recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Коши-Буняковский теңсіздігі** немесе **Коши — Буняковсий — Шварц теңсіздігі** — квадратымен интегралданатын f(x) және g(x) функциялары үшін орындалатын, В.Я. Буняковский дәлелдеген теңсіздік:

{\displaystyle [\int \limits \_{a}^{b}f(x)g(x)\mathrm {d} x]^{2}\leqslant \int \limits \_{a}^{b}f^{2}(x)\mathrm {d} x]^{2}\int \limits \_{f}^{b}g^{2}(x)\mathrm {d} x]^{2}}
Бұл теңсіздік алгебралық теңсіздігіне ұқсас:

{\displaystyle (a\_{1}b\_{1}+a\_{2}b\_{2}+...+a\_{n}b\_{n})^{2}\leqslant (a\_{1}^{2}+a\_{2}^{2}+...+a\_{n}^{2})(b\_{1}^{2}+b\_{2}^{2}+...+b\_{n}^{2})}.
Мұны француз математигі О.Коши (1789 – 1857) дәлелдеген (1821). Егер ak және bk қатарлары жинақталатын қатарлар болса, онда ak және bk шексіз тізбектері үшін де Коши теңсіздігі дұрыс болып есептеледі. Коши теңсіздігінің интегралдық түрін орыс математигі В.Я. Буняковский (1804 – 1889) көрсеткен (1859), ал оны неміс математигі Л.Гельдер (1859 – 1937) жалпылап берді
Буняковский теңсіздігі кейде Шварц теңсіздігі деп те атайды (Г.А. Шварцтың аты бойынша).[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Математика / 0-71 Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д. профессор Е. Арын — Павлодар: «ЭКО» ҒӨФ. 2007 жыл. - 192 б. ISBN 9965-08-339-8
**Карл Раймуңд Поппер** (1902 - 1994 ж.ж.) - ағылшын
философы және әлеуметтанушысы. Оның іліміне сай білімнің
эмпирикалык және теориялық деңгейлері бір-бірімен тығыз байланыста болады. Кез келген ғылыми білімге болжалдық сипат,
кателесушілік тән. Ол ғылымда кез келген түжырымды теріске
шығаруды білдіретін "фальсификация" (жалған деп тану)
ұғымын енгізеді. Ғылыми білімнің дамуы батыл гипотезаларды
ұсынып және оларды жокқа шығаруды жүзеге асырудан тұрады,
сол арқылы ҒЫЛЫМИ мәселелер шешіледі. Әлеуметтік философия саласында Поппер марксизмді сынға алады, ол қоғамдық дамудьщ объеқтивті зандылықтарын және әлеуметтік болжам мүмкіндіқтерін теріске шығарады. Поппердің идеалы — "Ашық қоғам".
"Ашық қоғам және оның жаулары" (1945) атты еңбегінде ол
ашық және жабық қоғамдарды қарастырады. Алғашқы қоғам
типіне Батые демократиясын, ал екіншісіне социалистік мемлекеттерді жатқызады. Соңғыларына тоталитарлық, қоғамның
индивидтен жоғары тұруы, жеке жауапкерсіздік, идеялық догматизм тән. Оның пікірінше, Бұл "трайболистік", яғни өзінің
құрылымы жағынан алғашқы қауымдық құрылыстық тайпа төрізді, өзін басқаларға қарама-қарсы қоятын қөғам. "Ашық
қоғам" мүшелеріне рационалистік бағдар, әлеуметтік дамуды
мақсатка сай, саналы баскару, мемлекеттік институттарды азаматтардың кажеттілігіне сай біртіндеп калыптастыру тән. Алайда Батыc демократиясында оларды "ашық қоғам" деп санауға
кедергі келтіретін кемшіліктері бар. Оның пікірінше, "қоғамның өз еркі мен даму идеясы — қоғам физикалық зат сияқты
белтілі бағытта, белтіленген жолмен дамиды деу — таза холистік адасушылық".

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Биекенов К. Садырова М. Әлеуметтанудың түсіндірме сөздігі. — Алматы: Сөздік-Словарь, 2007. — 344 бет. ISBN 9965-822-10-7
**Виктор Николаевич Андриенко** (1959 жылы 19 қыркүйекте Запорожьеде дүниеге келген) – украин және совет комедия актері, тележүргізуші, сценариші және режиссер 

1980 жылы Карпенко-Карого атындағы Киев театр институтын тәмамдайды. 1978 жылдан бастап кинода жұмыс істейді. 90-жылдардың ортасында актер, сценарий авторы, үздік телебағдарламалардың қоюшысы ретінде таныла бастайды. Андриенко қатысуындағы жобалар телеарналарда 1+1 (Украина), Бірінші каналда, Ресей 1, РЕН ТВ, ТНТ, НТВ және басқа да арналарда көрсетіледі. Оның әйелі (Жанна) мен ұлы (Валерий, 1987 жылғы) бар.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
Облыстық композиторлар бірлестігінің мүшесі. Алматы қаласындағы консерваториясын бітірді. В. С. Буланов көптеген қалалық және облыстық мерекелер мен фестивальдарға қатысты. Әр түрлі конкурстардың лауреаты мен дипломаты. Алғыс хаттар мен грамоталары бар. В. С. Буланов «Мұрагер» қалалық балалар ұйымын құруына орай өлең жазды. Оның өлеңі қалалық балалар ұйымының әнұранына айналды. 2010 жылдың мамыр айында балалар шығармашылық үйінде В. С. Булановтың шығармашылық кеші өткізілді. В. С. Булановтың 3 мерейтой шығармашылық кеші өткізілді.

Дереккөздер
-----------

1. Қазақстанның атақты тұлғалары кітабы, АЛМАТЫКІТАП 2010ж.

2.
**Коши Огюстен Луи** (фр. ; 21 тамыз 1789, Париж — 23 мамыр 1857, Со, Франция) - атақты француз ғалымы, инженер, XIX ғасыр ұлы математигі. Математикалық талдаудың негізін салушы.

Еңбектері
---------

*Leçons sur le calcul différentiel*, 1829
Коши 800 аса еңбек жазған, толық шығармалары 27 томды құрайды. Оның еңбектері математиканың әр түрлі (негізінен математикалық талдауға) және математикалық физикаға қатысты.

О. Л. Коши алғашқы болып математикалық талдаудың негізгі ұғымдары — шекке, үзіліссіздікке, туынды, дифференциалға, интеграл, қатарлардың жинақтылықтарына және т. т. нақты анықтама берді. Оның үзіліссіздік анықтамасы өзі ерекше мән берген шексіз кішкене ұғымына арқа сүйеген: Коши бойынша шексіз кішкене — нөлге ұмтылатын айнымалы шама. Өатардың жинақталу радиусы ұғымын енгізді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Рахимбекова З.М. Материалдар механикасы терминдерінің ағылшынша-орысша-қазақша түсіндірме сөздігі ISBN 9965-769-67-2
**Ви́ктор Оле́гович Пеле́вин** (22 қараша 1962, Мәскеуде туған) — орыс жазушысы, «Омон Ра», «Чапаев и Пустота» және «Generation П» романдарының авторы. Көптеген әдеби жүлделерінің лауреаты, оның қатарында «Малый Букер» (1993) және «Национальный бестселлер» (2004) шығармалары болған.

### Өмірі

Виктор Олегович Пелевин 22 қараша 1962 жылы Мәскеуде Зинаида Семёновна Ефремова отбасысында дүниеге келді. 1979 жылы Виктор Пелевин № 31 ағылшын арнайы мектебін бітірді. Мектепті бітіргеннен кейін Мәскеу энергетикалық институтына транспорттарды электрификациялау және автоматизациялау факультетіне түсті , және оны 1985 жылы бітірді. 1987 жылы Пелевин МЭИ-да аспирантураға оқуға түсті, онда ол 1989 жылға дейін оқыды. 1989 жылы Пелевин Горький атындағы Литературлық институтына түсті.   

1989 бен 1990 жылдар аралығында Пелевин «Face to Face» журналында корреспондент болып жұмыс істеді.  

1992 жылы Пелевин алғашқы «Синий фонарь» атты әңгімелер жинағын шығарды.  

1993 жылы Пелевин «Независимая газетада» «Джон Фаулз және орыс либерализмінің трагедиясы» атты эссе жазды.  

2006 жылы «Эксмо» баспасы Пелевиннің «Empire V» романын басып шығарды, бұл роман «Большая книга» жүлдесінің шорт-бетіне кірді.  

2011 жылдың желтоқсанында Пелевин «Эксмо» баспасында «S.N.U.F.F.» романын басып шығарды. Келесі жылдың ақпан айында бұл шығарма «Жыл прозасы» номинациясын жеңіп алды.

### Шығармашылығы

Пелевиннің әңгімелері, повестері, романдары қатарына — «Реконструктор» (1990), «Затворник и Шестипалый» (1990), «Вести из Непала» (1991), «Принц Госплана» (1991), «Жёлтая стрела» (1993), «Бубен верхнего мира» (1993), «Иван Кублаханов» (1994), «Зомбификация» (1994), «Священная книга оборотня» (2004), «Шлем ужаса» (2005), «П5: Прощальные песни политических пигмеев Пиндостана» (2008), «Ананасная вода для прекрасной дамы» жинағы (2010). Жазушының кейбір шығармалары сахнаға қойылған.

### Экранизациялануы

2008 жыы СМИ-да «Гарпастум-фильм» компаниясы Пелевиннің «Священной книге оборотня» шығармасына фильм түсіретінін жариялады. 14 сәуір 2011 жылы ресейлік прокатта Пелевиннің «Generation П» шығармасы бойынша фильм пайда болды.
**Ақсу асуы**  – Күнгей Алатауындағы асу.

Географиялық орны
-----------------

Қырғызстан жерінде. Теңіз деңгейінен 4151 м биіктікте орналасқан. Шығыс Ақсу мұздығы мен Шоң Ақсу өзені аңғары аралығын қосып жатыр. Асуға көтерілу үшін Шығыс Ақсу мұздығының оң қапталын бетке ала отырып, морена аумағымен өтетін жалғызаяқ жолға шығу керек. Жол жоғары көтеріле келе біртіндеп сырғыма жарқабақтанған тұста оңтүстік-шығысқа бұрылады.

Жер бедері
----------

Асудың батыс беткейі ұсақ қиыршықтасты келеді. Онымен көтерілу қиындық туғызбайды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақстан": Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9
*Bison priscus*
Рога *Bison priscus*

**Алғашқы зубр** (*Bison priscus*) - қазбадан табылған сыйыр тұқымдас жануар.

Турға қарағанда Алғашқы зубрдың маңдай сүйегі жаалпақ, мүйізі үлкен, ұшы алшақ болған. Ол плейстоцен дәуірінде Оңтүстік Америка мен Австралиядан басқа құрлықтарда кең тараған. Алғашқы зубрдың бірнеше түр тармағына жататын қазба сүйек қалдықтары Петропавл, Павлодар, Көкшетау, Қостанай, Ақмола, Қарағанды, Семей, Шығыс Қазақстан, Алматы, Оңтүстік Қазақстан, Орал облыстарынан табылған.

Алғашқы зубрдың кейінгі ұрпақтары - осы кездегі зубр және бизон. Алғашқы зубрды ертедегі тас дәуірі кезінде адам аулаған.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Steppe Bison - Yukon Beringia Interpretive Centre Мұрағатталған 12 желтоқсанның 2010 жылы.

Дереккөздер
-----------

* "Қазақстан": Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998
**«Ысқырма»** — Дəулеткерейдің ерекше күйлерінің бірі. «100 күй» құрамына енген.

Күйдің шығу тарихы
------------------

Дәулеткерей кешке қыдырысқа шығып тұрады екен. Сондай бір серуендеуінде басына бір күйдің тақырыбы келіп қалады да, тақырыпты жоғалтпайын деп ысқырады. Үйіне жеткенше ысқырумен есіне сақтап келіп, бірден домбыраға түсіреді. Ысқыру арқылы басына сақтап келген тақырыптан туғасын ба, Дəулеткерейдің бұл күйі "Ысқырма" атанып кетеді. Қазақта ысқыру əдепке жатпайды. Балалар ысқырса үлкендер қойдырады. Бірақ Дəулеткерейдің бұл арада одан басқа лажы қалмайды. Күй — адамның бір қиялы, көп жерді шолып отырған ойы сияқты. Оның үстіне "Ысқырманың" кей жерлерінде шектен-шепке көшіп мандолина техникасымен тартатын жағдайлар кездеседі. Соған қарағанда Дəулеткерей əуесқойлық дəрежесінде болса да, орыс халық аспаптарында да ойнауы мүмкін.

Сілтемелер
----------

* Дəулеткерей Шығайұлының күйлері Мұрағатталған 2 мамырдың 2019 жылы.
* Күйдің ноталары Мұрағатталған 22 маусымның 2021 жылы.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеуДәулеткерейдің күйлері |
| --- |
|  |
| 

Ақбала қыз • Бұлбұл • Ващенко • Желдірме • Жұмабике • Жігер • Керілме • Көрғұлы • Көркем ханым • Қаражан ханым • Қоңыр • Қосалқа • Қос ішек • Құдаша • Қыз Ақжелең • Мұңды қыз • Салық өлген • Тартыс • Топан • Төндірме • Шолтан • Ысқырма
 |

 |
İskenderun
**Искендерун** (қала) – Түркияның оңтүстігіндегі, Хатай иліндегі қала және аудан[1].

Халық саны 305 мың адам (2008 жыл). Хатай иліндегі ең ірі қала. Жерорта теңізінің Искендерун шығанағының жағалауындағы ірі порт. Қара металлургия өндірісі дамыған. ХVI ғасырда Осман империясының құрамына кіреді. Бірінші дүниежүзілік соғыс бітіп, Сан-Ремода өткен конференциядан кейін қала аумағы Францияның қарамағына өтеді. 1921 жылғы 20 қазанда Франк-түрік келісімшартына сәйкес Александретта санджагы француз мандаты ішінде арнайы автономды әкімшілік аймақ болады. Қалада араб және армяндардан басқа, түрік тұрғындарының саны басым болған. 1938 жылы 7 қыркүйекте Сирияның солтүстік-батысында Александретта санджагының аймағында Хатай мемлекеті құрылып, 1939 жылы 29 маусымда Түркия тарапынан аннексияланады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
**«Ле Фигаро»** (басылым) – Франциядағы ірі басылымдардың бірі. Газет алғаш рет 1826 жылы жарық көре бастады. Оның атауы әйгілі *«Фигароның үйленуі»* қойылымынан соң атауға айналған. 1975 жылы басылым Робер Эрсанның иелігіне өтеді. Ал 2004 жылдан бастап газет Серж Дассоның меншігіне өтеді. 2005 жылы басылым таралымы 340 мыңға жетті. Газет көбінесе үкімет пен елдегі партиялардың көзқарасын ұстанады. Оның Франциядағы басты бәсекелестері: *«Либерейшн»* мен *«Марианне»* газеттері болып табылады. [1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Рамазан А. Шетел журналистикасының тарихы: Оқулық. – Алматы: Қазақ Университеті, 2006 ж.
**Ферма принципі** - геометриялық оптиканың жарық сәулесінің кеңістіктің белгілі бір нүктесінен екінші нүктесіне ең аз уақыт кететіндей жолмен *(олардың арасын қосатын басқа жолдармен салыстырғанда)* таралатындығын тұжырымдайтын негізгі принципі. Ферма бұл принципті 1660 жылы тұжырымдаған. Ферма принципінен геом. оптиканың негізгі заңдары - жарықтың түзу сызық бойымен таралу, шағылу және сыну заңдары қорытылады. Толқындық оптикада Ферма принципі *Гюйгенс- Френель* приниципінің дифракцияны ескермеуге болатын шекті жағдайының салдары болып табылады. Дифракцияны ескермеуге болмайтын жағдайларда Ферма принципі қолданылмайды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақстан. Ұлттық энциклопедия/Басредакторы.Б.Аяған. - Алматы: "Қазақ энциклопедиясының" Бас редакциясы, 2007. - 173 бет/ ISBN 9965-893-10-1
**Бұғыты**  – Іле Алатауының солтүстік-шығысындағы тау сілемі.

Географиялық орны
-----------------

Алматы облысы Еңбекшіқазақ және Ұйғыр аудандары жерінде жатыр. Бұғыты таулары Үлкен және Кіші Бұғыты атты екі тау сілемінен құралған. Батыстан шығысқа қарай ұзындығы 70 км-ге созылған, енді жері 40 км. Абсолюттік биіктігі 1816 м (Үлкен Бұғыты тауы).

Геологиялық құрылымы
--------------------

Тау тас көмір және пермь кезеңдерінің интрузивтік тау жыныстарынан түзілген. Мұнда вольфрам кен орны ашылған.

Климаты
-------

Климаты тым континенттік, ауаның орташа температурасы қаңтарда –90С, шілдеде 240С. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері 300 – 400 мм.

Топырағы, өсімдігі
------------------

Топырағы бозғылт сұр, кей жерлерінде ақшыл қоңыр түсті. Тау беткейінде бұйырғын, тасбұйырғын, баялыш, т.б. өседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
**Бұғылы**  – Сарыарқаның солтүстік-шығысында, Шаған өзенінің бастауындағы ұсақ шоқылы тау.

Географиялық орны
-----------------

Абай облысы Абай ауданында орналасқан. Ендік бағытта созылып жатқан тау сілемінің ұзындығы 30 – 35 км, ені 15 – 18 км. Ең биік жері – Бұғылы тауы (1061 м).

Геологиялық құрылымы
--------------------

Ордовиктің жанартаутекті және силур кезеңдерінің гранитті, гранодиоритті тау жыныстарынан түзілген. Оларды неоген және төрттік кезеңдерінің элювийлі-делювийлі шөгінділері жапқан. Жер бедері биіктігі 50 м-ге жететін ұсақ шоқылы жондардан, денудацияланған жазықтардан тұрады.

Өсімдігі
--------

Аласа таулы жердің қиыршықты қоңыр топырағында бұта аралас жусан, боз, селеу және селеулі-сұлыбасты өсімдіктер өседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ экциклопедиясы
**Жақсығұлов турнирі** - Қазақ күресі бойынша Кеңес Одағының Батыры Садық Шәкелұлы Жақсығұлов атындағы республикалық турнир. 1976 жылдан Тасқала ауданының *«Жастар»* стадионында өткізілді. Турнир жеңімпаздары мен жүлдегерлеріне медальдар, белгілер, жалаушалар, ескерткіш бұйымдар беру дәстүрі қалыптасқан. Құрылған күннен бастап Жақсығұлов турниріне Қазақстан мен Орта Азия республикаларынан 2 мыңдай спортшы қатысты. Солардың ішінде Б.Шулумов (1979), Ө.Молдабеков (1987), О.Қожагелдин (1993) абсолюттік чемпион атағына ие болды. Бұл республикалық турнирде 150-дей спорт шеберлері мен түрлі дәрежедегі спортшылар өз шеберліктерін шыңдай, көрсете білді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2002 жыл. ISBN 9965-607-02-8
2. ↑  Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3
**ҚазКСР Үкімет үйінің ғимараты** — Алматы қаласындағы архитектуралық ескерткіш. 1957 жылы сәулетші Б.Р. Рубаненко т.б жобасы бойынша салынды. Ұлы Отан соғысынан кейінгі кезеңдегі алғашқы архитектуралық ансамбль шоғырын құрып, қала орталығы келбетін айқындай түскен таңдаулы ғимараттардың бірі. Оның архитектуралық композициялық шешіміне бір-бірімен өтпе кеңістік арқылы жалғасқан үш блок алынған. Блок ортасындағы ішкі аулаға ҚазКСР Жоғарғы Кеңесінің мәжіліс залы орналасқан. Мәжіліс залының «қошқар мүйіз» капительді ордерлер жүйесі, қасбетіндегі 8 бағаналы портик ғимарат көлемімен үндестік тауып әрі оған ұлттық сипат берген. Қос қаптал қасбеті бедер жосықпен көмкерілген. Ғимарат пішіні жинақы әрі салтанатты. 1979 жылы қос қаптал көлемінің солтүстік жағы кеңейтілді.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ ССР 4 томдық қысқаша энциклопедия./Бас редактор Р.Н. Нұрғалиев;Алматы; Қаз.Сов. Энциклопед. Бас. редак. 1989 ISBN 5-89 800-009-7
Көлік-қатынасы жолдары. Карағанды облысында
жалпы қолданатын автомобиль жолдары 8858,3 км
кұрайды, оның ішінде республикалық мақсаттағы
— 2837 км, облыстық және аудандық мақсаттағы-6021,3 
км. Республикалық мақсаттағы жолдың
ішінде асфальтбетонмен жабылғаны 996 км, қара
қиыршық таспен жабылғаны 1498 км, ақ қиыршық 
таспен жабылғаны 341 км. Автокөлік жолдарында 
114 өткел (5996,38 кума метр), 1630 дана су
құбыры трубасы бар (30076,74 кума метр). Облыстық 
және аудандық жолдың жалпы ұзындығы
6021,3 км (оның ішіндегі 3356 км облыстық мақсатта, 
2665,3 км аудандық мақсатта), оның ішінде
асфальтбетонмен жабылғаны 512 км, қара қиыршық 
таспен жабылғаны 2273 км, ақ қиыршық
таспен жабылғаны 3120,3 км және қара жол 116
км. Автокөлік жолдарында 124 өткел (6838,5 кума
метр), 3462 дана су құбыры бар (52214,6 кума метр).
Қарағанды қаласы көшелерінің жалпы ұзындығы
530 км-ді кұрайды.

Облыстық және аудандық автокөлік жолдарын
жөндеуге бөлінген қаржы денгейі: 2003 ж. 800 млн
теңге, 2004 ж. 895 млн теңге, 2005 жылы 889,7 млн
теңгеге жетті.

Жолаушылар көлігі. №3 Қарағанды автобус 
паркі Қарағанды автожөндеу зауыты негізінде
1966 ж. 27 қаңтарында құрылды. 1971 жылдың
ақпанында № 4 автопаркті тартуға байланысты
№ 3 автопарктің жылжымалы құрамы қосымша
автобустармен толықты және қызмет көрсететін
маршруттар саны 30-ға жетті. Маршруттар Қарағанды 
қаласының негізгі кәсіпорындары мен
тұрғын бөліктерін байланыстырады. Шахтерлерді
тасымалдау бойынша маршруттар ұйымдастырылды. 
Қазіргі кезде АҚ №3 автобус паркі Қарағанды 
қаласы мен облысының ірі тасымалдаушыларының 
бірі болып табылады. Қуатты өндіріс
базасы салынды, жылжымалы құрамның саны
артты, жаңғыртылды, маршруттік желі өзгерді, жолаушыларға 
қызмет көрсету мәдениеті жоғарылады. 
Қазір №3 автопарк құрамында 1700 адам
жұмыс істейтін ұжым күн сайын жолға «Мерседес», 
«Ман», «Сетра» таңбалы 600 комфортабельді
автобустар шығарады. Әр күні 200 мыңнан астам
жолаушылар тасымалданады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5

*Бұл жаңа мақаланың бастамасы. Бұл мақаланы толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесуіңізді сұраймыз.*
*Күн ханшайымы* (*Reina del Sol*) конкурсының орталығы
**Toros Román Eduardo Sandia алаңының** көрінісі, Мерида
**Ферия дель Соль** (ис. *Feria del Sol* — күн мейрамы) — Венесуэладағы Мерида қаласындағы әр ақпан айында өтетін халықаралық мәдениет фестивалі. Фестиваль бағдарламасына өгіздер айқасы, көрмелер, концерттер, спорттық жарыстар және Күн ханшайымының сайлауы (*Reina del Sol*) кіреді.

Тарихы
------

Фестивальды өткізу идеясы, әуесқой тобы өгіздер айқасына арналған алаңды құру ойымен пайда болды. Мұндай айқастар басқа венесуелдық қаларында атақты болды.
Фестивалi бастапқыда, Қыз Марияның бейкүнә бiту күнін орайластыруға шешіп, оны 9 және 10 желтоқсан айында мейрамын өткізуді қолдады. 1968 жылы Ферия дель Соль фестивалі өтпеді, алайда сол жылдың 13 сәуір айында өгізлер айқасы өтті.

**Күн ханшайымы** (**Reina del Sol**) 2009

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Krzysztof Dydyński, Charlotte Beech, *Venezuela*, Lonely Planet, 2004, ISBN 1-74104-197-X
**«Қарағанды пролетариаты»**, газет. Қазақстан К (б) П-нің қалалық комитеті мен еңбекшілер депутаттары қалалық Кеңесінің органы. Латын әрпімен басылып тұрды. 1-саны 1931 ж. 4қазанда шықты. Жаңа шахталарды салу мен ескі шахталарды калпына келтірудің барысын, еліміздің 3-көмір базасын жасау жөніндегі БК (б) П ОК-нің қаулысын орындау жөніндегі қалалық партия ұйымының жұмысын көрсетті, кеншілерді екпінді еңбекке, техниканы жетік меңгеруге, кәсіптік дағдылар мен іскерліктерді игеруге жұмылдырды. Жұмысшы табының ұлттық кадрларын дайындау, еңбек өнімділігін арттыру жолындағы екпінділер қозғалысы жайындағы мәліметтер жарық көріп тұрды 1937 ж. таралымы 3775 данаға жетті. *«Қарағанды пролетариаты»* деген атпен 392 саны жарық көрді. 1938 ж. 18 қаңтардан *«Советтік Қарағанды»* болып аталды. 1963 жылдан *«Орталық Қазақстан»* деген атпен шығады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5

*Бұл жаңа мақаланың бастамасы. Бұл мақаланы толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесуіңізді сұраймыз.*
**Твенджан** (된장, 醬) – корей асханасының ашты астатымы. Ол сояның сығуынан пайда болады. Өзінің ерекше иісі бар. Тағам атауы «қатты паста» деп аударылады.

Твенджанды дайындау үшін оны қайнатып, сосын борлайды. Пайда болған пастаны плитка формасына өзгертеді. Ол дайын болған соң оны жылы немесе жарық жерге, күріш сабанына қояды. Оның құрамында шөп таяқшалары болады, ол ферментация процессіне бастама болады. Оның иісінен бактерия шығаратын аммиак пайда болады. Бір ай өткен соң оларды ферментация үшін арнайы бір ыдысқа салып сақтап қояды.

Ұлттық твенджан соядан және тұз айрығынан жасалынады. Алайда фабрикалық твенджанға бидай ұнын қосады. Анчоуспен бірге твенджанның көптеген түрі бар.

Қолданылуы
----------

Твенджанды шикі көкөністермен жеуге немесе одан соус жасап алуға да болады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *Prof. Kun-Young Park, Pusan National University* Korean food for defeating cancer (Korean).  Hankook Ilbo (26 қазан 2005). Басты дереккөзінен мұрағатталған 13 ақпан 2012. Тексерілді, 26 қараша 2007.
**Акантокератодермия** — жиі таралған тері пигментацияның бұзылуы. Акантокератодермияның ең жиі кездесетін белгісі - барқыт құрылымды тығыздалған терідегі қара дақтар. Бұл дақтар мойын, шынтақ, тізе, саусақтар мен тері қатпарлар арасында пайда болуы мүмкін. Сонымен қатар ерін, аяқ табанына әсер етуі мүмкін.

Акантокератодермия преддиабет секілді каіпті ауруларға әкеп соқтыруы мүмкін. Ең тиімді емдеу жолы әлі де медицина саласында зерттелуде. Терідегі дақтар сәтті емделуден кейін тез жойылады.
Акантокератодермия әйелдер мен еркектерде де болады.Көбінесе артық салмақтағы адамдар,диабетпен немесе преддиабетпен ауыратын адамдар және қара нәсілді адамдарда жиі кездеседі.

Этникалық топтар арасында туындау жиілігі;

* Европалықтар мен кавказдықтарда 1%
* Испандықтарда 6%
* Афро-американдықтарда 13%
* Үндістерде 34%

Егер,салмағы қалыпты жағдайдан асып кетсе,аурудын туындау жиілігі барлығында бірдей болады.

Себептері
---------

Акантокератодермиялық дақтар,терінің эпидермальды жасушаларының көбеюінен пайда болады.Тері жасушалары қан құрамындағы инсулиннің көп мөлшерде бөлінуіне қатысты көбейеді.Кей жағдайларда тері жасушаларының көбеюі,дәрі-дәрмектердің әсерінен де туады.
Басқа да мүмкін себептері;

* қарын аденокарциномасы
* бүйрекүсті безінің бұзылуы,мысалы, Аддисон ауруы
* гипофиз функцияларының бұзылуы
* Никотин қышқылдарының көп мөлшері

Емдеу жолдары
-------------

Акантокератодермия аурудың негізгі туындау себебіне қарсы шаралар қолдану арқылы емделеді.Егер,сізде артық салмақ болатын болса,дәрігер артық салмақты тастауды талап етеді және қан құрамындағы глюказаны тұрақты ұстауға көмектесетін дәрілер жазып береді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Ашық энциклопедия
**Акакий Ростомович Церетели** (груз. აკაკი წერეთელი; 9 маусым 1840 — 26 қаңтар 1915) — грузин ақыны, қоғам қайраткері. Князь отбасысында туған. Петербург университетінің шығыс тілдері факультетінде оқыды (1859-63). 1859 жылдан ақын ретінде танылды.

Еңбектері
---------

"Асыл сәлемдеме" (1860) атты өлеңі жаңа жыр үлгісі ретінде кеңінен тарады. 1897-1900 жылдары "Акакийдің айлық жинағы" атты журналын шығарып тұрды. Әдеби көзқарасы материалистік эстетика принциптеріне негізделген. "Ауру"(1880), "Амиран" (1883), "Сулико" (1895) т.б. өлеңдерінде ұлт - азаттық мәселелері, әлеуметтік теңсіздік жайлы бейнеленген. "Ұлы Баграт" (1875), "Торнике Эристави" (1884), "Натэла" (1900) поэмаларын, "Баши - Ачуктар" (1895-96) повесін, "Ескілік"(1894-99) атты автобиография повесін жариялады. Патша өкіметін құлатуға шақырған "Жойылсын" (1905) өлеңі грузин революционерлерінің гиміне айналды. Ол "Интернационалды" грузин тіліне (1906) аударды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет энциклопедиясы, 1978 жыл, Алматы, 12 том, 74 бет
*Басқа мағыналар үшін Жақсықылыш деген бетті қараңыз.*
**Жақсықылыш** – Солтүстік Арал маңында, Жақсықылыш көлінің батыс, солтүстік-батысындағы қыратты тау жұрнағы. Абсолюттік биіктігі 110 м. Ұзындығы 28 км, ені 5-10 км.

Жер бедері, геологиялық құрылымы
--------------------------------

Оңтүстік-шығыс беткейі тік жартасты, сай-жыралармен тілімденген, етегінде үйінділер кездеседі. Эоценнің гипс негізді саз балшығы мен құмынан түзілген.

Өсімдігі
--------

Қоңыр сортаң топырағында жусанды-сортаңды шөптер өскен.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. – 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
Бесіктің жасалуы
----------------

Қазақта бесік қасиетті,киелі құтты мүлік болып есептеледі. бесіктің жасалуы мен басқа да жабдықтарына тоқталсақ: қазақ бесігі талдан, қайыңнан иілсе, бұрышы имек болып, ал қарағайдан жасалса, тік бұрышты болып келеді. Иіп әуелі бесік қазақ бесігінің негізгі түрі. Ең әуелі бесіктің екі басын тұтас қайыңнан, талдан иіп не төрт бөлек қарағайдан қиыстырып доға тәрізденіп жасайды да, оның алрақтарының ортасынан бір шабақ салып, шабақтар үстіне тақтай төсеп, оның түбек орнататын жерін дөңгеленіп ояды. Бесіктің доға тәрізденген екі басы дәл төбесінен жіңішке жұмыр арқалықпен біріктіріледі. Бесік бөлшектері бір-бірімен желім, ағаш шегелер арқылы бөрік қиыстырылатындықтан, тербетіп қозғаған уақытта сықырлаған бөтен дыбыс шықпайды. Бесіктің әр басының аяқтарын дөңес табанмен біріктіру, оның зіркілсіз, жұмсақ тербетіліп, баланың мазасын алмау жағын қарастырғандық.

Бесік арқалығы: біріншіден, оның үстіне жапқан көрпені баланың бетіне түсірмеу үшін; екіншіден, бесікті тербету үшін; үшіншіден, оған әртүрлі сылдырмақтар, ойыншықтар іліп тұмарлар тағу үшін аса қолайлы. Бала бесікте ояу жатқан кезде сол сылдырмақтармен ойнайды. Ол үшін оянған екі қолын бос қояды.

Көшпелі ата-жұрттың дәстүрін жалғастырушы қазақ халқы бесікті көпке дейін сақтап, бірден бірге мұра есебінде қалдыра береді. Кездейсоқ жағдай болмаса өздігінен оны сындырып отқа жағуға болмайды.

Дереккөздер
-----------

Әмірғазин Қ. Қазақ қолөнері, Алматы, 2004 ж.
**Шоева Фермахан** – 1937 жылы 6 карашада Алматы қаласында дүниеге келген. Осындағы №12 мектепті бітірген. 1959 жылы Қазақ мемлекеттік университетінің филология факультетінің журналистика бөлімін бітірген. .

Көпжылдар "Лениншіл жас" (қазіргі "Жас Алаш") газетінде әдеби қызметкер, одан соң бөлім меңгерушісі қызметтерін аткарган. Журналист, баспагердің суретші жа йында эсселері, очерктері мен публи цистикалық, ғылыми-теориялық мақалалары басылым беттерінде жиі жарияланып, көпшілік Құрметіне бөленді. Кейін "Қазақстан" баспасында ("Қазақ календары" редакциясында) аға редактор болды. "Календардың" сапалы, тартымды шығуына атсалысып, арамызда журіп, аңызга айналған тұлгалар жөнінде ондаған даталық материалдарды ұйымдастырып, насихаттауда мінсіз еңбек етті. Бұл міндетті 1991 жылдың соңында зейнетке шыққанга дейін атқарды.
Шоева Фермахан баспасөз, кітап шығару ісінде ұзак та абыройлы қызметі үшін "Үздік еңбегі үшін ", "Еңбек ардагері" медальдарымен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері. Анықтамалық. Алматы, "Білім баспасы". 2005 ж. - 576 бет. ISBN 9965-09-134-X
Микоян, Сталин және Орджоникидзе, Тифлис, 1925 ж
**«Грузиндік іс»** — Кеңес үкіметінің құрамындағы Грузин КСР-інде әлеуметтік және саяси қайта құрулар туралы саяси дау. Келіспеушіліктер Грузияның КСРО құрамына кіруден басталады. Мәселе мынада: жергілікті басшылар Мәскеуден автономияны сақтап қалғысы келді, ал мәскеулік большевиктер Грузияны, Арменияны және Әзірбайжанды КСРО-ға біріктіруді мақсат етті. Бұл оқиға грузин басшыларының көмегіне жүгінуге тырысқан науқас Лениннің айналасындағы билік үшін күрестің маңызды кезеңі болды.

Тарих
-----

1920 жылдардың басында Мәскеу мен аймақтық үкіметтердің жоғарғы органдары арасында бірқатар қақтығыстар мен келіспеушіліктер орын алды; сонымен қатар Грузияда ішкіпартиялық келіспеушіліктер. Бұл келіспеушілікте Грузияның Орталық коммунистік партия қатысты. Орталық комитет басшылығында Филипп Махарадзе және Буда Мдивани. 

Партияның Орталық комитетінде сапалары бейбіт құрылыстың көшбасшысы ретінде білінбейтін адамға аймақтағы жоғары биліктің тағайындалуы туралы қорқыныш болғанына қарамастан, Орджоникидзе өз лауазымын сақтап қалды; ол Саяси Бюроның ішкі шеңберлерінен тыс партиялық жолдастарымен сирек ақылдасып, өзінің бағыныштылары деп санаған адамдарға баға беруге немесе пікір білдіруге аз уақыт тапқанына қарамастан. Большевиктердің бірқатар жетекшілеріне, әсіресе Троцкийге - Орджоникидзеге сенімсіздік тудырудан басқа, жергілікті деңгейде танымал болмады. Микоянның естеліктеріне сәйкес, Орджоникидзе әсіресе 1921 жылы наурызда өткен 10-шы съезде өз қызметінен айрылуға жақын болды  .

Әдебиет
-------

* *Роговин В.* *З.* IX тарау «Грузин оқиғасы» және «Держимордовского режим» // Балама болды ма? «Троцкизм». Жылдарға көзқарас.
* *Шубин А.В.* 1922 жылғы грузин оқиғасы Мұрағатталған 27 қазанның 2019 жылы. «Әлем тарихы» энциклопедиясы

1. ↑  Smith, 1998, p. 521
**100 Thieves, LLC** — Калифорния штатында Лос Анжелесте орналасқан американдық өмір салты бренді және спорттық ұйым. Ұйым әр түрлі ойындарға қатысады — Apex Legends, Call Of Duty, Call Of Duty: Warzone, Fortnite Battle Royale, League of Legends және Valorant. Қазіргі уақытта ол екі командаға иелік етеді: 100 Thieves of the League of Legends Championship Series және Los Angeles Thieves of the Call of Duty League.

Тарихы
------

Ұйымды 2017 жылы OpTic Gaming Call Of Duty командасының бұрынғы капитаны Matthew "Nadeshot" Haag пен X Games (MLG) алтын жүлдегері және 2014 жылдың киберспорт спортшысы Dan Gilbert негізін қалады.

2018 жылы канадалық әнші және рэпер Drake және SB projects scooter Braun негізін қалаушы 100 Thieves-те А сериялы инвестиция раундын басқарды.

2019 жылы 100 Thieves 35 миллион доллар жинаған Artis Capital Management басқаратын B сериясын қаржыландыру раундын жариялады.

2021 жылдың 26 наурызында 100 Thieves Truly Seltzer және Twisted Tea-мен демеушілік келісімге қол қойды.

2021 жылдың 13 қазанында 100 Thieves ойын перифериялық құрылғыларын шығаратын Highground компаниясын алғашқы сатып алғанын жариялады.

2021 жылдың 2 желтоқсанында 100 Thieves 60 миллион доллар жинаған С сериясын қаржыландыру раундын жариялады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *Andrew Webster* How 100 Thieves became the Supreme of e-sports  (ағыл.) (5 қыркүйек 2019).
2. ↑  *cleveland com Joey Morona* Who are 100 Thieves, Dan Gilbert's other team?  (ағыл.) (8 ақпан 2018).
3. ↑  *View Author Archive, Email the Author, Follow on Twitter, Get author RSS feed* Drake’s esports team 100 Thieves raises $35 million  (ағыл.) (16 шілде 2019).
4. ↑  Esports org 100 Thieves raises $35 million in Series B  (ағыл.). Тексерілді, 26 шілде 2022.
5. ↑  100 Thieves Adds Truly Hard Seltzer, Twisted Tea to Sponsorship Menu – ARCHIVE - The Esports Observer  (ағыл.) (26 наурыз 2021).
**Плазмол** (*Plasmolum*) — адам қанынан алынатын препарат. Невралгия, неврит, радикулит және тағы да басқа аурулар кезінде ауыруды сездірмеу және гипосенсибилиздеу мақсатында қолданылады. Плазмол жүйке ауруларын, асқазан жарасын, он екі елі ішек, бронх демікпесі, артритті емдеуде қолданылады. Эндокардит, нефритте қолдануға тыйым салынған. Күнде немесе күнара тері астына 1 мл мөлшерде салынады. Плазмол қараңғы жерде, 15 С температурадан төмен қоймада сақталуы тиіс.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Петровский, Б. В. (1989). Краткая медицинская энциклопедия, бірінші том, екінші басылым, 624 бет. Мәскеу: Советская энциклопедия.
Гарден Артур (12.10.1865, Манчестер-17.6.1940, Борн-Энд)- ағылшын биохимигі. 1909 жылдан Лондон корольдық қоғамының мүшесі. 1882-1886 жылдары Манчестердегі Виктория университетінің химия факультетінде, 1887-1888 жылдары Германиядағы Эрланген университетінде оқыған 1897 жылы химия және су анализі лабораторияларының меңгерушісі , 1907-1930 жылдары профилактикалық медицина институтында биохимия бөлімінің жетекшісі. 1912 жылдан Лондон университетінде биохимиядан профессор. Спиртті ашыту және осы процестерге қатысатын ферменттерді зерттеу жөніндегі еңбектері үшін 1929 жылы Нобель сыйлығын алған.

Дереккөздер
-----------

Қазақ энциклопедиясы
**"Маппеттер"** (*The Muppets*) — режиссер Джеймс Бобиннің 2011 жылы шығарған музыкалық кинокомедиясы.

Өз студияларын жабылудан құтқару үшін, жан-жаққа тарап кеткен маппеттер бас қосып үлкен шоу өткізбек болады.

Сюжеті
------

Сюжет бойынша, қазіргі заманда ешкімге керек болмай қалған Маппеттердің аянышты өмірлерін көреміз. Әр кейіпкер өз күнін көру үшін, жан-жаққа тарап кеткен. Жас телекөрермендер рейтинг қуған жаңашыл, бірақ көргенсіз (мысалы: Оқушылардың мұғалімді ұруы туралы бағдарлама) шоулардың жетегінде кеткен, ал ересектер Маппеттердің болғанын ұмытып та қалған. Тэкс Ричман есімді кәсіпкер Маппеттердің бұрынғы театр-студиясын сатып алғысы келмесе, қуыршақтарды ешкім еске алмас та еді. Оның ғимаратты сатып алудағы өзінің зұлым мақсаты бар еді — студияның астында үлкен мұнай қоры бар екен. Ричман жер астындағы байлықты өндіріп алу үшін театрды бұзбақ. Бұны естіген Маппеттер қайтадан бас қосып, театрларын сақтап қалмақ болады. Ол үшін тез арада 10 миллион доллар тауып, қайтадан сатып алулары тиіс. 10 миллионды табу оңай емес, бірақ бір ғана жол бар — шоуларын қайта жаңғыртып, телекөрермендердің көзайымына айналу керек. Сонда ғана адамдардың көмегімен ақша жинай алады. Бақа Кермит бастаған қуыршақтар іске кірісіп кетеді.

Марапаттары
-----------

* Үздік фильм әні үшін «Оскар» жүлдесі — Брет Макензидің "Man or Muppet" әні
* Critics' Choice Movie Award — Брет Макензидің "Life's a Happy Song" әні
* Houston Film Critics Society — Брет Макензидің "Life's a Happy Song" әні
* Golden Reel Awards — Лиза Джейм мен Ричард Форд дыбыс монтажы үшін

Сиквел
------

2014 жылдың наурызында фильмнің жалғасы Маппеттер 2 (*Muppets Most Wanted*) шықты, оның да режиссері Джеймс Бобин болды.
**Периодонтит** *(грек. Peri – маңы, odontos – тіс)* – тіс түбінің және оған жақын жатқан тканьдердің қабынуы. Периодонтит көбіне тіс кариесінің салдарынан болады. Мұнда тіс тканіне инфекция өтіп, тіс түбірін бүлдіреді, сондай- ақ тістің зақымдауынан пайда болады. Периодонтиттің жедел және созылмалы түрлері болады. Периодонтиттің жедел түрінде тістің айналасы қатты ауырады, егер тіске бірдеңе тиіп кетсе одан да қатты қақсап ауырады, қызыл иек, ерін, жақ ісінеді. Тіс босайды, жақ асты безі шошиді, лимфа түйіні ұлғаяды, кейде дене қызуы көтеріледі, асқынса сепсис ауруына шалдықтыруы мүмкін. Созылмалы *Периодонтит* – жай уақытта онша мазаламағанымен тамқ шайнағанда қатты ауырады, ауыздан жағамсыз иіс шығады, кейде қызыл иекке іріңді бөртпе шығып жарылады. Периодонтиттің бұл түрі жақ сүйекті бүлдіріп, сары сулы ісік пайда болуы мүмкін. 
 ЕМІ: Периодонтитке шалдыққан тістің түбін тазартып, шегендейді, кейде тісті жұлады, тіс түбі, қызыл иек іріңдесе антибиотиктер беріледі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
**Плазмамен индуктивті байланысқан**
эмиссиялық спектрлік талдау**.**
Қазіргі кезде спектрлік талдау ісінде жалын мен доғалы разрядтың ең жақсы жақтарын біріктірген сәуле шығару көзінің жаңа түрі
енуде. Жанарғының құрылысы 1-суретте келтірілген, оны плазматрон деп те атайды.
Плазматроннын өзі біріне-бірі сәйкес кигізілген үш түтіктен
тұрады. Мүнда да аргон электродсыз тұрақты туындаған жоғарғы
жиіліктегі разряд қоздырушы міндетін атқарады. Сыртқы және
ортадағы түтік арасындағы саңылауға салқындататын газ ағыны
(аргон немесе молекулалық газ), ортадағы түтікке аралық ағын
беріледі. Осындай ағымды жасау үшін тек аргон газы ғана қолданылады. Орталық түтік аркылы талданатын сынаманы аэрозолмен
бірге плазмаға жеткізетін ағын беріледі. Жанарғынын ашық ұшы
жоғарғы жиіліктегі генератормен жалғасқан индукциялық катушкамен қоршалған, өйткені индикатордағы кернеу жұмысшы газдын
ойып жіберетін кернеуінен біршама кем болады. Разрядты қоздыру
үшін әуелі газды иондау қажет. Газды иондау үшін жоғары вольттық
ұшқынды қолданады. Газ ток өткізгіштік касиетке ие болғаннан
кейін энергиясы магниттік өріспен берілетін разряд пайда болады.
Орам-соленоид арқылы өтетін жоғарғы жиілікті ток магнит өрісін,
сондай-ақ орамның ішіне бағытталған айнымалы өрісті тудырады.
Құйынды электр тогы төменнен келетін газдың жаңа үлесін
джоульдік жылу есебінен қыздырып, иондайды және мүндагы
температура он мың градуска дейін көтеріледі.
Индукциялық плазмасы бар атомдық-эмиссиялық талдау бір
мезгілде көптеген элементтерді (70-ке дейін) анықтауға мүмкіндік
береді. Анықтаудың төменгі шегі (10−7 - 10−4 г/л), қайталанушылығы
жоғары (Sr = 0,001 - 0,003). Әрі концентрация диапозоны кең (10−6 -
10−8 г/л).

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Құлажанов Қ.С.Аналитикалық химия: II томдық оқулық. II - том. Оқулық. Алматы:«ЭВЕРО» баспаханасы, 2005. - 464 б. ISBN 9965-680-95-7
**Мапплхорп Роберт** (Mapplethorpe, Robert) (4 қараша 1946 жыл, Нью-Йорк —9 наурыз 1989 жыл, Бостон), американдық фотограф. Пратга (1963-70) институтында оқыды. .

1970 жылдың ортасында өз қызметіндегі сүйікті тақырыптары натюрморт, гүл, достары мен атақты адамдардың портреттері, сондай-ақ еркек денесін гомоэротикалық тұрғыдан зерттеу болды деген қорытындыға келеді. 

Оның композицияларының көп бөлігі қатып қалған болатын, суық студия жарығы мен нақты фокусты байланыстырған кезде драмалық үндестік контраст құрады. 

Бұлшық етті еркек модельдері тегіс фонға түсірілді, кейді сексуалды белсенділік кезінде немесе қамшы не шынжыр тәрізді садомазохистік бұйымдармен түсірілді. Оның анық, сенімді стилі көрермендерді осы бейнемен бетпе-бет кездесуге мәжбүрледі. Сонымен бірге фотосуреттің құрылымды көркем сюжеттерін таңдау мен көркем-тарихи дәстүрді қалыптастыру комбинациясы көп адам есептегендей, порнография мен өнердің аралығындағы «шекараны» құрды. 

Өлгеннен кейін 1990 жылы ҰЛТТЫҚ ӨНЕР ҚОРЫ (NEA) ішінара қаржыландырған оның еңбектерінің ретроспективті көрмесі үкіметтің «әдепсіз» өнерді қолдағанына қатысты пікірталас туғызды, бұл Конгрестің болашақта NEA грантын шектеуге әкеп соқтырды.

Дереккөздер
-----------

<references>

1. ↑   "Britannica настольная энциклопедия"ТомI,АСТ-Астрель, Москва, 2006,ISBN 978-5-17-038532-4(Т.1) (АСТ),ISBN 978-5-271-15120-0 (Т.1) (Астрель)
**Эдвин Пауэлл Хаббл** (ағылш. *Edwin Powell Hubble*, 20 қараша 1889, Маршфилд, штат Миссури — 28 қыркүйек 1953, Сан-Марино, штат Калифорния) — америкалық астроном, Вашингтондағы Ұлттық *Ғалымдар Академиясының* мүшесі.

Еңбек жолы
----------

Негізгі ғылыми еңбектері галактикаларды зерттеуге арналған. Ол тұмандықтарды галактикалық және галактикадан тыс тумандықтар деп классификациялауды ұсынды. Бізге жақын галактикадан тыс тұмандықтардың жұлдыздық табиғаты бар екендігін, яғни олардың біздің Галактикаға ұқсас екендігін дәлелдеді. Галактикалардың спектріндегі *қызыл ығысудың* галактикалардың ара қашықтығына пропорционал екендігін көрсетті.

1920 жылдардың басында Хаббл кейбір жұлдыздардың біз орналасқан Құс Жолы галактикасынан тыс жатқанын дәлелдеген. Бұл жаңалық сол уақыттағы ғалам тек Құс Жолынан ғана тұрады деген тұжырымның дұрыстығы туралы дау туғызды. Ғалым, сондай-ақ, галактикалардың қызыл ығысуын зерттеді, нәтижесінде Хаббл заңы дүниеге келді. 1983 жылғы Үлкен ғарыштық телескоптың атауы, астрономияға үлкен үлес қосқан Эдвин Хабблдың құрметіне Хаббл телескопы болып өзгертілді. Телескоп 1990 жылы іске қосылды және 2014 жылға дейін қызмет етеді деп есептелуде.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1978 ж. 11 том
2. ↑  Эдвин Хаббл деген кім? Мұрағатталған 4 шілденің 2015 жылы.
**Шадыралытау**, Шодыралы – Сарыарқаның орта бөлігіндегі Сарысу, Құланөтпес өзендерінің суайрығы, ұсақ шоқылы тау.

Жер бедері
----------

Орташа биіктігі теңіз деңгейінен 500 — 600 м; абсолюттік биіктігі 650 м. Ендік бағытта доғаша иіліп 45 – 50 км-ге созылып жатыр, ені 15 – 20 км. Тау бастары бұйратты жұмыр, беткейлері сай-жырамен тілімделген. Аңғарларда шалғын, беткейлерінде жусан өседі. Жайылым ретінде пайдаланылады.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Суайрық бөлігі жоғарғы девонға дейінгі интрузиялық граниттерінен, батыс және шығыс етектері төменгі және орта девон жыныстарынан түзілген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. – 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
**Эдгар Эрнестович Багдасарян** (1964 жылы 8 наурызда Ереванда дүниеге келген) – армян кинорежиссері, актер, продюссер және сценариші, *«Арменфильм» киностудиясының* директоры. 

Багдасарян орта мектепті бітіргеннен кейін *Ереван ветеринарлық институтына* түседі, 1985 жылы оны сәтті тәмамдап шығады. 1986 жылы «Армконцерт» директоры орнына тағайындалады. 1990 жылы қысқаметражды «Игры» фильмін түсіріп, режиссер ретінде өзін сынап көреді. 1997 жылы толықметражды «Черная стена» фильмін, 2001 жылы толықметражды «Земля священных обрядов» деректі фильмін, 2005 жылы толықметражды «Мариам» ойын фильмін жарыққа шығарады.

Дереккөздер
-----------
**Эдгар Тейшейра** (порт. *Edgar Teixeira*; 1 желтоқсан 1989, Аргонсилье, Авейру, Португалия) — макаолық футболшы, Макао Ұлттық футбол құрамасы мен "Бенфика Макао" клубының жартылай қорғаушысы.

Карьерасы
---------

2008 жылы карьерасын Португалияның "Грыжо" әуесқой клубында бастады.

2009-10 жылғы маусымды "Лузитания" клубында өткізді.

2010 жылы "Фиайнш" клубына ауысты. 2012 жылы "Бенфика Макао" клубымен келісім шарт жасасты.

2015-17 жылдары Макао құрамасы сапында 7 кездесуде алаңға шықты.

Жетістіктері
------------

* Макао чемпионы *(5):* 2014, 2015, 2016, 2017, 2018

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Тransfermarkt.com

Сілтемелер
----------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  Осы үлгіні қарау   Тематикалық сайттар | 
FootballDatabase.eu · National-Football-Teams.com · Soccerway · Transfermarkt |

 |
**Эгоцентрлік сөйлеу** - мектеп жасына дейнгі баланың ойын үстінде өзімен өзінің сөйлуі. Эгоцентрлік сөйлеу коммуникативті сипатта болғанымен, баланың қасиетіне, талап- тілегіне қызмет етеді. Кей жағдайда мұның құрылымы іштей сөйлеуге ұқсайды. Эгоцентрлік сөйлеуді **баланың автономды сөйлеуі** деп те атайды. Эгоцентрлік сөз сөйлеу сыртқы, ауызекі сөйлеуге өтудің аралығында тұрған көпір іспеттес психологиялық акт. Мұның сыр- сипатын бала психологиясының белгілі Ж. Пиаже жан- жақты қарастырған.

Tағы қара
---------

* Эгоорталықтандырылған сөз

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Ж 32 Психология: Энциклопедиялық сөздік./Бас ред. Б. Ө. Жақып. – Алматы : «Қазақ энциклопедиясы», 2011 ISBN 9965-893-71-3
**Эдвард «Эд» Вествик** (ағылш. Edward «Ed» Westwick, 1987жылы 27 маусым, Стивенэйдж, Ұлыбритания) — британдық актёр әрі сырнайшы. Алғашқы рет *«Өсекші» телехикаясындағы Чак Басс* рөлімен танымал болды. Осы рөлдің арқасында ол 2008 және 2009 жылдары екі рет Teen Choice Awards марапаттарына ие болды. Осымен қатар 2009 жылы Young Hollywood Awards марапатына да ие.

Өмірбаяны мен мансабы
---------------------

Болашақ актер Питер Вествик пен психолог Кэрол отбасыларында туылды. Эдвард үш баланың ең кішісі болатын. 

Кезінде Вествик *дербес мектептерінің* бірінде оқыды, осымен қатар *Barclay School* мекемесінде оқыды. Кейін Эд *North Hertfordshire College* колледжіне түсіп, өзі ұші дебюттік «Күшпен кіру» фильмінде түсті. Бұл фильмнің режисері Энтони Мингелл болды.

Эд Вествик – кәсіби актер. Бірнеше уақыт аралығында ол озінің актерлік шеберлігін лондондық театрлерінің бірінде *National Youth Theatre* жетілдірді. 

Ақырында ол «Дәрігерлер» (Холден рөлі), «Апат» (Джони Куллин рөлі), «Өмірден кейін» (Даррен рөлі) сияқты теледарлық фильмдерде түскен. Осымен қатар Эд тындармандардың арасында «Адам баласы», «Рэмбо ұлы» сияқты жұмыстары арқылы танымал. 

Ал «Өсекші» телехикаясындағы рөлін айта кетсек, Эдтың айтуы бойынша ол мен Чак Басстың арасында ұқсастыққа қарағанда, айырмашылықтар көбірек. «17 жасымда мен Чакқа ұқсайтынмын, бірақ менің шығу тегім мен армандарым басқа болатын және де сүйіктілерім кезеті сөйтіп ауысып отырмады. Мен - жақсы жігітпін.» - деп Вествик айтады. 

2008 жылы Эд атақты «K-Swiss» бірлестігінің жаңа беті болды .

2009 жылы Эд Донни Дарко фильмінің сиквелі С.Даркода Рэнди Холттың рөлін ойнады. Осымен қатар ол Showtime телеарнасындағы «Californication» телехикаясының үшінші маусымында студент рөлін ойнады. 

2011 жылының қаңтар айында Вествик Клинт Иствудтың Дж. Эдгар биографилық көрінісінде қатысқан. Дәл осы жылда ол Фелисити Джонспен бірге "Миллиардерге қалай тұрмысқа шығуға болады" атты романтикалық комедияда түскен. 

Вествик «Ромео және Джульетта» жаңа экрандауында да қатысқан. Бұл фильмде ол Джульеттаның ағасы Тибальтт рөлін ойнады .

Жеке өмірі
----------

Эд Вествиктің жеке өмірі кейбір кездерде баспасөздердің назарын аударуда. «Өсекші» телехикаясының арқасында ол 2008 жылы Джессика Зормен танысты. Осының алдында Эд *Рени Даймондпен* тұрмыста болды, бірақ бұл ұзынға созылмаған. Мамырда олар Джессикамен айырылысады .

Фильмография
------------

* 2000 – Апат - Джони Каллин
* 2000 – Дәрігерлер - Холден Эдвардс
* 2005—2008 – Өлімнен кейін - Даррен
* 2006 – Адам баласы - Алекс
* 2006 – Күшпен кіру - Зоран
* 2007 – Рэмбо ұлы - Лоуренс Картер
* 2007 – Бұзылған Калифорния -Болт (3х02)
* 2007-2012 – Өсекші - Чак Басс
* 2008 - 100 фут - Джой
* 2009 - С. Дарко - Рэнди Холт
* 2010 – Жолаушы
* 2011 - Миллиардерге қалай тұрмысқа шығуға болады- Джонни
* 2011 - Дж. Эдгар - Агент Смит
* 2013 - Ромео және Джульетта - Тибальт
* 2014 – Соңғы ұшу - Чарльз Джиллис
* 2015 – Ал да қаш - Милан

Дереккөздер
-----------
**Боралдай** (1176 — 1262) — қият руынан шыққан мыңқол империясының қолбасшысы, Батудың түменбасыларының бірі. Сүбедей баһадүрдің досы әрі жақтастарының бірі. 1236-1242 жылдардағы мыңқолдардың батысқа жорығын басқарушылардың бірі, кейіннен Алтын Орданың батыс бөлігіне иелік еткен.

Өмірбаяны
---------

Боралдай 1236 жылы Еділ Бұлғариясына, 1237/1238 жылы Солтүстік-Шығыс Руське қарсы жорыққа қатысқан. Рязан, Владимирді алып, Коломнодағы шайқастан кейін мыңқол әскерлері екіге бөлінеді. Боралдай екінші дәрежелі күшпен солтүстікті бетке алып, Ростов, Ярославль, Углич, Галич-Мерский және Вологда қалаларын ойрандады. Тұтқиылдан жасалған шабуылдың нәтижесінде Боралдай әскерлері Сити өзені бойында орыс әскерлерін талқандап, ұлы кнәзді өлтірді. 1240 жылы Боралдай Киівті алуға қатысты. Боралдайдың кейінгі батыс жорықтарына қатысқаны жайлы деректер жоқ. 1241 жылы Батуға Польшаны және Галицк-Волынь кнәздіктерін жаулап алуға көмектесті. 1251 жылы Мыңқол империясындағы тақ таласы кезінде Бату 100 мыңдық әскерді Боралдайға беріп Мөңкеге Шағатай хан ұрпақтарына қарсы көмек ретінде Отырарға аттандырады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Монгольские племена Улуса Джучи // Монголы на Волге.
**Боранбек Шүкірбеков** (10.11.1930 жылы туған, Арыс қаласы) – қоғам қайраткері, экономика ғылымдарының кандидаты, доцент. Қазақстан Республикасы ауыл шаруашалығына еңбек сіңірген қайраткер (1981). Социалистік Еңбек Ері (1986). Қазақстан Республикасының айрықша зейнеткері (1995). Облыстың құрметті азаматы.

  

Еңбек жолын шопан болып бастаған. 1945 – 1961 жылдары Арыс ауданы Задария кеңшарында аға шопан, автодүкен меңгерушісі, 1961 – 1971 жылдары Шымкент ет комбинаты Арыс бөлімшесінің меңгерушісі, 1972 – 1973 жылдары Бөген аудандық атқару комитеті төрағасының орынбасары, 1973 – 1985 жылдары Задария мемлекеттік асыл тұқымды мал зауытының директоры, 1985 – 1995 жылдары облысы ауыл шаруашылығы басқармасының бастығы және агроөнеркәсіптік комитет төрағасының бірінші орынбасары, Шымкент мемлекеттік ауыл шаруашылығы тәжірибе сттансасының директоры, ғылым өндірістік бірлестігінің бас директоры қызметтерін атқарды.

Еңбек Қызыл Ту (1976), Ленин (1982, 1986) ордендерімен марапатталған. Тың және тыңайған жерлерді игерудің 20, 30, 40, 50 жылдық медальдарының толық иегері. КСРО Орталығы сайлау комиссиясының мүшесі (1983). КСРО Жоғары Кеңесінің депутаты (1984 – 89). ҚР премьер-министрі сыйлығының лауреаты (1991).

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Оңтүстік Қазақстан облысының энциклопедиясы"