recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**«Мен ішпеген у бар ма?»** -ақын И.Оразбаевтың Абай өмірінен жазылған 2 белімді драмасы. 

Алғаш рет режиссер А. Әшімов 1987 ж. 14 қарашада Қазақ драма театрында сахнаға шығарды. Драмаға күрескер - ақын өмірінің соңғы кезеңі арқау болған. Реж. тұрмыс-салттық және шарттылық тәсілдерді тоғыстырып ақынның қоғамдық өмірдегі белсенділігін көрсетуге кеңіл белген. Абай бейнесі нарт. Т. Аралбаев мусіндеді. Қойылымда Құнанбай (О. Кенебаев), Оразбай (Г. Сүлейменов), Әйгерім (Ж. Мейрамова) бейнөлері сәтті керініс тапты. Суретші Е.Тұяқов Абай заманының әлеуметтік шындығын бүгінгі керермен көзқарасы түрғысынан тап басып, мазмұнды бөзендірді. Драма 1987 ж. Москва қаласында керсетілді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Абай. Энциклопедия. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясының» Бас редакциясы, «Атамұра» баспасы, ISBN 5-7667-2949-9
**Сүйінбай атындағы Алматы облыстық филармониясы** (толық атауы – Алматы облысы әкімінің «Сүйінбай атындағы Алматы облыстық филармониясы» мемлекеттік қазыналық кәсіпорны) — Талдықорған қаласындағы концерттік ұйым.

Тарихы
------

Филармония 1973 жылы құрылды, оның іргетасын «Алматы әуендері» ансамблі қалады.

Филармонияда «Майра» әйелдер вокалды-аспаптық ансамблі, «Әсем» эстрадалық ансамблі, цирк әртістері, домбырашылар тобы жұмыс істеді. 

1980 жылдары филармония құрамында «Алтынай» би ансамблі (1985), «Адырна» фольклорлық-этнографиялық ансамблі (1985), «Ария» және «Медеу» вокалды-аспаптық ансамбльдері (1985), «Сазген» фольклорлық-этнографиялық ансамблі (1981) болды. 

Филармонияда Қазақстанның еңбек сіңірген әртістері М. Е. Ерәлиева, Н. Қ. Есқалиева, А.Е.Сембин, Т.О.Изимова және т.б. жұмыс істеді.

1990 жылы филармонияға ақын Сүйінбай Аронұлының есімі берілді.

2001 жылы облыс орталығы Алматыдан Талдықорғанға көшірілуімен филармония да көшті

Қазіргі уақытта Ілияс Жансүгіров атындағы мәдениет сарайында жұмыс істейді.[1]

Қызметі
-------

Филармония музыкалық-ағартушылық қызметпен айналысады, концерттер, лекциялар өткізеді. Өнерпаздар өз өнерлерін шетелде де көрсетеді.

Дереккөздер
-----------
**Аудиторияны өлшеу** — теледидар ұйымдары сауалнама жүргізу, телефондық сауал, сондай-ақ электрондық өлшемдер әдістерін пайдалануы. .

Бұл әдістемелердің әрқайсысы жетілдірілу жолынан өтеді: мыс. бір уақытта ондаған сұрақты қамтыған сауалнама біртіндеп толып жатқан түр өзгерістерімен алмастырылады (жеке, отбасылық сауалнамамен, апта бойы кун сайын толтыруға есептелген күнделікті және т.б.) 60-жылдардың соңынан бастап кейбір телекомпаниялар отбасылық аудиометрлерді олшеуді күнделіктік сауалмен үйлестіре отырып, аралас зерттеулерді пайдалануда.

Дерекөздер
----------

1. ↑  Қазақ телевизиясы. Энциклопедия. — Алматы: "ҚазАқпарат", 2009, 1-т. ISBN 978-601-03-0070-57.
**Корея Республикасының Қарулы күштері** (кор. 대한민국 국군; Hanja: 大韓民國國軍; Жаңа романизация: *Daehanminguk Gukgun*, сөзбе-сөз "Ұлы Корея Республикасының Ұлттық әскері") — Корея Республикасының әскери қарулы күштері. 1948 жылы Кореяның бөлінуі нәтижесінде пайда болған Корея Республикасының Қарулы күштері әлемдегі ең ірі әскери қарулы күштердің бірі болып табылады: 2014 жылғы мәліметтерге сай оның құрамына 3.600.000 адам кіреді (630.000 адам тұрақты түрде және 2.970.000 адам қосалқы құрамда). Қарулы күштер Республиканың тәуелсіздігі мен аумақтық бірлігін қамтамасыз етеді, түрлі гуманитарлық шараларға және табиғи апаттардың зардаптарын жоюға қатысады. Сонымен қатар Қарулы күштері түрлі бітімгерлік және антитеррорлық операцияларға қатысады.

Тарихы
------

Корея соғысына дейін Корея Республикасының Қарулы күшері негізінен полицейлік күштер болды. Нәтижесінде соғыс басында солтүстік кореялық және қытайлық шабуылдар кезінде олар тек американдық әскери қару-жарақ пен техникаға ғана арқа сүйеді. Оңтүстік Кореяның жедел дамуы кезінде әскерилер мемлекет тарапынан қаржыландырылатын технологияны беру бойынша бірнеше жоба мен жегілікті жобалар арқасында дамыды. Әскерді дамыту жұмыстары 1980-жылдарға дейін жалғасты. GlobalSecurity.org сайтының хабарлауынша, «1990 жылы әскерге қажетті қару-жарақтың, байланыс құралдарының және басқа да құрылғылардың, көлік құралдарының, киімдердің және басқа да материалдардың 70%-ын жергілікті өндіріс орындары қамтамасыз етті».

Бүгінгі таңда, Корея Республикасы Қарулы күштері жаңа және ескі қаруларды бірдей қолданады. Корея Республикасының әскери бюджеті 2011 жылы 30 миллиард АҚШ долларымен әлем бойынша 12-орында болды. Оның құрамына көптеген америкалық және еуропалық әскери жүйелер және өркендеп келе жатқан жергілікті өндірушілердің өнімдері кіреді. Корея соғысынан кейін Корея Республикасы АҚШ-пен бірге Корея Республикасы-АҚШ әскери альянсын құрған. Осы альянс аясында Корея Республкасы әскері мен Корея Республикасы теңіз жаяу әскері Вьетнам соғысы кезінде Оңтүстік Вьетнам және АҚШ жағында соғысты. Сонымен қатар Корея Республикасы Тынық мұхиты жағалауы мемлекеттері арасында өткізіліп тұратын түрлі әскери-жаттығу ойындарына (мысалы, RIMPAC және RSOI) қатысып тұрады. Қарулы күштердің құрамына тағы Қорғаныс қауіпсіздігі басшылығы, Қарсы барлау әскери корпусы кіреді, олар Корея Республикасының әскерилерінің елдегі әскери билік режимі кезіндегі адалдығын тексеретін.

Құрылымы
--------

Елдің бас әскери басқарушысы президент болып табылады, Қарулы күштерге жалпы басшылықты қорғаныс министрі орындайды. Қарулы күштер бойынаша шұғыл басшылықты және стратегиялық жобалауды Штаб бастықтарының біріккен комитеті атқарады. Қарулы күштер америкалық үлгіде жасалған және келесі әскер түрлерінен тұрады:

* құрлық әскері (Корея Республикасының әскері)
* Корея Республикасының Әскери-теңіз күштері
	+ теңіз жаяу әскері корпусы (ӘТК құрамында)
* Корея Республикасының Әскери-әуе күштері

Сонымен қатар Корея Республикасында тәуелсіз теңіз шекара қызметі және азаматтық қорғаныс бөлімдері бер.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  국방백서 2014 (Желтоқсан 2014 жыл).
2. ↑  North Korea vs South Korea  (ағыл.) (22 қазан 2012 жыл). Тексерілді, 26 наурыз 2013 жыл.
**Сцинктер** (лат. *Scincidae*) – бауырмен жорғалаушылар класы, қабыршақтар отрядының сцинктәрізділер тұқымдасына жатады. Сцинк – кесірткелердің ішіндегі түрі ең көп таралғаны. Олардың 1200 түрі бар. Көптеген басқа кесірткілер сияқты сцинк те , қауіп төнгенде құйрығын үзіп қалдырып, дұшпанынан құтылып кетеді.

Бұл жануарлардың денесі – сүйір, аяқтары – қысқа , құйрығы – ұзын , кейбірі жыланға ұқсайды. Қоршаған ортаға байланысты реңін өзгерте алады. Денесі – сұр , қоңыр , қара түсті , 5 ақ немесе сарғыш жолақтармен әдіптелген. Жас сцинктердің құйрығы ашық көк түсті болады. Ересек аталық сцинкті айнытпай ажыратуға болады. Оңтүстік- шығыстағы ең ірі сцинктің дене тұрқы 6-13 см, басы - жалпақ болып келеді.

Сцинктер –өте сақ, күндіз белсенді кесірткелер. Інін жерден қазады. Бауырымен жылан тәрізді ирелеңдеп жүреді. Домалақ қарашықты көзі жақсы көрмейді, құлағы естімейді, ауыз қуысынан ешқандай дыбыс шығара алмайды. Есесіне , иісті өте жақсы сезеді. Олардың денесі созылыңқы цилиндр тәрізді болады, терісі балықтың қабыршағы секілді жалтыраған тегіс қабыршықтардан тұрады. Сцинктер Джорджия штаты мен Оңтүстік Каролинада тараған , әртүрлі жерді мекендейді. Бірақ теңіз жағалауындағы емен ағашты ормандарды ерекше ұнатады.
Ересектері ағаштардың ұшар басында күнге қыздырынып жатады. Жастары құлаған ағаштар мен бұтақтардың астын паналайды. Жәндіктермен , өрмекшілермен және басқа да омыртқасыздармен қоректенеді. Ересектерінің жақ сүйектері мықты болады. Олар басқа кесірткелер мен майда сүтқоректілерге шабуыл жасайды.

Дереккөздер
-----------

"1100 қызықты деректер" 2011 жыл Ү. Болатханқызы
Титанит
**Сфен** (грек. *sphen* – сына), титанит – силикаттар класына жататын минерал.

Химиялық формуласы: *CaTіSіO5*; құрамында *CaO, TіO2, SіO2* болады. Изоморфты қоспалары: *(Ce, Y)2O3, Sn, Zr, Nb, Cr, Mg, Al, Fe, Mn*.

Моноклиндік сингонияда кристалданып, қалақша, қысыңқы призма, сына тәрізді кристалдар түзеді. Агрегаттары түйірлі масса, қосақтар түрінде болып келеді. Түсі сары қоңыр, жасыл, кейде қызыл, сұр, қара. Жымдастығы бір бағытта жетілген, алмастай жылтыр; қаттығы 5 – 6,5, тығыздығы 3,3 – 3,6 г/см3. Сфен магм. метаморфтық, жапсарлық-метасоматиялық, гидротермалды процестерден жаралады. Нефелин, эгерин, циркон, апатиттермен және силикаттармен бірге кездеседі. Қазақстанның кейбір титанды-цирконды, қалайылы қорымдары мен сілтілі интрузияларында сфен бар. Сфен титанның қос тотығын өндіруде қолданылады.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том
Сцифоидтар класы-ішекқуыстылар типінің бір класы. Бұл класқа айшықты медуза, Құлақты медуза (Аурелия), цианеа жатады. Тіршілік айналымында ең көп тарағаны-медузалар. Сцифоидтар класына жататын ағзалардың құрылысы ішекқуыстылар типінің қалған екі класына қарағанда күрделіріек болып келеді. Өйткені жүйке жасушалары қолшатырдың жиегінде сақина тәрізді бірігіп түйінге ұқсас ұлпа түзеді және бұлшық ет ұлпасы бар. Және де жарық сезгіш, иіс сезгіш мүшелері дамыған. Ас қорыту жүйесіне келетін болсақ, ол ауыз, жұтқыншақ, қарын және одан тармақталған өзекшелерден тұрады.  

Медузалар ұсақ жәндіктерді қорек етеді. Сондықтан олар жыртқыш жәндіктер болып табылады.   

Медузалар қозғалған кезде, қолшатырдың жиегі жиырылады, ал пайда болған қуыстағы су сығылады да, қолшатырдың дөңес жағымен медузалар алға қарай жылжиды.   

Құлақты медуза тіршілік айналымында жыныссыз (полип кезеңі) және жынысты (медуза кезеңі) көбею кезеңдерінен өтеді. Ол-дара жынысты ағза. Аналық ағза жұмыртқа жасушаларын, аталық ағза сперматозоидтарды түзеді. Ұрықтану сыртта жүреді. Ұрықтанған жұмыртқа жасушаларынан планула деп аталатын денесін кірпікшелер қаптаған дернәсілдер дамиды. Планула төсемікке бекінгеннен кейін полип кезеңіне өтеді. Полип жыныссыз бүршіктену арқылы көбейе бастайды. Сөйтіп, бірнеше табақшадан тұратын бүрлемеге айналады. Кейін бүрлемеден табақша жеке бөлініп медузаға айналады.  

Медузалардың дыбыс тербелісін сезгіштігі негізінде теңіз дауылын алдын ала болжайтын "медуза құлағы" деген аспап жасалды.  

Көпқармалауышты маржандардың ішінде адам өміріне қауіп төндіретін улылары да бар. Мысалы, айшықты медуза, түбірауызды медуза.   

Ең ірі ішекқуысты жәндік-цианеа капиллата. Оның шатырының диаметрі 4 метрге, ал қармалауыштарының ұзындығы 30 метрге дейін созылады.
Сцифоидты медузалар
**Сцифоидты медузалар** (*Schyphozoa*) – ішекқуыстылар типінің бір класы. Тек теңіздерде тіршілік етеді, 200-ден астам түрі белгілі.

Дене құрылысы
-------------

Денесі мөлдір, себебі, мезоглеясындағы судың мөлшері 90%-дай, дөңгелек шатыр тәрізді. Дене тұрқы әр түрлі. Шатырының диаметрі 40 см, қармалауыштары қысқа (Аурелия аурита), ал Цианеа арктика шатырының диаметрі 2 м-ден артық, қармалауышының ұзындығы 30 м-ге жетеді. Шатырының астыңғы ойыс жағында төрт бұрышты ауыз тесігі болады, оны қорегін ұстап алатын төрт қалақша өскін қоршаған. Аузы жұтқыншақ арқылы қарынға жалғасады. Қарыннан денесінің шетіне қарай радиалды өзектер тарап, шатыр жиегін көмкеріп жатқан сақина тәрізді түтікшеге жалғасады. Қорек заттары қарында қорытылып, түтікшелері арқылы денеге тарап, қорытылмаған қалдығы ауыз тесігі арқылы сыртқа шығарылады. Қысқа қармалауыштарының кейбіреуі жуандап, ропалийлерге (шеткі денешіктерге) айналады. Ропалийдің ішінде тепе-теңдікті сақтайтын мүше – статоцист және көзшелері болады. Сцифоидты медузалардың атқыш клеткалары қармалауыштары мен ауыз қалақшаларында орналасқан. Олар арқылы қауіп төнгенде жауынан қорғанады. Жүйке жүйесі ропалийлердің жанындағы жүйке клеткаларының түйіні – ганглиялар түрінде дамыған.

Жыныссыз|Жынысты көбеюі
-----------------------

Сцифоидты медузалар – дара жыныстылар, метагенез жолымен (жыныссыз көбею мен жынысты көбеюдің алмасып отыруы) дамиды. Жыныс бездері эндодерма қабатында дамып, жетілген жыныс клеткалары ауыз тесігінен сыртқа шығып ұрықтанады. Жұмыртқадан шыққан дернәсіл – планула пайда болып, олар су түбінде полипке негіз болады. Полиптің жоғарғы бөлігінен бірнеше рет көлденең бөлінуінің (стробиляция) нәтижесінде сцифоидты медузалардың дернәсілі – эфиралар дамиды. Эфиралардың шатырша шеті тегістеліп, гастроваскулярлы жүйесі толық қалыптасып, жыныс клеткалары жетіліп, ересек медуза пайда болады.

Түрлері
-------

Сцифоидты медузалар – жыртқыштар, планктонды организмдермен, балық шабақтарымен қоректенеді. 5 отрядқа: стауромедузалар (*Stauromedusae*), кубомедузалар (*Cubomedusae*), короната (*Coronata*), семаеостомеа (*Semaeostomeae*) және тамырауыздыларға (*Rhіzostomіda*) бөлінеді. Тропиктік теңіздерде тіршілік ететін сцифоидты медузалардың кейбір түрінің ропалийлерін Жапония мен Қытайда тағам ретінде пайдаланады.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том
Михаил Ипполитов-Иванов
**Ипполитов–Иванов** (шын фам. – *И в а н о в*) **Михаил Михайлович** (19. 11. 1859, Гатчина, — 28. 01. 1935, Москва) — совет композиторы, Республика халық артисi (1922). 1882 жылы Санкт-Петербург консерваториясының композиция бөлімін (Римский-Корсаковтың класы бойынша) бiтiрдi. 1882–1893 жылы Тбилисиде тұрды, мунда орыс муз. қоғамы жанынан училище ұйымдастырып, өзі оған басшылық етті, 1893 жылдан Москва консерваториясының профессоры, 1905-1918 жылдары директоры, ал 1919 – 1922 жылдары ректоры. Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы.1974. Том 5
**Чаппи** (ағыл. *Chappie*) — сценарийші және режиссер Нил Болмкамптың фильмі. АҚШ-та премьерасы 2015 жылы 6 наурызда жарық көрді.

Болмкамптың «Tetra Vaal» атты қысқаметражынның үлгісінде түсірілген фильм.

Суреттемесі
-----------

Чаппи есімді робот - жаңа туған сәби секілді. Бәрін айналасынан көріп үйренеді. Бірақ оны өзгелерге ұқсатпайтын бір нәрсе бар - ол сезе алатын және ойлай алатын алғашқы құлтемір.

Рөлдерде
--------

* Шарлто Копли — Чаппи (дыбыстамасы)
* Хью Джекман — Винсент Мур
* Дев Патель — Деон Уилсон
* Хосе Пабло Кантильо — Америка
* Сигурни Уивер — Мишель Брэдли
* Анри Дю Туа — Йоланди
* Уоткин Тюдор Джонс — Ниндзя
* Андерсон Купер — өз-өзінің рөлінде

Түсірілімдер
------------

Фильмнің түсірілемдері Оңтүстік Африканың Йоханнесбург қаласында 2013 жылдың қазан айының соңында басталды. 2014 жылы 14 ақпанда түсірілімдер бітті.

Қабылдауы
---------

Фильм кинокритектерінен жақсы да жаман да пікір алды. **Rotten Tomatoes** сайтында фильм 114 рецензиядан 31 % рейтинг алып орта есеппен 4,8 из 10 бағасын алды.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

сайты

 Internet Movie Database сайтында
**Кириченко Михаил Михайлович** – 1923 жылы 28 қазанда Солтүстік Қазақстан облысы Володар (қазіргі Айыртау) ауданы Лавровка селосында туған. 1941 жылы Алматының жаяу әскерлер училищесін бітірген. Ұлы Отан соғысына 1942 жылдың тамызынан қатысқан.
І Белорус майданы 8 ­гвардия Әскеріның батальон командирінің орынбасары гвардия капитаны Кириченко 1944 жылы 1 тамызда Висла өзенінен өту үшін жаудың үлкен күшімен шайқасқа түсті. Төрт сағатқа созылған ұрыста Кириченконың отряды карсыластарының қорғанысын бұзып, Руда­-Тарновска, Вулька­-Тарновска (Польша) елді мекендерін басып алды. Осындай қолайлы плацдармды басып алған Кириченко біздің әскерлердің Висла өзені арқылы өтуге жағдай жасады. Осы күндері ол үкімет наградасына ұсынылған болатын. Бірақ КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығы тек 1991 жылдың 5 мамырында шықты. Михаил Михайлович Кириченкоға Кеңес Одағының Батыры атағы берілді.
Соғыстан кейін батыр армиядағы қызметін жалғастырды.1945 жылы офицерлер құрамын жетілдіру курсын бітірді.
1955 жылдан майор Кириченко запаста болды. Мәскеу қаласында тұрды. «Главмосавтотранстың» автожолдар басқармасында аға инженер болып істеді.
Екі рет Ленин, екі рет Қызыл Жұлдыз ордендерімен марапатталды. Харьков облысындағы Изюм қаласының Құрметті азаматы. 1994 жылдың 8 мамырында қайтыс болған.

Дереккөздер
-----------

1. Тарихи тұлғалар. Танымдық - көпшілік басылым. Мектеп жасындағы оқушылар мен көпшілікке арналған. Құрастырушы: Тоғысбаев Б. Сужикова А. – Алматы. "Алматыкітап баспасы", 2009
2. Айбын. Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011.
**Алматы телестудиясы (1958-59 жылдары) телехабарларының типологиясы** — .
 Теледидардан берілген хабарлар мен кино-деректі фильмдер 1958 жылы 16.331.12 1959 жылы 1.116.4.
I Барлық хабарлар: 244 109
 оның ішінде 
 а) қоғамдық-са 85 40
 яси 
 ә) әдеби-драма- 8 4
 лық 
 б) балалар 50 23
 в)музыкалық 101 42
II Керсетілген кинофильмдер: 286 212
 1)Көркем фильм: 183 78
 оның ішінде 
 а) кеңестік 156 59
 ә) халықтық демо- 10 9
 кратиялық елдер 
 б) шетелдік 17 10
III Мультипликациялық: оның ішінде 13 15
 а) кеңестік 13 12
 ә) халықтық де - -
 мократиялық елдер 
 елдер 
 б) шетелдік - 1
IV Деректі 17 40
V Ғылыми-көпшілік 3 15
VI Киножурнал 70 60

Дерекөздер
----------


1. ↑  Қазақ телевизиясы. Энциклопедия. — Алматы: "ҚазАқпарат", 2009, 1-т. ISBN 978-601-03-0070-57.
Адамның қан айналымы жүйесіндегі қысым арнайы құрал сфигмоманометрмен (грекше сфигмос - жүрек соғуы) немесе қазір тонометр деп аталатын құралмен өлшенеді. Бұл құрал адамның қолына кигізілетін манжеттен, манжеттегі қысым тудыруға арналған алмұрт пішіндегі құрылғыдан және манжеттегі ауа қысымын өлшейтін манометрден тұрады. Сондай-ақ сфигмоманометр (танометр) манжеттегі ауаның өзгерісін тіркейтін стетоскоппен немесе электрондық құрылғымен жабдықталады. Қазіргі кезде артериалдық қысымның көрсетуін автоматты түрде тіркейтін және электрондық таблосы бар танометрлер шығарылады. Қан қысымының жоғары немесе төмен болуын білу оны өзгеріске ұшырататын ауруларды дәл анықтауға көмектеседі. Дені сау адамның қанының жоғары қысымы 110 - 120 мм сынап бағанасы (сын. бағ.), төменгісі 70 - 80 мм сынап бағанасы(сын. бағ.) шамасында болады.

Дереккөздер
-----------

"Физика және астрономия" Жалпы білім беретін мектептің 7-сыныбына арналған оқулық Р.Башарұлы; У.Тоқбергенова; Д.Қазақбаева. Алматы "Атамұра" 2012ж.
**П.Чайковский атындағы Алматы музыка колледжі** — оқу орны. 1932 жылы муз.-драма техникумы ретінде құрылды. 1936 жылы муз, театр уч-щесі, 1938 жылы музыка уч-щесі деп аталды, 1941 жылы муз.-хореогр. комбинат құрамына енді. 1951 жылы қайтадан музыка уч-щесі деп аталды 
.

Тұңғыш директоры жазушы Сағыр Камалов, орынбасары Ахмет Қуанұлы Жұбанов болды. 1938 ж. мамырда Қазақ КСР халық комиссарлары Советінің қаулысымен орта кәсіптік кадрлар даярлайтын арнаулы музыка училищесі болып қайта құрылды. 1941 ж. музыка-хореографиялық комбинат құрамына енді. 1951 жылдан колледж болды. Оқу мерзімі 4 жыл. Өндірістен қол үзіп және қол үзбей оқуға болады. 10 мамандық бойынша: фортепиано, шекті, үнді және соқпа аспаптар, ән, хор дирижері, музыка теориясы, эстрада өнері бойынша кадрлар даярлайды. КСРО халық артистері: Ришад және Мүсілім Абдуллин, Ғазиз Дұғашев, Құддыс Қожамьяров, Қапан Мусин, Шабал Бейсекова, Байғали Досымжанов т.б. осы оқу орнының түлектері. 1996 ж. училище 57 рет өз түлектерін ұшырды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Телевизиясы. Энциклопедия. - Алматы: "ҚазАқпарат" 2009, 1-т: - 640 бет, ISBN №978-601-03-0070-5
2. ↑  Қазақ ұлттық энциклопедиясы
3. ↑  Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: "Аруна Ltd." ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8
**Михаил Кильчичаков** (21 қазан 1919 жыл, Тея — 23 тамыз 1990 жыл) - хакас совет драматургі, ақын. 1944 жылдан КОКП мүшесі. Максим Горький атындағы Әдебиет институтын бітірген (1953). Михаилдің әдеби қызметі 1947 жылдан басталады. Оның ұжымдастыру жайлы «Көктеу (1951)» , соғыстан кейінгі ауыл өмірі жайлы «Аю сайы» (1956), Компартияның шақыруымен ауылға аттанған өндіріс озаттарын суреттеген «Жапырақтар неге сарғаяды» (1961), «Тірі қан» (1962) және тағыда басқа өлеңдер жинағын шығарған. Ол осы еңбектері үшін «Құрмет белгісі орденімен» және басқа да медальдармен марапатталған.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы,5 том
**Аудиторияны зерттеудің үш саласы** — БАҚ-тың кез келген түрі үнемі аудиторияға зерттеу жүргізіп отыруы. .

Себебі, аудиторияны зерттеу бағдарламаны жақсартудың бар мүмкіндіктерін жақсы білу үшін жүргізеді. Белгілі бір маңызды деректер аудиторияның бір бөлігінің ғана жүрегіне жол табуы мүмкін. 1. Әлеуметтік демографиялық (білімі, мамандығы, жынысы, жасы, отбасылық жағдайы, тұратын жері). 
2. Аудиторияның бұкаралық санасы (көзқарасы, мақсаты, қоғамдық-саяси өмірдегі бағыты). 
3. Ақпараттық сипаты жөніндегі мәлімет (тұрақты алынатын ақпарат көзі туралы, әртүрлі басылым, бағдарламаларға көзқарасы, БАҚ-қа деген талап-тілегі, қандай айдар, шығармашлық пішінді, мазмұндау сипатын, авторларды қалайтындықтары туралы).

Дерекөздер
----------

1. ↑  Қазақ телевизиясы. Энциклопедия. — Алматы: "ҚазАқпарат", 2009, 1-т. ISBN 978-601-03-0070-57.
**Мир-Саид Бахром кесенесі** – ортағасырлық сәулет өнері ескерткіші. 

  

Шамамен 10 – 11 ғасыларда тұрғызылған. Өзбекстан Республикасы, Бұхара облысы Кермине маңында орналасқан. Ішкі аумағы 4,4\*4,4 шаршы метр. Күйдірілген кірпіштен (21\*21\*2,5 см) қаланған қабырғалардан күмбезге өтер жері көрінбейтін белдеу арқылы көмкерілген. Ішкі қабырғаларының бұрыштары үшбұрыш тәріздес және қабырғаның орта бөлігі төртбұрыш тәріздес ойықшалармен безендірілген. Әр ойықтың тұсында қабырғадан шығып тұратын, бірақ біржола бөлініп кетпеген үшбұрышты және жалпақ (төртбұрышты) колонналар орналасқан. Кіреберіс есіктің айналасы күйдірілген кірпіштен өрілген сырты төртбұрыш, іші үшкірлене жасалынған аркадан тұрады. Оның бәрі П әрпі тәріздес көркем белдеумен көмкерілген. Кесене құрылысы мен көлеміне қарай портальды - күмбезді кесене түріне жатады.

Кесененің портал қасбетінің ерекше ерекшелігі бар. Әдетте, пештактың ені алдыңғы қабырғаның еніне тең немесе ені кішірек, содан кейін олар әдетте жазықтықтан шығып тұрады. Мир-Сейд Бахрам кесенесінде Оңтүстік портал қабырғасы таяз кіреберістің арқасында қалған қабырғаларға қарағанда қалың ғана емес, сонымен қатар басқа қасбеттерге қарағанда ұзағырақ: ол ғимараттың жалпы көлемінен екі жағынан 40 сантиметрге шығып, сол жағынан алдамшы әсер қалдырады.ол өзінің нақты өлшемдерінен кеңірек. Осылайша, пештактың декоративті-сахналық мақсаты, оның нақты архитектураны жасыратын иллюзиялық архитектуралық Маска ретіндегі рөлі мұнда ерекше көрнекі болады

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы, 6 том
Миркасимов, Мир Асадулла Мир Алескерұлы
---------------------------------------

**Мир Асадулла Мир Алескерұлы Миркасимов**-(әз. *Mir Əsədulla Yunis oğlu Mirqasımov* (17. 11. 1883,Баку-20. 7. 1958,Баку) – совет хирургі, профессор, академик ,Әзірбайжан медицина ғылымның негізін салушы,Әзірбайжанның еңбек сіңірген ғылым қайраткері ,медицина ғылымдарының докторы,

Өмірбаяны
---------

1913 жылы Одессадағы Новоросийск университетінің медицина факультетін бітірді. Миркасимов еңбектерінің көпшілігі бүйрекке, несеп жолдарына тас байлану ауруларының этиологиясын, жараны, іріңді перитонит және іш сүзегі перетонитын емдеу мәселелеріне арналған.Солардың ішінде «Хирургия брюшного тифа» деген екі томдық монографиясы және әзербайжан тілінде хирургиядан жазылған кітабының медициналық маңызы зор. Сол себебтен Миркасимов Ленин орденімен , 2 рет Еңбек Қызыл Ту, Қызыл Жұлдыз ордендерімен және бірнеше медальдармен мараптталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақ совет энциклопедиясы

Сілтемелер
----------

* Официальный сайт АНА
* Академия Наук Азербайджана (eng)
"Әділет органдары жүйесін дамытуға қосқан үлесі үшін" медалі
**"Әділет органдары жүйесін дамытуға қосқан үлесі үшін"** медалі – 2011 жылғы 15 желтоқсандағы Қазақстан Республикасы № 1539 қаулысымен бекітілген

Толығырақ
---------

"Әділет органдары жүйесін дамытуға қосқан үлесі үшін" медалімен қызметтік мiндеттерiн үлгiлi атқарғаны, орындаған тапсырмаларының жоғары сапасы, бастамашылдығы, шығармашылық белсендiлiгi, ұзақ әрi мiнсiз қызметi, ерекше маңызды және күрделi тапсырмаларды орындағаны үшiн және жұмыстағы басқа да жетiстiктерi үшiн әділет органдарын дамытуда елеулі үлес қосқан әділет органдарының қызметкерлері және өзге де адамдар марапатталады.

Құрметті белгінің сипаттамасы
-----------------------------

"Әділет органдары жүйесін дамытуға қосқан үлесі үшін" медалі диаметрі 32 мм болатын шеңбер нысанындағы жезден жасалады. Медальдің реңі күңгірттелген.
Медалдің бет жағында шеңбердің жоғарғы бөлігінде күн сәулесімен жиектелген шаңырақ орналасқан. Шаңырақтың астында бидай масақтары орналасқан. Күн сәулелі шаңырақ бейнесі және бидай масақтары алтын түстес. Масақтардың орта бөлігінде "ЗАҢ" деген күміс түстес жазуы бар ашылған кітап орналасқан. Шеңбердің шетінде күміс реңде "ӘДІЛЕТ ОРГАНДАРЫ ЖҮЙЕСІН ДАМЫТУҒА ҚОСҚАН ҮЛЕСІ ҮШІН" деген алтын түстес жазу орналасқан.
Сыртқы бөлігінде "ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ӘДІЛЕТ МИНИСТРЛІГІ" деген жазу орналасқан.

Медаль құлақша мен шығыршық арқылы Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туы түстес жібек қатқыл лентамен қапталған, ені 26 мм және биіктігі 16 мм төрт бұрышты тағанмен жалғанады.
Медаль киімге визорлы бекіткіші бар түйреуіш арқылы бекітіледі.
Кітаптың мұқабасы
**Әділеттің ақ жолы** — Қазақстанның бірінші президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың 1991 жылы шығарған кітабы. Кітапта автордың өмірбаяндық очерк түріндегі естеліктері де, соңғы 20-30 жыл ішінде елімізде, соның ішінде әсіресе Қазақстанда болған саяси және экономикалық өзгерістер туралы оның жеке өзінің пікірлері де, белгілі саяси және қоғам қайраткерлеріне берген бағалары да бар. Мұның бәрі де туған республикамыздың өміріне, ондағы нақты жағдайлар мен проблемаларға, оларды шешуде кездескен қиындықтарға, қателіктерге, оларды жою жолындағы принципті күреске тікелей байланысты тартымды баяндалуы кітаптың әрбір қазақстандық үшін құндылығын арттыра түседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Мұрағатталған 13 қаңтардың 2016 жылы.
**I Әлемгір** (урду: اورنگزیب‎; 3 қараша 1618 жыл — 3 наурыз 1707 жыл) — Ұлы Моғолдар патшалығының 6-шы падишаһы. Ұлы Моғолдар патшалығының негізін қалаушысы Бабырдың неменесі. I Акбардың шөбересі.

Толық атағы: **әс-Сұлтан әл-Ағзам уә-л-Хақан әл-Мүкаррам, Хазірет Әбілмұзаффар Мүхйиаддин Мұхаммед Аурангзеб Баһадүр I Әлемгір, Падишаһ-и-Ғази, Шаһиншаһ-и-Сұлтанат-үл-Хиндия-уә-л-Мұғалия**.

Өмірбаяны
---------

Шын аты — Аурангзеб. Әкесінің тұсында Деканның наменгері болды (1636-1644, 1652-1657). I Шаһ Жаһанның төрт ұлы арасында 1658-1659 жж. тақ үшін таласта Аурангзеб әскери күшінің басымдылығы мен жеке айлакерлігі арқасында жеңіске жетті.

### Билеген жылдары

Патшалық солтүстігіндегі Қандағар, Балх, Декан, Ахмаднагар, Биджапур және Голконданы өзіне қарату үшін ұрыстар жүргізді. Елді күйзелтті; соғыстар, алым-салық мөлшерінің өсуі, шивадждар, джаттар раджпут раджаларының наразылығын, көтерілісін туғызды. Ақырында Аурангзебтің өз ұлдары бүлік шығарып, Ұлы Моғолдар патшалығы терең дағдарысқа душар болды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет энциклопедиясы/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1972, 1 том

* Ортаққор логотибі Ортаққорда бұған қатысты медиафайлдар бар: **Аурангзеб**
Әділхан Қасымбекұлы Шоқанов
**Әділхан Қасымбекұлы Шоқанов** - 1949 жылы 15 қыркүйекте Талдықорған облысы Сарқанд ауданының Сарытөбе ауылында туған. Қазақ.

Әкесі - Шоқанов Қасымбек, марқұм, ҰОС ардагері болған.
Анасы - Арғымбаева Сәрби, марқұм, Қазақ тұтыну кооперациясының қызметкері, КОКП мүшесі, еңбек ардагері болған.

Қарағанды мемлекеттік университетінің физика-математика факультетін бітірген (1971), физик.

Физика-математика ғылымдарының кандидаты (1985). Кандидаттық диссертациясының тақырыбы: «Ядролық гамма-резонанстық спектроскопия молибдені мен ниобиясындағы нүктелік ақаулардың өзара ықпал етуін зерттеу».

Қ.И. Сәтбаев атындағы ҚазҰТУ (1995 жылдан); Абай атындағы ҚазҰПУ (2009 жылдан) профессоры. ҚР Жаратылыстану ғылымдары академиясының академигі (1997 жылдан).
Жоғары оқу орындарына арналған «Физика, механика» 1-ші бөлім (1998), «Физика курсы» (1998, 2003), «Шешуі керсетілген физика курсы есептерінің жинағы» (2008) оқулықтары мен оқу құралдарының авторы; 80-нен астам мақаланы, оның ішінде АҚШ, Франция, Германия, Чехословакия, Үндістан, Бельгия, Ресей және т.б. елдерде жариялаған.

Қазақ, орыс және ағылшын (сөздікпен) тілдерін біледі.

1970 жылдан - Қарағанды мемлекеттік медициналық институтының физика кафедрасында оқытушы. 1971-1972 жылдары - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте.
1975 жылдан - ҚазКСР ҒА Ядролық физика институтының инженері, кіші ғылыми қызметкері. 1986 жылдан - I. Жансүгіров атындағы Талдықорған мемлекеттік педагогикалық институтының аға оқытушысы, доценті. 1989 жылдан Алматы энергетикалық университетінің доценті, деканның орынбасары, деканы. 1996 жылдан - Қ. И. Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті Жоғары оқу орнына дейінгі білім беру орталығының деканы, директоры, Сапа менеджменті орталығының директоры, университет профессоры.

2008 жылдан бері - Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университеті ғылым басқармасының бастығы.
ҚазКСР ГА ЯФИ комсомол комитетінің хатшысы; Қ.И. Сәтбаев атындағы ҚазҰТУ (2001-2009) Абай атындағы ҚазҰПУ (2009 жылдан) қабылдау комиссиясының жауапты хатшысы; 
Қ. И. Сәтбаев атындағы ҚазҰТУ (1996-2008) жәно Абай атындағы ҚазҰПУ (2008 жылдан бері) ғылыми кеңесінің ректоратының мүшесі.

Ахмет Байтұрсынұлы атындағы, Ы. Алтынсарин атындағы (1999) Қ.И. Сәтбаев атындағы ҚазҰТУ «Айрықша еңбегі үшін» медальдарымен марапатталған. ҚР Білім беру саласының Құрметті қызметкері (1994).

Әскери атағы - запастағы аға лейтенант.

Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Әлемнің дамыған 50 елінің қатарына қосылу, экономикалық даму мен гүлдену».

Хоббиі - шахмат ойыны, кітаптар, тауға жорыққа шығу.

Сүйіп оқитын әдебиеті - орта ғасырлар тарихы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Республикасында кімнің кім екені - 2011 жыл. Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 ІSВN 978-601-278-473-2
Асылбек Кінәрұлы Бисенбаев
**Асылбек Кінәрұлы Бисенбаев** - 1957 жылы 24 қазанда Алматы қаласында туған. Қазақ.

Әкесі - Бисенбаев Кінәр Мырзалиұлы, зейнеткер, Қарағанды мемлекеттік университетінің доценті болған.
Анасы - Бисенбаева Балқия Байденқызы, зейнеткер, Қарағанды мемлекеттік университетінің доценті, кафедра меңгерушісі болған.

Қарағанды мемлекеттік университетінің тарих факультетін (1978) тарихшы мамандығы бойынша; ҚазКСР ҒА Тарих, археология және этнография институтының аспирантурасын бітірген (1984).

Тарих ғылымдарының кандидаты (1984). Кандидаттық диссертациясыныңтақырыбы: «Ұлы Отан соғысы жылдарындағы Қазақстанның ғылыми мекемелері мен жоғары оқу орындарының қызметі». Доцент (1989).

«Өзге Орталық Азия» (2004), «Қаза болған жауынгерлер даласы» (2004), «Ежелгі түркілердің мифтері» (2007, қайта басылымы - 2008) кітаптарының авторы; «XX ғасырдың бас кезіндегі Қазақстан» мақалалар жинағының тең авторы (I шығарылымы - 1993, II шығарылымы - 1994).

Қазақ және орыс тілдерін біледі.

1978 жылдан - Қарағанды политехникалық институтының оқытушысы. 1979 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1980 жылдан - В.И. Ленин атындағы Қазақ политехникалық институтының оқытушысы. 1981 жылдан - ҚазКСР ҒА Тарих, археология және этнография институтының аспиранты. 1984 жылдан - Қазақ политехникалық институтының оқытушысы, ағақытушысы 1988 жылдан - Қарағанды медицина институтының доценті, «Заманауи социализм теориясы» кафедрасының меңгерушісі. 1990 жылдан - ҚазКСР Тарих, археология және этнография институтының аға ғылыми қызметкері
тарихнама және деректану бөлімінің меңгерушісі. 1991 жылдан - ҚР Президенті Әкімшілігінің Талдау орталығында референт, саяси талдау секторының меңгерушісі, Талдау орталығы жетекшісінің орынбасары, бірінші орынбасары. 1997 жылдан - Қазақстан Либералдық қозғалысының төрағасы. 1998 жылдан - ҚР Президентінің баспасөз хатшысы. 2001 жылдан - ҚР Қауіпсіздік кеңесінің Хатшылығы меңгерушісінің орынбасары.

2003 жылдан бері - «Комсомольская правда Казахстана газетінің бас редакторы.

Әскери атағы - запастағы полковник.

Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Оптимистік».

Хоббиі - кітап оқу, балық аулау, бильярд, спорт.

Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи әдебиет, детективтер.

Үйленген. Жұбайы - Асанова Салтанат Әмірғалиқызы. Балалары - Алма (1979 жылы туған), Қорлан (1994 жылы туған).

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Республикасында кімнің кім екені - 2011. 2 томдық анықтамалық. Алматы, 2011 ІSВN 978-601-278-473-2
Әділхан Бидахметұлы Нүсіпов
**Әділхан Бидахметұлы Нүсіпов**

1966 жылы 14 ақпанда Алматы қаласында туған. Қазақ.

Әкесі - Нүсіпов Бидахмет Адамбай ұлы, зейнеткер, темір жолды жөндеуші болып жұмыс істеген. Анасы - Тұтқабаева Нұркамал Ақанбайқызы, зейнеткер, локомотив депосында бухгалтер болып жұмыс істеген.

С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің журналистика факультетін (1990) журналист мамандығы бойынша; Т. Рысқұлов атындағы Қазақ мемлекеттік экономикалық университетінің халықаралық экономикалық қатынастар факультетін (2001) экономист мамандығы бойынша бітірген.

Көптеген мақалалар мен жарияланымдардың авторы.

1988 жылдан - «Ленинская смена» газетінің тілшісі. 1990 жылдан - «Стикс», «Рикки» атты алғашқы жарнамалық агенттікті ұйымдастырушы. 1992 жылдан - бірнеше шағын кәсіпорында директор. 1999 жылдан - «Деловая неделя» газетінде бөлім меңгерушісі, бас редактордың қызметін атқаратын бас редактордың орынбасары. 2000 жылдан - «Экспресс К» газетінің шолушысы. 2004 жылдан - «Экспресс К» газеті бас редакторының бірінілі орынбасары, бас редакторы.

2005 жылдан бері - «Экспресс К» газетінің бас редакторы, бас директоры.

«Қазақстан Конституциясына 10 жыл » медалімен (2005) ҚР Президентінің Құрмет грамотасымен марапатталған(2001).

Әскери атағы - запастағы старшина.

Үйленген. Жұбайы - Нүсіпова Сайра Сауатқалиқызы үй шаруасымен айналысады. Ұлы - Бидахмет Нұртай (1997 жылы туған); қызы - Бидахмет Нұржәмила (2000 жылы туған)

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Республикасында кімнің кім екені - 2011 жыл. Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 ІSВN 978-601-278-473-2
**I Әл-Хәкім** (*әл-Мұзаффар Әбіләс Хәкім ибн Хишам*, араб.: الحكم بن هشام‎ ) — Кордоба әмірі (796-822), I Хишамның ұлы, Умейя әулетінің өкілі.

Өмірбаяны
---------

807 жылы жасалған I Әл-Хәкім дирһамы
I Әл-Хәкім Хишам қайтыс болғаннан кейін Кордоба әмірі болды. Ол мүмін мұсылман болған, бірақ кейбір исламдық әдет-ғұрыптарды сақтамаған (шарап ішіп, бос уақытын аң аулаумен өткізетін). Оның тұсында үкімет істеріне фақиһтар тобының қатысуы айтарлықтай шектелді. Бұған жауап ретінде діни жанкештілер халықты әмірге қарсы айдап салып, қастандықтар мен көтерілістерді ұйымдастыра бастады. Әмірге деген құрметсіздікдің деңгейі әл-Хәкім Кордоба көшелерімен жүріп өткенде оған тас лақтыруға дейін жетті.

Оппозиция орталығы уестгот мемлекетінің ескі астанасы – Толедо болды. Әмір жауларына қарсы қуғын-сүргін бастады. 797 жылы Толедоның барлық ақсүйектері (негізінен ислам дінін қабылдаған испандар) мұрагерге құрмет көрсету деген желеумен, қулықпен қамалға алдап шақырып, сол жерде барлығының бірінен соң бірін басы кесілді. Өлім жазасына кесілгендердің мәйіттері орға лақтырылды. 814 жылы фақиһтар қайтадан бүлік шығарып, әл-Хәкімді өз сарайында қоршауға алды. Ұрыс өте қиын болды. Біраз уақыт оның нәтижесі күмәнді болып көрінді, бірақ бірте-бірте әмір әскерлері басымдыққа ие болды. Көтеріліс басылғаннан кейін үш жүз арандатушы өлім жазасына кесілді. Көтеріліске қатысушылардың қалған бөлігін әл-Хәкім кешірді, бірақ оларды Испаниядан қуды. Нәтижесінде кордобалықтардың екі үлкен тобы елден кетті: 15 мың отбасы Мысырға және 8 мыңға дейінгі отбасы Феске (Марокко) көшті.

Мысырға қоныстанған испан арабтары үш жылдан кейін Александрияны басып алып, Аббас халифінен тәуелсіздігін жариялады. Алайда 825 жылы Бағдат халифасы Мысырға әскер жіберіп, оны қайтадан бағынуға мәжбүрледі. Осыдан кейін испан арабтары Критке көшуге шешім қабылдады. Олар өздері таңдаған көсем Әбу Хафстың басшылығымен және халифаның келісімімен Криттегі Суда шығанағына түсіп, еш қарсылыққа тап болмай, Крит қалаларын басып алып, қорғансыз жерлерге шабуыл жасап, қиратуға кірісті. Барлық бекіністі жерлер арабтардың қол астына өткенде, жиырма тоғыз қаланың тұрғындары құлдыққа түсіп, жергілікті халықты зорлықпен исламдандыру басталды. Тек бір қалада христиандарға өздерінің діни рәсімдерін орындауға рұқсат берілді. Византия империясы тарапынан аралды қайтару үшін бірқатар шаралар қолданылды, бірақ олар сәтсіз аяқталды. Арабтар 961 жылға дейін Византия империясы аралды қайтаруға күш тапқанға дейін Критте үстемдік етті.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Крит және испан арабтары (825-961)».(қолжетпейтін сілтеме)
**Асықты жілік** (лат. tibia — асықты жілік) — адамның аяғы мен жануарлардың артқы аяғы сирақ аумағының негізін құрайтын, ұзын қуысты сүйек. Асықты жілік — жоғарғы жілік басынан (проксимальды эпифизден), төменгі жілік басынан (дистальды эпифизден) және эпифиздердің аралығындағы ұзынша келген қуысты жілік денесінен (диафизден) тұрады. Асықты жіліктің проксимальды эпифизі ортан жіліктің дистальды эпифизімен және тобық сүйекпен байланысып, құрылысы жағынан күрделі бірбілікті тобық буынын, ал оның дистальды эпифизі тілерсек сүйектерімен және артқы жіліншіктің проксимальды басымен байланысып, күрделі бірбілікті тілерсек буынын құрайды. Асықты жілік диафизінің сүйектік негізі — тығыз сүйек затынан тұрады. Ал жілік диафизі қуысында жілік майы болады. Жілік эпифиздері сыртынан тығыз сүйек затының жұка қабатымен қапталған, ал жілік басталық жыныс жасушалары: сперматогониялар, біріншілік сперматоциттер, екіншілік сперматоциттер, сперматидалар, сперматозоидтар көбейіп, өсіп жетіледі. Интерстициальды ұлпада топтасып жатқан жасушалар интерстициоциттер деп аталады. Бұларда аталық жыныс гормоны - тестостерон түзіледі. Бөлікшелердегі ирек түқымдық өзекшелер — ен ортасына қарай түзу тұқымдық өзекшелерге айналады. Олар ен ортасында бір-бірімен өзара байланысып ажырап, ен торын жасайды. Жетіліп қалыптасу сатысындағы сперматозоидтарды ен торынан тұқым әкеткіш өзекшілер алып шығып, ен қосымшасы өзегіне өткізеді. Жетілген сперматозоидтар — орташа диаметрі 1 мм ен қосымшасы өзегінде уақытша сакталады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақтың этнографиялық категориялар, ұғымдар мен атауларының дәстүрлі жүйесі. Энциклопедия. — Алматы: DPS, 2011. - ISBN 978-601-7026-17-2
2. ↑  Биоморфология терминдерінің түсіндірме сөздігі / — Алматы: «Сөздік-Словарь», 2009 жыл. ISBN 9965-822-54-9


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|   Адам қаңқасы |
| --- |
|  |
| Бас сүйек | 

|  |  |
| --- | --- |
| Ми сауыты | 
Самай сүйек • Шүйде сүйек • Сынаша сүйек • Маңдай сүйек • Торлы сүйек • Төбе сүйек |
|  |
| Бет бөлігі | 
Жақ сүйектер • Таңдай сүйек • Мұрын жарғағы • Мұрын сүйегі • Тіл асты сүйегі • Бет сүйегі • Көзжасы сүйегі • Соқаша сүйек |
|  |
| Ортаңғы құлақ | 
Балғаша • Төс сүйекшесі • Үзеңгіше |

 |  |
|  |
| Омыртқа бағанасы | 
Мойын омыртқалары (Атлант • Эпистрофей) • Арқа омыртқалары • Бел омыртқалары • Сегізкөз • Құйымшақ |
|  |
| Қол | 
Тоқпан жілік • Білек сүйектері (Шынтақ сүйек • Кәрі жілік) • Алақан сүйектері |
|  |
| Көкірек керегесі | 
Төссүйек • Қабыртқалар |
|  |
| Иық белдеуі | 
Бұғана • Жауырын |
|  |
| Жамбас белдеуі | 
Жамбас сүйек (Шонданай сүйек • Мықын сүйек • Қасаға сүйегі) |
|  |
| Аяқ | 
Ортан жілік • Тізе тобығы • Асықты жілік • Асықты жілік шыбығы • Табан сүйектері |

 |
**Абайділданов, Әділбек** (1932 жылы 18 наурызда Алматы облысы Ақсу ауданындағы Бақалы ауылында (қазіргі Сарқан ауданы) шаруа отбасында туған) —ақын, Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі.. 1950 жылы Лепсі педучилищесін бітіргеннен кейін Ақсу ауданының «Октябрь» жетіжылдық мектебінде мұғалім болған. 1956 жылы Қазақтың мемлекеттік университетінің филология факультетін бітірген. Университет қабырғасында жүргенде алғашқы өлеңдері республикалық баспасөз беттерінде жарық көрген ақын сол кезде-ақ газет жұмысына араласқан.

1956 — 1959 жылдары Талдықорған облыстық «Советтік Жетісу» газетінде, кейін Алматы облыстық «Жетісу» және «Қазақ әдебиеті» газеттерінің редакцияларында қызмет істеген.

Абайділданов аударма жұмысымен де шұғылданған. Лермонтов, Блок, Иван Франко шығармаларын, орыс кеңес поэзиясының антологиясын аударуға қатысты. 1969 жылы «Жазушы» баспасынан шыққан «Латын Америкасының ақындары» жинағынан Чилидің XX ғасырдағы әйгілі тұлғалары Габриэла Мистраль мен Павло Неруданың өлеңдерін, 1976 жылы «Өнегелі адамдар өмірі» (ЖЗЛ) сериясымен жарық көрген «Николай Островский» атты кітапты (авторы Раиса Островская) аударды.

Шығармалары
-----------

* Ақ қайың. Өлеңдер. А. ҚМ КӨБ, 1961;
* Салтанат. Өлеңдер. А, ҚМКӘБ, 1964;
* Қыран. Поэма. А. «Жазушы», 1966;
* Алыс көкжиек. Өлеңдер мен поэма. А. «Жазушы», 1968;
* Сокол. Стихи и поэма. А. «Жазушы», 1969;
* Маржан. Өлеңдер мен поэма; Прометейдің аспанға қарап айтқаны. Поэмалар. «Ана тілі»,

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят,
Жұмашева Қайырниса — Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл
2. ↑  **Писатели Казахстана:** Справочник /Сост. Ауэзов М. Жорабеков К. Жангужина Р. — Алма-Ата: Жазушы, 1982. —280.
**Асығат Темірбаев** (1929 жылы туған), журналист.
Бұкар жырау ауданы түлегі.

ҚазМУ-ді бітірген (1951).

Шығыс Қазақстан облысы «Коммунизм нұры» газетінің әдеби қызметкері, бөлім меңгерушісі, 1961 жылдан зейнеткерлікке шыққанша Қарағанды
облысы «Советтік Қарағанды» (қазіргі«Орталық Қазақстан») газетінің тілшісі, жауапты хатшының орынбасары, бөлім меңгерушісі болды. ҚазКСР
Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен, бірнеше
медальдармен марапатталған. «Қуатты толқын»
естелік кітабының авторы (2006).

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5

*Бұл жаңа мақаланың бастамасы. Бұл мақаланы толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесуіңізді сұраймыз.*
**Асылбек Сақтапбергенұлы Қилымов** — 1964 жылы 26 сәуірде Ресейде дүниеге келген, қазақ. Боксшы, халықаралық дәрежедегі спорт шебері, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген спорт шебері, еңбек сіңірген жаттықтырушысы.

Жетістіктері
------------

КСРО бойынша жасөспірімдер арасындағы бокста чемпион атағын жеңіп алған. Атап айтсақ:

* - 1979 жылы Бельцы қаласында (Молдавия)
* - 1980 жылы Қарағандыда
* - 1981 жылы Харьковте
* - 1981 жылы Каунаста (КСРО оқушыларының спартакиадасы)

Юниор:

* - 1982 жылы Пенза қаласында өткен КСРО жасөспірімдері арасынан чемпион болады.
* - 1982 жылы бүкіл Еуропа аралық чемпионатта қола жүлдені жеңіп алады, Шверин қаласы (Германия)
* - 1984 жылы Мәскеу қаласында өткен АҚШ-КСРО кездесулерінің чемпионы
* - 1984 жылы КСРО чемпионы, Ташкент қаласы
* - 1984 жылы Ярославльде өткен КСРО кубогының жеңімпазы
* - Екі рет күміс жүлде алған. Біріншісі Ереванда (1985ж), екіншісі Алматыда (1986 ж) өткен чемпионаттар

Асылбектің бір соқ­қысы 724 кило салмақпен жұм­салған. Әрі біздің жігіт рингте өткізген жалпы есеппен 216 жекпе-жегінің 82 пайызын нокаутпен аяқтаған.

Асылбек Сақтапбергенұлы боксқа он жылын арнаған (1977-1987 жж). Осы жылдар аралығында 216 кездесу өткізіп оның 186-ын жеңімпаз болып аяқтаған. 1982 жылы Англия тәжірибе алмасу мақсатында өздеріне шақыртады, контрактінің құны 1.5 млн(фунт.стерл).

1984 жылдың көрсеткіші бойынша Асылбек Қилымов Еуропаның ең үздік боксшысы, 75 келі салмақ дәрежесіне дейінгі ӘЛЕМ БОЙЫНША үшінші боксшысы атағына ие болған тұлға.

```
"Менің қауқарлы һәм қарым­ды болуыма жастай жегілген қара жұмыстың пайдасы көп ти­ді" депті Асылбек өзінің бір сұқбатында.
```

Жеке өмірі
----------

Асылбек Сақтапбергенұлының отбасы 1977 жы­лы Ақтауға қоныс аударған. Ол қазір Алматы қаласында тұрады, жеке кәсіпкер.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* 
* 
*
**Көлеңкелі**  – Үстірттің солтүстік-батысындағы қырат.

Географиялық орны
-----------------

Маңғыстау облысы Бейнеу ауданы жерінде орналасқан.

Жер бедері
----------

Солтүстіктен оңтүстікке қарай 25 – 30 км-ге созылып жатыр, ені 5 – 7 км. Абсолюттiк биіктігі 188 м. Қырат сармат ярусының әктасты қабатшаларынан түзілген. Батыс беткейі тік жарлы, көлбеу келген шығысы өзен аңғарымен тілімделген. Төбесі тегіс, жазық келген.

Өсімдігі
--------

Құнары шамалы сұр топырақта сораң өсімдік, аздап жусан, сай-жыраларда бұталар өседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. – 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
А.Ысмағұлов «Біржан сал» фильмінде
***Ысмағұлов Асылболат Кәкенұлы*** (1951ж.т.)- кино мен драма актері, ҚР еңбегін сіңірген артисі (1987). Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік өер ин-тын бітірген(1973).1973 жылы Қазақ музыкалық драма актері(Торғай облысы),1993 жылдан Қ.Қуанышбаев атындағы Қазақ музыкалық драма театірінің актері. Театрда сомдаған негізгі рөлдері:Бекежан (Қыз-Жібек), Жантық(Қозы-Көрпеш Баянсұлу),Махамбет (Махамбет), Балуан(Балуан-Шолақ) және т.б. Киноға түскен: Әбілқайыр (Ұмыт мені), Капитан(Апиын фильмі).

Дереккөздер
-----------

А 37 Астана:Энциклопедия.-Алматы: «Атамұра», 2008.-576 бет.
**Көлсай көлдері** – Күнгей Алатауының Күрметі және Саты асуларынан бастау алатын кішігірім өзендер суынан пайда болған 3 көл.

Географиялық орны
-----------------

Алматы облысы Кеген ауданы жерінде орналасқан.

Сипаты
------

Жоғарғы Көлсай теңіз деңгейінен 3000 м-ге жуық, Орта Көлсай (Қайыңды) 2600 м және Төменгі Көлсай 2130 м биіктікте орналасқан. Төменгі Көлсайдың су айдыны басқаларына қарағанда үлкен. Көлсай көлдерінің табиғаты әсем тау шатқалымен жалғасады.

Өсімдігі
--------

Көлдердің төңірегін шырша, қарағай, қайың, т.б. тау ағаштары мен шалғындары көмкерген. Көлдердің туристік маңызы зор.

Тағы қараңыз
------------

* Көлсай көлдері ұлттық паркі

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл. ISBN 5-89800-123-9, X том

Сілтемелер
----------

* Қайыңды және Көлсай көлдері
* Көлсай көлдері
**Мамаев Асылхан Мұхамедиярұлы** (09.05.1929 ж.т. Қаратау қ. - 25.09.2003, Алматы) - дәрігер, денсаулық сақтау ісінің үздігі, өнертапқыш. Алматы медицина институтын бітірген (1953).

### Еңбек қызметі

Талдықорған облысы, Ақсу ауданында хирург, Ақсу аудандық денсаулық сақтау бөлімінің меңгерішісі. Одан Алматы медицина институтында, мед училищеде сабақ берді. 1960-65 ж. Алматы облысы Қаскелең (қазіргі Қарасай) ауданынң бас дәрігері, 1965-78 ж. Қазақ КСР Денсаулық сақтау Министрлігі Бас емдеу-профилактика басқармасының бастығы, алқа мүшесі, 1978-81 ж. Қазақстан курорттарын басқару жөніндегі республикалық кеңестің төрағасы болды. 1981 ж. жаңадн құрылған Ленин ауданының денсаулық сақтау бөліміне қызметке ауысты. 1983 ж. минералды суға негізделген Қалқаман санаторийін қайта жобалаумен шұғылданады. 1988-92 ж. 6-шы қалалық аурухананын, 12-ші емхананың бас дәрігері, 1992-96 ж. ҚР Денсаулық сақтау министрінің кеңесшісі болды, Мамаев күн сәулесімен емдеуді жүзеге асыратын қондырғы ойлап тапқан. Оның өнертабысы бойынша жасалған құрылғылар Италияда (1994), АҚШтағы "Қазақстан-1995" көрмесінде көрсетілді.

### Марапаттары

Екі рет "Құрмет белгісі" орденімен, бірнеше медаль, Қазақ КСР Жоғарғы Кеңес Құрмет Грамотасымен марапатталған.

### Дереккөздер

1. ↑  Тараз, Жамбыл облысы энциклопедиясы, Алматы 2003
**Аудиторияға сауалнама жүргізу** — телекомпаниялар аудиторияны сандық өлшеу ғана емес, сондай-ақ жекелеген хабарларды немесе тұтастай бағдарламаларды бағалау талап етілген жағдайларда сауалнамалар мен күнделіктерді пайдалануы. .

Сауалнамалық және (телефондық) пікір білулер электрондық өлшемдерді толықтырады және "қайтадан тексереді". Көптеген зерттеушілер телефондық сұхбатнаманы аудиторияны өлшеудің неғұрлым оперативтік әдісі деп есептейді. Аудитория көлемін, онын назарын бір күн бойына бөлуді, әлеуметтік-демографиялық сипаттамаларды айқындайтын қолданбалы әдістермен катар телеаудиторияны сапалық жағынан зерттеулер де кеңінен таралған. Мұндай зерттеулердін мақсаты теледидардың қоғам өміріндегі рөлін, оның көркемдік құндылығын, аудиторияның пікірлері мен талғамдарын қалыптастырудағы ықпалын айқындайды. Әдетте осыған ұксас іргелі жұмыстар, атап айтқанда, сауалнама жүргізудің көмегімен хабар тарату қызметтерінің тапсырысы бойынша университеттердің, институттардың, әртүрлі қорлар мен қауымдастықтардың базасында өткізіледі.

Дерекөздер
----------

1. ↑  Қазақ телевизиясы. Энциклопедия. — Алматы: "ҚазАқпарат", 2009, 1-т. ISBN 978-601-03-0070-57.