recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Халық әндері
------------

**Халық әндері** (folk music), ауызша дәстүрмен сақталған және қоғамға таныс қандай да бір ұлт пен этникалық топ адамдарына арналған ерекше әуен. Халық әуенінің дамуының шынайы тарихын тек қана болжауға болады. Нотаға түскен халық әндері мен халық әуені мәдениетінің тарихының хроникасы өте сирек кездеседі, әдетте бұған немқұрайлылықпен қарайды, тіпті қоғамдағы оның пайда болуы да беймәлім. Ортағасырдағы Еуропада тараған христиандық жай халықтық әуенді қаралау мен құртуға әрекет жасайды да, тілдік салт пен дәстүрмен оны байланыстырады. Қайта өрлеу дәуірінде жаңа гуманистік көзқарас пайда болып, тұрпайы көрінетін ескі халық әуендерін, композиторлар өзінің шығармашылығына пайдаланып, халық әуеніне мейірбандылықпан қарайды. Мотет пен месс шығарғанда халық әуендерін жиі қолданған, ал наразылық білдіру гимнінің әуенін тікелей халық әуендерінен алған. 17 ғасырда халық әуендері бірте-бірте қоғамнан алшақтап, кейін 18 ғасырда музыка өнеріне деген қажеттілік қайтадан туындайды. 19 ғасырда халық әуендері «ұлттың игілігі» деп есептеліп, мәдени поэзия мен әндермен қатар тұрды. Ұлттық және діни коллекция ретінде шығарылып, халық әуені патриоттық идеологияны таратудың бір жолы деп есептелді. 1890 жылдан бастап оны жинаумен және механикалық құралдармен жазуды бастайды. Жарияланымдар мен жазбалар көпшіліктің қызығушылығын арттырып, халық әуендерін беру арқылы дәурені өткен сол ғасырдағы фольклорды және дәстүрлі әдет-ғұрыпты қайта тудыруға мүмкіншілік туады. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін бар әлемде халық әндерінің мұрағаты пайда болды. Әдетте зерттеушілер әлі қаланың танымал әндері мен хабар тарату құралдары әлі де болса көпшіліктің назарын аудармағандықтан «аутенттік» (өте ескі) материалдарды танып біледі, бұл жанр В.Гатри, П.Сигер, Д.Баез және Б.Дилан сияқты әннің авторларының өзіндік әуеніне дәстүрлі композициядағы қарапайымдылықты және қалпын сақтайды.
**Младен Петрич** (xорв. *Mladen Petrić*; 1 қаңтар 1981, Брчко маңындағы Дубров аулында, Босния және Герцеговина) — хорватиялыөқ футболшы, шабуылшы. Хорватия Ұлттық футбол құрамасында ойнаған.

Карьерасы
---------

### Клубтық

Петрич Хорватияда дүниеге келгенімен, 90-жылдардағы тынышсыздықтан соң отбасы Швейцарияға қоныс аударды да, сол жақта доп тебуді үйренді. 1998 жылы "Баден" клубымен тұңғыш кәсіби келісім шартын жасасты. 1999 жылы "Грассхопперге" ауысты. "Грасхопперде" бес маусым ойнады. 2004 жылы елдегі ең үздік ұжым "Базельге" ауысты. "Базель" мен "Грассхоппер" елдегі бітіспес қарсыластар болғандықтан, футболшының бұл қадамын цюрихтік жанкүйерлер дұрыс қабылдаған жоқ. 

"Базельге" барған алғашқы маусымда (2005/06) 31 кездесуде 15 гол соқты. Клуб УЕФА Кубогының 1/4 финалына шықты да, Петрич 12 матчқа түгел қатысты. 

2006 жылы 23 қарашада УЕФА кубогында "Нансимен" ойында "Базельдің" қақпашысы Франко Костанцо алаңнан қуылады да, қақпасына пенальти белгіленеді. Ойыншы алмастыру мүмкіндіктерін түгел пайдаланып қойғандықтан, қақпаға Петрич тұрады да, пенальтиді қайтарады.

### Ұлттық құрама

Хорватия құрамасына 2001 жылы шақырылды. 2008 жылы Еуропа чемпионатына қатысты.

Жетістіктері
------------

### Командалық

Швейцария **Грассхоппер**

* Швейцария чемпионы: 2001, 2003

Швейцария **Базель**

* Швейцария чемпионы: 2005
* Швейцария кубогы: 2007

Грекия **Панатинаикос**

* Грекия кубогы: 2014

### Жеке

* Швейцария чемпионатының үздік мергені: 2007 (19 доп)

Дереккөздер
-----------

1. ↑

Сілтемелер
----------

* Ресми сайты Мұрағатталған 8 қыркүйектің 2019 жылы. (ағыл.)
* Профиль (FootballDatabase.com) (ағыл.)
Ацетилцеллюлоза
**Ацетилцеллюлоза** немесе целлюлоза ацетаты целлюлоза мен сірке қышқылының күрделі қосылысы.
Химиялық формуласы: С6Н77О2 (ОСОСН3)3.

Физикалық қасиеттер
-------------------

Ақ түсті асорфты зат. 

Тығыздығы 1300 кг/м³.

190—210 °C-қа дейін қыздырғанда түсі өзгереді.

230 °C температурада ыдырай бастайды.

Алынуы
------

Мақтаның жіп иіруге жарамайтын қысқа мамығына, ағаш целлюлозасына сірке альдегидімен әсер еткенде алынады. Катализатор ретінде күкірт не тұз қышқылы, еріткіш ретінде сірке қышқылы не метиленхлорид, сұйылтқыш ретінде бензол, толуол, төрт хлорлы көміртек пайдаланылады.

Немесе сірке ангидридтің целлюлозаға әрекеттескенінің нәтижесінде:

С6Н7О2(ОН)3]n + 3n(CH3CO)2O = С6Н7О2(ОСОСН3)3]n + 3nCH3COOH

Қолдануы
--------

Ацетилцеллюлоза өнеркәсіпте кең қолданылады, себебі күн сәулесіне төзімді, тозбайды, отқа берік. Мұның ацетаттарынан ацетат жібек, сыр, пластикалық масса т.б. халық шаруасына өте қажет заттар алынады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет энциклопедиясы/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1972, 1 том
**ГАЛИЧ Александр Иванович** (шын тегі Гинсбург; 19 қазан (басқа мәліметтер бойынша 20 қазан) 1918, Екатеринослав, украин державасы — 15 желтоқсан 1977, Париж, Франция) — орыс ақыны, сценарист, драматург, өз әндерінің авторы және орындаушысы.

Үшеуінің бірі (Владимир Высоцкий және Болат Окуджавамен бірге) Кеңес дәуіріндегі авторлық ән жанрының ең ірі өкілдері. Галичтің өткір әлеуметтік әндері мен өлеңдері бүкіл Кеңес Одағындағы магнитофон жазбаларында әр түрлі болып, ең алдымен зиялы қауым арасында танымал болды. Галич поэзиясының кеңестік жүйенің мәнін қайта түсіндіруге әсері Александр Солженицын, Юрий Трифонов және Надежда Мандельштамның шығармаларымен салыстыруға болады. Галичтің бірнеше өлеңдерін қамтитын шығармашылығы музыкалық сүйемелдеуді қажет етпейтін "таза" поэзияға жақын. Саяси қуғын-сүргінге байланысты Галич 1974 жылы КСРО-дан қоныс аударуға мәжбүр болды. Ресей солидаристерінің халықтық-еңбек Одағының (ҒТК) мүшесі, "Свобода" радиосының жүргізушісі, халықаралық ПЕН-клубтың мүшесі.

*Дереккөздер*
-------------


1. ↑  "Қазақ энциклопедиясы" - Философиялық сөздік
**Рэйчел Майнер** (ағылш. *Rachel Miner*; 29 шілде 1980 ж. Нью-Йорк) — америкалық актриса, әлемге сериалдардағы, фильмдердегі ролдермен және Бродвейдағы жұмысымен әйгілі.

Жеке өмірі
----------

Оның әкесі Питер Майнер режиссер және продюсер болған. Рэйчел - продюсер Уортингт Майнер мен актриса Фрэнсис Фуллердің немересі. Осымен Рэйчел американдық шоу-бизнестің үшінші ұрпақ жалғастырушысы. Рэйчел Макол Калкинмен некеге тұрғанда баспасөзге әйгілі болды. Олардың некесі 2002 жылы бұзылды. Олар екеуі некесін жас кезінде қиған (екеуіне 17 жас болған).

2003 жылы Рэйчел саентологияны (Scientology) белсене қолдана бастады.

Теледидар
---------

Майнердің теледидардағы жас ролдері: 

1. "Shining Time Station: Tis a Gift" (1990)
2. "Guiding Light" Мишель Бауэр (1989-1995)
3. "Twenty-something Girls vs. Thirty-something Women" (1999)
4. "NY-LON" (2004) Астрид

2007 жылы "Californication" сериалында Dani California ролін ойнайды. Бұл кейіпкердің аты "Red Hot Chili Peppers" тің өлеңдеріндегі кейіпкерге сілтеме.

2008 жылы "Fear Itself" сериалында "The Sacrifice" сериясында көрінеді.

2009 жылы "Supernatural" сериалында Мэг Мастерстін ролін ойнайды.

Театр
-----

Оның театрдағы жұмыстары: 

1. «Naked Faith: The Way at Naked Angels in New York» (1994) Дженнифер
2. Бродвейдағы «The Diary of Anne Frank» (1997) Марго
3. Шолом Аш спекталі «God of Vengeance» в театре ACT Сиэтла (2000) Rivkele
4. Ребекки Гилман «Blue Surge» в Goodman Theatre в Чикаго (2001) Сенди
5. Public Theater в Нью-Йорке (2002)

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Рэйчел Майнер Internet Movie Database сайтында
2. ↑  Рэйчел Майнер AllRovi сайтында
**Тайво Майкл Авоньи** (ағылш. *Taiwo Michael Awoniyi*; 1997 жылы 12 тамызда туған) — нигериялық футболшы, "Унион" клубының шабуылшысы.

Мансап
------

### Клубтық

Тайво Нигерияның "Империал Академи" футбол мектебінің түлегі. 2014 жылдың жазында ол Швецияның "Калмар" жастар командасына жалға берілді. 2015 жылы оның "Ливерпульге" ауысуы болды. 2015/16 маусымында Тайво Германияның "Франкфурт" сапында жалда ойнады.

2018 жылдың шілдесінде "Ливерпульмен" бес жылға жаңа келісімшарт жасады. Сол айда ол командамен бірге АҚШ-қа төлем жасауға бармады, бірақ бұл жолы 2018/19 маусымының соңына дейін "Гентке" кезекті жалға берілді.

### Ұлттық құрамада

2013 жылы Тайво футболдан жасөспірімдер арасындағы әлем чемпионатына қатысты. Турнирде ол барлық матчтарды өткізді, ал оның құрамасы әлем чемпионы атағына қол жеткізді. Тайво чемпионатты ауыстыруға шығудан бастады, бірақ плей-офф негізгі шабуылшылардың бірі болды және төрт гол соқты.

2015 жылы Тайво Нигерия жастар құрамасының құрамында Африка жастар чемпионатында, сондай-ақ жастар әлем чемпионатында чемпион атанды.

Жетістіктері
------------

Әлем чемпионы (17-ге дейін): 2013

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *Olasoji, Tolu.* Taiwo Awoniyi commits long-term future to Liverpool with new deal.
2. ↑  *Olasoji, Tolu.* Gent snap up Taiwo Awoniyi on loan from Liverpool.  Sporting News.
Авиньодағы папа резиденциясы
**Авиньонда папаларды тұтқынға алынуы** - (1309-77) - Рим папаларының француз корольдарына саяси тәуелді болып, Авиньонда еріксіз отыруы. Мұны **"Вавилон тұтқыны"** деп те атайды.  

1294 жылы Франция королы Филипп IV Англияға соғыс жариялайды. Шығымдарды жабу үшін король салықты үлкейтеді. Соның арасында дін иелерінен де салық ала бастайды. Бұл мәселеде Рим папасы Бонифаций VІІІ-мен келіспейді. Бұрын салықтан алынған пайда папаның қорына түсетін.  

Король папаның қауым істеріне араласу правосын да мойындамады, ал папа барлық ақсүйек мемлекет басшыларын өз билігіне бағындырғысы келді. Филипп IV итальян феодалдарының көмегімен папа Бонифаций VІІІ-ні тұтқынға алып, оның орнына өзінің жақтасы, бордостық архиепискон Клемент V-ні (фрацуз) 1305 жылы папалыққа сайлатты. 1309 ж. ол папаның резиденциясын Авиньонға көшіріп әкелді. 1377 жылы Францияның 100 жылдық соғыстағы қиыншылықтарын пайдаланып, папа Григорий ХІ папа резидециясы Римге қайта көшірді. Папа билігі екіге (Римде және Авиньонда), 1409 жылда үшке бөлінді.  

Авиньон заманында тақта отырған Рим папалары:

* Климент V: 1305—1314
* Иоанн XXII : 1316—1334
* Бенедикт XII : 1334—1342
* Климент VI : 1342—1352
* Иннокентий VI : 1352—1362
* Урбан V : 1362—1370
* Григорий XI : 1370—1377

Дереккөздер
-----------

* "Қазақстан": Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998
**Мауна-Кеа обсерваториясы"'**
Обсерваториялардың бір тобы АҚШ-тың Гавайи штатаындағы белсенді жанартау Маунка-Кеа шыңында орналасқан. Мауна-Кеадағы обсерватория - оптикалық, инфрақызыл және субмиллиметірлік астрономиядағы ең үлкен обсерватория. Бұл нысанды Гавайи университеті басқарады, ал обсерваторияларды әр түрлі ұлттардың мемлекеттік органдары қаржыландырады. Мауна-Кеа теңіз деңгейінен 4207 м биіктікте орналасқан. Ол әлемдегі астрономиялық обсерваториялардың ең жақсы орналасқаны болып табылады.

**Мауна-Кеа телескоптары**:
Муна-Кеа шыңында 12 телескоп жұмыс істейді. Олар мыналар:

* Калтек субмиллиметрлік обсерваториясы (КСО)
* Канада-Франция-Гавайи телескопы (КФГТ)
* Джемини солтүстік телескопы
* НАСА-ның инфрақызыл телескопы (ИҚТЖ)
* Джеймс Клерк Максвелл телескопы (ДжКМТ)
* Субару телескопы
* Субмиллиметрлік антена (СМА)
* Ұлыбритания инфрақызыл телескопы (ҰБИҚТ)
* Гавайи университетінің 88 дюймдік (2,2 м) телескопы (ГУ88)
* Гавайи университетінің 24 дюймдік (610 мм) телескопы (ГУ 24)
* Өте ұзақ базалы антеннаның бір қабалдағышы (ӨҰБА)
* В.М.Кек обсерваториясы
Мартина Штоссель - (21 наурыз 1997 жылы Буэнос-Айрес, Аргентина) - Аргентиналық актриса, биші және әнші. Көрерменге "Виолетта" сериалы арқылы танымал.

Отбасы
======

Мартина Штоссель Аргентина елінде дүниеге келген. Әкесі - Алехандро Штоссель «Baila Conmigo Paraguay» программасының директоры, анасы - Мариана Муслер, ағасы - Франциско. Мартина Штоссель пианинода өте жақсы ойнайды, билейді және ән айтады. 2011 жылы «Жарқырау» (the «Glow») әнін жазды. Кейіннен бұл ән «Disney Princess» әнжинағына кірді.

Мансабы
=======

Мартина Штоссель 2012 жылы "Виолетта" сериалында басты рөлді сомдады. 2013 жылы «Монстрлар университеті» мультфильмінде және «Суық жүрек» мультфильмінде басты рөлдерді сомдады.

Бейнебаяндары
=============

2011-Tu Resplandor, 
2012-En Mi Mundo, 
2012-Tienes Todo,
2012-Te Creo,
2012-Habla si puedes, 
2012-Junto a Ti,
2012-Ser mejor,
2013-Hoy Somos Mas, 
2013-Nuestro camino, 
2013-Si es por amor.

Хоббиі
======

Бос уақытында сауда орталықтарын аралап, жаңа киім іздейді. Мартинаның ойынша әрбір қыз баласы дукен аралағанды жақсы көреді.

Сілтемелер
==========

 Мұрағатталған 14 шілденің 2014 жылы.
 Мұрағатталған 14 шілденің 2014 жылы.
**Мақтаарал** — Түркістан облысы, Мақтаарал ауданы, Атакент қалашығындағы футбол клубы.

Тарихы
------

2012 жылы клуб Қазақстанның екінші лигасында чемпион атанды. Осы жетістіктен соң "кәсіпқой клуб" деген статус алды да, бірінші лигада ойнауға мүмкіндік берілді. Содан бері бірінші лигада ойнайды. Жыл сайын бір орын болса да жоғары өрлеп келеді: 2013: 16 орын, 2014: 14 орын, 2015: 8 орын, 2016: 5 орын, 2017: 4 орын. 2018: 7 орын. 2019: 6 орын. 2020: А тобы 4 орын. 2021: 2 орын

2017 жылғы маусымда төртінші орын алды да, элитаға шығу үшін Оралдың "Ақжайық" клубымен соңғы жолдаманы сарапқа салды. 2017 жылы 9 қараша күні "Астана Аренада" өткен матчта мақтааралдықтар бірінші боп есеп ашқанымен, кейін екі доп жіберіп алды да, жолдамаға "Ақжайық" иелік қылды.

2021 жылы турнирдің бірінші кезеніңде Вахид Масудовтың ал екінші кезеніңде Константин Горовенконың жаттықтыруымен 2 орынға ие болды. Осылайша премьер лигаға жолдама алды.

Статистика
----------

| Жыл | Лига | Орын | Ойын | Ұтыс | Тең | Ұтылыс | Доп | Кубок | Мергендер |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2013 | 1 лига | **16** | 34 | 5 | 7 | 22 | 29−62 | 1/16 | Седько Эрнес - 8 |
| 2014 | 1 лига | **14** | 28 | 4 | 5 | 19 | 33−62 | 1/16 | Барба Вадим − 5 |
| 2015 | 1 лига | **8** | 24 | 7 | 11 | 6 | 22−17 | 1 кезең | Абутов Асқар, Тәжмағамбетов Әлімхан − 4 |
| 2016 | 1 лига | **5** | 28 | 11 | 8 | 9 | 31−31 | 1 кезең | Абутов Асқар − 8 |
|
| 2017 | 1 лига | **4** | 24 | 9 | 8 | 7 | 30 − 26 | 1/8 | Оралбай Едіге − 6 |
| 2018 | 1 лига | 7 | 33 | 14 | 6 | 13 | 41 - 41 | 1/4 | Павинич Роман, Абутов Асқар - 9 |
| 2019 | 1 лига | 6 | 26 | 13 | 2 | 11 | 37-34 | 1 кезең | Бекнұр Рысқұл-10 |
| 2020 | 1 лига
1 конференция | 4 | 12 | 5 | 2 | 5 | 15-16 | өткізілмеді | Сердюков Вячеслав — 5 |
| 2021 | 1 лига | 2 | 22 | 15 | 4 | 4 | 37-15 | топтық кезең | Сердюков Вячеслав-7 |
**Салық декларациясы** немесе **Салық мағлұмдамасы** — салық төлеушінің салық агентінің Салық кодексінде белгіленген тәртіпке сәйкес салық органдарына берілген жазбаша мәлімдемесі немесе электрондық құжаты. Онда салық салу объектілері мен салық салуға байланысты объектілер, сондай-ақ салық міндеттемелерін есептеу және салықтар мен бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді есептеу мен төлеуге байланысты басқа да деректер туралы мәліметтер болуға тиіс. Мағлұмдамада салық төлеуші табыстың, мүліктің, т.б. мөлшерін, қажетті салық шегерімдерін, жеңілдіктер мен шегермелерді көрсетеді және әрбір салық кезеңі аяқталған бойда өзінің тіркелген жеріндегі салық органдарына берілетін салық сомасын есептейді. Мағлұмдамадағы деректер саналы түрде бұрмаланған жағдайда заңи және экономикалық жауапқа тартылады.

Салық декларациясы компанияның соңғы өндіріс кезеңіндегі табысын егжей тегжейлі баяндайды. Ол өндіріс шығындары мен құнын шығарып тастағандағы сатылым нәтижесінде алынған сомадан бастап, таза пайда көрсеткіштерімен аяқталады.

Құрылымы
--------

Табыстар жөніндегі декларация мына құрылымдардан тұрады:

1. *Өтім* - жалпы түскен ақша.
2. *СТӨҚ* - сатылған тауарларды өндіру құны
3. *ЭП* өндіруге пайдаланылған материалдар мен жұмыс күшінің құны.

СТӨҚ қоймадағы ЭП-ның сатылған ЭП санына көбейтілген орта құны. 

Жалпы пайда - өтімнің СТӨҚ-дан азайтындысы.

Маркетинг - компанияның соңғы кезеңдегі маркетингке жұмсаған ақша мөлшері.

Амортизация - фабриканың ескірген құрал жабдықтарын жөндеуге және ауыстыруға бөлінген ақша мөлшері.

Ғылыми зерттеу жұмыстары - капитал қосу компанияларға өнімді жақсартуға және сатып алушыларға, бәсекелестердің бұйымдарынан гөрі ұнамды зат жасауға жағдай туғызады.

Өндірісті ықшамдау жұмысы - шығындар келесі кезеңдегі жұмыспен қамтылу деңгейінің азаюымен байланысты жұмыстан шығарылған әр жұмысшыға он доллар құрайды.

Қоймадағы тауарлар бағасы - сақтандыру және қоймада қалуға байланысты басқа шығындарды өтеуге бір ЭП -нің қоймада қалуына бір доллар.Аталған төлем кезеңінің басынан соңына дейін қоймада қалатын әр бірлікке қолданылды.

Банк проценті - кредитті пайдаланғаны үшін банк белгілейтін жылдық проценттің төрттен бірі.

Салыққа дейінгі пайда - жалпы пайдадан маркетингтің, амортизацияның, ҒЗЖ және банк процентінің мөлшерінің азайтындысы. 

Салық - үкіметке төленетн түсім салығы.

Таза пайда - салыққа дейінгі пайдадан салықтың азайытындысы.

Проценттегі өтім - табыс жөніндегі лекларация көрсеткіштерің әрқайсысының өнім мөлшеріне прценттік қатынасы.

Дереккөздер:
------------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы, 7 - том
2. ↑  Қолданбалы экономика, Алматы қаласы, 2001
**Крузон синдромы** - бас пен бет сүйегінің қалыптан тыс ауытқуы, дизостозы болып табылады. Нәрестелердің бас пен бет сүйегінің арасында тігістер бар. Баланың миы өсіп үлкейгенде осы тігістер бас сүйегінің кеңеюіне мүмкіндік береді. Ми толық өсіп қалыптасқанда, тігістер толығымен бітіп кетеді. Ал Крузон синдромында, бас пен бет сүйегі тым ерте өсіп, содан сүйек дұрыс емес бағытта, ашық тігістерге өсуге мәжбүр болады. Бұл бас, бет және тіс сүйектерінің қалыптан тыс өзгеруіне әкеледі.

Крузон синдромы себептері
-------------------------

Крузон синдромы генетикалық ауытқуларға байланысты. Крузон синдромын не туғызатыны анық емес. Кейбір ата-анасының генінің ауытқуы мұраға қалуы болуы мүмкін.

Крузон синдромының қауіпті факторлары
-------------------------------------

Балада Крузон синдромның қаупін арттыратын мүмкін факторлар:
Крузон синдромымен ата-аналары ауырғанда;
Крузон синдромын тудыратын ген бар ата-аналар;
Баланың құрсақта бітуі кезде, ересек немесе қарт әкесінің жасы.

Крузон синдромы белгілері
-------------------------

Крузон синдромының негізгі белгілері бас сүйектің жоғарғы және артқы жағы жазық келуі;
Жазық маңдайы мен төбесі;
Көздің бақырайып, алға қарай шығыңқы орналасуы
Беттің ортаңғы бөлігі шағын және әдеттегіден көбірек созылған;
Қысқа мұрын, көбінесе мұрын арқылы ауа ағынының төмендеуіне байланысты, мұрынмен тыныстауда қиыншылықтардың болуы;
Үлкен, төменгі жақ шығыңқы;
Тістерінің көшуі;

### Асқынулар

Крузон синдромы нәтижесінде пайда болуы мүмкін басқа да симптомдар мен асқынулар анықталған:
Ішкі құлақ пен есту мүшесіндегі ауытқулар;
Бас айналуы немесе құлақтағы шу;
Еріксіз көз қозғалысы, оның ішінде көз мәселелері;
Омыртқадағы қисықтық;
Бас аурулары;
Теріге шағын, қара, барқыт дақтар;
Гидроцефалияның - сүйегінің сұйықтықтың жиналуы.

Крузон синдромының диагностикасы
--------------------------------

Дәрігер әдетте физикалық белгілері мен симптомдарына негізделіп, диагнозын қояды. Дәрігер бас сүйегінің, омыртқа немесе қол сүйегінің суреттерін талап етуі мүмкін. Оларды орындау үшін келесі әдістер қолданылады: Рентген-сәулелер, МРТ, компьютерлік томография. Сондай-ақ, дәрігер диагнозын растау үшін генетикалық тестілеу жасалуы мүмкін.

Емі
---

Қазіргі уақытта, көптеген белгілерін хирургиялық жолмен реттеуге болуы мүмкін. Оларға мыналар жатады:
Бас сүйегінің сынықтарын жою және кеңейту;
Операция миды зақымдамаудың алдын алу үшін,сәби туғаннан кейін мүмкіндігінше тезірек орындалуы тиіс және сүйегінің пішінін түзетуге көмектеседі.

### Көру және есту мүшелерін емдеу

Крузон синдромы бар балалардың есту және көру жағдайын қадағалайтын және тиісті ем тағайындайтын сарапшы дәрігермен сақталуы тиіс.

### Көмекші күтім

Мүгедек немесе психикалық дамуы тежелген балаларды арнайы оқытуда,арнайы көмек қажет болуы мүмкін.

Аурудың алдын алу
-----------------

Крузон синдромын алдын алудың ешқандай жолы жоқ. Крузон синдромы немесе отбасы тарихында бар болса, балалы болу шешімін, генетика кеңесшісімен кеңесу қажет.

Дереккөздер
-----------



1. ↑  Козлова.С.И. "Наследственные синдромы и медико-генетическое консультирование" -М 2007г. 448с
2. ↑  Медициналық анықтама. Алматы 2010 жыл
**Ескі Алтынжар** (орыс. *Старый Алтынжар*) — Ресейдің Астрахан облысы Володар ауданындағы қазақ ауылы. Новин ауылдық кеңесінің құрамына кіреді. Халқы 102 адам (2010), олардың 100% қазақтар.

Географиясы
-----------

Ескі Алтынжар Астрахан облысының оңтүстік-шығыс бөлігінде, Еділ атырауында және Бушма мен Камардан өзендерінен құралған аралда орналасқан. Абсолюттік биіктік теңіз деңгейінен 26 метр төмен.

Климаты
Қоңыржай, күрт континенталды, жазда температура жоғары және қыста төмен, жауын-шашынның аздығымен, сондай-ақ жылдық және жаздық ауа температурасының үлкен амплитудасымен сипатталады.

Тұрғындары
----------

| 2002 | 2010 |
| --- | --- |
| 93 | ↗102 |

### Ұлттық және гендерлік құрамы

2010 жылғы Бүкілресейлік халық санағы бойынша халық саны 102 адамды құрады (51 ерлер мен 51 әйелдер), олардың 100% қазақтар.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Staryy Altynzhar  (ағыл.).
2. ↑  Astrakhan Oblast. Ethnic composition (noisy data from census microdata base), all places: 2010 census  (орыс.).
**Зоолатрия** (зоо және грек. Iatreia – қызмет ету, табыну) анимализм (лат. Animal – хайуан) – хайуанаттарды пір тұтуға байланысты туған діни нанымдар мен ғұрыптардың жиынтығы. Зоолатрия алғашқы қауым адамдарының табиғат алдындағы дәрменсіздігінен туған. Зоолатрия негіздері едәуір жағдайда тотемизммен байланысты. Ертеде Солтүстік Америка мен Солтүстік Азияда аюды, Оңтүстік Америкада ягуарды, Оңтүстік және Оңтүстік-Шығыс Азияда жолбарысты, Африкада сілеусінді, орта ғасырлық Еуропада қасқырды пір тұтқан. Зоолатрия әсіресе Ежелгі Египетте кеңінен тараған; әр тайпа өз қорғаушыларын- хайуанаттарды дәріптеген. Кейбір елдерде зоолатрия 20 ғасырда сақталып қалған.

Дереккөздер
-----------

М.Қ.Қаратаев, Қазақ совет энцеклопедиясы. 4 том. 672 бет.
**Қайрат Жолдыбайұлы Мәмбетбаев** (14 қаңтар, 1978 жылы Темірлік ауылы, Райымбек ауданы, Алматы облысы) — белгілі дінтанушы, Әзірет Сұлтан мешітінің бас имамы.

Өмірбаяны
---------

### Балалық шағы

Темірлік ауылында дүниеге келді. Бастауыш мектепті Темірлік ауылында оқыды. Алтыншы сыныптан бастап тоғызыншы сыныпқа дейін Алматы қаласындағы №4 мектеп интернатында білім алды. 

### Оқу жолы

1993 жылдың қазан айында Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының жіберуімен Түркия республикасының Стамбұл қаласында «Құран сауат ашу" курсында 1 жыл оқып қайтты. 1994 жылдың желтоқсан айында Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы тарапынан Мысыр араб республикасына діни білімін тереңдетуге жіберілді. Мысырда Әл-Азхар университетінің әуелі «Сәнауи» институын сосын «Ислам шариғаты» факультетін тәмамдап 2001 жылы елге оралды.

### Еңбек жолы

2001-2004 жылдар аралығында «Нұр-Мүбәрак» Ислам мәдениеті университетінде ұстаз болып жұмыс істеді.

2003-2005 жылдар аралығында әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университетінің философия және саясаттану факультетінің Дінтану бойынша магистратурасын тәмамдады.

2005-2006 жылдар аралығында имамдардың білімін жетілдіру иниститутында ұстаз қызметін атқарумен қатар «Алтын қалам» баспасында бас редактор болып жұмыс істеді.

2007-2011 жылдар аралығында ҚМДБ-ның Үгіт-насихат және интернетппен жұмыс бөлімінің меңгерушісі.

2009-2011 жылдар аралығында ҚМДБ-ның аппарат басшысы қызметін атқарды.

2011 жылдың 3 қараша күні Қайрат Жолдыбайұлы Астана қаласында салынып жатқан Хазрет Сұлтан мешітінің бас имамы болып тағайындалды.

2011 жылдың 23 желтоқсаны күні Қайрат Жолдыбайұлы Бас муфтидің 1-ші орынбасары болып тағындалды. Жаңа лауазымын Әзірет Сұлтан мешітінің бас имамдығымен қатар алып жүретін болды.

Жанұясы
-------

Үйленген, төрт баланың әкесі.

Еңбектері
---------

* «Ислам ғылымхалы»,
* «Ақиқат шуағы»,
* «Күдікпен күрес»,
* «Дін мен діл»,
* «Имани гүл»,
* «Kemel adam»

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Діни басқармада кадрлық тағайындаулар Мұрағатталған 1 ақпанның 2012 жылы.
2. ↑  Бас муфтидің бірінші орынбасары тағайындалды. Мұрағатталған 1 ақпанның 2012 жылы.
3. ↑  **ҚМДБ сайты** Мұрағатталған 13 сәуірдің 2011 жылы.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Қайрат Жолдыбайұлы - Facebook әлеуметтік желісіндегі ресми аккаунты
* Қайрат Жолдыбайұлы - Twitter әлеуметтік желісіндегі ресми аккаунты
Ф.Ницше 1882ж.
"Таң шапағының" бірінші басылым нұсқасы
«**Таң шапағы**» Неміс философы Фридрих Ницшенің уәкілдік туындыларының бірі. Аталған кітап ең алғаш «Таң шапағы – Моральдың алжастыруы туралы толғаныс»（Morgenröte. Gedanken über die moralischen Vorurteile）деген атпен 1881ж. жарияланған. Аталған кітап мораль мен діннің келіп шығу қайнарының мәнді болғанына күмән келтіреді, мораль мен дінге қатысты психологиялық ауыру белгілерін айқындауға тырысады. Ф.Ницше гедонизмнің (рахатқұмарлық) адамзат өміріндегі жетектеуші, қозғатушы болу рөліне сенімсіздік білдіреді. Билеу, үстемдік ету, бойұсындыру, тәуелдеу түйсігінің адамзат тарихы мен өміріндегі айырықша рөліне назар аударады. Өмірдің шынайы мотивациясы түбегейлі мағынада «Билеу еркінен» туады деген идеяны қорғауға тырысты. Ол осы кітабында мораль мен мәдениет саласында бірдей релятивизм (салыстырмалық) идеясын ұстанып, христиан дініне қарата соған дейін де жасалған шабуылын одан сайын үдетті.
Таң шапағы адам өміріндегі көптеген салалар туралы толғанады, үйленуден христиан дініне дейін, тәрбиеден патриоттыққа дейін, этикалық құлдықтан рухани азаттыққа дейін жанды шымырлатар пікірлермен айшықты түрде талдау жасалады. Кітапта позитивизмдік сананың ізі де айқын байқалады. "Мәңгілік қайталаным" идеясы да мұнда өз өрнегін табады.

```
   Қарсы жақты сүю мен аялау оған өз күшіңді көрсету амалы; 
   қарсы жаққа тиісу, қорлау, залал жеткізу де өз күшіңді
 көрсету амалы; сен қайсысын таңдамақшысың? ("Таң Шапағы")
```

Ф.Ницше бұл кітабында жазған нақылдарының («Таң шапағында» 575 нақыл сөз бар) айтар ойы тұнық, пікір жүйесі байсалды, көркемдік стилі жетілген, оқыған адамға өзгеше сезім сыйлайды. Шығарма бойында оқырманды мәжбүрлеген идеялар аз, ақталулар мен түсіндірулер лайықты мөлшерде. Бұл кітабы оның кемел шағына жеткенінің белгісі болды. «Таң шапағын» алғаш рет ағылшын тіліне аударған J.M. Kennedy оны «психологтарға арналған кітап» деп бағалаған екен.

Дереккөздер
-----------
**Галактоземия** - тұқым қуалайтын ауру.

### Қысқаша ақпарат

Галактозаның глюкозаға айналу кезеңіндегі зат алмасулардың бұзылыстары жатады. Тамақпен бірге түсетін сүт қанты, лактозаның, құрамындағы галактозаның глюкозаға айналу реакциясы, негізгі ферменттің тұқым қуалайтын деффектінің әсерінен, аяқталмайды. Галактоза және оның өнімдері қан мен тіндердерде жиналып, орталық жүйке жүйесін, бауырға және көзбұршаққа (хрусталикке) улы әсерін тигізеді. Аурудың көріністері осыған байланысты болады. Дерт, туғаннан кейінгі алғашқы күндерінде және апталарында, айқын сарғаюмен, бауырдың үлкеюімен, неврологиялық көріністермен (сіресу, бұлшық еттердің гипотониясымен, нистагммен), құсумен көрініс береді. Кейін физикалық және жүйке-психикалық дамудағы артта қалып қою, катаракта байқалады. Дерттің ауырлығы әртүрлі. Кейде галактоземия бір-ақ көрінісімен - катарактамен немесе сүттің қорытылмауымен байқалады. Лабораториялық зерттеу кезінде қанда, сол секілді, зәрде галактоза анықталады. Сарғаю байқалғанда тура және тура емес, билирубиндердің мөлшері жоғарлайды. Ағзаның инфекцияларға қарсыласу әрекеті төмендейді. Өмірдің алғашқы күндерінде зәрде галактозаның анықталуы және оның қандағы деңгейінің 0,2 г/л-ден жоғары болуы нәрестені галактоземияға тексерілуін қажет етеді. Галактозаға айналатын ферменттердің белсенділігін анықтайтын арнайы лабораториялық әдістер бар. Аурудың ауыр түрлері өмірдің ілкі кезеңдеріндегі өліммен аяқталады. Басқа жағдайларда созылмалы бауыр жеткіліксіздігі немесе орталық жүйке жүйесінің зақымдануы бірінші орынға шығады.

Емі
---

Диагноз дәлелденген жағдайда, баланы емшекпен емізуге болмайды. Бұл дертке шалдыққан сәбилерге арнайы тағамдар қарастырылған. Қан құю, плазма құю көрсетілген. Дәрілік препараттардан калий оротат, АТФ, кокарбоксилаза, дәрумендер комплексі тағайындалады. Жоғары қаупі бар отбасыларындағы жүкті әйелдерді ерте анықтап, жатырішілік профилактиканы жүргізудің әсері жоғары. Жатырішілік алдын алуға жүкті әйелдің ас мәзірінен сүтті алып тастауы жатады. Қауіп бар отбасыларды есепке қою - нәрестені арнайы зерттеуден өткізіп, сол сияқты, диагноз қойылған жағдайда, оны лактозасыз емізуге ауыстыруға мүмкіндік береді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
**Әйелдердің Халықаралық Демократиялық Федерациясы (ӘХДФ)** (фр. ) —- әйелдердің халықаралық ұйымы. 1945 жылы 1 желтоқсанда Парижде құрылды. Дүние жүзі бойынша 88 елден 97 ұйымды (1969) қамтиды. ӘХДФ-ның жоғарғы мүшесі - конгресс. Конгресс 4 жылда бір шақырылады, оның аралығында ӘХДФ-ның жұмысын Совет, Бюро басқарады. ӘХДФ-ның тұрақты қызмет істейтін мүшесі - секретариат (Берлинде). Федерацияның президенті - Х.Куусинен (Финляндия). Федерацияның негізгі мақсаты - әйелдердің ерлермен тең құқығы үшін, тұрмыстың молшылығы, бейбітшілік, демократия және халықтардың тәуелсіздігі үшін күресу, ана мен бала құқығын қорғау. Әйелдердің толық және шын мәніндегі құқығы үшін күрес федерацияның жұмысында басты орын алады. Федерация 1948 жылы БҰҰ-ның экономикалық және әлеуметтік жиынында әйелдерге ерлермен бірдей еңбек-ақы төлеу принципін енгізу туралы ұсыныс жасады. 1953 жылы Копенгагенде әйелдердің дүние жүзілік конгресі әйелдер құқығының деклерациясын қабылдады. Федерацияның инициативасы бойынша 1949 жылдан бастап жыл сайын 1 маусымда барлық елдерде Балаларды қорғаудың халықаралық күнін өткізу туралы шешім қабылданды.

Жетістіктері
------------

ӘХДФ 1967 жылы Вьетнаммен халықаралық ынтымақ комитетін құрды. Автралия мен Жаңа Зеландияда ӘХДФ-ның басшылығымен «Ұлдарымызды құтқарыңдар!» деген аналар қозғалысы кең өріс алды. АҚШ-та 1968 жылы наурызда әйелдердің бейбітшілік үшін күрес қозғалысы Вьетнамдағы соғысқа қарсы марш ұйымдастырып, 8 мың әйел атынан үкіметке «қайғыру петициясын» тапсырда. ӘХДФ- ның бюросы (1968 жылы маусым) 200 млн әйел атынан Израиль агрессиясын айыптады. Араб елдерінің әйелдеріне ынтымақ ниетін білдірумен қатар, БҰҰ Бас Ассамблеясының төтенше сессиясын шақыру туралы КСРО-ның ұсынысын қуаттады. ӘХДФ және оның ұлттық ұйымдары түрлі реакциялық күштердің бас көтеруіне қарсы күреседі. Еуропаның қауіпсіздігі мен бейбітшілігі конференциясына қатысқан Еуропаның әйелдер ұйымдары ГФР-дегі неонацизмге, бундесвердің ядролық қарулануына қарсы бірлесіп күресу, Еуропа қауіпсіздігінің жүйесін құру туралы шешім қабылдады. ӘХДФ-ның инициативасымен 1969 жылы маусымда дүние жүзі әйелдерінің 6-конгресі шақырылды. ӘХДФ-ның ресми тілі-ағылшын, орыс, испан, неміс,француз тілдері. Федерацияның мүшесі «Дүние жүзінің әйелдері» журналы 5 тілде шығады және 4 тілде ақпараттық бюллетень шығып тұрады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы. Алматы қаласы,1976 ж. 3-том, 27-бет
Ресейдегі Рудня қаласындағы «Катюша» монументі
БМ-13 «Катюша»
**Катюша** — 1941-1945 жылдары Ұлы Отан соғысы кезінде дүниеге келген далалық реактивті артиллерияның оқпансыз жүйесіне берілген бейресми атау.

Мұндай құрылғыларды КСРО қарулы күштері екінші дүниежүзілік соғыс кезінде көп пайдаланды. Лақаб атаудың танымал болғаны соншалық, ауыз екі тілде автокөлік жолында жүретін түйдек-түйдек оқ ататын реактивті жүйені де соғыстан кейін солай атап кеткен. Мысалы, БМ-14 және БМ-21 «Град» кұрылғылары да «Катюша» деп аталатын.

Түйдектете ататын көп ұңғылы зеңбірек жасау өткен ғасырдың 20-жылдарынан басталады. Бірақ 1936 жылға дейін ешбір ел түйдектете ататын мықты қару жасауды жолға қоя алмады.

Кеңес елі бұған 1940 жылдары қол жеткізді. Жүк машинасының үстіне орналастырылған, сегізден екі қатар етіп қойылған он алты ұңғыдан атылған реактивті снарядтар түскен аумағы түгелімен өртеп, жойып жіберетін құдыретті күшке ие болды. 

Олар бір түйдектете атқанда 12 га жерді өртеп жіберетін. Оған БМ- 13 (Катюша) деген ат берілген. Кейіннен «БМ-30», «М-30» ар, «М-31» деген жетілдірілген, ататын снарядтары да қуатты, түйдектете ататын қондырғылар пайда болды. 

Бұған қарсы немістер 1937 жылы түйдектете ататын он бес ұңғылы миномет ойлап шығарды. 1941 жылдың 22 маусымында немістер Кеңес әскеріне осы қарумен соққы берген болаты. 

Кеңес әскерлері «БМ-13» минометін «Катюша» деп «еркелетсе», немістердің минометін «Ванюша» деп атады. Кеңес әскері алғаш рет 1941 жылдың 14 шілдесінде «Орша» стансасында «Катюшамен» немістерге соққы берді.
**Инанш Білге хан** — Найман хандығының ханы (1143 - 1201).

Оның тұсында елдің экономикалық жағдайы дамып, сауда саттық байланысы күшейе түсті.

Сыртқы саясаты.
---------------

Инаныш Білге хан өз сыртқы саясатын əскери жəне дипломатиялық жолмен жүргізді. Керейт хандығы, Қарақытай мен Таңғұт патшалықтарына жорықтар жасап тұрды.

Цзинь империясымен елшілік байланыстар жасады. Керейт ханы Тоғорыл ханға қарсы көмек беруін сұрады. Бірақ Тоғорыл хан қытай тарапынан "ван" дəрежесін алғанына байланысты, көмек беруден бас тартты. Инаныш Білге хан Цзинь мемлекеті үшін Таңғұт патшалығынан кейінгі, ең қауіпті билеуші саналды.

Әдебиет
-------

* Қинаятұлы З. Моңғол үстіртін мекен еткен соңғы түрік тайпалары: 9 – 12 ғасырлар, А. 2001.
Үлгі:Infobox Geopolitical organization**Халықаралық еңбек ұйымы** (ХЕҰ) (Internatіonal Labour Organіzatіon, ILO) — үкіметті, кәсіпкерлер мен еңбекшілерді тең құқықтар негізінде біріктірген халықаралық ұйым. ХЕҰ еңбек қатынастарының халықар. нормаларын және олардың орындалуын бақылау рәсімдерін әзірлейді. 1919 ж. Версаль шарты бойынша Ұлттар лигасының құрамдас бөлігі ретінде құрылған. 1939 — 1945 ж. 2-дүниежүз. соғыс кезеңінде штаб-пәтері Монреальда (Канада) орналасты. 1944 ж. мамырда Филадельфияда өткен Бас конференцияда ХЕҰ-ның соғыстан кейінгі кезеңге арналған мақсаттарын айқындайтын мәлімдеме қабылданды. 1946 ж. БҰҰ Бас Ассамблеясы ХЕҰ мен БҰҰ арасындағы келісімді бекітіп, ұйымды өзінің мамандандырылған мекемесі ретінде таныды. Женевада (Швейцария) орналасқан. КСРО 1934 — 1940 ж. ХЕҰ-на мүше болды, 1954 ж. қайта кірді. 1969 ж. ХЕҰ-на Нобель бейбітшілік сыйлығы берілді. ХЕҰ-ның іргелі ұстанымы: еңбек тауар емес; сөз бостандығы мен бірігу бостандығы — тұрақты ілгерілеудің қажетті шарттары; кез келген жердегі қайыршылық — жалпы әл-ауқатқа төнген қатер. ХЕҰ-ның жарғы бойынша мақсаты: әлеум. әділеттілік, яғни нәсіліне, сеніміне немесе жынысына қарамастан барлық адамдардың өзінің материалдық игілігін жүзеге асыруға және еркіндік пен қадір-қасиетті сақтау, экон. тұрақтылық пен тең мүмкіндіктер жағдайында рухани дамуға құқықтары негізінде жалпыға бірдей және баянды бейбітшілікке қол жеткізу. ХЕҰ жұмыспен толық қамтамасыз етуге, тұрмыс деңгейін көтеруге, еңбек қауіпсіздігіне, еңбекшілердің денсаулығын сақтауға, адамның негізгі құқықтарының сақталуына жәрдемдеседі, экон. және әлеум. бағдарламалардың орындалуын, кәсіпкерлер мен еңбекшілердің арасындағы ынтымақтастыққа септігін тигізеді. Осы мақсатпен ХЕҰ еңбек пен тұрмыс жағдайын жақсартудың халықар. саясаты мен бағдарламасын әзірлейді, еңбек қатынастарының бірлесу еркіндігі, ұйымдасу құқығын қорғау, мәжбүрлі еңбекке тыйым салу, еңбекпен айналысудағы кемсітушілік, еңбекақыдағы тең құқылық, жалақы кепілдігі, келімсек еңбекшілердің құқықтары, әлеум. қамсыздандырудың ең төмен нормалары, еңбек инспекциясы, аналарды қорғау, ақы төленетін демалыс, жалданбалы қызметтер сияқты салаларда халықар. стандарттарды белгілейтін конвенциялар мен ұсыныстар қабылдайды. ХЕҰ конвенциясын бекіткен мемлекет оның ережелерін іске асыруға және Халықар. еңбек бюросына (ХЕБ) оның орындалғаны туралы тұрақты есеп беріп тұруға міндеттенеді. ХЕҰ-ның басшы органдары — Халықар. еңбек конференциясы, әкімшілік кеңес, ХЕБ.

Сілтемелер:
-----------

«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IX том
**Mechanical Resonanse** (қаз. «Механикалық резонанс») — америкалық Tesla рок-группасының дебютты студиялық альбомдарының бірі. 1986 жылдың қаңтарында Geffen Records лейблінде алғаш жарық көрді.

Альбом жайлы
------------

### Композициялар тізімі

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **№** | **Аты** | **Авторы** | **Ұзақтығы** |
| 1. | «EZ Come EZ Go» | Хэннон, Кейт, Скеоч, Вит, Луккетта | 3:32 |
| 2. | «Cumin' Atcha Live» | Хэннон, Кейт, Вит | 4:25  |
| 3. | «Gettin' Better» | Хэннон, Кейт | 3:20  |
| 4. | «2 Late 4 Love» | Хэннон, Кейт, Скеоч, Вит, Луккетта | 3:50  |
| 5. | «Rock Me to the Top» | Кейт, Скеоч | 3:38  |
| 6. | «We're No Good Together» | Хэннон, Кейт, Луккетта | 5:15  |
| 7. | «Modern Day Cowboy» | Хэннон, Кейт, Скеоч | 5:19  |
| 8. | «Changes» | Хэннон, Кейт, Скеоч, Вит, Луккетта | 5:02  |
| 9. | «Little Suzi » | Джим Даймонд, Тони Хаймас | 4:55  |
| 10. | «Love Me» | Хэннон, Кейт, Вит | 4:15  |
| 11. | «Cover Queen» | Хэннон, Кейт | 4:15  |
| 12. | «Before My Eyes» | Хэннон, Кейт, Скеоч, Лукетта | 4:15  |
| **53:28** |

Жазба қатысушылары
------------------

•Джефф Кейт — вокал;

•Френк Хэннон — электрогитара және акустикалық гитара, пернелі аспаптар;

•Томми Скеоч — электрогитара және акустикалық гитара, бек-вокал;

•Брайан Вит — бас-гитара, бек-вокал;

•Трой Лукетта — ұрмалы.

Көпшілік мәдениетінде
---------------------

Cumin' Atcha Live композициясы белгіл, әрі танымал «GTA Vice City» ойынына соундтрэк ретінде қолданылды. Ол V-Rock радиостанциясының эфирінде ойналынды.

Дереккөздер
-----------
**Жезқазған облысы** — Қазақ КСР (1973—1991) және Қазақстан Республикасының (1991—1997) құрамындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік орталығы - Жезқазған қаласы.

Географиясы
-----------

Облыс Қазақстанның орталық бөлігінде орналасты. Ауданы 313,4 мың.км².

Тарихы
------

1973 жылдың 20 наурызында Қазақ КСР құрамында Қарағанды облысының оңтүстік бөлігінен құрылған. Сонымен бірге облыста Ақадыр ауданы құрылды.

1973 жылы 24 желтоқсанда облыстық бағыныстағы Никольский қаласы құрылды.

1974 жылы 10 қарашада Жезқазған ауданы Ұлытау ауданы болып өзгертілді.

1977 жылы 15 ақпанда Приозёрный ауданы құрылды.

1990 жылы 13 қыркүйекте облыстық бағыныстағы Никольский қаласы Сәтбаев қаласы болып өзгертілді. 

1991 жылдан бері Қазақстан Республикасының құрамында.

1993 жылы 4 мамырда Приозёрный ауданы Тоқырауын ауданы болып өзгертілді.

1997 жылы 3 мамырда Жезқазған облысы таратылып, қайтадан Қарағанды облысының құрамына енді.

2022 жылы 8 маусымда бұрынғы Жезқазған облысының батыс бөлігінде Ұлытау облысы құрылды.

Әкімшілік бөлінуі
-----------------

1989 жылы **Жезқазған облысының** құрамына 4 облыстық бағыныстағы қала және 7 аудан кірді:

| № | Аудан (қалалық кеңес) | Орталығы | Халқы (1989), адам |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | Балқаш қалалық кеңесі | Балқаш | 100 533 |
| 2 | Жезқазған қалалық кеңесі | Жезқазған | 128 872 |
| 3 | Қаражал қалалық кеңесі | Қаражал | 17 849 |
| 4 | Никольский қалалық кеңесі | Никольский | 71 759 |
| 5 | Ақадыр ауданы | Ақадыр | 43 548 |
| 6 | Ақтоғай ауданы | Ақтоғай | 16 390 |
| 7 | Жезді ауданы | Жезді | 20 476 |
| 8 | Жаңаарқа ауданы | Атасу | 38 664 |
| 9 | Приозёрный ауданы | Озёрный | 17 613 |
| 10 | Ұлытау ауданы | Ұлытау | 11 592 |
| 11 | Шет ауданы | Ақсу-Аюлы | 26 860 |

Сілтемелер
----------

* Всемирный исторический проект Мұрағатталған 7 қаңтардың 2008 жылы.

Дереккөздер
-----------

1. 1 2  Всесоюзная перепись населения 1989 ж.. Басты дереккөзінен мұрағатталған 19 ақпан 2012.
**Олег Меркулов** (1925-1999) - 1З қарашада Ресейдің Брянск қаласында туған. 1943— 1948 жылға дейін әскер қатарында қызмет етті. Ұлы Отан соғысына қатысқан. 1954 жылы Ленинградтағы Шет тілдер институтының аудармашылар факультетін бітірген. Сосын Алматыға келіп, «Казахстанская правда» газетінде жұмыс істей жүріп, ағылшын тілінен орыс тіліне Р.Райттың «Протяжная песня темнокожого» повесін, Дж Б.Пристлидің «Герой-чудотворец» романын, басқа да бірқатар ағылшын жазушыларының әңгімелері аударды.

Еңбек жолы
----------

Қазақ КСР Баспа, полиграфия және кітап саудасы істері жөніндегі мемлекеттік комитетінде аға редактор, Қазақстан Жазушылар одағында орыс прозасы секциясында әдеби кеңесші болған.

Еңбектері
---------

«Ради тебя» (1969), «На двух берегах» (1978) романдары, «Комбат Ардатов» повестері шыққан. Кейбіреуі поляк тіліне аударылып жариялайды.
I дәрежелі Ұлы Отан соғысы орденімен, «Ерлігі үшін» медалімен, Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет Грамотасымен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл
**Амил спирті**, C5H11OH - бір атомдық қанық спирт. Оның 8 изомерлік түрі бар.

Қасиеттері
----------

### Физикалық қасиеттері

Амил спиртер - түссіз, жағымсыз иісі бар сұйықтықтар.

Суда 1-пентанол, 3-метил-1-бутанол и 2-метил-2-бутанол ериді. Қалған амил спирттер суда нашар ериді.

### Химиялық қасиеттері

Амил спиртердің барлық спирттерге тән қасиеттері бар: 

* Сілтілі металдармен алкоголят құрайды,
* Бейорганикалық және органикалық қышқылдармен эфирлерді түзейді,
* 1-пентанол - пентанальға дейін тотығады, әрі қарай валериан қышқылына дейін тотығады. екінші қатардағы амил спирттер - сәйкесті кетонға дейін, үшінші қатардағы амил спирттер - көміртек C-C байланстарын үзілуімен.
* күкірт қышқылымен - алкенге дейін немесе қарапайым эфирге дейін дегидратация болады.

Алуы
----

Сивуха майларын шаншу арқылы шыңдауымен және мұнай крекингінің газдарынан синтетикалық жолымен алынады.

Изоамил спирті
--------------

Бұл изомерлерінің ең маңыздысы - изоамил спирті (CH3)2CHCH2CH2OH - сивуха майының негізгі құрамдасы. Оның иісі жағымсыз, буы басты ауыртып жөтелдіреді, улы зат. Тығыздығы - 814 кг/м.

Қолданылуы
----------

Амил спирттерінің күрделі эфирлері бояуды еріткіш ретінде, хош иісті заттар жасауда қолданылады.

Жеміс эссенциясына қосылады.

Дереккөздер
-----------

* "Қазақстан": Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998
**«Супермен: Мұра»** (ағылш. *Superman: Legacy*) — DC Comics-тің Супермен комикстер сериясына негізделген алда шығатын америкалық суперқаһармандық фильм. Фильмді DC Studios және Warner Bros. шығарады. DC Universe медиа франшизасының (DCU) бірінші фильмі, сондай-ақ Супермен жайлы фильмдер сериясының қайта жүктелуі болады. Фильмнің режиссері және сценарийшісі Джеймс Ганн. Фильмде Супермен Жердегі отбасының көмегімен өзінің шыққан тегін қабылдауы тиіс.

«Супермен: Мұра» премьерасы 2025 жылдың 11 шілдесіне жоспарланған. Жоба DCU-дің «Құдайлар мен құбыжықтар» деп аталатын бірінші тарауының бөлігі әрі жаңа киноғаламның бастамасы болады.

Сюжет
-----

Фильмнің басты кейіпкері Кларк Кент/Супермен, ол Канзас штатының Смолвилл қаласында отбасымен бірге тұрып, өзінің криптондық тегін түсініп қабылдауға тырысады.

Кейіпкерлер
-----------

* Кларк Кент / Супермен: Криптоннан келген өзгеғаламшарлық, Метрополистегі *Daily Planet* газетінің жас журналисі — Дэвид Коренсвет.
* Лоис Лэйн: *Daily Planet* репортері және Кларк Кенттің әріптесі.
* Lex Luthor/Superior: Бизнесмен және Суперменнің жауы.
* Джимми Олсен: *Daily Planet* фотографы және Кларк Кенттің досы.

Сонымен қатар, фильмде Суперменнің иті Крипто болады .

Премьерасы
----------

Супермен: Мұра АҚШ-та 2025 жылдың 11 шілдесінде шығады. Жоба DCU-ның «Құдайлар мен құбыжықтар» деп аталатын бірінші тарауының бөлігі болады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Джеймс Ганн киноғаламды қайта жүктейтінін мәлімдеді
**Рига бітім шарты** – РКФСР, УССР және Польша аралында соғысты тоқтату, екі жақтың қарым-қатынасын қалыпқа келтіру туралы 1921 ж. 18 наурызда жасалған шарт.

Тарихы
------

Польша делегациясы

Польша реакцияшыл топтары мен Антанта империалистері бастаған 1920 ж. совет-поляк соғысы барысында РКФСР бейбіт бітімге келу жөнінде бірнеше рет ұсыныс жасады. Алайда Антантаның арандатуымен Польша үкіметі уақыт ұту мақсатымен келіс сөз жүргізу үшін қисынға келмейтін шарттар ұсынды. 1920 ж. 25 сәуірде поляк әскерлері тағы да шабуылды үдете түсті. Бірақ қызыл Армия қарсы шабуылға шықты. Англияның сыртқы істер министрі Керзон уақытша басып алған Ресей жерін өз пайдасына шешу мақсатымен Антанта державалары өкілдерінің атынан нота жолдады. Кеңес үкіметі 12 шілдеде бұл нотаға келіспей, тек Польшамен ғана бітім шартын жасасатындығын білдірді. , тамызда Англия Қызыл Армияның алға жылжу шабылуын тоқтадуды талап етті. 
1920 ж. 12 қазанда Ригада бейбіт келісімнің алғашқы шарттары жасалды. 18 қазанда соғыс тоқтатылды. 5 ай келіс сөзден соң Рига бітім шартына қол қойылды. Онда Польшаға Украина мен Белоруссияның батыс аймақтары берілді. ЕКі жақ бір-бірінің ішкі істеріне қол сұқпауға, бір-біріне қарсы арандатушы ұйымдар мен топтар құрмауға келісті. Польша өз еліндегі орыстарға, украиндықтар мен белорустарға ұлттық мәдениетін, тілін дамытуға, дінін сақтауға толық құқық беруге міндеттенді. РКФСР мен Украина жеріндегі поляктарға да сондай құқық сақталатын болды. Соғысқа байланысты болған шығындарды өндіріп алудан екі жақ та бас тартты. Саяси тұтқындарды. Босатып, азаматтардың еліне қайтуына мүмкіндік берілді. Шартта экономикалық, құқықтық мәселелерді ретке келтіретін ұсыныстар да жасалды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет энциклопедиясы: Алматы,1976ж. 483 б.
2. ↑  КСРО Сыртқы саясатының құжаттары, т.3, М. 1959ж.;
3. ↑  Рига бітім шарты 1921-1924: Ольшанский Г.Н., М. 1974.
Шеварднадзе Эдуард Амвросиевич. 1997 жыл, 17 шілде.
**Шеварднадзе Эдуард Амвросиевич** (25. 1.1928 жыл, Ланчхути ауданы Мамати ауылы - 7. 07. 2014, Тбилиси) — саяси қайраткер, Грузия президенті (1995 — 2003). 

Жас Эдуард Шеварднадзе суретте оң жақта тұр. 1955 жыл.
Тбилиси медицина техникумын, Грузия Компартиясы ОК партия мектебін (1951), Кутаиси мемлекеттік педагогикалық институтын тарих мамандығы (1959) бойынша бітірген. 18 жасынан бастап комсомол қызметінде болып, Грузия ЛКЖО ОК-нің 1-хатшысына дейін көтерілді (1957 — 61). 1961 — 68 жылы Шевардназде алғашында Мцхети ауданы партия кеңесінің, кейіннен Тбилиси қаласындағы аудан партия кеңесінің 1-хатшысы болды. 1968 — 1972 жылы Грузия КСР-і ішкі істер министрі, 1972 — 1985 жылы Грузия Компартиясы ОК-нің 1-хатшысы, 1985 — 91 ж. КСРО Сыртқы істер министрі болды. Соңғы қызметінде жүргенде Ш. АҚШ пен КСРО арасындағы "қырғи қабақ" соғыс саясатын бәсеңдетуге, ядролық қаруды қысқартуға, кеңестік әскерлерді Ауғанстаннан әкетуге үлкен үлес қосты. 1992 жылы наурызда халықтың шақыруымен Грузияға оралып, ел президенті болған З.Гамсахурдияны биліктен кетіргеннен кейін құрылған Мемлекет Кеңестің төрағасы, сол жылы қазан айында өткен парламент сайлауы нәтижесінде Грузия парламентінің төрағасы болды. Осы жылдары ол өзінің аса бай дипломатиялық, саяси тәжірибесіне сүйене отырып, Грузияны азамат соғысынан сақтап қалды. 1995 жылы 5 қарашада бүкіл халықтық сайлаудың нәтижесінде Грузия президенті болып сайланды. 2000 жылы 9 сәуірдегі кезекті президент сайлауында сайлаушылардың 80% дауысына ие болып, Грузия Республикасының президенті болып қайта сайланды. Дегенмен, ол Грузияны әлеуметтік-экономикалық дағдарыстан шығара алмады. Керісінше Абхазия, Оңтүстік Осетия, Аджария автономия республикалары жөніндегі мәселелер ушығып, елді әлденеше рет азамат соғысы жағдайына алып келді. Дағдарыстың тереңдей түсуі 2003 жылдың соңында елдегі мемлекет төңкеріске әкеп соқты. Грузия тарихында "раушан гүлі революциясы" деп атанған бұл оқиғаның нәтижесінде Шеварднадзе биліктен кетіп, президент болып М.Саакашвили сайланды. Шеварднадзе Грузия президенті қызметін атқарған кезде "Грузия азаматтарының Одағы" партиясының жетекшісі болды. 

Шевардназде Гарвард, Бостон, Атланта, Лос-Анджелес, Провиден (АҚШ), Триест (Италия) университтерінің құрметті докторы атағын иеленді. "Менің таңдауым" атты монографиясы мен бірнеше басқа да еңбектері жарық көрген. Шевардназде Социалистік Еңбек Ері, бес рет Ленин орденімен, Қазан революциясы және Еңбек Қызыл Ту ордендерімен, көптеген медальдармен, шетелдік ордендермен марапатталған. Мемлекет басшысы ретінде бірнеше рет Қазақстанда ресми сапармен болып қайтты.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы, 9 том

Сілтемелер
----------

* Шеварднадзе Эдуард Амвросиевич
* Детализированная биография грузинского «седого лиса»