recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Еділбай Ісләмұлы Иманқұлов
**Еділбай Ісләмұлы Иманқұлов** (20.11.1953 жыл, РКФСР, Орынбор облысы, Орынбор ауданы, Чебеньки кенті) - мемлекет қайраткері. Қазақ.

Орынбор политехникалық институтын (1977) инженер-құрылысшы мамандығы бойынша; Алматы саясаттану және басқару институтын (1991) саясаттанушы мамандығы бойынша бітірген.

«Нұр Отан» ХДП мүшесі.

1977 жылдан - «Ақтөбеқұрылыс» тресі «Ақтөбеарнайықұрылыс» құрылыс басқармасында шебер, жұмыс атқарушы, аға жұмыстар атқарушысы, 1981 жылдан - бас инженер. 1986 жылдың мамырынан - Ақтөбе қалалық Халық депутаттары кеңесі Фрунзе аудандық атқару комитеті төрағасының орынбасары. 1986 жылдың тамыз айынан - Ақтөбе қалалық Халық депутаттары кеңесі атқару комитеті төрағасының бірінші орынбасарының м.а. бірінші орынбасары. 1991 жылдан - Ақтөбе аймақтық мемлекеттік мүлік жөніндегі комитетінің төрағасы. 1993 жылдан - Ақтөбе облыстық әкімшілігі басшысының орынбасары - Мемлекеттік мүлік жөніндегі аймақтық комитеттің төрағасы. 1996 жылдан - Ақтөбе облысы әкімінің орынбасары. 
1999 жылдан бері - ҚР Парламенті Сенатының депутаты, Экономикалық және өңірлік саясат комитетінің мүшесі.

«Қазақстан Республикасы - Еуропалық Одақ» парламенттік әріптестік комитетінің, ТМД қатысушы мемлекеттері парламентаралық ассамблеясының мүшесі. Канада және Малайзия Сенатымен, Моңғолия Ұлы Мемлекеттік Хуралымен, ГФР Федеративті Парламентімен, Хорватия Республикасының Парламентімен әріптестік тобының мүшесі.

«Құрмет» орденімен (2008); «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005), «Қазақстан Парламентіне 10 жыл» (2006), «Астанаға 10 жыл» (2008) медальдарымен; ТМД қатысушы мемлекеттері парламентаралық ассамблеясының Құрмет грамотасымен марапатталған. ҚР Президентінің Алғысымен ескерілген (2003).

Әкесі - Иманқұлов Ісләм Омарұлы (1925-1994), зоотехник болған. Анасы - Иманқұлова Қанияш (1935 жылы туған), зейнеткер.
Үйленген. Жұбайы - Жанұзақова Мәрзия Аманқосқызы (1969 жылы туған), заңгер. 
3 қызы және 2 ұлы бар.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Республикасында кімнің кім екені - 2011 жыл. Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 ІSВN 978-601-278-473-2
**Максим Александрович Шацких**  (өзб. *Maksim Aleksandr o‘g‘li Shatskix, Максим Александр ўғли Шацких*; укр. Максим Олександрович Шацьких; 30 тамыз 1978, Ташкент, Өзбек ССР, КСРО) — өзбекстандық футболшы, Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасында 1999-2011 жылдары ойнаған шабуылшы1999-2011 жж, Ұлттық құраманың капитаны болған.

Карьерасы
---------

Өзбек футболының түлегі болғанымен, кәсіби карьерасын тек украиндық және ресейлік клубтарда өткізген. 1999 жылға дейін Ресейдің бірнеше клубында ойнады да, Киевтің "Динамосына" ауысты. "Динамода" тұрақты ойнап, 10 жылдай өнер көрсетті. 2009 жылы Қазақстанның "Астана" клубында жарты жыл тер төкті. Сосын қайтадан Украинаға барып, карьерасын аяқтағанша сол мемлекеттегі түрлі клубтар сапында ойнады. Карьерасында 124 доп соғып, Украина чемпионатының ең үздік мергеніне айналды.

"Динамо" сапында 1999 жылы "Жальгириспен" ойында алаңға шығып, УЕФА Чемпиондар Лигасындағы алғашқы ойынын өткізді. Сондай-ақ, ол Чемпиондар Лигасында гол соққан тұңғыш азиялық футболшы боп та тарихта қалды. 

2012 жылы Украина чемпионатында 100 голдан артық соққан футболшылар қабылданатын "Олег Блохин атындағы мергендер клубына" мүше болды. 

Украина чемпионатында "Максим Шацких атындағы мергендер" атты клуб та бар. Оған Украина чемпионатында 100-ден аса гол соққан легионер футболшылар мүше бола алады.

Өзбекстан құрамасы сапында 61 матч өткізіп, 34 гол соққан. Бұл әзірше рекорд саналады.

Бапкерлік карьерасы
-------------------

2017 жылы 2 маусым күні "Динамоның" бапкері боп белоруссиялық экс-футболшы Александр Хацкевич тағайындалды да, Шацких көмекшілердің қатарына қосылды.

2022 жылы "Пахтакор" клубының бас жаттықтырушысы қызметін бастады.

Клубтары
--------

| жж | Клуб | Матч | Гол |
| --- | --- | --- | --- |
| 1994—1995 | Ресей Сокол-ПЖД (Саратов) | 12 | (0) |
| 1995—1996 | Ресей Торпедо (Волжский) | 4 | (0) |
| 1996—1997 | Ресей Лада-Тольятти-ВАЗ | 22 | (9) |
| 1997—1998 | Ресей Газовик-Газпром (Ижевск) | 27 | (9) |
| 1998—1999 | Ресей Балтика | 19 | (5) |
| 1999—2009 | Украина Динамо (Киев) | 215 | (97) |
| 1999—2004 | Украина Динамо-2 | 21 | (7) |
| 2001 | Украина Динамо-3 | 2 | (1) |
| 2009—2010 | Қазақстан Локомотив (Астана) | 15 | (8) |
| 2010—2012 | Украина Арсенал (Киев) | 83 | (21) |
| 2013 | Украина Черноморец (Одесса) | 6 | (0) |
| 2013 | Украина Арсенал (Киев) | 12 | (1) |
| 2014—2015 | Украина Говерла | 25 | (5) |
| 2015—2016 | Украина Рух (Винники) |  |  |

Жетістіктерi
------------

* Украина чемпионы (6): 1999/2000, 2000/01, 2002/03, 2003/04, 2006/07, 2008/09
* Украина кубогы (5): 1999/2000, 2002/03, 2004/05, 2005/06, 2006/07
* Украина суперкубогы (2): 2004, 2006
* Бірінші канал кубогы (1): 2008

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Өзбекстан құрамасы футболшыларының статистикасы (ағыл.) // rsssf.com, 23 сәуір 2008
2. ↑  Шацких украин азаматтығын алғысы келеді // terrikon.dn.ua, 4 маусым 2009

Cілтемелер
----------

* Шахких атындағы легионер-мергендер клубы Мұрағатталған 2 мамырдың 2012 жылы.
***Дүйсенбай Нысанғалиұлы Игісінтегі*** — Ұлы Отан соғысының ардагері, полковник.

Өмірбаяны
---------

### Балалық шағы

Дүйсенбай Нысанғалиұлы 1925 жылы қыркүйектің 20-жұлдызында Атырау облысы Қызылқоға ауданы "Үш оба" атты жерде дүниеге келген. Отбасысында он бір адам болған: әкесі Нысанғали Игісінұлы, анасы Набия Нұрниязқызы және апа-ағалары. Бірақ, бауырларының көпшілігі жас кезінде қайтыс болған. Оның жақсы тәрбие алып, көптеген биік шыңдарды бағындыруында әжесінің рөлі зор болды. 

### Соғыс жылдарында

1943 жылы қаңтар айында Горы селосында колхоз басқармасы оны 18-ге толған әскер қатарына жібереді. Сол соғыста жүріп артеллирист-миномётчик қызметін атқарады. Соғыс жағдайында жүріп, 4 айлық кіші лейтенанттар даярлайтын курстан өтіп, миномет взводының командирі болады. 1944 жылы сәуір айының аяғында Днестр өзенінің жағасында немістердің зеңбіректен атқылаған оғының астында қалып, үш жерінен жарақат алады. Алайда, Одесса қаласының госпиталында бір ай емделіп жазылғандықтан қайта соғыс аланыңа жіберіледі. Содан 1944 жылы үшінші Украина фронты немістерге шабуылға шығып, Молдавия, Румыния, Болгария, Венгрия, Югославия, Австрия елдерін немістерден азат етіп, 1945 жылы 9 мамыр Жеңіс күнін Австрияның Грац атты қаласын алумен соғысты аяқтайды.

### Соғыстан кейінгі өмірі

1945-1946 жылдары Болгария елінде тұрады. 1946 жылы шілде айында Украинаға келіп, Одесса қаласында әскерден босап, ауылына оралады. 1947 жылы ішкі істер органына жұмысқа кіріп, әскери шенін қайта алады. 1947-1952 жылдар аралығында Кулагин селосында тұрады. Дү.Игісінтегі1955-1961 жылдары қазіргі Махамбет ауданында мемлекет қауіпсіздігі органдарында жұмыс атқарады. 1962-1970 жылдары Гурьев (қазіргі Атырау) қаласында №32 колонияда командир отрядын басқарады. 

1963-67 жылдары ішкі істер басқармасының қолдауымен Алматы жоғары мектебін сырттай оқып бітіреді. Одан 1975-78 жылдар арасында №66 колония бастығына жоғарылатылып, сол мекемеден ауру қыспаққа алғасын зейнеткерлікке шығып кетеді. 1978-1986 жылдар аралығында №21 мектепте, облыстық кәсіпорындар кеңесінде қызмет атқарады. Д.Игісінтегі 2014 жылы 13-ақпанда о дүниеге аттанып кетеді. 

### Марапаттары

Жойқын майданда өзінің білгірлігімен, жауынгерлік тапқырлығымен көзге түскен ол "Қызыл жұлдыз" орденімен марапатталады. Сонымен қатар, "Гвардиялық белгі", "I дәрежелі Отан соғысы" ордендері мен 25-ке тарта ерлік істеріне берілген медальдар мен төсбелгілерге ие болады.

Дереккөздер
-----------
**Басуто** (сото, суто) - Лесото корольдығында, Оңтүстік Африка Республикасымен шектес аудандарда, ішінара Ботсвана Республикасында тұратын халық.

Халық саны
----------

2001 жылғы мәлімет бойынша, жалпы Басуто халқының саны - 5.3 млн адам, оның ішінде 3,544,304 адам Оңтүстік Африка Республикасында тұрады.

Тілі
----

Банту тілдері тобының оңтүстік-шығыс тармағына жататын сесото тілінде сөйлейді.

Діні
----

Басутоның көпшілігі католиктер мен протестанттар, азғанасы жергілікті дәстүрлі дінді сақтайды: 90 % - христиадар (оның ішінде 53 % католиктер), 10 % жергілікті дәстүрлі дінді сақтайды (анимализм, фетишизм, бабалар аруақтарына сыйынады, табиғат күштеріне сыйнады т.б.) .

Кәсібі
------

Негізгі кәсібі - мал шаруашылығы (қой) мен егіншілік (жүгері, бидай). Малды жайып, сауып алуымен еркектері айналасады. Одан басқа - ағаш ұсталық өнері, тері илеу кәсібі, металлургия дамыған. Ерлерінің 80 % -дайы кен орындарында және ОАР плантацияларында маусымды жұмыс істейді .

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Религия басуто
2. ↑  Қазақ Совет энциклопедиясы/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1972, 2 том
### Маңызы

Баға революциясы - ақша қызметін атқаратын асыл металдар құнының төмендеуі нәтижесінде өнім бағасының күрт жоғарылауы. Алғашқы «Баға революциясы» 16 ғасырда Америка құрлығы ашылғаннан кейін, Еуропа елдеріне алтын мен күмісті көптеп әкелуден пайда болды. Осының салдарынан Еуропа өнім бағасы 1-3 есе өсті. Бұл жұмысшылардың нақты жалақысының төмендеуіне және қанаудың күшеюіне әкеліп соқты. «Баға революциясы» капиталдың алғашқы қорлануы деп аталатын дәуірде жаңа туып келе жатқан өнеркәсіп буржуазиясының баюына мүмкіндік берді. Калифорнияда, Австралияда, Оңтүстік Африкада 19 ғасырдың 50-60жылдарында аса бай алтын кен орындарының ашылуы тағы да жаңа «Баға революциясын» туғызды. 1849 жылдан кейінгі 15-20 жыл ішінде өнім бағасы 25-50%-ға көтеріліп, жұмысшылардың тұрмыс жағдайын мүлде нашарлатты.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы. Алматы қаласы,1976 ж. 3-том, 61-бет
**Ғайрат Эргашевич Әбдиев** (өзб. *Gʻayrat Ergashevich Abdiev*; 24 мамыр 1983 жылы туған, Өзбек КСР, КСРО Самарқан облысы, Үргут ауданы) — өзбек мемлекет қайраткері және тарих мұғалімі. 2020 жылдың қаңтар айынан бастап Самарқанд облысының 70-ші Үргут сайлау округінен Өзбекстан Республикасы Олий Мәжілісінің Заң шығару палатасының 4-ші мерзімге депутаты болды. Өзбекстан либерал-демократиялық партиясының мүшесі.

Өмірбаяны
---------

Ғайрат Әбдиев 1983 жылы 24 мамырда Самарқанд облысында дүниеге келген. 2014 жылы Самарқан мемлекеттік университетін тарих пәнінің мұғалімі мамандығы бойынша бітірген.

2004 жылдан Үргут ауданындағы «Ғидувон» шаруа қожалығында шаруа қожалығы. 2005-2006 жылдары Үргіт ауданы №2 орта мектебінде тарих пәнінің мұғалімі. 2006-2009 жылдары Самарқанд қаласындағы 75-ші жалпы білім беретін мектепте тарих пәнінің мұғалімі. 2009–2011 жылдары Қарши қаласындағы No38 орта мектепте тарих пәнінің мұғалімі.

2011–2015 жылдары Самарқанд қаласындағы №49 жалпы білім беретін мектептің тарих пәнінің мұғалімі, директордың рухани-тәрбие ісі жөніндегі орынбасары. 2015–2017 жылдары Самарқанд қаласындағы 41-ші жалпы білім беретін мектептің директоры болды.

2017–2018 жылдары Самарқанд облысы Ішкі істер министрлігі Рухани-адамгершілік тәрбие және мектептен тыс тәрбие басқармасы бастығының орынбасары қызметін атқарған.

2018 жылдан Үргіт аудандық білім басқармасының басшысы. 2020 жылдың қаңтар айынан бастап Самарқанд облысының 70-ші Үргут сайлау округінен Өзбекстан Республикасы Олий Мәжілисінің Заң шығару палатасының 4-ші мерзімге депутаты болды. Өзбекстан Республикасы Олий Мажлиси Заң шығару палатасының Азаматтардың денсаулығын қорғау комитетінің мүшесі. Өзбекстан либералдық-демократиялық партиясының мүшесі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
2. ↑
Зәуре Қадырова
**Зәуре Жүсіпқызы Қадырова** (1940 жылы туған)- саясаттанушы. Қазақ мемлекеттік қыздар педогогикалық институтын бітірген (1963), КОКП ОК жанындағы Жоғарғы партия мектебін (1973) жылы бітірген. Целиноград облысы Ковыльная стансасындағы мектеп директоры, 1965 жылы Целиноград облысы Терісаққан мектебіің директоры, 1967 жылы Жақсын партия комитетінің үгіт-насихаттық бөлімінің насихаттаушысы, 1969 жылы Целиногад облысы Қазақстан компартиясы Шортанды ауданының комитетінің хатшысы. Әлеуметтік –мәдени даму жөніндегі комитетінің төрайымы. ҚР Ордені, КСРО ордендірімен және медальдарымен мараппаталған.

Дереккөздер
-----------



А 37 Астана:Энциклопедия.-Алматы: «Атамұра», 2008.-576 бет.

Үлгі:Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлері
Үлгі:Сергей Терещенконың министрлер кабинеті
Арада жанындағы Оңтүстік Иудеяың шөлді төбелері
**Иудея патшалығы** - (ивр. יְהוּדָה‎, Иехуда; ивр. אֶרֶץ יְהוּדָה‎, Эрец-Иехуда, «Иехуда жері») – (б.з.б. 928-586 ж.ш.) Отүстік Палестинадағы ежелгі мемлекет.
Б.з.б. 11 ғасырда пайда болға Израиль-Иудея патшалығы ыдырағанан кейін құралды. Давид ұрпақтарының әулеті басқарды. Астанасы – Иерусалим.
Иудея патшалығының әлеуметтік-экономикалық процесстері Израиль патшалығына да тә болды. Реховоам билегенжылдардағы (928-911) египедтіктердің басып кіруі жәе Израиль патшалығыме көп жылдық соғыстар Иудея патшалығын едәуір әлсіретті. 727-698 жылдары билік жүргізген Хизкия патша Иса пайғамбардың ықпалымен әскери, экоомикалық, әлеуметтік және діи-мәдени реформалар жүргізіп, Ассириямен соғыс бола қалған жағдайда елді біраз нығайта түсуді көздеді. Ассирияға қарсы коалицияға қосылды. Бірақ ол әрекеттері сәтсіз болып шығып, Ассирияға алым-салық төлейті күйге дұшар етілді. Иудея патшалығыың тарихындағы келелі кезең Иосия патшасы басқарған жылдар (639-609) болды. Иудея патшалығы Ассирия езгісінен құтылып, тіпті бұрынғы Израиль патшалығы жерінің едәуір бөлігін өзіне қосып алды. 586 жылы Иудея патшалығын Вавилон патшасы Навуходоносор ІІ жаулап алды. Иерусалимді, ғибдатханаларды өртеп жіберді, көптеген тұрғын халықтарын тұтқыға алды.

Дереккөздер
-----------

* "Қазақстан": Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998
**Барон Карл Мария Фридрих Август (Эрнст) фон Вебер** (нем. Carl Maria von Weber; 1786 жылдың 18 немесе 19 қарашасында Ойтинде дүниеге келген —1826 жылдың 5 маусымында Лондонда қайтыс болған) — неміс композиторы, дирижёр, пианистші, музыкалық жазушы, неміс романтикалық операсының негізін қалаушы, Вагнердің оқушысы.

Өмірбаяны
=========

Вебер ылғи түрлі жобаларға беріліп жүретін музыкант және театрлық антрепренёрдің отбасында дүниеге келді. Балалық шағы мен жастық шағы Германияның түрлі қалаларын кесінің кішігірім театрлық труппасымен аралаумен өткізді. Вебердің фортепианолық алғашқы оқытушысы Иоганн Петер Хойшкель, кейін теория бойынша — Михаэль Гайдн және Г. Фоглер болды. 1798 жылы—Веберадің алғашқы шығармалары пайда болады — кішкентай фугалар. Вебер Мюнхендегі органист Кальхердің оқушысы болды; бір уақыттар ол фортепианомен Франц Лаускиде оқыды. Вебердің алғашқы операсы «Die Macht der Liebe und des Weins». Жас кезінде көп жазса да алғашқы жетістігі «Das Waldmädchen» (1800) операсы еді. 14-жасар баланың операсы Европаның сахна төрлерінде, тіпті Петербургте де қойылды.

«Peter Schmoll und seine Nachbarn» (1802) операсын, симфониялар, фортепианолық сонаталар, кантаттар «Der erste Ton», «Абу Гассан» (1811) операсын жазып, ол түрлі қалаларда оркестрлерді дирижерлеумен айналысты.

1804 жылы—дирижёр ретінде опералық театрлерде (Бреславль, Бад Карлсруэ, Штутгарт, Мангейм, Дармштадт, Франкфурт, Мюнхен, Берлин) қызмет етеді.

1805 жылы—И. Музеус ертегісі бойынша «Рюбецаль» операсын жазды.

1810 жылы—«Сильвана» операсы.

1811 жылы— «Абу-Гассан» операсы.

1813 жылы—Праганың опералық театрын басқарды.

1814 жылы —Теодор Кернердің өлеңдеріне әскери шығармалар жазғаннан соң танымал болады: «Lützows wilde Jagd», «Schwertlied» және кантаттар «Kampf und Sieg» («Соғыс және жеңіс») (1815) Вольбруктің текстіне Ватерлоо соғысы туралы.

Шығармалары
===========

• «Hinterlassene Schriften», изд. Геллем (Дрезден, 1828);

• «Karl Maria von W. Ein Lebensbild», Макса Марии фон В. (1864);

• «Webergedenkbuch» Кохута (1887);

• «Reisebriefe von Karl Maria von W. an seine Gattin» (Лейпциг, 1886);

• «Chronol. thematischer Katalog der Werke von Karl Maria von W.» (Берлин, 1871).

Вебердің шығармаларының ішінде, аталып кеткендерден басқа, op. 11, op. 32; «Concert-stück», op. 79; ішектік квартет, ішектік трио, фортепиано мен скрипаға арналған 6 соната, ор. 10; кларнет үшін үлкен концерттік дуэт және ф-но, ор. 48; сонаты ор. 24, 49, 70; полонездер, рондо, фортепиано үшін вариациялар, кларнет пен оркестр үшін 2 концерт, кларнет пен ф-но үшін вариациялар, кларнет пен оркестр үшін концертино; andante және rondo фагота мен оркестр үшін, фагота үші концерт, «Aufforderung zum Tanz» («Invitation à la danse») және т.б.

Дереккөздер
===========

• Ферман В. Оперный театр, М. 1961;

• Хохловкина А. Западноевропейская опера, М. 1962:

• Кенигсберг А. Карл-Мария Вебер, М. — Л. 1965;

• Бялик М. Г. Оперное творчество Вебера в России // Ф. Мендельсон-Бартольди и традиции музыкального профессионализма: Сборник научных трудов / Сост. Г. И. Ганзбург. — Харьков, 1995. - C. 90 - 103.

• Laux К. С. М. von Weber, Lpz. 1966;
**Радиоизотоп** дегеніміз ядролық реакция нәтижесінде жасанды жолмен алынған химиялық элементтердің тұрақсыз ядролары. Жартылай ыдырау периолы қысқа радиоизотоптар адамға үлкен қауіп төндірмейді. Олар өндірісте, ауылшаруашылығында, медицинада, биология саласында кеңінен қолданылады. Радиоизотоп радио активті деп те айтылады.

Радиоизотоптарды қолдану
------------------------

Радиоизотоптарды олардың сәулеленуі бойынша алуға болады. Кез келген физикалық немесе химиялық реакция радиоктивті элементпен жүретін болса, ол процесті қабылдау әдісі таңбалы атомдар әдісі деп аталады. Осы әдіс бойынша адам ағзасындағы зат алмасу зерттелен. Адам ағзасындағы барлық атомдар қысқа уақыттың ішінде жаңарып отыратыны анықталған, тек көмір атомы ғана, эритроциттің құрамына кіретін болғандықтан өзгермейді.Медицинада радиоактивті изотоптарды ауруды зерттеу, диагностикалау, емдеу үүшін қолдануға боладыМысалы, радиоактиті йод қалқанша безінің ауруын емдеу үшін қолданылады және рак клеткаларын жою үшін.

Радиоактивті изотоптар өнеркәсіпте металл құймалардың сапасын, олардың кристалдық торларындағы ақауларды анықтау үшін қолдданылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Физика және Астрономия - 9 сынып - Астана: Әлнаир баспасы.
**Өскенбай Қабылбекұлы Мәдиев** (17.6.1945 жылы туған, Түркістан облысы Арыс қаласы Задарья ауылы) — техника ғылымдарының докторы (1980), профессор (1983), Қазақстан Ұлттық ғылым академиясының академигі (2003).

Жамбыл технология, жеңіл және тамақ өнеркәсібі институтын бітірген (1966). Жамбыл технология, жеңіл және тамақ өнеркәсібі институтында (1966 —1968, 1971 — 1998), Халықаралық қазақ-түрік университетінде (1998 — 2002), Тараз мемлекеттік университетінде (2002 — 2003) ғылыми-педагогикалық және басшылық қызметтер атқарған. 2003 жылдан Алматы экономика және статистика академиясының Жамбыл институтының ректоры.

Мәдиев тері өңдеу процесінде қолданылатын алюминий, цирконий және титан қосындысы негізінде жаңа илегіштер синтезінің теориялық негіздерін жасайтын жаңа бағыт ашты. Бұл жұмыстарының нәтижесінде өндірілген өнімнің түр-түрін көбейту және сапасын арттыру, тері өңдеу фабрикаларында экологиялық жағынан зиянды хром қосындыларын қолдануды азайтуға немесе толығымен ауыстыруға мүмкіндік беретін жаңа кешенді минералдық илегіштер шығарды. Қоршаған ортаға зиянсыз диаммонийфосфатпен мал терісін бүлінуден сақтаудың теориялық негізін салып, практикалық әдістерін енгізді. Мәедиевтің практикалық ұсыныстары мен түрлі әдістемелері Қазақстан мен ТМД елдеріндегі тері өңдеу фабрикаларында кеңінен қолданыс тапты.

16 авторлық куәліктің иесі, 4 монография, 150-ден астам ғылыми еңбек жазған.

Шығармашылығы
-------------

* Минеральное дубление в производстве кож, Мәскеу, 1987.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Энциклопедиясы
**Тиаго Эмилиано да Силва** (порт. *Thiago Emiliano da Silva*; 22 қыркүйек 1984, Рио-де-Жанейро, Бразилия) - Бразилия футболшысы, орталық қорғаушы қызметін атқарады.

Өмірбаяны
---------

### Карьерасы

#### «Динамо»

Ең алдымен Силва «Жувентуде» командасында ойнады, көп кешікпей Силва Еуропалық клубтарға қызығып, ең алдымен «Порту» клубында ойнап, содан кейін 2005 жылы Мәскеулік «Динамо» клубында өнер көрсетті. Силва сол кезде жалға алынған болатын. Ол сол жылы ауырып қалып, 2007 жылға дейін жалға алу мерзімі бітпей тұрып кетуге мәжбүр болды. Тиаго Мәскеу клубынан кетуге арызданды. Бірақ Мәскеу клубы Силвадан 15 млн еуро талап етті. Тиаго 2005 жылы Ресейде қатты ауырып, ол Мәскеу клубында бірде-бір ойын өткізбеді. Сол кезде Силва:

"*2005 жылы мені Мәскеулік «Динамо» клубы жалға алған болатын. Бірақ Мәскеде өте қатты суық болды, сол себепті мен ауырып қалдым. Мен ауруханада сол кезде 6 айдай жаттым. Мен өзімді күнде аш сияқты сезіндім. Менің анам мені ауырмаған сияқты көрді, бірақ мен ол кезде қозғала алмадым. Дәрігерлер маған серуендеуге кеңес берді, бірақ мен ол кезде төсек тартып жатып қалып, тұруға да шамам жетпеді. Менің денеме ине салып, күніне 10-15 таблеткадан берді. 6 айдай мен туберкулезбен ауырдым. Егер мен тағы да 2 апта тұратын болсам-мен өлген едім. Мен сол кездерді әрдайым есіме аламын. Мен сол кезде футболдан кетуді ойладым*" -деді.

Тиаго Силва "Алтын Самба" жүлдесін жеңіп алғандағы марапатталуы
#### «Флуминенсе»

2006 жылы Силва өз туан жеріне қайтты. Сол жерде Силва «Флуминенсе» командасында өнерін көрсетті. Ол команданың көшбасшысының бірі атанды. Силваның арқасында «Флуминенсе» командасы 2008 жылы Либертадорес кубогына болған чемпионатта осы клуб финалға дейін жетті. Өзінің ойынының арқасында Силва Бразилия құрама-командасына қабылданып, сол командада қола медальға ие болды ( ОИ-2008).

#### «Милан»

2011 жылы 18 мамырда «Миланмен» келісім-шартқа отырып, 2016 жылдың 30 маусымға дейін жалданды. 27 қарашада өз елдің ішінде «Кьево» клубымен болған кездесуде, Силва капитандық байлауышпен ең алғаш рет алаңға шығып, ең алғашқы голын соқты. Бұл кездесу 4:0 мен "Милан" командасының пайдасына шешілді. Сол жылы Силва "Алтын Самба" жүлдесін ұтып алды. Бұл Бразилияның жақсы футболшыларына берілетін сыйлық болды. 

#### «Пари Сен-Жермен»

2012 жылы 14 шілдеде «Пари Сен-Жермен» атты француз клубымен келісім-шартқа отырды. Ол 5 жыл осы командада өнерін көрсететін болды.

Жетістіктері
------------

### Командадағы жетістіктері

* Бразилия кубогын иемденуші: 2007
* Либертадорес кубогының финалына жетушісі: 2008
* Италия Чемпионы: 2010/11
* Италия Суперкубогының емденушісі: 2011
* Франция Чемпионы: 2013, 2014, 2015, 2016, 2018, 2019, 2020
* Франция Суперкубогының жеңімпазы: 2013, 2015, 2017, 2018, 2019
* Франция лигасында Кубок иегері: 2013/14, 2014/15, 2015/16, 2016/17, 2017/18, 2019/20
* Франция кубогы: 2014/15, 2015/16, 2016/17, 2017/18, 2019/20
* Олимпиядалық ойындарында қола жүлдегер: 2008
* Америка кубогы: 2019
* Чемпиондар лигасының финалисі: 2019/20

### Жеке жетістіктері

* Италия Чемпионатының үздік қорғаушысы: 2010/11
* "Алтын самба" жүлдесінің иегері: 2011, 2012, 2013

Дереккөздер
-----------
**Өлтіру құралы: Сүйектер қаласы** (ағылш. *The Mortal Instruments: City of Bones*) – фантастикалық,шытырман оқиғалы 2013 жылы жарыққа шыққан норвег режиссері Харальд Цвартаның фильмі. Бұл фильм Касандра Клэрдің "Өлтіру құралы" атты романдар кітабының негізінде түсірілген. Фильмнің алғаш көрсетілімі АҚШ-та 2013 жылдың 21 тамызында болды, ал Ресей мен Қазақстанда 2013 жылдың 22 тамызында көрсетілді.

Мазмұны
-------

Фильм 18 жастағы Клэри Фрэй атты бойжеткен туралы."Адское логово" атты клубында бір "жігіттің" өліміне куә болғаннан кейін, оның өмірінде түсінікіз заттар орын ала бастайды. Ол басқа ешкім көре алмайтын нәрселерді көре алады, сонымен қатар біраз уақыттан кейін оның анасы кенеттен жоғалып кетеді. ҮЙіне оралғанда оған өз үйінде түсініксіз,әрі қорқынышты бір нәрсе шабуыл жасайды,бірақ қуанышқа орай Клэриді өте әдемі,күшті Джеймс атты жігіт құтқарады. Содан кейін Джеймс оны ымыртты аңшыларға арналған институтқа апарады.Ымыртты аңшылары олар жартылай адамдар,жартылай періштелер болып келеді. Сонда Клэри өзінің толықтай адам емес екенін біледі. Клэри ымырттың аушыларымен бірге өз анасын іздеуге шығады.Клэри өзі туралы білмеген нәрселерін біле бастайды.Ол Валентин деген зұлым адам туралы және оның шын әкесі кім екенін біледі.Валентин Клэридің анасын ұрлап алып кеткен болатын,ендігі ол ажалдың айшанағын іздеп жүрген болатын.Ажал айшанағын тек Клэри ғана таба алады.Соңында ол үлкен құпияның сырын ашады...

Рөлдерде
--------

Рөлдерде Кейіпкер

Лили Коллинз Кларисса (Клэри) Фрэй/Моргенштерн

Джейми Кэмпбелл Бауэр Джейс Вэйланд/Джонатан Моргенштерн

Роберт Шиэн Саймон Льюис, Клэридің жақын досы

Кевин Зегерс Алек Лайтвуд

Лина Хиди Джослин Фрэй/Моргенштерн, Клэридің анасы

Эйдан Тёрнер Люк Гэрроуэй/Люциан Греймарк

Джаред Харрис Ходж Старквезер

Джонатан Рис-Майерс Валентин Моргенштерн

Джемима Уэст Изабелль Лайтвуд

Годфри Гао Магнус Бейн, бруклиннің жоғарғы сиқыршысы

Си Си Эйч Паундер Доротея ханы, Клэридің көршісі

Роберт Майе Сэмуэль Блэквелл,Валентиннің сыбайласы

Элиас М’Барек Рафаэль Сантьяго, вампирлердің басшысы

Түсірілімдер
------------

"Өлтіру құралы: Сүйектер қаласы" фильмінің алғашқы түсірілімі 2012 жылдың 20 тамызынан 7 қарашасына дейін Гамильтон,Торонто және Нью-Йорк қалаларында болды

Пікірлер
--------

Фильм өкінішке орай киносыншыларынан қайшы пікірлер естіді. Rotten Tomatoes-та орташа рейтингі 12 %, ал Metacritic-те — 33 %.

Жалғасы
-------

2014 жылы фильмнің төмен ақшалық қоры мен жағымсыз пікірлеріне қарамастан, жалғасының шығуы жоспарланған болатын. Фильм "Өлтіру құралы, Күл қаласы" деп аталады.Бірақ біршама уақыттан кейін Кассандар Клэр фильмнің жалғасы шықпайды деп жұртқа жариялады. 2015 жылы кітаптардың негізінде жаңа сериал шығатыны белгілі болды.Оның атауы «Ымырт аңшылары» (Сумеречные охотники). Қазір осы топтаманың өңдеуімен ABC Family арнасы айналысып жатыр. Бірінші маусым 13 серияны қамтиды. Шығу мерзімі – 2016 жыл, 12 қаңтар.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Өлтіру құралы: Сүйектер қаласы / The Mortal Instruments: City of Bones / Орудия смерти: Город костей Мұрағатталған 31 наурыздың 2016 жылы.
Ермұханбет Омарұлы Омаров
**Ермұханбет Омарұлы Омаров** (1950 жылы 1 қаңтарда Алматы облысы Талғар ауданы Шеңгелді ауылында туған) - мемлекеттік қайраткер. Қазақ.

Әкесі - Халықов Омар, марқұм, ҰОС қатысқан. Анасы -Халықова Жәмигүл, марқұм.

Қазақ Еңбек Қызыл Ту орденді ауыл шаруашылық институтының агрономдық факультетін бітірген (1976), ғалым агроном. Ауылшаруашылық ғылымдарының кандидаты (2006). Кандидаттық диссертациясының тақырыбы: «Қазақстанның Жаркент шатқалында қант қызылшасының көшірілмейтін дәнін себудің уақыты мен тәсілдері».

«Жерұйық өлке» кітабының авторы (2003).

«Нұр Отан» ХДП мүшесі (2004-2009).

1968-1970 жылдары - Кеңес әскерінің қатарында қызметте. 1971 жылдың қаңтар айынан - Алматы автожөндеу зауытының слесарі. 1971 жылдың қыркүйек айынан - Қазақ Еңбек Қызыл Ту орденді ауыл шаруашылық институтының студенті. 1976 жылдан - Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданы Балтабай темекі кеңшарының бригадирі, аға агрономы, бөлім бастығы. 1981 жылдан - Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданы Балтабай ауылының халық депутаттары кеңесі аудандық атқару комитетінің төрағасы. 1985 жылдан - Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданы «Талғар» кеңшары партия комитетінің хатшысы. 1986 жылдан - Қазақстан Компартиясы Алматы облыстық партия комитетінің нұсқаушысы, ауылшаруашылығы және азық-түлік өндірісі бөлімі меңгерушісінің орынбасары. 1990 жылдан - Алматы облысы Агроөндіріс комитетінің өндіріс басқармасы төрағасының бірінші орынбасары. 1992 жылдан - Алматы облыстық әкімшілігінің жер қатынастары және жер құрылысы комитетінің төрағасы. 1996 жылдан - Алматы облысы әкімінің орынбасары. 1998 жылдан - Алматы облысы Панфилов ауданының әкімі. 2004 жылдан - ҚР Парламенті Мәжілісі 3-ші шақырылымының депутаты, Аграрлық мәселелер комитетінің мүшесі.

2007 жылдан бері - ҚР Парламенті Мәжілісі 4-ші шақырылымының «Нұр Отан» ХДП тізімі бойынша депутаты, Халықаралық істер, қорғаныс және қауіпсіздік комитетінің мүшесі.

«Астана» (1998), «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005), «Тыңға 50 жыл» (2006), «Қазақстан Парламентіне 10 жыл» (2006), «Астанаға 10 жыл» (2008) медальдарымен марапатталған.

Әскери атағы - запастағы подполковник.

Үйленген. Жұбайы - Омарова Бижамал Асылханқызы (1955 жылы туған), инженер-технолог болып жұмыс істеген. Қызы -Динара (1979 жылы туған), қаржыгер; ұлы - Дәурен (1982 жылы туған), қаржыгер.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Республикасында кімнің кім екені - 2011 жыл. Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 ІSВN 978-601-278-473-2
**Кристина Витальевна Овчинникова** (21 наурыз 2001, Алматы, Алматы облысы, Қазақстан) — қазақстандық жеңіл атлетші, биіктікке секірудің маманы. 2018 жылдан бері жеңіл атлетикадан Қазақстан ұлттық құрамасының сапында өнер көрсетіп келеді, Ислам ынтымақтастығы ойындарының қола жүлдегері, жабық ғимараттағы Азия чемпионатының күміс жүлдегері, ұлттық маңызы бар чемпионаттардың жеңімпазы және жүлдегері, Токиодағы Жазғы Олимпиада ойындарының қатысушысы. Қазақстан Республикасының халықаралық дәрежедегі спорт шебері.

Өмірбаяны
---------

Кристина Овчинникова 2001 жылы 21 наурызда Алматы қаласында дүниеге келген. Жаттықтырушы Михаил Васильевич Лошкаревтің жетекшілігімен жеңіл атлетикамен айналысқан.

2018 жылдан бастап ұлттық деңгейдегі түрлі жастар турнирлерінде сәтті өнер көрсетті. Қазақстан құрамасы сапында Буэнос-Айрестегі жасөспірімдер Олимпиадасына жолдама алуға тырысқанымен, Бангкоктағы Азия іріктеу турнирінде 1,68 метр көрсеткішпен биіктікке секіруден алтыншы болды.

2019 жылы жабық ғимараттағы Қазақстан чемпионатының күміс жүлдегері атанды, жастар арасындағы Қазақстан чемпионатында екінші болып, жасөспірімдер арасында барлық қарсыластарын басып озды. Сондай-ақ Алматыда ел кубогын және Бішкектегі Колпаков мемориалында жеңімпаз атанды.

2020 жылы Өскеменде өткен жабық ғимараттағы Қазақстан чемпионатында 1,85 ұпаймен жеңіске жетті.

2021 жылы маусымда Алматыда өткен Қазақстан чемпионатында ол ашық стадионда биіктікке секіруден 1,96 метрге секіруден күміс алып, өзінің жеке рекордын орнатты. Олимпиадалық біліктілік стандартын орындап, Токиодағы Жазғы Олимпиада ойындарында ел намысын қорғау құқығына ие болды — алдын ала іріктеу кезеңінде 1,86 метрге секіре алды, бірақ бұл финалға шығу үшін жеткіліксіз болды.

2022 жылын басқалармен қатар, Орегондағы әлем чемпионатында бастап, Кониядағы Ислам ынтымақтастығы ойындарында қола медаль жеңіп алды.

2023 жылы чехиялық Хустопечте өткен халықаралық турнирде жабық ғимараттағы биіктікке секіруден 1,95 метрге жетіп, жеке рекордын орнатты. Астанада өткен жабық ғимараттағы Азия чемпионатына қатысып — 1,89 ұпаймен отандасы Надежда Дубовицкаяға ғана есе жіберіп, күміс медальді жеңіп алды.

Көрнекті спорттық жетістіктері үшін оған «Қазақстан Республикасының халықаралық дәрежедегі спорт шебері» құрметті атағы берілді.

Сілтеме
-------

* Овчинникова Кристина — «Worldathletics» сайтында  (ағыл.)

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Овчинникова Кристина Витальевна.  Қазақстан Республикасының Жеңіл атлетика федерациясы. Тексерілді, 11 мамыр 2023.
Утамаро. *Три знаменитые красавицы*
**Утамаро Китагава** (1753,-31.10 немесе 19.6.1806, Эдо, қазіргі Токио)-жапонның ағашқа түсірілетін түрлі түсті гравюра суреттерінің шебері әрі кескіндемеші. Эдода жұмыс істеді. Ол Укийе-Э реалистік бейнелеу өнері мектебі өкіліне жатқанымен суретшу творчествосы образ жасаудағы нәзік шынайылығымен ерекшеленді. Ол «Насекомдар жайлы кітап» (гравюра альбомы,1788), « Иосивара көгілдір үйлері жайлы жылнама» (гравюра альбомы, 1804) және көптеген әйел бейнелерінің авторы. Оның поэтикалық творчествосы 19 ғасырдың аяғында еуропалықтардың жапон гравюрасына деген ынтызарлығының артуына үлкен қозғау салды.

Дереккөздер
-----------

Қазақ Энциклопедиясы
Нето Антонио Агостиньо (17 қыркүйек 1922 жыл, Икола және Бенго, Ангола – 10 қыркүйек 1979 жыл Мәскеу КСРО), Анголаның тұңғыш президенті, ақын, дәрігер. 1948 жылы Анголаның өзіндік мәдениетін қайта ашуға ұмтылған қозғалыстың мүшесі болған. Лиссабонда медициналық білім алған және 1959 жылы Анголаға оралды. 1960 жылы өзінің пациенттерінің көзінше тұтқындалған, пациенттер қарсы шыға бастағанда үлкен өрт шығарған, ол колониялық басқарманың тұтқыны болды. Португалияда түрмеде екі жылын өткізіп, сосын қашып шығып, Анголаның тәуелсіздігі үшін марксистік халықтық қозғалыс қатарына кірген (МПЛА), 1962 жылы елбасы болды. 1975 жылы Ангола тәуелсіздік алғанда, оны президент ретінде сайлады, ал шындығында ол елді ешқашан басқармаған. (Й.Савимей). Португал тіліндегі елде Нетоның өлеңдері кеңінен белгілі.

Сілтемелер
----------

* Габриэль Гарсиа Маркес. «Карлота» Операциясы
* AGOSTINHO NETO POETA PRESIDENTE АГОСТИНЬО НЕТО — ПОЭТ ЖӘНЕ ПРЕЗИДЕНТ
**Xbox** — Microsoft компаниясымен шығарылған ойын түрі. Алғаш рет 2001 жылдың 15 қарашасында сатылымға енді. Ең алғаш осы ойын Sony PlayStation 2 және Nintendo GameCube компанияларымен бәсекелестікте болды. Бұл ойынның алғашқы есімі- DirectXbox, бұл есім консольды құрған DirectX командасына арналып қойылған. Бұл ойынның **операциондық системасы**- Windows 2000. Ойынның шығарылу барысында көптеген құлптары өзгере бастаған, сондықтан бұл ойынды көбісі Microsoft Windows деп емес, «Xox OS» деп атайды.

### Аппараттық бөлімі

Бұл ойын өзіндік файл, ақпарат сақтайтын жесткий дискінің арқасында атаққа ие болды. 

**2001 жылдың 15 қарашасында Xbox-та мынадай ойындар жарық көрді:**

* Halo: Combat Evolved
* Oddworld: Munch's Oddysee
* Dead or Alive 3
* Project Gotham Racing
* NFL Fever 2002
* AirForce Delta Storm
* Mad Dash Racing
* Cel Damage
* Arctic Thunder
* Fuzion Frenzy
* Tony Hawk’s Pro Skater 2X
* TransWorld Surf
* 4x4 EVO 2
* Shrek

**Сатылымға көп шығатын, сұранысқа ие Xbox ойындары:**

* Halo 2
* Halo: Combat Evolved
* Tom Clancy's Splinter Cell
* The Elder Scrolls III: Morrowind
* Fable
* Rockstar Games Double Pack: Grand Theft Auto III & Grand Theft Auto Vice City
* Need for Speed: Underground 2
* Star Wars: Knights of the Old Republic
* Project Gotham Racing
* Grand Theft Auto: San Andreas
* Madden NFL 2006
* Dead or Alive 3
* Tom Clancy's Ghost Recon
* Star Wars: Battlefront
* Madden NFL 2005
* Need for Speed: Underground
* Star Wars: Battlefront II
* PGR: Project Gotham Racing 2
* ESPN NFL 2K5
* Tom Clancy's Rainbow Six 3

Дереккөздер
-----------

1. ↑  The top-selling Xbox games — VGChartz.com
**Бақбақ шарабы** (ағылш. *Dandelion Wine*) — америкалық жазушы Рэй Брэдбери жазған роман. Бұл кітап ең алғаш 1957 жылы жарық көрді. Әлемнің 100 басты кітаптар тізіміне кірген.

### Сюжет

Он екі жасар Дуглас әр жазда әр нәрсені ең бірінші рет істеп көреді. Ол бірінші маусымда азанда ерте тұрып бар ауылды оятады. Дуглас өзінің інісі Томмен, анасымен, әкесімен, екә әжесімен және атасымен Иллинойс штатындағы кішкентай Гринтаун қалашығында тұрады. Осы 1 маусымнан 1928 жылдың қайталанбас жаз айы басталады. Әр жаз сайын Дугластың отбасысы ең алғаш іс-әркеттері бақбақ теруге барады. Осы жазда да Дугласс Томмен, әкесімен бақбақ шарабын жасау үшін бақбақ теруге барады. Бұл күн Дуг үшін ерекше күн болады. Ол ең алғаш бұл күгнде артынан қарап тұрған тылсым күшті сезгендей болады. Алайда артқа қараса ол күш болмағандай барлығы да тынышталып қалады. Осылай екі күн не болып жатқанын түсінбей жүреді. Тек үшінші күні ғана ол бұл күшті сезініп, өзінің тірі екенін, өмір сүретінін түсінеді. Осы жазда ол өзінің інісі Томмен әртүрлі қызыққа батады. Бірақ, қуанышпен бірге қайғы келіп, ол бір әжесінен айырылады. Тек әжесінен емес, бұрыннан танитын қарт адамдардан да. Дәл осылай оқиға бірінен соң бірі өжалғасып, өрби береді.

### Дереккөздер
**Кішіқұм ауылдық округі** — Ақтөбе облысы Шалқар ауданындағы әкімшілік бірлік.

Әкімшілік құрамы
----------------

Құрамына Шілікті, Ақеспе, Қарашоқат, Шоқысу ауылдары кіреді. Орталығы - Шілікті ауылы. Округ құрамында болған *Сарыдүлек*, *Шағыр* ауылдары 2019 жылы таратылған.

Халқы
-----

2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 2106 адамды құрады.
Округте 4 мектеп (2 орта, 1 негізгі, 1 бастауыш), дәрігерлік емхана, мәдениет үйі, 44 шаруа қожалығы, АТС, кітапхана, 8 жеке кәсіпкер және темір жол мекемелерінің бөлімдері бар.

Тарихы
------

Бұл жерде бұрын "Ақкөл", "Қараша", "Қазақстанның 30 жылдығы", "Ворошилов" ұжымшарлары болған. 1964 жылы "Тоғыз" кеңшары ашылды. 1997 жылда бастап кеңшар негізінде 2 өндірістік кооператив және 6 шаруа қожалықтары құрылды, қазір олар саны - 44. Округтен Социалистік Еңбек Ері Н.Қобыландин, жазушы С.Мыңжасарова шыққан. Кеңестік дәуірге дейін бұл жерде Теректі, Толағай деген 2 болыстық болған. Теректі болысына қарайтын қазіргі "Опытный" деген жерде каучук шикізатын дайындайтын Сағыз тәжірибе бекеті ашылып, оны Ж.Таушанов басқарған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Ақтөбе облысының Алға, Ырғыз, Мәртөк, Мұғалжар және Шалқар аудандарының кейбір елді мекендерін тарату туралы
2. ↑  2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том
3. ↑  Кішіқұм селолық округінің әкімшілігі.
4. ↑  "Шалқар" энциклопедиясы


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

|  Ақтөбе облысы Шалқар ауданы ауылдық округтері |
| --- |
|  |
| 

 Айшуақ •
 Ақтоғай •
 Бершүгір •
 Бозой •
 Есет Көтібарұлы •
 Жаңақоныс •
 Кішіқұм •
 Қауылжыр •
 Мөңке би •
 Тоғыз •
 Шалқар (а.о.) •
 Шалқар (қ.ә.) •
 Шетырғыз 
 |

 |
**Аэрофлот** — ресейлік ұлттық әуе тасымалдаушы (51 % — мемлекет меншігінде). Ең ірі ресейлік әуе компания. Штаб-пәтері Мәскеуде орналасқан. Толық атауы — «Аэрофлот — ресейлік әуе желілері» ашық акционерлік қоғамы.

Әуе компанияның негізгі әуежайы — мәскеулік Шереметьево әуежайы (D, E, F терминалдары). 1989 жылдан бастап Халықаралық әуе көлігі ассоциациясының (IATA) мүшесі.

Тарихы
------

Ұшақтар паркі
-------------

2014 жылдың тамызына сәйкес Аэрофлоттың әуе паркінде 131 ұшақ бар:


**Эйр Астана Паркі**| Ұшақ Атауы | ҰшақСаны | Жолаушылар (Business\*/Economy) | Қосымша |
| --- | --- | --- | --- |
| Airbus A319 | 8 | 116 (20/96) |  |
| Airbus A320-200 | 64 | 140 (20/120)немесе158 (8/150) |  |
| Airbus A321-200 | 26 | 170 (28/142) |  |
| Boeing 737 | 5 | 158 (20/138) |  |
| Boeing 767-300ER | 2 | 218 (30/188) |  |
| Boeing 777 | 10 | 402 (30/48\*/324) |  |
| Ильюшин Ил-96 | 6 | 282 (12/270) |  |
| Сухой Суперджет 100-95В | 10 | 87 (12/75) |  |
|
| Барлығы | 131 | - |  |
|

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Самолетный парк. Аэрофлот.  Аэрофлот - Российские авиалинии.
**Кручина Николай Ефимович** (14.5.1928 жылы Алтай өлкесі-26.08.1991, Мәскеу)- совет мемлекет және партия қайраткері, Соц Еңбек Ері (10.12.1973), 1949 жылдан КОКП мүшесі. 1953 жылы Азов-Черноморск а.ш. институтын бітірді. 1952-1954 жылдары ВЛКСМ Каменск облысы комитетінің бірінші секретары. 1954-1957 жылдары ВЛКСМ Каменск облысы комитетінің екінші секретары және бірінші секретары. 1957-1959 жылдары ВЛКСМ Смоленск обкомының 1-секретары. 1959-1963 жылдары ВЛКСМ ОК және КОКП ОК аппаратында істеді. 1965 жылы қарашада Целиноград облысы партия комитетінің 1-секретары. 1966 жылдан Қазақстан КП ОК-нің мүшесі. 1966-1971 жылдары КОКП Орталық тексеру комиссияның мүшесі. 7-9 сайланған КСРО Жоғары Советінің депутаты. 2 рет Ленин орденімен, Еңбек Қызыл Ту, 2 рет «Құрмет Белгісі» ордендерімен және медальдармен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

Қазақ энциклопедиясы 6 том
**Дзержин ауданы** — 1936-1957 жылдары болған Алматы және Талдықорған облыстарының әкімшілік бірлігі.

Тарихы
------

Дзержин ауданы (орталығы Дзержинское ауылы болып өзгертілген Колпаковка ауылы) 1936 жылы 29 маусымда Андреев ауданының бір бөлігінен Қазақ АКСР-нің Алматы облысының құрамында құрылды. Оның құрамына Герасимов, Глинов, Дзержин, Елтай, Надеждинск және Успенов ауылдық кеңестері кірді.

1944 жылы 15 наурызда Дзержин ауданы Талдықорған облысына берілді.

1954 жылы Елтай және Успен ауылдық кеңестері жойылды.

1957 жылы 5 қарашада Дзержин ауданы жойылып, оның аумағы Андреев ауданына қайтарылды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алматы облысының әкімшілік-аумақтық бөліну тарихы туралы анықтамалық (10 наурыз 1932 ж. — 1 қаңтар 2000 ж.) Мұрағатталған 6 тамыздың 2016 жылы.
**Қызылсай (станция)** - Түркістан облысының Төле би ауданындағы *темір жол станциясы.*

Қызылсай туралы
---------------

Шымкент қаласынан 15 км, аудан орталығы Леңгір қаласынан 18 км жерде. Бетеге, жусан, селеу өскен сортандау келген қызыл қоңыр топырақты қуаң далалық белдемде орналасқан. Қызылсай арқылы *Шымкент - Жамбыл* автомобиль жолы өтеді. Халқы 0,7 мың. Қызылсайда орта мектеп, клуб, кітапхана, аурухана, фельдшерлік-акушерлік пункт орналасқан. Тұрғындар өзге елді мекендермен темір жол және автомобиль жолы арқылы қатынасады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1974ж. 5 том
**КАФ Чемпиондар Лигасының** 59-шы маусымы. Мысырдың Әл-Ахли клубы жеңімпаз атанды.

Топтық турнир
-------------

### А тобы

| Орын | Команда | О | Ж | Т | Ұ | Голдар | ± | Ұ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Марокко Видад | 6 | 4 | 1 | 1 | 7 − 1 | +6 | **13** |
| 2 | Алжир Кабилия | 6 | 3 | 1 | 2 | 4 − 5 | −1 | **10** |
| 3 | Ангола Петру Атлетику | 6 | 2 | 1 | 3 | 3 − 5 | −2 | **7** |
| 4 | Конго Демократиялық Республикасы Вита | 6 | 1 | 1 | 4 | 3 − 6 | −3 | **4** |

О — ойындар, Ж — жеңістер, Т — тең түскен ойындар, Ұ — ұтылыстар, Голдар — соғылған және жіберілген голдар, ± — голдардың айырмашылығы, Ұ — ұпайлар  

### В тобы

| Орын | Команда | О | Ж | Т | Ұ | Голдар | ± | Ұ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Оңтүстік Африка Республикасы Мамелоди Сандаунз | 6 | 4 | 2 | 0 | 14 − 7 | +7 | **14** |
| 2 | Мысыр Әл-Ахли | 6 | 3 | 1 | 2 | 14 − 8 | +6 | **10** |
| 3 | Судан Әл-Хилал | 6 | 3 | 1 | 2 | 6 − 6 | 0 | **10** |
| 4 | Камерун Котон Спорт | 6 | 0 | 0 | 6 | 3 − 16 | −13 | **0** |

О — ойындар, Ж — жеңістер, Т — тең түскен ойындар, Ұ — ұтылыстар, Голдар — соғылған және жіберілген голдар, ± — голдардың айырмашылығы, Ұ — ұпайлар  

### С тобы

| Орын | Команда | О | Ж | Т | Ұ | Голдар | ± | Ұ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Марокко Раджа | 6 | 5 | 1 | 0 | 17 − 3 | +14 | **16** |
| 2 | Танзания Симба | 6 | 3 | 0 | 3 | 10 − 7 | +3 | **9** |
| 3 | Гвинея Гороя | 6 | 2 | 1 | 3 | 4 − 12 | −8 | **7** |
| 4 | Уганда Вайперс | 3 | 0 | 2 | 1 | 1 − 10 | −9 | **2** |

О — ойындар, Ж — жеңістер, Т — тең түскен ойындар, Ұ — ұтылыстар, Голдар — соғылған және жіберілген голдар, ± — голдардың айырмашылығы, Ұ — ұпайлар  

### Д тобы

| Орын | Команда | О | Ж | Т | Ұ | Голдар | ± | Ұ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Тунис Эсперанс | 6 | 3 | 2 | 1 | 6 − 4 | +2 | **11** |
| 2 | Алжир Белуиздад | 6 | 3 | 1 | 2 | 2 − 4 | −2 | **10** |
| 3 | Мысыр Замалек | 6 | 2 | 1 | 3 | 7 − 9 | −2 | **7** |
| 4 | Судан Әл-Меррейх | 6 | 1 | 2 | 3 | 5 − 7 | −2 | **5** |

О — ойындар, Ж — жеңістер, Т — тең түскен ойындар, Ұ — ұтылыстар, Голдар — соғылған және жіберілген голдар, ± — голдардың айырмашылығы, Ұ — ұпайлар

1/4 финал
---------

| 1 Команда | Жалпы есеп | 2 команда | 1-ші ойын | 2-ші ойын |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Симба Танзания | 1:1 п-3:4 | Марокко **Видад** | 1:0 | 0:1
 |
| Кабилия Алжир | 1:2 | Тунис **Эсперанс** | 0:1 | 1:1
 |
| Белуиздад Алжир | 2:6 | Оңтүстік Африка Республикасы **Мамелоди Сандаунз** | 1:4 | 1:2
 |
| **Әл-Ахли** Мысыр | 2:0 | Марокко Раджа | 2:0 | 0:0 |

1/2 финал
---------

| 1 Команда | Жалпы есеп | 2 команда | 1-ші ойын | 2-ші ойын |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Эсперанс Тунис | 0:4 | Мысыр **Әл-Ахли** | 0:3 | 0:1
 |
| **Видад** Марокко | 2:2 | Оңтүстік Африка Республикасы Мамелоди Сандаунз | 0:0 | 2:2 |

Финал
-----

*Толық мақаласы: КАФ Чемпиондар Лигасының финалы 2023*

| 1 Команда | Жалпы есеп | 2 команда | 1-ші ойын | 2-ші ойын |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **Әл-Ахли** Мысыр | 3:2 | Марокко Видад | 2:1 | 1:1 |

Дереккөздер
-----------



Үлгі:КАФ Чемпиондар лигасы
Әзірбайжан ұлттық кеңесі
**Әзірбайжан Ұлттық Кеңесі** (әз. *Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Milli Şurası*, آذربایجان میلی شوراسی), сондай-ақ Закавказье мұсылмандарының Уақытша ұлттық кеңесі немесе Ұлттық Әзірбайжан кеңесі ретінде белгілі, бұрынғы мұсылман мүшелерінің шұғыл жиналысында құрылған саяси партияаралық орган. 1918 жылы 27 мамырда өткен Закавказье Сеймінің отырысы. Әзірбайжан Ұлттық кеңесінде жетекші рөлді Мусават партиясы атқарды. Келесі күні, 28 мамырда Ұлттық кеңес тиісті декларацияны қабылдап, Әзірбайжанның тәуелсіздігін жариялады.

Кеңестің құрылуы
----------------

1918 жылы 27 мамырда Тифлисте Закавказье Сеймінің бұрынғы мұсылман мүшелерінің шұғыл жиналысы болды. 4-ші Мемлекеттік Думаның бұрынғы депутаты, Закавказье Сеймінің бұрынғы депутаты Мамед Юсуф Джафаров Сеймнің бұрынғы депутаты Рахимбек Векиловтың басшылығымен төрағалық етті.

Закавказье Сеймінің «Мусават» түркі-демократиялық федералистік партиясы фракциясы мен партиясыз халықтардың демократиялық тобының бұрынғы мүшелері: Халилбек Хасмамедов, Фатали Хан Хойски, Мехтибек Хажински, Мехтибек Хажибабабеков, Хосровбек Сұлтанов, Нариманбек Нариманбеков, Джавадбек Мелик Еганов, Мир Гидаят Сейидов, Хамидбек Шахтахтинский, Шафибей Рустамбеков, Г.М. Мұсылман социалистік блогы партиясынан: Б.Ризаев, Жамобек Хажински және Магомед Махаррамов; Ресейдегі «Иттихад» мұсылман партиясынан: Мир Ягуб Мехдиев, Сұлтан Маджид Ганиев, Эйбат Гули Мамедбеков; «Гуммет» мұсылман социал-демократиялық меньшевиктер партиясынан: Ақпер аға Шейхулисламов, С.А.Ағамалов.

Жиын Батумиден оралған Закавказье Орталық Мұсылман Кеңесі делегациясының баяндамасымен ашылды. Делегация мүшесі Насиб-бек Усуббеков түрік бейбітшілік делегациясы атынан «Түркияның Закавказье тәуелсіздігін сақтаудағынық шешімін және жас мемлекеттің нығаюына, нығаюына және гүлденуіне өз көмегін көрсетуге дайын екендігін» жеткізді.

Баяндаманы тыңдай келе, мәжіліс 1918 жылы 26 мамырда болған Закавказье Сеймінің өзін-өзі таратуына байланысты туындаған саяси жағдайға деген көзқарас туралы мәселеге ауысты. Осы мәселені ұзақ талқылаудан кейін мәжіліс жаңа ғана ыдыраған Закавказье Демократиялық Федеративтік Республикасының меншігі болған барлық нәрсені бөлу кезінде ислам атынан әрекет ете алатын органның қажеттігін ескере отырып, бірауыздан шешім қабылдады. Шығыс Закавказье билігі, кооптация құқығымен өзін Закавказье мұсылмандарының Уақытша Ұлттық Кеңесі деп жариялады. Бірлескен сайлау құқығын 10 дауысқа қарсы 14 адам қолдады.

Ұлттық кеңес президиумын сайлаудан кейін басталды. «Мусават» партиясы төрағалыққа Мамед Эмин Расулзаданың кандидатурасын ұсынды. Оның кандидатурасын Ресейдегі «Иттихад» мұсылман партиясынан басқа барлық партиялар растады. Расулзаде жабық дауыс беру арқылы көпшілік дауыспен (22) Ұлттық кеңестің төрағасы болып сайланды. Жабық дауыс беру арқылы төраға жолдастары сайланды: 1-ші - Ғасан-бек Ағаев және 2-ші - Мир Гидаят Сейидов, хатшылары: 1-ші - Мұстафа Махмудов және 2-ші - Рахим-бей Векилов. Атқару комитетінің төрағасы болып партияда жоқ Фатали хан Хойски сайланды.

Дереккөздер
-----------
Крамов Александр Григорьевич
**Крамов Александр Григорьевич** (04.01.1885, Киев, - 17.05.1951, Харьков) – орыс совет актері , режиссер, КСРО халық артисі (1944). 1908 жылы Киев университетінің заң факультетін бітірді. 1909-0933 жылы Херсон, Самара, Санкт-Петербург, Москва театрларында қызмет етті. 1933 жылдан Харьковтың орыс драма театрында актер әрі режиссер; 1947 жылдан Харьковтың театр институтында педагок қызметпен (1948 жылдан профессор) шұғылданды. 1-және 2-сайланған УССР Жоғоры Советінің депутаты. Еңбек Қызыл Ту орденімен, медальдармен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы.1975. Том 6
**Рүстем Жүрсінбекұлы Мәліков** (9 қыркүйек 1992 жылы, Өскемен) — Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген спорт шебері (армрестлинг), төрт дүркін әлем чемпионы.

Өмірбаяны
---------

Өскеменде тұрады және жаттығады. Жаттықтырушы – ҚР ЕСЖ Қыдырхан Сатыбалды.

2009 жылы Ташкентте өткен Азия чемпионатында 60 келіге дейінгі салмақта жасөспірімдер арасында алтын медаль жеңіп алып, Венецияда өтетін әлем чемпионатына жолдама алды.

2010 жылы Лас-Вегаста өткен әлем чемпионатында жасөспірімдер арасындағы чемпионатта 60 келіге дейінгі салмақ дәрежесі біріншілігінде өнер көрсетіп, сол қолымен — «күміс», оң қолымен — «қола» жүлдегер атанды.

2011 жылдың тамыз айында Гауохад қаласында (Үндістан) өткен Азия чемпионатында 60 келі салмақта чемпион атанды.

2011 жылы Алматыда өткен әлем чемпионатында сол қолмен 60 келі салмақ дәрежесінде басым түсті.

2012 жылы Швецияда, Словакияда, Италияда өткен бірнеше халықаралық турнирлерде жеңімпаз атанып, Тараз қаласында өткен турнирде тағы да Қазақстан чемпионы атанса, кейін Иранда өткен жарыста Азия чемпионы атағын сенімді түрде жеңіп алды.

2012 жылы Сан-Висентеде (Бразилия) өткен әлем чемпионатында ол қайтадан сол қолымен 60 келіге дейінгі салмақ дәрежесін жеңіп алды, оң қолымен ол тек бесінші болды.

Осы жеңісі үшін Рүстемге «Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген спорт шебері» құрметті атағы берілді.

2012 жылы қарашада Варшавада армрестлингтен әлем кубогында Рүстем оң қолмен армрестлингтен 63 келіге дейінгі салмақта алтын, сол қолымен күміс алды.

ШҚУ дене шынықтыру және спорт факультетінің 2 курс студенті, Өскемен титан-магний комбинатында спорт нұсқаушысы болып жұмыс істейді.

Сілтеме
-------

* Рүстем Мәліков армрестлингтен әлем чемпионы атанды Мұрағатталған 4 наурыздың 2016 жылы.  (орыс.)
* Рүстем Мәліков Өскеменге армрестлингтен әлем кубогының алтын және күміс жүлделерінің иегері болып оралды  (орыс.)