек •
 Жарылғап •
 Желтау •
 Жұмат Шанин •
 Жүсіпбек Аймауытов •
 Көкдомбақ •
 Қаныш Сәтбаев •
 Қаражар •
 Қаратомар •
 Қарашоқы •
 Қойтас •
 Құндыкөл •
 Қызылшілік •
 Лекер •
 Майкөбе •
 Майқайың •
 Мәшһүр Жүсіп •
 Мұрынтал •
 Мұса Шорманов •
 Октябрь •
 Сұлужон •
 Торайғыров •
 Ұзынбұлақ •
 Үйтас •
 Үшқұлын •
 Шонай •
 Шоманкөл •
 Шөптікөл 
 |

 |
Бүйрек трансплатациясы
----------------------

Бірінші бүйрек трансплантациясын 1960 ж. Ұлыбританияда жасаған болатын. Қазір бұл ең кең таралған және қауіпсіз операцияның типі, мүшелердің трансплантациясы бойынша. Жыл сайын Ұлыбританияда 1800 дейін операция жасалады және бұл көрсеткіш донорлар саны көп болған жағдайда өсер еді. Операцияның жақсы өтуінің мүмкіндігі өте жоғары болады және ағзаның қабылдамауы (отторжение) циклоспорин А препараты арқылы жеңеді. 1996 жылы жаңа препарат пайда болды. Алғашқы 3 айда қатты қабылдамауды 50% төмендетеді.
Донорлы бүйректі ауыстырып орналастыру диализбен салыстырғанда: арзан және операция жақсы өткенннен кейін науқас қалыпты өмір сүре алады. Бір жылдық диализдің ақысы: 1990 жылдары 20000 фунт стерилинг тұратын, ал ауыстырып орналастырудан кейінгі медикаменттердің жылдық ақысы: 300 фунт. 1989 жылы Ұлыбританияда 3700 адам күткен болатын.
Кейбір кездері донор ретінде жақын туыстар шығуы мүмкін – бұл қабылдамаудың қаупін, төмендетеді, қалыпты өмір сүру үшін бір бүйрек жеткілікті болады. Ұлттық және халықаралық донорларды іздеу жүйесі жұмыс жасайды. Науқас ұлпалары антигендерге «типпируются» және осының негізінде мүшені іздестіреді. Егер мүшені өлген адамнан алатын болса, потенциальды донордың біріншіден мидың өлімін констациялау қажет, содан кейін бүйректі жылдам алып мұзға салады, осы уақытта гепатит пен АИТВ ұлпаларды типируют». Мүшені жылдам қолдану қажет, бірінші екі тәулік ішінде. Көбінесе тізімде тұрған пациент операция алдында бірнеше сағат алдында хабардар болады.

Дереккөздер
-----------

*
**Тауфик Росман** — малайзиялық Уикипедия қатысушысы. 2023 жылы жыл сайынғы Wikimania 2023 іс-шарасында Уикипедия негізін қалаушы Джимми Уэйлс оны «Жыл Уикимедиашысы» деп атады.

Жастық шағы
-----------

Тауфик Росман 1999 жылы 8 қыркүйекте дүниеге келген. Әкесі – мұғалім.

Оның Уикипедияға алғашқы өңдемесі 8 жасында болды, ол Сабах қаласындағы SK St Mary’s Town мектебінің директорына қатысты ақпараттың ескіргенін байқады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *Foundation, Wikimedia* Celebrating the 2023 Wikimedian of the Year Winners (en-US) (16 тамыз 2023).
2. ↑  *Wen, Lok Jian*. Malaysia’s top Wiki editor started at age 8, has 88,000 edits to his name  (ағыл.), *The Straits Times* (15 September 2023).
**Әлішер Мақсатұлы Бұрханов**, BigSher (4 тамыз 1993 жылы туған, Қызылорда, Қазақстан) — қазақстандық рэпер. Бүгінгі таңдағы қазақ тілінде ән айтатын жас әншілердің бірі.

Өмірбаяны
---------

Әлішер 1993 жылдың 4 тамызында Қызылорда облысы Жаңақорған ауданы Түгіскен ауылына дүниеге келген. Қазіргі таңда Алматы қаласында тұрады. 2009 жылдан бастап рэпке қызығушылығы басталды.

### Білімі

Қазақ спорт және туризм академиясы бітірген. Спорт шеберіне кандидаты. 10 жылдан аса спортпен айналысқан.

Шығармашылық жолы
-----------------

2012 жылы Самрұқ әні DeeRoom мен бірге алғашқы әні болды. 2013 жылы Казахстан әні жарық көрді. Сосын Құрмаш Қуанышбаев және Серік Ибрагимов пен бірге Дем бересін әні. Серік Ибрагимов пен бірге «Бір дана», «Тойхана», «Девочки», «No love» әндерін орындады. Тағыда Мухтар Ханазада мен «Жаңа жыл» әнін дуэт айтты. Alihan, Arenbey мен орындауындағы «Жаңа жыл» әні 2020 жылы жарық көрді. 2021 жыл 21 желтоқсанда Қазақстан Ұлттық арнасыдағы Таңшолпан бағдарламасыда «No love» әнін айтты. «Девочки» әнін 2021 жылы Қызық Премия жобасының 2021 қорытынды концертіне және 2022 жылы 11 наурызда Біздің шоу бағдарламасына Серік Ибрагимов пен бірге әнді орындады. 2022 жыл 3 тамызда Zhuldyz LIVE жобасында Серік Ибрагимов пен кіші концерт берді.

Дереккөздер
-----------

1. 1 2  "Продюсерім 6 айға дейін алғысы келмеді". Zhuldyz LIVE жобасында - Серік Ибрагимов пен BigSher
2. ↑  AKILHAN & BIGSHER & ARSENBEY - ЖАНА ЖЫЛ 2020
3. ↑  Ибрагимов, Алишер Бұрханов - «No love»&hl=en Видео YouTube сайтында
4. ↑  Ибрагимов пен Бигшер - Девочки қыздар. Bizdiń show &hl=en Біздің шоу YouTube сайтында
**Қазақстан КП Орал облыстық комитеті** — Қазақ АКСР (1932-1936) және Қазақ КСР (1936-1991) партиялық басқарудың аймақтық органы.

Батыс Қазақстан облысы 1932 жылы 10 наурызда Қазақ АКСР-нің алғашқы 6 облысының бірі болып құрылды. 1936 жылдың 5 желтоқсанынан бастап — Қазақ КСР құрамында болды. Орталығы — Орал қаласы.

1962 жылы 3 мамырда Орал облысы болып өзгертілді.

1962 жылдың 3 мамырынан 1964 жылдың 1 желтоқсанына дейін Ақтөбе және Гурьев облыстарымен бірге Қазақ КСР Батыс Қазақстан өлкесінің құрамында болды.

1992 жылдың 6 шілдеден бастап — Батыс Қазақстан облысы атанды.

Қазақстан КП Батыс Қазақстан облыстық комитетінің бірінші хатшылары (1932-1962 ж.)
----------------------------------------------------------------------------------

Сталиннің заманында (1925-1953 ж.)
* 5.06.1932-02.1934 Максим Аммосов
* 10.03.1934-1937 Ізмұқан Құрамысов
* 1937 Садық Сафарбеков
* 1937—1938 Шәріп Өтепов
* 1938 Хабир Пазиков
* 1938—1939 Исмағұл Елеубаев
* 1939—1944 Андрей Василевский
* 1944—1945 Харитон Кругликов
* 1945—1952 Мінайдар Салин
* 1952—1954 Мұсатай Шахшин

Хрущевтың заманында (1953-1964 ж.)
* 1954—1956 Сәлімгерей Тоқтамысұлы
* 1956-01.1961 Сабыр Ниязбеков
* 1961-3.05.1962 Шапет Қоспанұлы

Қазақстан КП Орал облыстық комитетінің бірінші хатшылары (1962-1991)
--------------------------------------------------------------------

* 3.05.1962-12.1962 Шапет Қоспанұлы
* 12.1962-12.1964 *(ауылдық)* Шапет Қоспанұлы

Брежневтың заманында (1964-1982 ж.)
* 12.1964-04.1975 Шапет Қоспанұлы
* 04.1975-13.06.1986 Мұстақым Ықсанов

Горбачевтың заманында (1985-1991 ж.)
* 13.06.1986-7.09.1991 Нәжімеден Есқалиев

Тағы қараңыз
------------

* Облыс әкімі

Әдебиет
-------

* РСДЖ(б)П, РК(б)П, БК(б)П, КОКП орталық комитеті: Тарихи-өмірбаяндық нұсқаулық / Құрас. Ю. В. Горячев. М. 2005.
**Қазақстан КП Торғай облыстық комитеті** — Қазақ КСР партия басқармасының аймақтық органы (1971-1988 және 1990-1991).

Торғай облысы Қазақ КСР құрамында 1970 жылы 23 қарашада Қостанай және Целиноград облыстарының бір бөлігінен құрылды. Орталығы – Арқалық қаласы.

1988 жылы 2 маусымда облыс таратылып, аумағы Қостанай және Целиноград облыстарының құрамына енді.

1990 жылы 17 тамызда қайта құрылды.

Қазақстан КП Торғай облыстық комитетінің бірінші хатшылары
----------------------------------------------------------

* 01.1971-01.1978 Сәкен Құсайынұлы
* 01.1978-29.01.1985 Еркін Әуелбеков
* 29.01.1985-2.06.1988 Оразбек Қуанышев
* 1990-7.09.1991 Кенжебек Үкин

Тағы қараңыз
------------

* Облыс әкімі

Әдебиет
-------

* РСДЖ(б)П, РК(б)П, БК(б)П, КОКП орталық комитеті: Тарихи-өмірбаяндық нұсқаулық / Құрас. Ю. В. Горячев. М. 2005.
**Нұролла Сәрсенбайұлы Сәрсенбаев** (5 желтоқсан 1920 ж. Түркістан облысы, Қызылқұм ауданы, Шәуілдір ауылы) - философиялық ғылымдар докторы (1966), профессор (1967).

Алматы тәу-кен металлургия институтының бітірген (1940), 1986 жылдан ҚазМУ-дің жанындағы оқытушылардың білімін арттыру факультетінің философия кафедрасының меңгерушісі. Ғылыми-зерттеу жұмысының негізгі бағыты - тарихи материализм мәселелері, этика, әдет-ғұрыптар мен дәстүрлердің қалыптасуы мен дамуы.

Негізгі шығармалары
-------------------

* Қазақ халқының әдет-ғұрыптары мен дістүрлері А. 1958;
* Обычаи и традиции в развитии. А.-А. 1974.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Философиялық сөздік / Р.Н. Нұрғалиев, Ғ.Ғ.Ақмамбетов, Ж.М.Әбдільдин,т.б.- Алматы:Қазақ энциклопедиясы, 1996.- 526
**Арнайы педагогика**  — көру, есту, сөйлеу мүшелерінде және ақыл-ойында табиғи кемістігі бар балаларды оқыту мен тәрбиелеу мәселелерін зерттейтін ғылым. Педагогикалық ғылымында дефектология (лат. defectus — жетімсіздік және грек. logos — сөйлеу, оқу) деп те аталады. Ол төрт салаға бөлінеді: сурдопедагогика — саңырау, мылқау балаларға, тифлопедагогика — соқыр балаларға, олигофренопедагогика — ақыл-ойы кеміс балаларға, логопедия — тілінің кемісі бар балаларға білім және тәрбие беру мәселелерін зерттейді.Табиғи кемтар балалар мемлекет есебінен арнайы мектептерде тегін оқытылады.
**Норманд аралдары** (ағылш. *Channel Islands*, фр. *îles Anglo-Normandes*) — Ұлыбритания құрамындағы аралдар. Ла-Манш шығанағында Франция жағалауының батысынан 16-48 км-де орналасқан. Британ үкіметінен саяси тәуелсіз. Көне қоршаулар — аралдарда алғашқы қауым кезіндегі адам өмір сүргендігінен дәлел бола алады. 10 ғ. Нормандияның бір бөлігі саналған. 

1066 ж. Нормандтық І Вильгельм герцог тұсында Британия үкіметіне қараған. Экрхаус және Менкье аралдары 1953 ж. Англия мен Франция арасында талас тудырған. Халықаралық Жоғары Соты оны Британиядан тәуелсізі еткен. 

20ғ. құрлық шельфіне (әсіресе мұнай табылған жерлер үшін) иелікке байланысты талас жаңғырды. Норманд аралдары – Екінші дүниежүзілік соғыста Германия басып алған британның жалғыз территориясы. Джерси және Гернси аралдары — асыл тұқымды ірі қараларымен әйгілі.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* States of Alderney
* States of Guernsey
* States of Jersey
* Seigneur of Sark Мұрағатталған 15 қыркүйектің 2019 жылы.