recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**«Галактика» жұлдыз крейсері** (ағылш. *Battlestar Galactica*) — бірнеше филм мен телетоптамалар атауы.

Battlestar Galactica 1978
-------------------------

Алғашқыда 1978 ж. шілденің 7 Канада, Еуропа және Аустралия кинодидарларында екі сағаттық филм болып көрсетілген, және де теледидарда 148 мин нұсқасымен шығарылған. Мәтінін Глен Ларсен жазған, режиссері — Ричард Колла. Басты рөлдерін ойнағандар: Ричард Хатч, Дерк Бенедикт, Лорна Грин.

1978—1979 жж. осы филмдің жалғасы ABC арнасында теледидар топтама болып көрсетілді. Не барлығы 45 минөттан 24 бөлшек шығарылған.

Galactica 1980
--------------

Хикаяның жалғасы. Енді Жерде. Бағдарламада қолайсыз ерте уақытқа салынған, және аз қаржы бөлінген бұл телетоптама біршама мезгілде деледидардан аластатылды.

Battlestar Galactica 2003
-------------------------

Бұрынғы құқық иелері қайта бастаудан бас тартқасын АҚШ Sci-Fi арнасы 2003 ж. телетоптаманы қайта түсіруге кірісті.

2003 ж. үш сағаттық Battlestar Galactica атымен шағын телетоптамасы жарық көрді.

2004 ж. бастап қазіргі күнге дейін топтаманың бірнеше бөлшегі жарық көрді.

```
1 мезгіл: 
01 — 33 [18.10.2004]  
02 — Water [25.10.2004]  
03 — Bastille Day [01.11.2004]  
04 — Act of Contrition [08.11.2004]  
05 — You Can't Go Home Again [15.11.2004]  
06 — Litmus [22.11.2004]  
07 — Six Degrees of Separation [29.11.2004]  
08 — Flesh and Bone [06.12.2004]  
09 — Tigh Me Up, Tigh Me Down [13.12.2004]  
10 — The Hand of God [03.01.2005]  
11 — Colonial Day [10.01.2005]  
12 — Kobol's Last Gleaming: Part 1 [17.01.2005]  
13 — Kobol's Last Gleaming: Part 2 [24.01.2005]  
```

```
2 мезгіл: 
01 — Scattered [15.07.2005]  
02 — Valley of Darkness [22.07.2005]  
03 — Fragged [29.07.2005]  
04 — Resistance [05.08.2005]  
05 — Farm [12.08.2005]  
06 — Home: Part 1 [19.08.2005]  
07 — Home: Part 2 [26.08.2005]  
08 — Final Cut [09.09.2005]  
09 — Flight of the Phoenix [16.09.2005]  
10 — Pegasus [23.09.2005]  
11 — Resurrection Ship: Part 1 [06.01.2006]  
12 — Resurrection Ship: Part 2 [13.01.2006]  
13 — Epiphanies [20.01.2006]  
14 — Black Market [27.01.2006]  
15 — Scar [03.02.2006]  
16 — Sacrifice [10.02.2006]  
17 — The Captain's Hand [17.02.2006]  
18 — Downloaded [24.02.2006]  
19 — Lay Down Your Burdens: Part 1 [03.03.2006]  
20 — Lay Down Your Burdens: Part 2 [10.03.2006]  
```

```
3 мезгіл: 
01 — Occupation [06.10.2006]  
01 — Rapture [12.01.2007]  
02 — Precipice [06.10.2006]  
03 — Exodus: Part 1 [13.10.2006]  
04 — Exodus: Part 2 [20.10.2006]  
05 — Collaborators [27.10.2006]  
06 — Torn [03.11.2006]  
07 — A Measure of Salvation [10.11.2006]  
08 — Hero [17.11.2006]  
09 — Unfinished Business [01.12.2006]  
10 — The Passage [08.12.2006]  
11 — The Eye of Jupiter [15.12.2006]  
12 — Rapture [21.01.2007]  
13 — Taking a Break from All Your Worries [28.01.2007]  
14 — The Woman King [11.02.2007]  
15 — A Day in the Life [18.02.2007]  
16 — Dirty Hands [25.02.2007]  
17 — Maelstrom [04.03.2007]  
18 — The Son Also Rises [11.03.2007]  
19 — Crossroads, Part 1 [18.03.2007]  
20 — Crossroads, Part 2 [25.03.2007]
```

1. ↑  Sky One are co-production partners with Sci Fi Channel United States of America  and Seasons 1, 2 and 3 credits.
**Жүсіп Байболатұлы Қыдыров**(18 наурыз 1937 жыл, Қызылорда облысы, Жаңақорған ауданы Талап ауылы - 1983)- ақын. 

1960 жылы Қазақ мемлекеттік университетінің филология факультетін (журналистика бөлімшесін) бітіріп, баспасөз орындарында әр түрлі қызмет істеген. 1960— 1966 жылдары «Лениншіл жас» («Жас Алаш») газетінде әдеби қызметкер, бөлім меңгерушісі, 1966—1967 жылдары Ш.Айманов атындағы «Қазақфильм» студиясының дубляж бөлімінде аға редактор, 70-жылдардың соңымен 80-жылдардың басында «Жалын» баспасында аға редактор болды.

Әдебиетке 60-жылдардың басынан бастап араласқан. Алғашқы бір топ өлеңі республика жас ақындарының «Жырға сапар» атты жинағында басылды. Кейіннен бірнеше жыр кітабы өмірге келді. Алматы, Мәскеу баспаларынан орыс тілінде жинақтары шыққан. Шығыс поэзиясының жүлдыздары — Рудакидің, Хафиздің, Физулидің, сондай-ақ Шелли мен Блоктың жырларын қазақшалаған.

«Мың бір күн» өлеңдер жинағы үшін 1984 жылы (қайтыс болғаннан кейін) Қазақстан Жазушылар одағы сыйлығының лауреаты атағы берілді. Алматы қаласы көшелерінің біріне есімі берілген.

Шығармалары
-----------

* Тұңғыш кітап. Өлеңдер. А. «Жазушы», 1964;
* Таңғы сәт. Өлеңдер мен поэма. А. «Жазушы», 1966;
* Жұлдыздарға жол. Өлеңдер. А. «Жазушы», 1969;
* Нұржаусын саған. Поэмалар, балладалар. А. «Жазушы», 1974;
* Под вечным солнцем. Стихи. А. «Жазушы», 1975;
* Гүлқайыр. Өлеңдер. А. «Жазушы», 1976;
* Жанартау жүрек. Өлеңдер. «Жазушы», 1978;
* Гүл ашқан шақ. Өлеңдер. А. «Жалын», 1979;
* Жайсаң жаз. Таңдамалы. А. «Жазушы», 1980;
* Жібек жел. Поэмалар, өлеңдер. А. «Жалын», 1981;
* Құмыр бұлбұл. Өлеңдер. А. «Жазушы», 1982;
* Мың бір күн. Өлеңдер. А. «Жалын», 1983;
* Цветок счастья. М. «Молодая гвардия», 1983;
* Үкілі домбыра. Күйлер. А. «Өнер», 1984;
* Салтанатым, шеруім. Таңдамалы. А. «Жазушы», 1985.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса - Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл
**Фрэнсис Грей, герцогиня Саффолк** (ағылш. *Frances Grey, Duchess of Suffolk*, туылғанда **Фрэнсис Брэндон ханым**; 16 шілде 1517, Hatfield, Хартфордшир — 20 қараша 1559, Лондон) — "тоғыз күндік патшайым" атымен танымал ана ханым Джейн Грей. 

Оның ата-анасы бірінші герцог Чарьлз Брэндон және Мария Тюдор болды. Ода үлкен ағаасы Генри (1516-1522), бауыры және сіңілі - Генри, бірінші граф Линкольн және Элеонора ханым және Чарльз Брэндонның Энн Браунмен бірінші некесінен туған екі қандас апалы-сіңілдері және әкесінің Кэтрин Уиллоубимен төртінші некесінен екі қандас бауырлары Генри мен Чарльз болған. 

Нағашы жағынан Фрэнсис король Генрих 7-нің  жиені болып және сәйкесінше Генрих 6-ның немересі болып келген. Генрих 8-дің 1546 жылғы жиналысында Фрэнсис Брэндсон еге алдыңғы қатардағы тақ мұрагелері Эдуард, Мария және Элизавета қайтыс болған жағдайда болашақ корольдардың анасы болуы мүмкіншілігі қарастырылған.
**"Үй артында қолағаш"** — ұлттық ойын. Жазық жерде өткізіледі. Ойынға қатысушылар өзара қолдарынан ұстасып, шеңбер жасап тұрады. Ал "қасқыр" атанған ойыншы шеңберді бұзып араларына кіруі тиіс. Ол "Үй артында қолағаш, жел бау тарттым есік аш" деп айтады да, ойыншылар арасына кіруге әрекеттенеді. Ойынға қатысушылар қасқырды кіргізбейді. Сол кезде ол бір ойыншының арқасынан белбеумен ұрады да, оны тастай салып қашады. Арқасына белбеу тиген ойыншы оны қуып жетіп белбеумен ұруы тиіс, "Қасқыр" одан қашып құтылып, ойыншы орнына тұра алмаса сол күйінде қала береді. Егер ойыншы қасқырға жете алмаса, оның орнына қасқыр міндетін атқарады. Қуғыншыға жеткізбей кеткен ойыншылар жеңіске жетеді. Бұл ойынның басқа түрлері де кездеседі. Ойын жасөспірімдерді ептілікке, қырағылыққа баулиды.

Сілтемелер
----------

"Қазақ Энциклопедиясы", 9 том
**Нағашылап бару** (дәстүр). Халық ішінде «Балалығың ұстаса – нағашыңа бар, жігіттігің ұстаса – қайныңа бар» деген қағида бар. Әдеттегідей барыс – келіс емес, ата жолында мұның өз жөн – жосығы бар. «Жігіттің жақсы болмағы нағашыдан» дегендей, бұл жолы ерекше салтанатпен жиен жолдас – жораларын ертіп барады. Нағашылары оған құрмет көрсетеді. Мал сойып, төрге шығарып, сауық құрады. Жиен барынша еркелеп, еркін сөйлеп, арасында нағашыларының кемшіліктері болса, сынай отырып, әзілдеседі. Нағашылары жиендеріне жиенқұрығын («қырық серкеш») беріп, барынша риза етіп аттандырады. Нағашы елінде 4 – 5 күн қылдырып, аунап – қунаған жиен кетер алдында ризашылығын білдіріп аттанады. Бір ескере кететін жай: нағашы – жиен арасында бәсеке, көре алмаушылық, күндей сияқты жат әдеттер болмайды. Олар қатты әзілдескенімен, бірін – бірі көтеріп, сырттай мақтап, әрі олардың атымен мақтанып жүреді.

Дереккөздер
-----------

Кенжеахметұлы С. К – 30 Қазақ халқының салт – дәстүрлері. – Алматы: «Алматыкітап баспасы» ЖШС, 2010. – 312 бет, суретті. ISBN 978 – 601 – 01 – 0374 – 0
**Фтор қосылыстары** — құрамында фторы бар химиялық заттар. Фтор қосылыстарының ішіндегі маңыздылары: фторлы сутек пен оның судағы ерітіндісі фторлы сутек қышқылы (балқытқыш қышқыл) және оның тұздары. Фторлы сутек (НF), өткір иісті, түссіз газ, балқу t –83,36°С, қайнау t 19,52°С, суда жақсы, спиртте, гександа, бензолда нашар ериді. Фторлы сутек қышқылы бір негізді әлсіз қышқыл, судан кейінгі күшті еріткіш, оның құрамының 40%-ы фторлы сутек. Сұйық фторлы сутек қышқылы теріні күйдіріп, буы тыныс мүшелеріне әсер етеді. Құрғақ күйінде белсенділігі нашар, аздаған сулы ортада металл, бейметалл және олардың оксидтерімен жақсы әрекеттеседі. Әсіресе кремний оксидімен әрекеттесуі маңызды: 
SіO2 + 4HF = SіF4+ 2H2O. 
Шыны құрамында кремний оксиді болатындықтан фторлы сутекті шыныдан жасалған ыдыстарда сақтауға болмайды. Ол шынының мөлдірлігін жоғалтып, күңгірттендіреді. Бұл құбылыс шыны бетіне белгі, әр түрлі өрнек салуда, ал фторлы сутек қышқылы зиянды бактерияларды өлтіру үшін, спирт өндірісінде, минералдар талдауда, т.б. қолданылады. Фторлы сутек қышқылының тұздарын фторидтер деп атайды. Олардың маңыздылары: мыс. натрий фториді (NaF), ақ түсті суда еритін ұнтақ, оның ерітіндісі а. ш. зиянкестерін құртуға, шпалға сіңіруге қолданылады және дала шпаты немесе кальций фториді (CaF2), т.б. Бұдан басқа дифтордихлор метан (CF2Cl2), улы емес, металдармен әрекеттеспейді, буға айналғанда көп мөлшерде жылу сіңіретіндіктен техникада фреон деген атпен пайдаланылады, ал тетрафторэтилен (CF2=CF2) полимері техникада тефлон немесе фторпласт деген атпен белгілі.

Сілтемелер
----------

"Қазақ Энциклопедиясы", 9 том
**Үдету** (лат. *amplificatio* - өсіру деген мағынада) -
шешендік сөз қолдану тәсілі, бейнелі сөздерді, бірыңғай эпитеттерді,
ұқсас теңеулерді, мәндес сөздерді
(синоним) тізбектеп келтіріп, ойды өзгеше әсерлі етіп жеткізеді.
Қазақтың шешендік сөздеріне толғау, терме үлгісіндегі жыр-өлеңде
де осы тәсіл жиі қолданылады.
Қазақ поэзиясында кейде бірыңғай
ұйқастар осы тәсілмен жасалады. Мысалы, "*Қимылда, тіл, қимылда Қимылдайтын күн бүгін!*". Бұл
Ілиястың "*Дала*" поэмасының "*Той бастар*" бөліміндегі үдету тәсілін
қолданудың бір үлгісі. Мұндағы
ағыл-тегіл құйылып келетін жырға
лайық үстемелеу сөздер поэманың
шаттық сезіміне толы көтеріңкі пафосына да сай келеді. Кейде көркем
прозада, М.Әуезовтің "*Абай жолы*"
эпопеясында, Ж.Аймауытовтың "*Ақ білек*" романында да үдету тәсілін
қолдану, мысалы, сипаттама сөздерді
тізбектеп беру кездесіп отырады.
Бірақ, көркем прозада үстемелеу, бейнелі, мағыналас сөздерді, эпитеггерді
еселеп қолдану түрінде көрінеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010.ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
**Павел Андреевич Еськов** (9.9.1919 туған, Ресей, Курск облысы Белая ауданы Крив-Буды савхозы) – биология ғылымдарының докторы (1968), професор (1972). Алматы зоотехологиялық-малдәрігерлік институтын (1943, қазіргі Қазақ ұлттық аграрлық университет) бітірген. Қазақстан ғылым академиясының Эксперименттік биология ғылыми-зертхана институтында аға ғылыми қызметкер (1948–55), лаборатория меңгерушісі (1964–72), Херсон ауыл шаруашылық институтында кафедра меңгерушісі (1972–83), 1983 жылдан Бүкілодақтық ғылыми-өндірістік бірлестігінде ғылыми кеңесші қызметтерін атқарды. 1983 жылдан Мәскеу қаласында тұрады. «Отдаленная гибридизация и некоторые вопросы генетики и селекции свиней (на примере создания новой породной группы свиней «Казахская гибридная»)» деген тақырыпта докторлық диссертация қорғады. Негізгі ғылыми еңбектері мал генетикасы, селекциясы және оны өсіру мәселелеріне арналған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
**Павел Иванович Гончарь** (1905, Украина, Чернигов облысы,Куликов ауданы, Смолянка селосы - 12.1.1943, Ленинград облысы,Киров ауданы, Синявино кенті) - 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, сапер, катардағы жауынгер. 

Украинадан Қазақстанға 1907 жылы қоныс аударған. Солтүстік Қазақстан облысы,Сергеев ауданы, (қазіргі Шал ақын ауданы) Семиполка селосында трактор бригадасында (1935) жұмыс істеді. Кеңес әскері қатарына 1941 жылдың шілдесінде шақырылып, Солтүстік Қазақстан облысында жасақталған 314-атқыштар дивизия (7-жеке армияның) 1074-атқыштар полкі кұрамында Ұлы Отан соғысына қатысты. 

1942 жылы 17 сәуірде ол Ленинград облысы, Подпорожье ауданы, Свирь станциясы маңында ұрыс барысында инженерлік жұмыстармен айналысып жүріп, соғылған «Т-34» танкісіне жақындап қалған бір топ жау әскерлерін байқап қалды. Олармен батыл айқаса кеткен Гончарь бірнеше жау әскерін жойды әpi өзінің жігерлі қимылдарымен танк пен экипажды сақтап калды. 1942 жылы 21 сәуірде зақымданған «КВ» танкісін басып қалуға тырысқан жауды пулеметтен оқ жаудыру арқылы жойып жіберді (25 жау әскері қаза тауып, 50-ден астамы жараланды). Артиллериялық дайындықтан кейін болған қарсы шабуыл барысында Гончарь 30-ға жуық жау әскерін жо йып, 70-тен астамын жаралады. Сапер қызметінде ол бір жерде 220 танкіге қарсы пайдаланылатын минаны, ал тағы бір жерде 128 минаны залал сыздандырды. Синявино биіктігін алудағы ұрыстарда Гончарь 21 жау минасын жойды. 

Ленинградты қорғауда ерлікпен қаза тапқан Гончарьға КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (22.2.1943). 

Синявино биіктігіндегі обелискіде оның есімі алтын әріптермен жазылған. 
Семиполка селосында Гончарьға бюст орнатылып, сол селоның мектебі мен бір көшесіне аты берілген. 
Ленин орденімен, бірнеше медальдармен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении звания Героя Советского Союза начальствующему и рядовому составу Красной Армии» от 22 февраля 1943 года // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1943. — 23 февраля (№ 9 (215)). — С. 1
2. ↑  Айбын. Энциклопедия. / Бас редакторы Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. ISBN 9965-893-73-Х
Степан Георгиевич
**Степан Георгиевич Шаумян**(партиялық лақап аттары - Сурен, Суренин, Аякс т.б.) (01.10.1878, Тбилиси, - 20.09.1918) - Коммунистік партияның қайраткері, Кавказдағы революциялық қозғалыс басшыларының бірі. 1900 жылдан Компартия мүшесі.

Өмірбаяны
---------

Тбилиси діни училищесін бітірді (1898). 1899 жылы Джалалоглы селосында (Степанаван қаласы) Армениядағы алғашқы маркстік үйірмені ұйымдастырды. 1902 жылы Армян социал - демократия одағын ұйымдастырушылардың бірі болды. 1902 жылы Германияға кетіп, онда Берлин университетінде оқыды (1905 жылы бітірді), РСДЖП - нің шетелдік ұйымдарында жұмыс істеді. 1903 жылы Женевада В.И.Ленинмен кездесті. К.Маркс пен Ф.Энгельстің "Коммунистік партияның манифесін" армян тіліне аударды (1904). 1905 жылы Тбилисиге қайтып оралып, РСДЖП Кавказ одақтық комитеті басшыларының бірі және бірнеше газетке редактор болды. РСДЖП 4 - (1906) және 5 - (1907) съездерінің делегаты. 1917 жылғы Ақпан революциясынан кейін Баку Кеңесінің председателі. Кеңестердің Бүкіл ресейлік 1 - съезінің делегаты. БОАК мүшесі. РСДЖ (б) П 6 - съезінің делегаты. Съезде ОК мүшелігіне сайланды. 1917 жылғы желтоқсанда РСФСР Халкомсовы Шаумянды Кавказ істері жөніндегі төтенше комиссар етіп тағайындады. 1918 жылы сәуірден Баку Халкомсовының председателі және сыртқы істер жөніндегі комиссар. Ағылшын интервенттері мен эсерлер атқан бакулік 26 комиссармен бірге қаза тапты.

Қолданылған әдебиет
-------------------

* Қазақ Совет энциклопедиясы, 1978 жыл, Алматы,12 том, 198 бет
**Папаригас** (*Paparegas*) **Димитрис** (22. 2. 1896, Волос,—20. 2. 1949, Афины) — Грекия жұмысшы қозғалысының қайраткері. 1922 жылдан Грекия коммунистік партиясының (ГКП) мүшесі. 1927—31, 1934—35 ж. ГКП ОК-нің, 1927—31 ж. Саяси бюросының, 1945—46 ж. ГКП Орталық бақылау комиссиясының мүшесі. 1928 ж. октябрьде Лаврион кеншілерінің ереуілін басқарды. 1929 жылдан Унитарлық жалпыға бірдей еңбек конфедерациясы Аткомының мүшесі, 1946 жылдан оның бас хатшысы болып сайланды. 1930, 1936—44 жылдары түрмеде отырды. 1944 жылы Хайдари тұтқын лагерінен қашып шықты. 1944—45 жылдары ГКП Афины қалалық комитетінің хатшысы. 1946 жылдан Кәсіподақтардың бүкіл дүниежүзілік федерациясы Аткомының мүшесі. 1948 жылы қайта тұтқындалып, түрмеде өлтірілді.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы,9 том
**Невилл Лонгботтом** — Хогвартс оқушысы, негізгі кейіпкерлердің досы, Гарри Поттердің курстасы. Бірінші кітаптан бастап Невилл кішкене алаңғасар, ұмытшақ, икемсіз, қорқақ болып сипатталған. Сонына қарай негізгі кейіпкерлермен бірге маңызды миссияларда атсалысады. Жетінші кітаптың сонында Волан-де-Мортты жеңуде зор үлес қосқан. 
Невиллдің апасының айтуы бойынша ұлдың ата анасы "сиқырлы одақта өте қадірлі адамдар болған". Невилл және Гарри бір күні дүниеге келіп, Сивилла Трелонидің көрегендігіне сай болғандықтан, Гарри Поттердің ата анасы секілді, олар Волан-де-Морттың жақтаушылардың тұсынан шабуылға тап болады. Бала- анасының көшірмесі. Невиллдің ата-анасымен болған трагедиядан кейін ол әжесінің қолында тәрбиеленеді. Әжесі «Гарри Поттер және Самұрық Ордені» кітабы бойынша «ескі жасыл көйлектегі алып күшті кемпір» ретінде сипатталады. Миссис Лонгботтом Гарри, Рон, Гермиона және Джиннимен сыпайы сөйлескенімен, жаман леп сезілген. 
Невиллдің оған Хогвартстқа түсер алдында сыйлаған Тревор атты құрбақасы бар. Треворды Невилл көп рет жоғалтқан. 

Жетінші кітаптың эпилогы бойынша, қақтығыс және оқу аяқталғаннан кейін Невилл Шөптанудың мұғалімі болады. 2007 жылдың 20 қазанында Джоан Роулингпен болған интервью кезінде Невилл Ханна Эбботқа үйленеді.
**Папирус** (лат. *Cyperus papyrus*) – қияқөлеңдер тұқымдасының құйық туысына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. Сабағының биіктігі 5 м-ге дейін, үш қырлы, жуан, түп жағы қабыршақ жапырақты келеді, вегетативті өркендерінің жапырағы— жіңішке, қандауыр тәрізді тақташық. Гүл шоғыры ірі, пішіні шатырша тәрізді, цилиндр пішінді 6—16 масақты. Папирус тропиктік Африкада ағысы баяу өзен, көл жиегінде ну қамыс тәрізді өседі. Ежелгі Египетте, Палестина және Оңт. Европаның кейбір елдерінде қолдан өсірген. Сабағы тамаққа, мата, сал, қайық, төсеніш жасауға және жазуға пайдаланылған. Папирусты әсемдік өсімдік ретінде бақ, парк, оранжереяларда өсіреді.

Папирус

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы,9 том
**Михаэль Андреас Гельмут Энде** (нем. *Michael Andreas Helmuth Ende*, 12 қараша 1929 жыл, Гармиш-Партенкирхен, Германия — 28 тамыз 1995 жыл, Фильдерштадт-Бонланден, Германия) — неміс жазушысы, балаларға арналған бірнеше шығармалардың авторы (олардың арасындағы ең танымалы - «Бітпейтін әңгіме»).

Бүгінгі күнге дейін Энденің шығармалары 40-тан астам тілдерге аударылып, 20 миллионнан астам дана басылып шықты.
*«Бітпейтін әңгіме»* шығармасы бойынша фильм түсірілді. *«Ғажайып сусын»*-ның (1989) мотиві бойынша әйгілі *«Вуншпунш»* (2000) атты мультипликациялық хикая түсірілді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Михаэлю Энде
Мидың талдау және жинақтау қызметі. И. П. Павлов ми қабығының негізгі жұмысы анализдік, (талдау) және синтездік (жинақтау) қызметтен тұратындығын және бұл миды зерттеудің басты приндиптерінің бірі екендігін көрсетіп берді. Мидың анализдік қызметі түрлі тітіркендіргіштердің жеке тітіркенді бөліктерін айыруда, осы жеке тітіркендіргіштерге шарттыы рефлекстер жасауда көрініп отырады. Ал мидың синтездік қызметі жеке тітіркендіргіштерді біріктіруден, яғни ми қабығында уақытша байланыстардың жасалуынан көрінеді. Мысалы, иттің аяғын электр тогымен тітіркендірігенде (шартсыз тітіркендіргіш), мұны даусы әлсіз қоңыраумен нығайтатын болсақ (шартты тітіркендіргіш), ит одан аяғын көтеріп қорғанатын болады. Электр тогымен тітіркендіруді даусы күшті қоңыраумен нығайтсақ та осындай реакцияны байқаймыз. Бұл жерде ми қабығында екі ұқсас тітіркендіргішуке (әлсіз және күшті қоңырау) бір жауап беріліп отыр.бұдан біз мидың синтездік қызметін көреміз.

Дереккөздер
-----------

Психология Энциклопедиялық сөздік
Т-44 (Объект 136) — советтік орта танкі. 1943-1944 жылдары Уралвагонзаводта Морозовтың қолжетекшісінде Т-34-ті ауыстыру үшін керек болған. Т-34-85-пен көп ұқсастықтары болса да, соғыстан кейін шыққан Т-54-пен бірдей жаңа танктердің ұрпағы болып есептелді.

Тарихы
------

Т-34-85-ке келбеті қатты ұқсаса да, Т-44 дене пішімі, қару жарағымен өзгерістері болған. Кристи тоқтатуын алмастыруы, көптеген ішкі орынды босатты, сөйтіп іш бітімін өзгертуге мүмкіншілік берді.

Т-44 базасындағы танктер
------------------------

СУ-100М-2 — Артиллерия проектінің бірі. 100-мм қарумен жабдықталған Д-10С (1944/45)
СУ-100-44 «Гром-1» — Артиллерия проектінің бірі. 100-мм қарумен жабдықталған Д-10С (1944/45)
СУ-122-44 «Гром-2» — Артиллерия проектінің бірі. 122-мм қарумен жабдықталған Д-25С (1944/45)
СУ-101 «Уралмаш-1» — Танк проектінің бірі. 100-мм қарумен жабдықталған Д-10С (1944/45)
СУ-102 «Уралмаш-1» (СУ-101М) — Танк проектінің бірі. 122-мм қарумен жабдықталған Д-25-44С (1945).
БТС-4 — танк тантаның трақтор.

Сілтеме
-------


|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеуЕкінші дүниежүзілік соғыстың орташа салмақты танктері |
| --- |
|  |
|  | 

Аустралия «Сентинел» • Аргентина DL-43 «Науэль» • Ұлыбритания Mk.II «Матильда II» • Mk.V «Ковенантер» • Mk.VI «Крусейдер» • Mk.VII «Кавалер» • Mk.VIII «Кентавр» • Mk.VIII «Кромвель» • Mk.VIII «Челленджер» • Мажарстан 40M «Туран» • Үшінші рейх Pz.Kpfw.III • Pz.Kpfw.IV • Pz.Kpfw.V «Пантера» • Италия патшалығы P26/40 • Канада «Рэм» • Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы Т-28 • Т-34 • Т-34-85 • Т-44 • Америка Құрама Штаттары M2 • M3 «Ли» • M4 «Шерман» • MTLS-1G14 • Франция S35 • D2 • Швеция Strv m/42 • Жапония «Чи-Хе» • «Хо-И» • «Чи-Ну»
 |

 |
Папарацциді бейнелеп тұрған мүсін, Братислава
 ***Папарацци***  (итал. *Paparazzi*) - шоу-бизнес жұлдыздары мен танымал тұлғалардың жеке өмір көріністерін рұқсатсыз, жасырын түрде түсіретін фоторепортерлер.

Сөздің шығу тарихы
------------------

Бұл сөз бастауын Федерико Феллинидің 1960 жылы түсірілген «Тәтті өмір» фильмінен алады. Бас кейіпкердің Папараццо (актер Вальтер Сантессо) деген фотограф досы болған. Папараццоның түптұлғасы италияндық фотограф, әрі Ф.Феллинидің досы Тацио Секкьяроли болған. Бұл кейіпкерді режиссер мінезі беймаз, әрі жылмақай етіп бейнелеген. Федерико бұл атты өзінімен бірге бір мектепте оқыған, тез сөйлу манерасы болғаны үшін Папараццо деп атап кеткен досынан алғандығын айтқан. Кейін Папараццо сөзі жекше түрден көпше түрге аударылып, Папарацци делінетін болды, және де басқа тілдерде де осылай аталатын болды.

Диана ханшайымының өлімі
------------------------

Кейбір деректерге сенсек, 1997 жылы 31 тамызда, Парижде, ағылшын ханшайымы Диана папарацци ізіне түскеннен соң көлік апатынына ұшырап, қайтыс болды. Бірақ 2008 жылы өткен сот шешімі бойынша, бұл көлік апатты ханшайымның көлік жүргізушісінің мастығымен қоса, аңдып бара жатқан көлік жүргізушілерінің кесірінен болды.
**Мидың динамикалық «таңба» жүйесі**.
Белгілі тітіркендіргіштерді бір қалыпты ұзақ уақыт қайталай берсе, ми қабығында қозу мен тежелудің, тұрақты, бір ізге салынған жүйелері пайда болады. Соның нәтижесінде 1 рефлекстердің бекіген жүйесін қайта жаңғыртып отыру көп күш жұмсауды қажет етпейді де. Мәселен, егер итте күрделі тітіркендіргіштердің жиынтығына бірнеше рефлекстер туғызылса, *(қоңырау, жарық, метроном т.б.)* және олар белгілі тәртіп бойынша жеткілікті түрде қайталанса, кейін оған тітіркендіргіштердің біреуімен ғана әсер етсе болды, ит бұрынғы жауап реакциясының бүкіл жүйесін өзгертпей, түгелімен қайта жаңғыртып шығады. Осы секілді үнемі қайталанып отыратын тітіркендіргіштерге организмнің төселуін, соның нәтижесінде ми қабығында қозу мен тежелу жүйесі жасалады. Мұны И.П.Павлов динамикалық стереотип деп атаған. Бұл ми қабығының «біріккен әрекеті», «ішкі процестердің, жаттыққан және теңескен жүйесі». Қозу мен тежелудің осындай бірқалыпты стереотиптері сыртқы ортадан келетін тітіркендіргіштердің бірсыдырғы тұрақталған жағдайында ғана жасалынады. Динамикалық стереотиптер сыртқы ортаның өзгеруіне қарай жаңадан құралып, ал ортаға сәйкес келмеген жағдайларда қайтадан жаңғырығып тұрады. Адамның сан алуан дағдылары мен әдеттері, жүріс-тұрыстың, мінез бітістерінің бірқалыпты көріністері осындай динамикалық стереотиптерден тұрады. И.П.Павловтың ілімі бізге тек психикалық құбылыстардың физиологиялық негізін ашпай, сонымен қатар, оларды тәрбиелеудің жолдарын да көрсетеді. Адамның барлық өмірі, оқыту-тәрбиелеу процесі, түрлі әдет-ғұрпы мен мінез-құлқының сан алуан көріністері бірінші және екінші сигнал жүйелерінің бірлескен жұмысына негізделген шартты рефлекстер болып табылады. Жүйке жүйесі икемге көнгіш, онда адамның кейбір кемістіктеріне қарсы күресетін компенсаторлық механизмдер де жеткілікті, мінез-құлық жүйке жүйесінің тек тума қасиеттерімен ғана емес, организмнің жеке өмір сүру барысында оған үнемі әсер етіп отыратын тәрбие мен оқыту процесіне байланысты осынау тұжырымдар И.П.Павлов ілімінің ең негізгі арқауы болып табылады. И.П.Павловтың ілімі адам санасы мен жануарлар психикасының арасындағы айырмашылықтарды жан-жақты зерттеуге мүмкіндік туғызды. Оның жоғары жүйке қызметі жөніндегі ілімінің баға жетпес маңызы да осында.
Сөз арқылы түйінделген ой қаншалықты маңызды болса да, ол тыңдаушыларға тек айтушының сол сөздерді нақты да түсінікті, мөлшерленген күйде дыбыстауы, айтуы арқылы ғана әсер ете алады. **Дауыс** - адамның аса маңызды белгілерінің бірі. Бірдей қалыптағы дауыстың екеу болуы мүмкін емес. Өте-мөте сирек жағдайларда ғана болмаса, кез-келген адам өз дауысын жұмсақ, қаттырақ және түрлі құбылмалы қалыпқа келтіре алады. Бірсарындылық, тұншыға, құмыға сөйлеушілік, міңгірлеушілік, жекелеген дыбыстарды жұтып қоюшылық және артикуляцияның анық болмауы ең жақсы сөзді бүлдіруге, сөйлеушінің беделіне нұқсан келтіруге бейім.

Сөйлеу техникасының құрамды бөліктері
-------------------------------------

**Сөйлеу техникасының құрамды бөліктері** - бұл дыбыстық, тыныстық қойылымы, сөйлеу сәтіндегі дауыстың, дикциясының, орфоэпиясының дұрыс қойылымы. Сөйлеу техникасының мәні - дыбыстау нормаларын сақтауда артикуляция, дыбыс, тыныс бойынша жұмыстарды ұйымдастыру.

Сөйлеу аппаратының бөлімдері
----------------------------

Сөйлеу аппараты үш бөлімнен тұрады:
**1. Тыныс органдары** (пассивті - өкпе, кеңірдек тарамы, кеңірдек; активті - олар жоғарыдағыларды қозғалысқа келтіретін бұлшық еттер, алғашқы кезекте - диафрагма, құрсақ аймағы).
Тыныс алу қозғалыстары, негізінен, қабырғааралық бұлшық ет пен көкеттің жиырылуы арқылы қамтамасыз етіледі. **Көкет** дегеніміз - кеуде қуысын құрсақ қуысынан бөлетін күмбез тәрізді бұлшық ет. "Тыныс алғанда қабырғааралық бұлшық еттер жиырылып, қабырғаларды көтереді, көкет жайпақ болып, құрсақ қуысындағы мүшелерге қысым түсіреді. Нәтижесінде кеуде қуысының көлемі артып, өкпеқап қуысындағы қысым төмендейді. Осы кезде өкпе кеңейіп, қысым азаяды да, атмосфералық ауа өкпеге барады. Тыныс алу іске асырылады". 
**2. Дауыс құрау органдары** (көмей, дыбыстық байланыс, резонаторлар - мұрын, ауыз қуысы)
**Танау** арқылы ауа сүйек-шеміршек қалқасы арқылы екі бөлекке бөлінетін мұрын қуысына түседі. Әрбір бөлікте - қалқада мұрын қуысының ішкі бетін ұлғайтатын үш мұрын қалқаны орналасады.
**Көмей** - адамның дыбыстау резонаторларының бірі. ауыз қуысында орналасқан көмей дыбыстың айқын да анық сөйлеу қызметін атқарады.
**3. Артикуляциялық жүйелер** (тіл, ерін, тіс, иек (жақ), таңдай)
**Ерін** - кедергі тудыратын икемді қозғалмалы сөйлеу мүшелерінің бірі.
**Тістер** екі доға түрінде орналасып, жоғары және төменгі альвеолында (ұяшықтарда) бекітілген.
**Қатты таңдай** - ауыз қуысын мұрын қуысынан бөліп тұратын сүйекті қабырға.
**Тіл** - әр түрлі дыбыс жасаудағы ең негізгі мүше.

Тыныс алуға не қатысады?
------------------------

**Тыныс алуға** бронхылар, кеңірдектің шеміршек аралық бұлшық еттері, омыртқа жотасының бұлшық еттері, иық белдерінің бұлшық еттері тағы басқа қатысады.
Тыныс шығарғанда тыныс алу бұлшық еттері босаңсиды, қабырғалар басылып, көкет көтеріліп, кеуде қуысының көлемі кішірейеді. Өкпе көлемі де кішірейіп, ондағы қысым жоғарылап, атмосфералық қысымнан сәлірек артып, ауа өкпеден шығарылады. Тыныс осылай шығарылады.

  

  

**Пайдаланылған әдебиеттер:**
"Сөйлеу техникасы" оқу құралы - Рамазанова Ж.С. - Алматы, 2013 жыл.
**Мицеллалар** — зольдің, яғни коллоидты ерітіндінің дисперсті фазасының негізі болып есептелетін коллоидты бөлшектер, ал интермицеллярлі сұйықтық — зольдің дисперсті ортасы және оның құрамына, еріткіш пен онда еріген заттармен қатар мицелла құрамына енбейтін басқа да (электролиттер мен электролит еместер) заттардың ерітіндісі.

Қоллоидты мицелланың құрылысы кәдімгі молекула құрылысынан әлдеқайда күрделі. Ондағы негізгі бөлшектер ядро деп ата-латын бейтарап ішкі және екі иондық сферадан, яғни екі қабаттан тұратын ионогенді сыртқы бөлік болып екіге бөлінеді. Ядро коллоидты мицелланың негізгі массасын құрайды және ол металл не бейметалдардың гидрозолі болған жағдайда атомдардан тұратын комплекс немесе нейтрал молекула түрінде болады. Ядро құрамына енетін атомдардың немесе молекулалардың жалпы саны өте көп және ол ядро құрамындағы атомдар мен молекулалардың өлшеміне, коллоидты системаның дисперстілік дәрежесіне байланысты. Коллоидты химиядағы бұл бағыт бірінші дами бастағанда осң коллоидты бөлшектерді ғалымдар аморфты, яғни борпылдақ, қуыс болады деп ойлаған. Бірақ кезінде *И. Г. Борщов* жүргізген рент-генографиялық зерттеулер мицелла ядросының құрылысы кристал’ ды екенін көрсетті.

Дереккөздер
-----------
**Михалон Литвин** (лат. *Michalon Lituanus*, туған, өлген жылдары белгісіз) – 1550 жылы жазылған «Татарлардың, литвандықтардың және москвалықтардың әдет-ғұрыптары туралы» шығарманың авторы. Бізге үзінділері жеткен, 1615 жылы Базельде басылып шыққан. Өзін Михалон Литвин деп атап отырған автор шынында Михайло Тишкевич болса керек деген жорамал бар. Литван дворяны Тишкевич 1537 жылы Қырымға елшілікке жіберілген, 2 жылдан аса сол жақта кідіртілген адам болатын. Михалон Литвин шығармасының мақсаты – Литва қоғамының моралін түзету. Михалон Литвиннің Қырым татарларының тұрмыс-салты, шаруашылығы және Қырымдағы құл иеленушілік пен құл саудасының жайлы туралы деректері өте бағалы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ совет энциклопедиясы 1976 жыл. / М.Қ.Қаратаев
Механикалық үзу машинасы
**Үзу машинасы** — материалдардың механикалық қасиеттерін анықтауға және тетіктерді, бұйымдарды, сондай-ақ, құрастырмалы бөліктерді қолдан бұзу, қирату жолымен сынауға арналған машина. Ол күш түсіретін құрылғы және өлшеуіш аспаптармен жабдықталады. Күш түсіретін құрылғысының түріне қарай үзу машинасы *механикалық* (рычагты, бір немесе көп шпиндельді) және *гидравликалық* болып бөлінеді. Серпімді материалдарды (резеңке, металл, ағаш, полимер, мата, т.б.) сынау үшін тұрақты, бір немесе әр түрлі жылдамдықпен деформациялайтын үзу машинасы, ал морт денелерді сынауға күш түсіру жылдамдығы тұрақты үзу машинасы пайдаланылады. Созу күшіне қарай үзу машинасы *тік* және *горизонталь* түрге бөлінеді. Созу күші шамасы механикалық және (рычагты, серіппелі, т.б.) және гидравликалық өлшеуіш аспаптармен анықталады. Тетіктерді созудан басқа сығу, ию, т.б. жолдармен де сынауға мүмкіндік беретін машина *әмбебап* үзу машинасы деп аталады.

Сілтемелер
----------

"Қазақ Энциклопедиясы", 9 том
**Үзілген жапырақтар** — Kanal D арнасында жарияланған Решат Нури Гунтекиннің *Үзілген жапырақтар* атты шығармасын экранизациялаған сериал. Бұрын 1988 жылы TRT 1 арнасында экранизацияланған. 2013-2014 жылдары арасында Beyaz TV қайталанып көрсетілген.

Тақырыбы
--------

Али Рыза бей бес баласына жақсы тәрбие беріп, адам қылып өсіреді. Бір әділетсіздікке көз жұмып қарай алмағаны үшін атқарған әкімдік қызметінен бас тартады. Қызы Неджла Стамбұлда университетке түседі. Содан соң отбасы Стамбұлға өздерінің ескі үйіне көшіп келеді.

Шетелдерде көрсетілімі
----------------------

| Ел | Арна | Көрсетіле бастады | Бітті | атауы |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Түркия | kanal D | 13 қыркүйек 2006 | 29 ақпан 2010 | Yaprak Dökümü |
| Әзірбайжан | ATV | 2007 ортасында | жартысынан тоқтатылды | Yaprak Dökümü |
| Грузия | imedi tv |
| Қазақстан | 31 канал | 1 қыркүйек 2007 | 2008 жыл ортасында | Үзілген жапырақтар |
|

Дереккөздер
-----------

Сырты сілтемелер
----------------

* Resmî site Мұрағатталған 12 қазанның 2007 жылы.
* Ay Yapım'ın resmi sitesi Мұрағатталған 5 желтоқсанның 2018 жылы.
**Үзіліссіз топ** — топ ұғымы сияқты түрлендіру кезінде пайда болатын математикалық ұғым. 

Үзіліссіз топты *топологиялық топ* деп те атайды, өйткені оның элементтері топологиялық кеңістікті құрайды. *М* жиынындағы *х1, х2, …, хп,…* элементтерінің тізбегі теңдігін қанағаттандырғанда орындалатын болса, *f* түрлендіруі *үздіксіз түрлендіру* деп аталады. *f* түрлендіруін *f1, f2, …, fп,…* түрлендірулер шегінің тізбегі ретінде қарастыруға болады. Сонда және болғанда болады. *f1, f2, …, fп, …* түрлендірулерінің мұндай тобы түрлендірудің *үзіліссіз тобы* деп аталады. 

Мысалы, жазықтықтағы бұру түрлендірулерінің тобы түрлендірулердің үзіліссіз тобы болады, өйткені бұрыштарына сәйкес бұрулар тізбегі жинақты болады да, теңдігі орындалады. Түрлендірулердің үзіліссіз топтарының теориясы дифференциалдық теңдеулерді зерттеу нәтижесінде пайда болған. Әрбір дифференциалдық теңдеуге сәйкес оның мазмұнын өзгертпейтін түрлендірулердің үзіліссіз тобы болады. Мысалы, біртектес дифференциалдық теңдеу жазықтықтағы y=aY, x=aX түрлендіруін қолданғанда өзгеріссіз қалады. Үзіліссіз топ қандай болса да, оған сәйкес теңдеулердің квадратураларда шешілетіндігін алғаш рет үзіліссіз топтар теориясының негізін салушы норвег математигі Софус Ли (1842 — 1899) анықтады. Ли зерттеген топтар *Ли топтары* деп аталды. Белгілі Лоренц түрлендірулерінің, сызықтық түрлендірулердің, солардың ішінде ортогональ түрлендірулердің топтары Ли топтары болып табылады. Үзіліссіз топтар теориясы геометрияда, физикада, т.б. ғылым салаларында кеңінен қолданылады.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ Энциклопедиясы", 9 том
**Вакуумдық пойыз** немесе Hyperloop — шамамен жүз жыл бұрын ұсынылған, бірақ әлі іске асырылмаған жоғары жылдамдықты көлік түрі. Бұл тәсіл магниттік левитация көмегімен орнын ауыстыру қозғалысын көздейді, құбырлар ішіндегі вакуумда немесе қатты ұсақталған ауада. Әуе кедергі және үйкелістің болмауы үлкен жылдамдықпен (шамамен 6400-8000 км/сағ — яғни ауадағы дыбытан 5-6 есе жылдам) және өте арзан жылжуға мүмкіндік береді.

Сипаттамасы
-----------

### Жұмыс істеу принципі

### Артықшылықтары

* Ауаның кедергісінің және үйкелістің болмауынан өте жоғары жылдамдыққа қол жеткізуге мүмкіндігі, кез келген басқа жерүсті көлік түріне қарағанда жоғары
* Олармен жанасудың жоқтығынан құбырлардың және вагондардың тозуының болмауы
* Сапардың ықтимал төмен құны
* Толығымен автоматты бағыттау
* Гравитациялық пойызбен бірігуі мүмкін

### Кемшіліктері

* Инфрақұрылымның жоғары құны
* Магнит өрісінің сезімтал құрылғыларға кедергі күші, мысалы кардиостимуляторлар және магниттік дискілер
* Қымтау кезінде жолаушыға өлім қаупін төндіруі

Іске асыру талпыныстары
-----------------------

### Кіріспе

### Тарихы

### Қазіргі заман

Сондай-ақ,
----------

* Hyperloop
* Дербес автоматты көлік
* 
* 
*

Дереккөздер
-----------
**Үзіліссіз функция** - {\displaystyle f(P)=f(x\_{1},x\_{2},...x\_{n})} функциясы Р0 (х01, x02,...x0n)</math> нүктесінде үзіліссіз деп айтылады, егер кез келген ε>0 саны үшін δ>0 санын, |хi - хi0|<δ,i = 1,2,...n теңсіздігін қанағаттандыратын барлық P(x1,x2,...xn) нүктелері үшін |f(P)-f(PD)|<ε теңсіздігі орындалатындай етіп табуға болса. Басқаша айтқанда, f(P) функциясы P0 нүктесінде үзіліссіз, егер Р нүктесі Р0-ге ұмтылғанда, f(P) функциясы f(P)-ге ұмтылса, демек {\displaystyle \lim \_{P\rightarrow P\_{0}}=f(P\_{0})} теңдігі орындалса. М жиынының барлық нүктелерінде үзіліссіз функция осы жиында үзіліссіз деп айтылады.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Математика / 0-71 Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д. профессор Е. Арын — Павлодар: «ЭКО» ҒӨФ. 2007 жыл. - 192 б. ISBN 9965-08-339-8
Оскар Уайлд
**Оскар Уайлд** (ағылш. Oscar Wilde), толық аты О́скар Фи́нгал О’Фла́эрти Уи́ллс Уа́йльд (ағыл. Oscar Fingal O’Flahertie Wills Wilde; 16 қазан 1854 — 30 қараша 1900) — ағылшын философы, эстеты, жазушысы, ирландық тегінен шыққан ақын. Бергі Викториандық кезеңнің ең танымал драматургы. Лондондық сәнқой, кейінірек "әдепсіз мінез-құлық" үшін сотталған (гомосексуалдық қатынас) екі жыл түрмеде содан соң Францияға түзетілу жұмыстарына кетіп, басқа атпен кедейлікте өмір сүрген. 
Өзінің парадокс пен афоризмдерге толы пьессаларымен танымал болған. 
Ирландия астанасы Дублинде дүниеге келген. Анасы Джейн Уайлд 1848 жылы «Жас ирландықтар» деп аталатын төңкерісшілер қозғалысына «Үміт» лақап атымен өлең жазып, ғұмыр бойы ұлтшылдық көзқарасынан танбаған. Анасының ықпалымен үлкен өмірге қадам басқан болашақ жазушының жолы даңғыл да соқпаққа толы.Ол проза саласының роман жанрында логикалық нақтылық пен қарапайымдылықты негіз етіп, табиғаттың өзара үйлесімділігін тіл байлығы арқылы жеткізе білген. 1890 жылы жарыққа шыққан «Дориан Грейдің портреті» атты романы, комедиялық драматургиядан «Мінсіз күйеу», «сабыр сақтаудың маңыздылығы» сынды шығармалары ешкімге ұқсамайтын ерекше стилбмен, ой өткірлігімен оқырман қауымның назарын өзіне аударды. Поэзия саласында адамдардың мінезін, лирикалық эмоциясын өлең жолдарына нақышпен енгізген шебер қаламгердің философиялық ой-тұжырымдары да бүгінгі күнге дейін маңызын жоғалтпаған.

Дереккөздер
-----------

* Мұрағатталған 6 наурыздың 2014 жылы.

Тағы қараңыз
------------

* Мұрағатталған 27 сәуірдің 2014 жылы.
* Мұрағатталған 28 сәуірдің 2014 жылы.
**Папайя**

Емдік және тағамдық қасиеттері
------------------------------

Папайяның жас жемісі витаминдерге бай, сондай-ақ ас қорытуға аса пайдалы.
қойыңыз, сонан соң папайя жемісін әсіресе ет, тауық немесе жұмыртқа жегенде іші бұзылатын, әлсізденген немесе қарт адамдардың қабылдағаны жөн. Папайя астың жақсы қорытылуына көмектеседі.

Папайяның ішек құртынан арылуға да көп пайдасы бар, әрине, бұл орайда, осы заманғы дәрілер әлдеқайда жақсы әсер ететінін айта кеткен жөн. Жемістен бөлінетін немесе агаштың діңін кескен кезде ағатын сүт тәрізді сұйықтан 3 немесе 4 шай қасықты толтырып алыңыз (15— 20 мд). Оны сондай мөлшердегі қантпен немесе балмен араласты-рыңыз да осы қоспаға бір пиала ыстық су құйыңыз. мұны мүмкіндігінше ішті жүргізетін дәрімен қосып ішкен жөн.

Немесе, папайяның дәнін кептіріп, үгітіңіз. 1 стакан сумен немесе балмен араластырылған үнтақты 7 күн бойы 3 рет 3 қасықтан ішіңіз.

Папайя қан қысымынан туатын ауыруды емдеу үшін де қолданылуы мүмкін. Аталған жемістің құрамында өлген ткандарды жұмсартатын және бөлініп түсуіне жағдай жасайтын химиялық қосылыстар бар. Ең алдымен тканы өлген ауырған жерді тазартып жуыңыз. Сонан соң папайя ағашының діңінен немесе оның көк жемісінен алынған сүт тәрізді сұйықты таза матаға немесе мәрліге салыңыз. Тазарту мен таңуды күніне 3 рет қайталаңыз.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  **Вернер, Дэвид**. Халыққа медициналық жәрдем көрсету жөніндегі (Анықтамалық). Қазақ тіліне аударғандар: Айымбетов М, Бермаханов А.—Алматы: "Демалыс", "Қазақстан", 1994— 506 бет. ISBN 5-615-01453-9
**Шөгінді тау жыныстарындағы қайталама өзгерістер** - шөгінді жыныстар қалыптасқаннан кейін етек алатын өзгерістер; бұлар әдетте эпитектік езгерістер деп аталады. 

Мұндай езгерістерді үш түрге жіктеуге болады: гипертекті езгерістер шегінді жыныстардың үгілуімен сабақтаса ербитін болса, **кататекті** және **метатекті** езгерістер, керісінше, қалыптасқан шегінді жыныс қабатынын жер қойнауларына тереңдеуінен туындайды. Аталмыш қабат ете терең қойнаулар өңіріне тап болған жағдайда, кататекті және метатекті өзгерістер байырғы метаморфтык өзгерістерге ұласады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Геология терминдерінің сөздігі. Н. Сенатов, А. Абдулин.— Алматы: Қазақстан, 1996,ISBN 5-615-01738-4
**Григорий Михеевич Безродных** (1909, Ресей, Воронеж облысы Увир селосы - 16 қараша 1941, Мәскеу облысы Волоколам ауданы Нелидово деревнясы) —  екінші дүниежүзілік соғысқа қатысушы, қатардағы жауынгер.

Өмірбаяны
---------

Алматы облысы Алакөл ауданына қоныс аударып, ұжымшарда ұста болып жұмыс істеді. 

Кеңес әскері қатарына 1941 ж. шақырылған. 1941 ж. 16 қарашада Мәскеу облысы Волоколам ауданы Дубосеково теміржол айырмасында танкіге қарсы шайқасатын топтың құрамында (саяси жетекші В.Г.Клочков бастаған) жаудың бірнеше шабуылына тойтарыс беруге және 18 танкісін жоюға қатысты. Осы шайқаста Безродных ерлікпен қаза тапты. Волоколам ауданының Нелидово деревнясындағы бауырластар зиратына жерленген. Бұл ерлік 28 батыр-панфиловшылардың ерлігі деген атпен тарихқа енді.

Естелік пен марапаттары
-----------------------

КСРО Жоғары Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Безродныхқа Кеңес Одағының Батыры атағы, Ленин ордені және «Алтын Жұлдыз» медалі берілді (21.7.1942).

Олардың құрметіне Мәскеу қаласының Северное Тушино ауданындағы бір көше Батыр-панфиловшылар көшесі аталып, онда мемориал орнатылған. 1975 ж. Дубосековода мемориал, Нелидово деревнясында (Дубосеково теміржол айырмасынан 1,5 шақырым жерде) батыр панфиловшыларға ескерткіш орнатылып, мұражай ашылды. Алматы қаласында 28 гвардияшы-панфиловшылар атындағы саябақ бар, онда оларға арналып монумент қойылған. Үшарал қаласындағы көшеге, Алакөл ауданындағы Көктұма орта мектебіне Безродных есімі беріліп, мектеп қабырғасына мемориалдық тақта орнатылды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении звания Героя Советского Союза начальствующему и рядовому составу Красной Армии» от 21 июля 1942 года // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1942. — 23 июля (№ 28 (187)). — С. 1.
2. ↑  Айбын. Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. - 880 бет.ISBN 9965-893-73-Х
Grum-Grjimailo GE.jpgГрум-Гржимайло, Григорий Ефимович**Григо́рий Ефи́мович Грумм-Гржима́йло** (5.2.1860, Ресей, Санкт-Петербург - 3.3.1936, сонда) - орыс ғалымы, Орталық Азияны зерттеуші. 1884-87 ж. Памирге, Алтайға, Тянь-Шаньға және Қашқарияға бірнеше рет саяхат жасады. 1889-90 ж. ресей География қоғамының Орта Азиялық экспедициясын басқарды. Экспедицияны бүкіл Шығс Тянь-Шань және Наньшань тауларын, Оңтүстік Жоңғарияның құмды шөлдерін зерттеді, Бэйшань тауы мен Турфан қазаншұңқырын ашты.

Жетістіктері
------------

Оның "Батыс Қытай саяхатының сипаттамасы" деген 3 томдық еңбегінде өлкеге географиялық, этнографиялық және тарихи сипаттам берілген. Осы еңбегі үшін Грумм-Гржима́йлоға Ресей География қоғамы Н.М. Пржевальский атындағы сыйлық, Францияда Париж Ғылыми академиясының П.А. Чихачев атындағы сыйлық берілді. 1903-14 ж. "Батыс Моңғолия және Ұраңқай өлкесі" (3 томдық) және басқа географиялық, тарихи және этнографиялық еңбектерін осы өлкелерді зерттеуші ғалымдар қазіргі кезге дейін кеңінен пайдаланады. Грумм-Гржима́йло Ш. Уәлихановтың ғылыми еңбектеріне айрықша көңіл бөліп, оның өмірі мен қызметі туралы мақалалар жазды. Шығыс Тянь-Шаньның Богдо-Ола таулары мен Памирдегі мұздықтар, Сихотэ-Алиндегі асу Грумм-Гржима́йло есімімен аталады.

Дереккөздер
-----------


 Қазақстан Ұлттық Энциклопедия. 3 том. ISBN 5-89800-149-2
**Шөгінді тау жынысытарды макроскоптық (далалық) зерттеу әдістері.** Шөгінді тау жынысытарды дала жұмыстары барысында көзбе-көз қадағалау және қолда бар қарапайым мүмкіндіктер көмегімен зерттеу шаралары. Мұндай шаралар төмендегі мәселелерді шешуге мүмкіндік береді: шөгінді тау жынысытардың литологиялық типін және заттық құрамын, олардың түсін, омырылым және дербестелу сипатын, керішінің құрамы мен мөлшерін, тау жынысы құрылымын анықтау; тау жынысыты кұрайтын түйірлер мен кесектердің мөлшерлікжөне пәшіндік ерекшеліктерін, тау жынысытың бітімін (қат-қабатталу типін), бітімдік жаралымдарын (кебірсу жарықтарын, жорғалау іздерін, т.с.с.), қат-қабатталудағы ырғақтылықты, түзілімденудегі үзілістерді, қабаттардың жапсарлық сипаттарын, тау жынысытардың физикалық ерекшеліктерін (кеуектілік, жарықшақтылық, тығыздық, саздардың аққыштығы, т.с.с.) анықтау, олардағы әр түрлі кірікпелер мен тасберіштерді зерттеу.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мұнай және газ геологиясы танымдық және кәсіптік-технологиялық терминдерінің түсіндірме сөздігі. Анықтамалық басылым.- Алматы: 2003. ISBN 9965-472-27-0
**Ахаггар** (араб.: جبال هقار‎, тамашек *Ahaggar*) немесе Хоггар — Орталық Сахарадағы (Алжир) Таманрассет қаласының шығысында орналасқан тау сілемі. Ең биік шыңы Тахаттың биіктігі - 2918 м, бұл - Алжирдың да ең биік орны.

Төбесі тегіс, беткейлері сатылы келген жоталар мен (орта биіктігі 800 м) базальтты үстірттер (орташа биіктігі 2000 м). Негізінен кембрий алдындағы жыныстарынан (гранит, гнейс, тақта тас) түзілген.

Платина, уран, алмас, никель кендері бар. 

Жылдық орта жауын-шашын мөлшері 100 мм шамасында. 

Флорасы: сауырағаш, мирта, пальма, қараған өседі. 

Фаунасы: муфлон, гепард, арыстан мекендейді.

Галерея
-------

|  |  |  |  |  |
| «Ахаггар» |  | «Тахат шыңы» |  | «Жергілікті адамдар» |

Ахаггар тауының көрінісі.

Дереккөздер
-----------

* Ортаққор логотибі Ортаққорда бұған қатысты медиафайлдар бар: **Ахаггар**
**Григорий Павлович Мясоедов** (27.9.1901, Ақтөбе қаласы - 15.10.1943, Беларусь, Гомель облысы, Лоев ауданы) - 2-дүниежүзілік соғысқа катысушы, аға сержант, орыс.

Кеңес әскері қатарында 1919 жылы болған. 1925 жылы Ақтөбеде локомотив депосында жұмыс істеген. 1932 жылы Ақтөбе ауыл шаруашылық мектебін тәмамдап, соғысқа дейін Ақмола саяси оку үйінің бастығы қызметінде болған. 1941 жылдың маусымынан Орталық майдан 65-армия 193-атқыштар дивизиясы 895-атқыштар полкі құрамында Ұлы Отан соғысына қатысқан. 1943 жылы 14 қазанда Днепрден алғашқылардың қатарында өтіп, плацдармды басып алды. Жаумен болған ауыр шайқаста ержүрек 12 жауынгердің қатарында Мясоедов ерлікпен қаза тапты. Мясоедовқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (30.10.1943).

Ақтөбе қаласындағы орталық көшелердің біріне Мясоедовтың есімі берілген. 

Ленин орденімен, бірнеше медальдармен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Айбын. Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. - 880 бет.ISBN 9965-893-73-Х
**Григорий Нерсесович Бояджиев** - совет театр зерттеушісі және театр сыншысы. Өнер тану ғылымдар докторы, профессор. Ростов университетінің әдебиет бөлімін бітірген. 1929 жылдан театр сынымен шұғылданады. Профессор *А.К.Дживелеговтың* шәкірті. Онымен бірлесіп жазған *"Батыс европалық театрдың шығу тегінен 1789 жылға дейінгі тарихы"* атты еңбегі испан, португал және болгар тілдеріне аударылды. Григорий - совет театры мен шетел тетарының шежіресі жайлы ғылыми зерттеудің авторы. Шетел театр достығы қоғамының вице-президенті. 1932 жылдан Мәскеудің Мемлкеттік театр өнері институтында педагог.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1973ж. 448-бет 2 том
Түзілімдер түрінде қалыптасып, кейінірек
шөгінді таужыныстар бірлестігінің ірі линзасы түрінде көрініс беретін литосфера
бетінің ауқымды аймағы. Қалыптасу орны мен тектоникалық типі тұрғысынан
ортақ белгілермен сипатталады. Шөгінді алаптың алғашқы шекарасы түзілімдену алабы
шекарасына сәйкес келеді, бірақ әдетте кейінірек өтетін тектоникалық процестер
нәтижесінде аталған шекара тарыла түседі. Шөгінді алап жер қыртысының нақтылы
аумағы бірте-бірте ойысуы нәтижесінде қалыптасады. Шөгінді алап ауқымында түзілген
шөгінділер нақтылы фация түрінде дараланады. Мәселен, олар саязсулы теңіздік,
жағалаулық-теңіздік, лагуналық, континенттік фациялар түрінде даралануы
ықтимал.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мұнай және газ геологиясы танымдық және кәсіптік-технологиялық терминдерінің түсіндірме сөздігі. Анықтамалық басылым. — Алматы: 2003 жыл. ISBN 9965-472-27-0