**Қонаев** (2022 жылға дейін - *Қапшағай*) — Қазақстан Республикасы, Алматы облысының орталығы. Қазақстандағы құмар ойындар ойнатуға рұқсат етілген екі қаланың бірі.

Қонаев қаласы 1970 жылдары құрылған. Аумағы 3 мың шаршы км құрайды. Қонаев қаласында қазіргі таңда 2 округ және 11 елді мекен бар. Қапшағай бөгетінің солтүстік батысында 20 шақырым жерде Іле өзенінің оң жағасында Тамғалы Тас орналасқан. Қапшағай өңірінде 61,6 мыңнан астам адам тұрады. Қала Қапшағай бөгені жағасында бой көтерген. Қонаев халықтың ең көп демалатын жерлерінің бірі болып саналады.

Этимологиясы
------------

Қазақ тілінде «Қапшағай» атауы «тар шатқал» немесе «қысылған жер» дегенді білдіреді.

Қала тарихы
-----------

Қаланың дамуы мен пайда болу тарихы Қазақ КСР аумағының экономикалық дамуы үшін Қапшағай су электр стансасының құрылысының басталуымен байланысты. Іле елді мекені алғашында су қоймасы салынып жатқан жерде орналасып, 5 мыңнан астам адам жаңа Новоилийск елді мекеніне, Жетіген елді мекеніне және жаңадан құрылған балықшы колхозына, қазіргі Арна ауылына көшірілді. 1969 жылы 29 қыркүйекте жергілікті уақыт бойынша сағат 04:15-те Іле өзені бөгелді. Сол жылдың 26 ​​желтоқсанында су қоймасын толтырудың бірінші кезеңі басталды. 1970 жылдың көктемінде Іле ауылы су қоймасының түбіне кетті. 1970 жылы 9 шілдеде Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Президиумының Жарлығымен Алматы облысы Іле ауданы Новоилийск ауылы облыстық бағыныстағы қала қатарына жатқызылып, оған Қапшағай атауы берілді.

Кеңес өкіметі жылдарында қала мен оның төңірегінде өндірістік инфрақұрылым құрылды, зауыттар іске қосылды: фарфор, темірбетон конструкциялары, жоғары дәлдіктегі аспаптар; элеватор, нан-май зауыттары, балық өңдеу кешені.

1980 жылдардың аяғында қалада КСРО Қарулы Күштерінің 17-ші армиялық корпусының 751-ші жеке инженерлік-инженерлік батальоны орналасты.

КСРО-ның ыдырауымен мемлекеттік зауыттар мен кәсіпорындар жекешелендіру бағдарламасы бойынша мемлекетке жекенің қолына сатылып, кейіннен өз қызметін тоқтатты.

1998 жылы Заречное және Шеңгелді ауылдары ауылдық округтермен бірге қалалық әкімдікке бағынды.

2000 жылдардың ортасынан бастап су қорғау аймағы болып табылатын Қапшағай су қоймасының жағалары жеке шағын мотельдер мен кафелер үшін белсенді түрде салына бастады, демалуға арналған тегін қоғамдық жағажайлар іс жүзінде жоқ. Жағалаудағы су қорғау аймағының дамуына байланысты су қоймасының сулары ағынды сулардың қалдықтарымен ластануда.

2007 жылы «Ойын бизнесі туралы» заң қабылданды, оған сәйкес ойынханалар мен ойын автоматтары залдары Алматы облысында Қапшағай су қоймасының жағалауында және Ақмола облысының Щучинск ауданында орналасады.

2022 жылдың 16 наурызында Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Қапшағайдың атын халық қаласа, Қонаев деп өзгертуді қолдайтынын мәлімдеді. Сондай-ақ, ол Алматы облысының жаңа орталығы болуын, одан орталығы Талдықорған қаласында орналасқан жаңа Жетісу өңірінен бөлініп шығуын ұсынды.

География
---------

Қапшағай су қоймасының жағасында, Іле өзенінің бойында, оның темір жол қиылысына жақын жерде, Алматы қаласынан солтүстікке қарай 56 км жерде орналасқан.

Климат
------

Қапшағай қаласында континенттік климат қалыптасқан. Оның қысы құрғақ және суық, жазы ыстық. Су қоймасындағы судың температурасы мамырдың екінші жартысында 18-20 °С-қа жетеді, ал шілде-тамызда 26-28 °С-қа дейін көтеріледі. Жаз айларында ауа температурасы 40 °С-қа дейін жетеді, бірақ ылғалдылығы төмен.

Халқы
-----

Қапшағай қаласы халқының саны

| 1959 | 1970 | 1979 | 1989 | 1991 | 1999 | 2001 | 2003 | 2004 | 2005 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 14 072 | 15 071 | 25 629 | 38 300 | 44 400 | 46 257 | 45 600 | 47 678 | 47 606 | 50 800 |

| 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 50 703 | 51 667 | 53 082 | 54 406 | 55 747 | 53 648 | 54 956 | 56 047 | 57 516 | 59 047 |

| 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2021 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 60 892 | 61 302 | 61 643 | 61 767 | 54 245 |

2009, 2021| 2009 | 2021 | 2021 2009-ға пайызбен | Ерлер 2009 | Ерлер 2021 | 2021 2009-ға пайызбен | Әйелдер 2009 | Әйелдер 2021 | 2021 2009-ға пайызбен |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 39855 | ▲54245 | 136,1 | 18823 | ▲26238 | 139,4 | 21032 | ▲28007 | 133,2 |

Билік органдары
---------------

1. Қойшыманов Ақан Жұлайұлы - (1976—1980)
2. Абдрасылов Фарид Әмірсарұлы - (1980—1984)
3. Құрмашев Қуаныш - (1984—1987)
4. Хворов Юрий Павлович - (1992—1998)
5. Зеленский Сергей Михайлович - (1998—2008)
6. Таубаев Наурызбай Асанбайұлы - (2008—2014)
7. Кікімов Сәтжан Манасұлы - (2014—2016)
8. Қайнарбеков Талғат Қанатұлы - (2016—2020)
9. Құматаев Нұрлан Орынбасарұлы - (2020 жылы 25 мамырдан бастап)

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Республикасы халқының жынысы және жергілікті жердің типіне қарай саны (2023 жылғы 1 қаңтарға)
2. ↑  Қазақстан Республикасы халқының жекелеген этностары бойынша саны (2022 жыл басына)
3. ↑  Қапшағайға Қонаевтың есімі берілді.  Baq.kz (3 мамыр 2022). Тексерілді, 2 мамыр 2022.
4. ↑  2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеуАлматы облысы |
| --- |
|  |
| Орталығы: **Қонаев** |
|  |
| Аудандары | 
Балқаш • Еңбекшіқазақ • Жамбыл • Кеген • Қарасай • Райымбек • Талғар • Ұйғыр • Іле | Алматы облысы Байрағы |
|  |
| Облыстық бағыныстағы қалалар | 
Қонаев • Алатау |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеуҚазақстан туы Қазақстан қалалары |
| --- |
|  |
| Елорда: **Астана** |
|  |
| Республикалық маңызы бар қалалар | 
Алматы • Астана • Шымкент | Қазақстан елтаңбасы |
|  |
| Облыс орталықтары | 
Ақтау • Ақтөбе • Атырау • Жезқазған • Көкшетау • Қарағанды • Қонаев • Қостанай • Қызылорда • Орал • Өскемен • Павлодар • Петропавл • Семей • Талдықорған • Тараз • Түркістан |
|  |
| Облыстық маңызы бар қалалар | 
Ақсу • Алатау • Арқалық • Арыс • Байқоңыр • Балқаш • Екібастұз • Жаңаөзен • Кентау • Курчатов • Қаражал • Қосшы • Лисаковск • Приозёрск • Риддер • Рудный • Саран • Сәтбаев • Степногорск • Текелі • Теміртау • Шахтинск |
|  |
| Аудандық маңызы бар қалалар | 
Абай • Ақкөл • Ақсай • Алға • Алтай • Арал • Атбасар • Аягөз • Булаев • Державинск • Ембі • Ерейментау • Есік • Есіл • Жаңатас • Жаркент • Жем • Жетісай • Жітіқара • Зайсан • Қазалы • Қандыағаш • Қаратау • Қарқаралы • Қаскелең • Құлсары • Леңгір • Макинск • Мамлют • Сарқан • Сарыағаш • Сергеев • Серебрянск • Степняк • Тайынша • Талғар • Темір • Тобыл • Үшарал • Үштөбе • Форт-Шевченко • Хромтау • Шалқар • Шар • Шардара • Шемонаиха • Шу • Щучинск |

 |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

|  Алматы облысы Қонаев қалалық әкімдігі елді мекендері |
| --- |
|  |
| 

 Ақөзек •
 Бөктер •
 Кербұлақ •
 **Қонаев** •
 Қосқұдық •
 Құлантөбе •
 Сарыбұлақ •
 Тасқұм •
 Шеңгелді •
 Шолақ 
 |

 |