Жастық
**Жастық** — адамның басына жастауға арналған үй бұйымы.

Жастықтың ішіне көбінесе құстың мамығы салынып, сырты матамен тысталады. Оны "бидай шүберек" деп атайды. Бидай шүберектің сырты әртүрлі асыл матамен қапталады. Оны "жастық тыс" деп атайды. Жастық тысын ауыстыруға қолайлы болу үшін түйме қадалады не бау тағылады. Құстың мамығынан жасалған жастықты "құс жастық" дейді. Жастық көбіне бір кісілік болады. Ал оның салт атқа мінгенде ер үстіне салынатын түрін "көпшік" деп атайды.

Тарихы
------

Жастықтың тарихы біздің дәуірімізге дейінгі 7000 жылдан басталады. Ежелгі Месопотамияда, қазіргі Иракта. Содан кейін жастықтар тастан жасалған және оларды пайдалану мақсаты жайлылық үшін емес. Тас жастықтың қызметі ұйықтап жатқанда ауызға, мұрынға және құлаққа жәндіктердің енуіне жол бермеу болды. Ал сол кездегі тастың қымбаттығын ескерсек, тас жастыққа тек ауқатты адамдар ғана қол жеткізе алатын.

Ежелгі Египетте жастықтар ерекше маңызға ие болды. Басты рухани өмірдің орны, ол ерекше күтімді қажет етеді деп есептелді. Мысырда жастықтар мәрмәр, піл сүйегі, керамика, тастан және ағаштан тұратын әртүрлі материалдардан жасалған. Жастықтардың діни мәні де болды, өйткені жастықта құдайлардың бейнелері қашалғандықтан, оны зұлым рухтардан аулақ болу үшін марқұмның басының астына қойған.

Ежелгі Қытай өркениетінде жастықтар әртүрлі материалдардан жасалған: тастан, ағаштан, бамбуктан, қоладан, фарфордан және нефриттен. Жастықтар көбінесе адамдардың, жануарлардың және өсімдіктердің бейнелерімен безендірілген. Ол кезде Қытайда жастық жасалған материалдар оны пайдаланатын адамға пайдалы болуы мүмкін деп есептелді. Осылайша, нефрит жастығы интеллектке ықпал етеді деп есептелді. Қытайлықтар жұмсақ жастықтарды жасауды білген, бірақ оларда ұйықтап жатқанда дене энергияны жоғалтады деп есептелді. Қатты жастықтар денсаулық пен ақыл-ой қабілеттерін жақсартуға ықпал етеді.

Ежелгі римдіктер мен гректер дәстүрлі қатты жастықтан бас тартып, матаны пайдалана бастады. Ол мақта, қамыс немесе сабан сияқты жұмсақ материалдармен толтырылған. Сол күндердің өзінде бай гректер жұмсақ мамық қауырсындарымен толтырылған жастықтарды пайдаланды.

19 ғасырда өнеркәсіптік революцияның пайда болуымен жастық әр үйде дерлік әдеттегі нәрсеге айналды. Осы уақыт ішінде жастықтар жаппай өндіріс пен технологиялық жетістіктерге байланысты қолжетімді болды. Англиядағы Виктория дәуірінде жастықтар дивандар мен орындықтарға арналған сәндік бөліктерге айналды.

Қазіргі жастықтар әртүрлі материалдардан жасалған. Жастық қапшығы әдетте мақтадан немесе полиэфирден жасалған, табиғи толтырғыштар қолданылады: мақта, қауырсын, жібек немесе қой жүні. Егер адамның қауырсынға немесе жүнге аллергиясы болса, ол синтетикалық толтырумен жастықты таңдай алады: латекс, көбік немесе полиэстер.

Бүгінгі күні жастықтардың алуан түрі бар: гелий, ортопедиялық, демалуға және ұйықтауға арналған жастықтар, сәндік жастықтар. Эволюция әлі біткен жоқ, технологияның дамуымен бамбук пен сүт талшығы сияқты жаңа пішіндегі және жаңа материалдардан жасалған жастықтар пайда болады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ тілі терминдер сөздігі I том
2. ↑  Шаңырақ : Үй-тұрмыстық энциклопедиясы. Алматы : Қаз.Сов.энцикл.Бас ред. 1990 ISBN 5-89800-008-9