recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Жақсы Айыртау** – Ұлытау облысы Ұлытау ауданы жерінде орналасқан тау. Абсолюттік биіктігі 551 м. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 3,5 км-ге созылып жатыр, енді жері 1,5 км.

Жер бедері
----------

Оңтүстік-шығыс беткейі тік жарқабақты келген. Оқшауланған 2 тау массивінен тұрады. Таудың етегінен Талдысай (өзен, Сарысу алабы) ағып өтеді.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Палеозой дәуірінің девон кезеңінің интрузивті жыныстарынан түзілген.

Өсімдігі
--------

Сортаңдау бозғылт қоңыр топырақ жамылғысында жусан, бетеге, сұлыбас, астық тұқымдас шөптесіндермен бірге бұталы өсімдіктер өседі. Баурайы жазғы жайылым және қыстау ретінде пайдаланылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
**Керинея бұғысы** — ежелгі грек мифологиясында ғажайып, шаршаңқылықты білмейтін, алтын мүйізді, мыс аяқты Артемиданың бұғысы. Аркадияның аңшысы өз олжасымен Артемидамен бөліспегендіктен, Артемида ашуланып, адамдарды жазалау үшін өз бұғысын Аркадияға жібереді. Бұғы кәдімгі бұғыларға мүлдем ұқсамайды, ол өте шапшаң, денесі бұқа денесімен бірдей, ол халықтың егін алқабтарын таптап, оларды шығындаған.

Геракл және Керинея бұғысы

Гераклдың төртінші ерлігі
-------------------------

Эврисфей бұл бұғы туралы ести сала Гераклға оны ұстауды тапсырды. Геракл бұл ісімен құдайларды ашуландырып алмас па екенмін деп қорқа бастады. Геракл бұғыны көре сала оның артынан жөнелді, ол бұғының артынан қалмай жүгіріп отырды. Гераклдың орнында жай адам болғанда, баяғыда өліп кетер еді. Ал, Геракл болса, бұғының артынан 1 жыл жүгіріп жүр. Ол бұғыны ұстаймын деген сенімін жоғалта бастады. Бұғы одан тағы да қашып кеткен уақытта, ол оны аяғына садақпен оқ атып, оны жаралады. Тек жануар ақсақтаған уақытта ғана ол оны ұстай алды. Осы уақытта оның алдынан өте ашулы Артемида пайда болып, Гераклдың бұғыны жаралау себебін сұрады. Геракл құдайлардың Эврисфей патшаның тапсырмаларын орындауды бұйырғанын және бұғыны ұстау тапсырмалардың бірі екенін түсіндіреді. Артемида батырды түсініп, рұқсатын береді. Осылай Геракл тағы бір ерлігін орындайды.
**Орбиталь квант саны L.**Бас квант санына тәуелді болады және ол электрондардың пішіндерін анықтайды, сондай–ақ электронның энергиясының бас квант санының мәніне сәйкес келетін орта энергиядан айырмашылығын көрсетеді. Орбиталь квант санының 0 – ден 1 – ге дейін болатын бүтін сандармен көрсетілген мәндері болады, ал ол мәндерге латынның кіші әріптерімен бейнелейтін деңгейшелер немесе қабатшалар сәйкес келеді.

* l … 0, 1, 2, 3, … (n – 1)
* ......s p d f …

Бас квант санының мәні қанша болса, оған сәйкес келетін деңгейде электрон бұлттарының пішіні және деңгейде электрон бұлттарының пішіні және деңгейлер сонша болады. Бас квант саны n = 1 сәйкес келетін бірінші деңгейде s деңгейшесі болады, оның электроны ядроны айналғанда l = 0 сәйкес пішіні шар тәрізді электрон бұлтын немесе орбиталь түзеді. Бас квант саны n = 2 сәйкес келетін екінші деңгейде екі деңгейше болады және оларға орбитальдардың екі пішіні сәйкес келеді. Өйткені 2р деңгейшесіндегі электрон ядроны айналғанда шар пішінді электрон бұлты немесе орбиталь, ал 2р деңгейшедегі электрондар гантель пішінді орбитальдар түзеді.

* Үшінші деңгейде үш деңгейшелер болады және оларға электрон бұлттарының үш пішіні сәйкес келеді, мұндағы d – деңгейшесіне орналасатын электрондар ядроны айналғанда пішіндері төрт күрделі электрон бұлттарын немесе орбитальдар түзеді.
* Төртінші деңгейде төрт деңгейше болады, ал олардың электрондары пішіндері төрт түрлі орбитальдар түзеді. Сонымен қалай деңгейшеге орналасуына байланысты барлық электрондар s – электрондар, р – электондар, d – электрондар және f –электрондар болып бөлінеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  IТлепиева Г.Ш. Т48 Бейорганикалық химия курсы: Оқу құралы - Ақтау, Ш.Есенов атындағы КМТжИУ, 2010 ISBN 978-601-7276-25-6
**Ибраһим әл-Мұттақи** (араб.: إبراهيم المتقي‎‎; 908, Бағдат — шілде 968, Бағдат) — Ислам халифатының 40-шы халифасы, мүміндердің әмірі.

Өмірбаяны
---------

Әр-Разы қайтыс болған кезде әмірлердің әмірі Бекжам Уасыт қаласында болатын. Ол Бағдатқа хат жазып, мемлекеттің лауазымды тұлғаларының барлығы жиналып, уәзір Әбу Әбдуллаһ әл-Куфимен халифа таңдауға қатысты кеңесулерін бұйырды. Кеңестің нәтижесінде барлығы да Ибраһим ибн әл-Мұқтадирді қолдайтынын білдірген соң, оған серт берілді.

Ішкі келеңсіздіктер
-------------------

Бекжам биліктің барлығын уәзір Әбу Әбдуллаһ әл-Куфиге беріп қояды. Бірақ Бекжамның өзі билік басында ұзақ отыра алған жоқ. Өйткені Бағдатты басып алуды көздеген Әбілхасан әл-Бәридидің әскерімен болған соғыста қайтыс болады. Бекжам дүние салған соң, Дәйләм аймағы әл-Бәридидің қолына өтті. Осылайша әл-Бариди күшейіп Бағдатқа қарай жолға шықты. Халифаның оған тосқауыл болатындай күші болмағандықтан 10 маусым 941 жылы Бағдатқа кірді. Оны қаланың барлық лауазымды тұлғалары қарсы алды. Бірақ түркілер мен дәйләмдықтардың қарсылығына тап болғандықтан, әл-Бәриди басшылыққа келе алмай, Бағдатта біраз уақыт болған соң, ол жерден кетуге мәжбүр болады. Халифа әл-Мұттақи Шамдағы Ибн Раиқты қайта шақырып оны әмірлердің әмірі етіп тағайындады.

Тұлғалық қасиеттері
-------------------

Әл-Мұттақидің дәуірінде айтарлықтай ештеңе өзгерген жоқ. Ол ораза мен басқа да құлшылықтарды жасағанды жақсы көретін. Халифа деген аты ғана болмаса мемлекеттік істерде де, сыртқы қатынастарда да ешқандай ықпалы болған жоқ.

Дереккөздері
------------

1. ↑  Шабан Өз. Ислам тарихы — Алматы: Ернар Есімқұлов, 2018 ISBN 978-601-7929-37-4
**Интернет мұрағаты** (ағылш. *Internet Archive*) — 1996 жылы Сан-Францискода Брюстер Кейл құрған коммерциялық емес ұйым. Мұрағат веб-парақшалардың, графикалық кескіндердің, бейне- және аудиожазбалардың және бағдарламалық қамтамалардың көшірмелерін жинайды. Мұрағат жалпыға жария интернет қауымы үшін өзіндегі деректер базасына тегін қол жетімділікті және жиналған материалдардың ұзақ мерзімге сақталуын қамтамасыз етеді. Мұрағаттың декларацияланған мақсаты интернет-технологиялар дәуіріндегі өркениеттің мәдени-тарихи құндылықтарын сақтау және электронды кітапхананы құру және қолдау болып табылады. 2012 жылдың қазан айындағы жай-күй бойынша Мұрағаттың өлшемі - 10 петабайт, 2016 жылдың қазанындағы мәлімет бойынша - 15 петабайт, 2019 жылдың наурызында - 45 петабайт. 2016 жыл тамызындағы жағдай бойынша веб-парақшалардың 502 млрд көшірмелері бар. Мұрағаттың сервері Сан-Францискода орналасқан, ал айнасы Амстердамдағы Александрия кітапханасында. 2007 жылдан бері Мұрағат кітапхана заңды мәртебесіне ие.

Тарихы
------

Мұрағатты 1996 жылы Брюстер Кейл жасап шықты.Бұл оның Alexa Internet компаниясының негізін қалаған уақытта болған еді. Дәл осы жылы қазан айында ұйым веб-парақшаларды мұрағаттауды және оларды сақтауды бастады. Сақталған сайт көшірмелері 2001 жылы WayBack Machine уеб-қызметі пайда болғанға дейін жалпыға жариялы болған жоқ. 1999 жылдың соңынан бастап Мұрағат уеб-мұрағат қызметінен бөлек, мәтін, бейнежазба, дыбыс жазбалары, бағдарламалық қамтамалар және кескіндерді сақтауды бастады.

Жобалары
--------

Интернет мұрағатының бұғатталуы
-------------------------------

### Ресейде

2014 жылдың қазанында Роскомнадзор РФ аумағында "Ирак пен Леванта Ислам мемлекеті" экстремистік тобының "Звон мечей" бейнежазбасы үшін Интернет мұрағатының кейбір парақшаларын бұғаттады. Мұрағатта кейбір сілтемелер мен жеке материалдар ғана бұғатталып жүрген, кейін 2014 жылдың 24 қазанында осы сайт тыйым салынған сайттар реестрлер тізіміне доменнің өзі және оның IP-адресі де еніп, бұғатталды.  

### Қазақстанда

Интернет мұрағаты Қазақстан аумағында 2015 жылы бұғатталды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
**Институттық инвестор** (ағылш. *Institutional investor*) — заңды тұлға, пайда табу үшін құнды қағаздарға, жылжымайтын мүлікке (жылжымайтын мүлікке хұқысымен қоса) салатын пұлы (пайы, жарна ретінде) бар адам. Институттық инвесторларға инвестициялық қорлар, зейнетақы қорлары, сақтандыру ұйымдары, несиелік ұйымдар (банктер) жатады. Институттық инвесторлар әдетте үлкен акция пакеттерімен сауда жасайтын Нью-Йорк қор биржасындағы саудагерлердің жартысына жуығын құрайды.

АҚШта Білікті институттық инвестор (Qualified Institutional Investor) деген де ұғым бар.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Институттық инвестордың Институттық емес инвестордан айрмашылығы қандай? (ағылш.)
**Паратиф (Қылау).**Сақа араларды кенеттен қатты мазасыздандырып, ішін өткізіп, өлімжітімге ұшырататын жұқпалы ауру.

Қоздырғышы
----------

Ентеробактер хафние. Ол жабайы араларда да залалды. Бұл ауру Қазақстанның қысы ұзақ аймақтарында көбінесе ерте көктемде немесе жазғытұрым қайталанған суықтардан соң кездеседі. Ауру көзі - ауырған ара семьялары, жеке аралар. Бір ұядан екіншісіне кәрез ауыстырғанда, жалпы суатты пайдаланғанда, аралар адасып басқа ұяларға ауысқанда жұғады. Кейде ауру ұяның сыз тартып дымқылдануынан, аралардың лас шалшықтардан су ішуінен (әсіресе қора маңында) де пайда болады.

Аурудың белгілері
-----------------

Ара денесіне түскен қоздырғыштың азкөптігіне, залалдығына қарай аурудың алғаш клиникалық белгілері 3-15 күннен кейін ғана белгілі бола бастайды. Ауруға шалдыққан аралар ұя ішіне, қондырма, кәрез т.б. заттарға мезгілсіз іш босатуынан ұядан күлімсі иіс шығып тұрады. Көптеген аралардың қанттары сіресіп, ұша алмай ұя төңірегінде жорғалап қалады.Осы жағдайдан бүкіл ара семьясындағы сақа аралардың 40-60 проценті қырылып қалуы мүмкін.

Ауруды анықтау
--------------

Лабораторияға әр ұядан 20-30 ара жіберіледі.

Емі, сақтандыру шаралары және санитарлық бағасы
-----------------------------------------------

Омартаны таза сумен және тұз қосылған сумен қамтамасыз етіп, ұя төңірегін тазалап сыпырып, ара өлекселерін жинап өртейді. әр ара семьясын үстеп қоректендіріп, жалпы жағдайын жақсартады. әрбір күн сайын бір литр қант ерітіндісіне қосып 0,2 г левомицитин, 100 мың ЕД биомицин немесе 200 мың ЕД стрептомицин береді. Омарта мүліктерін - киім, құрал-саймандарды түгелдей зарарсыздандырады. 
[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Семей мемлекеттік университеті ,«Өсімдік, балық және ара шаруашылығы өнімдерін ветеринариялық санитариялық сараптау», оқу әдістемелік кешені, ПОӘК 042-14-03.01.20.9/032012ж
Координаттар: 48°51′39″ с. е. 2°17′51″ ш. б.﻿ / ﻿48.86083° с. е. 2.29750° ш. б.﻿ / 48.86083; 2.29750 (G) (O) (Я)

**Бранли жағасындағы мұражай** (фр. )  Париждегі орналасқан мұражай. Африка, Азия, Океания және Америка құрлықтарында тұратын халықтарының «қарапайым көркемөрен» үлгілері жиналған. 

Франция президенті Жак Ширактың бастамасымен негізделген және Францияның астанасында 2006 жылы ашылған. Мұражайдың құрылуы жобадан құрылыстың аяғына дейін 10 жыл уақыт алды. Ресми топографиялық атауы — *Бранли жағасындағы мұражай*.

Бранли жағасы Париждегі Сена өзенінің сол жақ жағалауында орналасқан. Көршілес ғимараттар арасында: Лувр, Орсе мұражайы, Үлкен және Кіші сарайлар, Токио сарайы. Мұражай жобасының авторы француз сәулетшісі Жан Нувель болып табылады. 

Мұражай қорларында көркемөнердің 300 мыңнан астам бұйымдары жиналған, бірақ орталық мұражай ғимаратында тек қана 3500-ге жуық экспонаттар шығарылған. Олардың барлығы географиялық қағидаты бойынша орналасқан: Африка, Азия, Океания және Америка.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Мұражайдың ресми сайты
**Парафинді мұнай** - құрамында айтарлықтай мөлшерде еріген парафині бар мұнай. Мұнайдағы парафиндер мөлшері оның массасының 0,2-30%-ға дейінгі немесе одан да жоғары шамасын құрайды. Құрамындағы парафиннің мөлшері жөнінен мұнай аз парафинді (1,8%-ға дейін), парафинді (1,5-6%), жоғары парафинді (6%-дан жоғары) мұнайлар болып жіктеледі. Парафиндер мұнайда шектеулі мөлшерде ғана ериді және бұлардың еруіне температура айырықша әсер етеді, температураның көтерілуімен парафиннің еру
қарқыны да жоғарылайды. Парафиндердің еру қарқынына қысым, мұнайдың құрамы, еріген газдың мөлшері мен құрамы, парафиндердің құрамы әсер етеді. Мұнайдың басты сипаттамасының бірі болып оның парафинмен қанығу температурасы саналады, осы температурадан бастап мұнайдан парафин кристалдары бөліне бастайды. Мұндай кристалдарда шайырлар, асфальтендер, майлар т.б. тұнады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстанның мұнай энциклопедиясы. 2 томдық - Алматы: "Мұнайшы" Қоғамдық қоры, 2005. ISBN 9965-9765-1-1
**Кережан** – Талдықұм құмының оңтүстік-шығысындағы оқшауланған шоқы.

Географиялық орны
-----------------

Ақтөбе облысы Шалқар ауданы Шалқар қаласының солтүстік-шығысында 33 км жерде орналасқан.

Жер бедері
----------

Абсолюттік биіктігі 234 м. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 5 км-ге созылып жатыр, енді жері 2,5 км. Беткейлері жайпақ келген бірнеше шоқыдан тұрады.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Шоқы беткейі элювийлі-эолды шөгінділерімен жабылған. Палеоген кезеңіндегі ортаңғы және жоғарғы олигоцен жүйесінің жыныстарынан түзілген.

Өсімдігі
--------

Құмды, қоңыр сортаң топырақ жамылғысында сұр жусан, тұран жусаны, еркек шөп, астық тұқымдас өсімдіктер өседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
**Иво Лола Рибар** - югославия халқының неміс басқыншылары мен олардың итаршыларына қарсы халық-азаттық күресін ұйымдастырушылардың бірі. Югославияның Халық батыры. 1935 ж. Югослвияның коммунистік жастар одағына кірді, 1937 ж. ЮКЖО ОК-нің секретары. 1936 жылдан Югославия компартиясының мүшесі. 1940 ж. ЮКП-ОК-нің мүшесі болып сайланды. 1941 ж. халық-азаттық партизандар отряды бас штабның мүшесі. Сербиядп, Хорватияда, Словения мен Долмацияда партизандар күоесін ұйымдастыру жөніндегі бас штабтың ьапсырмаларын орындады. Гламочко-Поле ауданын бомбылау кезінде қаза тапты.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1976 ж. 9 том
**Керемет стефаниола** таралу аймағы бөлшектеніп кеткен, сирек кездесетін түр. Екі жерден ғана: Өзбекстанда (Бұқара облысы,Құлжоқтаудан) және Қазақстанда (Іле өзенінің төменгі ағысынан, Бақанас елді мекенінен солтүстік-батысқа 20 шақырым жерден) белгілі. Сусымалы құм белестері (бархан) арасындағы сазды шөлдердегі сексеуіл, шеңгел, түйесіңір арасында тіршілік етеді. Дернәсілі шығыс сораңында (Salsola orientalis) дамиды. Қуыршақтануы беріште өтеді. Дамуы бір жылға созылады. Дернәсілі қыстап шығады. Ересектері сәуірдің екінші жартысында ұшады. Ұшуы 5-8 күнге созылады, ересегі 12-26 сағат тіршілік етеді. Санының төмендеуіне малды шектен тыс орынсыз жаю әсер етіп отыр. Түрді қорғау үшін тіршілік ететін ортасын қорғау қажет. Шөлді аймақтарда шағын қорықтар ұйымдастырған дұрыс болар еді.

Дереккөздер
-----------

```
Ғажайып омыртқасыздар. Қазақстан Қызыл кітап беттерінен. Құрастырушылар И.Д.Минтяев, Р.В. Ященко, В.Л. Казенас
```
**Майтөккен**, *Майтыққан* – Ащысу алабындғы көл.

Географиялық орны
-----------------

Павлодар облысы Баянауыл ауданы Бірлік ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 35 км жерде, теңіз деңгейінен 185 м биіктікте жатыр.

Гидрографикасы
--------------

Аумағы 4,5 км2, ұзындығы 4,9 км, енді жері 1,5 км. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай созылып жатыр. Солтүстік-батысынан жазда құрғап қалатын шағын өзен құяды. Жаз айларында кей жылдары құрғап қалады немесе шалшықты батпаққа айналады. Қараша айының 2-жартысында суы қатып, сәуір айының 2-онкүндігінде ериді.

Жағалау сипаты
--------------

Жағалау бойының ұзындығы 17,2 км, бойында қамыс өскен. Алабы шабындыққа және мал жайылымына қолайлы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
*Басқа мағыналар үшін Майтөбе деген бетті қараңыз.*
**Майтөбе жер асты су кен орны** - Жамбыл облысы Талас ауданы Қаратау қаласынан 24 км жерде, Кіші Қаратау жотасының солтүстік-шығысында орналасқан. Қаратау қаласын шаруашылық және ауыз сумен қамтамасыз етуге байланысты барланған.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Кен орны тамды сериясының карстталған карбонатты тау жыныстарында шоғырланған. Жер асты суы 100-220 м тереңдіктегі карстталған әктас және доломиттерде дамығын үгілу қабатының жарықшақтарында және тектоникалық белдемдерде шоғырланған.

Сипаты, құрамы
--------------

Жер асты суы тұщы, минералдылығы 0,2-0,5, г/л. Химиялық құрамы гидрокарбонатты кальцийлі. Сутірек жалпы өнімділігі 80-100 л/с болатын 3 ұңғымадан тұрады. Ұңғымалардың тереңдігі 150 м. Кен орны 1974 жылдан игерілуде.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: "Қазақ энциклопедиясы", 2011. - 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
Праздник Лотосовых фонарей в Южной корее
**Бұдданың туған күні** (жапон. 灌仏会, қыт. дәст. 佛诞, жеңіл. 佛誕, пінин: *fó dàn*, палл.: *фодань*; Кантон: *fātdáan*, фатта: н; вьетн. *Lễ Phật đản*; кор. 부처님 오신 날 (Бучоним ошин нал)) — Гаутама Будданың туған күніне орай ұйымдастырылатын мейрам. Буддизмнің Махаяна және Тхеравада бағыттарын ұстанатындар тойлайды.

Аталып өтетін күндер
--------------------

1873 жылдан бастап Жапониядан басқа Шығыс Азияның барлық елдерінде қытай күнтізбесінің 4–айының 8–жұлдызы аталып өтеді. Таиланд, Вьетнам, Макао, Сингапур, Оңтүстік Корея мемлекеттерінде ресми мейрам болып есептеледі.

2003—2015 жылдар аралығында *Будданың туған күні* аталып өткен күндер (жақша ішінде тибет күнтізбесі бойынша көрсетілген):

* 8 мамыр 2003 ж. (9 мамыр 2003 ж. / 7 маусым 2003 ж.)
* 26 мамыр 2004 ж. (27 мамыр 2004 ж. / 26 мамыр 2004 ж.)
* 15 мамыр 2005 ж. (16 мамыр 2005 ж. / 15 мамыр 2005 ж.)
* 5 мамыр 2006 ж. (4 маусым 2006 ж. / 3 маусым 2006 ж.)
* 24 мамыр 2007 ж. (24 мамыр 2007 ж. / 23 мамыр 2007 ж.)
* 12 мамыр 2008 ж. (12 мамыр 2008 ж. / 10 маусым 2008 ж.)
* 2 мамыр 2009 ж. (31 мамыр 2009 ж. / 30 мамыр 2009 ж.)
* 21 мамыр 2010 ж. (21 мамыр 2010 ж. / 20 мамыр 2010 ж.)
* 10 мамыр 2011 ж. (11 мамыр 2011 ж. / 8 маусым 2011 ж.)
* 28 сәуір 2012 ж. (29 мамыр 2012 ж. / 28 мамыр 2012 ж.)
* 17 мамыр 2013 ж. (18 мамыр 2013 ж. / 17 мамыр 2013 ж.)
* 6 мамыр 2014 ж. (6 маусым 2014 ж. / 5 маусым 2014 ж.)
* **25 мамыр 2015 ж.** (**26 мамыр 2015 ж.** / **25 мамыр 2015 ж.**)

Жапонияда *Будданың туған күні* жыл сауын 8 сәуір күні тойланады. Бейресми мейрам болып табылады және *Гүлдер фестивалі* — ханамацури (花祭) деп аталады.

Үлгі:Rq
Экваторлық координаттар жүйесі
**Еңісу** (**δ**) астрономияда — экваторлық координаттар жүйесінің бірі. Бұрыштық қашықтықта Аспан меридианының жазықтықтығынан аспан экваторының аспан шырақтарына тең,әдетте доғаның минуты мен секундымен, яғни бұрышта өлшенеді. Еңісу солтүстік аспан экваторына оң және оңтүстікке қарай теріс.

* Аспан экваторында объекттің еңісуі 0°
* Солтүстік полюстің аспан меридианындағы еңісуі +90° тең
* Оңтүстік полюстің еңісуі −90°

Еңісудің барлығындағы белгісі беріледі (оң болған жағдайда да).

Дереккөздер
-----------

1. ↑  
Explanatory Supplement to the Astronomical Almanac / P. Kenneth Seidelmann —  University Science Books, Mill Valley, CA. — P. 724. — ISBN 0-935702-68-7.
*Басқа мағыналар үшін Майтөбе деген бетті қараңыз.*
**Майтөбе** – Қастек жотасының солтүстік сілемінде орналасқан тау.

Географиялық орны
-----------------

Алматы облысы Жамбыл ауданы Жамбыл ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 12 км жерде. Абсолюттік биіктігі 2568 м.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Плиоцен кезеңінде пайда болған Майтөбенің жер қыртысы гранит, әктас, тақтатастан түзілген.

Жер бедері
----------

Беткейлері тіктеу және солтүстікке қарай кертпештеліп тауалды жазығына ұласады. Шоқының басы күмбез тәрізді. Шығыс және оңтүстік беткейлері тік шатқалды, батыс беткейі көлбеуленген. Тау бөктерінен Таутекесай, Майбұлақ, Қарасу, т.б. өзендер бастау алады. Шығыс беткейінің етегінде Майбұлақ қонысы жатыр. Тауалды жазығында аудан орталығы Ұзынағаш, сондай-ақ Қарғалы, Ынтымақ, Сарыбай би, Қайназар, т.б. ауылдар орналасқан.

Өсімдігі
--------

Тауалдының қызғылт қоңыр, қара топырағында алма, өрік, жеміс ағаштары және астық тұқымдас тау шалғындары өседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
**Торос**, мұз сеңдер – теңіз, өзен, көл мұз жамылғыларындағы әр түрлі пішінді мұз сынақтарының ретсіз шоғыры. Мұз алаңдарының бүйірлік сығылысуынан және олардың жағалау мен судың таяз бөліктеріне түсірген қы-сымы салдарынан қалыптасады. Торос көбіне Солтүстік Мұзды мұхиттың ашық бөлігінде, Шығыс Сібір және Чукча теңіздерінде байқалады. Биіктігі кейде 10 м-ге (жағалық бөліктерінде 15 – 20 м) жетеді. Шоғырлану жағдайына қарай жалды Торос, тосқауыл Торос және қайраңдық Торос болып бөлінеді. Мұз жамылғысының беті бес балдық шкала бойынша (0 балл – мұз беті тегіс, 5 балл – мұз бетін жаппай Торос жапқан) бағаланады. Торос кеме қатынасына кедергі келтіреді.

Сілтемелер
----------

«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том.
Мүсірәлиев Молдақын
**Мүсірәлиев Молдақын** (1906, Алматы облысы Райымбек ауданы Сарыжаз ауылы — 1976) — ауылшаруашылық өндіріс үйымдастырушысы, Социалистік Еңбек Ері (1948). 

Ұлы жүздің Албан тайпасынан шыққан.[1]

1925-26 жылы ауылдық комсомол ұйымының хатшысы, үзақ жылдар Кеген ауданы Қарабұлақ ауылдық Кеңесінің төрағасы, аудандық мал өнімдерін дайындау мекемесінің директоры, "*Социалистік Қазақстан*" үжымшарының төрағасы (1940-42). Ұлы Отан соғысына қатысқан (1942-44), 1944-55 жылдары *"Қызылту"* ұжымшарының, *Ленин* ұжымшарының төрағасы, 1955-64 жылдары "*Қызылту"* ұжымшарында бөлімше меңгерушісі. Мүсірәлиевке қазақтың арқар-меринос қойын шығаруға қатысқаны үшін КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты атағы берілді (1950). "Ленин" ордені және бірнеше медальмен марапатталған. Райымбек ауданының орталығы — Кеген ауылындағы бір көше Мүсірәлиев есімімен аталады.[2]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *Алмабеков Т.* Албан ата энциклопедиялық шежіре. //  —  Алматы, 2003. — 1352 б. — ISBN 9965-00-838-8.
2. ↑  Жетісу, Энциклопедия. – Алматы: «Арыс» баспасы, 2004.
**Баусексеуіл қорғаны** - ортағасырлык қамал орны. Ызакөл ауылынан 2 км оңтүстік-батысқа қарай Сырдарияның ескі арнасының жиегінде.

2002—03 жылы Отырар мемлекеттік археологиялық қорық музейімен Шымкент қаласы Археология және этнология ғылыми-зертттеу орталығының археологиялық экспедагогикалық (жетек. С.Ахмет, З.Исабек) зерттеген. Қорғанның оңтүстік оңтүстік-батыс жағында Сырдария өзенінің ескі арнасы (өзек) өтеді. Осы арна өзектен 27 м жерден қорған басталады. Қорған екі бөліктен тұрады, әр бөліктің сырт жағын айналдыра ені 7x5 м болатын ор қазған. Бірінші қорған 6 мүнаралы болып келген. Әр мұнара корған қабырғасынан ерекше шығыңқы етіп көтерілген. Қорған ауданы 20x31 м, биіктігі 2,50x2,20 м. Оның оңтүстік батыс және солтүстік-батыс қабырға жағында доға пішінді екінші қорған орналасқан. Екі қорған арасын ені 10x8 м келетін ор бөліп тұр. Екінші қорғанның ауданы 36x30 м. Солтүстік-батыс жақ қабырға бойында 4 мұнара орны анықталған. Қабырға дуалының қазіргі жайылып кеткендегі жалпақтығы 12x10x20 м. Екінші қорғанды да айналдыра ені 8 м келетін ор қоршап тұр. Ордың сыртынан 110x69x48 м жерден өзектен тартылған, ені 3x7м келетін арық қазылған. Археологиялық зерттеу барысында Баусексеуіл қорғанысын халық 9—12 ғасырларда мекен еткен.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Отырар. Энциклопедия. – Алматы. «Арыс» баспасы, 2005 ISBN 9965-17-272-2
Молекуланың массасын анықтау үшін тіптен үй жағдайына да қоюға болатын қарапайым тәжірибені пайдалануға болады. Тамшуырдың (пипетканың) көмегімен зәйтүн майының бір тамшысын су бетіне тамызайық. Ол су бетіне бір молекуланың еніндей болатын қалыңдықпен жайылып кетеді. Сонда май молекуласының диаметрі 

{\displaystyle {d}\_{0}={\frac {V}{S}},} болады, мұндағы 

V — тамшының көлемі,

{\displaystyle S=\pi R^{2}} — жайылып кеткен тамшының ауданы (дөңгеліктің ауданы). Есептеулер зәйтүн майының молекуласының диаметрі шамамен {\displaystyle 1{,}7\cdot 10^{-9}} м болатынын көрсетеді. Бұл өте мардымсыз аз шама, оны көзге елестетудің өзі қиын. Бұл жерде салыстыру ғана көмек бере алады. Егер біздің басымыздың Күннің өлшеміндей етіп үлкейтсе, онда молекула осы кезде біздің басымыздың үлкендігіндей болады. Егер әлемдегі барлық заттың өлшемдері 100 миллион есеге артса, онда сутек молекуласының диаметрі ({\displaystyle 2{,}3\cdot 10^{-9}} м) 2,3 см болатын шарик тәрізді, адамның бойы 170 000 км, шашының ені 10 км болады.

Дереккөздер
-----------

Физика Б. Кронгарт, В. Кем, Н. Қойшыбаев (Жалпы білім беретін мектептің жаратылыстану-математика бағытындағы 10-сыныбына арналған оқулық) Алматы "Мектеп" 2006ж.
Бүгінгі кезде қазақ тілінде бұл сөздің мағынасы апырып-жапыру, ойсырату, бар күшін салу, тындыру. *«Табақтағы еттің жартысын еңсеріп барып, Қарасай тағы да үн қатты»* (С. Жүнісов, Жапанда.).

Сөз төркіні түркі тобындағы тілдерден. Мысалы, қырғыз тілінде: *эншер* — азайту, кеміту. Әлі де мұны біз *«еңсеру»* сөзінің алғашқы мағынасы дей алмаймыз. Бірақ белгілі бір іс-әрекеттің нәтижесінен туған, ауыспалы мағына деуге тұрады. Бұл ойға себеп —тағы бір түркі тілінің дерегі. Якуттарда *«иңсэ»* сөзі *«ашқарақ»*, *«қомағай»* мағыналарын мезгесе, осыдан туындаған *«иңсэр»* етістігі *«қомағайлану»*, *«ашқарақтану»* сияқты ұғымдар береді. Қомағайлық, ашқарақтықпен қаруланғам адам не нәрсені болса да, ойсырата азайтып, кемітетінін есімізге алсақ, қырғыз тіліндегі *«эншер»* етістігін.ің мағынасы сондай іс-әрекет салдары екендігін теріске шығару қиын. Ашқарақ, қомағай адамға біткен тағы бір қасиет жан-жағына жалақтап қарау болса, мүндай мағынаны берерлік сөзді ертедегі түркі жазба ескерткіштерінен табуға болады: *іңес* іңес кіші — жан-жағына жалақтап қарайтын адам. Осыларды жинақтап қорыта келгенде *«еңсеру»* сөзінің алғашқы тұлғасы *«еңсе»*, ал тұңғыш мағынасы *«қомағайлық, ашқарақтық»* деп топшылауға болатын тәрізді.[1]

Дегенмен, бұл сөздің қазіргі кезде жиі қолданылатын басқа мағынасын кедестіруге болады. Мәселен, Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінде "еңсерілмейтін күш" термины қолданылады.[2] Бұл терминнің мағынасы құқық субъектісінің еркінен тыс, дәрмені жетпейтін құбылыстар мен төтенше уақиғалар дерегі деген мағынаны білдіреді.

Сонымен қатар, "еңсеру" сөзі "жеңіске жету" және "қиындықтан жеңіп шығу" деген мағынада қолданылады. "Біз ондай қиындықтардан талай мәрте өткенбіз, келешекте де жұмған жұдырықтай бірлесіп еңсереті­німізге кәміл сенемін" (Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың Астанадағы Тәуел­сіздік сарайында ел Тәуелсіздігінің 17-ші жылдығына байла­ныс­ты өткізілген салтанатты жиында сөйлеген сөзінен).[3].

Бұдан басқа, "еңсеру" сөзі "еңсе" сөзімен тығыз байланысты екенін ұмытпауымыз қажет. Түбірі болып табылатын "еңсе" сөзі сөз тіркестерінде ар, намыс, абырой, мықты рух және адамгершілік деген сияқты жоғары тұлғалық қасиеттерді өзіне қамти алады. Мысалы, "еңсесі биік", "еңсеңді көтер". Олай болса, "еңсеру" сөзінің келесідей мағынасын тұжырымдауға болады: сырт көзбен қарағанда немесе көптің пікірі бойынша шешімі табылмайтын мәселенің шешімін асқан тапқырлық пен ой ұшқырлығы арқылы, төзімділік пен рухани мықтылық арқасында табу.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Бес жүз бес сөз.— Алматы: Рауан, 1994 жыл. ISBN 5-625-қ2459-6
2. ↑
3. ↑
**Молекулалық оптика**— заттың атомдық-молекулалық құрылымына тікелей байланысты болатын оптикалық сәуле шығару процесінің затпен әсерлесуін зерттейтін оптиканың бөлімі. Молекулалық оптика жарық толқындарындағы жеке актілердің бөлшектермен (молекулалармен, атомдармен, иондармен) және осы бөлшектерден құралған ортаның макроскопиялық параметрлерімен (мысалы, сыну көрсеткіші ) әсерлесу сипатын анықтайды. Осы тұрғыдан қарағанда молекулалық оптикада *жарық дисперсиясы, жарықтың сынуы* және әсіресе кеңірек көлемде *жарықтың шашырауы* зерттеледі. Жарықтың табиғи оптикалық анизотропиясы бар ортада (кристалдарда) таралуы кристаллооптикада қарастырылады. Изотропты ортаның анизотроптылығы электр өрісі (Керр эффектісі), магнит өрісі (Коттон— Мутон эффектісі), механикалық немесе гидродинамикалық күштердің өрісі (сұйық ағынындағы *сәуленің қосарланып сынуы* және фотосерпімділік құбылысы) тәрізді сыртқы өрістердің әсерінен пайда болады. Оптикалық активтілігі жоғары ортада (табиғи немесе магнит өрісінің әсерінен болатын, мысалы Фарадей эффектісі) жарықтың поляризация жазықтығының бұрылуы байқалады. М.о-да қарастырылатын осы тәрізді құбылыстардың көмегімен заттың қасиеті және оның құрамындағы бөлшектердің құрылысы туралы құнды мәліметтер алынады. Молекулаоптикалық құбылыстардың көпшілігі классикалық электрондық теорияның негізінде түсіндірілгенімен, оның толық теориясы *кванттық механика* ғана беріледі.  

М.о. әр түрлі салада қолданылады. Әсіресе когерентті сәуленің қуатты көзі— *лазердің* шығуына байланысты М.о-ның өрісі ұлғая түсті. М.о-ның әдістері жеке молекуланың құрылымы мен сипатын зерттеуде кеңінен пайдаланылады. Молекулалардың жылдамдық қозғалысы салдарынан заттың тығыздығы азды-көпті өзгеріп отырады. Ал тығыздықтың өзгеруі салдарынан ортаның сыну көрсеткіші де өзгереді. Мұндай ортада жарықтың шашырау құбылысы байқалады. Тәжірибеге қарағанда құрамында ешқандай бөгде бөлшектер жоқ, мұқият тазартылған ортадан өткенде де жарық аздап шашырайды. Бұл құбылыс жарықтың молекулалық шашырауы деп аталады. Шашыраған жарықты зерттеу арқылы сұйық, кристалл, жоғары молекулалық қосылыстар, атмосфералық түзілістер (бұлт, тұман т.б.) сияқты әр түрлі ортаның құрылысы және ондағы бөлшектердің жылулық қозғалысының ерекшеліктері жайлы мәліметтер алынады. М.о. әрқашанда молек. спектроскопиямен тығыз байланысты болады. Қазіргі кезде космостық денелер ортаны зерттеуге арналған М.о-ның перспективті әдістері жетілдірілуде.
**Еӊлікгүл** , эдельвейс, леонтоподиум (лат. *Leontopódium*) — — Астралылар тұқымдасының көпжылдық немесе біржылдық шөптес өсімділтерінің тегі.

Таралуы
-------

Еуропа мен Азияның таулы жерлерінде таралған.

Ботаникалық сипаттамасы
-----------------------

Еӊлікгүлдер - биіктігі 12—25 см щөптес өсімдіктер. Биік тауларда өседі. 

Жапырақтары жеңішке, асты жағы түкті, үсті жағы күміс түсті.

Күрделі гүлшоғы тығыз себетшеге жиналған гүлдерден құралған. Гүлдердің түсі - ақ немесе сарғыштау, гүл тостағаншаның қасындағы жапырақтары жұлдыз тәрізді.

Түрлері
-------

Текте 60-тан астам биологиялық түрлері айқындалған. Олардың арасында кең таралғандары:

* Leontopodium alpinum,Cass.
* Leontopodium brachyactis,Gand.
* Leontopodium fauriei,Beauverd Hand.-Mazz.
	+ [syn. Leontopodium alpinum,Cass.
* Leontopodium fedtschenkoanum,Beauverd
* Leontopodium japonicum,Miq.
* Leontopodium leontopodioides,(Willd.) Beauverd
	+ Leontopodium ochroleucum,Beauv.
	+ Filago leontopodioides,Willd.
	+ |Leontopodium sibiricum,Cass.
* Leontopodium palibinianum,Beauverd.
* Leontopodium nivale,(Ten.)(Ten.) Huet ex Hand.-Mazz.
	+ Leontopodium nivale,|(Cass.) Greuter
* Leontopodium souliei,Beauverd
* Leontopodium stoechas,Hand.-Mazz.

Қызықты дерек
-------------

Францияда еңлікгүлді альпі жұлдызы деп, ал Италияда - күміс жартас гүлі деп атайды. Таулы ел түрғындары еңлікгүлді бақыт пен махаббат гүлі деп санайды. Еңлікгүлдің пайда болуы туралы әдемі әрі мұңлы аңыз бар. Бір-бірінсіз өмір сүре алмайтын екі ғашық болыпты. Алайда тағдыр оларды мәңгілікке айыруға жазған екен. Айырылысу туралы ой екеуіне де сұмдық қорқынышты болып көрінеді. Бірге қалудың жалғыз-ақ жолы - бірге өлу. Олар бөлек өмір сүргеннен гөрі қол үстасқан күйі жартастан секіріп кетуді жөн көреді. Олар құлап өлген жартастың бетіне махаббаттың салтанатты да қайғылы жеңісінің құрметіне ақшыл еңлікгүл қаптап өскен екен.

Үзіп алынған гүл солмайды, ал кептірілгендері - әсемдігін ұзақ уақыт бойы сақтап қалады.

Галерея
-------

* Еӊлікгүлдер
* Leontopodium alpinum*Leontopodium alpinum*
* Leontopodium shinanense *Leontopodium shinanense*
* Leontopodium japonicum*Leontopodium japonicum*
*

Дереккөздер
-----------

1. ↑  The Plant List: *Leontopodium*
2. ↑  1100 қызықты деректер
**Тезекбай Шоқтыбайұлы** (1827 – 1912, Солтүстік Қазақстан облысы, Тайынша ауданы) – ақын. 

Арғын тайпасы Атығай руынан шыққан.

Заманында Тезекбай ақынды жеңген адам болмаған деседі. Атақты Кемпірбай, Жәмішбай, аға сұлтан Құнанбайдың ақыны Балтаны, тағы басқа белгілі ақындардың тізесін бүктірген, Шөжені айтыста сүріндірген де осы Тезекбай ақын болса керек. Арғында мен тұрғанда кім сөйлейді, ... Аяғымды басамын қырынырақ, Менің Тезекбай ақын болғаным бұдан бұрынырақ. Кімдер Тезек ақындай болмайын деп ойламайды, Әркімге Тезек ақындай болуға қиынырақ – деген Тезекбай Бірде Жүсіп деген кісі Тезекеңнің ауылының үстінен өтіп бара жатып, Тезекбай ақынның «үйге түс» дегеніне қарамай кетіп қалады. Сонда Тезекбай ақын: Жүсіпжан, кімге жолдас бұл дүние боқ, Желкеге таяп тұр ғой ажалды оқ. Үйге түс, асықпа сен, дәм татып кет, Келгенше енді айналып кім бар, кім жоқ, – дейді. Бір-екі күннен кейін Жүсіп Тезекбай ақынның сөзін есіне алып үйіне келсе, Тезекбай ақын ол дүниеге жүріп кетіпті.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Халық ақыны Қалия Жұбандықов | Әдебиет порталы. Тексерілді, 16 қараша 2020.
2. ↑  "Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6
3. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
**Тезекбай Жамантайұлы** (т.-ө. ж. б.) - Абай ауылының адамы. Тезекбайдың інісі Көжекбай ағасына қысым жасап, жерін тартып алу үшін әрекет жасайды. Тезекбай амалсыздан Абайға барып арызданған. Абай Көжекбайдың бұл озбырлығына тыйым салған. Ақын «Жамантайдың баласы Көжек деген...», «Бөтен елде бар болса...» деген өлеңдерінде сөзге тұрақсыз, қулық-сұмдыққа жақын, екі жүзді, зорлықшыл Көжекбайды өлтіре әжуа еткен. «Жақынын сатып, жөн көріп, Қалтаң-құлтаң амалдар, Туысқанға кекшілі...» деген жолдарға осы оқиғалар түрткі болуы әбден мүмкін.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Абай. Энциклопедия. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясының» Бас редакциясы, «Атамұра» баспасы, ISBN 5-7667-2949-9
**Брук Тейлор** (ағыл. Brook Taylor, 1685 - 1731) — ағылшын математигі, оның есімімен голоморфтық функцияның мәнін сол функцияның бір нүктедегі барлық туындыларының мәндері арқылы өренктейтін әйгілі формула аталған.

Өмірбаяны
---------

 *Methodus incrementorum directa et inversa*, 1715 
Эдмонтонда 1685 жылы 18 тамызда дүниеге келген, 1701 жылы ол Кембриджтегі Әулие Джон колледжіне түсті, онда 1709 жылы бакалавр дәрежесін және 1714 жылы докторлық дәрежесін алды. Оған тәуелсіз ол 1708 жылы математиканы зерттеді «Philosophical Transactions» оның бұрылыс орталықтары туралы мақаласы жарық көрді. Кейінірек сол журналда әртүрлі мәселелерге қатысты: қабықтың ұшуы, магниттердің өзара әрекеттесуі, капиллярлық құбылыстар, сұйықтықтар мен қатты заттар арасындағы адгезия туралы оның мақалалары жазылған. Оған қоса, ол бір-біріне кішкентай бұрышпен тұрған екі вертикалды пластинка арасындағы орташа қимасы гипербола екенін көрсетті. 

Оған «New principle of linear perspective»(1715) және үлкен трактат «Methodus incrementorum Directa ET inversa» ( 1715 - 1717) тиесілі. Бұл жұмысында ол өзінің атақты формуласын шығарудан басқа Лагранж пен Даламбер өз жұмыстарында жеткен нәтижемен бірдей нәтижеге жеткен ішектер тербелісі теориясы бар. Ол атомдағы астрономиялық рефракция мәселесін теориялық тұрғыдан зерттеген. 

Үлкен математикалық қабілеттерге ие болғанымен, ол өте жақсы музыкант болған және кескіндемені сәтті өткізген. Өмірінің соңында ол дін мен философия мәселелері бойынша зерттеу жұмыстарын өткізді.

Жад
---

1935 жылы Халықаралық астрономиялық одақ Айдың көрінетін жағындағы кратерге Тейлор атауын берді.

Сондай-ақ
---------

* Тейлор қатары
* Маклорен қатары

Әдебиет
-------

* Тейлор Брук / / Энциклопедиялық сөздік Brockhaus және Efron- СПб. 1890-1907 жж.
Фотопленка

Фотопленканы өңдеу.
-------------------

Химиялық- фотографиялық өңдеулер фотопленкалардың типтеріне және оның жарық сезгіш қабатының қасиеттеріне тәуелсіз түрде мынадай міндетті операциялардан тұрады: айғақтау, мұның нәтижесінде фотоқабатта көзге көрінетін кескін шығады және бекіту, мұның нәтижесінде әлгі кескін жарық сәуле әсерінен өзгеріске ұшырамайтын болады. Фотопленка фотобачокта айғақталады және бекітіледі, бачоктің ішінде өңделмекші фотопленка оралатын спираль катуша орналасқан. Қақпақтың ортасында бачокқа өңдеу ерітіндісін құюға арналған ойық бар. Фотопленканы кассетадан шығарып алу және оны катушкаға орау мүлде қараңғы жерге іске асырылады, пленка салынып қақпағы бабылған бачокты жарық жерге шығаруға және бұдан кейінгі жұмыстардың бәрін жарық жерде орындай беруге болады,бекіту процесі біткенше бачокты ашуға болмайды.

Фотопленкаларды өңдеуге арналған ерітінділер
--------------------------------------------

1. метол 8 г
2. гидрохинон 5 г
3. сусыз натрий сульфиті 125 г
4. сусыз сода 5,75 г
5. калий бромиді 2,5 г
6. су 1 л

Ерітінді дайындау
-----------------

Ерітінді дайындау үшін қайнаған суды пайдаланады. Ерітіндіні пайдаланудан 10-12 сағат бұрын дайындап қою керек. Оны герметикалы жабылатын тығыны бар, күңгірт шыны ыдыста қараңғы жерде сақтау қажет.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Шаңырақ : Үй-тұрмыстық энциклопедиясы. Алматы : Қаз.Сов.энцикл.Бас ред. 1990 ISBN 5-89800-008-9
**Фотополимерлік басу формасы** ФБФ (орыс. *фотополимерные печатные формы, ФПФ*) — фотополимерлік материалда (металл бетіне орналасқан қатты не сұйық композициялар қабаты) жасалған басу формасы. Ондай материал жарық сәулесі әсерінен өзінің химиялық және физикалық қалпын өзгертіп ерімейтін полимер қабатын (басу элементін) қалыптастырады. Полимерленбеген, өзінің алғашқы ерігіштік қабілетін сақтап қалған жерлерін жуып-еріту арқылы бедерлі басу формасы дайындалады. ФБФ-ның құнды артықшылықтары: жоғары айқындық қабілеті; басу элементтерінің орнықтылығы; жасалуының лездігі, оңайлығы; бояуды жақсы қабылдауы және беруі; бояудың ерітпесіне тұрақтығы; қалыңдығының біркелкілік дәлдігі; иілу қабілетінің жоғарылығы; форма жасау процесінің тұрақтылығы мен залалсыздығы және қандай да болса тиражға төзімділігі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Полиграфия, өлшеу техникасы, ағаш өңдеу жабдықтары және металл өңдеу техникасы мен технологиясы: Қазақша-орысша терминдердің түсіндірме сөздігі.
**Anime studio** - белгілі бір векторға негізделіп, 2D анимация және бағдарлаалық графика жасау үшін Smith Micro Software компаниясы ұсынып отыр. Бұның екі түрлі нұсқалары қол жетімді: Anime Studio Debut және Anime Studio Pro. Бірінші шектеулі функционалы бар әуесқой және жаңадан бастағандар үшін қолайлы болып табылады.

### Тарихы

Бастапқада бағдарламаның атауы «Moho» болып аталды. Ең бірінші нұсқасы 1999 жылы  Майк Клифтон құрды. Содан кейін 2014 жылы Майк Смит Micro бағдарламалық қамтамасыз ету, **Анимация** студиясының жетекші әзірлеуші қызметін атқарды.

2006 жылы Moho 5.4. нұсқасы жарияланды. Содан кейін ол шығармашылық іске асыруына мұқтаж анимация жанкүйерлердің жапон стилінің жабылуы және осы өнімнің атауын өзгерту туралы шешім қабылдады.

2010 жылы 9 маусымда Smith Micro Software компаниясы 3D анимациясын қосып, жақсартылған интерфейс Anime Studio 7 программасын жасап шығарды.

2011 жылы 8 маусымда Anime Studio 8 нұсқасын шығарды. Бұларға бірнеше медиалық пен Photoshop қосылды. Anime Studio 8,1 жаңартуы арқылы Poser 9 SDK, Multi-touch API және де Multi-touch API арналды.

2012 жылы 10 қыркүйекте Smith Micro Software компаниясы Anime Studio 9 нұсқасын шығарды.

2014 жылы 4 наурызда Anime Studio 10 программасының тұсауы кесілді.

### Мүмкіндіктері

* 3D кеңістік және анимация.
* 3D объектілерді көшіру және сүйек анимациясы.
* Камераны жандандырады.

Дереккөздер
-----------
**Aster** - Vertu компаниясы ұсынған смартфон.
Смартфонның негізгі нұсқасы 6900 АҚШ долларына бағаланған.Смартфон жақұтпен көмкерілген 4,7 дюймді дисплейге ие. Сондай-ақ, Snapdragon 801 төрт ядролы процессорымен жұмыс жасайды. Негізгі камерасы 13 Мпк сапамен суретке түсіре алады.Одан бөлек, Vertu өз тұтынушыларына көптеген жеңілдіктерді ұсынып отыр. Айта кетсек, смартфонды сатып алушыларға Kaspersky Mobile Security антивирусына лицензия және Silent Circle криптографиялық қызметіне жылдық абонемент беріледі. Сонымен қатар, Wi-Fi iPass интернет нүктесіне әлемнің кез келген жерінде қосылу мүмкіндігі де қаралған.
**«Біз де қазақпыз»** — Әбділда Тәжібаев жазған драматургиялық дастан.

Пьеса алғашқыда үлкен дауға айналып, «жарамсыз» деп танылды. Оның екінші нұсқасы **«Халқым туралы аңыз»** деген атпен 1964 жылы «Жүректілер» жинағының құрамында басылып шықты. Тек жарты ғасырдан астам уақыттан кейін бұл шығарма өзекті тақырыпқа айналды. Мұнда тек билікті көздейтін Бура ханның қыспағынан жәбір көрген халықтың азаттығы, келер күнге деген үміті поэтикалық сарында кестеленген. Сондай-ақ, пьесада ұлттық биік рух, халықтың арман-тілегі, дербес ел болуды көздеген мақсаты бар.

> 
> Мен «Біз де қазақпызды» жазу үстінде көп күндер бойында өте бақытты сезіндім. Айтайын дегенім көп те және татымды сияқты. Ешбір халық өз құрсағынан өзі шықпай қалған емес. Сәбилік, науандық күндерін бастан кешкен халық кем-кемдеп естиярлық дәрежесіне көтеріледі. Ол «менмін!» «мен бармын!» деген сөзді айтуға жарағанда «тағы кімің барсың!» деуге де жарайды. Өзгелерге қол созып, олармен қатар жасауға ұмтылады. Мұндай тұста бір елді бурадай билеп, өз үйірінен шығарғысы келмейтін, өзіне ғана бас иіп, өзіне ғана табынуды тілеушілерге, соған зорлықпен көндірушілерге, мифке айналған жалған иелерге халықтың саналы ері қарсы тұрады. Барлық күш-қайратын ой қараңғылығына, жан дімкәстігіне, өмірге еркіндік бермейтін, шатқалаңдарға қарсы жұмсайды. Біз ондай үздік ерлердің аузынан жаңа адамның пайғамбарлық монологтарын естиміз. Ол қараңғылыққа от лақтырады, көмескі көңілдерге, көлеңкелі түкпірлерге жарық береді, жұртқа арызын шағады. Сөйтіп, жалғыз басын өлімге байлап, барлық билеуші күшпен қан майданға түседі, сондағы оның арманы:
> 
> 
> Тауға шығам, тахтын басам тәңірінің,  
> 
> Қатарында бірге тұрып,  
> 
> Айналаға көз салам.  
> 
> Күнді көрем тас ұядан шығатын,  
> 
> Тас ұяға бататын.  
> 
> Егер... егер...  
> 
> Ар жағында кең дүние көрінсе,  
> 
> Қалдырмаймын бәрін айтам ойымның,  
> 
> — Неге өлімді тұманменен торладың?  
> 
> «Өзіңді сүйген әжеме  
> 
> Көп көрдің бе жарықты?  
> 
> Деймін сонау тәңіріге!»
>

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *Б.К. Нұрпейіс, З.У. Исламбаева.* Көркем шығармалардағы азаттық үні
2. ↑  *Ә. Тәжібаев.* Есімдегілер. — Алматы: «Жазушы», 1993.


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|   Әбділда Тәжібаев шығармалары |
| --- |
|  |
| Поэмалары | 
Абыл • Ағалар туралы • Адам • Ақын • Екі жаһан • Күй атасы • Құрдастар • Құтқару • Майра • Монологтар • Нартай • Оркестр • Портреттер • Толағай • Темірші |
|  |
| Пьесалары | 
Ақ қайың • Біз де қазақпыз (Халқым туралы аңыз) • Дубай Шубаевич • Жалғыз ағаш орман емес • Жартас • Жомарттың кілемі • Көңілдестер • Көтерілген күмбез • Қыз бен солдат • Майра • Той боларда |
|  |
| Сценарийлер | 
Алып туралы ән • Бұл Шұғылада болған еді • Жамбыл |
|  |
| Басқа шығармалар | 
Өлеңдері • Есімдегілер • Жылдар, ойлар • Өмір және поэзия • Хаттар сөйлегенде |

 |
**Мэтью Джеймс Моррисон** - 1978 жылы 30 қазанда Форт-Орд, Калифорнияда дүние есігін ашқан американдық актер және әнші.

Моррисон өзінің «Хор» телесериалындағы Уилл Шустер рөлімен танымал. Бұл рөлді ойнағаны үшін ол «Гильдия киноактёров» жүлдесін иеленді және «Эмми» мен «Алтын глобус» жүлделемен марапатталған. Ол мектепте футбол командасының ойыншысы болды, бал патшасы және студенттер кеңесінің президенті болды. Мектептен кейін ол Нью-Йорк университетін өнер мамандығын тандап жалғастырды. Өзінің карьерасын Моррисон Бродвейде бастады. 1999 жылдан бастап ол «С глаз — долой, из чарта — вон!», «Секс в большом городе» телесериалында, «Направляющий свет», «Пока вращается мир», «C.S.I.: Место преступления Майами», «Числа» және тғы да басқа фильмдер мен сериалдарда ойнады.

Дереккөздер
-----------
**Тезис** – бұл дәлелдейтін немесе жоққа шығаратын *тұжырымдама-пайымдаулар*. Тезистің басты ерекшелігі ұсынылатын дәйектерге дәлелдер келтірілуі тиіс.
*Негізгі тезистер* - дерек көзінің мазмұнын жалпылайтын басты тұжырымдамалар. Мұндай тезистерден кейбір жағдайда материалдардың мазмұнын тұтастай айқындайтын жеке жазбалар жасалады. 
*Қарапайым тезистер* – бұл басты ой-пайымдаулар, кейде конспектінің, рефераттың құрамдас бөлігі ретінде енгізіледі.Кез келген еңбекте, оның әрбір бөлімдерінде қарапайым тезистер көбірек кездеседі. 
*Күрделі тезистер* - негізгі және қарапайым тезистер қатар қолданылатын, ойды бекітудің пайдалы және жетілген түрі. *Дәйексөз тезистері.* Тезистердің бір бөлігі дәйексөз ретінде келтірілуі мүмкін. Мұндай әдісті әртүрлі көзқарастарды салыстыру үшін пікір, аннотация жазғанда қолданады.

**Тезис**- шығарманың, баяндаманың, сөздің қысқаша желісі, негізгі ойы, пікірі. Т е з и с жаз дүмбілездеу сырлаңқырап, Кітап жаз одан-бұдан ұрлаңқырап. Сирақтай шала үйтілген өлең жазып, Оныңды өңештей бер, бұлдаңқырап (I.Жансүгіров, Шығ. жин.)
**Мэттью МакКонахи** (ағыл. Matthew McConaughey; 4 қараша 1969 жыл) – америка актері, сценарийші, режиссер, продюссер.

*«Свадебный переполох»*, *«Как отделаться от парня за 10 дней»*, *«Любовь и прочие неприятности»*, *«Золото дураков»* және *«Призраки бывших подружек»* сияқты романтикалық комедияларда басты рөлдерді сомдаған. 1995 жылы Дрю Бэрримормен бірге Герберт Россаның *«Парни побоку» фильмі*ндегі рөлімен таныла бастаған. Шоу-бизнес әлеміне оны құрбысы Сандра Буллок әкелген. 2005 жылы People журналы Мэттьюді қазіргі таңдағы жігіттердің ішіндегі ең тартымдысы деп шешкен.

Фильмдері
---------

* «Техасская резня бензопилой: Следующее поколение» (1993),
* «Контакт» (1997),
* «Солдаты неудачи» (2008), т.б.
**«Біз төртеуміз»** — толық метражды көркем фильм. 1971 ж. Қазақфильм студиясы шығарған.

Сюжеті
------

Жаздың бір күні Рига шығанағының жағасында төрт бала кездесті. Азамат Қазақстаннан келді. Оның партизан ағасы Латвия жерінде хабарсыз кеткен. Катя — ленинградтық қыз, ал Арвид пен Язеп — латыштар. Арвидтың анасы эвакуация кезінде Қазақстанда тұрған, Язептің ағасы мен атасы партизан болған. Әскери өткен төрт баланы бір-біріне жақындатты. Партизандық шайқастар орындарына саяхат достар үшін қиын болды, бірақ олар осы саяхат арқылы Латвияда соғыс кезінде болған оқиғалар туралы көптеген жаңа ақпарат білді.

Рөлдерде
--------

* Азамат — Марат Ботабаев
* Катя — Лариса Лиханова
* Арвид — Мартыньш Калныньш
* Язеп — Виктор Риепша
* ата — Алфредс Видениекс
* Озолс — Улдис Думпис
* сорай — Роландс Загорскис
* қоян — Болат Қалымбетов

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Нас четверо Мұрағатталған 26 мамырдың 2019 жылы.
Роллинг көпірі

**Роллинг көпірі** (ағылш. *The Rolling Bridge*) — Лондонның Падингтон ауданында орналасқан. Аптаның әр жұмасы сегізбұрышты бұл көпір төңкеріліп жазылады да, жүруге қолайлы кейіпке енеді. Бұл оның басқа көпірлерден басты айырмашылығы. Ал күн соңында қайтадан сегізбұрышқа айналады. Келесі жұмада көпір қайта пайда болады. Механизм гидравликада жұмыс істейді. Жобасы 2004 жылы жасалған, авторы – Томас Хезервик.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  37th Structural Steel Design Award Winners.  Corus (23 маусым 2005). Тексерілді, 28 мамыр 2011.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Rolling Bridge
* Meccano model of Heatherwick's Rolling Bridge
* Simulation Rolling Bridge made FreeBasic by Xkrouhn
* 2D animation made with SMath Studio