recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Кавур (Covour) Камилло Бенсо** (10.08.1810,Турин – 06.06.1861, сонда) — граф, Пьемонт (Сардиния корольдығы) пен Италияның мемлекеттік қайраткері және дипломаты. Ақсүйек отбасынан шықты. *1829* жылы Туриндегі әскери академияны бітірді. *1848-1849* жылдардағы революция кезінде парламент депутаты. *1850-1852* жылы егіншілік және сауда министрі, сонымен бірге *1851-1852* жылы финанс министрі, *1852-1861* жылы (1859 жылды қоспағанда) Пьеомнт премьер-министру, бұған қоса сыртқы істер, финанс т.б. министрліктерді басқарды. Кавурдың ішкі саясаты Пьемонттың экономикалық және саяси құрылымын буржуазиялық рухта қайта өзгертіге бағытталды. Кавурдың үкіметі бірқатар антиклерикалдық шараларды іске асырды, Пьемонтта капиталистік кәсіпкерліктің өрістеуіне жәрдемдесті.

Кавурдың түпкі мақсаты Италияны Савойя әулетінің қол астына біріктіру болды, алайда оның жоспары 30 жылдарда Солтүстік Италия корольдығын құрумен шектелді. *1859* жылы дипломатиялық амал-айланы шебер қолданып, ол Австрияны Пьемонтпен соғыс ашуға мәжбүр етті. Кавур бұл соғыстың барысында Наполеон ІІІ-нің әскери қолдауына сүйеніп, Ломбардияны және Венецияны босатып алуды көздеді. Алайда Франция мен Австрия арасындағы сепараттық келісім оның бұл жоспарын іске асыртпай, оны орнынан түсуге мәжбүр етті. Патриоттық және революциялық қозғалыс өрге басқан кезде, *1860* жылы Кавур қайтадан өкімет басына келіп, халық көтерілістерінің нәтижесінде абсолюттік тәртіптен арылған Пармды, Моденаны, Тоскананы және Романьяны Пьемонтқа қосқызды. Революцияның одан әрі өрістеуіне жол бермеу үшін Кавур *1860* жылдың қыркүйегінде Пьемонт әскерлерін Папа облысына, одан соң Гарибальдидің армиясы азат еткен қос Сицилия корольдығына қарай жылжытты. 1861 жылдың наурызында бір тұтас Италия корольдығы жарияланғанда, Кавур Италияның тұңғыш премьер-министрі болды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы: Алматы, 1974. 5 том.
Ұлы Лливелин Солтүстік Уэльстегі Гвинед патшалығының ханзадасы, кейін Уэльстің көп бөлігінің билеішісі болды. Оны кейде Уэльстің І Лливелині деп те атайтын. Шамамен 1173жылы дүниеге келген. 1199 жылы Лливелин Молдтағы маңызды қамалды басып алады. Лливелиннің басты резиденциясы мен патша сарайы Гвинедтің солтүстік жағалауындағы «Ланфаес» айлығына шығатын Бангор мен Конуидің ортасындағы Гарт Селинде орын тепті. 1200 жылы Лливелин Гвинедтің бірден-бір заңды билеушісі болды және осы жылы Англия патшасы Иоанамен келісім жасасты.

Дереккөздер
-----------

1100 қызықты деректер. 

Калыбай Салтанат (талқ) 03:16, 2014 ж. сәуірдің 20 (ALMT)
**"Бөген батыр"** - жыр. Жырды І.Нурмағамбетов 1930 жылы ел аузынан жазып алып, 1935 жылы казіргі Әдебиет және өнер институтына тапсырған. Жырдың негізгі идеясы - халық арасынан шыққан Бөген мен оның ұлы Тұрғын батырларды ел қамқоры, қорғаны етіп көрсету. Жыр екі томдық "Батырлар жырының" 2-томына енген (1951). Жыр нұсқасы Орталық ғылыми кітапхананың қолжазбалар қорында сақтаулы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010.ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
**Медетбекова Жанна Әкімбекқызы** 1988 жылы Семей мемлекеттік медицина институтының педиатрия факультетін бітіреді.

Еңбекжолы
---------

1988-1989 жылдары Алматы облыстық балалар ауруханасында интернатурадан өтеді. Интернатураны аяқтағаннан кейін Қапшағай қаласында 1989-1995 жылдары неонатолог-дәрігер болып жұмыс істейді.

1995-1997 жылдары Қазақ мемлекеттік дәрігерлерді жетілдіру институтының клиникалық ординатурасында оқиды.

1997-2001 жылдары Алматы қаласының облыстық балалар аурханасында балалар психоневрологиясы бөлімшесін басқарады.

2001-2006 жылдары Алматы қаласының №7 ҚКА психоневрология бөлімшесінің балалар невропатологы, оның ішінде 3 жыл психоневрология бөлімшесінің меңгерушісі лауазымында қызмет атқарады.

2006-2007 жылдары №7 ҚКА нейрохирургия бөлімшесінде балалар невропатологы болып жұмыс істейді.

2007-2008 жылдары Алматы қаласының №2 БКА функциялық диагностика бөлімшесінің ЭЭГ кабинетінің дәрігері және ерте жастағы неврология бөлімшесінің невролог дәрігері.

2008 жылдан қазіргі уақытқа дейін Жанна Әкімбекқызы Астана қаласының Республикалық балаларды оңалту орталығында невролог дәрігер және «Қадам» бөлімшесінің (3 жастан 5 жасқа дейінгі) меңгерушісі болып қызмет атқарады. Ғылыми дәрежесі бар - Медицина ғылымдарының кандидаты.

2009 жылы ақпанда Алматы мемлекеттік дәрігерлерді жетілдіру институтының балалар неврологиясы кафедрасында «Балалардағы инфантилді спазмының клиника-функциялық және нейрорадиологиялық сипаттамасы» тақырыбына кандидаттық диссертация қорғады.

Республикалық балаларды оңалту орталығында жұмыс істей жүріп өзін жоғары білікті маман, жақсылық тілеуші, балаларға және олардың ата-аналарына қайырымды, кәсіби шеберлігін арттыру үшін жалықпайтынын көрсете білді.

Неврологиялық аурумен науқастанған балаларға көмек көрсете отырып ол өз алдына маңызды мақсаттар қояды:
- Реабилиталогияда танып білуді ғылыми-дәлелдеу базаларымен кеңейту;
- Организмді қалпына келтіру және сауықтырудың әртүрлі әдістерін әзірлеу, ОНЖ зақымдалған балалардың өмірін жақсарту.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
**Джин Келли** (ағылш. *Gene Kelly*, толық аты Эвган Кюрран Келли (ағылш. *Eugene Curran Kelly*); 1912 ж. 23 тамыз — 1996 ж. 2 ақпан) — америкалық актёр, хореограф, режиссёр, əнші жəне продюсер. 1940-1950 жылдары ол Голливуд жұлдызы болып, осы уақыт аралығында əлемдік кинематографтың алтын қорына қосылған ондаған фильмдер түсірді. Соған қарамастан, əлемге ол «Жаңбырдың астындағы əншілер» мюзикліндегі рөлі арқылы таныс.

Өмірбаяны
---------

Бала кезінен-ақ Джин Келли биге қызықты, кейінірек тас қалаушы, даяшы жəне би үйретуші қызметтерінде жұмыс істеді. Бродвейдегі алғашқы табысы Келлиге «Pal Joey» мюзиклі арқылы келді. Дэвид О. Селзниктің көмегімен Келли Голливудқа көшіп келеді. Оның кинодағы алғашқы рөлі «MGM» компаниясы үшін əйгілі режиссер-хореограф Басби Беркли түсірген «Мен жəне менің қызым үшін» фильміндегі рөл болатын.

1941-1957 жылдар аралығында Джин актриса Бетси Блэрге үйленген болатын. 1949-1957 жылдар аралығында вокалдық жəне хореографиялық қабілеті белгілі актер өзін талантты режиссер əрі хореограф ретінде де танытты. Осы кезеңде Келли атақты режиссерлар Стенли Донен жəне Винсент Миннеллимен біріге отырып, американдық кино тарихындағы үздік музыкалық фильмдерді жасап шығарды. Соның ішінде керемет атаққа ие болған «Жаңбырдың астындағы əншілер» мюзиклі де бар, бұл фильмде актер кино жұлдызы Дон Локвудты сомдап, бірнеше хореографиялық қойылымдарды жасап шығарды. 

ХХ ғасырдың 50-жылдарындағы музыкалық кинематограф жұлдыздары Джуди Гарленд пен Фред Астермен Джин Келлидің терезесі тең тұрған болатын. 1957 жылдан кейін Келли еңбегінің басым бөлігін режиссураға арнады.

Фильмографиясы
--------------

### Актерлық жұмыстары

* 1942 — «Мен жəне менің қызым үшін»
* 1944 — «Рождестволық демалыс»
* 1944 — «Мұқабадағы қыз»
* 1945 — «Зəкірді көтер»
* 1946 — «Зигфилдтың бассыздығы»
* 1948 — «Теңіз қарақшысы»
* 1948 — «Үш мушкетёр»
* 1949 — «Мені бейсболға ала кет»
* 1950 — «Фермадағы жаз»
* 1951 — «Американдық Парижда»
* 1952 — «Жаңбырдың астындағы əншілер»
* 1954 — «Бригадун»
* 1955 — «Əрдайым жақсы ауа райы»
* 1956 — «Биге шақыру»
* 1957 — «Қыздар»
* 1967 — «Рошфордың қыздары»
* 1980 — «Ксанаду»
* 1988 — «Майкл Джексон… аңыз аяқталмайды»

### Режиссерлық жұмыстары

* 1949 — «Қалаға қашу»
* 1952 — «Жаңбырдың астындағы əншілер»
* 1967 — «Үйленген еркекке басшылық»
* 1969 — «Сәлем, Долли!»

Дереккөздер
-----------

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Ортаққор логотибі Ортаққорда бұған қатысты медиафайлдар бар: **Джин Келли**
* Джин Келли (ағыл.) *Internet Movie Database* сайтында
**Марк Джонс**  (ағылш.  *Mark Jones*; 15 маусым  1933, Умбуэлл, Англия — 6 ақпан 1958, Мюнхен, Германия) — Ағылшын  футболист, Жартылай қорғаушы. 

1957/58 мерзімінде, Белградтағы «Црвена Звезда» клубымен ойнаған Еуропа чемпиондар кубогінің матчынан кейін, 1958 жылы 6 ақпанда Мюнхен аэропортында «Манчестер Юнайтед» ойыншыларының ұшағы апатқа ұшырады. Авиаапат сегіз ойыншылардың өмірін алып қалды: Джефф Бент, Роджер Берн, Эдди Колман, Дункан Эдвардс, Марк Джонс, Дэвид Пегг, Томми Тейлор және Лиам Уилан.Апаттан кейін 10 адам жарақат алған, ал қаза тапқан ойыншылардың отбасыларына , қаржылай көмек берілген. Ағылшандық жартылай қорғаушының ойнаушы аяғы оң аяғы болған.

Табыстары
---------

Англия «Манчестер Юнайтед»
* Англия Чемпионатының екi дүркін алтын жүлдегері (2): 1955/56, 1956/57
* Англия суперкубогы иегері : 1956

Сілтемелер
==========

* Профиль  (ағыл.)
**Марк Наумович Бернес** (шын тегі – *Нейман*) – совет киноактері және әндер орындаушысы[1].

1955 жылы Ресей Федерациясының халық әртісі атағын алады. 1951 жылы бірінші дәрежелі сталиндік сыйлықтың лауреаты болады.

Өмірбаяны
---------

Марк Наумович Нейман 1911 жылы 25 қыркүйекте Нежин қаласында дүниеге келеді. 1916 жылы Марк бес жасында отбасы Харьков қаласына көшіп кетеді. Н.Н. Синельников атындағы «Миссури» харьков музыка театрына тапсырады, сол кезде оның Бернес сахналық лақап аты пайда болады. 1929 жылы Харковьте театр курсын тәмамдайды. Марк 17 жасында Мәскеуге қайта оралады. Ол жерде Кіші және Үлкен театрда жұмыс істей бастайды. 1930-1933 жылдары Мәскеу драма театрында шағын рөлдерді сомдайды. Әртіс Николай Радинді өзінің ұстазы ретінде есептеген.
1935 жылдан бастап киноға түсе бастайды. 1936-1937 жылдардағы эпизодтық рөлдерінен кейін біршама танымал фильмдерге түседі.
Марк Бернеске Ұлы Отан Соғысы жайлы лентасындағы рөлі үлкен жетістік әкеледі.
Марк Наумович Бернес 1969 жылы 16 тамызда өкпе қатерлі ісік ауруынан дүниеден өтеді. Новодевичье мазарында жерленген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
**Кабе Этьен** (1788-1856) - француз утопиялық социалисті. "Икарияға саяхат" деген фантастикалық романында және басқа да еңбектерінде Кабе өзінің "Икариялық коммунизм" деп аталып кеткен идеяларын баяндады. Онда теңгерімшілік, болашақ қоғамда дінді сақтау, кедейлер мен байларды "ымырластыру" пікірлері баяндалған. Кабе пролет-тың революциялық күресііне қарсы шығып, коммунизмді бейбіт жолымен жүзеге асыруды жақтады. Философиялық мәселелер жөнінде, әсіресе тарихқа деген көзқарастарында Кабе идеалистік нанымды ұстанып, оны 17-ғасырдағы рационализмін платонизммен жіне неоплатонизммен ұштастыруға тырысты.

Дереккөздер
-----------

[1]

1. ↑  "Қазақ энциклопедиясы" - Философиялық сөздік
**Марк Мартел** ( 16 қараша 1976 жылы туған) — канадалық әнші және музыкант.

Өмірбаяны
---------

Марк 1976 жылы Канададағы Монреалда туған. Оның музыкаға деген құштарлығын ата-анасы оятқан. Оқып жүргенде, 1999 жылы Саскачевандағы семинарда ол көрші бөлмедегі Джейсон Германмен және басқа да жақын достарымен христиандық рокта ойнайтын «Downhere» тобын құрды. Колледждің атынан шыққан қойылымдар топтың танымалдылығын арттыра түсті. Оқудың бірнеше жылы өткеннен кейін топ Канаданы тастап, Word Records-пен келісім жасай отырып, Нашвилл, Теннесси жеріне кетеді. Осы уақытта топтың он альбомы жарық көріп үлгереді.

Марк қазір Нашвилде өз әйелі Кристалмен ғұмыр кешуде.

Дискография
-----------

### downhere

•2001 — downhere

•2003 — So Much for Substitutes

•2006 — Wide-Eyed and Mystified

•2007 — Wide-Eyed and Simplified

•2007 — Thunder After Lightning (The Uncut Demos)

•2008 — Thank You for Coming (The Live Bootlegs)

•2008 — Ending Is Beginning

•2009 — How Many Kings: Songs for Christmas

•2010 — Two at a Time: Sneak Peeks & B-Sides

•2011 — On the Altar of Love

Дереккөздер
-----------
**Марк Александрович Ландау** − орыс прозаигі, публицист.. 

1886 жылы Киев қаласында дүниеге келген. Киев университетінің физика-математика және заң факультетін бітірген. Кейінірек Батыс Еуропада оқып, жұмыс істейді. Ресейге қайтып келіп химия саласында қызмет атқарады, сонымен қатар әдебиетпен де айналысып, мақалаларын жариялай бастайды. 

1915 жылы «Толстой и Роллан» әдеби-сын шығармасының бірінші томы жарық көреді. «Истоки» романында ІІ Александр туралы және оның өлтірілгені, «Самоубийство» романында орыс төңкерісі суреттеледі. Шығармалары: «Мыслитель», «Заговор», «Святая Елена, маленький остров», «Бегство», «Ключ», «Пещера», «Армагендон», «Истоки», «Бред», «Павлинье перо», «Каид», «Фельмаршал».

Дереккөздер
-----------

1. ↑
**Сауд Арабиясының мәлігі** (араб.: الملك‎) — мемлекет басшысы және Сауд патша үйінің басшысы. Сауд Арабиясының алғашқы мәлігі Надж бен Хиджаздың патшасы Әбд әл-Ғазиз ибн Сауд; барлық кейінгі патшалар оның ұлдары.

Әбд әл-Ғазиз әл-Сауд 1901 жылы Надждың әмірі атанды. 1912 жылға қарай Әбд әл-Ғазиз Надждың барлық дерлік аймағын басып алды. Ол 1926 жылы Хиджаз мәлігі болып жарияланып, Наджды 1927 жылы патшалыққа көтерді. Келесі бес жыл ішінде Ибн Сауд өз патшалығының екі бөлігін жеке бірлік ретінде басқарды. 1932 жылы 23 қыркүйекте ол өз аумақтарын Сауд Арабиясы патшалығына ресми түрде біріктірді.

1986 жылдан бастап мәлік Фахд «Ұлы мәртебелі» атағының орнына енгізген Екі киелі мешіт сақтаушы атағына ие болды. «Екі ғибадатхана» - Меккедегі қасиетті Әл-Харам мешіті және Мединадағы Пайғамбар мешіті. Сауд Арабиясының мәліктеріне дейін бұл атақты, атап айтқанда, Араб Халифатының билеушілері, мысырлық Мәмлүктер мемлекеті мен Осман империясының сұлтандары иеленген.

Сауд Арабиясының негізгі заңы Әбд әл-Ғазиздің ұлдары мен немерелерінің саудиялық тағына құқықты мойындайды, бірақ мұрагерліктің реті көрсетілмеген. Ибн Саудтың ұлдары таққа бірінші кезекте құқылы деп есептеледі.

1953 жылдан бастап мәлік, сонымен бірге, үкіметтің ресми басшысы.

| № | Сурет | Аты | Туған жылы | Билікке келуі | Биліктен кетуі | Қайтыс болды | Байланысы  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. |  | **Әбд әл-Ғазиз** | 26 қараша 1880 | 22 қыркүйек 1932 | 9 қараша 1953 | Әулиеттің негізін қалаушы |
| 2. |  | **Сауд** | 12 қаңтар 1902 | 9 қараша 1953 | 2 қараша 1964(тақтан түсірілді) | 23 ақпан 1969 | Вадх Бинт Мұхаммед бинт Ақабтан туған Әбд әл-Ғазиздің бірінші ұлы |
| 3. |  | **Фейсал** | 14 сәуір 1906 | 2 қараша 1964 | 25 наурыз 1975(өлтірілді) | Тарфа бинт Абдуллаһ бин Абдултеф әл Шихтан туған Әбд әл-Ғазиздің үшінші ұлы |
| 4. |  | **Халид** | 13 ақпан 1913 | 25 наурыз 1975 | 13 маусым 1982 | Әл-Жавара бинт Мұсайыт бен Жилувиден туған Әбд әл-Ғазиздің бесінші ұлы |
| 5. |  | **Фахд** | 16 наурыз 1921 | 13 маусым 1982 | 1 тамыз 2005 | Хасса бинт Ахмад Ас-Сұдайриден туған Әбд әл-Ғазиздің ұлы |
| 6. |  | **Абдалла** | 1 тамыз 1924 | 1 тамыз 2005 | 23 қаңтар 2015 | Фахда бинт Аси Әл Шұрайымнан туған Әбд әл-Ғазиздің ұлы |
| 7. |  | **Салман** | 31 желтоқсан 1935 | 23 қаңтар 2015 |  | Хасса бинт Ахмад Ас-Сұдайриден туған Әбд әл-Ғазиздің ұлы |

Әулеттің ең ұзақ билік еткен Фахд мәлік болды, ол 23 жыл 1,5 ай билік етті.

Қазіргі тақ мұрагері — Салман мен Фахда бинт Фалақ Әл Хислаянның ұлы, ханзада Мұхаммед ибн Салман (1985 ж.т.).

Уақыт межесі
------------
**Ксавьер Марк** (исп. *Xavier Marc*) (16 қаңтар 1948, Гвадалахара, Халиско, Мексика) — көрнекті мексикалық актер, доцент, оператор және режиссер. Бұл көрнекті актер, доцент, оператор және режиссердің есімі қазіргі кезде театр және кино саласында алтын жалатылған.

Өмірбаяны
---------

1948 жылы 16 қаңтарда Гвадалахарада Хесс Ривер және Мария Марктың отбасысында дүниеге келген. 9 аға және әпкесі бар, олар: Гуадалупе, Сару, Елоису, Бланку Эстелу, Хосе, Родольфо, Хосе Луиса, Хорхе и Хуго. Ол университеттің көркем өнер студиясының Димитрио Саррас академиясының Ута Хаген Мексикада Бергбофф академиясында оқыған. 1962 жылғы танымалдылығынан кейін 2008 жылға дейін кино және сериалдарда 41 жұмысын көрсеткен. Байларда мұңайады атты телесериалы актерлік мамандығында табыстылардың бірі және сол телесериал көп елдерге сатылған болатын. U. C. L. A. университетінің доценті болған, ол сонда Трехта және Станиславскийдің әдістерін сатуға қойған. 2008 жылы киноматографпен байланысын белгісіз себептермен үзген болатын.

Жеке өмірі
----------

Актер Ксавьер Марк актриса Клауди Оберегонмен некесін қиған. Жұбайы жалғыз бала Хулио Сесараны туған, алайда баласы жастайынан қайтыс болып кеткен. Соған қарамастан, әйелі екеуі шаңырағын берік ұстап қалған.

Фильмография
------------

### Мексика

#### Телесериалдар

##### 2 маусымнан(сезон) жоғары

* 1985-2007 — Әйел, шың өмірден оқиға(17 маусым)

##### Televisa

* 1964 — найзағайлы асу
* 1971 —
	+ Балалар құқығы
	+ Махаббатта қыз келбеті - Фернандо Угальде
* 1973 —Жақынынды жақсы көр
* 1974 — Ойыншықтар әлемі — Падре Бенито.
* 1975 — таласқа— Энрике.
* 1977 — Кек
* 1978 —
	+ Вивиана — Гордо.
	+ Доменико Монтеро — Хенаро Пенья.
* 1979 — Байлар да жылайды — адвокат Гонсалес.
* 1980 — Сандра және Паулина
* 1981 — Біз, әйелдер — Максимилиано.
* 1982 — Төбедегілер кешірмейді — Херардо.
* 1983 — Жыртқыш — Гриего.
* 1984 — Иә, менің махаббатым — Эриберто.
* 1987 — Жоғалған жылдар
* 1994 — Көпірден ары — филология ғылымдарының Докторы, Молинеро.
* 1997 — Жанда түс жоқ — Роман.

#### Фильмдер

* 1963 — зодиак Белгілері — Андрес.
* 1968 — Sanctuary — Мигель Хуарес лақап аты *Чичо*.
* 1969 — Сараның әпкесі үшін екі қашыр (АҚШ бірлесіп түсірілген) — Якуи Чейф.
* 1974 — Жалғыз еркектерге арналған арал — Пресо.
* 1978 — Аралар (АҚШ бірлесіп түсірілген) — Үндістан.
* 1983 — Құдаймен бұралған тағдыр — техника ғылымдарының докторы.

### АҚШ

#### Фильмдер

* 2005 — Аңыз Зорро — Дон Робау.

### Франция

#### Фильмдер

* 1991 — Алтын қаптағы адам — Мальком Тейлор.

Ескертпелер
-----------

Үлгі:Примечания



1. ↑  www.network54.com/Forum/223031/message/1078020362/Biograf%EDa+de+Javier+Marc Имя этого выдающиеся актёра при жизни вписано золотыми буквами в историю мексиканского театра и кино
**Марко Антонио Рубио** (16 маусым 1980, Мексикада туған) — орта салмақта өнер көрсететін мексикандық кәсіпқой боксшы. WBC нұсқасы бойынша уақытша чемпион.

Жартылай орта салмақ
--------------------

Рубио кәсіпқой рингке 2000 жылы 19 жасында жартылай орта салмақта келді. 2001 жылы өзінің 7-ші кездесуінде орта салмаққа көтеріліп 2 раундта басқа мексикандық боксшы Сауль Романнан (8-0) жеңіліп қалады. Алғашқы екі жылда әртүрлі салмақтарда, тіпті екінші орта салмақта өнер көрсеткен.

Екінші жартылай орта салмақ
---------------------------

2002 жылы қыркүйек айында Мексика чемпионы титулын иемденеді. 2003 жылы 1 қаңтарда Сауль Романды 4-ші раундта нокаутпен жеңіп, қарымта қайтарады. 2003 жылы 1 тамызда Хосе Вареланы (16-0) нокаутқа түсіреді, сөйтіп WBC нұсқасы бойынша интерконтинентальды әлем чемпионы болады. Қарсыластарын сұлатуды жалғастырады. Өзінің 30-шы кездесуінде екінші рет жеңіліске ұшырайды. WBO нұсқасы бойынша міндетті чемпион атағы сарапқа салынған жекпе-жекте Ганалық боксшы Кофи Янтуадан (27-1) нокаутпен жеңіледі. Жеңілістен соң 2005 жылы 5 айқас өткізіп, бірінде жеңілмеген Дэвида Торибоны (12-0) сұлатты.

Дереккөздер
-----------
**Александр Матвеевич Матросов** (1924, Днепропетровск - 1943, Псков облысы, Локнянск ауданы, Чернушки ауылының маңында) — Кеңес Одағының Батыры (1943). 1942 жылдан ВЛКСМ мүшесі. Балалық шағында ата-анасынан айырылған Матросов Ульиновск обылысының Ивановск балалар үйінде және Уфада балалардың еңбек колониясында тәрбиеленеді. 1942 ж. қазанда Қызыл Армияға шақырылып, жаяу әскерлер училищесіне курсант етіп жіберіледі. 1942 ж. қарашада өз еркімен майданға аттанып, 56-гвардиялық атқыштар дивизисы (Калинин майданы) 254 - гвардиялық атқыштар полкінің құрамында қатардағы жауынгер болып ұрысқа қатысты. Матросов Чернешки ауылы үшін ұрыста жау дзотының амбразурасын өз денесімен жауып, қаһармандықпен қаза тапты. Уфада Матросовқа ескерткіш орнатылған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении звания Героя Советского Союза начальствующему и рядовому составу Красной Армии» от 19 июня 1943 года // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1943. — 23 июня (№ 23 (229)). — С. 3
**Сауда бинт Замға** (араб.: سودة بنت زمعة‎‎; Мекке — белгісіз. Медине) — Мұхаммед пайғамбардың ﷺ екінші әйелі, мұсылман әлеміндегі құрметті ана

Өмірбаяны
---------

Мұхаммед пайғамбар ﷺ Саудаға 53 жасында үйленді, Хадиджаның өлімінен кейін, Мединеға көшіп бара жатқанда. Ол алғашқы мұсылмандардың бірі ас-Сакрана ибн Амраның өлімінен кейін, жесір болып қалды. Оның әкесі Құрайыштар тайпасынан болатын. 

Сауда бинт Замға Эфиопияға көшкен алғашқы әйел болған. Оның күйеуі Сакран ибн Амр, оның бөлесі болған және Мекке қаласындағы көп құдайға табынушылырадың қуғынына ұшырап отырған. Меккеге қайта келгеннен кейін Сакран қайтыс болады. Сауда мен Сакранның бір ұлы болған, ол 637 жылы Джалул шайқасында шаһид болып қаза тапқан.

Мұхаммед пайғамбар ﷺ Саудаға шавваль айында, өзінің пайғамбралық миссиясының оныншы жылында, Хадиджаның өлімінен кейін бірнеше күн өткеннен кейін үйленген. Сауда Мұхаммед ﷺ пайғамбардан үлкен болған.

Сауда діндар және тақуа әйел еді. Мұхаммад пайғамбардың ﷺ өлімінен кейін, Сауда кезінде қайрымдылыққа жұмсаған ақшасын сыйлық ретінде қайта алады. 

Ол Мединеда халиф Омардың ел билеу кезінің соңғы кезіңде дүниеден өтеді.
**Марк Вильмотс** (нидер. ; 22 ақпан 1969, Донгельберг, Бельгия) — бельгиялық футболшы, шабуылшы, жаттықтырушы. Бельгия және Кот-Д'Ивуар құрамаларын жаттықтырды.

Карьерасы
---------

### Ойыншы карьерасы

1990-2002 жылдары Бельгия құрамасында ойнады. 1998 жылғы әлем чемпионатының екінші ойынында Мексиканың қақпасына екі доп соқты. 

2002 жылғы әлем біріншілігінде топтық турнирдің үш ойыннында да гол соқты. 1/8 финалда Бразилияның қақпасына соққан таза голын төреші түсініксіз себептермен есептемей тастады.

Карьерасында төрт бірдей әлем чемпионатына қатысты. "Мехелен", "Стандард", "Бордо", "Шальке" клубтарында доп тепті.

### Бапкер карьерасы

"Шальке" клубында ойнап жүріп, 2003 жылы футболшылық карьерасын аяқтады да, келесі жылы бапкерлікті де осы клубты жаттықтырудан бастады. 

2012-16 жылдары Бельгия құрамасын жаттықтырды. 2014 жылғы әлем чемпионаты мен 2016 жылғы Еуропа чемпионатында ширек финалға жетті. 2016 жылғы ЕУРО-дан соң ол қызметтен кетті.

2017 жылы Кот-Д'Ивуар құрамасының бас жаттықтырушысы боп тағайндалды. Бірақ 2018 жылғы әлем біріншілігінің іріктеуінде құрама финалдық турнирге жолдама ала алмады да, ол қызметтен де босады.

Жетістіктері
------------

* Бельгия құрамасы сапында әлем чемпионаттарында ең көп гол соққан ойыншы: 5 гол
* Бельгиядағы жыл бапкері: 2014

Дереккөздер
-----------

1. ↑

Сілтемелер
----------

* Web page on the Belgian Senate web site (франц.)
**Александр Константинович Гейнс** (21.08.1834, Ресей — 29.12.1893, Ницца) — қазақ халқының этнографиясын зерттеуші.

2-Константиновское әскери уч-щесін, 1859 ж. Бас штабтың академиясын бітірген. 1865 — 66 ж. қазақтардың әдет құқығы мен қазақ даласының түрлі аудандарындағы шаруашылықты жүргізудің ерекшеліктерін зерттеумен айналысты. Г-тің "Қырғыз очерктері" аталатын еңбегінде Өскемен, Семей, Петропавл, Көкпекті, Аягөз, Қапал, т.б. қалалар мен бекіністер, Орынбор, Есіл, Ертіс, Бұқтырма бекініс жүйелерінің салынуы, Жетісу өңіріндегі қазақ-орыс қатынастары, Абылайкит бұтханасының құлаған орны, Лепсі өз. бойындағы қалмақ бейіттері туралы маңызды мәліметтер бар. Ш. Уәлихановтың өмірбаянына қатысты деректер келтірілген. Гейнс қазақ өлкелерін басқару жөніндегі 1867 — 68 ж. сот-әкімш. реформаларын, "Дала облыстарын басқару туралы ереженің" (1891) бастапқы нұсқасын даярлауға қатысты.

Севастополь қорғанысына қатысты. 1863 ж. Полына көтерілісін басуға қатысты. 1867-68 ж. реформа қарсаңында (1865-66) қазақтардың дәстүрлі құқығы мен қазақ даласының түрлі аймағында шаруашылықты жүргізудің ерекшеліктерін зерттеу мақсатымен шыққан комиссия құрамында болды. Гейнс — "Сырдария, Жетісу облыстарын басқару жөніндегі ереже жобасының" авторы. 1867-69 жылдары Түркістан генерал-губернаторы кеңсесінің басқарушысы, Гейнстің 1865-66 ж. Батыс Қазақстанды аралаған саяхатында кең көлемді күнделігі жарық көрді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Жетісу энциклопедия. - Алматы: «Арыс» баспасы, 2004 жыл. — 712 бет + 48 бет түрлі түсті суретті жапсырма. ISBN 9965-17-134-3
2. ↑  "Қазақ Энциклопедиясы", 2-том
```
 Тері – адам денесінің жапқышы. Оның ересек адамдағы көлемі 1,5 – 2,0 м². Теріде көптеген рецепторлар бар. Олар ыстықты, суықты, сипауды, ауруды сезетін жүйке талшықтарының ұшы. Терінің әрбір 1 см²-інде 30 жақын жүйке ұштары орналасқан.
 Терінің қызметі:
```

1) тері денені микробтардан, жарақаттардан, әр түрлі әсерлерден сақтайды.
2) Су мен жылу алмасуына қатысады.
3) Қан айналымына қатысады, қан « депосы ».
4) Витаминдердің алмасуына маңызы зор, ультрасәулелердің әсерінен « Д » ви-
тамині теріде пайда болады.
Тері 3 қабаттан тұрады:
1) Эпидермис ( еріdermis ); 2) Дерма ( Derma ); 3) Май қабаты.
Эпидермис көп қабатты түлейтін кілегейлі. Оның бес қабты бар: 1) базалды;
2) тікенек; 3) дәремелі; 4) жылтыр; 5) мүйізді. 

```
 Базал қабаты дермадан бөліп тұратын базал мен негізгі қабыршақтарының үс-
```

тінде. Бұл қабатта базал немесе негізгі өсу жасушалары бар. Адамның ұзақ өсу-
інен түлеп жаңарады, сонымен бірге онда теріге түс беретін жасушалары, пиг-
менттері бар.

```
 Мүйізді қабаты әр 3–7 күнде түлеп тұрады. Тек көздің қасаң қабығы, ауыздың
```

шарышты қабаты түлемейтін кілегеймен қапталған.

```
 Дерма 2 қабаттан тұрады:
```

1) емізікті
2) торлы қабаты

```
 Емізікті қабат эпидермистің базал қабатымен шектеседі.Онда көптеген қан ка-
```

пиллярлары, жүйке ұштары бар.Осы жүйке ұштары адам сыртқы ортаның өзге-
рістерін сезеді.

```
 Дерма қабатында тері май бездері, шаштың түбірі мен тырнақ бар.
```

Терінің сенсорлық жүйесі дененің барлық терісінде бірқалыпты емес.Олар төрт
түрлі:1) тигенді, қысымды; 2) суықты; 3) жылыны; 4) ауырғанды сезу рецептор- лары. Теріде 500.000 жақын тигенді сезу рецепторлары, 250.000 суықты қабыл- дайтын рецепторлары, 30.000 жылу рецепторлары бар.

```
 Тері безі құрылысы – түтікше. Олардың ұшы дерма қабатында.Ал олардың өз-
```

егі терінің барлық қабатынан өтіп, бетке шығады.

```
 Түтіктер қызыл ерін, алақанмен табаннан, саусақтың бүйір қабырғасының, те-
```

рісінен, ерлердің жыныс мүшесінің басынан басқа, бүкілденеде болады. Түтік- тер шаштар жаңа туған нәрестеде өте жіңішке,нәзік болады.Есейе келе шаш қа- лыңдайды, жуандай бастайды. 14–15 жастан кейін жыныс мүшелерінде қылшы- қты түктер, шаштар пайда болады. Оларға сақал – мұрт, қолтық асты, мұрын, құлақ, жыныс мүшесінің айналасында шаштар жатады. 

```
 Шаш 2 бөліктен тұрады: 1) Шаш талшығы; 2) Шаш түбірі;
 Тырнақ – терінің эпидермис қабатының өсіндісі. Оның сыртқы мүйізді қабат- ында қан тамырлары мен талшықтары болмайды.
 Тырнақ түбіндегі ашық түсті бөлігі тырнақ «көбесі» деп аталады. Тырнақ осы жерден өседі, оның денесі торлы жиегі болады. Тырнақтың денесі саусақтың басында тырнақ ойындысы орналасқан. Саусақтың сүйектерінде тырнақ дәне –
```

кер ұшымен і.лінген

1. ↑  Шаңырақ энциклопедиясы
**Розенталь Марк Моисеевич** (19. 2. 1906 — 2. 2. 1975) — кеңес философы, профессор (1940), философиялық ғылыми докторы (1946). 1925 жылдан КОКП мүшесі. РКФСР-дің еңбек сің. ғылым қайраткері (1966). 1933 ж. Қызыл профессура институтын бітірді. 1933 жылдан ғылымизерттеушілік жұмысымен шұғылданып, сабақ. берді. 1946 жылдан КОКП ОК жанындағы Қоғамдық ғылымдар академиясында істеді. 1953—58 ж. «Вопросы философии» журналы жауапты редакторының орынбасары. 1966 жылдан КСРО ҒА Философиялық институты диалекттік материализм секторының меңгерушісі. Розенталь диалект. материализм, әсіресе диалект. логика, эстетика және филос. тарихы мәселелерімен шұғылданды.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы, 9 том
**Макензи Александр** (Mackenzie, Alexander) (1922 жылы, 28 қаңтар, Шотландияның Лоджирейт, Перт - 1892 жыл, 17 сәуір Канада, Теранто), шотландиядан шыққан канадалық мемлекеттік қайраткер, Либералды партиядан шыққан Канаданың бірінші премьер-министрі. .

1842 жылы Канаданың батысына қоныс аударған (қазіргі Онтарио). 1852 жылы жергілікті либералды газеттің редакторы болады және реформалау партиясының көшбасшысы Дж. Браунмен танысады. 1867 жылы Канаданың даминионы құрылғанда, либералды оппозиция басқарған кезде, Макензи қауымдастық палатасына сайланады. 1873 жылы либералды партиядан шыққан Канаданың бірінші премьер-министрі болады. Оның АҚШ-пен жақындасудағы іс-әрекеті сәтсіздік туғызды, және 1878 жылы сайлауда либералдар жеңіліс тапты.

Макези оппозиция көшбасшылығынан отставкаға кеткенмен, өмірінің соңына шейін Парламенттегі орны сақталды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Britanica настольная энциоклопедия. Том І «АСТ-Астрель» Москва, 2006. ISBN 978-5-17-08532-4 (T.1) (ACT) ISBN 978-5-271-1512-0 (T.1) (Aстрель)
**Клаудио Монтеверди** - 17 ғасырдың музыкалық мәдениетінде аса көрнекті орын алатын ұлы итальяндық сазгер. 
Мотевердидің алғашқы опералары Мантуяда пайда болды: «Орфей» 1607 жылы, «Ариадна» 1608 жылы. Флоренциялық композиторларға қарағанда, вокалдық полифония мастеры - Монтеверди – полифонияның шынайы эмоционалды қасиеттерін бағалаған.
Ұлы жаңашыл, Монтеверди музыкалық драманың алғашқы жаратушысы.

Клаудио Монтеверди 1640 жылы, Бернардо Строззи
Оның көптеген операларынан бізге аз бөлігі ғана жетті. Ерте мантуандық кезеңнің «Орфей» операсы тұтас сақталып, «Ариаднаны» бір үзіндісі, «Ариадна жылауынан» ғана танимыз.

Венециандық кезеңнен екі соңғы операсы сақталды: «Возвращение Улисса» (1641) және «Коронация Поппеи» (1642). Монтевердидің Торквато Тассоның «Освобождение Иерусалима» сюжетіне негізделген «Поединок Танкреда и Клоринды» деген әйгілі шығармасын 1638 жылы автор өзі басып шығарды.

Монтеверди Опералық драматургия принциптері
-------------------------------------------

Монтеверди флоренциялықтар сияқты музыканың сөзбен тығыз байланысын түсінген. Бірақ флоренциялықтар сөйлеуге жақын монотонды, речитативті музыка жазса, Монтеверди кең сілтеулі, әсем әуендер шығарды. Оның музыкасы поэтикалық образдың драматикасын аша алады.

Монтеверди жолы флоренциялықтардың аллегориялық, мифологиялық сюжеттерінен тарихи драма реализміне қарай жатыр.Оларда қазіргі замандағы венециялық мінездер мен өмір жасырын түрде берілген. Ондай драма – «Коронация Поппеи». 

Бұл шығарма күшті, айқын қарама – қайшылықтарға негізделген. Драматургия, мінездер шындығы мен күші Монтевердиді ұлы замандасы – Шекспирмен салыстыруға себеп.

Монтеверди көп жаңалықтар енгізді: ерте шақтағы операларында Монтеверди оркестрге қырықтан астам аспап қатыстырды. Виолалар орнына скрипкаларды қолданды. Ішекті топты клавесинмен қосу (чембало) жаңаша оркестрлеудің негізі болды. Кейінгі кезде Монтеверди оркестрді қысқартып, оның мәнерлеу қабілетін арттыру үшін tremolo, pizzicato әдістерін пайдаланады. 

Опералық жеке ән салу арнасында Монтеверди экспрессия мен ашық эмоционалдықты енгізді. Мысалы, әйгілі «Плач Ариадны». Монтеверди тапқан ария стилі – lamento – 17 ғасырдың опералары мен ораторияларына тез еніп кетті. Монтевердидің опералық драматургиясының негізгі принциптері кейінгі шығармаларда қалыптасты («Коронация Поппеи» ) , оларды кейін Алессандро Скарлаттидің бастауында көптеген композиторлар ұстанған болатын.
**Теріс** – Аса өзенінің алабындағы өзен.

Географиялық орны
-----------------

Жамбыл облысы Жуалы ауданының жерімен ағады. Ұзындығы 51 км, су жиналатын алабы 485 км².

Бастауы
-------

Бастауын Қаратау жотасының оңтүстік-шығыс баурайынан алып, оңтүстікке, оңтүстік-шығысқа қарай бұрала ағып, Теріс-Ащыбұлақ бөгеніне құяды. Бөгеннен өткен соң, Күркіреусу өзенімен қосылып, Аса өзені басталады. Өзеннің 20 км-ден астам екі саласы және оншақты ұсақ салалары бар. Қар, жауын-шашын, жер асты суымен толығады. Аңғары жоғары ағысында 60-110 м, жазықта 300-450 м. Өзен егістікті суаруға пайдаланылады. Жағалауы шабындық.
Теріс өзенінің бұрынғы атауы - Мыңбұлақ болған. Ол жөнінде 630 жылдар шамасында Қытай жиһангері Сюань-Цзяньнан жазған сапарнама баян етеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Тараз энциклопедиясы
2. ↑  Жамбыл облысының топономикалық атауларының анықтамалығы
***Квадраттық қалыңды***, *m* модулі бойынша – *x2a* (mod m) салыстыруының шешімі болатын *а* саны, басқаша айтқанда, *х* қандай да бір бүтін сан болса, онда *x2–a* саны *m*-ге бөлінеді. Егер бұл салыстырудың шешімі болмаса, онда *а* саны *m* модулі бойынша *квадраттық қалыңды емес* деп аталады. Мысалы, егер m=11 болса, a=3 саны m модулі бойынша квадраттық қалыңды болады, өйткені x=5 және x=6 сандары x23 (mod 11) салыстыруының шешімдері. Ал a=2 саны m=11 модулі бойынша квадраттық қалыңды емес, өйткені x22 (mod 11) салыстыруын қанағаттандыратын х саны жоқ. Квадраттық қалыңды n дәрежелі қалыңдылардың n=2 болған жағдайдағы дербес түрі болып есептеледі. 
Егер *m* модулі *p* жай тақ санға тең болса, онда *1, 2, ... , p–1* сандарының арасында *квадраттық қалыңдылар* және *квадраттық қалыңды еместер* болады. *р* жай модулі бойынша квадраттық қалыңдыны зерттеу үшін *Лежандр символы* пайдаланылады. Егер а және р өзара жай сандар болса, онда а квадраттық қалыңды болғанда: деп, ал а квадраттық қалыңды емес болғанда: деп ұйғарылады. Бұл жағдайда квадраттық қалыңдының өзаралық заңы негізгі теорема болып есептеледі, басқаша айтқанда, егер р және q – жай тақ сандар болса, онда: .
Бұл заңдылықты *Л.Эйлер* ашқан (*шамамен 1772*), ал оның қазіргі тұжырымдамасын француз математигі *А.Лежандр* (*1752 – 1833*) берсе (*1798*), толық дәлелдемесін алғаш рет *К.Гаусс* (*1801*) берген. *Лежандр символының* қолайлы жалпыламасы *Якоби символы* болып есептеледі. Квадраттық қалыңдының өзаралық заңы алгебралық сандар теориясында кеңінен қолданылды.
Теріден жасалған ыдыстарды дүркін-дүркін ыстап отырудың маңызы өте үлкен. Баппен ысталған ыдыс əдемі қоңыр-қызыл түске енеді жəне ысталған ыдыста түрлі микроорганизмдер болмайды. Ыс сіңген ыдыста сақталған сүт тағамдарының иісі мен дəмі де ерекше жағымды болады əрі ұзақ уақыт бұзылмай сақталады.Тері ыдыстарды арнаулы күркеге аузын төмен қаратып іледі де, тобылғы, арша, қарағайдың бүрін, ермен, жусанның түбірін жалындатпай жағып, соның түтініне 8-10 сағаттай ұстап ыстайды. Жақсы ыс сіңген ыдысқа бір-екі күн айран, сары су, іркіт құйып, дəмін алып, тұзды сумен жуып, кептіріп, жылқының майымен майлап, пайдалана беруге болады. Ыдыстар өңезденіп кетпес үшін екі аптада бір тазалап жуып, ыстап, майлап отырған жөн.

Дереккөздер
-----------

«Сен білесің бе?» энциклопедиясы./Құраст.: Қ.Ж. Райымбеков, Қ.Т. Байғабылова. – Алматы: «Аруна» баспасы. – 700 бет. ISBN 9965-26-407-4
Брахилофозавр
**Брахилофозавр**. Кейінгі Бор дәуірінде өмір сүрген динозаврлардың ішіндегі ең ерекшесі — Брахилофозавр. Гадрозаврид тұқымдасына жататын динозавр 1953 жылы Канаданың астанасы Оттава қаласының аумағынан табылған. Қанқаны тапқан Чарльз Стрнберг атты ғалым. Брахилофозаврдың гадрозавридтерге негізгі қызмет атқаратын бірнеше тісі мен үйректікіндей шошайған тұмсығы ұқсайды.

Қызықты дерек
-------------

* Брахилофозаврлар Солтүстік Американың орманды жерлерін мекен еткен және табиғи өсімдіктермен қоректенген.
* Басқа да гадрозаврлар сияқты брахилофозаврлардың қоректі ұртында ұстап тұратын жақ сүйектері болған.

Мәліметтер
----------

* Қорегі : жапырақтар, жемістер, өсімдіктер
* Салмағы : 2,7 тонна
* Тұқымдас : Гадрозаврид
* Отряд тармағы : Орнитопод [1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Динозавр энциклопедиясы—Алматы: „Аруна" баспасы
**Брахисинклиналь** — (гр. *brachs* — қысқа және синклиналь) — бір-бірімен жымдаса астасқан тау жынысы қабаттарының қысқа синклинальдік иілім (қатпар) түрі. Иілімнің ең төм. нүктесі иілім құлпы деп аталады. Брахисинклинальдың бет көрінісі сопақ болып келеді, оны құрайтын тау жынысы қабаттарының жиынтығы бір-біріне кигізілген сопақша сақиналар тәрізді (суретті қ.). Брахисинклинальдың ядросында тау жыныстарының ең жас қабаттары, ал қанаттарында көне қабаттар орналасады. Брахисинклинальдың үлкен осінің кіші осіне қатынасы 3:1 — 10:1 шамасында болады. Ені мен ұзындығы шамалас Брахисинклинальдар мульда деп аталады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мұнай және газ геологиясы танымдық және кәсіптік-технологиялық терминдерінің түсіндірме сөздігі. Анықтамалық басылым. — Алматы: 2003 жыл. ISBN 9965-472-27-0
A. *Ақ аю*.
**Эврибионттар** (грек. eurys – кең, ауқымды және bіontos – тіршілік ететіндер) [1] – сыртқы орта факторларының ауқымды түрдегі өзгерістеріне бейімделе тіршілік ететін өсімдіктер немесе жануарлар. Қоңыржай белдеулердегі құрлықта мекендейтін жануарлардың көпшілік түрлері температураның, ылғалдылықтың, Күн радиациясының, т.б. қоршаған орта факторларының едәуір ауқымды өзгерістерін елемей тіршілік ете береді. Эврибионттардың сыртқы орта факторларының ауқымды түрдегі ауытқуларға бейімделуі олардың жоғары деңгейлік төзімділігімен немесе оларда болатын морфофизиологиялық механизмдер арқылы анықталады. Мұндай бейімделушілік белгілер мен қасиеттер арқылы Эврибионттар өздерінің ішкі орта жағдайларының гомеостазын белсенді түрде сақтай алады. Эврифагтар - әртүрлі
азықтармен қоректене беретін организмдер, эвритоптар - әр түрлі тіршілік орталарында кең таралған организмдер.[2]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, X том
2. ↑  Экология (оқулық) - Алматы, 2008 - ISBN 9965-32-223-6
Үлгі:Geobox2 coor title
Үлгі:Geobox image

Дибругарһтан күн батысының көрінісі
Солтүстікшығыс Үндістан мен Бангладеш аймақтарындағы өзен картасы
**Брахмапутра өзені**, Брамапутра — Қытай, Үндістан және Бангладеш жерімен ағып өтіп, Бенгал шығанағына құяды. Ол Тибетте – Мацанг, Цангпо, Гималай тауында — Диханг, Үндістанда – Брахмапутра, Бангладеште – Джамуна деп аталады. Ұзындығы 2900 км, алабының ауданы 506 мың км². Гималайдың солтүстік беткейі мен Кайлас жотасының оңтүстік беткейіндегі бірнеше шағын өзендердің қосылуынан басталады. Джамда өзені сағасынан төменірек ( 95Ә ш. б.) Тангла жотасы мен Гималайды кесіп өтеді, Ганг жазығына шыққан соң ағысы баяулайды. Ганг өзенімен атырауы бір (80 мың км²). Басты салалары: Нау, Чорта-Цангпо, Рага-Сангпо, Ньянгчу, Субансири, т.б. Брахмапутраның суы қыста азаяды, көктем мен жазда тасиды. Шығанаққа құяр тұсындағы жылдық орташа су ағыны 12 мың м3/с, жаз айларында 15 мың м3/с-қа жетеді. Құйылысынан 1290 км-ге дейін кеме жүзеді. Суы егін суаруға пайдаланылады. 

Spot серігінен өзен суреті
Өзен маңы су басқан қоныстар

Дереккөздер
-----------

"Қазақ Энциклопедиясы", ||-том

Дереккөздер
-----------

1. 1 2  Brahmaputra River, Encyclopædia Britannica
Талкотт Парсонс неғүрлым кейінірек жазылған еңбеқтеріңде өзінің функциялық теориясын нақты айтқанда, "жүйелі проблемалары" дейгін тәртінші эволюциялық келешекпен байланыстырды, Бұл оның жеке
кітаптарында баяңцалған. Ол биологиялық организмдер секідці
қоғамның алуан тұрлері өздерін қоршаған ортаға "жалпы көңдігу
қабинетінің" арқасыңда игерілді деген пікір білдірді. бұған негізшен құрынымдық дифференция процестері арқыны қол жетеді.
Яғни, барған сайын өсе беретін нақты мүқтаждықтарды канағаттаңдыру үшін кажет әлеуметтік функцияларды жүзеге асыратын
мамаңдаңцырынған институттарды дамьттудың арқасында болады. Алайда, барған сайын өсе беретін Мұндай күрделілік неғүрлын нақты жаңа элементтерді үйлестіріп мақсатыңда жаңа
әдістерін талап етеді. бұған "кибернетикалық иерархия" принципін - жеңілдетілген ақпарат алмасу немесе білім көлемін үлғайту принципін қодцану жолымен ғана қол жетеді.
Осыдан кейін дәстұрлі қоғамның осы заманғы қоғамға айналуы орын алады, ал прогресс бюрократиялық Ұйымдастыру, ақша
және базар комплекстері, стратификация және ортақ әмбебап
нормалардың туыңцауы секілді Эволюциялық әмбебаптықты дамыту (құрылымдық
дифференциялау) жолымен жоспарлана алады. Осы факторлардың әркайсысы қоғамдық ортаға неғүрлым тиімді мүмкіндік береді. Бұл көзкарастың сыншынары бынай дейді: абстракциялаудың Бұл деңгейіңде Парсонс теориясы таксономияның жай ғана
кеңейтшген нүскасы, демек кәдеге жарай қояр ма екен, мұның
үстше онсыз да анық нәрседен асып ештеңе жарьттын айтпайды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Биекенов К. Садырова М. Әлеуметтанудың түсіндірме сөздігі. — Алматы: Сөздік-Словарь, 2007. — 344 бет. ISBN 9965-822-10-7
"Футбол(аяқдоп) төңірегі (Околофутбола)" фильмі
-----------------------------------------------

Жыл:2013

Ел: Ресей

```
Слоган:"Нас не изменить!"
```

Режиссер: Антон Борматов 

Басты рөлдерде: Александр Ратников , Павел Ерлыков , Григорий Иванец , Иван Фоминов , Дарья Мингазетдинова , Владимир Царулков , Юлия Маньковская , Никита Кукушкин 

Сценарий: Дмитрий Лемешев 

Продюсер: Сергей Сельянов Жанр: Драма

```
Әлемдік премьера: 26 қыркүйек 2013 
```

Қазақстандағы премьера: 26 қыркүйек 2013

```
Жас шектеуі:Белгісіз
```

Ұзақтығы: 100 минут

Сипаты
------

Фильм футбол жанкүйерлерінің ең жасырын бөлігі - футбол төңірегіндегі тентектер туралы. Олар футбол фанаттары әлемінің ең агрессиялы және қатал өкілдері. Олар - футбол төңірегінің элитасы. Өмірде олар - студенттер мен банкирлер, музыканттар мен автомеханиктер, ал футболда - бәрі бір "фирма". "Фирмаға" кіру өте қиын, бірақ сен онда кірген екенсің - өмір бойы соның құрамындасың. Кері шығатын жол жоқ.

Рейтинг
-------

7/10

Сын,рецензия
------------

"Футболға қатысты болғандықтан, "Олокофутболды" беріле тамашаладым. Фильмді бірден 10-деп бағалар едім. Алайда, ойлана келе бір-екі кемшілік байқадым.
Былайғы жұрт хулигандық фанаттар туралы біле бермейді. Солардың "ішкі кухниясы" қандай болатынынан бейхабар. "Околофутбол" арқылы режиссер солардың өмірінен жақсы хабар берді. Бірақ, ең ұнамаған бір эпизод бар. Тарих мұғаліміне сынып қалған қыз. Сол ару сцераниске неге керек болды екен? Кино желісі бойынша кімнің тоқылдап жүргенін анықтауға тырысады. Сол сәтті бүркемелеп, әлгі мұғалімді сатқын етіп көрсетуге жетелеуге тиіс пе еді?.. Осыны мақтса етсе, түсіруші топ қатты қателесіпті. Өйткені, менттердің қолшоқпары мұғалім емес екені бірден аңғарылады. Ал көпе-көрнеу оны сатқын етіп көрсетуге тырысу сәтсіз шыққан."

Сыртқы сілтемелер
-----------------
**Қаратау ақшешегі** (лат. *Botschantzevia karatavica, Arabis karatavica*) – орамжапырақ тұқымдасы, ақшешек туысына жататын шала бұта.

Өсу аймағы
----------

Қаратаудың тау беткейлері мен биік жартастарында өседі.

Ботаникалық сипаты
------------------

Биіктігі 2 – 8 см. Тамырдан өсетін жапырақтары жалпақ, ал сабақ бойындағы жапырақтары майда, қандауыр тәрізді. Тостағанша жапырақтарының ұзындығы 5 мм-дей, сопақша келген, сыртын жұлдызды түк басқан. Күлтесі ақ түсті. Тұқымымен және атпа тамырлары арқылы вегетативтік жолмен көбейеді. Мамыр – маусым айларында гүлдеп, шілдеде жемісі – бұршаққын піседі. Қ. а. – өте сирек кездесетін сәндік өсімдік. Таралу аймағының жылдан жылға азаюына байланысты қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Тараз энциклопедиясы"
**Курт Левин** (9 қыркүйек 1890 - 12 ақпан 1947) – неміс және американдық психолог, оның идеялары американдық әлеуметтік психологияға және бағыттарға үлкен әсер етті. Ол шешкен көптеген мәселелер психологтар үшін маңызды болды - талаптардың деңгейі, топтық динамика, әлеуметтік қабылдау, ойын жағдайлары, сәттілікке ұмтылу және сәтсіздіктерге жол бермеу, өріс теориясы, уақыт перспективасы және т.б.

Өмірбаян
--------

Курт Цадек Левин Польшаның Могильно қаласында еврей отбасында дүниеге келген. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында ол әскерге шақырылып, жараланғаннан кейін демобилизацияға ұшырады.

Ол оқуын Карл Стампфтың басшылығымен Берлин университетінде жалғастырды (1848-1936). 1933 жылы тамызда нацистер билікке келгеннен кейін ол Америка Құрама Штаттарына көшіп кетті. Кейін Левин Массачусетс технологиялық институтындағы топтық динамика жөніндегі ғылыми-зерттеу орталығын басқарды. Тавистоктың Адами қатынастар институтының Эрик Тристің ұсынысы бойынша ол «Адамдармен байланыс» ғылыми журналын (1947) құруға қатысты.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл. ISBN 5-89800-123-9
**Болжамдық бағалау**. Мұнай мен газ кендерін геологиялық-барлау жұмыстарының бағыты мен көлемін жоспарлауға қажетті геологиялық нысандардағы көмірсутектердің болжамдық ресурстарын сандық тұрғыдан бағалау. Болжамдық бағалау әр түрлі геологиялық (алап, кешен, тағы басқа) және әкімшілік (облыс, аудан, тағы басқа) нысандардың мұнаймен және газбен қанығуының геологиялық, геохимиялық, гидрогеологиялық тағы басқа белгілердің кешені негізінде болжаудың арнаулы әдістері көмегімен жүргізіледі. Болжамдық бағалау болжау деңгейімен, болжаудың басты нысандарының түрімен және мәселені шешу ретімен анықталатын көптеген болжау мүдделерінің жүйесі болып табылады. Нысандар мен болжам деңгейлері мұнайгаздың аудандастыру барысында дербестеледі. Болжаудың ең ірі нысаны ретінде әдетте шөгінді алап алынады, бірақ кейбір жағдайларда бұл рөльді мұнай-газ қалыптасуының тұйықталған аймағы немесе жекелеген кешендер де атқаруы мүмкін. Болжаудың белдемдік деңгейі жекелеген тектоникалық элементті немесе мұнай мен газ жинақталуының белдемдерін болжамдық бағалау шараларын қамтиды. Ал болжаудың жергілікті деңгейі барысында жекелеген антиклинальдық, стратиграфиялық, литологиялық тағы басқа тұтқыштардың өнімділігі бағаланатын болады. Болжаудың әрбір деңгейі қолда бар деректерге сүйене отырып бірнеше мүдделерді рет-ретімен шешіп беруге көмектеседі, олар: нақтылы аумақтың мұнай мен газға деген мүмкіндіктерін сапа тұрғысынан бағалау; нысандағы көмірсутектер ресурстарының жалпылама қорын бағалау; көмірсутектерді шикізат түрлері тұрғысынан саралау; сол шикізаттардың сапалық сипатын нақтылау (*пайдалы қоспалар мөлшері, физикалық-химикалық ерекшеліктері тағы басқа*). Болжамдың бағалауды жүргізудің түпкі мақсаты — қорын геологиялық-экономикалық тұрғыдан бағалау, сөйтіп кен ресурстарын игерудің ұтымды жолдарын анықтау.

Болжамдық ресурстарды сандық тұрғыдан бағалау.
----------------------------------------------

Мұнайға, газға, немесе мұнай мен газға деген
мүмкіндіктері бар болжам аумағындағы жекелеген есептеу бөлікшелеріне
*мұнайгазды кешендердегі* мұнайдың, газдың, конденсаттың және олардағы
ілеспе құрамбөліктердің болжамдық ресурстарының мөлшерін қорлардың
меншікті тығыздығы әдістері көмегімен анықтау.

Мұнайдың, газдың, конденсаттың болжамдық ресурстарын бағалау.
-------------------------------------------------------------

Көмірсутектердің бағаланып
отырған аймағындағы шөгінді тыстың ауқымы немесе қимасы бойынша
таралуының сандық көрсеткіштерін сипаттайтын бір-бірімен байланысты
сапалық бағалау (көмірсутектердің туындауына және жинақталуына қолайлы
геологиялық факторлар кешенінің кеңістіктегі өзгерістерін анықтау және
зерттеу) және сандық бағалау әрекеттері көмегімен флюидтерді жеке-жеке
болжауға негізделген болжам ауқымындағы мұнайдың, газдың, конденсаттың
оларға ілеспе құрамбөліктердің болжамдық ресурстары мөлшерлерін
анықау.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мұнай және газ геологиясы танымдық және кәсіптік-технологиялық терминдерінің түсіндірме сөздігі. Анықтамалық басылым.- Алматы: 2003. ISBN 9965-472-27-0
**Боливия баспасөзі** – Боливияда орналасқан мерзімді баспасөз. Боливияда бірнеше ондаған әртүрлі газеттер мен журналдар шығады.Барлық таралымның 90%-ы Ла-Паста, ал қалғандары Сукре мен Кочабамба қалаларында. Ең ірі газеттері консервативті бағыттағы: "Диа-рио" ("El Diario") 1904 жылдан шығады, оңшыл буржуазиялық газеті: "Ой" ("Ноу") 1969 жылдан, АҚШ монополиясымен байланысты реакциялық клерикал топтың органы "Пресенсия" ("Presencia") 1962 жылдан, БКП-ның органы "Унидад" ("Unidad") 1953 жылдан, "Пуэбло" ("El Pueblo") 1946 жылдан бастап шығады (апталық прогрессивті газет). 
Боливиядағы "Асосиасьон боливиана де радиодифусорас" және "Ди рексьон хенераль де радиоко муникасьонес" радиохабар компаниялары, 1970 жылдан бастап мемлекеттік телевизия компаниясы жұмыс істейді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ телевизиясы", Энциклопедия. "ҚазАқпарат" Алматы, 2009,1-т ISBN 978-601-03-00-70-5
**Әукебай Қалмағамбетұлы Кенжин** (1898-1982), партия, кеңес қызметкері, Қарағанды көмір бассейнінің құрылысын ұйымдастырушылардың бірі.

Арғын тайпасы Қуандық руының Тоқа бөлімінен шыққан.[1].

Өнеркәсіп академиясын (1938) бітірген. 1929-1934 жылы Қарағанды облысы Жаңаарқа аудандық атқару комитетінің төрағасы, 1938-1942 жылдары Шығыс Қазақстан облысы «Алтайзолото» тресі Күршім руда басқармасының директоры, Самар аудандық партия комитетінің 2-хатшысы. 1942-1951 жылдары БК(б)П Горбачев атындағы шахтаның парторгы, Киров аудандық партия комитетінің хатшысы, Қазақстан КП Қарағанды қалалық комитетінің 2-хатшысы, Қарағанды облысының партия комитетінің хатшысы. 1951-1954 және 1962-1974 жылжары «Қарағандыкөмір» комбинаты бастығының орынбасары. 1959-1962 көмір өнеркәсібі жұмысшылары кәсіподағы облыстық комитетінің төрағасы. Октябрь революциясы орденімен, 2 мәрте Еңбек Қызыл Ту, «Құрмет Белгісі» ордендерімен марапатталған. Кенжинге 1-дәрежелі кен директоры дербес атағы (1948) берілді. «Шахтер даңқы» белгісінің толық иегері. Қарағанды қаласының құрметті азаматы.[2]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *Бикенов Ж.Б. Жәкенов Ж.М. Исабек Т.К.* Тоқа шежіресі —  Қарағанды: Қарағанды полиграфиясы ААҚ, 2000. — 402 б. — 1000 таралым. — ISBN 5-7667-9037-6.
2. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5