recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Маргай** (Марго, марги) (латын Leopardus wiedii немесе Felis wiedii.) - американдық ұзын құйрықты мысық. Оңтүстік Америкадан Мексикаға дейін дымқыл тығыз мәңгі жасыл ормандарда тұрады. Бұл Панама, Эквадор, Гайана, Уругвай, Белиз, солтүстік Колумбия, Перу, солтүстік және шығыс Парагвай, солтүстік Аргентина. Маргай - жабайы орманды мысық. Бұл оцелотқа өте ұқсас болып келеді. Марги - ұзақ құйрығы бар, аяғы ұзын шағын мысық. Денесінің ұзындығы - 50-80 см, құйрығының ұзындығы - 30-40 см. Мысықтың салмағы - 2,5-4 кг. Оның Көзі ірі, сопақша тәрізді болып табылады.

Түрі
----

Дененің жоғарғы жағы ақшыл сары, қоңыр-сары болып келеді. Іші, кеуде, көмекейі,аяқтарының ішкі жағы - қара қоңыр немесе қара кросс өрнектермен өрнектенеді. Оцелот сияқты ортасында ақ дақ, құлағының сыртқы жағы - қара болып келеді. Маргайдың құйрығында кең көлденең дақтар мен сақиналар кездеседі.

Өмір сүру аймағы
----------------

Маргай ылғалды қалың мәңгі жасыл ормандарда тұрады. Суыққа тұра алмайды. Кейде ол какао немесе кофе плантацияларында барады. Көбінесе жалғыз өмір сүреді. Жеке учаскесі 12-16 км2 алады. Марго - ағаш мысық. Ол тамаша өрмелей және секіре алады. Түнде негізінен аңшылықпен айналысады. Аң аулау кезінде ол тиын сияқты бұтақтан-бұтаққа секіреді. Маргай биіктіктен секіргенде әрқашан төрт аяққа қонады. Күндіз өсімдік немесе ағаштардың арасында немесе үңгірде демалады.

Қоректенуі
----------

Маргай сүтқоректілермен, яғни егеуқұйрықтармен, тиындармен, құстармен және олардың жұмыртқаларымен қоректенеді. Сондай-ақ, кесірткелерді, бақалар мен жәндіктерді жейді. Егер Маргай тек қана түндіз аңшылықпен айналысса, онда оларға аң аулау қиындық болып келеді. Сондықтан да ол жабайы мысықтарды, құстарды, жұмыртқаларды, жылан және ағаш бақаларды (маймылдарды қоса алғанда) шағын сүтқоректілерді, тиіндерді жейді. Алайда, Маргай кейде егеуқұйрықтармен қоректену үшін жерге түседі. Бұл жыртқыш жақын ересек жануардың назарын аудару үшін,кішкентай баланың дауысын еліктей алады.

Дереккөздер
-----------

Сайт :  Мұрағатталған 2 маусымның 2017 жылы.
Сайт :
**Энтодерма** (грек. entós — «ішкі» және dérma — «тері») немесе энтобласт, —Көпжасушалы жануарлардағы ішкі ұрықтық қабат.
Энтодермаға барлық асқорыту мүшелері: қарын, ішек, өңеш, т.б. Барлық бездер тері безінен өзгесі, сонымен қатар асқорыту бездері де: бауыр, ұйқыбез, қалқанша без, гипофиз бөлігі бүйрекүсті безі және т.б.жатады.
Тынысылу жүйесі: өкпе, кеңірдек, ауатамыр және т.б. жатады.
Энтодерманың орналасуы:
Сонымен ұрық жасушалары былай орналасады: сыртқы қабаты—эктодерма, орта қабаты —мезодерма, ал ең кіші қабаты —энтодерма. Ең алдымен сыртқы қабаты эктодерма содан соң ішкі қабаты энтодерма оңашаланады, ал бұдан соң олардың аралығынан мезодерма орнығады. Энтодерманы ішек қуысы астарлайды.
**Ұлы Қытай Жазығы**(Үлгі:Zh), Солтүстік Қытай жазығы — Шығыс Азиядағы ірі жазықтардың бірі, Қытай жерінде. Шығыс бөлігін Сары т-дің суы шайып жатыр; солт-нен Янь-шань, батысында Тайханшань, оңт.-батысында Тунбошань және Дабешань тауларымен қоршалған, оңт-нде Янцзы өз-нің төменгі ағысындағы жазыққа ұласады. Жерінің аум. 325 мың км2. Жазықтың ойпаң бөліктерін батпақтар және ұсақ көлдер алып жатыр. Шығыс бөлігін Шаньдунь тауы құрайды. Аллювийлік шөгінділердің қалың қабаттарынан түзілген. 
**Қрі өзендері**:

* Хуанхэ,
* Хайхэ,
* Хуайхэ,
* Луаньхэ.

Ұлы Қытай Жазығы төменгі Сары өзенмен,солтүстікте бос даламен шектелген.
Ұлы Қытай Жазығын солт-тен оңт-ке қарай Ұлы канал кесіп өтеді.

### Климаты

муссондық, жаңбырлы.

### Орташа температура

* Қаңтарда солт. бөлігінде –4°, –2°С, оңт-нде 8°— 12° С, шілдеде 25°— 28°С.

**Жылдық жауын-шашын мөлш** : 400 — 1000 мм. Өңір толығынан игерілген. Бидай, мақта, жер жаңғағы, темекі өсіріледі. Халықтың тығыздығы өте жоғары. Ұлы Қытай Жазығында көптеген ауылдық елді мекендер мен ірі қалалар (Пекин, Тяньцзинь, Цзинань, т.б.) шоғырланған.

Ciлтемелер :
------------

"Қазақ Энциклопедиясы", 9 том
**Декаданс** (фр.  - түңілу) — XIX ғ. екінші жартысы мен XX ғ. басындағы өмірден түңілу, келешектен үмітсіздікке бой алдыру сарындары, дара тұлғалардың жекеленуі байқалғанын білдіретін, Еуропа мәдениетінде көрініс тапқан тоқырау құбылысының жалпы атауы. XX ғ. модернизм ұғымымен байланыстырылған кейбір бағыттардан декаданс өзінің ерекшеліктерімен өзгешеленеді. Декаданс аумалы-төкпелі замандағы адамның құлазыған көңіл-күйін ашып көрсетуге ұмтылу, қоғамдық талас-тартыстан алшақтап, дарашылдық, сыршылдық сезімге бой ұрады. Төңкерістік бағыттағы үрдістердің қоғамды соқыр сенім үстінде қиратуға бағыттайтынын көріп, декаданс — бағыттағы суреткерлер торығу күйін кешті. Декаданс бағытындағы суреткерлердің көзқарасы бойынша кез-келген таптық күрес пен қоғамдық прогресс формасының мақсаты қоғамдағы қатынасты қайшылыққа әкеледі деп таниды. Өнердің саяси және азаматтық тақырыптан оқшаулануы суреткерлердің пікірінше шығармашылықтың еркіндік жағдайымен тікелей байланысты. Декаданс *«өнер үшін»* деген қағиданы қолданғаны да тек қоғамдық күрестен бас тарту деп қана қарамай, көркем өнердің, әдебиеттің өзіндік құндылығын ескеру, шығармашылық еркіндікті сақтауға ұмтылу деп таныған жөн. Декаданстың тұлға еркіндігін тануы жалпы эстетикалық құндылықтардан, сұлулықты талғам биіктігімен пара-пар тең қарастыруымен үндеседі. Декаданстың тұрақты тақырыбы — өмір мен өлім мотиві, рухани құндылықтар идеялына деген сағыныш сарыны болып табылады. Декаданс барлық жағынан өнер мен өдебиетті әрдеңгейде суреткер шығармашылығынан көрініс тапқаны бағыты — «модерн» стилінде, символизм ағымында деп айтуға болады.
**Декаденттер** - жойылып бара жатқан элитаның өкілдері.

Тағы қараңыз
------------

* Деквалификация

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мәдениеттану: жоғарғы оқу орнындары мен колледж студенттеріне арнлған оқулық. Алматы: Раритет, 2005.- 416 бет. ISBN 9965-663-71-8
2. ↑  "Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010.ISBN 9965-26-096-6
3. ↑  Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Әлеуметтану және саясаттану бойынша / Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д. профессор Е. Арын – Павлодар: «ЭКО» ҒӨФ. 2006. – 569 б. ISBN 9965-808-89-9
**Ұлыкөл** — Есіл алабындағы тұщы көл.

Географиялық орны
-----------------

Солтүстік Қазақстан облысы Ғабит Мүсірепов ауданының Березовка ауылынан солтүстік-батысқа қарай 5 км жерде, теңіз деңгейінен 235,3 м биіктікте жатыр.

Гидрографикасы
--------------

Аумағы 19,1 км 2, ұзындығы 5,6 км, ені 4,3 км, жағалауының ұзындығы 16,8 км, ең терең жері 3,2 м. Жағасы көбіне құлама жарлы болып келеді, оңтүстік-батысы мен солтүстік-батыс жағасы жайпақ. Түбі тегіс, сазды. Қар және жауын-шашын суымен толығады. Су жиналатын алабының 30%-ы жыртылған, қалған бөлігіне бетегелі-жусанды шөптесін өсімдіктер өскен. Көл суын маңындағы шаруашылықтар пайдаланады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл. ISBN 5-89800-123-9, IX том
**Серік Нүсіпұлы** - 1962 жылы тамыз айында Қытайдағы Еренқабырға тау бөктерінде туған. 1981 жылы Шағантоғай ауданында он жылдық қазақ мектебін бітірген. 1982—1984 жылдары Тарбағатай аймақтық техникалық техникумында оқыған. 1984 — 1989 жылдары Шағантоғай аудандық телерадиосында жұмыс істеген. 1989—1991 жылдары Іле оқу-ағарту институтының әдебиет факуль-тетінде оқыған. 1991 — 1994 жжылдары Шәуешек қалалық радиосының қазақ бөлімінде редактор болған.
Әдебиетке 1982 жылдан бастап араласқан. Содан бері ***«Шұғыла», «Іле айдыны», «Тарбағатай», «Алтай аясы»*** деген басылымдарда, Шыңжаң Халық баспасынан шыққан ***«Астынан алты қыр дың», «Үкілі ырғай» жинақтары мен Шыңжаң «Жастар-Өрендер»*** баспасынан шыққан «Көгал» жинақтарында өлең, поэма, балладалары жарияланған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6
2. ↑  Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса - Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл
**Дейл Брекенридж Карнеги** (ағылш. *Dale Breckenridge Carnegie*, 1922 жыл – *Carnagey*; 24 қараша 1888 — 1 қараша 1955) — америкалық педагог, психолог, жазушы. Өздігінен жетілу туралы көптеген психологиялық курстары бар. Оның кітаптары қазіргі кезде де танымал.

Өмірбаяны
---------

Дейл Карнеги Миссури штаты, Меривилл қаласында туды. Ол жасөспірім болғанда таңғы сағат 4-те тұрып, ата-анасына көмектесіп сиыр сауатын. Осыған қарамастан ол мемлекеттік педагогикалық колледжге түсе алды. Колледжді бітіргеннен кейін ол ранчо иелеріне курстар өткізді, одан кейін ол бекон, сабын жəне шошқа етін Armour&Company компаниясына сатумен айналысты. 

500 доллар жинап, өзінің арманын мұғалім болуды орындау үшін, Карнеги саудамен айналысуды тоқтатады. 1922 жылы Карнеги өзінің ата тегін Carnegie етіп қояды.

Карнеги Ходжкин ауруынан 1955 жылы 1 қараша күні қайтыс болды.

Дереккөздер
-----------
*Missorium of Aspar* суретіндегі Аспар мен оның үлкен ұлы Арбадур (434 c.).
**Аспар** , Флавий (Aspar, Flavіus) (т.ж.б. — 471, Константинополь) — алан (сармат) тайпасынан шыққан Рим армиясының генералы; негізінен императорлар Марсиан (450 — 457) және І Лев (457 — 474) армияларында қызмет етті. 431 ж. А. вандал тайпаларын ығыстырып шығару үшін Шығыс Рим әскеріне қолбасылық жасады, бірақ 434 ж. вандалдардан жеңіліс тапты. 441 ж. парсыларға қарсы шайқастарда талантымен танылғанымен, 443 ж. Константинополь түбінде Аттила (Еділ) басқарған ғұн әскерлерінен ойсырай жеңілді. Бұрын өзінің қызметінде болған Марсианның 450 ж. император болуына байланысты А-дың ықпалы қайта артты. Марсиан өлгеннен кейін А. готтар армиясына сүйене отырып, Шығыс Рим тағына І Левті отырғызды (457). Алайда жаңа император Оңт. Анадолыдағы Зено бастаған жақтастарына иек артып, тәуелсіз саясат жүргізуге, А-дың ықпалынан құтылуға ұмтылды. Шығыс Рим империясының тағы үшін бірнеше жылға созылған күрес 471 ж. А-дың өлтірілуімен аяқталды. Бұл Шығыс Рим империясында герман үстемдігінің жойылуына алып келді.Әдеб.: The New Encyclopaedіa Brіtannіca. Vol. 1. p. 636. Chіcago, Auckland (London) etc, 1994.
Дейноних
**Дейноних**. Дейнонихтің қимыл-қозғалысын реттеп тұратын икемді мойыны, үшкір тісті жақ сүйектері мен үлкен басы болған. Аяғының екінші тырнағы орақ сияқты ішке қарай бүгіле біткен. Ұзын құйрығы беломыртқасына жалғасқан. Құйрығының көмегімен дене салмағын тепе-теңдікте ұстап, жылдам бұрылыс жасай алған. Көздері мен ми көемі үлкен. Жеңіл де икемді екі аяғымен шапшаң қозғалатын құс тектес динозаврың ұзындығы — 3 метр, биіктігі — 1,5 метр, салмағы — 79 келі. Иығынан төмен — 1,2 метр, жамбас сүйегінің ұзындығы — 31 см.

Қызықты дерек
-------------

* Бұл атауы «қорқынышты тырнақ» дегенді білдіреді.
* Дейноних етпен қоректеген. Күші жеткен кез келген жануарды алып жығаын жыртқыш топталып жүріп жемтік аулаған.

Мәліметтер
----------

* Қорегі : жануарлар
* Салмағы : 79 келі
* Тұқымдас : Дромеозаурид
* Отряд тармағы : Теропод [1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Динозавр энциклопедиясы—Алматы: „Аруна" баспасы
*Басқа мағыналар үшін Синюха деген бетті қараңыз.*
**Синюха** – Үбі жотасының орта бөлігіндегі тау.

Географиялық орны
-----------------

Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданы жəне Риддер қалалық әкімдігіне қарасты аумақта орналасқан.

Жер бедері
----------

Абсолюттік биіктігі 1962 м. Батыстан оңтүстік-шығысқа шамамен 16 км-ге созылған, енді жері 7–8 км. Беткейі тіктеу бірнеше жоталардан, пішіні күрделі аңғарлардан тұрады.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Геологиялық құрылымы кристалды тақтатас, əктас, граниттен түзілген.

Өсімдігі
--------

Етегін дала өсімдіктері, 1000 м-ге дейінгі беткейін шыршалы-самырсынды орман алып жатыр. Одан жоғарғы белдеуі жалаңаштанған. Таудан Солүстік Үлбі, Бутачиха, Тихая, Журавлиха өзендерінің көптеген салалары бастау алады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
**Синэкология** (грекше *syn* — бірге және экология) — популяцияның, табиғи бірлестіктердің және экожүйенің бір-бірімен өзара және қоршаған ортамен қарым-қатынасын зерттейтін экология бөлімі. Синэкология Брюссельде өткен ІІІ Халықаралық ботаникалық конгресте (1910) экологияның жеке бөлімі ретінде танылды. Синэкология қазіргі фитоценология ғылымының баламасы ретінде қолданылады. Кейіннен синэкологияның зерттейтін нысандарының құрамына микроорганизмдер, саңырауқұлақтар және жануарлар жатқызылды. Қазіргі кезде синэкология биоэкологияның бір саласы деп қарастырылады. Бұл терминді алғаш рет ұсынған швейцариялық ботаник К.Шретер болды. Синэкологияның қалыптасуына даниялық гидробиолог К.Мебиустың (1825 — 1908) Солтүстік теңіздің таяз жағалауын мекендейтін устрица ұлуларының тіршілігін жан-жақты зерттеуі үлкен әсер етті. Ол устрица ұлуларының тіршілік әрекетіне судың тұздылығы, температурасы, мекен ететін ортасы, сондай-ақ ұлулармен бірге тіршілік ететін басқа да организмдердің бір-біріне әсері туралы қорытынды жасай отырып, ондай табиғи бірлестікті "bіocenosіs" деп атауды ұсынды. Қазіргі уақытта синэкология табиғи бірлестіктердегі энергия алмасу, қоректік тізбек, кеңістік пен уақытқа тікелей қатысы бар биологиялық сан алуан тіршілік, биогенді элементтердің айналымы, эволюциясы, организмдердің бір-бірімен қарым-қатынасы, табиғи бірлестіктерді басқару, т.б. көптеген мәселелерді зерттейді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Биология: Жалпы білім беретін мектептің, 9-сыныбына арналған оқулық, 2-басылымы, өңделген/ М. Гильманов, А. Соловьева, Л. Әбшенова. - Алматы: Атамұра, 2009. ISBN 9965-34-927-4
**Евгений Евгеньевич Ловчев** (6 тамыз 1975 жыл, Мәскеу) — ресейлік және қазақстандық футболшы. Қазақстан Ұлттық құрамасында ойнаған.

Карьерасы
---------

Кәсіпқой футболшы Евгений Серафимович Ловчевтің ұлы. Жартылай қорғаныс шебінде ойнаған. Карьерасында ресейлік және қазақстандық клубтарда өнер көрсетті. 2001 жылы тұңғыш рет Қазақстан клубында ("Жеңіс", Астана) ойнады да, Қазақстан азаматтығын алды. 

Қазақстандық клубтардың Еуропа турнирлеріндегі алғашқы голының авторы. 2002 жылы чемпиондар лигасының алғашқы іріктеуінде "Шерифпен" сырт алаңдағы матчта есеп ашты. Бірақ "Жеңіс" ол матчта 1:2 есебімен ұтылып қалды. 

Қазақстан құрамасы сапына ресейлік бапкер Леонид Пахомовтың тұсында ғана тек жолдастық кездесулерде ғана алаңға шықты. Құрамадағы жалғыз голын 2003 жылы Фарер аралдары қақпасына соқты. 

2004-05 жылдары "Қайрат"сапында, 2006 жылы "Тобыл" сапында ойнады. Одан бөлек 2007/08 жылдары Қарағандының "Шахтерінде" доп тепті. 

2008-09 жылдары Ресейдің "Пиралит" әуесқой футбол клубында ойнап, футболшылық карьерасын аяқтады.

Ойнаған клубтары
----------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 1994—1995 | ТРАСКО (Ресей) | 83 (14) |
| 1996 | Локомотив (Мәскеу) | 1 (0) |
| 1997—1998 | Славия (Мозырь, Белоруссия) | 30 (5) |
| 1998 | Локомотив (Санкт-Петербург) | 15 (1) |
| 1999 | Торпедо-ЗИЛ | 17 (1) |
| 2000 | Ника (Мәскеу) |
| 2001—2003 | Жеңіс (Астана) | 91 (13) |
| 2004—2005 | Қайрат ҚТЖ | 57 (4) |
| 2006 | Тобыл (Қостанай) | 16 (0) |
| 2007—2008 | Шахтёр (Қарағанды) | 51 (3) |
| 2008—2009 | Приалит Реутов | 19 (12) |

Жетістіктері
------------

* Қазқастан чемпионы (2001, 2004)
* Қазақстанның қола жүлдегері (2003, 2005, 2006, 2007)
* Қазақстан кубогы (2000-01, 2002)
* Қазақстанның үздік футболшысы: 2002

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Наша газета(қолжетпейтін сілтеме)

Сілтемелер
----------

* Профиль
* «Playerhistory.com» сайтында
**Луи** (ағылш. *Louie*) - америкалық комедия телесериалы. Сериалдың режиссері, продюсер, сценарист және басты рөлдегі масқарампаз - Луи Си Кей. Телесериал әйелімен ажырасқан және екі қыздың әкесі - Луидің өмірі жайлы баяндалады. «Луи» 2010 жылдың үздік сериалдар қатарына кіріп, сыншылардың жақсы пікірлеріне ие болды. Ал Луи Си Кей актерлық шеберлігі үшін бірнеше рет телевизиялық «Эмми» сыйына қол жеткізді. 

Сериал 4 мезгілден тұрады. Әрбірінде 13 серия бар. Бірінші мезгіл 2010 жылы, екінші- 2011, үшінші-2012, төртінші-2013 жылы шықты.

Актерлер
--------

Луи Си Кей басты рөлді ойнайды және оның телесериалдағы кейіпкері өзіне ұқсайды, ұқсас өмірбаян(масқарампаз, ажырасқан, екі қыздары бар). Луи- барлық серияларда кездесетін жалғыз кейіпкер. Ең көп көрінетін актерларға келетін болсақ: Лу(Луи Си Кей), қыздары Лили( Хэдли Делани), Джейн( Урсула Паркер); ағасы Робби( Роберт Келли)Ү Даг агенті(Эдвард Гелбинович); досы Памела ( Памела Эдлон).
**Евгений Васильевич Чернышев** (22 ақпан 1947, Мәскеу облысы, РСФСР) - кеңестік гандболшы, Олимпиада чемпионы (1976), Олимпиаданың күміс жүлдегері (1980), 1979 жылғы Әлем кубогының жеңімпазы, КСРО -ның 8 дүркін чемпионы. КСРО еңбек сіңірген спорт шебері (1976).

Ленинградтағы әскери дене шынықтыру институтын бітірген.

Өмірбаяны
---------

Ол Германиядағы Кеңес күштері тобының, Оңтүстік күштер тобының, ЦСКА (Мәскеу) командаларында ойнады. Бірінші жаттықтырушы - GSVG командасы (ГДР) Валентин Филиппович Олейников. 1972-1981 жылдары КСРО құрамасының мүшесі болды. 

Ресей гандболшылар одағы ардагерлер кеңесінің және гандболдан Мәскеу ардагерлер кеңесінің төрағасы.

Мәскеуде тұрады. Әйелі - волейболдан еңбек сіңірген спорт шебері Людмила Георгиевна Чернышева, Олимпиада чемпионы. Ұлы Евгений.

Жетістіктері
------------

1978 жылғы гандболдан әлем чемпионатының күміс жүлдегері. 

КСРО чемпионы 1973, 1976-1980, 1982, 1983. 

1975 және 1979 жылдары КСРО халықтары спартакиадасының жеңімпазы. 

КСРО құрамасының құрамында ол 133 кездесу өткізіп, 165 гол соқты. Екі рет «Құрмет белгісі» орденінің иегері.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|     Тематикалық сайттар | 
Sports-Reference.com |

 |
| **Artichoke, cooked boiled, saltedNutritional value per 100 g (3.5 oz)** |
| --- |
| Energy 50 kcal   220 kJ |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Carbohydrates     |  10.51 g |
| - Sugars  0.99 g |
| - Dietary fiber  5.4 g   |
| Fat | 0.34 g |
| Protein |  2.89 g |
| Thiamin (Vit. B1)  0.05 mg   | 4% |
| Riboflavin (Vit. B2)  0.089 mg   | 6% |
| Niacin (Vit. B3)  0.111 mg   | 1% |
| Pantothenic acid (B5)  0.240 mg  | 5% |
| Vitamin B6  0.081 mg | 6% |
| Folate (Vit. B9)  89 μg  | 22% |
| Vitamin C  7.4 mg | 12% |
| Calcium  21 mg | 2% |
| Iron  0.61 mg | 5% |
| Magnesium  42 mg | 11%  |
| Phosphorus  73 mg | 10% |
| Potassium  276 mg   | 6% |
| Zinc  0.4 mg | 4% |
| Manganese 0.225 mg |  |

 |
| Percentages are relative to USrecommendations for adults.Source: USDA Nutrient database |

**Бөрікгүл** , артишок (Cynara) – күрделігүлділер тұқымдасына жататын көп жылдық өсімдіктер туысы. 

  

Жерорта т. аймағы мен Канар а-нда кездесетін 10 түрі белгілі. Қазақстанда мәдени түрде өсірілетін 1 түрі – тікенді Б. (С. scolymus) бар. Биікт. 0,5 – 2 м. Сабағы жуан, тік, қырлы, сыртын түк басқан. Ірі жапырақтары сабақ түбіне шоғырланған. Күлтесі көкшіл түсті. Себет гүлдері ірі, бұтақтарының ұшында жеке жетіледі. Айқас тозаңданады, тұқымынан және сұлама бұтағынан көбейеді. Маусым – қазанда гүлдеп, жемістенеді. Тұқымдары қоңыр түсті, айдаршасы бар. Жемісін тағамға пайдаланады. Әсемдік өсімдік.

Құрамы
------

100 г бөрікгүлде – 57 ккал бар.

Бөрікгүлде жасұнық, калий, кальций, темір, фосфор, каротин, B1, B2, PP және C дәрумендері бар.

Пайдаланылуы
------------

Бөрікгүлде, ең алдымен, гүлтұғыры және жапырақтар жұмсағы жеуге жарамды болып табылады. Бөрікгүлдің сабағын және төбесін кесеміз, қарайып кетпес үшін лимон шырынын бүркеміз және тұздалған суда 20 минут қайнатамыз. Жапырақтар қалауыңыз бойынша дайындалған тұздықтарға батырылады, ал ішкі жағы – яғни гүлтұғыры бөрікгүлдің ең тәтті жері болып есептеледі және бөлек қолданылады немесе салаттарға қосылады.

### Бөрікгүл денсаулық үшін пайдалы

Оның құрамында қант – инулиннің бар болуы арқасында – бөрікгүл қант сусамырымен ауыратын адамдармен қолданыла алады. Сонымен қатар, бөрікгүл холестерин мен триглицеридтардің деңгейін азайтатын дәрілер өндірісінде де қолданысын тапқан. Сонымен бірге, бөрікгүл жапырақтарында флаваноидтар бар, олар бауыр мен өт қабының жұмысын реттейді. Флавоноидтер қатты антиоксиданттар болып саналады – олар бос радикалдарды жояды және онкологиялық дерттердің пайда болу қаупін азайтады.

### Табиғи косметикалық құрал

Бөрікгүл косметикада және косметика өндірісінде бағалы өнім болып табылады. Сүт, тоник, крем және бетперде сияқты косметикалық құралдардың құрамына кіреді. Теріге қорғаныш, тазалағыш, асептикалық және тартылу әсерін береді, қабыну үдерістерінің алдын алады, безеулерді емдеу кезінде көмектеседі. Ауырсындырмайтын, вирусқа қарсы және аллергияға қарсы қызмет атқарады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Энциклопедиясы

Сілтемелер
----------

* Артраксон

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Артишок
**Бөрі** (туған жылы белгісіз — 1758) — сұлтан, Қайып ханның немересі, Батыр ханның 3-баласы.

Сырдарияның төм. ағысы бойындағы әлімұлы руына, жергілікті қарақалпақтарға билік жүргізген. 18 ғасырдың 50-жылдарының басында ағасы Хиуа ханы Қайыптың араласуымен "төменгі" қарақалпақтардың ханы болып сайланды. Кейін Абылай ханның қыздарының біріне үйленеді. 1758 жылдың басында жергілікті тұрғындарға салық мөлшерін шамадан тыс көтеріп жібергені, аяусыздық танытқаны үшін қарақалпақтар тарапынан тұтқынға алынған Бөрі сұлтан кейін Арал өңірі өзбектеріне тапсырылып, солардың қолынан қаза табады. Ағасы Қайып пен Абылай ханның "төменгі" қарақалпақтар мен Арал өңірі өзбектерінен кек алмақ болған әрекеттері нәтижесіз болады. 1761 жылы көктемде Абылайдың мыңға тарта адамымен Сырдарияның төменгі ағысы бойына жасамақ болған әскери жорығы сәтсіз аяқталып, сол жылы 17 шілдеде ол өзінің жазғы ордасына қайтып оралады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ Энциклопедиясы"||-том
2. ↑  Отырар. Энциклопедия. – Алматы.
«Арыс» баспасы, 2005 ISBN 9965-17-272-2
Евгений Викторович Абдуллаев
**Евгений Викторович Абдуллаев** (19.04.1971, Наманған) - өзбек ақыны, прозашы және сыншы. 

Сыни мақалалары өзінің қазіргі атымен жарияланып отырады. Ал өлеңдері мен прозалары "Сухбат Афлатуни" деген лақап атпен жарияланады. 

Балалық шағы Наманганда өткен. 1978 жылдан бастап Ташкентте өмір сүреді. 

Ташкент мемлекетттік университетінің философия факультетін тәмамдаған. 

Еңбектері «Арион», «Дружба народов», «Звезда Востока», «Знамя», «Иерусалимский журнал», «Новая Юность», «Октябрь» журналдарында жарияланған. 2004, 2006жылғы «Октябрь» журналы сыйлығының иегері. 2006 жылғы «Триумф» жастар сыйлығын иеленген.

Өлеңдер кітабы «Псалмы и наброски» (Москва: *ЛИО Р.Элинина*, 2003), проза «Ташкентский роман» (СПб: *Амфора*, 2006).

«Звезда Востока» журналының редакторлар алқасының мүше. 2008 жылдан бастап «Дружба народов» журналының редакторлар кеңесі кірген.

Дереккөздер
-----------
**Евгений Данилович Сурков**(31.10.1915 жылы туған, қазіргі Горький-28.08.1988, Маскеу)- орыс кеңес әдебиет және театр сыншысы, өнертану ғылым кандидаты (1952), РСФСР-дің еңбек сіңірген өнер қайраткері (1970). 

1950 жылдан КОКП мүшесі. 

1936 ж. Горькийдің педагогикалық институтын бітірді. 1947-1949 ж «Правда» газеті редакциясында қызмет етті. 1953-1955 ж. «Советская культура» газеті бас редакторының орынбасары, 1959-1963 ж. «Литературная газета», ал 1957 жылдан «Знамя» журналы редколлегиясының мүшесі болды. 1969 жылдан «Искусство кино» журналының бас редакторы. Мақалалары 1930 жылдан жариялана бастады. Оның негізгі еңбектері совет драматургиясының тарихы мен теориясын сөз етеді. «Халық келешекке қарайды» атты көлемді мақаласы (1959) Мәскеуде өткен қазақ әдебиеті мен өнерінің он күндігіне қатысқан Қазақ драма театрының спектакльдеріне арналды. 1953 жылдан педагогикалық қызметпен шұғылданады.

Сыйлықтары
----------

Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталған.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет энциклопедиясы, 1976 жыл, Алматы,10 том, 451 бет
**Роза Балбатырқызы Құлжақаева** (1933 ж. т.), заңгер, республикада қазақ әйелдері арасында тұңғыш әділет полковнигі - профессор атағын алған. Алматы Мемлекеттік заң институтын бітірген (1954). Қарағандыда 1955 жылдан ҚР ІІМ облыстык басқармасының аға тергеушісі, ІІМ Қарағанды заң институтының аға оқытушысы, доценті, профессоры болып істейді. 60-тан астам ғылыми еңбек авторы. Бірнеше медальдармен, КСРО, КР ІІМ *«Мінсіз қызметі үшін», «Үздік қызметі үшін», «Мінсіз қызметі мен қол жеткен табыстары үшін»* ведомстволық наградаларымен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5

*Бұл жаңа мақаланың бастамасы. Бұл мақаланы толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесуіңізді сұраймыз.*
**Дейли Блинд** (нидерл. *Daley Blind*; 9 наурыз 1990 жыл, Амстердам) — сол қапталдағы қорғаныс шебіндегі голандиялық ойыншы. Қазіргі таңда нидерландылық "Аякс" сапында және Нидерланд Ұлттық футбол құрамасында өнер көрсетеді. 

Дайли Блинд аты әлемге танымал, бұрында "Аякс" футбол клубының футболшысы болған Данни Блиндтың ұлы. 2014 жылы Бразилияда өткен Әлем Чемпионатының қола жүлдегері.

Клубтық мансабы
---------------

### "Аякс"

Дейлидың әкесі футболшы болған соң, баласы әкесінін жолын қуып футболшы болады. 1998 жылы Блинд амстердамдық "Аякс" футбол мектебіне барады. "Аякс" футбол клубымен Дайли ең алғаш рет кәсіби келісім шартын 2007 жылы 28 наурыз күні құрады. Келісім шарт бойынша Дайли Блинд "Аякс" сапында 3 жыл өнер көрсету керек болды.

2008 жылы Блинд "Аякс" футбол клубының ең үздік ойыншысы атанады. 2008 жылы 19 желтоқсан күні Дейли Блинд өзінің "Аякс" клубымен келісім шартын 2013 жылға дейін ұзартады. 

### "Манчестер Юнайтед"

2014 жылы 30 тамыз күні "Аякс" футбол клубымен келісім шарт біткен соң Дейли ағылшындық "Манчестер Юнайтед" клубымен келісім шартқа тұрады. Басында екі команда 17,5 млн. евроға келіседі, бірақ соныңда "Манчестер Юнайтед" Дейлиды 13,5 млн. евроға сатып алады. "Манчестер" сапында Дейли осы уақытқа дейін 5 ойын ойнап 1 гол соғады. «Қызыл сойқандар» клубының атынан голландтық жартылай қорғаушы немесе қорғаушы 2014 жылдың 20 қызанды «Вест Бромвич Альбион» командысының қақпасына соққан болатын және өзінің ең алғашқы голымен ойынның соңғы жағында есепті теңестірген болатын. 2015 жылдың көрсеткіші бойынша Дейли Блинд "Манчестер Юнайтед" клубының атынан 33 ойынға қатысып 1 голдың авторы, 1 нәтижелі пастың иесі болды.

Жетістіктері
------------

Нидерланд **Аякс**

* Нидерланды чемпиондары (4): 2010/11, 2011/12, 2012/13, 2013/14
* Нидерланды Суперкубогының иегерлері: 2013

Нидерланд **Нидерланд**

* Әлем Чемпионатының қола жүлдегері: 2014

Дереккөздер
-----------

1. ↑


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеуБавария футбол клубы - ағымдағы құрамы |
| --- |
|  |
| 
1 Нойер (қ) (к) • 2 Упамекано • 4 де Лигт • 5 Павар • 6 Киммих • 7 Гнабри • 8 Горецка • 10 Сане • 11 Коман • 13 Шупо-Мотинг • 14 Ваннер • 17 Мане • 19 Дейвис • 20 Сарр • 21 Эрнандес • 22 Канселу • 23 Блинд • 25 Мюллер • 26 Ульрайх (қ) • Зоммер (қ) • 28 Видович • 35 Шенк (қ) • 38 Гравенберх • 39 Тель • 40 Мазрауи • 42 Мусиала • 44 Станишич • 46 Ибрахимович • Геррейру • Лаймер •
жаттықтырушы: Томас Тухель |

 |
**Серік Жапарұлы Томанов** [4.3.1956, Талас ауданы, Сәду Шәкіров ауылы (қазіргі С.Шәкіров атынд. а.) – 07.11.2003, Тараз қаласы] – ақын, журналист. 

ҚазМУ-ді бітірген (1989). «Ленин жолы» (қазіргі «Талас тынысы» газетінің редакциясында еңбек жолын бастады. Алғашқы өлеңдері осында жарияланды. 1990 ж. Алматыдағы «Балдырған» журналының редакциясында қызмет істеді. 2000 ж. «Адасып жүрген ақбөкен едім» деп аталатын жыр жинағы жарық көрді. Бұл жинақ оқырман қауымның жылы лебізіне ие болды. Ақынның «Аққулар», «Қызыл көйлек киген қыз», «Сатушы қыз», «Аузынан айдың түскен қыз», «Сезімді қайтем тулаған» атты өлеңдеріне сазгерлер ән жазды.

Сілтемелер
----------

1. ↑  Тараз энциклопедиясы
**Эндоскопия** (грек. endon – ішкі және skopeo – көремін) – адамның ішкі органдарын арнайы аспап – эндоскоп арқылы тексеру. Эндоскоптар – оптик. және жарық жүйелерімен жабдықталған, иілгіш металл немесе пластмасса түтікшелер.

Эндоскопия хирургияда, гастроэнтерологияда, урологияда, гинекологияда, пульмонологияда жиі қолданылады. 20 ғ-дың 60 – 70-жылдарында клиник. тәжірибеге оптик. талшықтардан тұратын (фибро) құрастырылмалы аспаптар (фиброскоптар) енгізіле бастады. Тексерілетін органға байланысты Эндоскопияның бірнеше түрі ажыратылады: фибробронхоскопия (бронх Эндоскопиясы), фиброэзофагоскопия (өңеш Эндоскопиясы), фиброгастроскопия (асқазан Эндоскопиясы), фиброколоноскопия (тоқ ішек Эндоскопия сы), т.б. Сондай-ақ Эндоскопия биопсияда, денеге енген бөгде заттарды немесе шырышты қабықтардағы аса үлкен емес ісіктерді алып тастауда да қолданылады. Қазіргі кезде Эндоскопия тек ауруды тексеру үшін ғана емес, оларды емдеу тәсіліне (эндоскоп. хирургия) айналып отыр. Эндоскоп. жолмен жасалатын операциялардың дәстүрлі жолмен жасалатын операциялардан ерекшелігі, олардың жарақаты аз, науқас адамдардың ондай операциядан кейін тез жазылып кетуге мүмкіндігі мол.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл. ISBN 5-89800-123-9, X том



|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеуМедициналық визуалдау |
| --- |
|  |
| Рентгенология | 
Ангиография • Ангиопульмонография • Аортография • Компьютерлік томография (КТ) • Миелография • Пиелография • Рентгенография • Рентгеноскопия • Томосинтез • Флюорография |
|  |
| Радиоизотоптар | 
Сцинтиграфия • Бірфотонды эмиссиялық компьютерлік томография (SPECT) • Позитронды эмиссиялық томография (PET) |
|  |
| Ультрадыбыс | 
Эхоэнцефалоскопия • Эхокардиография • Жүктілікті анықтау • Доплерография |
|  |
| Эндоскопия | 
Артроскопия • Бронхоскопия • Гастроскопия • Гистероскопия • Лапароскопия • Колоноскопия • Ректороманоскопия • Торакоскопия • Цистоскопия • Эзофагогастродуоденоскопия • Эндосонография |
|  |
| Басқасы | 
Магниттік-резонанстық томография (МРТ) • Оптикалық когерентті томография (ОКТ) • Конфокалды микроскопия • Термография |

 |
**Декарт теоремасы** немесе **Декарт таңбалар заңы** тұжырымдамасы — нақты сан коэффициентті көпмүшеліктің оі түбірлер саны оның коэффициенттер қатарындағы таңба ауысу санына тең немесе сол саннан жұп санға кем (түбірлері еселік санын ескере есептеледі, нөл коэффициенттері таңба ауысуында есепке алынбайды).

Егер берілген көпмүшелікте барлық түбірлері нақты екендігі белгілі болса (мысалы, симметриялы матрица сипаттық теңдеуіндей), онда Декарт теоремасы түбірлерінің санын дәл тауып береді. {\displaystyle p(-x)} көпмүшелігін қарастыра отыра осы теорема арқылы {\displaystyle p(x)} көпмүшелігінің теріс түбірлер санын табуға болады.

Тарихы
------

Бұл ереже алғашқы рет Декарттың «Геометрия» еңбегінде кездеседі.

### Тағы қараңыз

* Штурм теоремасы
**Жедел дәрігерлік көмек көрсету ауруханасы** - Тараз қаласы мен облыстың тұрғындарына жедел жәрдем көрсететін аурухана. 1961 жылы негізі қаланған. Бастапқы кезде 200 төсек орны болса, ол 1970шы жылы 520-ге, 1980 жылы 700-ге, 2000 жылы 955-ке жетті. Қазіргі кезде жыл сайын 18 мыңға жуық адам емделеді. Аурухананы 1961-72 ж. Ж.А.Аппасова, 1973-84 ж. В.К.Мун, 1985-96 ж. Ә.Ү.Үкібасов, 1997-98 ж. Ү.С. Шыныбаева, 1999-2001 ж. В.А. Овсянников басқарды. Ауруханада инфарктты, терапевтік, травмотолог, хирург, реанимациялық және интенситвті терапия, нврология, жақ пен бет хирургиясы, отарингология, физиотерапя, гинекология, параклиника, паталогоанатомия, диагностикалық бөлімдер қызмет көрсетеді. Онда 133 дәрігер, 209 медбике еңбек етеді. Дәрігерлердің 19%-ы жоғары категориядағы, 20%-ы 1 категориядағы, 4%-ы 2 категориядағы, 13%-ы жоғары категориядағы, 24%-ы 1 категориядағы, 4%-ы 2 категориядағы мамандар. Дәрігерлердің құрамында медицина ғылымдарынығ кандидаттары мен ғылыми дрежелері бар Ә.М. Алхайдаров пен Д.Л. Әміров еңбек етеді.

Дереккөздер
-----------

```

```

1. ↑  Тараз қаласы, Жамбыл облысы энциклопедиясы, Алматы 2003
Pyrola asarifolia
**Алмұртшөптер тұқымдасы**  (Pyrolaceae) – көп жылдық мәңгі жасыл шөптесін өсімдіктер тұқымдасы. Солт. жарты шардың қоңыржай және салқын аймақтарында кездесетін 4 туысы, 30-ға жуық түрі белгілі. Қазақстанда көбіне ылғалды, мүкті ормандарда өсетін 4 туысы, 9 түрі бар. А. т-ның көпшілік түрінің жер бетіне өте таяу топталып өскен жылтырақ жапырақтары болады. Олардан шашақты гүлшоғыры бар гүл жебе сабағы жетіледі. Гүлдері 4 – 5 бөлікті, қос жынысты, аталығы 10, аналығы – біреу. Көп жылғы зерттеулердің қорытындысы бойынша А. т-на жататын өсімдіктер гүлдерінің дамуы екі сатыдан тұратындығы анықталды. Бірінші сатысында гүлдер (жәндіктер немесе ауа ағымы арқылы) айқас тозаңданады, ал екінші сатысында айқас тозаңдану болмаса, аталық пен аналық жыныс клеткалары өсімдіктің өздігінен тозаңдануына жағдай жасайды. Жемісі – өте көп ұсақ тұқымы бар құрғақ қорапша.
**Жедішкөл** (түр. *Cedişkul*) — Украинаның тарихи аймағы, Днепрдің шығыс жағалауында, Запорожьеден оңтүстікте орналасқан. Қазір бұл Херсонның солтүстігі және Запорожье облыстарының оңтүстік-батысы. 1728 жылдан бастап XVIII ғасырда осы жерде көшіп-қонып жүрген аттас ноғай ордасының атымен аталған. Жембойлық Жедішкөл Ордасы көшпенділерінің оңтүстігінде орналасқан. Әкімшілік жағынан Жедішкөл Қырым хандығының құрамына кірді. 1768-1774 жылдардағы орыс-түрік соғысының нәтижесі бойынша аумақ Ресей империясының құрамына кірді, ноғайлар 1771 жылы Қобанға қоныс аударды. 1783 жылы Қобандағы ноғай көтерілісін басу кезінде Жедішкөл ордасы жеңіліске ұшырап, жедішкөлдің қалғандары Түркияға ат басын бұрды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  1777-1783 жж. НОҒАЙ ТАТАРЛАРЫНА ҚАРСЫ ДОНТТАРДЫҢ ӘСКЕРИ ӘРЕКЕТТЕРІ. DrevLit.Ru - библиотека древних рукописей.  drevlit.ru. Тексерілді, 13 ақпан 2020.
**Луи Риль** - Канададағы ұлттық-демократиялық қозғалыс қайраткері.

Қызмет жолы
-----------

1869 ж. қазанда Ред-Ривер өлкесінің алабында федералдық өкімет орындарына қарсы бұрқ ете түскен көтеріліске басшылық етті. Будан халықтар (француз, канадалықтар жіне үндістер арасынан шыққан) Ұлттық комитеттің секретары болды. 1869 ж. көтерілісшілер оны уақытша үкіметтің президенті етіп сайлады. 1870 ж. көтеріліс басылғаннан кейін АҚШ-қа эмиграцияға кетті. 1885 ж. наурызда Р.Саскачеван өлкесі алабына қоныс аударған үндістер мен будан халықьардың темір жол компаниясы мен федералдық өкімет орындарының өкілдеріне қарсы көтерілісін басқарды. Сол шілдеде көтеріліс басылып, Луи Риль сот үкімімен дарға асылды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1976ж. 9 том
**Луи Оскар Фроссар** - француз саяси қайраткері.

Қызмет жолы
-----------

1905 ж. Француз социал партиясына кірді. 1918-1920 ж. осы партияның бас секретары болды. 1920 ж. Коминтерннің *2-Конгресіне* қатысты. 1920 ж. С.Кашенмен бірге В.И.Ленинмен әңгімелесті. Француз компартиясы құрылғаннан кейін 1920 ж. оның тұңғыш бас секретары болды. 1923 ж. *ФКП*-ден шықты. 1928-1940 ж. Луи парламент депутаты, 1936-1940 ж. түрлі үкіметтерде министр болды. Соғыстан бұрыңғы жылдары Луи Оскар бір тұтас жұмысшы майданына және еңбекшілердің бірігіп қимыл жасауына қарсы шықты.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1978 ж. 11 том
**Жебірәйіл Турағұлұлы Құнанбаев** (1903 - 1930) — Абайдың немересі, домбырашы, скрипкашы, әнші.

Өмірбаяны
---------

Оспан асырап алып, өз атына жаздырған. Жебірәйіл Ресейдің Томск қаласында орыс мектебінде, сондағы университетте оқыған. Сонда Абайдың өлеңдерін жиі-жиі сахнада орындап жүрген. Абай ауылы жастарының бастарын қосып, скрипка, домбыра, мандолина, сырнай, қобыз аспаптарынан оркестр ұйымдастырған. Ол сауықшыл жастардың өтінішімен "Еңлік-Кебек" пьесасын жазып, оны Ақылия Түрағұлқызының ұзатылу тойында Әйгерімнің отауында сахнаға шығарды. 

Жебірәйіл Семей мен Түмен қалаларында орыс мектептерінде оқыды. 1927 ж. жер аударылды. 1930 ж. оны Ташкент қаласына шақырып, Орта Азия ауыл шаруашылыға техникумына оқуға кіргізді. Жебірәйіл ұлы жазушының қарындасына үйленген. Жебірәйілдің Алыпарыслан есімді ұлы Ұлы Отан соғысында қаза тапты.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мұхтар Әуезов. Энциклопедиясы. – Атамұра. – 2011. – 688 б.
**Алматы хоккейі** тарихы XX ғасыр 50-ші жылдардан бастау алады. Жергілікті командалар сол кездері Қазақ КСРі біріншілігінде өнер көрсетке, кейінірек КСРО чемпионатында әжептәуір өнерімен алматылық «Еңбек» клубы (1967/1972 жылдары — «Автомобилист») жанкүйерлерді тәнті еткен. Соның ішінде, мысалы, 1970 жылы алматылықтар КСРО кубогында жартылай финалға дейін жеткен, онда Воскресенсктың «Химигіне» жол берген. Алты маусым бойы (1969/1970, 1972/1973, 1973/1974, 1974/1975, 1982/1983 және 1983/1984) Аалматы «Еңбегі» қазақ хоккейінің намысын одақтық 1 лигада қоғаған, ең сәтті нәтижеге 1973/1974 жылы 8 орынмен жеткен. Команданы КСРО бойынша танымал хоккей бапкерлері — Юрий Сааль және Қазақстан хоккейінің негізін салушылардың бірі Юрий Баулин жаттықтырған,«Еңбек» сапында өте мықты хоккейшілер — кейінірек әлем чемпионы атанған Юрий Леонов сияқтылар ойнаған. 1975 жылы клуб жабылып тек 1980 жылы қайта ашылған, сосын қайта КСРО 1 лигасында ойнау құқына ие болады. Дегенмен «Еңбек» көп өмір сүрмейді…

Үміт ұялатқан
-------------

15 жылдай Алматы кәсіби хоккейсіз қалады. Хоккейді сүйетін қалада бұл спорт түрі әлі де болған, бірақ әуесқой деңгейде ғана. 
1999 жылы ғана Қазақстан премьер-министрі «Хоккейді дамыту жайлы» қаулысымен «Еңбек» қайта дүниеге келді.

Қазақстан чемпионатында қатысып алматылықтар жақсы өнер көрсете алмады. Жеткіліксіз қаржыландыру клубты жақсы ойыншылармен жасақтаусыз және толыққанды жаттықтыру жұмысын жүргізусіз қалдырды. Басқа қазақ клубтары Қазақстан чемпионатымен қатар Ресей біріншіліктерінде қатысып жүрсе, «Еңбек» жылына он шақты ғана ойын өткізетін. Оның үстіне БАҚта жиі клуб жабдықтары мен қаражаттары ұрлануы жайлы жемқорлық айыптау әңгімелері шығып тұрды. Ақыры 2009 жылы клуб жабылып тынды…

Үлкен хоккейдің қайта оралуы
----------------------------

Толыққанды алғашқы Қазақстан біріншілігі 2009/2010 жылғы Алматысыз өтті. Ақыры қалада 2010 жылы мүлдем жаңа клуб құру туралы шешім қабылданды. «Алматы» клубы қала бюджеті мен әкімшілік қолдауымен өмір сүруде. Команданы Қазақстанның танымал маманы ҚХЛдық тәжірибесі бар Александр Высоцкий жасақтап өзі бас бапкер болып тағайындалды. Бірінші маусымда ақ Алматы клубы мойындалған мықты клубтардың терін әбден төккізді. 
Алматыда ірі хоккей ойындары қайта жөндеуден өткен Балуан Шолақ атындағы спорт сарайында, Медеу мұз айдынынды немесе Алматы облысы Талғар қаласындағы Ақ бұлақ кешенінде өтеді. Мысалы 2011 жылы Қысқы Азия ойындарының әйелдер хоккей ойындары толықтай Алматыда өтті.

Әйелдер хоккейі
---------------

Алматыда негізделетін Айсұлу кәсіби әйелдер хоккей клубы Қазақстанның мұзды хоккейден ұлттық әйелдер құрамасының негізгі клубы болып табылады. Бұл клуб 2004 жылдан халықаралық ареналарда Қазақстан намысын сәтті қорғауда.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Болашағы бар Алматы клубы.
2. ↑  Бұрынғы Еңбек клубы бапкерінің сұхбаты.
**General Motors**,**GM** — АҚШ-тағы автомобиль өндіруші ең ірі корпорациялардың бірі. Бас штаб-пәтері Детройт (Техас штаты) қаласында орналасқан. Корпорация әлемнің 157 мемлекеттерінде өз өнімін сатады, және 37 елде өндіріс орталықтары бар. 
2013 жылға сәйкес, корпорацияда 219000 адам жұмыс істейді.2008 жылға дейін дүниедегі ең ірі автомобиль өндірушісі болған. Қазіргі кезде Toyota-дан кейін әлемнің екінші ірі автоөндірушісі болып табылады.
2013 жылы Forbes Global 2000 бойынша әлемнің ең ірі компаниялар арасында 70-ші орынға иеленді.

Тарихы
------

A. Компанияның штаб-пәтері
Компания 1908 жылы 16 қыркүйекте құрылған.Негізін салушы-Уильям Дюрант.Алғашқыда штаб-пәтері Сити оф Флинт (Мичиган)-да орналасқан,кейін Детройтқа көшірілді.XX-ғасырдың басында Америкадағы ең ірі автоөндірушісіне айналған.1931 жылдан 2007 жылға дейін әлемдегі ең ірі автомобиль өндіруші корпорациясы.Қазіргі кезде,корпорация Chevrolet, Buick, GMC, Cadillac, Opel, Holden, Vauxhall, Wuling, Baojun, Jie Fang, UzDaewoo брендтері ретінде өз өнімдерін 150-ден астам елдерде сатады.

### Банкротқа ұшырау

2009 жылы 1 маусымда General Motors банкротқа ұшырағанын мәлімдеді.АҚШ-тың үкіметі корпорацияға 30 миллиард доллар ақшасын бөліп, акцияның 61%-ын иемденді, ал Канаданың үкіметі 12,5%-на ие болды.

Сатылым
-------

2013 жылы GM 9,71 миллион автомобиль шығарған.Корпорацияда 219 мың адам қызмет етеді.АҚШ-тан басқасы,корпорацияның өндіріс орталықтары Канада, Австралия, Ұлыбритания, Оңтүстік Африка Республикасы, Мексика, Аргентина, Бразилия, Қытай, Үндістан, Корея Республикасы сияқты елдерде орналасқан.2014 жылы Қазақстандық Еуразия сақтандыру компаниясы **General Motors**-пен бірге Қазақстандағы авто нарығында **GM** өнімдерін көбейту туралы мәселелерін талқылаған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Forbes 2000 Global 2013 list
2. ↑  Дженерал Моторс Мұрағатталған 4 мамырдың 2014 жылы.
3. ↑  Правительство США оценило потери от спасения General Motors в $11,2 млрд Мұрағатталған 4 мамырдың 2014 жылы.
4. ↑  Самые крупные автопроизводители 2013
5. ↑  General Motors «пустит корни» в Казахстане Мұрағатталған 4 мамырдың 2014 жылы.
**Тимур Кәрімұлы Мыңбаев** (1943–2011) — кеңестік және ресейлік дирижер, композитор, музыкатанушы, профессор. Қазақ КСР-нің еңбек сіңірген әртісі. Селекционер Кәрім Мынбаевтың ұлы.

Өмірбаяны
---------

Композитор, дирижер. Қазақстанның еңбегі сіңген өнер қайраткері. 1943 жылы Алматыда туған. Арғын тайпасы Қуандық руының Тоқа бөлімінен шыққан. Ленинград консерваториясын халық дирижерлік (профессор Е. П. Кудрявцевтің класы бойынша) және композиция (профессор И. Я. Пустыльниктің класы) екі мамандық бойынша бітірген. Көптеген жылдар бойы Т. Мыңбаев ҚР Мемлекеттік симфониялық оркестрінің дирижері болып қызмет етті. Ол дирижерлік, композиторлық және музыкалық қызметті табысты тоғыстырып жүр. Ол опера мен балет, симфония мен симфониялық күйлер, соната мен квартет, оратория мен вокальды-хорлық циклдер тақырыбына қалам тартқан тұлға. Оның шығармаларында композиторлық мектептің өткені мен қазіргісі тұтасады, Мыңбаев шығармашылығының бастауы-қазақтың ұлттық фольклоры болып табылады. Халықтық ән арқылы Мыңбаев шығармашылығы ұлттық бояумен көркемделіп, жаңа леп, заман тынысымен үндесті.

Көп жылдар Т. Мыңбаев Қазақстан Республикасының Мемлекеттік симфониялық оркестрінің дирижері болып жұмыс істеді. Ол дирижерлік, композиторлық және музыкалық өнерді жақсы үйлестірді. Ол опера және балет, симфония мен симфониялық күй, соната мен квартет, оратория, вокалды-хор циклдері, камералық және джаз композицияларының авторы. Олардың шығармаларында өткен және қазіргі композиторлық мектептер дәстүрін шығармашылық негізде ұстанады. Мыңбаев шығармашылығының маңызды көзі қазақтың ұлттық фольклоры болды. Халық әні арқылы Мыңбаевтың туындылары музыкаға ерекше сергектік пен әсемдік беретін кең кантильді әуенмен ойнады.

Шығармалары
-----------

* Скрипка мен фортепианоға арналған соната (1970);
* Ішекті квартет (1971);
* 4 тромбонаға арналған квартет (1971);
* Неміс ақындарының хорға арналған сөздер циклі (1971);
* А.Пушкиннің хор мен тимпаниге арналған «жындар» өлеңі (1972);
* А.Пушкиннің сөздеріне арналған хор және симфониялық оркестрге арналған оратория (1972);
* Камералық оркестрге арналған күйлердің қара терісі (1973);
* А.Пушкиннің (1973), Г. Аполлайнердің (1973) сөздеріне арналған дауыс пен фортепианоға арналған романстар;
* Пұтқа табынушы ән (1973);
* Джаз пьесалары, оның ішінде Остинато (1974);
* «Көңілді қала» операсы (либретто, 1974 ж.);
* Симфониялық оркестрге увертюра (1974),
* Туремурат күйі (1974);
* «Оркестрге арналған симфония» (1975)
* Фрески балеті.

Марапаттар мен сыйлықтар
------------------------

* Қазақ КСР-нің еңбек сіңірген әртісі
* Бүкілресейлік және халықаралық байқаулардың лауреаты. Ресей композиторлар одағының мүшесі. Ресейлік музыкалық серіктестіктің мүшесі
* Ленин комсомол сыйлығы (1978) — жоғары орындаушылық шеберлігі үшін

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *Бикенов Ж.Б. Жәкенов Ж.М. Исабек Т.К.* Тоқа шежіресі —  Қарағанды: Қарағанды полиграфиясы ААҚ, 2000. — 402 б. — 1000 таралым. — ISBN 5-7667-9037-6.

Сілтеме
-------

* Әнші бұлбұл кітабы, 2007 ж, 146 бет
* Мынбаев Тимур Каримович. *gnesin-academy.ru*  (орыс.)
**Полиакрилаттар** — акрил және метакрил қышқылдары және олардың туындыларының полимерлері мен сополимерлері. Әдетте қабыршақтүзуші ретінде акрил мономерлерінің сополимерлері қолданылады, ал сомономер ретінде сан алуан олефиндер қолданыла береді.

Полиакрилаттардың алынуы және қасиеттері
----------------------------------------

Полиакрилаттар *радикалдық сополимерлеу* арқылы алынады. Акрил мономерлерінің ішінен акрил қышқылы CH 2 =CH–COOH мен метакрил қышқылы CH 2 =C(CH 3 )–COOH және де олардың туындылары: эфирлері, амидтері, нитрилдері, мысалы, метилметакрилат CH 2 =C(CH 3 )–COOСH 3 ; 2-этилгексилакрилат CH 2 =CH–COOСH 2 –CH(C 2 H 5 )–C 4 H 9 ; акриламид CH 2 =CH–CONH 2; бутилметакрилат; акрилонитрил пайдаланылады. 

Сонымен қатар алкилді орынбасарларында R функционалды (гидроксил, эпоксид) топтары болатын метакрил (акрил) қышқылының эфирлері, гликольдердің моноакрил эфирлері, акрил қышқылдарының глицидил эфирлері.

Акрил мономерлері өзара және басқа олефиндермен оңай сополимерленеді. Сондықтан да акрил мономерлерінің стиролмен сополимерлері кең таралған. Сомономер ретінде моноакрил эфирлері де (мысалы винилбутил эфирлері CH 2 =CH–O–С 4 H 9 ) қолдану табады.

Сополимерлердің құрамындағы акрил қышқылының туындыларының буындары қабыршаққа эластикалық қасиет береді және бұл эффект акрил радикалының ұзындығы артқан сайын өсе түседі. Метакрил қышқылының туындылары, керісінше сополимерге қаттылық пен қаталдық береді; R ұзындығы С 1 -ден С 14 -ке дейін және оның тармақтылығы артқан сайын акрилат пластификациялаушы сомономерге айнала береді. Акрил емес компоненттер де қабыршақтүзушінің қасиеттерін кең аралықта өзгертеді. Мысалы, стирол оған қатаңдық, ал винилбутил эфирлері – эластикалық қасиет береді.

Полиакрилаттардың түрлері
-------------------------

Қабыршақтүзуші ретінде қолданылатын полиакрилаттарды *термопластикалық* және *термореактивті* деп екіге бөледі. Термопластикалық полиакрилаттар қос байланыстан басқа функционалды топтары болмайтын мономерлердің сополимерлену өнімдері. Мұндай өнімдерге негізінен метилметакрилаттың метил- және бутилакрилатпен, бутилметакрилатпен ж.б. сополимерлері жатады. Термопластикалық полиакрилаттардан қаптамалар қалыптасқанда химиялық түрлену жүрмейді.
**Қабыланқыр кемері** – Үстірттің оңтүстігінде, Маңғыстау облысы Қарақия ауданында орналасқан.

Географиялық орны
-----------------

Қазақстан мен Түрікменстан шекарасы бойымен ендік бағытта 85 км-ге созылып жатыр.

Жер бедері
----------

Абсолюттік биіктігі орта тұсында 310 м-ге жетеді. Миоценнің қатпарлы құрылымдарынан тұрады. Кемер табанында теңіз деңгейінен 28 м төмен жатқан Қазақсор, Селдепме сорлары бар. Онда шөлдік белдемнің сораң шөптері өседі. Қабыланқыр кемерінің шеткі бөліктерінде Қазақ, Құмсебшен, т.б. құдықтар орналасқан.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. – 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
**Қабдолов атындағы көше** (Алматы қаласы) Көшеге көрнекті жазушы, білімпаз әдебиеттанушы, ұстаз-ғалым, филология ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Республикасы Ұлттық Ғылым академиясының академигі, ҚР Халық жазушысы, Қазақстан және Қырғызстан Республикаларының еңбек сіңірген ғылым қайраткері - Зейнолла Қабдоловтың есімі (Алматы қаласы мәслихатының 02.08.2008 Ма128
шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 14.08.2008 Ма 3/557 қаулысы) берілген. Қабдолов Зейнолла (1927-2006) Атырау облысы Мақат ауданы Доссор кентінде дүниеге келген. З.Қабдолов әдебиет теориясының негізін жасаушылардың бірі, бірнеше көркем шығармалардың авторы. Көше Әуезов ауданында орналасқан. Бұрынғы атауы - Маречек көшесі. Көшенің ұзындығы -1350 метр.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алматы көшелері. Анықтамалық энциклопедия. – Алматы: "ИП Волошин" баспасы, 2009. ISBN 978-601-7157-18-0
**Қабылбаев Мәдениет Рапих ұлы** (12. 05. 1936 жылы туған, Шығыс Қазақстан облысы, Улан ауданы) — Қазақ совет архитекторы. 1973 жылдан КОКП мүшесi. 1966 жылы Алматыдағы Қазақ политех. институтының архит. факультетін бiтiрдi. 1967–1974 жылдары «Алматагипрогор» жобалау институтында архитектор және жобалаудың бас архитекторы қызметін атқарды. 1974 жылдан «Казгипроторг» жобалау институтының директоры. Негiзгi еңбектері: Жайылым шаруашылығы ғыл-зерт. институты, Қазақстан Жазушылар одағының творчество үйі, КСРО құрылыс банкiсiнiң обл. кеңсесі, «Интурист» қонақ үйi, Сауда уйi–бәрi Алматыда.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы.1975. Том 6