recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Жұлдыздық карталар** – жұлдыздық аспанның немесе оның бөлігінің картасы. Барлық аспанды немесе оның кейбір бөлігін қамтитын жұлдыздық карталардың жиынтығы жұлдыздық атлас деп аталады.

Сипаттама
---------

Я. Гевелий - жұлдыздық атлас жасап шығаруға зор үлес қосқан неміс атрономы
Жұлдыздық карталар телескопты аспанның қажетті нүктесіне келтіру, аспандағы жұлдыздарды салыстыру, жұлдыздық аспандағы ғаламшарларды, кометаларды, айнымалы жұлдыздарды тағы басқа олардың координаторлары бойынша табу үшін пайдалынылады. Жұлдыздық карталар Жердің жасанды спутниктерін координаталық торы бар картаға түсіру арқылы оның жуық координаталарын иабуға да қолданылады. Жұлдыздық карталар аспанның Солтүстік және Оңтүстік жарты шарлары үшін стероографиялық проекцияда жеке-жеке жасалады. Аспанның экваторлық белдеуінің кескіні үшін цилиндірлік проекция қолданылады. Аспанның полярлық ауданы азимуттық проекцияда, алоның аралық ауданы конустық проекцияда кескінделеді. Ең әуелі жұлдыздық глобустар жасалды. Жұлдыздық аспан әдепкіде (16 ғасыр) жазықтықта проекцияланды. 1603 жылы неміс астрономы И. Байер «Устронометрия» атты жұлдыздық атласта әрбір шоқжұлдыздың жарық жұлдыздарын грек алфавитінің әріптерімен белгіледі. 17 – 19 ғасырда поляк астрономы Я. Гевелийдің (1690 жылы),ағылшын астрономы Дж. Флемстидтің (1729 жылы), неміс астрономдары И. Э. Боде (1782 жылы), Ф. Аргеландер (1843 жылы) мен Э Хейстің (1872 жылы) атластары жарияланды.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мартынов Д. Я. Курс практической астрофизики, 2 изд. М. 1967.
**Гоффман жалқауаңы** (лат. *Choloepus hoffmanni*) — жалқауаңдарың арасындағы екі бармақты жалқауаңдарға жатады. 1858 жылы осы атауды неміс табиғат зерттеуші Карл Гоффманның құрметіне қойған.

### Биологиялық сипаттама

Жануар онша ірі емес, денесінің ұзындығы 54 см-ден 70 см-ге дейін болады, салмағы 5-7 кг, 6-8 мойын омыртқасы болады. Жүнінің түсі - қара-қонырдаң сарғылтқа дейін болады. Ұрғашысының буаздығы 11,5 айға дейін созылады. Жалғыз төл туады. Алғашқы 20-25 күн баласы анасының қарнының жүніне жабысып салбырап жүреді. 5 айдан бастап төл өздігінен көректене бастайды. Бірақ 2 жылға дейін анасының қасында жүреді.

### Түрлері

Бүгінгі таңға Гоффман жалқауаңның 5 түрін айқындаған:

* *Choloepus hoffmanni capitalis* (J. A. Allen, 1913)
* *Choloepus hoffmanni florenciae* (J. A. Allen, 1913)
* *Choloepus hoffmanni hoffmanni* (Peters, 1858)
* *Choloepus hoffmanni juruanus* (Lönnberg, 1942)
* *Choloepus hoffmanni pallescens* (Lönnberg, 1928)

### Қызықты дерек

Жалқауаңдар бүкіл жершарындағы ең баяу қимылдайтын жануар.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Полная иллюстрированная энциклопедия. «Млекопитающие» Кн. 2 = The New Encyclopedia of Mammals / под ред. Д. Макдональда. — М.: «Омега», 2007. — С. 440. — 3000 экз.
2. ↑  "Қазақстан": Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998
3. ↑  Биология: Жалпы білім беретін мектептің 7-сыныбына арналған оқулық. Алматы: Атамұра, 2007.
**Черчилль таулы тізбегі** Әулие Илья таулары маңында орналасқан.

Бұл тауда ең биік Квартернари жанартауы бар. Бона тауындағы биіктігі 5005 м-ді құрайтын ең биік шың кіші Черчилль тауының орта беліне 4 шақырым жерде кесекөлденең жатыр. Черчилль және оның көршісі Бона тауы мұз басып жатқаң ірі стратожанартаулар болып табылады. Черчилль биіктігі бойынша АҚШ-та төртінші және Солтүстік Америкада жетінші орынды иеленеді.

Черчилль жанартауы атқылаған жағдайда бүкіл Юкон және Солтүстік-Батыс аумақтың оңтүстік бөлігіне айтарлықтай зардаптар әкелетін еді. Черчилль тауына алғаш рет 1951 жылы Р.Гейтс пен Ч.Линдберг көтерілген. Ғалымдардың пайымдауынша, тау негізінен жас жанартау жыныстарынан тұрады. Черчилль тау тізбегіндегі шың күрделі, оған шығу өте қиын Черчилль тауынан Ақкүл өзені бастау алады. Жанартаудың күл қоры 25 тен 5 шаршы шақырымға бағаланады. Бұл жанартаудың солтүстік-батыс Канададағы және таяу жатқан шығыс Аляскадағы 340000 шаршы шақырым аумақты зақымдау қаупі болған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алматы: "Аруна" баспасы. 208 бет. Сер.:"1100 қызықты дерек".
**Норматив** (лат. *normatіo*  – ретке келтіру) – жұмыс уақытының‚ материалдық және қаржы ресурстарының салыстырмалы түрде пайдаланылу дәрежесін сипаттайтын есептік көрсеткіш. Норматив - өлшеуіштің шектік жіберілетін мәні. Нормаларды есептеу үшін дербес шама ретінде қолданылады. Норматив норманың құрамдас бөлігі‚ өз кезегінде норма норматив ретінде және керісінше норматив норма ретінде қолданылады. Мынадай негізгі түрлерге бөлінеді: еңбек шығынының нормативі – уақыт пен өндірім‚ қызмет көрсету және қызметкерлер санының нормасы; еңбек заты шығынының нормативі – шикізат пен материалдар‚ отын мен энергия‚ қалдықтар‚ т.б. шығынының нормасы. Ол көбінесе өнім мөлшерінің бірлігіне‚ 100 км жүріске‚ т.б. шаққандағы жұмсалған шикізаттың‚ материалдардың‚ энергияның меншікті шығынына қатысты. Айталық‚ ВАЗ-2101 үшін 100 км жүріске жұмсалған бензин шығынының нормативі 10‚0 л‚ бірақ қала режимі жағдайында бензинді есептен шығару нормасы 10%-ға көбейтіледі және оны субъект ресімдейді. Нормативтік материалдар барлық түрлерге ортақ белгілер бойынша сыныпталады. Қолданылу кезеңіне қарай – ағымдағы‚ жылдық және келешектегі норматив; қолданылу ауқымына қарай – цехтық‚ зауыттық‚ салалық және сала аралық норматив; біріктірілу дәрежесіне қарай – бөлшектік‚ тораптық‚ топтық‚ кешенді норматив; әзірленуі әдістеріне қарай – есептік-талдамалы (техникалық жағынан негізделген)‚ тәжірибелік‚ тәжірибелік-статистикалық норматив болып бөлінеді. Өзіндік құнды құрайтын барлық шығындарды не мемлекет, не субъект нормалайды және салық салу мақсатында салық алынатын табысты есептеу кезінде белгіленген нормалар шегінде шегеріледі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Орысша-қазақша түсіндірме жалпы сөздік: Көлік / профессор Е. Арын — Павлодар : «ЭКО» ҒӨФ. 2006.
Кіші Плиний
**Кіші Плиний** , лат. *Gaius Plinius Caecilius Secundus* (61 немесе 62, Комум, қазіргі Комо,—114 ж. ш.) —рим жазушысы өрі мемлекет қайраткері. 100 ж.— консул, 111—113 ж.—Вифиния мен Понт провинциясында император легаты. Плиний шығармаларынан 10 кітаптан тұратын хаттар жинағы мен Траянға арналған мақтау сөздері («Панегирик») сақталған. Плинийдің хаттарында император билеген Римнің мәдени және тұрмыстық, аз-аздап экономикалық және саяси тарихын анықтайтын өте құнды материалдар бар.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   История русской переводной художественной литературы. Древняя Русь. XVIII век. Т. 1. Проза. СПб.: 1995. С. 66.
**Хромды қорытпалар** — құрамында никель, титан, ванадий, т.б. элементтер болатын хромның ыстыққа төзімді қорытпалары. Төзімділік қасиеті жағынан хромды қорытпалар жоғары температурада (1100 — 1200°C) темір-никель қорытпалары мен қиын балқитын металл (ниобий, молибден, вольфрам) қорытпаларының аралығында жатады. Хромды тот баспайтын болаттың құрамында көміртектің мөлшері жоғарылаған сайын жегідеге қарсыласуы төмендей түседі. Құрамында 12% хром бар хромды тот баспайтын болатта полиморфты түрлену жүреді. Жоғары хромды тот баспайтын болаттың (17 — 30% хромы бар) жегідеге қарсыласуы жоғары болады. Жоғары хромды болаттың қышқылға және ыстыққа төзімділігі жоғары. Хромды қорытпаларды газды және сұйық жегі ортада пайдалануға болады. Хромды қорытпалар машина жасау, мұнай және мұнай-химия өнеркәсібінде тот баспайтын хромды болат ретінде кеңінен қолданылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Полиграфия, өлшеу техникасы, ағаш өңдеу жабдықтары және металл өңдеу техникасы мен технологиясы: Қазақша-орысша терминдердің түсіндірме сөздігі.
2. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл, ISBN 5-89800-123-9, II том
**Хромит**
**Хромит**, хромитті теміртас — тотықтар класына жататын минерал. Химиялық формуласы: FeCr2O4. Қатты Моос шкаласы бойынша 4,5 — 5,5, тығыздығы 4,5 — 5 грамм/куб сантиметр.

Кубтық сингонияда кристалданады, жіктілігі нашар, түсі қара, сызығы сарғыш қоңыр, магниттік қасиеті бар. Хромит магманың бөлшектеніп жіктелу барысында пайда болып, кейде өте негізді тау жыныстарының (перидотит, дунит) арасында кездеседі. Оны феррохром, бояу, отқа төзімді кірпіш алуда қолданады.

Жаратылысы
----------

Ол магманың бөлшектеніп жіктелу барысында пайда болады. Хромит көбінесе жалбыраған ұя тәрізді, линза
тәрізді және бағана тәрізді формалар түрінде кездеседі. Кейде шашыранды түрде аса негізді жыныстардың (перидотиттердің, дуниттердің) арасында кездеседі.

Табиғи өзгеру зонасында хромит химиялық берік минерал болып табылады. Ол тек ыстық климат жағдайларында ғана тотықтанып бұзылады.

Хромит минералы феррохром алу үшін қолданылады. Феррохромдан жоғары сапалы хромды және хромникельді болат
алады. Металдарды тот баспас үшін оларға хром жалатады. Хромитті химия өнеркәсібінде жоғары сапалы бояу алу үшін, отқа төзімді кірпіш жасау үшін де қолданады.

Хром кені КСРО-да Уралда (негізді жыныс арасында), Қазақстанда (Ақтөбе облысында) кездеседі.

Шет елдегі кені оңтүстік-шығыс Африкада (Родезия кені), Түркияда, Куба аралында бар.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл, ISBN 5-89800-123-9, II том
2. ↑  Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Қ 17 Геология/Жалпы редакциясын басқарған — түсіндірме сөздіктер топтамасын шығару жөніндегі ғылыми-баспа бағдарламасының ғылыми жетекшісі, педагогика ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлығының лауреаты А.Қ.Құсайышов — Алматы: "Мектеп" баспасы" ЖАҚ , 2003. — 248 бет.
ӀSВN 5-7667-8188-1 ӀSВN 9965-16-512-2
3. ↑  Кристаллография, минералогия, петрография. Бұл кітап Абай атындағы Қазақтың мемлекеттік педагогты институтының, география факультетінде оқылған лекциялардың негізінде жазылды, 1990. ISBN 2—9—3 254—69
**Хронокондуктометрлік титрлеу** - кондуктометрлік титрлеу барысында талданатын ерітіндіге титрант белгілі бір тұрақты жылдамдықпен немесе бірдей мөлшердегі шамалы үлеспен белгілі бір уақыт аралығында беріледі. Өзі жазатын аспаптын диаграммалық таспасында электр өткізгіштік пен
уақыт координатына сәйкес келетін кондуктометрлік титрлеу
қисығының үзіліссіз сызық немесе үзікті көп нүкте түріндегі ізі
түседі.

Мұнда талданатын қосылыс концентрациясы аспап көрсеткішіне пропорционал болуы керек. Титрлеудің соңғы нүктесіне дейін титрлеу уақыты косылған титрант көлеміне пропорционал болатындықтан, талданатын құрамдас бөліктің концентрациясын эквивапент нүктесіне дейінгі титрант концентрациясы мен уақыты
бойынша анықтайды. Қазіргі кезде құрылымы мен қолданылуы сан алуан автотитрлеу қондырғылары шығарылуда.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Құлажанов Қ.С.Аналитикалық химия: II томдық оқулық. II - том. Оқулық. Алматы:«ЭВЕРО» баспаханасы, 2005. - 464 б. ISBN 9965-680-95-7
**Ғылыми дәреже** - терең кәсіби білімі бар әрі ғылымның белгілі бір саласында жетістіктерге қол жеткізген адамдарға беріледі. Доктор ғылыми дәрежесін беру дәстүрі алғаш рет 13 ғасырда Еуропадағы ең ертеден келе жатқан Болонья университетінің заң ғылымдары факультетінде пайда болған. Бұлар құқық докторлары еді. Кейін бұл дәстүрді католик шіркеуі жалғастырып дін ілімінің докторы атағын бере бастаған. Докторлық дәреженің сол кездегі маңыздылығын 17 ғ-дан бастап Еуропада доктор сөзінің алдына «мәртебелі» сөзі қосылып айтылатын болғанынан байқауға болады. Қазіргі кезде Қазақстан Республикасында «Ғылыми дәрежелер беру ережелеріне» (1999) сәйкес «ғылым докторы» және «ғылым кандидаты» ғылыми дәрежесі беріледі. Бұл жүйе – бұрынғы Кеңес Одағында қалыптасқан болатын, Германия, Австрия, Швейцария мемлекеттерінің жүйелеріне ұқсас. Оларда: бакалавр, магистр, философия докторы (бізше – ғыл. кандидаты), ғыл. докт. ғыл. атақтары бар. Жоғарыда айтылған «Ережеге» сәйкес, ғылым кандидаты ғылыми дәрежесі жоғары арнайы білімі бар білікті маманға немесе магистр дәрежесі бар ізденушіге көпшілік алдында дисс. қорғауы негізінде берілсе, ғыл. докторы Ғ. д-сі – ғыл. кандидаты ғылыми дәрежесі бар ізденушіге көпшілік алдында докт. дисс. қорғағаннан кейін беріледі. Бұл дәрежелер Қазақстан Республикасында ғылым және ғылым-педагог қызметкерлерге ғылыми дәреже берілетін мамандықтардың тізбесіне сәйкес беріледі. Ғылыми дәрежелерді және ғылыми атақтарды беру жөніндегі аттестациялау істерін қарайтын және белгіленген мемл. үлгідегі құжаттарды беретін мекеме – Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің Жоғары аттестациялық комитеті.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақстан": Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9
**Мейрамбек Әбіләшімұлы Бесбаев** (7 қараша 1976 жылы, Жамбыл облысы, Талас ауданында туған) — қазақстандық әнші, термеші, МузАРТ тобының мүшесі. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, Дарын мемлекеттік жастар сыйлығының лауреаты.

Өмірбаяны
---------

Мейрамбек Бесбаев Жамбыл облысы, Талас ауданында дүниеге келген. Отбасында өзінен бөлек екі қарындасы бар – Айнұр, Гүлнұр. Анасының есімі - Жібек Жолдасова. Жұбайы - Мархабат. Қазіргі таңда қыз бен ұл тәрбиелеуде.

Тараз қаласындағы «Глинка» атындағы музыкалық мектептің Қобыз сыныбын оқып бітірген. 1989 жылы Алматы қаласындағы К.Байсейітова атындағы музыкалық мектебіне ауысады.

1994-98 жж. Т.Жүргенов атындағы театр академиясының «Актер, драма, кино» факультетінен білім алады. 
Алғаш кәсіби жолын «Сүйінбай» атындағы филармонияда әнші (солист) қызметін атқаруымен бастайды.

1997 ж. қазіргі Қазақ ұлттық өнер академиясының актерлік бөлімін бітірген. Жастайынан ән салып, халыққа танымал болды. Оның репертуарында Кенен Әзірбаевтың, Алтынбек Қоразбаевтің ("Бозторғай", "Кеш жарық", "Шаш-баулым", т.б.), Нұрғиса Тілендиевтің "Өз елім", т.б. қазақ композиторларының әндері бар. Қазір "Қазақконцерттің" әншісі, сондай-ақ, танымал МузАРТ тобының мүшесі. Гастрольдік сапармен шет елдерде, Қазақстанның барлық қалаларында болып өнер көрсеткен.

2002-2007 жж. Қазақконцертте әнші (солист) болып жұмыс істеген.

2010 жылы Баян Есентаеваның продюсерлігімен әрі барлық өнер адамдарының қатысуымен түсірілген «Ғашық жүрек» атты кинода өз-өзін сомдайды.

Дискография
-----------

* Ән-Термелер
* Аяулыма

Фильмография
------------

* 1991 — «Қоштасқым келмейді» *(Нұрсейіт)*
* 2010 — «Ғашық жүрек» *(Мейрамбек Бесбаев)*
* 2011 — «Ғашық жүрек 2» *(Мейрамбек Бесбаев)*

Марапаттары
-----------

* ҚР Үкіметінің Дарын мемлекеттік жастар сыйлығының лауреаты;
* 2010 жылы "Мәдениет қайраткері" медалімен марапатталды;
* 2012 жылғы Президент жарлығы бойынша Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері құрметті атағымен марапатталды;
* 2016 жылы "ҚР тәуелсіздігіне - 25 жыл" медалімен марапатталды;

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: "Аруна Ltd." ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8
*Басқа мағыналар үшін Түрген деген бетті қараңыз.*
**Түрген** – Іле өзенінің сол саласы.

Географиялық орны
-----------------

Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданы жерімен ағады.

Бастауы
-------

Бастауын Іле Алатауының мұздықтарынан алып, Іле өзенінің қазіргі Қапшағай су қоймасына құяды.

Гидрологиясы
------------

Түрген өзені мореннен ағатын мұздықтардан және сулардан алады. Өзен Шың түрген, Түрген (Ортатүрген) және Кіші Түрген өзендерінің қосылуынан пайда болады. Олардың әр қайсысы көптеген тармақтардан тұрады. Өзеннің жалпы ұзындығы 116 км.

Жағалау сипаты
--------------

Өзеннің жоғарғы ағысында Алматы қорығы және Іле Алатауы ұлттық паркі, ал төменгі ағысында Қарашенгел қорықшасы орналасқан. Ауыз су мен егіншілікке пайдаланғандықтан өзен суы Ілеге көбіне жетпей қалады. Өзен жағасында Таутүрген минералды суының бассейны бар. Түрген өзенінің аңғары - еліміздің белгілі демалыс аймағы. Түрген, Қаракемер, Ақши ауылдарының маңында көптеген Сақ қорғандары орналасқан. Өзен аңғарында Таутүрген, Түрген, Қаракемер, Балтабай, Ақши, Қайрат, Күш елді мекендері орналасқан.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан су қорлары (bigox.kz›kazakstannyn-su-korlary-2/)
2. ↑  Түрген шатқалы археологиялық кешені ( Мұрағатталған 27 қаңтардың 2022 жылы.)
**Мейрамбек Таймерденұлы Таймерденов** 1958 жылы 7 қарашада Алматы облысы Қаскелең ауданының Шамалған ауылында туған. Қазақ.
Әл-Фараби атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің заң факультетін бітірген (1994), мамандығы - «Құқықтану».
Заң ғылымдарының кандидаты. Кандидаттық диссертациясының тақырыбы: «Жедел іздестіру қызметі, криминалистика, сот тергеуі».
Қазақ және орыс тілдерін біледі.
1983 жылдан - Алматы облысы Қаскелең аудандық сотының сот орындаушысы, 1985 жылдан - аға сот орындаушысы. 1992 жылдың ақпан айынан 1993 жылдық қаңтар айына дейін - Қазақ көлік прокуратурасының кеңсе бастығы -
прокурордың көмекшісі. 1994 жылдың тамыз айынан - ҚР
Бас прокуратурасының Жалпы қадағалау басқармасында
көліктегі заңдардың орындалуын қадағалау жөніндегі бөлім
прокуроры. 1994 жылдың желтоқсан айынан - Алматы облысы Қаскелең аудандық прокурорының көмекшісі. 1995
жылдың желтоқсан айынан - прокурор, аға прокурор, ҚР
Бас прокурорының көмекшісі. 1997 жылдан - Алматы облысы Жамбыл аудандық сотының судьясы. 1999 жылдан - Алматы облыстық сотының судьясы. 2000 жылдан - Алматы облыстық Әділет басқармасының бастығы. 2001
жылдан - ҚР Әділет министрлігі Тіркеу қызметі комитетінің
төрағасы. 2006 жылдан - ҚР Жоғарғы соты жанындағы Сот
әкімгерлігі жөніндегі комитет төрағасының орынбасары.
2007 жылдың наурыз айынан бері - Алматы облыстық
сотының төрағасы.
«Ерен еңбегі үшін» (2002), «Қазақстан Конституциясына 10
жыл» (2005), «Астананың 10 жылдығы» (2008) медальдарымен марапатталған.
Үйленген. Жұбайы - Таймерденова Күләш Ерменқалиқызы (1959 жылы туған). Қызы - Әсел (1982 жылы туған); ұлдары - Әділ
(1984 жылы туған), Еділ (1986 жылы туған), Жайық (1989 жылы туған).

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Республикасында кімнің кім екені - 2011 жыл. Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 ІSВN 978-601-278-473-2
**Мейіржан Қақпасынұлы Айманов** (13 шілде 1976 жыл, Тараз, Жамбыл облысы — 26 тамыз 2021 жыл, Байзақ ауданы, Жамбыл облысы) — қазақстандық өрт сөндіруші, азаматтық қорғау полковнигі, Қазақстанның Халық қаһарманы (2021 жыл, қайтыс болғаннан кейін).

Өмірбаяны
---------

1995 жылдың қыркүйегінен бастап азаматтық қорғау органдарында жұмыс істеді. 1997 жылы Павлодар техникалық колледжін, 2003 жылы Орталық Азия университетін, 2015 жылы Ресей ТЖМ МӨҚ Санкт-Петербург университетін өрт қауіпсіздігі инженері мамандығы бойынша бітірген.

2021 жылы 19 наурызда Жамбыл облысы Төтенше жағдайлар департаменті Өрт сөндіру және авариялық-құтқару жұмыстары қызметі бастығының орынбасары болып тағайындалды.

2021 жылғы 26 тамызда Жамбыл облысы Байзақ ауданындағы әскери бөлімде қоймалардың бірінің жанында өрт шықты. Мейіржан Айманов оқиға орнында өрт сөндіру және эвакуациялық жұмыстарды басқарды. Өрт салдарынан бірнеше жарылыс болды. Бірінші жарылыстан кейін Айманов қалпына келіп, өрттен бірнеше әріптесін шығарып алды. Содан кейін тағы бір жарылыс болды, нәтижесінде полковник қайтыс болды. Қызметтік борышын атқару кезінде көрсеткен батылдығы мен жанқиярлығы үшін Қазақстан Президентінің 2021 жылғы 29 тамыздағы Жарлығымен Мейіржан Аймановқа қайтыс болғаннан кейін айрықша ерекшелік белгісі — "Алтын жұлдыз" және "Отан" ордені тапсырыла отырып, "Халық қаһарманы" атағы берілді.

Марапаттары
-----------

* "Халық Қаһарманы" құрметті атағы (29 тамыз 2021 жыл, қайтыс болғаннан кейін)
* "Отан" ордені (29 тамыз 2021 жыл, қайтыс болғаннан кейін)
* "Құтқару операцияларына белсенді қатысқаны үшін" төсбелгісі
* "Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің Төтенше жағдайлар комитетіне 20 жыл" мерекелік медалі
* ІІ, ІІІ дәрежелі "Өртке қарсы қызмет органдарындағы мінсіз қызметі үшін" медальдары
* "Төтенше жағдайлардың алдын алу және жоюдағы ерекшелігі үшін" медалі

Дереккөздер
-----------

1. ↑  М.Қ. Аймановқа «Халық қаһарманы» атағын беру туралы
2. ↑  Жамбыл облысы ТЖД Өрт сөндіру және авариялық-құтқару жұмыстары қызметі бастығының орынбасары тағайындалды
**Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Академиясы**—ұлттық қауіпсіздік органдарының жедел және басшы қызметкерлерін даярлау, қайта даярлау және біліктілігін арттыру саласындағы ғылыми және әдістемелік орталық..

Тарихы
------

Бұл жоғарғы оқу орны өз тарихын Алматы қаласында ұдайы әрекет ететін *КСРО мемлекеттік қауіпсіздік органдары басшы және жедел құрамының біліктілігін жетілдіру курстары* деген есіммен 1974 жылдан бастады. 5 жылдан кейін оқу орыны *КСРО МҚК Кадрлар біліктілігін арттыру курстары* болып қайта құрылып, 1983 жылы оған *КСРО МҚК Жоғары курстары* деген ат берілді.

Қазақстан ұлттық егемендігін жариялағаннан кейін ел басшылығының шешімімен 1994 жылы оқу орыны *Қазақстан Республикасы ҰҚК институты* болып қайта құрылды. Оған ұлттық қауіпсіздік органдары қызметкерлерін жоғарғы арнаулы білім туралы диплом берумен жедел-іс-қимыл қызметінің барлық бағыттары бойынша даярлау және қайта даярлау міндеті жүктелді. 

Мемлекет басшысы Н.Ә. Назарбаевтың 1999 жылғы 6 мамырдағы Жарлығымен Институт *Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті Академиясы* болып қайта құрылды..

Дереккөздер
-----------

1. ↑  ҚР ҰҚК Акадмиясының білім беру қызметін ұйымдастыру туралы ақпарат  (қаз.).  ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ
ҰЛТТЫҚ ҚАУІПСІЗДІК КОМИТЕТІ. Басты дереккөзінен мұрағатталған 24 ақпан 2015. Тексерілді, 24 ақпан 2015.
2. ↑  ҚР ҰҚК Акадмиясының білім беру қызметін ұйымдастыру туралы ақпарат  (қаз.).  ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ
ҰЛТТЫҚ ҚАУІПСІЗДІК КОМИТЕТІ. Басты дереккөзінен мұрағатталған 24 ақпан 2015. Тексерілді, 24 ақпан 2015.
Кендзи Мидзогути
**Кендзи Мидзогути** (жапон. 溝口 健二) (16 мамыр 1898, Токио – 24 тамыз 1956, Киото) — жапон кинорежиссёрі. 1919 жылы сурет өнерін меңгерген соң, «Никкацу» студиясының актері болып қызмет атқарады, ал 1922 кинорежиссёр ретінде дебютке шығады. Оның еңбектері: "Уличные зарисовки" (1925), "Токиолық марш" (1929), "Осак элегиясы" (1936), "Кешкі хризонтема поэмасы" (1929). Ол 80-нен астам көркем картиналарының көбісінде қазіргі және дәстүрлі құндылықтар арасындағы дауды бейнелеген. Жапонияның соғыстан кейінгі нақты жағдайын бейнелеген "Угэцу моногатари" (1953) атты фильмінің арқасында әлемге танылған. Оның әйелдер тағдырын сипаттайтын "Сумако әртісінің махаббаты" (1947), "Түнгі әйелдер" (1948), "Ұят көшесі" (1956) атты көрнекті фильмдері бар.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Аккуарелло: "Кендзи Мидзогути". Қатал фильмн мектебі Мұрағатталған 16 шілденің 2012 жылы.
* *Sansho the Bailiff* екі бейне таспасы
* Кампер Фред: "Қоғамдағы уақиғалар: The Loyal 47 Ronin". *Чикаго оқымыстысы*, 1997 Мұрағатталған 15 мамырдың 2008 жылы.
* Чика Киношита: "Көңілдің хореографиясы: Tanaka фильмдерде Kinuyo әрекетті Мидзогути саралауда". 2001 Мұрағатталған 23 сәуірдің 2004 жылы.
* Галлахер Таг: "Мидзогути және еркіндік". 2001 Мұрағатталған 4 ақпанның 2012 жылы.
* Алекс Жакоби: "Кендзи Мидзогути". Критикалық дерекқор
**Кендірлі** – Тентексор көлінің солтүстік-шығысындағы тұзды тұйық көл.

Географиялық орны
-----------------

Қостанай облысы Бейімбет Майлин ауданы Қоржынкөл ауылынан шығысқа қарай орналасқан. Тобыл өзені алабында.

Гидрографикасы
--------------

Теңіз деңгейінен 190 м биіктікте. Аумағы 8,3 км2, ұзындығы 3,9 км, енді жері 2,7 км, жағалау бойының ұзындығы 12,6 км. Маңында Матай, Кісікелді, Үлкен Мойылтау көлдері бар. Қарашаның аяғында суы қатып, сәуірде ериді. Жауын-шашын және жер асты суларымен толысады. Суы ащы, жазда мал суарылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. – 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
**Итарқа** – Баянауыл тауларының оңтүстік-шығысындағы тау.

Географиялық орны
-----------------

Павлодар облысы Баянауыл ауданы Жүсіпбек Аймауытов ауылының солтүстік-батысында 4 км-дей жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 471 метр. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 17 км-ге, енді жері 7 км-ге созылып жатыр.

Жер бедері, геологиялық құрылымы
--------------------------------

Беткейі көлбеу келген. Тау силур мен девон кезеңдерінен, кристалды гранит, тақтатас жыныстарынан түзілген. Аймақ магнитті аномалиялық ауданға жатады. Батысында бірнеше ұсақ көлдер бар. Таудан Еспе және Қарасу өзендерінің салалары бастау алады.

Өсімдігі
--------

Тауалды қоңыр топырағында жусан, сұлыбас, боз, селеу, бетеге өседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
**Константин Деркаченко** - 1903 жылы 23 қаңтарда Кронштадт қаласында туған. 1921 жылы Кронштадта еңбек мектебін бітірген. Он бес жасыңда еңбекке араласқан. Ұлы Отан соғысына қатысқан.

Шығармашылығы
-------------

Алғашқы өлеңін 1922 жылы 30 тамызда «За дело» деген атпен Ленинградтағы «Красная газетада» жариялады. Шығармашылық қызметінде түрлі жанрда еңбек етті. Шығармалары Мәскеу, Ленинград, Алматы, Орынбор, Ақтөбе, Орал, Новгород қаларында шығатын газеттер мен журналдарда, майдан газеттерінде басылды. «Резең» атты жүмысшылардың әдеби журналын шығаруды ұйымдастырушылардың бірі әрі оның жанындағы әдеби топтың төрағасы болған. Кейін «Ленинградская кузница» әдеби бірлестігінің хатшылығына сайланған. Пролетар жазушыларының Ленинград Ассоциациясының мүшесі болған. 1964 жылдан Ақтөбе облысы бойынша Қазақстан Жазушылар одағы облысаралық бөлімшесінің хатшысы болып істеді. ІІІ дәрежелі Даңқ орденімен марапатталған.

Қазақ көркем әдебиет баспасынан өлеңдері мен поэмаларының екі жинағы шықты: «Жүрек сөйлейді» (1960), «Ал мынаны — сақта...» (1964).

* Говорит сердце. Стихи и поэма. ҚМ КӨБ. 1960;
* А это - сохрани... Стихи и поэма. А. «Жазушы», 1964;
* Венок из полыни. Стихи и поэма. А. «Жазушы», 1968;
* От всей души. Стихи и поэма. А. «Жазушы», 1979.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса - Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл

*
Константи́н Никола́евич Бута́ев (туғ. 18 қазанда 1949, Орджоникидзе, КСРО) — кеңес және ресей театр мен киноның актері,кинорежиссер,сценарийші,кинопродюсер.

Биографиясы
-----------

Константин 18 қазанда 1949 жылы Орджоникидзе қаласында туған. 1977 жылы Кинематографияның бүкілодақтық мемлекеттік институтты(Сергей Бондарчук пен Ирина Скобцеваның шеберлері).

Киноактер ретінде Константин 80-нен астам рөлдерді ойнаған("Ленфильм" киностудиясында жұмыс істеді).Режиссер-қоюшы ретінде және сценарийдің авторы ретінде 

```
«Первого Международного фестиваля профессиональных каскадёров кино в городе Бердянске» фильмінде шықты.Осы фильм басты сылықты алды — «Бригантина-2001» —  «Живой огонь» номинациясында. Тағы да режиссер-қоюшы ретінде  мен сценарий авторы және продюсер ретінде 4-сериялық телевизиялық «Игра без правил» фильмінде түскен (кинокомпания «Северо-Запад», Санкт-Петербург, 2003).
```

Каскадер ретінде Константин 100-ден астам фильмдердің түсірілімінде қатысқан.

Сілтемелер
----------

 Мұрағатталған 18 мамырдың 2015 жылы.

 Мұрағатталған 3 наурыздың 2011 жылы.
**Устим Якимович Кармалюк** (1787 жыл 10 наурыз - 1835 жыл 22 қазан) - Подольск губерниясында басыбайлылыққа қарсы шыққан шаруалар қозғалының басшысы.

Өмірбаяны
---------

Басыбайлы шаруа отбасында туған. Бағынбағаны үшін помещик орны 1812 жылы әскерге жіберген. Одан қашқан Кармалюк 1813 жылы көтерілісшілер отрядын ұйымдастырып, шаруаларды барщинаға шықпауға, қанаушыларды аяусыз жазалауға шақырды. Көтерілісшілер помещиктердің үйілерін талқандап, мүліктері мен ақшаларын тартып алды да, оларды басыбайлы шаруаларға бөліп берді. 1832-1835 жылдары көтеріліс кең етек алды, оған 20 мыңдай адам қатысты. Бірнеше рет патша үкіметінің қолына түсіп, Сібірге айдалса да, Кармалюк еліне әрқашан қашып келіп, күресті жалғастыра берді. Ол басқарған шаруалар қозғалысы көп жерді қамтып, басыбайлылықтың іргетасын шайқалтуда зор рөл атқарды. Кармалюк жаудың тасадан атқан оғынан қаза тапты.

Кармалюк туралы естеліктер
--------------------------

Ол туралы халық өлең шығарып, оның есімі аңызға айналды. *Украина әдебиеті* мен бейнелеу өнерінде Кармалюк образы кең бейнеленген.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1974 ж. 5 том
**Константин Георгиевич Старостин** (21 мамыр 1914 — 10 қаңтар 1985) — актер.

Өмірбаяны
---------

1914 жылдың 21 мамырында туған.

1931 – 1933 жылдары Бірінші сағат зауыты қарамағындағы дәл механика трестіндегі ФЗУ мектебінде оқыған.

1934 – 1937 жылдары -Рабфакте, одан кейін мединституттағы 2-нші спорт тобында оқыды.

1933 - 1934 жылдары И. А. Лихачев атындағы зауытта жұмыс істеді. 

1937 – 1941 жылдары - Мосфильм киностудиясының актері. 

1941 жылдан - Тбилиси киностудиясының актері. 

1942 – 1944 жылдары - Алматыдағы ЦОКС актері. 

1945 – 1951 жылдары – Мемлекеттік киноактер театр труппасына қабылданды.

1941 - 1964 жылдары Мосфильм киностудиясында режиссер ассистентері мен актерларының келісім-шарттарымен жұмыс істеді. 

1964 жылдан - Тәжікфильм киностудиясының екінші режиссері.

1966 жылдан Өзбекфильм киностудиясының режиссері.

1968 – 1977 жылдары -Мосфильм киностудиясының режиссері.

1985 жылдың 10 қаңтарында қайтыс болды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Константин Старостин
**Карлуш Алберту де Соуза Лопеш** (порт. *Carlos Alberto de Sousa Lopes*; 18 ақпан 1947(19470218), Визеу) — португалиялық жеңіл атлет, марафоншы.

Карьерасы
---------

1984 жылғы Жазғы Олимпиадада марафонннан чемпион атанды да, Португалия тарихында тұңғыш Олимпиада чемпионы атанды. 

Карьерасында үш Олимпиадаға қатысты, 1972, 1976, 1984. 1976 жылғы Ойындарда 10 мың метр қашықтыққа жүгіруде күміс жүлде еншіледі. 

1976, 1984, 1985 жылдары әлем чемпионы атанды.

1985 жылы карьерасын аяқтады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  Осы үлгіні қарау   Тематикалық сайттар | 
Sports-Reference.com |
|  |
| Сөздіктер және энциклопедиялар | 
Britannica (онлайн) |
|  |
| Нормативті бақылау | 
PTBNP: 98709 · VIAF: 315947058 |

 |
**Өзеннің сағалық алабы** — ұзындығы бойынша өзенге тән гидравликалық режім біртіндеп теңіздік режімге өте бастайтын өтпелі аймақ. Өзеннің сағалық алабының шегінде: саға жағалауындағы теңіз кемері және өзеннің теңіз жағалауындағы телімі болып бөлінеді.

Өзеннің теңіз жағалауындағы телімі: саға жағалауындағы және сағалық телім деп аталады.

Өзеннің саға жағалауындағы телімі тек желқума — желбөгетті және судың толысу-қайту құбылыстарымен оқта-текте бұзылатын өзен режіміне ғана ие. Оның жоғарғы тұстамасы осы құбылыстардың ену шекарасында, төменгісі — өзеннің тармақтарға бөлінуі тұсында, ал бір тармақты салалармен эстуарийлерде өзен және теңіз суларының араласуы үнемі байқалатын орындарда пайда болады.

Өзеннің сағалык телімі саға жағалауындағы төменгі тұстамадан саға жағалауындағы теңіз кемеріне дейін болады. Саға жағалауындағы теңіз кемері сағалық телімнің төменгі шекарасынан бастап, өзен ықпалы теңіз режімінің бақылауына қайта алынбайтын аймақ кеңістігінде орын алады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі. Су шарушылығы. – Алматы, Мектеп, 2002.
**Баспа тақша (БТ)** - бұл микросхемалар және басқа да электрондық бөлшектер орналастырылған жұқа пластина. Компьютерлер бір немесе бірнеше БТ-нан тұрады, сонымен бірге оларды карталар немесе адаптерлер деп те атайды. Баспа тақшасына аналық тақша, кеңейту тақшасы, ішкі тақша, контроллер тақшасы, желілік адаптерлер және видеоадаптерлер жатады.

Қолдануы
--------

Вакуумда және салмақсыздық күйде қолдануға арналған БТ-да электр тетіктерін бөлінетін жылуды қайтаратын мыс немесе алюминий ядролар болады. Иілмелі тақшалар толық немесе жартылай майысқыш болып жасалады. Камераларда және тыңдау аппараттарында қолданылатын БТ шектелген кеңістікте орналастыру үшін майыстыру болатындай иілмелі тақшалардан жасалады.
**«Баспана» фильмі** – "Қазақтелефильм" студиясының түрлі түсті, 5 бөлімді, қазақ-орыс-ұйғыр тілдеріндегі деректі фильмі (1987). 

  

Онда Н.Жалыбиннің өнертапқыштық істері әңгіме болады. Жалыбиннін әдеттен тыс сипаттағы, қабырғалары жұқа ақ қаңылтырдан жасалатын арзан әрі ауылына қолайлы құрастырмалы кешендері насихатталады. Осы құрылымды қолданысқа ендіру арқылы әлеуметтік-экономикалық міндеттерді шешуге игі ықпал жасалады. Әйтсе де аса мәнді өнертапкыштық істі қолдаушылар мен оған қарсы болушылар арасындағы шиеленісті пікірталас фильмнің драматургиясына арқау болған. Режиссері – С.Морозов, операторы – И.Ахметов.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ телевизиясы". Энциклопедия. - Алматы: "ҚазАқпарат", 2009, 1-т. - 640 б. ISBN 978-601-03-0070-5
**Colgate-Palmolive Company** (NYSE: CL) – халықаралық компания. .

1806 жылы Уильям Колгейт «William Colgate & Company» компаниясының негізін салған. Құрылғаннан бері бірнеше рет атауы өзгерген. 

Colgate бірнеше жылдан бері Ресей, Украина, Белорусия және ТМД елдерінде бренд ретінде саналып келеді.

```
1953 жылы Colgate-Palmolive Company атауына ие болған. Президенті Ян Кук. Қызметкерлер саны: 36 000 адам. Айналымы $11,396 млрд *(2007)*, таза табыс $1,351 млрд (2007) құрайды. 
```

Компания сабын, ауызқуысын тазалайтын дәрілер мен тіс пастасын, сонымен қатар үй жануарларына жем дайындайды.

**Қызықты мағлұмат:** «колгейт» испан тілінен аударғанда «барып асылып қал» деген мағынаны береді екен.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

www.colgate.com

Дереккөздер
-----------

1. ↑
**Ғұбайдолла Айдаров** (18 маусым 1921 жыл, қазіргі Маңғыстау облысы Маңғыстау ауданы Сайын Шапағатов ауылы – 1 наурыз 2001 жыл, Алматы қаласы) – филология ғылымдарының докторы (1974). Қазақстанның еңбек сіңірген ғылыми қайраткері (1994).

Өмірбаяны
---------

Ғұбайдолла Айдаров 1921 жылдың 18 маусымында қазіргі Маңғыстау облысы Маңғыстау ауданы Сайын Шапағатов ауылының маңындағы Емір-Торты жерінде дүниеге келген. 30-жылдардағы түбекті жайлаған жұт пен ашаршылық кезінде отбасымен Жаңғақтың ойына, Шағадам шаһарына қоныс аударған. Бұл кезде қазақ ауылдарын жұқпалы ауру жайлап, көп адам ажал құшқан. Оның ішінде Ғұбайдолланың әкесі - Айдарда болып, шешесі Томан мен інісі ­Тортай үшеуі жат жерде жетім-жесір күй кешеді. Ер-азаматтар жағы күзгесалым Бесқалаға азық-түліктерін қамдауға шыққанда шешесі мен інісін асырап, табыс табу үшін он жасар Ғұбайдолла да ағайындарына ілесіп сапар шегеді. Бесқаланың бірі Ташауыз қаласына келген бетте Н.Айтақовтың тікелей нұсқауымен Айдаров балалар үйіне қабылданып, білім алады.

Айдаров 1934-1935 жылдары Түрікмен КСР-інің Ташауыз қаласы педагогикалық училищесінің дайындық бөлімінде білім алады. 1935-1937 жылдары Красноводск қаласындағы Бауман атындағы техникумында оқыды. 1937-1938 жылдары Мары қаласындағы педагогикалық училищеде оқыды. Еңбек жолын ауылдағы жетіжылдық мектепте мұғалім ретінде бастайды. 1940 жылы әскер қатарына алынып, 1944 жылға дейін Ұлы отан соғысына қатысты. Соғыстан кейін барлық қажыр-қайратын білім беру саласына арнады. Қатардағы мұғалімдіктен директорлық қызметке дейін көтеріледі. 

1948 жылы Айдаров Шымкент оқытушылар институтын, 1952 жылы ҚазПИ-ді (қазіргі ҚазҰПУ) бітіреді. Институттың аспирантурасында оқып жүргенде көне түркі жазуларына ден қояды. 1959 жылдан Қазақстан Ғылымдар Академиясының Тіл білімі институтында кіші, аға ғылыми қызметкері болады.

Ғылыми еңбектері
----------------

Айдаров 250-ден астам ғылыми-зертхана еңбек, оның ішінде 10 монография мен жоғары оқу орындарына арналған оқулықтың авторы. Ғылыми-зертхана еңбектері негізінен түркі жазба ескерткіштерін зерттеуге арналған. Айдаров, Ғұбайдолла ғылыми еңбектерінде көне түркі ескерткіштерінің мәтіндерін қазіргі графика бойынша транскрипциялап, олардың тілін лингвист тұрғыдан жан-жақты талдаған, ескерткіштер тілінің қазіргі қазақ тіліне жақындығын зерттеп, дәлелдеген.

Шығармалары:
------------

* Білге қаған ескерткішінің тілі, А. 1966;
* 8 ғ-дағы көне түркі жазулы орхон ескерткіштерінің тілі, А. 1971;
* Көне түркі жазба ескерткіштерінің тілі (оқулық), А. 1986;
* Көне ұйғыр жазба ескерткіштерінің тілі, А. 1991.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Ғұбайдолла Айдаров туралы Мұрағатталған 11 қарашаның 2018 жылы.
2. ↑  Бүгін түркітанушы, филология ғылымдарының докторы, белгілі ғалым Ғұбайдолла Айдаровтың туғанына 92 жыл.(қолжетпейтін сілтеме)
3. ↑  Қазақ тілі. Энциклопедия. Алматы: Қазақстан Республикасы Білім, мәдениет және денсаулық сақтау министрлігі, Қазақстан даму институты, 1998 жыл, 509 бет. ISBN 5-7667-2616-3
**Кенгуру-қосаяқ** (лат. *Dipodomys*) – сүтқоректілер класы, кеміргіштер отряды, қалталы секіргіштер тұқымдасының бір тегі. Ол Америка Құрама Штаттарының батыс және оңтүстік-батысының далалық аймақтарында тараған.

Ордтық кенгуру-қосаяқ Канаданың оңтүстігі мен Мексикаға дейін созылатын Каска таулары мен Жартасты тауларда тіршілік етеді.

Кенгуру-қосаяқтың сыртқы келбеті де, мінез-құлқы да, ортаға бейімділігі де әртүрлі.

Сан Джоакиндік кенгуру-қосаяқтың басқа қосаяқтардан айырмашылығы – саусағында, оның төрт саусағы болса, басқаларында бес саусақтан бар.

Жылтыр жүнді, томпиған жұмсақ денелі, артқы аяқтары – ұзын, сопақша келген қара көздері мен кішкентай құлағы бар кенгуру-қосаяқтар сүйкімді болып көрінеді.

Арқа жүні – сары, қошқыл қоңыр түсті, құрғақ жағы – ақ түсті. Жалпақ ақ жолақтармен өрнектелген құйрығы – ұзын, алдыңғы аяқтары – өте қысқа. Сондықтан оны «екіаяқты» деуге де болады. Тепе-теңдікті сақтауы үшін толығымен түк жапқан ұзын құйрығын жерге тіреп, төрт саусақты артқы аяқтарымен секіріп немесе төрт аяқтап қозғалады.

Кенгуруден айырмашылығы – олардың азу тістерінің жақсы жетілгендігі. Кенгуру-қосаяқтың 32-34 тісі болады.

Дене тұрқы әр түрінде әр алуан: 22-ден 35 см-ге дейін. Салмағы – 1 – 3 келі. Ең ірісі – жалау құйрықты кенгуру-қосаяқ.

Кенгуру-қосаяқтың басты қорегі – дән. Кей түрлері суккуленттермен (тікенекті өсімдіктермен), барлық шөп атаулымен және жәндіктермен қоректенеді.

Жылына бірнеше рет көбейеді. Кенгуру-қосаяқтың баласы дүниеге тіссіз, жүнсіз, көзі мен құлағы ашылмағаң денесі әжімделген қызыл шақа күінде келеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Ж 27 ЖАНУАРЛАР. - Алматы: «Аруна» баспасы. - 208 бет. - Сер.: «1100 қызықты дерек».
Кит Урбан (Ки́т Ла́йонел У́рбан) (ағыл. Keith Lionel Urban,26 қазан 1967жылы,Жаңа Зеландия, Фангареиде туды) — австралиялық кантр-әнші,композитор және гитарист.Коммерциялық табысы АҚШ-тары мен Австралиядан тапқан.Урбан өзінің өнер жолын ерте жасында Австралияның жағасында орналасқан Caboolture қаласына көшу арқылы Брисбенде бастады.1961 жылы Австралияның хит-парадында 4-інші орынды алған дебюттік фильмге түсті.Кейін 1962 жылы ол АҚШ-ына қоныс аударды.Алғашқыда Урбан гитара ойнап ақша тапса,кейін «The Ranch» есімді топты жинайды. Capitol Records фирмасының студиясында «The Ranch»атты 2 әннен тұратын альбом жазып,кейін ол әндер Billboard хиттар жинынына түседі.
Capitol-мен келісім жасасып,1999 жылы ол өзінің жеке орындауымен «Keith Urban» альбомын жазады.Альбом АҚШ-да Плтинді статусын «But for the Grace of God» әнімен бірінші орын алғаны үшін алады.
Кит қиындық жағынан әр түрлі 8 альбом шығарады және оның тек біреуі Англияда бостаылады.Кит акустикалық гитарада,электрогитарада,кішкене банджода,мандолинда,фортепиаонда,бузуки мен дауылпазда ойнайды.

Дереккөздер
-----------
**Кендірлік көмір** – жанғыш тақтатас орны, Шығыс Қазақстан облысы Зайсан ауданында, Зайсан қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 50 – 65 км жерде орналасқан. Кен орны 1874 жылы ашылған. 1920 ж. барлау жұмыстары жүргізілді. Кен орны солтүстік-батыс бағытта синклиналь қатпар жасай орналасқан. Геологиялық құрылымы палеозой, мезозой, кайнозой шөгінділерінен түзілген. Көмір қабаттары ортаңғы-жоғарғы тас көмір (Кендірлік шоғыры), жоғарғы пермь (Аққалқан шоғыры) және жоғарғы триас (Толағай шоғыры) кезеңдері түзілімдерімен байланысты. Жанғыш тақтатастар Кендірлік, Қараүңгір және Тараншы (Сайқан) шоғырларында пайда болған. Кендірлік шоғырында бір көмір (қалыңдығы 2,1 – 2,7 м) және екі жанғыш тақтатас қабаттары анықталған. Аққалқан шоғырында 50 шақты көмір қабаттары (жиынтық қалыңдығы 19 м) анықталған, олардың ірілерінің қалыңдығы 0,6 – 1,6 м-ден 5,1 м-ге дейін. Толағай шоғыры синклинальдың орталық бөлігін толтырады, оның құрамында 48 қоңыр көмір қабаты бар, олардың 16-сының қалыңдығы 0,6 – 7,2 м. Тас көмірдің күлділігі жоғары (45%-ға дейін), күкірті аз (0,4 – 0,9%). Жанғыш массасының жылу бөлгіштігі 7,7 мың ккал/кг-ға дейін. Толағай шоғырының көмірі қоңыр, күлділігі 10 – 55%, күкірті аз. Тас көмірдің 1800 м тереңдікке дейінгі қоры 587 млн. т, қоңыр көмір 1033 млн. т (600 м тереңдікке дейін). Жанғыш тақтатастардың жалпы қоры 4075 млн. т, оның ішінде 708 млн. т-сы баланстық. Қазір кен орнындағы шағын ашық кеніштерде жергілікті тұтынушылардың қажетін өтейтін мөлшерде отын өндірілуде.

Кендірлік кен орны солтүстiк-батыс бағытта ұзындығы 24 км-ге созылып, енi 11км болатын синклинальмен ұштасқан. Кендiрлiк көмiрi энергетикамен күнделiктi тұрмыста отын үшiн және газ алатын химиялық шикiзат ретiнде пайдаланылады. Бұл кен орнында тас көмiрдiң 400 млн тонна қоры бар. Кей уақытта жергiлiктi жердiң қажетiне жұмсалғанмен де, темiр жолдан қашықта болғандықтан бұл кен орнын толығынан игеру қиындық тудырып отыр. Ең бастысы, көмiр өндiру көлемiн ұлғайтып, Зайсан, Күршiм және Тарбағатай аудандары толық қамтылып отыр. Зайсан қаласының мұражай деректеріне көңіл бөлсек, Кендiрлiк тас көмiр кенi Зайсан қаласының оңтүстiк-шығыс жағында 65 км Сауыр үстiртiнiң терiстiк жағында жатыр. Сол маңнан бастау алатын Кендiрлiк өзенi арнасының маңында болуына байланысты солай аталған. Өзен маңын мекендеген ауыл қазақтары "қаратасты" табиғи отын ретiнде ертеден пайдаланған. Әрине, қолжұмысына сол маңындағы қазақ жұмысшылары да қатысып, тас көмiрдi қажеттi жерлерге көлiкпен тасып жеткiзген ол адамдарды старатель деп атаған. Шахталарда жұмысшылар жантүршiгерлiк ауыр жағдайда жұмыс iстедi. Көмiр қолқайла, кетпен, күрек, сом темiрмен қопарылып үңгiр ішіне салынған рельс арқылы далаға шығарылып, үйiлген. Дайындалған көмiр тек қыста Кендiрлiк өзенiнiң суы қатқаннан кейiн ат шанамен Зайсандағы ауқатты адамдарға ғана жеткізіліп отырған.[]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9
Көшеге қазақтың әлденеше дүркін жас буынын тәрбиелеуде өзіндік із қалдырған XIX ғасырдағы орыс жазушысы Николай
Васильевич Гогольдің есімі (1868 жылы) берілген. Гоголь Николай Васильевич (1809-1852)
Полтавада Великие Сорочинцы елді мекенінде дүниеге келген. *«Есуастың жазбаларындағы»*
«кішкентай адам» *Гоголь шығармашылықтың биік шыңы - крепостнойлық Ресейдің жалпыла-*
ма бейнесі жасалған *«Өлі жандар»* поэма-романы.

Көше Орталық демалыс паркінен басталып, Әуезов көшесіне барып тіреледі. Әуезов, Алмалы, Жетісу, Түрксіб, Медеу аудандарын қиып өтеді. Бұрынғы атауы - Штабная көшесі. Көшенің
ұзындығы - 6300 метр.

**Гоголь көшесінің** бойында бұрын ақсүйектер тұрғандықтан, қазір ол жердегі әсем ғимараттар
тарихи жәдігер және сәулет ескерткіштері т.б. ретінде қамқорлыққа алынған. Атап айтқанда,
Ерлер гимназиясының ғимараты, Кафедралдық собор, т.б. Көше бойындағы ең көрікті мекен - Ұлы Отан соғысында қаза тапқан 28 гвардияшы- панфиловшыларға арналған саябақ.
Саябақтың ішінде Даңқ меммориалы мен мәңігілік алау жайып тұр. Сәулетшілері: Т. Бәсенов,
Р.Сейдалин, В.Ким. Мүсіншілер: В.Андрющенко, В.Артимович.

Көшеде Қазақ мемлекеттік қыздар институты, Политехникалық колледж, А.П.Чехов атындағы
қалалық балалар кітапханасы, *«Дастарқан», «Букинист»* дүкендері және *«Отырар»* қонақ үйі
орналасқан.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алматы көшелері. Анықтамалық энциклопедия. – Алматы: "ИП Волошин" баспасы, 2009. ISBN 978-601-7157-18-0
«Түсіндірме сөздікте» сөз мағынасы — сылақшының үй сылайтын қалағы деп берілген. *«...беліне әндемесін қыстырған бір сұңғақ бойлы жігіт кетіп барады екен»*. Дәл қазақ тіліндегідей мағынада — *«андава»* дыбыстық құрамда өзбек тілінде де кездеседі. Ал ұйғырша бұл мағынадағы сөз — *«һандуга»*. Қарастыра келгенде байқайтынымыз қазақтар *«әндеме»* сөзін Орта Азиядағы түркі халықтарынан ауысып алған сияқты. Оларға парсы тілінен келген. Парсыша: *әнда* немесе *әндуд* — сылау. Осы түбірге *-ме* қосымшасы жалғанып *«әндеме»* тұлғасына дейін өзгеріп, үй сылайтын құрал атауына ие болған.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Бес жүз бес сөз.— Алматы: Рауан, 1994 жыл. ISBN 5-625-02459-6
Ай ВэйВэй
**Ай ВэйВэй** – қазіргі қытай суретшісі және сәулетші, бағыттаушы және сыншы, «China Art Archive & Warehouse»-дың негізін қалаушысы әрі директоры.

  

«Time» журналының мәліметі бойынша әлемнің ең ықпалды адамдары қатарында 24-орынды иеленеді. 1957 жылы 28 тамызда Бейжіңде туған. Оның әкесі – қытай ақыны Ай Цин (1910-1996). 1958 – 1978 жылдары Ай Вэй Шыңжаңда тұрған. 1978 жылы Бейжің кино академиясына түсіп, анимация саласын меңгереді. 1980 жылы «Жұлдыздар» арт тобын құрушылардың бірі болған. 2011 жылдың мамыр айында Ай Вэйге Ұлыбритания Корольдік академиясының құрметті академигі атағы берілді. Ол көптеген көрме ұйымдастырған.

Дереккөздер
-----------
**Кендірлі** – Каспий теңізінің оңтүстік-шығысындағы шығанақ.

Орналасқан жері
---------------

Маңғыстау облысы Қарақия ауданында орналасқан. Құрлыққа 22 км шамасында еніп жатыр. Батыс бөлігінде Кендірлі құмқайырымен ұштасады.

Тарихы
------

Кезінде Форт-Александровск – Красноводск аралық байланыс бекеті және балықшы ауылдарының мекені болған. Сонымен қатар жаугершілік кезеңнен қалған 7 қыз мұнарасының қирандысы сақталған.

Сипаттамасы
-----------

Шығанақтың теңізге шығар жеріндегі ұзындығы 3 км. Орташа тереңдігі 3,5 м. Солтүстік жағалауға жақын бөліктерінде су асты жартастары су бетіне шығып жатыр. Шығанақтың теңізге шығатын жерінде сүйірлі келген Порсу мүйісі орналасқан. Жағалауында неогеннің құм шөгінділері түзілген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. – 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
**Беттестіру** — тергеу әрекеті, оның барысында бұрынғы көрсетімдерінде (айғақтарында) кездескен елеулі қарама-қайшылықтардың себептерін айқындау үшін екі адам көзбе-көз жауапталады. Заңға сәйкес беттестіруге жауап алынушының қорғаушысы, педагог-ұстазы, дәрігер, аудармашы мен заңды өкілі қатыса алады. Куәгерлер мен жәбірленушілерге көрсетім беруден бас тартқаны, жалтарғаны немесе көпе-көрнеу өтірік көрсетім бергені үшін қылмыстық жауапкершілікке тартылатындықтары туралы ескертіледі. Беттестіру тергеушінің, прокурордың, соттың бастамасы бойынша не жәбірленуші мен оның қорғаушысының, заңды өкілдерінің, айыпталушының (сезікте-лушінің) қузау хаты бойынша жүргізіледі. Беттестіруге шақырылған адамдар тергеушінің рұқсатымен бір-біріне сұрақ қоя алады. Беттестіру хаттамасына қатысушылардың барлығы қол қояды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл, ISBN 5-89800-123-9, II том
**Әнет Баба көшесі (Алматы)**
Көшеге қазақ ауыз әдебиетінің аса көрнекті өкілі, атақты шешен, қазақ тархындағы тұңғыш заңнамалық құжат «Жеті жарғыны» құрастыруға қатысқан атақты 7 бидің бірі, халқы әз тұтып, Әнет Баба деп атаған айтулы тұлғаның есімі (Алматы қаласы мәслихаттың 20.11.2006 №292 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 29.11.2006 №7/1448 қаулысы) берілген. Әнет Баба 1628-1723 жылдары өмір сүрген.

Көше Әуезов ауданындағы «Алтын бесік» шағынауданында орналасқан. **Көшенің ұзындығы** - 1700 метр.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алматы көшелері. Анықтамалық энциклопедия. – Алматы: «ИП Волошин» баспасы, 2009. ISBN 978-601-7157-18-0