**Жасыл гоблин** (ағылш. *Green Goblin*, [grɪːən ˈɡɑbɫən]) — америкалық Marvel Comics баспасы шығаратын комикстердегі бірнеше түрлі суперзұлым алған лақап ат. Жасыл гоблиннің тұңғыш және баршаға таныс «инкарнациясы» — Стэн Ли мен Стив Дитко ойлап тапқан, сәтсіз химиялық тәжірибе нәтижесінде есін жоғалтқан ғалым **Норман Озборн**. Норманнан кейін Жасыл гоблин лақабын алған тұлғалар қатарында оның ұлы **Хәрри Озборн** бар. Гоблинның дизайны хэллоуин мерекесімен байланысып жасалған, қару-жарақтарының түрі елестер, қолқанаттар мен асқабақтар сияқты заттарға ұқсатылған. Жасыл гоблин кейіпкері Өрмекші-адам жауларының бірі болғаны үшін белгілі.

Комикстер журналисі және тарихшысы Майк Конрой кейіпкерді «Жылдар бойы Өрмекші-адамға қарсы шыққан барлық бетперделі зұлымдардың ішінде ең жынды және қорқыныштысы» деп сипаттаған. Жасыл Гоблин көптеген жылдар бойы Өрмекші-адамның көптеген медиа бейімделулерінде, соның ішінде фильмдерде, анимациялық телехикаяларда және видео ойындарда пайда болды. Фильмдердегі Норман мен Хәрри Озборндар рөлдерін Сэм Рэймидің Өрмекші-адам трилогиясында (2002–2007) Уиллем Дефо мен Джеймс Франко және «Жаңа Өрмекші-адам 2» (2014) фильмінде Крис Купер мен Дэйн Дехаан сомдаған. Дефо өзінің Норман Озборн рөлін Marvel кинематографиялық әлемінің (МКӘ) «Өрмекші-адам: Үйге жол жоқ» (2021) фильмінде қайталады.

Жариялану тарихы
----------------

Стив Дитко сөзінше

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| « | *Стэннің Жасыл гоблин шығу тегі осындай болды: фильм түсіру тобы Мысырлық саркофаг табады. Ішінде аңыздан шыққан, көне сайтан бар. Ол өмірге өзі келді. Мен өзім Стэннің ойын зұлым болған адамға айналдырдым.* | » |

Жасыл гоблинның дебюті 1964 жылғы шілдеде жарыққа шыққан The Amazing Spider-Man #14 комиксі болды. Сол уақытта оның шын есімінің қандай екені белгісіз болды, жұмбақ кейіпкер оқырмандар арасында танымалдық алды және кейінгі нөмірлерде қайта көрсетілетін болды. Дитконы суретші ретінде ауыстырған Джон Ромита үлкені мен Стэн Лидің айтуынша, Ли әрқашан Жасыл Гоблиннің Питер Паркермен таныс адам болғанын қалайтын, ал Дитко оның әлі таныстырылмаған кейіпкер болғанын қалаған.

Ли Жасыл Гоблинді Норман Озборн қылғанын шешкеннің өзі ме, Дикто ма екенін есіне түсіре алмағанын айтқан. Дитко сөзінше ол кейіпкердің жарыққа шықпай тұрғанында да бұл ойға келген, Норман Озборнды Amazing Spider-Man #23 журналының аталмаған кейіпкерлері қатарынан табуға болады. №38 шығарылым жарыққа шыққанда Дитко суретші қызметінен кетіп қалған еді, бұл шығарылым Норман Озборн Хәрри Озборнның әкесі ретінде таныстырылғаннан кейінгі бірінші шығарылым. Дитконың қызметтен кетуінен кейінгі шыққан бірінші шығарылым Жасыл Гоблиннің Норман екенін ашты.

«Гвен Стейси өлген түн» (Amazing Spider-Man №121–122) шығарылымынад Жасыл гоблин Гвен Стейсиді өлтіріп, кейін Өрмекші-адамға қарсы шайқаста қаза табады. Дегенмен, жазушы Джерри Конуэйдің шешімімен «Жасыл Гоблин» тұлғасын Норманнан кейін оның ұлы Хәрри Озборн қабылдады. Оқырмандар Хәрри Озборнның Жасыл Гоблинге айналуын негізінен жақсы қабылдады, жанкүйерлер Хәрридің әкесінен де қорқынышты болғанын айтты.

Кейіпкердің өмірбаяны
---------------------

### Норман Озборн

*Толық мақаласы: Норман Озборн*
**Норман Озборн** — Жасыл гоблин лақап атын алған тұңғыш және ең танымал кейіпкер, кейін келесі гоблиндер қолданған қару-жарақты Гоблин формуласын өзіне алған ол ойлап тапты.

### Хәрри Озборн

*Толық мақаласы: Хәрри Озборн*
**Харольд "Хәрри" Озборн** — Норманның ұлы, Жасыл гоблин болған екінші кейіпкер.

### Барт Хәмилтон

**Доктор Бартон "Барт" Гамильтон** — психолог, Жасыл гоблин тұлғасын алған үшінші кейіпкер, Скарсдейл, Нью-Йорк тумасы. Хәрри емделіп жатқанда ол гипноз арқылы оның түпсанасынан гоблинді жойды. Бұл арқылы үшінші гоблин болды. Барт Норман Озборнның Гоблин формуласын іздестіру жолында Сильвермейнді өлтіру туралы күрделі жоспарын орындауға тырысады. Оған қарамастан гоблин болуын жалғастырған Хәрри оны тоқтатқысы келеді. Екеуі шайқасады, Гамильтон Өрмекші-адамға лақтырамын деген бомбасынан өледі.

### Фил Урих

*Толық мақаласы: Фил Урих*
**Фил Урих** — Бен Урихтың немере інісі, Жасыл гоблин болған төртінші кейіпкер.

### Аталмаған туынды

Қайта өмірге келген Норман бұқараны өзінің Жасыл гоблин еместігін сендіргісі келеді. Доктор Энгсттың және генетика технологияларының көмегімен ол жаңа Жасыл гоблин құрастырады. Норманның шайқаста жеңілгенінен кейін гоблин өзімен-өзі болуға мәжбүр болады, алайда Гоблин формуласыз ол әлсізденіп қалады. Әлсізденуін тоқтата алатын Лиз Алланды ұрлап әкетейін дегенде оны тоқтатқан Өрмекші-адаммен шайқаста өледі.

Ерекше күштері және қарулары
----------------------------

Алғашқы шығарылымында Жасыл Гоблин өзінің көптеген гаджеттерінен қуат алатын қарапайым адам (өте епті және спорттық болса да) болып көрінді. Кейінгі журналдарда «Гоблин формуласы» арқасында Норман және Гоблин персонасының көптеген мұрагерлері суперкүшке (оңтайлы жағдайларда тоғыз тонна көтеру), супержылдамдық, рефлекстер, төзімділік, интеллект және сауығу жылдамдығының жоғарылағаны анықталды. Норман Озборнға данышпандылық келсе де, ол күштер оның психикалық денсаулығына кері әсер етті.

Жасыл Гоблин түрлі құрылғылармен қаруланған. Ол әртүрлі қару-жарақпен жабдықталған жылдам «Гоблин планерін» қолданып ұшады. Гоблин қолданатын басқа қарулар қатарында асқабақ пен елес суреті бар бомбалар, елес суреті бар түтін және газ шығаратын гранаталары бар.

Өзге медиада
------------

Жасыл гоблин комикс сыртындағы медиада да болды, соның ішінде оның кинодағы, телевизиядағы және видео ойындардағы көрсетілуін атап кетуге болады. Гоблиннің ең белгілі «шығуы» фильмдерде болған. Сэм Рэймидің Өрмекші-адам трилогиясында және Өрмекші-адам: Үйге жол жоқ фильмінде Норманның рөлін Уиллем Дефо сомдаса, Жаңа Өрмекші-адам 2 фильмінде Крис Купер сомдады. Нил Рос (ағыл.)қаз. Алан Рачинс, Стивен Блум сияқты актерлер гоблиннің мультфильм сериалдарындағы дыбыстамасын жасаған. Өрмекші-адам трилогиясында Хәрридің рөлін Джеймс Франко сомдаса, Жаңа Өрмекші-адам трилогиясында бұл рөлде Дэйн Дехаан болды, оның дыбыстамасын жасағандар қатарында Иэн Зиринг, Джеймс Арнольд Тэйлор сияқтылар болған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *Conroy, Mike* 500 Comicbook Villains —  Collins & Brown, 2004. — Б. 55.
2. 1 2  *MURRAY, Will* Spider Time —  Starlog and Comics Scene Present Spider-Man and Other Comics Heroes журналы, 2002.
3. ↑  *MANNING, Matthew K. және GILBERT, Laura, ed.* 1960s // Spider-Man Chronicle Celebrating 50 Years of Web-Slinging —  Dorling Kindersley, 2012. — Б. 26. — ISBN 978-0756692360.
4. ↑  *RO, Ronin* Tales to Astonish: Jack Kirby, Stan Lee and the American Comic Book Revolution —  Bloomsbury, 2004. — Б. 107.
5. ↑  *CRONIN, Brian* Comic Book Legends Revealed #400 (Part 1)  (ағыл.).  Comic Book Resources (4 January 2013). Мұрағат көшірмесі 24 мамырдың 2008 Wayback Machine мұрағатында
6. ↑  "Preface". Spider-Man Vs. Green Goblin (First ed.) —  Marvel Comics, 1995. — Б. 4–5. — ISBN 9780785101390.
7. ↑  Comic Book Legends Revealed #400 (Part 1) | Comics Should Be Good @ CBR  (ағыл.) (4 January 2013). Мұрағат көшірмесі Wayback Machine мұрағатында
8. ↑  *Williams, Scott E.* Gerry Conway: Everything but the Gwen Stacy Sink —  Back Issue! TwoMorrows Publishing. 2010.
9. ↑  *Walker, Karen* Gwen, the Goblin, and the Spider-Fans —  Back Issue! TwoMorrows Publishing. 2010.
10. ↑  The Amazing Spider-Man #174. Marvel Comics
11. ↑  The Amazing Spider-Man #176. Marvel Comics
12. ↑  The Amazing Spider-Man #180. Marvel Comics
13. 1 2  Peter Parker: Spider-Man vol. 2 #18. Marvel Comics
14. ↑  The Amazing Spider-Man vol. 2 #18. Marvel Comics