recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Луиш Карлуш Алмейда да Кунья** (порт. *Luís Carlos Almeida da Cunha*; 17 қараша 1986 жыл, Прая, Кабо-Верде), **Нани** атымен көбірек әйгілі (порт. *Nani*) — португалиялық футболшы, жартылай қорғаушы. 2016 жылғы Еуропа чемпионы.

Карьерасы
---------

### Клубтық

Карьерасында Португалия, Англия, Түркия, АҚШ клубтарында ойнады. Әсіресе, "Манчестер Юнайтедте" ойнаған жылдары Еуропаға кеңінен танымал болды. 2007-15 жылдары манчестерлік клубтың футболшысы атанды, бұл аралықта 4 рет Англия чемпионы атанды. Ал 2008 жылы Еуропа чемпиондар кубогының иегері болды. 

2014 жылы Португалияның "Спортинг" клубына жалға берілді. 2015 жылы Манчестерден түпкілікті кетті де, "Фенербахчеге" барды. 

2016 жылы "Валенсия" сапына қосылды. Бір маусымнан соң "Лациоға" жалға берілді.

### Құрамада

Құрама сапында 2006 жылы 1 қыркүйекте Данияға қарсы жолдастық кездесуде алаңға шықты. 2002, 2012, 2016 жылдары Еуропа чемпионатына, 2014 жылы әлем чемпионатына қатысты.

Жетістіктері
------------

**Командалық**

**Спортинг**

* Португалия кубогы (**2**): 2007, 2015
* Португалия лига кубогы: 2019

**Манчестер Юнайтед**

* Англия чемпионы (**4**): 2007/08, 2008/09, 2010/11, 2012/13
* Лига кубогы (**2**): 2009, 2010
* Чемпиондар лигасы: 2008
* Англия суперкубогы (**4**): 2007, 2008, 2010, 2011
* Клубтар арасындағы әлем чемпионаты: 2008

Португалия құрамасы

* Еуропа чемпионаты: 2016

Дереккөздер
-----------

1. ↑
2. ↑  LEGANÉS VS. VALENCIA
**Нанкин** (қыт. 南京, пінин: *Nánjīng*, палл.: *Наньцзин* – оңтүстік астанасы) — шығыс қытайдағы қала, Цзянсу провинциясы орталығы, халқы 2 388 915 адамнан құралады (1999). Янцзы өзенінің оң жағалауында Шанхайдан солтүстік-батысқа қарай орналасқан. Бұл жер мыңдаған жылдар бойы адам мекендеген орын болған. Қазіргі қаланың негізін астана салу үшін 1368 жылы Мин әулеті қалаған. 1842 жылы Опиум соғысы кезінде ағылшындар жаулап алды. 1853-64 жылдары Тайпин көтерілісі кезінде қатты қирады. 1899 жылы Нанкин ашық айлаққа айналды. 1928 жылдан бастап 1937 жылға дейін Гоминьдан партиясының астанасы болды. Одан кейін жапондықтар жаулап алды. 1937-45 жылдардағы қытай-жапон соғысында Нанкин қырғынның орны болды. 1944 жылы коммунистік әскерлер иеленді. 1952 жылы провинцияның әкімшілік орналығы болды. қазір бұл айлақ университеттері мен колледждері бар ірі өндірістік, транспорттық орталық болып саналады. Оның маңында көз тартарлық Сунь Ятсен мен император Мин кесенесі бар.
Манас даңғылындағы «Отан-Ана» монументі.
**Манас даңғылы**. Манас даңғылы Ж. Тәшенов көшесінен басталып, Қажымұқан, Б. Майлин, Б. Момышұлы даңғылын, Майқайың, Құндызды, Шертер, Ақыртас, Қарасаз көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы - 1095,8 м.

Манас - қырғыз халқының батырлық эпосы. Жьфдық негізгі идеясы халық бостандығы, бірлігі, бақытты өмір үшін қаһармандық күрес. Жыр «Манас», «Семетей», «Сейтек» деп аталатын 3 бөлімнен тұрады. Қазақтың атақты ғалымы Ш.Уәлиханов 1856 жылы Ыстықкөлге жасаған саяхаты кезінде «Манас» дастанының бір тарауын қағазға түсіріп, орыс тіліне аударған. Эпосты ғылыми тұрғыдан зерттеп, ерекше еңбек сіңірген - М.Әуезов. ЮНЕСКО-ның арнайы шешімімен 1995 жылы «Манас» дастанының 1000 жылдығы кеңінен аталып өтілді.

Бұл даңғылда ҚР Ішкі істер министрлігі, *«Толқын»* спорт кешені, *«Отан Ана»* монументі, *«Арыс»* қонақ үйі, *«Данияр»* қонақ үйі, *«ТұранӘлемБанк»* орналасқан.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Астана көшелері /Құрастырушы: Е. Тілешев, О. Сүлейменов. Алматы: 2008. ISBN 9965-32-642-8

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы Мұрағатталған 16 қаңтардың 2013 жылы.  (қаз.) (ағыл.) (орыс.)
"Манас жыры" кітабы
'*Манас жыры* - мазмұн байлығы, көлемі мен көркемдік жыр кестесі жағынан да әлем халықтары әдебиетінің алтын қорынан ойып тұрып орын алатын батырлық эпос. Онда алып Манас батырдың дүниеге келгенінен бастап, бүкіл үрім-бұтағымен жалғасқан батырлық, ерлік дәстүр қосыла жырланады. Эпос аса ауқымды көлем құрайды. Ол - тек қырғыз халқының ғана емес, күллі түркі халықтарының тарихи мен салт дәстүрінен, рухани әлемінен мол мағлұмат беретін энциклопедия тектес мұра. Онда қазақ халқының тарихына қатысты оқиғалар да кеңінен қамтылып отырады, қазақ жырларымен сарындас тұстар да жетерлік. Манасшылар күнді-күнге, айды-айға қосып жырлайтын алып жырдың көркем табиғатына кезінде қазақтың ұлы ғалымдары Ш. Уәлиханов, М. Әуезов ерекше көңіл аударып, оның алғашқы зерттеушілері болған.

Дереккөздер
-----------

Жалпы білім беретін мектептің 6-сыныбына арналған оқулық. - Алматы: Атамұра, 2011. - 304 бет. ISBN 978-601-282-207-6
**Манас атындағы көше** - Көшеге қырғыз эпостық жырының кейіпкері Манастың есімі (Алматы қаласы әкімінің 20.06.1995 140 шешімі) берілген. Көшеде Халықаралық Ақпараттық Технологиялар Университеті және 1-ші ауруханасы орналасқан.

Орналасқан жер
--------------

Көше Алмалы, Бостандық аудандарын қиып өтеді. Жамбыл көшесінен басталып, Тимирязев көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Жандосов, Сәтбаев, Бұқар жырау көшелерін қиып өтеді. 

* Көшенің ұзындығы - 2150 метр.

Бұрынғы атауы
-------------

* Чапаев көшесі.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алматы көшелері. Анықтамалық энциклопедия. – Алматы: "ИП Волошин" баспасы, 2009. ISBN 978-601-7157-18-0
**Манассе бен Израэль** (1605, Лиссабон - 20 қыркүйек, 1657, Миддельбург, Голландия) - еврей ғалымы діни қайраткер. 

Португалияда Марранов отбасында дүниеге келген. Кейін қуғынға түсіп Амстердамға көшіп кетеді. Телогия ғылымдарын сәтті аяқтап, 1622 жылы Амстердамдағы потугалдық қауымның дін басшысы болды. 

1626 жылы алғаш еврей тілінде басатын станок жұмысын іске қосты. Кейін Англия парламентінен еврейлердің ағылшын жерінде тұруына рұқсат етуін талап етіп, мәлімдеме жасады. Соның арқасында 1664 жылы Англияда еврейлердің өмір сүруіне бейресми рұқсат етілді. Ал, Манассе бен Израэль бақилық болған соң, Англиядағы еврейлерді қорғау туралы арнайы заң шықты.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Britannica настольная энциклопедия» Том I. АСТ-Астрель. Мәскеу, 2006 жыл. ISBN 978-5-17-038532-4 (Т.1) (АСТ). ISBN 978-5-271-15120-0 (Т.1) (Астрель)
**Мария Эрих** (нем. *Maria Ehrich*; 26 ақпан 1993 жыл, Эрфурт) — неміс актрисасы, "Таймлесс.Лағыл кітабы" кинофильміндегі Гвендалин есімді басты кейіпкердің рөлін сомдап әйгілі бола бастады.

2004 жылға дейін сериалдарға түсіп, Питер Тиммнің ұсынысы бойынша "Менің бауырым -күшік" атты фильмнен кейін бойжеткенді күрделі телевизиялық жобаларға шақырушылар көбейе түсті. Керстин Гирдің "Таймлесс" трилогиясының желісі бойынша түсірілген 2 фильмге түсті.

| Фильм атауы | Жыл | Рөлі |
| --- | --- | --- |
| Таймлесс 2 | 2014 | Гвендолин Шеферд |
| Таймлесс 1 | 2012 | Гвендолин Шеферд |
| Дәрігердің күнделігі | 2008-2011 | Пегги |

Дереккөздер
-----------
Прогресс циклі (ғылыми байқау - технологиялық тапқырлау - өндірістік қолдану - бедерсіздену - қайтадан жаңа ізденіс)
**Бедерсіздену** (ағылш. *Obsolescence*) — мәлім объект, сервис, немесе қызмет қажеттсінуден түсіп қалатын, немесе құлдырайтын жағдай, тіпті ол әдеттегідей жап-жақсы жұмыс істеп тұрса да, су-жаңа болса да, бәрібір оның дәурені өтуі, нарықтағы жаңа өзгерістерге төтеп бере алмай сұраныссыздануы.

Халықаралық стандарт EN62402 Бедерсіздену Менеджменті Қолданба Нұсқаулығы бойынша *бедерсіздену* ұғымына "түпнұсқа өндірушінің, немесе қамдаушының өнімі қажеттіліктен қажетсіздікке өтуі" деп анықтама береді.

Бедерсіздену әрқандай салада жиі жүз береді, өйткені ауыстыратын жаңасы күндердің бірі қол жетімді болады, ал ол түпнұсқаны сақтау мен жөндеуге салыстырғанда көп артықшылықтарға ие.

Бедерсіздену сондай-ақ қолданыстан қалған, тасталған, көнерген нәрселерге де қаратылады. Әдетте, бедерсіздену алдында танымалдылық біртіндеп төмендей бастайды.

Салдары
-------

Барахолкадағы бедерсізденген видео кассеталар
Жылдам технологиялық өзгерістер жетегінде жаңа компоненттер дамытылып, тезден базарға шығып отырады. Нәтижеде барлық компоненттердің өндіру әдістері мен нарықтағы қол жетімділігі күрт өзгереді. Үздіксіз өсу үстіндегі өндіріс секторында өнімдер ендігі жерде қажетсінуге сәйкес келмейтін жағдайға тап болады. Бұл жағдай *бедерсіздену* деп аталады, ол түпнұсқа өндірушіге қажетсіздік туғанын білдіреді. Бедерсіздену мәселесі әсіресе электроника технологиясы саласында кең таралған, мұнда микроэлектронды аспаптардың сатылым мерзімі көбінесе өндіріс мерзімі мен дәріптелген қолданыс мерзімінен айтарлықтай қысқа болады, яғни өндірушілер соңында бір мезгіл сатылым болмаса да алдыңғы сатылымның екпінінде өндіре беруі мүмкін. Алайда, бедерсіздену электроникадан басқа салаларға, мысалы тоқыма және механика салаларына да жалпыласқан. Сонымен қатар, бедерсіздену бағдарламаларға, Сипаттамаларға, стандарттарға, процесстерге және адами шеберлік секілді жұмсақ ресурстарға да ортақ. Төтенше шығындардан сақтану және шығынды барынша азайту үшін бедерсізденуді белсенді басқарудың маңызы зор.

Тағы қараңыз
------------

* Амортизация
* Модернизация

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Merriam-Webster Online Dictionary Definition of Obsolete by Merriam-Webster
2. ↑  Dictionary.com Definition of Obsolete by Dictionary.com
3. ↑  [ DIN EN 62402
Obsolescence management - Application guide (IEC 62402:2007); German version EN 62402:2007]
4. ↑  Fowler HW and Fowler FG (1st ed.), Thompson Delia (ed.) (1995). *The Concise Oxford Dictionary of Current English*, 9th Ed. Clarendon Press, Oxford. ISBN 0-19-861319-9.
5. ↑  Bjoern Bartels, Ulrich Ermel, Peter Sandborn and Michael G. Pecht (2012). *Strategies to the Prediction, Mitigation and Management of Product Obsolescence*, 1st. Ed. John Wiley & Sons, Inc. Hoboken, New Jersey. ISBN 1-11-814064-8.
Бедржих Грозный
**Бедржих Грозный**(чех. *Bedřich Hrozný* немесе нем. *Friedrich Hrozny*; 6.5.1879 — 12.12.1952, Прага) – чех хеттологы, Ежелгі шығыс халықтарының тарихы мен тілін зерттеуші.

  

1897 жылдан Вена университетінде теология, семитология және санскритпен шұғылданды. 1919 жылдан Прага университетінің професоры. Алғашқы кезде ол шмер мифологиясы мен мәдениетін және Ежелгі Вавилония экономикасын зерттеп, шумер және аккад тілдеріндегі сына жазулы ескерткіштерге талда жасады. Ал кейіннен хеттердің сына жазулы текстерінің принциптерінің түсіндіретін еңбегі(1915) арқылы әлемге әйгілі болды. 1916-1917 жылдары басылып шыққан монографиясында хетт тілінің үндіеуропалық сипатын толық баяндады, 1922 жылы хетт заңдарын жариялады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы,3 том
Дәстүрлі сашими
Сасими
Басаси — жылқы етінен сашими
**Сашими** (жапон. 刺身 *сасими*?, [saɕímí], сонымен қатар **сасими**) — Жапон асханасының ұлттық тағамы. Сашими кішкене тілімдерге кесілген әртүрлі балық сұрыптарының сүбе етінен, басқа теңіз өнімдерінен және еттен дайындалады. Сашимиді дайындау үшін тек қана шикі өнімдер қолданылады. Үстелге соя соусымен, васабимен, жіңішке кесілген дайконмен және шисо жапырақтарымен бірге қойылады. 

Сашимиді дайындау үшін көбінесе келесі ингредиенттер қолданылады:

* Ақсерке (鮭 , *сакэ*?)
* Кальмарлар (いか , *ика*?)
* Асшаяндар (えび , *эби*?)
* Тунец (まぐろ , *магуро*?)
* Скумбрия (さば , *саба*?)
* Ставридалар (あじ , *адзи*?)
* Сегізаяқ (たこ , *тако*?)
* Сарықұйрық (はまち , *хамати*?)
* Такифугу (ふぐ , *фугу*?)
* Теңіз ирекшелері (ほたて貝 , *хотатэ гай*?)
* Теңіз кірпілері (ウニ , *уни*?)
* Кит еті (鯨肉 , *гэй нику*?)

Тағы қараңыз
------------

* Суши;
* Роллдар;

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Русский орфографический словарь Российской академии наук. Отв. ред. В. В. Лопатин.
2. ↑  Толковый словарь иноязычных словҮлгі:Мёртвая ссылка. Крысин Л.П. — М.: Эксмо, 2008. — 944 с. — (Библиотека словарей).
**Денис Борисович Глушаков** (27 қаңтар 1987 жыл, Миллерово, Ростов облысы, КСРО) — жартылай қорғаныс шебіндегі ресей ойыншысы. Қазіргі таңда "Ахмат" командасында өнер көрсетеді.

Мансабы
-------

### Клубтық

2013 жылы 18 маусым күні Денис ресми түрде мәскеулік "Спартак" командасымен келісімге тұрады. 2013 жылы 16 шілде күні өзінің "Спартак" сапындағы алғашқы ойынын "Крылья Советов" командасына қарсы өткізеді. Сол ойында Денис Сергея Паршивлюкаға керемет пас шығарып, Сергей допты Тино Костаға өткізіп сол жерде "Спартак" командасы гол соғады. Өзінің "Спартак" сапындағы алғашқы голын 2013 жылы 10-шы қараша күні петербургтық "Зенит" командасының қақпасына соғады (4-2).

### Ұлттық құрамада

Ұлттық құрамаға ең алғаш 2008 жылы қазанда шақырылды, бірақ командаға шақырылғанмен ұзақ уақытқа дейін еш бір ойынға қатыса алмады. 2011 жылы наурызда Денисты ұлттық құрамаға Армения мен Катар құрамаларына қарсы ойынға шақырылды. 2011 жылы қазанда Денис Глушаков өзінің ұлттық құрамадағы ең алғашқы голын Андора құрамасының қақпасына соқты.

2014 Әлем Чемпионатының іріктеу кезеңінде Денис екі гол соқты, олардың бірі Люксембург қақпасына, ал екіншісі Израиль ұлттық құрамасының қақпасына.

Жетістігі
---------

* Ресей чемпионы: 2017
* Ресей чемпионатының қола жүлдегері: 2018
* Ресей суперкубогы: 2017

Дереккөздер
-----------
**Шу** – Қырғызстан мен Қазақстан жеріндегі өзен. Ұзындығы 1186 км (Қазақстан аумағында 600 км), су жиналатын алабы 148000 км2 (Қазақстан аумағында 62500 км2).

Бастауы
-------

Теріскей Алатауы мен Қырғыз Алатауынан бастау алатын Жуанарық және Қошқар өзендерінің қосылған жерінен бастап Чүй (Шу) аталады.

Су алабы
--------

Шу өзені
Ірілі-ұсақты 80 саласы бар, ірілері (Қазақстанда): Қорағаты, Меркі, Қарабалта, Ақсу, т.б. Теріскей Алатау мен Қырғыз жотасын кесіп өте бере Шу Жоғары Ортотоқой және Төменгі Ортотоқой шатқалдарын қалыптастырған. Соңғысының тұсында Ортотоқой бөгені салынған. Төменде Шу Ыстықкөл қазаншұңқырына шығады. Шу мен Ыстықкөлдің суайрығы айқын емес. 20 ғасырдың 50-жылдарында Шу суының бір бөлігі су тасу кезінде Көтемалды тармағы арқылы Ыстықкөлге құйылған. Қазіргі кезде көлмен байланысы жоқ.
Қазақстанда Жамбыл облысының Қордай, Шу, Мойынқұм, Сарысу аудандары жерімен ағып өтеді. Өзеннің Қазақстан аумағындағы ұзындығы - 800 км. Теріскей Алатау мен Қырғыз Алатауындағы мұздықтардан басталатын Жуанарық, Қошқар өзендерінің қосылуынан қалыптасып, Қызылорда, Оңтүстік Қазақстан облыстарындағы Ащыкөл-Ақжайқын ойысына құяды. 

Қазаншұңқырдан шыға бере тағы да бірнеше тар шатқалдар арқылы өтетін аңғары Боом шатқалынан кейін біртіндеп кеңейеді, сағалық аңғары айқын байқалмайды. Қорағаты өзенінен кейінгі саласыз аумағында Шу Мойынқұм құмды алқабына шығады. Одан әрі бірнеше тармақтарға бөлініп, тартыла бастайды. Суы мол кезеңдерде Қаратаудың солтүстік сілемдері етегі мен Бетпақдаланың аралығындағы Ащысу ойысының көлдеріне жетеді. Арнасының ені орта ағысында 50 – 100 м, төменгі ағысында 40 – 60 м. Ертеде суы Сырдарияға құйған.

Гидрологиясы
------------

Қар, жаңбыр, жер асты суларымен толығады. Қазақстан жерінде Тасөткел бөгені бар. Бойында егін суару мақсатында Шығыс және Батыс Үлкен Шу, Шу каналы, Сортөбе, Георгиевка, Атбашы, т.б. каналдар, шағын СЭС салынған. Жылдық ағынының 14,8%-ы көктемде, 58,3%-ы жаз-күз айларында, 26,9%-ы қыста байқалады. Шілде-тамыз айларында тасып, желтоқсан – наурызда қатады. Ағыны реттелетіндіктен су режимі табиғи қалпынан өзгеріп кеткен. Көп жылдық орташа су ағымы Амангелді ауылы тұсында 77 м3/с. Алабындағы 60 мың га-дан астам егістікті суаруға Шу өзені суының 55%-ы пайдаланылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9
**Хaнна Дакoта Фэннинг** (ағылш.  *Hannah Dakota Fanning*; 23 ақпан 1994 жыл, Коньерс, Джорджия, АҚШ) – америка актрисасы, модель. 

Кішкентай кезінен киноларға түсе бастаған. Ең алғаш экранға *«Tide»* кір жуатын ұнтағының жарнамасымен шыққан. «Я — Сэм», «Гнев», «Война миров», «Паутина Шарлотты» фильмдерінен кейін кең танымал бола бастаған. Көптеген сыйлықтардың иегері. Жас болса да 40-тан аса фильмге түсіп үлгерген және қазір де түсіп келеді. 

2010 жылы IMG Models модельдік агенттігімен шарт жасасқан. Түскен фильмдері: «Скорая помощь», «Сильное лекарство», «Спин Сити» (2000), «Стильная штучка», «Гензель и Гретель» (2002), «Мой сосед Тоторо» (2005), «Сумерки. Сага. Затмение» (2010), т.б.

Дереккөздер
-----------
«**Мария Стюарттың өлім жазасы**» (ағылш. *Execution of Mary, Queen of Scots* немесе ағылш. *The Execution of Mary Stuart*, 1895) — тарихи қысқаметражды Эдисонның компаниясының фильмі, кинетоскоп көмегімен түсірілген.

Суреттеме
---------

Фильм 1587 жылдың 8 ақпанында I Елизавета бұйрығымен жасалған қаза, Мария Стюарттың әйгілі, тарихи өлім жазасын суреттейді. 
11 секундтық фильмде бірнеше қимылды қамтиды: Мария жазалау орнына келеді, айналасында сақшылар мен шаруалар тұрады. Томарға Мария басын қояды, баскесер балтамен соққы жасап, басты мойыннан шабады. Кесілген басты алып, көтеріп көрсетеді.

Қызықты факттер
---------------

* Фильм 1895 жылы тамыз айында түсірілген.
* Фильмде стоп-кадр элемменті қолданылған.

Сілтемелер
----------

* The Execution of Mary Stuart (ағыл.) *Internet Movie Database* сайтында
* The Execution of Mary Stuart (ағыл.) AllMovie сайтында
* *The Execution of Mary Stuart* for download
* "Alfred Clark, Narrative and Special Effects Pioneer"
* *The Execution of Mary Stuart* YouTube сайтында

Дереккөздер
-----------

1. ↑  The Execution of Mary Stuart Мұрағатталған 25 сәуірдің 2007 жылы.
**Мария Митчелл** (ағылш. *Maria Mitchell*) - ең бірінші кәсіби америкалық әйел астроном. Ол Массачусетс штатының Нантукет қаласында кітапханашы болып істеп, кештерін әкесінің обсерваториясында аспанды бақылаумен өткізген болатын. Оның ең бірінші маңызды жетістігі 1847 жылдың қазанында жаңа комета орбитасын құжаттауы болды. Ол күндегі дақтардың бұлттар емес, айнамалы тіке ойыстар екендігін алғаш тапты. Сонымен қатар, ол каметаларды, тұмандықтарды, қос жұлдыздарды, күн тұтылуын және Сатурн мен Юпитер серіктерін зерттеген болатын.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Ғалам. Энциклопедия/Қазақ тіліне аударған Д. Алипбаева. – Астана: «Фолиант» баспасы, 2012 жыл.
**Хорхе Ресурексьон Меродио** (исп. Jorge Resurrección Merodio; 1992 жылдың 8-нші қаңтарында Испания, Мадрид қаласында дүниеге келген) одан басқа Коке атты есіммен танымал (исп. Koke) — испандық футболшы, «Атлетико Мадрид» клубының жартылай қорғаушысы.

Мансабы
-------

Мадридте туылып өскен болатын. Бала 8 жасқа жеткен кезінде «Атлетико Мадрид» клубының академиясына түскен. 2008 жылы Атлетиконың резервтік командасына кірген. 2009 жылы өзінің ең алғаш ойынын «Альмерия» клубына қарсы ойын көрсеткен, сол ойында тек қана 10 минут ойын көрсеткен. Бүкіл сезон бойы тек қана 3 матчқа қатысқан. Ал 2010 жылы Атлетико Мадрид құрамында ойын көрсетіп Еуропа лигасын және УЕФА Суперкубогын утып алды. 2012 жылы осы жетістіктеріне қайта жетті. 2013/14 сезонында Коке Атлетико Мадрид командасымен Испания чемпиондары атанды.
2013 жылы Коке өз командасымен Испания кубогын алу үшін, финалда мадридтік Реалды жеңіп жеңіске жетті.

Клубтық статистика
------------------

| Клуб | Мезгіл | Ойын | Гол |
| --- | --- | --- | --- |
| Атлетико Мадрид | 2009/10 | 4 | 0 |
| Атлетико Мадрид | 2010/11 | 19 | 2 |
| Атлетико Мадрид | 2011/12 | 40 | 2 |
| Атлетико Мадрид | 2012/13 | 48 | 3 |
| Атлетико Мадрид | 2013/14 | 58 | 7 |
| Атлетико Мадрид | 2014/15 | 48 | 4 |

Жетістіктері
------------

 Испания **Атлетико Мадрид**

* Еуропа лигасының жеңімпазы **(2)**: 2010, 2012, 2018
* УЕФА Суперкубогын иеленуші **(2)**: 2010, 2012
* Испания Кубогын иеленуші **(1)**: 2013
* Испания Суперкубогын иеленуші **(1)**: 2014
* Ипания чемпионы **(1)**: 2013/14
* УЕФА Чемпиондар Лигасының финалшысы **(1)**: 2013/14, 2015/16

 Испания **21 жасқа дейінгі Испания ұлттық құрама командасы**

* Еуропадағы жастар арасындағы чемпионатының жеңімпазы: **(1)**: 2013
**Бұрса** (түр. *Bursa*) — Анадолының солтүстік-батысындағы ірі қала, Ыстамбұл, Анкара және Ізмірден кейін төртінші ең үлкен қала және Бұрса облысының орталығы.

2000 жылғы санақ бойынша қала тұрғындары 1 194 687 адам болды, негізінен түріктер. XX ғасырдың басына дейін юнан тілі басым болған. Бұрынғы аты *Пруса* және Брусса; түрікше қаланы Ешіл Бұрса (*Yeşil Bursa* — «Жасыл Бұрса») деп те атайды.

395 жылдан 1326-ға дейін қала Византия империясына бағынған, 1326-да византиялықтарды қиратқаннан кейін Бұрса Осман халифатының қолына өтеді. 1326—1365 — жас Осман мемлекетінің астанасы. Екінші юнан-түрік соғысында 1919—1922 қала юнан әскерімен 1920-дың жазында жауланған, 1922-нің соңында Түркияға кері өткен. 1922-ші жылдан Түркияның құрамында.

Сұлу жерлері
------------

Басты сұлу жерлері Ұлыдағда орналасқан тау шаңғы курорты, Жасыл мешіт, Жасыл кесене (Ешіл түрбе), қаланың әр бетінде орналасқан жасыл бау-бақшалар.

Осында туылғандар
-----------------

* Аббас Васим Әпенді
* Жетінші Константин, Константинопол патриархы (1924-1925).
* Ахмет Мұхтар-паша, генерал және ұлы уәзір
* Манолис Андроникос, археолог

Бауыр қалалар
-------------

* Украина Полтава
* Украина Николаев
* Украина Винница
* Германия Дармштадт (7 шілде 1971)
* Болгария Плевeн, Бұлғарстан (30 қараша 1998)
* Болгария Пловдив, Бұлғарстан
* Албания Тирана, (15 желтоқсан 1998)
* Әзірбайжан Гәнжә
* Қазақстан Өскемен 2011

Дереккөздер
-----------

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Uludağ Университеті
**Буру** (индон. Pulau Buru — Буру арала) — Индонезияның құрамына кіретін Молукск тобының Малай архипелагына жататын арал. олтүстіктен Серам және Батыстан Банда атты Тынық мұхит теңіздерімен толығады Шығыстағы Манипадан алшақтатылған және Серам және Амбон. Ауданы — 9505 км2, халық саны (мамыр айы бойынша 2012 жылғы) — 206 840 адам.

Этноконфессионалды халықтың құрамы өте алуан түрлі. Шамамен оның халық құрамы теңдей Явадан келген байырғы халықтардың қоныс аударушылар өкілдері және Индонезияның басқа аралдарынан шыққанддар. Сондай-ақ шамамен ислам және христиан діндері бойынша теңдей бөлінеді. сондықтан әртүрлі наным сенімдер бар.
**Дипломатиялық қатынастар** – халықаралық құқық нормалары мен халықаралық қарым-қатынастар тәжiрибесiне сәйкес мемлекеттер арасындағы ресми қатынастарды қамтамасыз еудің негiзгi формасы.

Дипломаттық қатынастар мемлекеттер арасындағы тату қатынастардың дамыту, бейбiтшiлiк пен қауiпсiздiкті сақтауға жәрдемдеседі.
1961 жылғы дипломаттық қатынастар туралы Вена конвенциясына сәйкес, дипломатиялық қатынастардың орнатылуы өзара келiсiм арқылы жүзеге асады.

Дипломатиялық қатынастар орнатылуы алдында әдетте мемлекет пен оның үкіметі басқа мемлекет тарапынан іс жүзінде немесе заңды түрде мойындалады.

Дипломатиялық қатынастар мүдделес мемлекеттер өкілдері арасында тікелей немесе үшінші жақ арқылы келіссөздер нәтижесінде орнатылып, мемлекет және үкімет басшылары немесе сыртқы істер министрлері арасында жолдау, хаттар, ноталар алмасу түрінде ресімделеді.
Тараптар дипломатиялық қатынастардың орнатылу фактісі, дипломатиялық өкілдіктер деңгейі (елшілік немесе миссия), келісімнің күшіне ену уақыты, оны жариялау мерзімі мен тәртібі туралы келіседі.
**Акра** (ивр. ‏חקרא‏‎ или חקרה, арам. Хакра, еск-грек Ἄκρα, «биік, берік мекеме») — б.з.д 168 жылы Селевкид мемлекетінің басшысы Антиох Эпифанның Иерусалимда тұрғызған бекінісі. Маккавеев пен Хасмонейск хандықтарының айналасындағы көтерілістерде аса зор рөл атқарды. Бұл бекініс шайқас кезінде Симон Маккаевейдің бұйрығы бойынша жойылды. 
Осыған дейін бұл атау "Давид патшаның ескі Иерусалимдағы кварталдарының бірінің атауы" деген көзқарастар тараған.

### Орналасуы

Акраның нақты орналасқан орны элиннистік Иерусалимде ұзақ талқыға салынған болатын. Тарихшылар мен археологтар нарративті сілтемелерге сүйене отырып, Иерусалимдегі түрлі орындарды зерттеуді ұсынады. Археологиялық зерттеулер нәтижесінде 1960 жылдардың соңына қарай талқылама басқа деңгейге өтті. Жаңа ашылулар ескі әдеби сілтемелерді, Иерусалим географиясын және кезінде табылған артефакттарды қайта бағалауын талап етті. Йорам Цафрир "Храмды таулар" платформасының оңтүстік-шығыс бұрышындағы құрылыс топтарын жинақтап, оларды бекіністің орналасу жерінің кілті деп санаған. 1968-1978 жылдар аралағындағы қазба жұмыстары кезінде сол ауданнан Акрамен байланысы бар элементтер табылған, сонымен қатар, казарма бөлмелері және ауқымды цистерна. 2015 жылдың қараша айында Израилдің басқару жүйесі Акраның орналасқан аймағының басқа жерде екенін, яғни, Храмды таулардың оңтүстік-батысынан, Давид қаласының солтүстік-батысы аралығында орналасқанын жария етті.

### Құлдырауы

Б.з.д 160 жыл бұрын Иуда қаза тапты, оның орнына ағасы Ионатан келіп, Акраны қамтамасыз етіп жүрген жолға бөген салуға тырысты. Ол бұл үшін барлық керектіні жинап алды, бірақ ол Диодот Трифон бастаған Селевкид әскерінің сұрапыл соғысына қарсы тұрғанға мәжбүр болды. Ионатан шақырылған келісімде Трифон оны және оның қарамағындағы жұмысшылардың күл- талқанын шығарды. Ионатанның орнына б.з.д 141 жылы ақыры Акраны жаулап алған ағасы Симон келді. Екі дереккөзде де Акра тағдыры жайлы мәлімет берілген, алайда, олардың хабарламалары бір-біріне қарсы.
Атақты ғалым Бецалель Бар-Кохбаның айтуы бойынша: Б.з.д 139 жыл бұрын Антиох VII Сидет Симон жаулап алған Яффо және Гезер қалаларымен бірге Акраны тұтынған кезде, ол әлі құлдырамаған болатын. Симон екі қала туралы талқылауға дайын болғынмен, Акра жайлы еске салмады. Тап осы сәтте ол Иерусалимды сақтап қалу үшін, Акраны бермеуге шешті. Қорытындылай келе, Акраны б.з.д 130-ыншы жылдарда Симон бұзды.
**Акпинол** — өсімдіктің өсуін реттейтін иіссіз, улылығы өте аз, ақ түсті қатты ұнтақ зат. 

Диацетиленді пиперидинді гликолдар қатарына жатады. Суда, спиртте жақсы ериді. Ол ауыл шаруашылық дақылдарының өсіп жетілуіне, өнімділігінің артуына ықпал жасайды. Оларға экстремалды жағдайларға және ауруларға қарсы тұруына қолайлы әсер етеді. Акпинолдың 0,01-0,0001% судағы ерітіндісін дақылдардың тұқымдарын себер алдында немесе олардың өсу кезінде бүркіп қолданады. Акпинол өсімдікке қажетті қоректік заттардың көп жиналуына, оның ерте гүлдеп, пісіп жетілуіне әсер етеді. Сонымен бірге өсімдіктердің құрғақшылыққа, тұз және радиацияның әсеріне төзімділігін арттырады. Акпинол дақылдардың сапасын жақсартады, әртүрлі бұта және ағаш тұқымдастардың көшеттері мен қалемшелерінің тамырлануын жақсартады. Акпинолды Қазақстанда химиктер Е.Н.Әзірбаев, Қ.Б.Ержанов, Т.С.Садықов синтездеп, ауыл шаруашылығына енгізген (1986). Өндіру технологиясы Қазақстан Республикасының Ғылым Академиясы химия ғылымдары институтында жасалған.

2011 жылы Акпинол Мұрағатталған 11 шілденің 2013 жылы. атты тауарлық белгі жықты.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы I том
Фильм аты: Cұңқар 

Шыққан жылы: 2013 

Рөлдерде: Ержан Жарылқасынов, Бауыржан Қаптағаев, Асхат Үрпеков, Асылхан Төлепов 

Суреттеме: «Қазақстан» Ұлттық телеарнасы көрермендерге «Сұңқар» атты жаңа телехикаяны ұсынбақ. Режиссер Жасұлан Пошановтың туындысына басты рөлді Асылхан Төлепов сомдайды. «Сұңқар» телехикаясы - атбегілікті серік еткен ауыл адамдарының өмірін суреттейді. Негізгі кейіпкер - жас жігіт бала күнінен бастап, енесінен жетім қалған құлынды өсіріп-бағады. Бозбала шақта да «Сұңқар» оның сенімді серігі болады. «Сұңқар» - Ақан серіге сән берген «Құлагердің», Қобыландының қанатына айналған «Тайбурылдың» тұяғы. Талай жарыстан жүлдемен оралған арғымақ жігітке де, оның отбасына да үлкен абырой әкеледі. 4-шi Қарашадан бастап "Сұңқар" көпбөлiмдi фильмi Қазақстан Ұлттық арнасында.

Дереккөздер
-----------

1.
**Сәбит Ебентайұлы Жүсіпов** (1947 - 2007 жылдары өмір сүрген) - әл-Фараби атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің биология, философия факультеттерін бітірген. Қазақстанда эмпирикалық әлеуметтанудың негізін қалаушылардың бірі. Қазақ мемлекеттік университетінде әлеуметтанулық лаборатория ашып, студенттердің жағдайын зерттеп, көптеген ұсыныстар жасаған. Бұдан кейін қоғамдық пікірді зерттейтін Республикалық Орталық ашқан. Соңғы кезде Қазақстанның әлеуметтік экономикалық ақпарат жөне болжам институтын құрып республикадағы әлеуметтік мәселелерді зерттеп, көптеген кітаптар мен мақалалардың авторы болды. Жүсіпов әлеуметтану ғылымдарының методологиясы мен әдістемелеріне арналған 12 кітап 46 мақала жазып, дүниежүзі әлеуметтанушыларының конгресінде 15 баяндама жасаған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Биекенов К. Садырова М. Әлеуметтанудың түсіндірме сөздігі. — Алматы: Сөздік-Словарь, 2007. — 344 бет. ISBN 9965-822-10-7
**Рамиз Әлия** (18 қазан 1925 – 7 қазан 2011) — Албания президенті, коммунистік баcшысы. 
Әлия 1985 жылы Албания еңбек партиясы орталық комитетінің бірінші хатшысы болып сайланды. Оны бұл қызметке коммунистік Албанияны 44 жыл бойы үздіксіз басқарған Әнуар Халил Ходжа көзі тірісінде ұсынып кеткен еді.

Рамиз Әлия билік басында болған кезде албания қоғамында елдегі бірпартиялық жүйеге қарсы көңіл-күй күшейді, Албания демократиялық партиясы құрылды. 1991 жылы Албанияда алғаш рет демократиялық сайлаулар өтті. Сол кезде Албания президенті болып сайланған Рамиз Әлия бір жылдан кейін, 1992 жылы сәуірде қызметінен кетті.

1994 жылы Әлияға қызмет бабын теріс пайдаланған деген айып тағылып, ол сот үкімімен тоғыз жылға түрме жазасына кесілді.

Алайда 1997 жылы Албанияның жаңа президенті Сали Беришке қарсы бас көтерген халық түрмеде отырғандарды жаппай босатқан кезде, өзгелермен бірге ол да бостандыққа шықты. Содан бері ақтық демі біткенше Рамиз Әлия оқшау өмір кешкен.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Албанияның соңғы коммунистік басшысы қайтыс болды
**Эукариоттар** (грек. еu – жақсы, толығымен және karyon – ядро) – құрамында ядросы бар организмдер.

Эукариоттарға барлық жоғары сатыдағы жануарлар мен өсімдіктер, сондай-ақ бір немесе көп жасушалы балдырлар, саңырауқұлақтар және қарапайымдар жатады. Эукариоттар жасушалары прокариоттармен салыстырғанда күрделі келеді. Эукариоттар жасушалары көптеген ішкі мембраналармен жеке бөліктерге (компартементтерге) бөлінеді. Бұл бөліктерде бір мезгілде бір-біріне тәуелсіз әр түрлі хим. реакциялар жүреді. Бұл жасушаларда ядро мен түрлі органеллалар (митохондрия, рибосома, Гольджи кешені) қызметтері жақсы жіктеледі. Клетка ядросы, митохондриялар, пластидтер цитоплазмадан екі қабат мембрана арқылы шектеледі. Ядрода жасушаның генетикалық материалдары (ДНҚ, онымен байланысқан заттар) шоғырланады. Өсімдік жасушаларының хлоропластары негізінен Күн сәулесін сіңіріп, оны фотосинтез нәтижесінде органикалық заттардың химиялық энергиясына айналдырса, митохондриялар көмірсулар, майлар, ақуыздар, т.б. органикалық қосылыстарды ыдыратып энергия түзеді. Эукариоттар жасушалары цитоплазмасының мембраналық жүйесі (эндоплазмалық тор, Гольджи кешені) – жасуша әрекетін қамтамасыз ететін макромолекулаларды түзіп, жинақтайды. Эукариоттар жасушалары митоз жолымен бөлінеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл. ISBN 5-89800-123-9, X том
Эуженио Бельтрами
**Эуженио Бельтрами** (итал. *Eugenio Beltrami*; 1835 жылы қарашаның 16-інде Ломбарди - 1899 жылы 4 маусымда (тағы бір деректерде 1900 жылы 18 ақпан делінген) Римде қайтыс болған.) - Италия математигі.

Өмірбаяны
---------

1853-1856 жылдары аралығында Павиа университетінде математика оқыған. Кейіннен темір жол инженерінің хатшысы болған, Миланда жүрген кезінен бастап математиканы зерттей бастайды, 1862 жылы тұңғыш мақаласын жариялайды. 1862 жылы Бологна университетінде сабақ берген. 1864 жылы Пиза университетінің профессоры болады. 1866 жылы Бологна университетіне қайтып барып, теориялық механика профессоры болады. 1873-1876 жылдары аралығында Рим университетінің профессоры болады. Кейіннен Павиа университетіне қайтып математикалық физиканың профессоры болады. 1891 жылдан өмірінің соңына дейін қайтадан Рим университетінде жұмыс атқарған. 1898 жылы Италия ғылым академиясының академигі болып сайланады.Бельтрамидің зерттеу саласын үлкен жақтан екіге бөлуге болады. 1872 жылдан бұрын, қисық бет пен қисықтың дифференциялдық геометриясын зерттеген, соның ішіндегі ең әйгілісі 1866 жылғы жариялаған «Эвклидтік емес геометрияның түсіндірілуі туралы» еді. Онда бірінші Лобачевскии геометриясындағы модулы-жалған шар бетінің модулын көрсетіп берген еді. Кейіннен, тұрықты қисықтыққа ие қисық беттен жоғары өлшемді кеңістікке дейін кеңейтеді әрі жоғары өлшемді Эвклидтік геометрияны келтіріп шығады. Ол бірінші болып дифференциялдық геометрияда дифференциялдық өзгермейтін өрнек (инвариант өрнек) теориясын енгізген, бұл эвклидтік емес геометрия мен дифференциялдық геометрияның дамуына үлкен әсері болған. 1872жылдан кейін, ол қолданбалы математиканы зерттеуге ден қойған. Мысалға, сұйықтық механикасы; толқын теориясы, кванттық теория т.б. осылардың ішіндегі ең маңыздысы, математикалық талдау саласына, геометриялық әдісті енгізіп, соңғы кездегі математикалық - физиканың дамуына зор үлесін қосты. Оның негізгі еңбектері «Математикалық зерттеулер»(4-том,1902-1920)да сақталған.

Дереккөздер
-----------
**«Дипломатия жаршысы – Дипломатический курьер» журналы** - Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің жалғыз ресми баспа басылымы болып табылады. Ол елдің сыртқы саяси қызметінің өзекті проблемалары мен өңірлік және жаһандық қауіпсіздік мәселелеріне арналған. Аталған журнал, Қазақстан Республикасының шет елдермен бүкіл шарттық-құқықтық базасын жариялайтын Қазақстандағы жалғыз басылым болып табылады. Тоқсанаралық көркемделген түрлі-түсті басылым, Мемлекет басшысының, Сыртқы істер министрінің сапарларын, сөйлеген сөздері мен сұхбаттарын, шетелдік елдер мен халықаралық ұйымдар басшыларының біздің елімізге жасаған сапарларын хронологиялық реттілікте беретін ресми бөлімнен құралады. «Дипломатия жаршысы – Дипломатический курьер» журналының беттерінде Қазақстан Республикасың бүгінгі кезеңдегі екі жақты және көп жақты байланыстарына қатысты материалдар, елдің дипкорпусы саласындағы жаңа тағайындаулар туралы Президент Жарлықтары, сондай-ақ Сенім грамоталарын тапсыру мен елшілерді марапаттау туралы хабарлар жарияланады. Қазақстанның ағымдағы кезеңдегі шет елдер мен халықаралық ұйымдармен экономикалық және гуманитарлық байланыстарының түрлі аспектілері «Қазақстанның әлемдік қоғамдастықпен экономикалық және гуманитарлық байланыстары» бөлімінде көрсетілген. Бұнда көкейтесті екі жақты және көп жақты қатынастар туралы Қазақстан Республикасының Төтенше және Өкілетті Елшілері мен қатар шет мемлекеттердің өкілдері де басылым беттерінде сөз алады. «Қазақстан дипломатиясының тарихы» бөлімі еркше қызығушылық туғызары анық, бұнда оқырман Қазақстанның сыртқы саясаты мен дипломатиясының қалыптасу тарихымен танысады, «Дипломат – Тұлға» рубрикасы ҚР дипломатиялық қызметінің дамуына өлшеусіз үлес қосып жатқан белгілі дипломаттарға арналған. ҚР СІМ Баспасөз-брифингтері «АБК (ҚР СІМ Ақпараттық-баспа кеңесі) баспасөз-орталғы хабарлайды...» бөлімінде көрсетілген, бұнда сыртқы саяси ведомствосының ресми өкілі Қазақстан мен әлемде болып өткен және енді болатын аса маңызды оқиғаларды жариялайды. Журнал беттерінде, сонымен қатар, халықаралық өмірдің аса өзекті проблемаларына қатысты жетекші қазақстандық және шетелдік ғалымдардың, саясаткерлер мен қоғамдық қайраткерлердің талдау мақалалары жарияланады. «Жаңа жарияланымдар мен рецензиялар» беті сыртқы саясат пен халықаралық өмірге қатысты жарық көрген жаңа монографиялар, оқулық қуралдар мен жинақтар туралы хабардар етеді. 700 дана тиражбен шығарыла отырып, ол Қазақстандағы 68 шетелдік елшіліктер мен халықаралық ұйымдардың өкілдіктеріне, сондай-ақ Қазақстанның шетелдегі 138 елшілігі мен консулдықтарына, ұлттық мағынадағы жетекші жоғарғы оку орындары мен ғылыми мекемелеріне таратылады. Халықаралық сахнада елдің сыртқы саяси бейнесін ұйымдастыру және нығайту ісінде, әлемдік қоғамдастыққа кеңінен интеграциялану жағдайында елдің имидждік саясатына белгілі үлес қоса отырып, ол елдің мемлекеттік, қоғамдық органдары, тұтас алғанда дипломатиялық корпус жұмысында қажетті басылым болып табылады.
**Каландрлау** - мата, қағаз және резина материалдарды каландрмен өңдеу процесі. Қағаз өндірісіндегі каландрлау жұмыстары машиналы каландрмен немесе суперкаландрмен жүргізіледі. Бұл машиналармен өңделген қағаз каландрланған яки жалтыратылған қағаз деп аталады. Резина өндірісіндегі каландрлау әдісі ленталар және қалыңдығы әр түрлі пластиналар жасау үшін, матаға резина қоспасын жағу т.б. пайдаланылады. Каландрлау әдісі әсіресе тоқыма өндірісінде көп қолданылады. Мұндағы каландр машинасы екі түрге бөлінеді. Бірі арнайы жуылған матаның суын сығып, құрғатып, енін созып, тегістеп әрі транспортерге реттеп салып беріп, келесі процеске жеткізіп тұру жұмысын орындайды. Матаны соңғы рет өңдеу кезінде түрлі өрнектер салумен қатар оның тығыздығын және беріктігін арттыру жұмыстарын екінші түрі атқарады.

Дереккөздер
-----------

М.Қ.Қаратаев, Қазақ совет энцеклопедиясы. 4 том. 672 бет.
**Каламата қаласы** (Грекия) – Пелопоннесаның оңтүстік-батысындағы Грекияның қаласы. Халық саны 57 620 адам (2001 жылғы халық санағы бойынша). Қаланың тарихы көне заманнан бастау алады. Гомердің заманында бұл жерде **Фарес** (*Φαρρές*) қаласы орналасқан. Қазіргі кезде ол жерде франктар салған қамал орналасқан.

Қала маңызды әкімшілік, сауда және экономикалық орталық болып саналады. Қаланың экономикасы ауылшаруашылығына негізделген. Онда Пелопоннеса университетінің бірнеше факультеті ашылған. Сонымен қатар қалада көптеген көне ескерткіштер бар. Қасиетті Апостолдардың шіркеуі – қаланың нышаны болып табылады. 10 ғасырда салынған византиялық шағын шіркеулер бар. **Бенаки мұражайында** қола дәуірінен бастап Рим империясына дейінгі аралыққа жататын Мессенийдің маңызды археологиялық ескерткіштер сақтаулы. 

Ал әскери мұражайларда әртүрлі дәуірге жататын грек жауынгерлерінің қарулары мен киімдері бар.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
**Акме** – тұлғаның дамуының жетілгендігі және іс-әрекет пен шығармашылықта едәуір жоғары жетістіктерге жетуімен сипатталатын, оның соматикалық, физиологиялық, психологиялық және әлеуметтік күйі. Бұл күй адамның жасымен байланысты және шамамен 30 жастан 50 жас аралығын қамтиді. Кейбір шығармашылық тұлғаларда ол әрі қарай да жалғасуы мүмкін. Математика саласында ең жоғарғы жетістіктер 30 жасқа келеді, ал көркем әдебиетте – 50 жастан кейін және т.б. көрініс табады. Адам жетілуінің жоғарғы шыңы (акме) – оның өмірінің ұзақ уақытын қамтитын кезеңнен тұратын және әрқашан да оның қаншалықты азамат, белгілі бір іс-әрекет саласының маманы ретінде қалыптасуын білдіреді. Сонымен қатар, акме ешқашан тұрақты болып табылмайды, ал ол аз немесе көп вариативтілікпен, өзгергіштілікпен айрықшаланады. Антикалық өмірбаяндарда <<акме>> деп өмір мен шығармашылықтың жоғарғы нүктесін, ең жақсы кезенің атаған. Қазіргі заманғы акмеологияны – <<гүлдену кезеңі>> жөніндегі ғылымды - ең алдымен, әртүрлі мамандықтардағы адамдар қай жаста оған жететіні және осы деңгей қанша уақыт тұра алатыны қызықтырады. А. басты проблемасы болып табылатын – ол өмірдің белгілі бір кесіндісі емес, ал кез келген кезеңді гүлдендіре алатын жасампаздың өзінің рухының күйі

Дереккөздер
-----------

Психология: Энциклопедиалық сөздік.Қ.Б. Жарықбаев, О.С. Саңғылбаев
**Нанкин келісімшарты** – Қытайдың 1840-1842 жылдары болған Бірінші апиындық соғыста жеңілгені үшін құрылған келісімшарт. Бұл келісім 29 тамызда 1842 жылы Қытай (Цин империясы) мен Ұлыбритания арасында жасалды.

Келісімшарт бойынша Гонконг Ұлыбритания құрамына енді, Қытай өте үлкен көлемде салық төледі (21 000 000 доллар шамасында), шетелдік сауда үшін бірнеше қытайлық порттар ашылды (Кантон, Амой, Фучжоу, Нинбо және Шанхай).

Қытай үшін ең бір ерекше және қорлайтын келісім бар болатын. Ол шарттың нұсқауымен Қытай соғыс алдында қытайдың басшыларымен Кантонда тәркіленген апиын үшін 6 000 000 доллар көлемінде айыппұл төлеуі керек болды.

Бұл келісімге Гуанчжоудан алыс емес жерде Қытай мен Ұлыбритания арасында қол қойылған Хумэньдік шарт қосылды.

Қытайда Нанкиндік шарт тең құқықсыз келісім ретінде қаралады, себебі Цин империясы өзге елдер державаларымен XIX-XX ғасырдың басында келісімшартқа мәжбүрлікпен қол қойған болатын (кейбір батыс тарихшылары Қытайдағы Цин әулетінің ең алғашқы келісімі 1832 жылы Коканд хандығының арасыда жасалған деген пікірді ұстанады).

Дереккөздер
-----------
Нанда-Деви шыңы
**Нандадеви** шыңын Ұлттық саябақ қоршап тұр. Нандадеви Ұлттық саябағы
солтүстік Үндістандағы Ут-Нанда-Деви үнді тілінен аударғанда «Баталы әйел Құдай» деген мағынаны білдіреді. Ол Үндістанда биіктігі бойынша екінші орынды иеленеді.
Бұл - қасиетті Гарвал аймағында орналасқан екі жақты алып ақ пирамида. Нандадеви таулары батыста Ришиганга шығыста Гориганга далаларының арасындағы Утаркханд штатында орналасқан.

Нандадеви өзара біріге отырып ұзындығы 2 шақырым, шығыстан батысқа қарай бағытталған үшкір шыңды екі массивтен тұрады. Нандадевидің батыс шыңы биіктеу. Ол «Нандадеви шығыс» деп аталады. Нандадеви — әлемдегі ең биік 23-ші шың.

Таркханд штатында орналасқан. Шыңның биіктігі - 7817 м. Нандадеви шығыс шыңына алғаш рет Адам Карпинский басқарған төрт адамнан құралған поляк командасы шыққан болатын.
Нандадеви Шығыс Чамоли, Питорагар мен Вагешвар аймақтарының шекарасында орналасқан.
Нандадеви Ұлттық саябағы 1988 жылы ЮНЕСКО-ның бүкіләлемдік мүра тізіміне енгізілді.

Бул тау биіктігі 6400 м болатын шыңдардың қоршауында орналасқан. Сол себепті оған жету қиындай түседі. Нандадеви Ұлттық саябағынан жануарлар мен өсімдіктер әлемін тамашалауға болады. Нандадеви Үндістандағы Уттаркханд штатында орналасқан. [1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алматы: "Аруна" баспасы. 208 бет. Сер.:"1100 қызықты дерек".
**Мәйітті суға алуға** көбінесе бес адам шығады. Әсіресе білікті кісілер ауыл ақсақалдары, жасы өте үлкен кісілердің мәйітін суға алуға, таласып қалатын жағдайларда кездеседі. Өлім ісін басқарушы көпшілікке дауыстап, мәйтті суға алуға дайындалып жатырмыз. Үлкен рулардан суға алуға шығамын деушілер барма? Деп жариялайды, Адам шықпаса өлімге келген жұрт ішіндегі әр рудан бірден, бес кісі дайындайды. Бұлар мына міндеттерді өтейді. Қаза болушының өз руынан шыққан адам басына түседі. Біреуі ортасына, және біреуі аяғына, су құятын бір адам, су тасып беретін бір адам орналастырылады. Қаза болушының тұстас адамдарынан шығарылады. Өйтпегенде тән ұялады деп қарайды. Мәйітті жуудың алдында молда жуудың әдісін түсіндіреді. Содан соң жуындырады. Молда босағада «тақа» сүресін оқып отырады.

Дереккөздер
-----------

Сыртқы сілтеме
--------------

* [ҚХР Іле жастары журналынан Авторы: Әбсамат Тоқтасынұлы]
**Мәкен Төрегелдин** (1923 жылы туған), кенес, партия қызметкері, өлкетанушы, еңбек ардагері. Ұлытаудың түлегі. 1939-1942 жылдары Қарсақбай мыс қорыту зауытыңда жұмысшы. Ұлы Отан соғысына қатысқан. 1946-48 жылдары Қарсақбай орта мектебінде мұғалім, кейін аудандық комсомол комитетінін хатшысы, аудандық комитетінде жауапты хатшы, ауыл шаруашылығы басқармасының бастығының 1-орынбасары, жоспарлау комиссиясының төрағасы, «Жетікоңыр» кеңшарының директоры, 1970-1985 жылдары Жезді аудандық партия комитетінің 1-хатшысы болды. 1986-89 жылдары облыстық мұражайдын Жезді калашығындағы өлке тарихын тану бөлімінің меңгерушісі, 1989 жылдан осы бөлімнің негізінде ұйымдасқан Тау-кен және балқыту ісі тарихы мұражайының директоры. Осы мұражайдың ұйымдасуына қыруар тер төкті. 1-, 2-дәрежелі Отан соғысы, Еңбек Қызыл Ту ордендерімен марапатталған. Жезді, Ұлытау аудандарының құрметті азаматы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5

*Бұл жаңа мақаланың бастамасы. Бұл мақаланы толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесуіңізді сұраймыз.*
**Манассас-Парк**(ағылшын тілінде *Manassas Park*) — Виргиния (АҚШ) штатындағы тәуелсіз қала (яғни ешқандай округтің құрамына кірмейді).

Тарихы
------

Бастапқыда бұл жерлер Принс-Уильям (округ, Виргиния) құрамына кіретін еді. 1955 жылы бұл жерде алғашқы үйлер пайда болды, ал 1957 жылы бұл жер ресми түрде Принс-Уильям округінің құрамындағы Манассас-Парк қаласы болып құрылды. 

1974 жылы қала қосымша 600 акр жер алды, ал 1975 жылы Принс-Уильям округінің құрамынан ресми түрде шығарылды және тәуелсіз қала атанды.

Мәліметтер
----------

* Көршілес қалалары мен ауылдары: Манассас (Виргиния), Клифтон және Фэрфакс.
* Манассас-Парк тұрғынының саны: 14 273;
* Халық тығыздығы: 2 165,9 /км²;
* Географиялық координаттары:

```
 Ені: 38.7737;
 Ұзындығы: 77.4425 38° 46′ 25″ солтүстік, 77° 26′ 33″ батыс
```

* Жер көлемі: 659 га 6,59 км² (2,54 sq mi)
* Теңіз деңгейінен биіктігі: 81м.
* Климаты:  субтропикалық мұхиттық климат (Кёппеннің климаттарды классификациялауы бойынша: Cfa)
* Пошталық адресі: ONE PARK CENTER COURT MANASSAS PARK VA 20111 Соединённые Штаты Америки
**Қасымова Мариям** (08. 03. 1917 жылы туған, қазіргі Қарақалпақ ACCP-i, Хожелі ауд.) — қарақалпақ совет ақыны. Қaзақ семьясында туған. 1958 жылдан КОКП мүшесi. Төрткөлдегi оқытушылар институтын бiтiрдi (1940). Баспа және мәдениет орындарында жауапты қызмет атқарып келедi. Шығармалары 1934 жылдан бастап жарияланды, өлеңдерiнде сов. адамдарының ерлiгi, еңбегі, әйелдердің бақытты өмірі бейнелендi. «Гүлжаһан», «Құрылысшы», «Науаи» атты поэмалардың авторы. Ол орыс, өзбек тiлiнде жазылған шығармалармен қоса қазақ тiлiнен Сейфуллин, С. Мұқанов, М. Хакімжанованың жеке өлеңдерiн қарақалпақ тiлiне аударды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы.1975. Том 6
**Мария Терезия** (Maria Theresia) *(13.05.1717, Вена, - 29.11.1780, Вена)* - 1740 жылдан Австрия эрцгерцогы. Әкесі император Карл VI өлгеннен кейін Прагматикалық санкция негізінде габсбург монархиясы жерлерін мұраға алды. Дегенмен Еуропа мемлекеттері Австрия мұрагерлігі жолындағы соғыстан (1740-48) кейін ғана Мария Терезияның тұсында Австрия жеріндегі абсолютизм дами түсті. Ол мемлекетті орталықтандыруға бағытталған реформаларды жүзеге асырды, протекционизм саясатын жүргізіп, өнеркәсіп пен сауданы дамытуға ден қойды. Жетіжылдық соғыс барысында (1756-63) Мария Терезияның Силезияны қайтарып алмақ болған әрекеті сәтсіз аяқталды.
[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
**Новгород көтерілісі** — 1650 ж. мартта болған қала кедейлері мен қолөнершілерінің көтерілісі, 17 ғ-дың орта шеніндегі қала көтерілістерінің бірі. Көтерілістің шығуына астықтың сатып алу бағасының қымбаттауы себеп болды. Көтерілісшілер воевода Ф.И.Хилковты өкімет басынан қуды,В.Никифоров, М.Вязьма, Н.Тетерин сияқты *"игі жақсылардың"* сарайларын қиратты.Земство бастығын сайлап,қаланы басқаруға митрополит приказчигі И.Жегловты қойды. *17 мартта* Новгород митрополиті Никон қаланың жаңа басшыларына қарғыс айтып, қарсы шыққаны үшін халық оны таяққа жықты. Патша Алексей Михайловичтің Новгородқа жіберген дворяны Соловцов тұтқындалып бірнеше күн қамауда болды. Көтерілісшілердің Псков бүлікшілерімен байланыс жасау әрекеті сәтсіз аяқталды. Князь И.Н.Хованскийдің әскері бірнеше күн Новгородты қоршап, *13 апрельде* қалаға қарсылықсыз кірді. Көтеріліс басшылары тұтқындалды,олардың бесеуі өлім жазасына кесілді,жүзден астамы *солтүстікке, Астрахань мен Терекке* жер аударылды. ==Қазақ Совет энциклопедиясының бас редакциясы, 8-ші том.1976==
**Редонда** (ағылш. *Redonda*) — Кариб теңізінде, Кіші Антиль аралдарының құрамындағы, Монтсерраттың маңында орналасқан кішігірім елсіз жартасты арал.

Географиясы
-----------

Ұзындығы 2 километрге жуық, ал ені 500 метр. Ең биік нүктесі — 297 метр теңіз деңгейінен жоғары.

Тарихы
------

Арал 1493 жылы Христофор Колумбпен ашылды. Атауын Колумб берген және де «дөңгелек» деген мағынаны білдіреді. 1967 жылдан бастап Антигуа және Барбуда иелік етеді.

1872 жылдан —  гуано өндіруді бастаған, Ұлыбритания иеленген.

1865 жылы аралда Редонда виртуалды мемлекет болып жарияланды .

Экономикасы
-----------

Мекеннің экономикалық тартымдылығы оның фосфатты іштерге бай болуына байланысты. Ауыз су жоқ. «Тұрғындары» — ешкілер мен теңіз құстары.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* More-More. ru Мұрағатталған 21 мамырдың 2017 жылы.
**Олег Александрович Белинский** (1942 жылы Ұлы Устюгте дүниеге келеді) – орыс театр режиссері.

Өмірбаяны
---------

Олег Белинский 1942 жылы Вологад облысында Ұлы Устюг қаласында дүниеге келеді.1975 жылы Вахтанговский театрында Щукин атындағы театр училищесін тәмамдайды. 1969-1978 жылдары К.Маркс атындағы Саратов драма академиясында жұмыс істейді. 1978-1980 жылдары Владивосток қаласында Жас көрермендер театрында режиссер болып жұмыс істейді. 1980-1984 жылдары Ташкент жас көрермендер театрында режиссер болады, кейін Ташкент театр институтында сабақ береді. Шымкент облыстық орыс драма театрын басқарады. А.В.Луначарский атындағы Пензен облыстық драма театрында бас режиссер болады.

Дереккөздер
-----------
Оле́г Бори́сович Голуби́цкий (7 маусымда 1923, Мәскеу — 7 қыркүйекте 1995, Мәскеу) — кеңес пен ресей театр мен киноның актері.Ресей Федерациясының еңбегң сінген әртіс(1988).

Биография
---------

Олег әскери отбасында туған,анасы үй жұмыскері болды.1930-ші жылдары оның әкесі,Борис Сергеевич Голубицкий репрессияланды және Олег кіші кезіндегі өмірің қиын өткізді.

1941 жылдың маусымында әскерге өзі кетті,Батыс әскерде соғысқан,бірақ қарашада жаралаған.Емделгеннен кейін АССрге кетті,әкесіне жақынырақ.Сол жерде механикалық зауыдта жұмыс істеді (1944 жылға дейін).

Кейін ВГИКке түсті,Василий Ваниннің актер шебері.ВГИКті бітірген сон киноактер театр-студиясына труппаға түсті.

Олег Мәскеуде Введенск зиратында жерленген.