recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Томазо Кампанелла** (1568 - 1639 жылдары) - угопист-социалист. Оның ең жақсы қоғамдық құрылым туралы идеялары "Күн қаласы" атты еңбегінде жақсы жазылған. Кампанелла да Платон сияқгы некелік жанүялық қатынастарды ортақтандыру принципін таратуға тырысты. Ол Күн қаласында өндіріс үясы жанүя емес, бригада немесе үстаханалар болады деп есептеді. Кампанелла еңбекті барынша дәріптеп қүлдықгы сынады, сондықган да Күн қаласында қылмыскерлер қоғамдық жұмысқа тартылмайды. Кампанелланың ойынша, ортақ меншікке негізделген қоғамда мемлекет сақталады. Алайда ол суреттеген мемлекет саяси ойлар мен мемлекеттік мекемелер тарихында белгілі болып келген мемлекеттен мүлдем өзгеше еді. Күн қаласында билік пен басқару үш принципке негізделеді:

* жаңа мемлекеттің басты міндеті өндіру мен бөлуді ұйымдастыру, азаматтарды тәрбие арқылы басқару;
* мемлекеттің бүл міндеті билік пен басқаруды жүзеге асыруда ғалымдардың елеулі рөлі болатынын көрсетеді;
* жаңа қоғамдық құрылым мемлекетті басқаруға халықтың қатысуын талап етеді.

Күн қаласында құқық, әділ сот және жаза бодцы. Зандар көп
емес, қысқа әрі нұсқалы жазылды. Заңдардың мәтіндері сот жүргізілетін ғибадатханалардың колонналарына ойылып жазылған. Сот процесі ашық, ауызша және тез өтеді. Феодадцық процестерге төн азаптау мен сот тартыстарына жол берілмеген. Жазалау әділеттілік принципімен және қылмысына сәйкес жүргізіледі. Кампанелла саясаткерлер мен тирандар ойлап тапқан "мемлекеттік қажеттілік" ұғымын моральға жат нәрсе деп есептеді, оның ойынша, билікке қол жеткізу және оны сақтап қалу үшін кез келген заңды бұзуға болады деген қағида тек соларға ғана тиімді деп есептеген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Биекенов К. Садырова М. Әлеуметтанудың түсіндірме сөздігі. — Алматы: Сөздік-Словарь, 2007. — 344 бет. ISBN 9965-822-10-7
**Құлахмет Дүйсенұлы Қалменов** (1926 ж.) – құқық қорғау органының қызметкері (1970), заң ғылымдарының кандидаты. 

ҚазКСР Ішкі істер министрлігінің 1 жылдық курсын (1945), Мәскеу жоғары офицерлік мектебін (1950) бітірген. 1945 – 48 жылдары Шымкент (Оңтүстік Қазақстан) облыстық ішкі істер басқармасында тергеуші болып істеді. 1950 – 53 жылдары Қазақ КСР ішкі істер министрлігінің аппаратында жауапты қызметтер атқарды, 1953 – 68 жылдары Шымкент облыстық ішкі істер басқармасы бастығының орынбасары, басқарма бастығы, Жамбыл облыстық ішкі істер басқармасының бастығы, 1968 – 80 жылдары Оңтүстік Қазақстан облысы ішкі істер басқармасының бастығы, 1980 – 87 жылдары Ішкі істер минстірлігінің арнаулы мектебінің бастығы болды. Қызыл Жұлдыз орденімен марапатталған.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
**Жозе Пауло Безерра Масиэл Жуниор** (порт. *José Paulo Bezerra Maciel Junior*; 1988 жылы 25 шілдеде Сан-Паулу қаласында туылды), **Паулиньо** есімімен атақты (порт. *Paulinho*) — бразилиялық футболшы, «Гуанчжоу Эвергранд» футбол клубы мен Бразилия ұлттық құрамасының жартылай қорғаушысы.

Биографиясы
-----------

Поулиньо футболдық мансабын алғашында мини-футболда бастап, жергілікті Сан-Паулудың «Португеза» футол секциясында өнер көрсетті. 2006 жылы «Пан де Асуар» клубында өнер көрсете бастады. Осы жылы негізгі құрамға көшсе де, тез арада «Вильнюс» ФК жалға берілді. Литовтық клубта жақсы өнер көрсеткенімен, клубта финанс тұрғысынан мәселелер пайда бола бастады.Кейін бағын белоруссиялық «Неманда» сынап көрді, алайда клубтың басшылары ол клубқа сәйкес келмейтінің жариялады. Одан кейін «Лодзь» клубына көшіп кетті. Польша чемпионатында 17 матч өткізіп, кейін қайта «Пан де Асукарға» оралды.

2009 жылы Бразилия чемпионатының Б сериясындағы Брагантино клуына ауысып кетті. Осы клубта жүріп, оған басқа да клубтар қызықты. Оның бірі «Коринтиасе» клубы еді, 2010 жылы тап осы клубқа ауысып кетті. 

Әлем чемпионатында, Давид Луиспен бірге
Кейінірек Паулиньо команданың негізгі ойыншыларының біріне айналды. 2011 жылы командасына Бразилия чемпионатын жеңіп алуға көмектесті, осының арқасында оған итальяндық «Рома» мен «Интер» қызықты. Алайда Паулиньо 2012 жылы Либертадорес Кубогіне қатысу үшін клубта қалуды жөн көрді. Жозе өз мақсатына жете алды, Коринтианс алғаш рет осы турнирде финалға дейін жете алып, өздерінің басты қарсыластары «Боку Хуниорсты» жеңе алды. Сондай-ақ Паулиньоосы турнирдің барлық ойындарына қатысқан 6 ойыншының бірі атанды. Ол турнирдің топтық ойындарында гол, плей-офф стадиясында 2 гол, және 1/4 финалда жеңістік голды Васко да гама клубына соқты. Паулиньо турнирде 3 гол соқандықтан, ең үздік бомбардирлер арасына кірді. Одан көп гол тек Данило (4 гол) және Эмерсон Шейх (5 гол) соқты.

2011 жылы 15 қыркүйекте Паулиньо ағаш рет Бразилия ұлттық құрамасы үшін ойынды Рока Кубогінде Аргентинаға қарсы ойнады. Ол алаңда 88 минут жүріп, тек 89 минутта ғана ауыстырылды.

2013 жылы 2 шілде айында Паулиньо ағылшындық «Тотттенхэм Хотспур» клубына көшіп кетті. Трансфер құны 17 млн.еуро болып саналды.

Титулдары мен жетістіктері
--------------------------

* Бразилия чемпионы: 2011
* Либертадорес Кубогінің иегері:2012
* Рока Кбогінің иегері: 2011
* Бразилия чемпионатының символдық құрамында(Күміс доп): 2011
* Бразилия чемпионатының символдық құрамында(Globo и КБФ): 2011
* Паулисты лигасының символдық құрамында: 2012
* Конфедерация Кубогінің қола добы: 2013
* Конфедерация Кубогінің символдық құрамында: 2013
* Испания чемпионы (1): 2017/18
* Испания кубогы (1): 2017/18

Дереккөздер
-----------

1. ↑

Сілтемелер
----------

* soccerway.com сайтында профилі
**Миралем Пьянич** (*Miralem Pjaniс*; 2 сәуір 1990 жыл, Тузла, Югославия) — босниялық футболшы, "Бешикташ" клубы мен Босния және Герцеговина Ұлттық футбол құрамасының жартылай қорғаушысы.

Футболшы карьерасы
------------------

### Клубтық

Ұлттық құрама жейдесінде. 2015
Әкесі Фахруддин Пьянич те футболшы болған. Миралем 1990 жылы дүниеге келді де, отбасы елдегі саяси тынышсыздыққа орай көп ұзамай Люксембургке қоныс аударды. Сол себепті де Миралем Люксембург жастар құрамасында ойнаған. Кейін "Метц" футбол академиясын тәмамдап, "Метц" клубымен келісім-шарт жасасты. 2007-08 маусымында 32 рет алаңға шығып, 4 доп соқты. Осы жерде ойнап, "Лион" клубының мамандарының көзіне түседі де, 2008 жылы сонда ауысады. "Лион" сапында шабуылдаушы жартылай қорғаушы позициясында өнер көрсетеді. 2009/10 жылғы маусымда Мадридте "Реал" қақпасына гол соғып, "Лион" Чемпиондар Лигасының 1/4 финалына жолдама алады.

2011 жылы Пьянич "Ромаға" ауысады. Бес жылдай тұрақты өнер көрсетіп, қазіргі клубы "Ювентуске" өтеді.

2020 жылы 2 қыркүйекте "Барселонаға" ауысты.

### Ұлттық құрама

2008 жылдан бері Босния және Герцеговина құрамасынның мүшесі. 2014 жылы әлем чемпионатына қатысып, топтық турнирдің соңғы турында Иранның қақпасына гол соғады. Құрама сапында 11 гол соққан. Бір қызығы, ол гол соққан матчтардың бәрінде Босния және Черногория құрамасы жеңіске жеткен.

Жетістіктері
------------

Италия **Ювентус**

* Италия чемпионы: 2016–17, 2017-18, 2018-19, 2019-20
* Италия кубогы: 2016–17, 2017/18
* Италия суперкубогы: 2018
* УЕФА Чемпиондар Лигасының финалисі: 2016/17

Футболшы жайлы фактілер
-----------------------

* Миралем Пьянич - мұсылман. Оның Эдин атты ұлы бар.
* Ол босния тілінен бөлек бес тілде емін-еркін сөйлей алады: луюсембургше, французша, ағылшынша, немісше және италиянша.

Cыртқы сілтемелер
-----------------

* Футболшының профилі
Пэйнтбол ойыны
**Пэйнтбол** (ағылш. *Paintball*) экстремалды спорт жекпе-жектерінің жас түрі, ойыншылар бояулы шариктермен ататын арнайы пневматикалық қарулармен қаруланады. 

Ойын ұрыс әрекеттерін жақын және орташа қашықтықта өте дәл белгілейді. Ойыншыға тиген шар жарылып, киімде түрлі түсті белгі қалдырады. Ұрыс ашық та (орман, тау, арнайы жабдықталған полигондар), жабық та алаңдарда (бункерлерде, жертөлелерде, ғимараттарда) өте береді. Әуесқой ойындар қарапайымдалған ережелер бойынша жүргізіледі, турнирлік ұрыстардың қатаң регламенті және нақты жасалған тактикасы болады, онда әрбір сарбаз бүкіл команда үшін бір мақсатқа бағынған міндетті иемденеді.

Команда құрамы 4-тен 10 адамға дейін. Ойынның стандартты емес нұсқалары да бар («Top Gun» бір мезгілде 4–6 адам ойнайды және «әркім өзі үшін»; «Survival» 1 адам 3–4 адамға қарсы және т.б.).

Қару (маркерлер)
----------------

Қазіргі кезде қарудың 50 шақты қару жүйесі бар, оларды негізгі 3 топқа бөлуге болады:

* Помпалы маркерлер – қолмен зарядталып, бір рет атылады.
* Жартылай автоматтар – затворы автоматты жүргізіліп, бір рет атылады.
* Автоматтар – кезекпен 5–15 шардан ататын маркерлер.

Бояушы шарлар
-------------

Стандартты калибр – 68, желатинді қабығы бар, ішінде глицерин мен ас бояудың қосындысы. Краска суда оңай ериді және тіпті ақ матадан да жылдам жуылады.

СО2 толық баллонымен (70-80 атм қысым) қаруланған маркерден атқанда шар стволдан секундына 100 м жылдамдық шамасында ұшады. Атудың көзделген дәлдігі 20–25 м, шар 50–60 м қашықтыққа ұшады. 15–20 м қашықтықтағы атыс дененің қорғалмаған бөлігін көгертіп жібереді.

Киім-кешек
----------

Киім-кешек ретінде жалпы әскерлік камуфляж форма, сондай-ақ арнайы тігілген костюмдер қолданылады. Бетперде, басқа киетін бандан, бронежилет пен перчаткілер киім-кешектің негізгі элементтері болып табылады.

Дереккөздер
-----------

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* paintball.about.com Мұрағатталған 29 қазанның 2014 жылы.
Электронды микроскоп арқылы көргілген Лептоспироз
**Лептоспироз**  (*грек.* leptos *— жіңішке және грек.* speіra *— ирекше, бұрама; грек.* osіs *— ауру*) — адамдарда, сүтқоректілерде және құстарда кездесетін тез жұғатын жұқпалы ауру. 

Қоздырғышы — спираль пішінді лептоспира бактериялары. Негізінен, онымен бауыр, бүйрек және майда қан тамырлары зақымданады. Лептоспирозды 1888 ж. Ресей ғалымы Н.П. Васильев анықтаған. Қоздырғышын жапон зерттеушілері 1914 — 15 ж. А.Инадо және А.Ол қоздырғышты денесі сарғайып ауырған адамдардан тапқан. Қазіргі кезде бұл дертті ауру қоздырғышының түрлеріне, клиникалық белгілеріне, ауру ағымына байланысты үш түрге бөледі: 

1. интерогеморрагиялық лептоспироз (*дене сарғаяды*) немесе Васильев-Вейль ауруы деп аталады;
2. каникол лептоспироз (*немесе Помон*) (*денеде қан құйылу байқалады*);
3. *"су қызбасы"* деп аталатын жеңіл өтетін (*дене сарғаймайды*) түрі.

Қазақстанда лептоспироз *"су безгегі"* деп атайды, республиканың солтүстік және шығыс аймақтарында жиі байқалады. Лептоспироз тағамдық өнеркәсіп мекемелері қызметкерлерінің, шахтерлердің, қалалық қоқыс тазалаушылардың, ветеринарлар және ит питомнигі жұмысшыларының арасында жиірек кездеседі. Ауру таратушы, яғни инфекция көзі — дала және су тышқандары, егеуқұйрықтар; үй жануарларынан — ірі қара мал, шошқа (*әсіресе иттер*).

Лептоспира бактериялары
-----------------------

Лептоспира бактериялары — тасымалдаушы жануарлардың бүйрегінің майда өзекшелерінде өсіп-өніп сақталады, сыртқы ортаға несебімен шығады. Лептоспира адамдарға лептоспира бактерияларымен ластанған су, топырақ, ас тағамдары, тұрмыстық және мал өнімдерін өңдейтін өндірістік қалдық заттармен ауыз қуысы, мұрын, көз шырышты қабығы және зақымданған тері арқылы жұғады. Лептоспира жұққаннан кейін 3 — 5 миннуттан соң қанға өтіп, бүйрек пен бауыр тіндеріне таралып, жылдам өсіп-өне бастайды. Аурудың жасырын (инкубациялық) кезеңі орта есеппен 7 — 13 күнді қамтиды. Сонан соң науқастың бірден *дене қызбасы басталады (39 — 40°С), өзі қалтырап, бұлшық еттері қатты ауырады; көзі қызарады; лоқсып құсып, ұйқысы қашады*. Ауру асқынғанда *сандырақтап*, *мұрнынан қан кетіп, ерін, мұрын айналасына ұшық шығады*. Бауыры ісінеді, денеге *бөртпе шығады, дененің сарғаюы* байқалады. Ауруды дер кезінде емдемесе, адамдардың өліп кетуі (*әсіресе, жасы келген*) де мүмкін. Ал сарғаймай, жеңіл түрімен науқастанғанда 6 — 12 аптадан кейін толық айығып кетеді. Ауру диагнозы лабараториялық әдістермен анықталады. 

Емі: антибиотиктер (пенициллин, тетрациклин, т.б.) беріледі. Гамма-глобулиндер егіледі. 

Алдын ала сақтану үшін медицина-санитар-ветеринарлық кешенді шараларды қолдану, тұрғындарды таза, сапалы ауыз сумен қамтамасыз ету, мал суаратын жерлерден ауыз су алмау, т.б. қажет.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Ұлттық Энциклопедиясы
2. ↑  Патологиялық анотомия терминдерінің орысша – латынша – қазақша түсініктеме сөздігі.- Ақтөбе. ISBN 9965-437-40-8
**Томайкөл** – Сырдарияның сол жағасындағы Жуанқұм жазығындағы көл.

Географиялық орны
-----------------

Қызылорда облысы Қазалы қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 20 км жерде орналасқан.

Гидрографикасы, сипаты
----------------------

Ұзындығы 7,5 км, ені 1,0 км, терең жері 3,5 м, ауданы 2,6 км2. Көл бірімен-бірі тіркес үш бөліктен тұрады. Жағалауы жазық, кей телімдерде құм шоқаттар кездеседі, шығанақтармен тілімделген. Көлдің деңгейі құбылмалы. Көктемде Сырдария тасығанда көтеріледі, жаз ортасында көлдің деңгейі төмендеп, жағадан алыстайды. Су басқан жағалауы шабындық. Суы ашқылтым (2,4 г/л).

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
Телескоп
**Телескоп** туралы, ол сыңардүрбі (теле және грекше skopeo – қараймын) – аспан шырақтарын электр-магниттік сәуле арқылы бақылауға арналған астрономиялық құрал. Телескоп гаммалық телескоп, рентген, ультракүлгін, оптикалық, инфрақызыл және радиотелескоп; оптикалық сұлбасы бойынша айналы (рефлектор), линзалы (рефрактор) және айналы-линзалы телескоп болып бөлінеді.

Телескоптардың көмегімен фотографиялық, теледидарлық, электронды-оптикалық, т.б. сәуле қабылдағыштарды пайдалану арқылы фотографиялық, спектрлік, т.б. бақылаулар жүргізіледі. Телескоптар пайдалану ретіне қарай: астрофизикалық (жұлдыздарды, планеталарды, тұмандықтарды зерттейтін) телескоп, Күн телескопы, астрометрикалық телескоп, серіктік фотокамералар (Жердің жасанды серіктерін бақылайтын), сондай-ақ метеорларды бақылайтын метеор патрульдері мен кометаларды бақылайтын телескоп, т.б. болып бөлінеді.
Күн телескопының трубасы қозғалмай не горизонталь не верткаль тұрады.
Телескоптың (оптикалық рефрактордың) көмегімен алғашқы астрономиялық бақылауды Г.Галилей жүргізді.

Түрлері
-------

Радиотелескоп
* Радиотелескоп – жер атмосферасының мөлдірлік терезесі диапазонында космостық обьектілердің радиосәулеленуін кабылдауға және тіркеуге арналған кұрылғы.

Күн телескопы
* Күн телескопы – арнайы күнді және күндегі дақтарды көруге арналған телескоп

Дереккөздер
-----------

* Қазақ Энциклопедиясы, 8-том
* Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Физика / Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д,, профессор Е. Арын – Павлодар: С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті, 2006. ISBN 9965-808-88-0
ҚР Ғылым академиясы
Көшеге қазақтың белгілі тілші-ғалымы, филология ғылымдарының докторы, профессор, ҚР Ғылым академиясының корреспондент-мүшесі Мархабат Томановтың есімі (Алматы қаласы мәслихаттың 24.12.2003 № 27 шешімі мен Алматы қаласы әкімшілігінің 26.12.2003 № 5/765 қаулысы) берілген. Томанов Мархабат (1934-2001) Қызылорда облысында дүниеге келген. Ол - көне түркі тіліне байланысты зерттеулер жүргізген ғалым.

Көше Әуезов ауданында орналасқан. Әбдірашұлы атындағы көшемен қиылысады. Бұрынғы атаулары: 

* а) 7-ші;
* ә) Асфальтная;
* б) 5-ші көшелері.

Көшенің ұзындығы - **1000 метр**.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алматы көшелері. Анықтамалық энциклопедия. – Алматы: "ИП Волошин" баспасы, 2009. ISBN 978-601-7157-18-0
**Томар бояу кермек** – қорғасыншөптер тұқымдасының кермек туысы. Көпжылдық өсімдік, биіктігі 30-80 см, жалаң сабақты болып келеді, қатты ағаштанған, тарамданған, түсі қара-қоңыр тамыры жуан келеді, тілігі қуарыңқырыған қызыл-қоңыр, жерге жақын тұсы көлденең тарамданған тамырға ұқсас сабағы қысқалау, тамыры жіп тәріздес. Томар бояу кермектің өзімен бірге қурайтын тікенекті жапырақтары сабағын орай өседі. Гүл шоғыры ірі қабыршықты жапырақшалы, гүлдері ұсақ, қосалқы гүл жапырақшасы қызыл. Томар бояу кермектің дәні сопақша жұмыртқа тәріздес, ұзындығы 2 мм, ені 0,6 мм, түсі қара-қоңырқай болады. Бұл өсімдік шөлейтті, далалы жерлерде, шалғындықтарда, тау етектерінде, сортаң ойпатты шалғындықтарда, теңіздің топырақты жағалауында, әсіресе, өзен аңғарларында, сортаң көлдердің жағалауында, сортаң топырақтарда өседі. Томар бояу кермектің кепкен тамырының құрамында тері илеуге қажетті зат мол, 25 %-ға жетеді. Жергілікті тұрғын халық томар бояу кермекті теріні және жүнді илеп бояған және оны жарақаттанған жерге ем ретінде де қолданған.

Дереккөздер
-----------

"Күншығыс" энциклопедиясынан.
**Толқынның ұзындығы** - кез келген уақыт мезетінде бірдей жылдамдықпен және бірдей үдеумен қозғалатын ең жақын орналасқан екі нүктенің арақашықтығы. Толқын ұзындығы грекше λ («Лямбда»)белгісімен белгіленеді
Жылдамдығы ϑ толқын бір период Т аралықта λ толқынның ұзындығына тең қашықтықта тарайды:

λ = ϑ · Т

Период Т және жиілік v: Т = 1/v байланыста болғандықтан:

ϑ = λ · v

Толқын туындағанда, оның жиілігін тербеліс көзінің жиілігі анықтайды, ал толқынның жылдамдығы - ортаның қасиеттеріне тәуелді. Сондықтан жиілігі бірдей тербелістер әр түрлі болуы мүмкін.

Дереккөздер
-----------


1. ↑  Оқушы анықтамасы: 5-11 сыныптар. 2-кітап - Астана: «Арман-ПВ» баспасы, 2008ж - 536 бет. ISBN 9965-861-72-2
**Әскери-теңіз революциялық комитеті** (орыс. *Военно-морской революционный комитет* (ВМРК) — жұмысшы және солдат депутаттары Советтерінің Бүкіл ресейлік 2-съезінде флоттар мен флотилиялардан келген делегаттардың кеңесінде құрылған ерекше мүше (Петроград, 1917 жылы 26 қазан (8 қараша)). ӘТРК В. И. Лениннің басшылығымен ұйымдастырылып, жұмыс істеді. Делегат И. И. Вахрамеев председатель болып сайланды. 5 (18) қарашада ӘТРК қайта құрылды. Оған 10 адамнан (шешуші дауыспен) құрылған коллегия басшылық етті. Басқа мүшелері (кеңесші дауыспен) секцияларды басқарды. ӘТРК матрос отрядтары мен үгітшілер топтарын құрып, еліміздің түрлі аудандарына жіберіп отырды, революцияға қарсы астыртын ұйымдар мен лаңшыл тортарға қарсы күресті. Комитет соғыс флотының Бүкіл ресейлік съезін (18-25 қарашада (1-8 желтоқсанда)) даярлап, ұйымдастырды. Осы съездің шешімі бойынша ӘТРК (өзіне жүктелген міндетті орындағаннан кейін) таратылды (1917 жылы 26 қараша (9 желтоқсан)).

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы. Алматы қаласы,1976 ж. 3-том, 51-бет
**"Джезказганская правда"** - газет, Қазақстан КП Жезказған облыстық комитеті мен халық депутаттары облысы Кеңесінің, 1991 жылдан облыс әкімшілігінің органы болды. Тұңғыш нөмірі 1973 жылы 13 сәуірде жарық көрді. Ол облыс халық шаруашылығының өркендеу барысын, оның ішінде жетекші сала — түсті металлургияны дамыту жолыңдағы қол жеткен табыстарды дәйекті түрде жазып келді. Кен қазатын және оны қайта өңдейтін кәсіпорындардың жұмысын жетілдіру, кен орындарын көбейту, шикізатты кешенді пайдалану, ғылым мен техникалық прогрестін жетістіктерін және озық тәжірибені өндіріске енгізу, табиғатты корғау т. б. көптеген мәселелер газеттің күнделікті манызды тақырыбына айналып отырды. Сондай-ақ газет күрделі құрылыска, ауыл шаруашылығына, оның басты саласы — қой шаруашылығына, облыс еңбеккерлерінің тұрмысы мен мәдениетіне байланысты материалдарды ұдайы жариялады. Ол еңбек ұжымдарындағы және елді мекендердегі идеологиялық және саяси тәрбие жұмысын онан әрі жақсарта түсуге жәрдемдесетін мақалалар жазумен қатар жұмысшылар мен интеллигенцияның өміріндегі өзекті мәселелерге ұдайы кеңіл бөліп кедді. 1997 жылдан Жезказған қалалық «Жезказганская газета» деген атпен шығатын болды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5

*Бұл жаңа мақаланың бастамасы. Бұл мақаланы толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесуіңізді сұраймыз.*
Джей Эрнандес -1978 жылы 20 акпанда туылған американдық актер.

Джей Эрнандес

Өмірі және мансабы
------------------

Джей Эрнандес (толық аты - Хавьер Мануэль Эрнандес кіші ағыл. Manuel Hernandez, Jr.)- Калифорния штатындағы Монтабелло қаласында механиктің отбасында дүниеге келген. Отбасында үшінші бала,оның екі ағасы бар (Михаэль және Габриэль), оған қоса Амелия атты қарындасы бар.
Басында Дон Босско техникалық колледжде оқыған,сосын Шор колледжде білім алуын жалғастырған.
Лос-Анджелесте Эрнандес Говард Тайнер атты менеджермен танысқан.Ол болса Эрнандестің актерлық шеберлігін қөріп,оны актерлық шеберлікті дамытатын мектепте жібергенде,Эрнандестің суреттерін кастингтік агентіктерге таратқан.
Джей 2000 жылдардан бастап,қөптеген киноларда түсіп бастаған.Ал 2004 жылы "Көшпенді "атты қазақ-француз фильмінде Ерали рөлін сомдаған.

Қызықты ақпарат
---------------

Джей Эрнандес өзінің әйелің Даниэлла Дотчерді балалық шағында кездестірген.Ол кезде джейдің жасы 14 болса,Даниэлланың жасы 17 еді.

Түскен Кинолар тізбегі
----------------------

• «Living the Life» (2000)
• Тартымды және есалаң» (2001)
• «Joy Ride» (2001)
• «Жаңа шақырылған» (2002)
• «Айналатын кез» (2004)
• «49 саты» (2004)
• «Мәртебе сәулесінде » (2004)
• «Хостел» (2005)
• «Карлито жолы 2» (2005)
• «Көшпенді» (2005)
• «Карас (аниме)» (2005—2007), озвучка
• «Егіздер мұнарасы» (2006)
• «Грайндхаус» (2007)
• «Өмір сүр!» (2007)
• «Хостел 2» (2007)
• «Американдық бала» (2008)
• «Лэйквьюға қош келдіңіз!» (2008)
• «Карантин» (2008)
• «Nothing Like the Holidays» (2008)
• «Жаз.Сыныптастар.Махаббат.» (2012)
• «Макс» (2015)
• «Өзің өзі өлтірушілер тобы» (2016)

Дереккөздер
-----------
**Джеймс Уиллиам "Джейми" Хинс** (ағылш. *James «Jamie» William Hince*, 1968 жылы 19 желтоқсанда Бэкингемширде (Англия) туған) — ағылшындық гитарист, әнші, әндер авторы, The Kills инди рок тобының гитаристі ретінде белгілі. Ол өзінің музыкалық мансабын Fiji, Scarfo, және Blyth Power атты топтарда бастады. 2000 жылы Хинс американдық әнші Элисон Моссхартпен бірге The Kills тобын құрды. The Kills-те Хинс "Hotel" (ағылш. *Қонақ үй*), ал Моссхарт "VV" деген атпен белгілі.

Жеке өмірі
----------

Хинс британдық супермодель Кэйт Моссқа үйленген. The Sun газетінің хабарлауынша, жұп 2008 жылы Амстердамда некелескен. Хайнс Моссқа төсекте бағасы £10000 тұратын 1920-жылғы винтажды жүзікті ұсынған. Олар 2011 жылы 1 шілдеде Ұлы Петр шіркеуінде, Суозроп, Глостершир графтығында үйленді.

Дискографиясы
-------------

### Scarfo-мен бірге

* *Scarfo* (Қараша, 1995)
* *Luxury Plane Crash* (Шілде, 1997)

### The Kills студиялық альбомдары

* *Keep on Your Mean Side* (2003)
* *No Wow* (2005)
* *Midnight Boom* (2008)
* *Blood Pressures* (2011)

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *Britton Amy* Revolution Rock: The Albums Which Defined Two Ages —  AuthorHouse. — P. 327–. — ISBN 9781467887106.
2. ↑  *12:01 am* Kate Moss: Kiss Me, Kate — Vogue.  Vogue.com (11 тамыз 2011). Тексерілді, 27 тамыз 2014.
**Джеймс Брэдли** (ағылш. *James Bradley*; 3 наурыз 1692 — 13 шілде 1762) — ағылшын астрономы, Лондон корольдық қоғамының мүшесі, Оксфорд университетінің профессоры.

1725 ж. Айдаһардағы *Ẏ* жұлдызының ығысуын бақылау нәтижесінде жарық аберрациясын ашқан. 1737 ж. Брадлей Жердің айналу осінің *нутациясын* ашқан, бірақ 10 жылдан кейін, Жердің айналу периодын анықтаған соң жариялаған. Э.Галлей қайтыс болғаннан кейін Гринвич обсерваториясының директоры болған. 1750 жылдан Брадлей меридиандық бақылаулар жүргізген, оны кейін неміс астрономдары *Ф.В.Бессель мен А.Ауверс* жүйеге келтірген және ол аберрация, прецессия және нутация тұрақтылықтарын анықтауға негіз болған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1973ж. 448-бет 2 том
**Том Мисон** (ағыл. Tom Mison; туған. 23 шілде 1982, Уокинг, Суррей, Англия, Ұлыбритания) — ағылшындық актёр, сценарист. Әлемге көбінесе "Сонная лощина" сериалындағы Икабод Крейн рөлімен әйгілі.

Өмірбаяны
---------

Мисон Лондонның таяуындағы Суррей графтығының Уокинг қаласында өмірге келіп, жастайын шағын өткізген. Осында Веббер-Дуглас драматикалық өнерінің академиясында оқып жүріп, 2004 жылы «сэр Гилгад Траст сыйлығына» (ағылш. Sir John Gielgud Trust Award) ие болды.

2001 жылы әлі оқушы болып жүрген кезде Мисон Американдық театр консерваториясының жасөспірімдерге арналған бағдарламасында қатысқан.

Мансап
------

2008 жыды Мисон мен Руперт Френд «Долгая и грустная сага о братьях-самоубийцах» қысқаша фильміне сюжет жазып, осы фильмде басты рөлдерді ойнаған. Фильм Лондонда 2009 жылы шыққан. Тағыда Мисон театрға сценариларды жазып жүр.

Жеке өмірі
----------

2014 жылы көктемінде Мисон Шарлотта Коймен неке құрды.

Дереккөздер
-----------

Том Мисон
Лептоцератопс
Лептоцератопс
Лептоцератопс
**Лептоцератопс**. Лептоцератопсты 1924 жылы Барнум Браун атты ғалым Солтүстік Америкадан тапқан. Ол өте ертеде өмір сүрген динозаврларға ұқсаған қарапайым мүйізді жануар. Біздің заманымыздан 68 миллион жыл бұрын өмір сүрген. Ғалымдардың бірден-бір өкілі. Оның мүйізсіз басында шағын желбіршек болған. Әдетте төрт аяқтап жүріп, қауіп төнгенін сезген кезде екі аяқпен жүгіре білген. Лептоцератопс азығын аузына апарып жеу үшін алдыңғы аяқтарын пайдаланған. Оның алғашқы табылған сүцектерінің арасында бассүйегінің жартысы жоқ болып шықты.

Қызықты дерек
-------------

* Лептоцератопс Бор дәуірінде, Солтүстік Америка мен Азия жерінде өмір сүрген.
* Лептоцератопстың толық сақталған бір қаңқасын 1947 жылы С. М. Стернберг тапты.

Мәліметтер
----------

* Қорегі : өсімдіктер
* Салмағы : 68 келі
* Тұқымдас : Церапод
* Отряд тармағы : Лептоцератоп [1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Динозавр энциклопедиясы—Алматы: „Аруна" баспасы
**Ырғыз Жәрмеңкесі**, Ырғыз қ-нда 1870 ж. 19 қарашада ашылған. Жылына екі рет: маусым және қыркүйек айларында өткізіліп тұрды. Ы. ж-не Ресейдің Орынбор, Мәскеу, Нижегород қалаларынан, қазақ даласынан, Бұхарадан ауқатты байлар мен саудагерлер өз тауарларын әкеліп тұрды. Жәрмеңкенің өткізілуіне байланысты уезд аумағында сауда орындарының көбейтілуіне көңіл бөлінді. 1893 ж. 75 жайма дүкен жұмыс істесе, 1904 ж. оның саны 221-ге жетіп, бірнеше тұрақты сауда орындары пайда болды. Жәрмеңкеге Ресейден мақта-мата өнімдері, қант, алтын және күміс ақшалар әкелінді. Айырбас саудасында ортақ құн баламасы ретінде қой қолданылды. 1909 ж. өткізілген жәрмеңкеде жылқының 50 сомға, ірі қара малдың 35 сомға, қойдың 6 сомға, ешкінің 5 сомға, түйенің 50 сомға сатылғаны тіркелген. Сауда айналымының 60 мың сомын жүн, 62 мың сомын ұн, 256 мың сомын маталар, 23 мың сомын Бұхара кілемдері саудасы құраған. Сонымен бірге жергілікті тұрғындар балық пен аң терілерін де саудаға шығарған. 1909 ж. 12 мың пұт балық сатылған. Сол жылы сатылған күзен, сутышқан, борсық, түлкі, жалпы аң терілер құны 34 мың 600 сомға жетті.[1]

Пайдаланылған cілтемелер
------------------------

1. ↑  Әдеб.: Оразымбетов С. "Жармола жәрмеңкесі" // "Ақтөбе" газеті, 15.6.1995.
**Иван Реон** - *1985 жылы 13 мамырда* Кармартенда туған әнші және жазушы, өзінің «Отбросы» телесериалындағы Саймон және «Игра престолов» телесериалындағы Рамси Сноу рөлімен танымал болған британдық әртіс. 
Эйнир және Томас Реон отбасысында дүниеге келді. Оның үлкен ағасы - Алед бар. Иван *5 жаста* болғанда, оның отбасысы және Иван Кардиффке көшті. Он жеті жасында мектеп драма үйірмесіне қатысты. «Лондонскую академию музыкального и драматического искусства» бітірген. Оның әртіс карьерасын бірінші рөлі ол Pobol y Cwm телесериалындағы рөл. Сосын ол 2008 жылы Eight Miles High атты қойылымында Ливерпуль қаласында ойнады. 2009 жылдан Иван Spring Awakening рок-мюзикл қойылымында ойнады, бұл ойнауы үшін ол Лоуренс Оливье премиясына ие болды. Бір уақыт ол The Convictions тобының әншісі болды. 2010 жылы ол топтан шығып кетті. 2013 жылдың 7 сәуірінде ол «Bang! Bang!» атты мини-альбомын ұсынды.
**Бутымов Иван Степанович** (1930 жылы туған, Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданы Шелек ауылы) — құрылысшы. Социалистік Еңбек Ері (1971). 

1945 — 51 жылдары Қант комб-тында жүргізуші, электр дәнекерлеуші, 1951 — 58 жылдары Қырғыз КСР Қарабалта құрылыс басқармасында жұмысшы болған. 1958 жылы комсомолдық жолдамамен жаңа қаланың құрылысын салуға жіберіліп, Степногорск құрылыс басқармасында комсомол-жастар бригадасының жетекшісі болды. Бутымовтың бригадасы 8-бесжылдықтың жоспарын 3 жылдың ішінде орындаған (1966 — 70). 

КСРО орден, медальдарымен марапатталған.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл. ISBN 5-89800-123-9, II том
**Ырғақты қара сөз** немесе **Ритмикалық проза** деп шешендік қара сөзді айтады. Сөйлем, сөйлемшелердің өренкті ықшамдылығынан ырғақ реттілігі байқалып тұрады. Бұл термин ежелгі грек, латын және орта ғасыр әдебиетінде қалыптасты, сөйтіп 16-19 ғасырларда Еуропа прозасына әсер етті. Бұл әсіресе Карамзин және Гогольдің шығармаларынан байқалады. Ритмикалық прозаны өлеңмен шатастыруға болмайды. Қазақтың шешендік қара сөздерінде ырғақ бар. Қазақ әдебиетінде, мысалы, Аймауытовтың шығармаларында ырғақты қар сөз үлгісі кездеседі
[1].

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ әдебеті энциклопедиялық анықтамалық; Аруна баспасы.Алматы, 2005ж.
**Иван Самсонович Гаврилов** (1912-1944), Кеңес Одағының Батыры (1943), аға сержант. Тау-кен өнеркәсібі училищесін бітіріп, Донбастағы Макеевка учаскесіңде бекітуші, десятник, учаске бастығының көмекшісі болды. 1941-1942 жылдары Қарағандыда №12 шахтаның ішкі транспортының бастығы. 1942-1943 жылы Печора көмір бассейнін игеру үшін Воркутаға көмекке жіберідді. 1943 жылы Кеңес Армиясы қатарына шақырылды. Ұлы Отан соғысы кезінде Курск шайқасына қатысты. 38-ші армияның 163 атқыштар дивизиясының құрамында 1943 жылы Днепр өзенінен етуде тұтқиылдан шабуыл жасау тобын бастап, жау орналасқан жерге жасырын бекініп, негізгі күш өзенді алғанға дейін ұстап тұрды. 1944 жылы ұрыста ауыр жарақаттанып қайтыс болды. Орден, медальдармен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5
2. ↑  Айбын. Энциклопедия. / Бас редакторы Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. ISBN 9965-893-73-Х
**Давид Сория Солис** (ис. *David Soria Solís*; 4 сәуір 1993 жыл, Мадрид) — испаниялық футболшы, "Хетафе" клубының қақпашысы.

Карьерасы
---------

Балалық шағында "Реал Мадрид", "Атлетико Мадрид", "Лестер Сити" секілді клубтардың академиясынан өтіп, 2012 жылы "Севильяның" фарм-клубы "Атлетико Севильяға" ауысты. 

"Севилья" құрамында бірнеше жыл Бету мен Серхио Риконың ізбасары ретінде қосалқы құрамда отырды.

"Севильяның" негізгі құрамында тек 2015 жылы 2 желтоқсанда Испания кубогындағы "Логроньеске" қарсы ойында тұңғыш рет алаңға шықты. Сол маусымда Еуропа лигасын ұтып алды. Финалда "Ливерпульге" қарсы ойында 90 минут толық ойнады.

2018 жылы "Хетафеге" ауысты.

Жетістіктері
------------

### Севилья

* Еуропа лигасының жеңімпазы: 2015/16

Дереккөздер
-----------

1. ↑

Сілтемелер
----------

* Профилі

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  Осы үлгіні қарау   Тематикалық сайттар | 
FootballDatabase.eu · Soccerway · Transfermarkt · worldfootball.net |

 |
**«Серт»** (ағылш. *The Vow*) – шынайы оқиғаға негізделген режиссер Майкл Саксидің мелодрамасы. Басты рөлдерде Ченнинг Тейтум және Рэйчел Макадмс. Әлемдік тұсаукесер 2012 жылы 9 қаңтарда өтті.

Сюжет
-----

Некелерінің төртжылдығында Пейдж және Лео көлік апатына түседі.Әйелі комада болған кезде, Лео оның төсегінен бір сағатқа да кетпейтін. Алайда қыздың өмірге қайта оралуы жадының жоғалуымен күңгірттеді. Ол өзінің ғашығын танымайды және олардың махаббаты туралы есінде ештене жоқ. Пейдж өмірінің соңғы төрт жылы туралы ұмытады. Бұл уақыт аралығында ол өмірін күрт өзгертіп, басқа адам болған еді. Лео Пейджке апатқа дейін болған өмірін қайта еске түсіруге көмектуге тырысады. Ол әйелін өзіне қайтадан ғашық етпекші және осының бәрін тексеріп, ол бүкіл әрекеті сәтсіз аяқталғанын түсінеді. Әйелінің сендіре алмай, Лео ажырасуғы келіседі. Алайда ажырасқаннан кейін Пейдж әкесінің құрбысымен жүргенін біледі. Бұл оның отбасымен қарым-қатынасын тоқтатуының себебі болған еді. Сол кезде ол осы жағдайда оған жады оралмайтының түсінеді. Ол жадың жоғалқаннан кейін қайта түске заңгерлік университетті тастап, қалада жалғыз өзі пәтер жалдап тұрмақшы болады. Оның мүсінге деген қызығушылығы оралады және ол амнезияның алдында оқыған өнер институтына оралады. Жалпы алғанда, Пейдж екінші рет өмір салтын күрт өзгертіп, бір кездері Леоға ғашық болған қызға айналады. Бір күні киімдерін жинап жатқанда Пейдж Леоға тұрмысқа шығарда жазған сертің табады. Содан кейін басты кейіпкерлер кафенің алдында кезедсіп, жаңа өмірге бірге қадам жасайды.

Рөлдерде
--------

* Рэйчел Макадамс — *Пэйдж Коллинз*
* Ченнинг Татум — *Лео Коллинз*
* Сэм Нилл — *Билл Торнтон, Пэйдждің әкесі*
* Джессика Лэнг — *Рита Торнтон, Пэйдждің анасы*
* Джессика Макнейми — *Гвен, Пэйдждің әпкесі*
* Скотт Спидмен — *Джереми*
* Венди Крюсон — *Фишман дәрігер*
* Диллон Кэйси — *Алекс*
* Рэйчел Скарстен — *Роуз*
* Кристина Пешич — *Элиза*
* Бриттни Ирвин — *Лена*
* Джинэнн Гуссен — *Соня*
* Ким Робертс — *Барбара*
* Татьяна Маслани — *Лили*

Қызықты ақпарат
---------------

* "Серт" фильмі Ким мен Крикит Карпентерлермен болған оқиғаға негізделген. Кейін Ким "Серт" деген кітап жазады.
* 1993 жылдың қыркүйегінде неке тойынан 10 апта өткенен кейін жұп көлік апатына түседі. Крикит күйеуін есіне түсіре алмады. Медициналық тексерітсен кейін оның жадынан соңғы он сегіз ай жоғалып кеткені белгілі болады. Ол сүйіктісін танымады. Бірақ Ким үмітің үзген жоқ. Жұбайлар Құдайға сенгіш болған, Сол себепті Кимнің ойынша Құдайға сенушілік оларға бұл қиындықтан шығуға көмектесті.
* Жұбайларда екі бала бар.
* Крикитке оның жады оралмады.

Сілтемелер
----------

* Internet Movie Database сайтында "Серт" фильмі.
Серхи Роберто
-------------

Се́рхи Робе́рто Карни́сер (исп. Sergi Roberto Carnicer; 7 ақпан 1992, Реус, Испания) — жартылай қорғаныс шебіндегі Испаниялық ойыншы. Қазіргі таңда Испаниялық "Барселона" футбол клубының сапында өнер көрсетеді.

Клубтық мансабы
---------------

2010 жылы 10 қараша күні "Барселона" клубының шебінде алғаш рет "Сеута" футбол клубына қарсы алғашқы ойынын өткізді. "Барселона" клубына 7:1 есебімен ұтуға өз үлесін қосты. Сонымен қатар, келесі жылы 27 сәуірде УЕФА чемпиондар лигасының барысында "Реал Мадрид" футбол клубына қарсы ойында соңғы минуттарда Давид Вильямен бірге ойынға қатысты.
Өзінің ең алғашқы голын 2011 жылы 6 желтоқсанда "БАТЭ" футбол клубына қарсы ойында салып, өз командасының 4:0 есебімен жеңіске жетуіне өз үлесін қосты. Алғашқы голы "БАТЭ" футбол клубына қарсы ойынныі 35 минутында белгіленіпті.

Ұлттық мансабы
--------------

2009 жылы қазанда Испания жастар құрама командасына шақырылды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Мұрағатталған 7 желтоқсанның 2014 жылы.
**«Ыстанбул Башакшехир»** (түр. *İstanbul Başakşehir Futbol Kulübü*) — Түркияның Ыстанбұл қаласындағы футбол клубы, 1990 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын "Башахшехир Фатих Терим" стадионында өткізеді, сыйымдылғы 17300 адам. Қазіргі таңда Түрік суперлигасында ойнайды. Клуб «*Истанбул Бюйюкшехир Беледиеспор*» деген атаумен құрылып, 2014 жылы қазіргі атауына ауысты. 

2007/08 жылғы маусымда тұңғыш рет Түрік суперлигасында ойнады.

2017, 2019 жылдары Түркияның күміс жүлдегері атанды.

Клубта әр кездері Эмре Белезоғлы, Арда Тұран, Гаэль Клиши секілді атақты футболшылар ойнады.

Жетістіктері
------------

* **Суперлига**
	+ **Чемпион** (1): 2019/20
	+ **Вице-чемпион** (2): 2016/17, 2018/19
	+ **3-орын** (1): 2017/18

* **1 лига**
	+ **Чемпион** (1): 2013/14
	+ **Вице-чемпион** (1): 2006/07

* **2 лига**
	+ **Чемпион** (2): 1992/93, 1996/97

* **Түркия Кубогы**
	+ **Финалист** (2): 2010/11, 2016/17

Сілтемелер
----------

*
*Басқа мағыналар үшін Машат деген бетті қараңыз.*
**Машат** – Талас Алатауының батыс бөлігіндегі тау. Иірсу, Машат, Тобылбұлақ, Молбұлақ өзендері аралығында жатыр.

Географиялық орны
-----------------

Түркістан облысы Түлкібас ауданы жерінде орналасқан.

Жер бедері
----------

Абсолюттік биіктігі 1601 м. Ұзындығы 14–16 км, ені 4–6 км. Оңтүстік беткейі тіктеу, солтүстікке қарай көлбеу келген. Батысында Мыңшұңқыр, шығысында Тасқара тауларымен жалғасып жатыр. Беткейіндегі бұлақтардан жылғалар басталып, өзендерге құяды.

Өсімдігі
--------

Сұр қоңыр топырағында бұталардан: итмұрын, қарақат, жабайы алма, жаңғақ, арша, қайың өседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Оңтүстік Қазақстан облысының энциклопедиясы
Давид Давидович Бурлюк 1910 жылы
**Давид Давидович Бурлюк** (21.07.1882, Харьков губерниясы - 15.01.1967, Нью-Йорк штаты, Хэмптон-Бейз қаласы) – орыс ақыны, суретші.

Өмірі
-----

Балалық шағында туған ағасымен ойнап жүріп көз жанарынан айырылғандықтан, әйнек көзбен жүрген. 1898-1910 жылдар аралығында Казан және Одесса көркемсурет училищесінде оқыған. Сурет өнерін Германияда, Мюнхендегі «Король Академиясында» жұмыс істейтін профессор Вилли Дитцтан, Франциядағы «L’ecole des beaux arts» мекемесінде үйренген.

Отбасы
------

Бурлюктың екі ағасы, үш әпкесі болған: Владимир, Николай, Людмила, Марианна және Надежда. Владимир мен Надежда – суретші, Николай – ақын болған.

Қызметі
-------

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Бурлюктың сол көзі болмағандықтан армияға жарамсыз деп танылған. Мәскеуде тұрып, өлеңдерін жарыққа шығарып отырған, газеттермен серіктес болған, сурет салған. 1918-1920 жылдары В.Каменский, В.Маяковскиймен бірге Урал, Сібір, Қиыр Шығысқа гастрольдік сапарға шығып отырған. 
1920 жылы Шығыс мәдениетін үйреніп, сурет өнерімен шұғылдану үшін Жапонияға кетіп, 2 жыл тұрады. 1922 жылы АҚШ-қа көшеді. 1930 жылы ол «Color and Rhyme» («Цвет и рифма») атты журналдың негізін қалайды. Журнал 2 тілде: ағылшын және орыс тілдерінде жарық көреді. Нью-Йорк штаты, Хэмптон-Бейз қаласында 1967 жылы 15 қаңтарда қайтыс болады.

Дереккөздер
-----------
**Дабыл құралдары**, қысқа командалар, хабар жеткізулерге, т.б. арналған дыбыстық және есте сақтау байланыстарының құралдары.

Дабыл құралдары заттық (белгі беру жалаулары, пішіндер), жарықтық (дабылдық шамдар, прожекторлар, белгі беретін оттар) және пиротехникалық (белгілік және жарық беретін-белгілік патрондар, теңіздік белгілер, алаулар) болуы мүмкін. Дыбыстық дабыл құралдары – сиреналар, мегафондар, гудоктар және т.б. Дабылды беру радио арқылы, сонымен бірге сымдық байланыс желісі арқылы да жүзеге асырылуы мүмкін.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Төтенше жағдайлар және азаматтық қорғаныс: Энциклопедиялық анықтамалық. / Бас ред. Б.Ө. Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы»,2011. – 640 б. Қазақша-орысша, орысша-қазақша. ІSBN 9965-893-69-1
**Давид Белль** (фр. ; туған жылы 29 сәуір 1973 жылы, Фекан, Нормандия) француз актеры, әлемдегі паркур қозғалысының көшбасшысы, паркурдың негізін қалаушы.

Өмірбаяны
---------

Давид Белль 29 сәуір 1973 жылы Seine — Maritime округінде, Фекам(Fecamp) атты қалашықта дүниеге келген. Ол қарапайым отбасында өскен. Ең алғаш Париж қаласының сыртындағы Фекам қалашығында тұрған. Кейіннен Ле-Сабль-д’Олон қалашығына көшіп, сол жерде Давид алғашқы 14 жылын өткізген. Осы жылдары Давид аға сержант қызметін атқарған- Гильбертом Киттен атты атасының қолында бапталған. Оны атасының батырлық істері қызықтырған және таңқалдырған. Жастайынан Давид батырлық істерге қызығып, белсенді қимыл-қозғалыстар жасап өскен.

Оның әкесі, Раймонд Белль, Парижде өрт сөндіруші жұмысында қызмет атқарған және ол белсенді спортшы болған. Давидтің әкесін адамдар көбінесе бұл "табиғат күші" деп атаған. Раймонд өте мықты құтқарушы болған, Ол осы мамандығының арқасында Францияда атақты болып кетті. Әкесінің рөлі Давидтің өміріне үлкен әсерін тигізді.

Давид оп-оңай спорт жағынан қырағылық көрсетті, әсіресе қозғалыстар жағынан, мынадай қозғалыстарды жақсы үйренді: жеңіл атлетика, гимнастика және әскери өнер. 15 жасында Давид мектепті қойып, спорт жағына дем қоюды ұйғарды. Белль спортты өмірінде бірінші орынға қоюды дұрыс деп есептеді. Күш және ептілікті спорт жағынан дамыту керек және әрдайым өмірінде спорт арқылы өзгерістер болуы керек-деп әкесі айтқан.Сол арқылы Давид паркурдың негізін қалап, әйгілі паркуршы атанып кетті. 

Давид алғашында музыкалық видеоклиптер түсіріп, кейіннен Давид фильмдерге түсе бастады.

Түскен Фильмдері
----------------

* 2000 — Дураки / Cons
* 2001 — Шестерёнка / L’engrenage
* 2002 — Роковая женщина / Femme Fatale
* 2002 — Божественное вмешательство / Yadon ilaheyya
* 2004 — 13-й район / Banlieue 13
* 2006 — Лучший мир / Un monde meilleur
* 2008 — Вавилон Н. Э. / Babylon A.D.
* 2009 — 13-й район: Ультиматум / Banlieue 13 Ultimatum
* 2013 — Малавита / The Family
* 2014 — 13-й район: Кирпичные особняки / Brick Mansions

Жоспарлануда:

* 13-й район: Холодный Квадрат

Дереккөздер
-----------

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Ресми парақшасы
* Ресми блогы  (фран.)
* Давид Белль (ағыл.) *Internet Movie Database* сайтында
**Қасқыржидек** (лат. *Daphne*)  – көкендер тұқымдасына жататын бұта.

Аталуы
------

Бұл көкендер тұқымдасына жататын бұтаны алғаш рет сипаттаған Карл Линней болып саналады. Ол бұл өсімдікке лат. Dáphne деген атау берген (грекшеден аударғанда Дәмжапырақ дегенді білдіреді). Бұл атау берілген себебі қасақыр жидек жапырақтары лавр жапырақтарымен ұқсас болған. Грек мифологиясы бойынша Дафна оны қуалап бара жатқан Аполлоннан қашып дәмжапыраққа айналып кеткен.

Ботаникалық сипаты
------------------

* Биіктігі 40-80 см.
* Сирек бұтақты сабағының сарғыш түсті қабығы болады.
* Жапырақтары ұзынша қандауыр тәрізді, кезектесіп орналасқан.
* Гүлдері ақ, қызғылт немесе сары түсті, хош иісті, бірігіп гүлшоғырын құрайды (кейде гүлі дара да жетіледі). Маусым-шілде айларында гүлдеп, шілде-тамызда жемісі піседі.
* Жемісі- ашық қызғылт түсті, бір тұқымды сүйекше. Қасқыржиек - өте улы өсімдік

Өсетін жері мен таралу аймағы
-----------------------------

Кәдімгі қасқыржидек (*Daphne mezereum*)
Жер бетінде 70-ке жуық түрі кездеседі. Қазақстанда 2 түрі бар. Алтай, Сауыр, Маңырақ және Тарбағатай жоталарының биік таулы тастақты жерлеріндегі жалпақ және қылқан жапырақты ормандарында өседі. Алтай қасқыржидегін қазақтар усойқы деп те атайды. Бұл өте сирек кездесетін өсімдік. Оның жылдан жылға таралу аймағының азаюына байланыста қорғауға алынып, Қазақстанның Қызыл кітабына енгізілген.

Қолданысы
---------

Қасқыржидектің жемісі мен қабығынан дәрі жасалады.
  

Гүлі өте әдемі болғандықтан сәндік үшін де өсіріледі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
**Қасқұлақ** - Қазақтың ұлттық ойындарының бірі.

Ойын далада өткізіледі (алаңда, есік алдында), көбінесе кешке қарай. 10-нан бастап 20-ға дейін жоғарғы сынып оқушылары қатысады.
"Қасқыр" және "түнгі күзетші" тандалады. Қалған ойнаушылар "қойларды" бейнелейді. Олар не "күзетші", не "қасқыр" көрмеу үшін жанжаққа таралып тығылады. "Қасқыр" көріну үшін басың ақ орамалмен байлайды. Тығылғандарды іздеумен, ол "күзетшінің" көзіне түспеуге тырысады. "Күзетшінің" тапсырмасы - "қасқырды" андап жүріп оны қуады. Тығылғандар қимылдамауға тырысады. Егер "қасқыр" ойнаушылардың біреуін ұстаса және оны "күзетші" көрмей қалса, онда "қасқыр", "күзетшінің" орнына тұрады, ал ұсталынған ойнаушы "қасқыр" болады. "Күзетші" болған ойнаушы енді қойдың рөлін атқарып тығылады. Егер "күзетші", "қасқырды" көрсе, өзінің "отарын" қорғап оны қуады. Ойын уақыты белгіленбеген. Ойын аяғында ең жақсы "қасқырларды", "күзетшілерді" және "қойларды" белгілейді.

Дереккөздер
-----------

1. Қазақ халқының сал-дәстүрлері кітабы, Атамұра 2011ж.

2. ↑ Мұрағатталған 2 ақпанның 2014 жылы.
**Көкек зығыры**
Көкек зығыпы- жасыл мүк (кукушкин лен – Polytrichum commune).

Жалпы сипатттамасы
------------------

Көкек зығыры топырақтың бетiн кiлемдей тұтасып жауып жататындықтан, басқа мүктердi оңай ығыстырады. Бойына ылғалды көп сiңiредi. Бұл орманның батпаққа айналуына себепшi болады. Көк зығыры екi үйiлi өсiмдiк (6 – сыныпты еске түсiрiңдер). Аталық өсiмдiк көп жылдық, ал аналық өсiмдiк бiр жылдық болады. Көк зығырының биiктiгi 40 см шамасында болады. Сабағы бұтақтанбайды, оның сыртын қалың, майда жапырақтар жауып тұрады. Сабағының құрылысы өте қарапайым. Сабақтың қабықшасының астында тiрек ұлпасы орналасады. Сабақтың ортасында қарапайым өткiзгiш шоқ орналасады. Жасыл мүк топыраққа ризоидтары арқылы бекiнедi.

Жасыл мүктер басқа жасыл өсiмдiктер секiлдi автотрофты жолмен қоректенедi. Топырақтан ризоидтары арқылы суды және онда ерiген минералды заттарды сiңiредi. Жапырақ клеткаларында хлорофилл дәндерi бар. Жапырақтар арқылы ауадан көмiрқышқыл газын сiңiредi. Нәтижесiнде олардың хлоропластарында фотосинтез процесi жүрiп органикалық зат түзiледi.

Көбеюі
------

Көкек зығыры жынысты және жыныссыз жолдармен көбейедi. Жынысты көбеюi былайша жүзеге асады. Аталық өсiмдiктiң жоғарғы ұшында аталық жыныс клеткалары болады. Аналық өсiмдiктiң сабағының жоғарғы ұшында аналық жыныс клеткалары жетiледi. Осы жыныс клеткаларының қосылу нәтижесiнде өсiмдiк ұрықтанады. Ұрықтанған жұмыртқа клеткасынан қауашақ жетiледi. Қауашақтың iшiнде споралар дамиды. Спора – екi қабықшалы жыныссыз көбеюге маманданған клетка. Жыныссыз көбеюi осы споралардан басталады. Пiсiп жетiлген споралар қауашақтан жерге шашылады. Қолайлы жағдайда споралар өнiп, тармақталған жiп тәрiдi жасыл балдырларға ұқсас өскiншелер пайда болады. Осы өскiншелердiң бүршiкшелерiнiң бiреулерiнен аналық өсiмдiктер, ал екiншiлерiнен аталық өсiмдiктер жетiледi.
*Басқа мағыналар үшін Қасқырлы деген бетті қараңыз.*
**Қасқырлы**, *Волчий* – Жетісу (Жоңғар) Алатауының солтүстік жотасы Көкжота (2987 м) тауларындағы асу.

Географиялық орны
-----------------

Жетісу облысы Сарқан ауданы жерінде орналасқан.

Жер бедері
----------

Теңіз деңгейінен абсолюттік биіктігі 3227 м. Көкжота тауларының орта тұсында орналасқан асудан маусым–қыркүйек айларында салт атты адам өте алады. Беткейі тік құз, шатқалды келген. Кертпештелген солтүстік беткейінің етегінен Лепсі өзенінің сол саласы – Теректі өзені бастау алады.

Өсімдігі
--------

Тау шатқалында қарағай, қайың, көктерек, арша, итмұрын, долана т.б. ағаштар мен бұта шоғырлары өскен.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: "Қазақ энциклопедиясы", 2011. - 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
(ор. трехкоординатная измерительная машина) — пішіндері күрделі бұйымдарды (турбинаның қалақтарын, жұдырықшаларды, кемелердің винттерін, тұрқыларды және т.б.) тексеру үшін қолданылатын аспап. Ү.ө.м. "П" және "Г" тәріздес жақтаудан, өлшеуіш құрылғыдан тұрады. Ү.ө.м. өлшемдерінің габариты үлкен. Бастиектің жылжуы арнайы автоматтық есептеу құрылғысымен есептелініп, цифр басу машинаның таспасына жазылады. Шектен тыс ауытқуды тапқан жайда цифрдің түсі өзгереді, бұл ақаулы жерлердің санын және координаттарын тез табуға мүмкіндік береді. Өлшеуіш бастиектің қозғалыс траекториясы мен жылдамдығы бағдарламалық басқару орнынан беріледі. Тексерілетін тетіктердің өлшемдері 0,5 ... 10 м; өлшеу қателігі 0,5 ... 1 м аралықта 2 ... 6 мкм; 5 ... 10 м аралықта 0,05 ... 0,2 мкм.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Полиграфия, өлшеу техникасы, ағаш өңдеу жабдыктары және металл өңдеу техникасы мен технологиясы: Қазақша-орысша терминдердің түсіндірме сөздігі.
Kusudama
Grafique
Star kusudama
**Кусудама** (жапон. 薬玉?, сөзбе сөз. «емдік шар») — қағаздан жасалған модель, көбінесе (бірақ барлық кезде емес) бірдей пирамидалық модульдердің шеттерін бірге тігу (қосу) арқылы жасалады және дайын жұмыс шар түрінде болады. Тағы бір нұсқасы ретінде жеке бөліктер бір-бірімен жапсырылуы мүмкін. Ежелгі Жапонияда кусудамалар емдік шөптердің жиынтығы үшін, сонымен бірге хош иісті тарату үшін пайдаланылған.

Тарихы
------

Кусудама өнері ежелгі жапон дәстүрінен тарайды. Бұл сөз екі жапон сөзінен құралады: *кусури* (дәрі) және *тама* (шар). Қазіргі кезде кусудамаларды безендіру үшін қолданады немесе сыйлық ретінде ұсынады.

Кусудама оригамидің маңызды бөлігі болып табылады. Оны көбінесе модульді оригамимен шатастырады, бірақ бұл дұрыс емес, өйткені кусудаманың бөліктері бір-бірімен тігіледі немесе жапсырылады, ал модульді оригамиде оның бөліктері бір-біріне қиыстырылып салынады.

Қазіргі кезде танымал оригами шеберлері, мысалы, Томоко Фусэ, кусудаманың жаңа конструкцияларын құрастырды, яғни олар кесуді, қиюды, жапсыруды, тігуді қолданбай жасалады.

Кусудама шеберлері
------------------

Томоко Фусэ

Тағы қараңыз
------------

* Оригами

Әдебиеттер
----------

* Fuse, Tomoko Unit Origami: Multidimensional Transformation. Japan Publications. 1990 isbn = 978-0870408526
* Fuse, Tomoko Floral Origami Globes. Japan Publications. 2007 isbn = 978-4889962130
* Fuse, Tomoko Kusudama Origami. Japan Publications. 2002. isbn = 978-4889960877
* Yamaguchi, Makoto. Kusudama: Ball Origami. Japan Publications. 1990. isbn = 978-0870408632

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* 

* Ортаққор логотибі Ортаққорда бұған қатысты медиафайлдар бар: **Кусудама**
* 
* Kusudama me! (страница Ekaterina Lukasheva) (ағыл.)
*Басқа мағыналар үшін Көкдомбақ деген бетті қараңыз.*
**Көкдомбақ** – Балқаш көлінің солтүстігіндегі шоқы.

Географиялық орны
-----------------

Қарағанды облысы Ақтоғай ауданы Балқаш қалaсының солтүстік-батысында 33 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 542 м. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 3 км-ге созылып жатыр, енді жері 2 км.

Жер бедері
----------

Беткейі көлбеу, пішіні сопақша келген. Түпкі жыныстары жер бетіне шығып жатыр. Маңында Қызыладыр, Шеңгелбай, т.б. көптеген шоқылар бар.

Өсімдігі
--------

Сұрғылт қоңыр топырақ жамылғысында эфемерлі сұр жусан, күйреуік, баялыш, бұталар өседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы