recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Минданао** — Филиппин архипелагында орналасқан Тынық мұхиттың араларалық теңізі. Солүстікте Сикихор, Бохол, Лейте және оңтүстікте Минданао аралдарының арасында орналасқан.

Тынық мұхитпен Суригао бұғазы арқылы бірігеді. Батыста Сулу теңізімен бірігеді. 

Тереңдігі 1975 м. Судың орташа жылдық температурасы 28 °С, тұздығы 34 ‰. 

Ағыстардың бағыттары көбінесе батысты, олардың жылдамдығы 2 км сағатына. Жағасында көп маржан тұнбалары бар.

Минданао аралдағы ірі шығанақтар: Илиган, Хингоог, Макалахар, Бутуан шығанақтары. Минданао аралында орналасқан ең ірі кемежайлар: Кагаян-де-Оро және Бутуан кемежайлары. Минданао теңізіне кіретін ең ірі өзен: Агусан өзені.
**Аратіс дриада** - Қазақстанда тек алтайда ғана (Шығыс Қазақстан облысы) кездесетін раушангүлдер тұқымдасына жататын өсімдік. Тек қана биік тауларда , ірі қиыршық тастарда және альпі көгалдарында өседі. жиі, ерекше өсімдіктер бірлестігін құрайды, оларды дриада тундрасы деп атайды. Бұл атаудың шығуының өзі қызықты.Ежелгі грек мифологиясында дриада гректердің орман құдайының аты. Ежелгі Грекия орманының негізі еменнен тұрады, грек тілінде дриас деген емен деген сөз. яғни бұл өсімдік құдайдың құрметіне осылай аталған. Бұл өсімдіктің тіршілік формасы да қызықты, төселмелі, көп бұтақты бұташық, мәңгі жасыл жапырақты. ол жер бауырлаған биіктігі

Ерекшелігі
----------

Гүлдері жалғыздан, қысқа 2-7 см, бірақ жеміс салу кезеңінде аздап ұзаратын гүлсимдары, ақ түкті және қызғылт безді түктерімен. Тостағанша жапырақшалары және желектері сегізден, аталықтары мен аналықтары көп, Жапырақтары жіңішке жасыл, тостағанша жапырақшаларынан ұзындау, ақ эллипс тәрізді. Дриада маусымның ортасынан тамызға дейін гүлдейді, шілденің соңында жеміс салады. Жемісі көптеген жіңішке тұқымшалардан тұрады, олардың әрқайсысы ұш жағында 3 см-ге дейін қауырсын түкті осьті. Тұқымның бөлігі желмен таралады, ал көпшілігі осьтермен, қылтанақтармен малдың жүніне ілініп, аналық өсімдіктен алыстай береді. Жасыл жапырақтары мен бүршіктері көктемде тундра құрының азығы болып есептеледі, міне, осыдан келіп орыстың халық атауы "куропаточья трава" шығады. Жапырағында дәрумендер және иілік заттар бар, сондықтан Алтайда оны шай орнына пайдаланады және асқазан-ішек ауруларына қарсы ем ретінде қолданады. Мәңгі жасыл жапырақтардың ерекше таңқаларлық әдемілігі жастық пішінді түрі өсімдікті өте тартымды көрсетеді. Бірақ Қазақстанда дриаданы қолда өсіру өте қиын болғандықтан көгалдандыру мақсатында қолданылмайды.

Дереккөздер
-----------

"Қазақстанның өсімдіктер әлемі" энциклопедиясы
**«Батаклан»** (фр. ) — Париждегі театр, XI аймақтағы Вольтер бульварында орналасқан.

Тарихы
------

«Батаклан» кафе-шантан ретінде негізледі. Бірінші қабатында театры бар кафе орналасқан, ал үстінгі қабатында үлкен би залы болған. Театр 1865 жылдың 3 ақпан күні ашылды, кейін тетардың иелері жиі ауысып тұрды.

1926 жылы ғимарат сатылып, кинотеатр ретінде жұмыс істей бастады. 1933 жылы өрт кезінде ғимарат зақымдалған және ішінара қирады.

1950 жылы жаңа қауіпсіздік стандартарына сай ғимарат ішінара бұзылды, ал 1969 жылы кинотеатр жабылды.

2006 жылы театрдың қасбеті түпнұсқалық түстерге боялды, бірақ түпнұсқалы пагода қалпына келтірілген жоқ.

2015 жылдың 13 қараша күні Париж қаласында болған басқа террорлық актлермен қатарлас Батакланда атыс орын алды, шабуыл нәтижесінде шамамен 100 адам кепілге алынды. Тұтқынға алу және кейінгі құтқару операцияның барысында 100-ден астам көрермен мерт болды.

* Батаклан түпнұсқалы пагодамен, 1900 жыл.Батаклан түпнұсқалы пагодамен, 1900 жыл.
* Театрдың сыртқы дуалы.Театрдың сыртқы дуалы.
* Ғимараттың қасбетін қайта бояу жұмыстары болып жатқан кезіндегі көрінісі, 2006 жыл.Ғимараттың қасбетін қайта бояу жұмыстары болып жатқан кезіндегі көрінісі, 2006 жыл.
* Театрдың сыртқы көрінісі, 3 сәуір 2009 жыл.Театрдың сыртқы көрінісі, 3 сәуір 2009 жыл.
* Театрдың сыртқы көрінісі, 11 қаңтар 2015 жыл.Театрдың сыртқы көрінісі, 11 қаңтар 2015 жыл.

Тағы қараңыз
------------

* Париждегі террорлық актлер

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Fatal shootings and explosion reported in Paris – live, *The Guardian* (13 қараша 2015). Тексерілді 13 қараша 2015.
2. ↑  Statement attributable to the Spokesman for the Secretary-General on the multiple attacks in Paris / UN Secretary-General, New York, 13 қараша 2015 (ағыл.)

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* bataclan.fr  Батаклан — ресми сайты
**Әскери іс** — мемлекеттің қарулы күштерінің әрекеттері, дайындығы және құрылымдарымен байланысқан теоретикалық һәм практикалық сұрақтарды қамтитын жалпы жинақы термин.

Әскери-инженерлік іс
--------------------

Әскери-инженерлік іс — соғыс қимылдарын жүргізуге және ұрыс әрекеттеріне қолайлы жағдай жасауға қажетті инженерлік жұмыстардың теориясы мен практикасын зерттейтін әскери ғылымның бір саласы. Ол арнаулы әскерлердің маңызды инженерлік шараларды жүзеге асыруына басқа әскер түрлерінің қатысу дәрежесін аныктайды. Әскери-инженерлік іс жергілікті жерді инженерлік барлау (тазарту), әскерлер мен объектілерді жасыру, далалық қорғаныс құрылыстарын, тосқауыл, өткел, көпірлер салу, жол жөндеу, әскерлерді сумен жабдықтау, т.б. мәселелермен айналысатын әскерлердің негізгі жұмыс әдіс-тәсілдерін жетілдіреді. Әскери-инженерлік шараларды барлық әскер түрлері жүзеге асырады.

Әскери істегі теледидар
-----------------------

Әскери істегі теледидар — әскери мақсаттарға теледидар қолдану: барлау, бақылау, әскерді басқару, ракетаны нысанаға (объектіге) бағыттау, навигациялық міндеттерді орындау, метеорологиялық жағдайды зерттеу және басқа міндеттерді орындау. Әскери істегі теледидар көзбен көру мен бақылауды, қашықтан әр түрлі бейнелерді, құжаттарды, фотосуреттерді беруді қамтамасыз етеді, артиллериялық атысты реттейді, ұшқышсыз басқарылатын объектілердің ұшуын бақылайды, басқа да міндеттерді орындайды.

Әскери істегі революция
-----------------------

Әскери істегі революция — қарулы күрес құралдарындағы, ұрыс әрекеттерін жүргізу тәсілдеріндегі, әскерді ұйымдастырудағы, оны оқытып-үйрету мен тәрбиелеудегі соңғы жылдары өнеркәсібі мен ғылымы неғұрлым дамыған елдерде, әсіресе ракеталық-ядролық қару жасауға байланысты болған түбірлі, сапалы өзгерістердің барлық жиынтығы. Әскери істегі революция барлық негізгі салаларды қамтиды. Сонымен қатар әскерді ұйымдастыру, барлық ауқымдагы қарулы күрес тәсілдері, басқарудың автоматтандырылған жүйесін құру (оның негізгі құрама бөліктері: электронды есептеуіш, радиолокациялық және радиотеледидарлық аппаратура) істерін жетілдіру қатар жүреді. Әскерді оқыту мен тәрбиелеу әдістері де жана міндеттерді шешуге бейімделеді. Әскери істегі революция нәтижесінде елдің қарулы күштері мен кейбір әскер түрлері бірінші класты әскери техникамен қаруланады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Әскери іс. Алматы: «Мектеп» ААҚ, 2001 жыл
**Арас**  (түр. *Aras*, арм. Արաքս, әз. *Araz*, парсы: ارس‎) — Кура өзенінің оң жақ саласы, Бингөль (Мыңкөл) жотасының солтүстік беткейлерінен басталады. Түркия, Армения, Иран, Әзірбайжан мемлекеттерінің шекарасын бойлай ағады. Жалпы ұзындығы 1072 км, су жинау алабының ауданы 102000 км². Жоғарғы ағысында тар шатқалмен ағады да, сол жағынан Ахурян өзеніне құяды. Соның нәтижесінде өзен аңғары кеңейіп, Арарат жазығына шығады да, арнасы жайылып, бірнеше тарамдарға бөлшектеніп кетеді. Аракс ыза және қар суларымен толысады. Наурыз — маусым айларында тасиды. Өзен жылына 7,6 км3 (жылд. 241,0 м³/сек) су және 16 млн. т тасынды алып келеді. Басты салалары: Ахурян, Раздан, Арпачай, Котурчай, Қарасу. Өзен кеме қатынасына қолайсыз, төменгі жағында өзен суы егін суаруға пайдаланылады. Өзен бойында (Нахичеван Республикасында) ауданы 14,5 км², көл. 1,35 км3 Аракс атты бөген салынған (1971).
Координаттар: 40°01′06″ с. е. 48°27′13″ ш. б.﻿ / ﻿40.0184° с. е. 48.4535° ш. б.﻿ / 40.0184; 48.4535 (G) (O) (Я)
**Әл-Жувейни** (1226 - 6.3.1283) парсы тарихшысы және мемлекет қайраткері. Ата-бабасы Хорасанның Жувейн аймағынан шыққандықтан әл-Жувейни аталған. әл-Жувейни салжұқтар билігі тұсында сахибдиуан (қаржы министрі) қызметін атқарады. 1249 - 1951 ж. Аргунның хатшысы болып, Аргунмен бірге екі рет Моңғолияға барды. Хулагу хан Иранда илькандар әулетін құрғаннан кейін әл-Жувейни Аргуннаң баласымен бірге Хорасанды биледі. 1253 ж. Моңғолдар қиратқан Хабіш (қазіргі Коган қ.) қаласын қайта қалпына келтіру ісіне басшылық етті. Каспий теңізінің оңтүстігінде жасалған жорықта Хулагу ханға еріп жүрген. Хулагу хан Бағдадты жаулап алған соң Жувейниді қаланың билеушісі етіп тағайындады. Жувейни бірнеше еңбек жазып қалдырды. Олардың арасынан "Тарих-и жаһангушай" (Әлемді бағындырушының тарихы) атты моңғолдар тарихына арналған үш томдық еңбегін ерекше атауға болады. Еңбектің бірінші томында Шыңғыс ханнан бастап 1248 жылға дейінгі тарихы, екінші томында Хорезмшаһ әулетінің тарихы, үшінші томында Хулагу ханның Иранға жасаған жорығы баяндалады. Жувейнидің бұл шығармасында Баласағұн, Қашқари қалалары туралы Шу мен Талас өңірінде және Жетісуда қоныстанған қарлұқтар жайлы мәліметтер берідген.

1. ↑  "Тараз, Жамбыл облысы" энциклопедиясы, Алматы 2003
**Алма Бектұрсынқызы Құнанбаева** (1949 жылы Алматы қаласында туған) - музыкатанушы ғалым, өнертану ғылымдарының кандидаты. АҚШ-тың атақты Стэнфорд университетінің профессоры.

Өмірбаяны
---------

Алма Құнанбаева Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясын, П.Чайковский атындағы Мәскеу мемлекеттік консерваториясын, Санкт-Питербург мемлекеттік театр өнері академиясының түлегі. 1984 жылы Изалий Земцовскийдің ғылыми жетекшілігімен "Қазақ эпикалық дәстүрінің проблемалары" тақырыбында өнертану ғылымдарының кандидаттық диссертациясын қорғаған. 
Көп жылдар бойы Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясында дәріс оқыған.
1993 жылдан бастап АҚШ-та тұрады және Висконсин–Мадисон, Вашингтон Сиэтл, Айова, Калифорния Беркли университеттерінде сабақ берген.
Қазіргі таңда Калифорния штатының Пало Альто қаласында орналасқан атақты Стэнфорд университетінің профессоры. Сонымен бірге, Беркли қаласындағы Орта Азия елдерінің мәдениеті мен тарихын насихаттауға арналған "Silk Road House" атты орталықтың президенті.

Алма Құнанбаева 2014 жылы АҚШ эммигранттарына арналған "Ellis Island Medal of Honor" медальымен марапатталған. Медаль жеке және кәсіби өмірдегі жетістіктері үшін және өз мәдениетін сақтауға қосқан үлесі үшін беріледі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Союз компизиторов Санкт-Питербурга Мұрағатталған 19 желтоқсанның 2014 жылы.
2. ↑  Silk Road House
3. ↑  CONGRATULATING THE 2014 RECIPIENTS OF THE COVETED ELLIS ISLAND MEDAL OF HONOR

Тағы қараңыз
------------

Сыртқы сілтемелер
-----------------

Silk Road House Мұрағатталған 14 желтоқсанның 2014 жылы.
**Муаттаʾ** (араб.: الموطأ‎) имам Мәлик бин Анастың шариғатқа қатысты топтастырылған хадистер жинағы.

Сипаттамасы
-----------

Тарихы
------

Сенімділігі
-----------

Имам Малик 'муатта' жинағын қырық жыл шамасындағы уақытта медине қаласының тұрғындарының арасында жүріп жинады. Кітаптың аты "келісілген" хадистер - медине тұрғындарының көпшілігі бір сөзден құптайтын хадистер жинағы болғандықтан. Бұл кітаптың сенімділігі жоғары екендігін төрт фиқһ мектебінің имамдары мен көптеген ислам ғалымдары құптаған.

Әл-Муатта тараулары
-------------------

Әл-Муатта хадистер жинағы шамамен 1,720 хадистен тұрады, олардың:

* 600 марфуғ хадис
* 613 мауқуф хадис
* 285 мақту хадис
* 222 мурсал хадис

Әл-Муаттаға комментарийлер
--------------------------

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *al-Kattani Muhammad ibn Ja`far* al-Risalah al-Mustatrafah / Muhammad al-Muntasir al-Kattani — seventh. —  Beirut: Dar al-Bashair al-Islamiyyah. — P. 9, 41.
2. ↑  "The Hadith for Beginners", Dr. Muhammad Zubayr Siddiqi, 1961 (2006 reprint), Goodword Books

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|   Хадис әдебиеттері |
| --- |
|  |
| әл-Кутуб әс-Ситтаһ | 
Сахих әл-Бұхари · Сахих Муслим · Сунан әс-Суғра · Сунан Әбу Дәуд · Жамиғ әт-Тирмизи · Сунан Ибн Маджаһ |  |
|  |
| Негізгі жинақтар | 
Муатта имам Малик  · Муснад Ахмад ибн Ханбал  · Сахих Ибн Хиббан |

 |
**Босаң норма** - тілдегі сан түрлі варианттарды талғап-таңдауда аса қатаң талап қоймайтын әдеби тіл нормасының бір түрі. Мұнда сөйлеуші қай вариантты таңдаймын десе де, өзі біледі. Мысалға, *тірідей-тірілей*, *мұны-бұны*, *айқай-айғай*, *азар-әзер* және т.б. Алайда, босаң нормада "қатаңдық" мүлде жоқ деп кесіп айтуға болмайды. Босаң нормаға сай сөздердің өзіндік ерекшелігі мен қиындығы бар.

Қазіргі жалпыхалықтық тілде босаң нормада айтылып жүрген сөздер өте көп. Мәселен, [л] варианттары да, [д] варианттары да жарыспалы қолданылады. *Ақшалай - ақшадай*, *барлы - жоқты*, *бірлі - жарым*, *екіншілей - екіншідей*, *ескілей- ескідей*, *қаралай - қарадай* деген жұптардағы қай нұсқа дұрыс? Қайсысын қәдеби тіл нормасына лайық деуге болады? "Қазақ тілінің орфографиялық сөздігінде" аталмыш сөздердің екі қолданылу нұсқасы да қатар келтірілген. Бұл сұрақ әлі өз жауабын толыққанды таба қоймаған. Дегенмен бұлардың қазіргі кезде жиірек ұшырасатындары [л] нұсқасы. Мысалы, *ұшты-күйлі*(ұшты-күйді емес), *кәрлен*(кәрден емес), *немқұрайлы*(немқұрайды емес) және тағысын тағы.

Қазіргі таңда тілдің даму, өзгеруіне сәйкес босаң нормадан қатаң нормаға көшуді жеделдетуге болады. Оның айқын дәлелі сөзге жалғанатын *-шы, -ші* жұрнақтары. Мысалдарына көз жүгіртер болсақ, *егінші*, *малшы*, *суретші*, *әнші*, *биші*, *қойшы*, *сиыршы*, *бұзаушы*, *қозышы*, және т.б. Ал *бота*, *құлын* сөздеріне *-шы -ші* жұрнақтарын жалғау арқылы *боташы*, *құлыншы* сөздерін қолдануға бола ма? Болмайды. Өйткені, бұл шаруашылық өмірде жоқ. Ал *бұзаушы*, *қозышы* деудің жөні бір бөлек.

Қазіргі қолданыста босаң нормаға жататын *мүлде басқа - мүлдем басқа*, *мынадай-мынандай*, *жалғыз-жаңғыз*, *түгелдеу-түгендеу*, т.б. нұсқалардың алдыңғы сыңары жиі қолданылатыны мәлім. Олай болуы дұрыс. Себебі, бұл тілдік қатынас түсу үшін оңай, ықшам келеді. Ал *жалғыз, түгелдеу* тәрізділерінің көп қолданысқа ие болуының себебі мынада. Бұлардың өзге тұлғада кездесуі және дербес қолданылуы: *жалғыз, жалқы, түгелдеу, түгел, түп-түгел*. Осылардың жарыспалы сыңарларынан мұндай ерекшеліктер байқалмайды. *Жаңғыз*(жаңқы түрінде қолданылмайды), түгендеу(түген, түп-түген деп айтылмайды).

Дереккөздер
-----------

Уәли Н. Қыдырбаев Ө. Қазақ тілі: Сөз мәдениеті. - Алматы:"Мектеп" баспасы, 2006. -264 бет.
**Данияр Бектұрұлы Үсенов** (2 ақпан 2001 жыл) — қазақ футболшысы, "Қайрат" клубының жартылай қорғаушысы.

Карьерасы
---------

### Клубтық

"Каспий" клубының түлегі. 2016 жылы 15 жасында "Қайрат" академиясына ауысып, "Қайрат" жастар клубында ойнады. 2020 жылы негізгі құрамға қабылданды. Премьер лигадағы дебюті 7 наурызда "Таразға" қарсы өтті, бірінші тайм толық ойнады.

27 тамызда Еуропа лигасындағы дебют кездесуін Арменияның "Ноа" клубына қарсы өткізді, бұл кездесуде Данияр 74-минутта тыңнан қосылды.

18 қазанда "Жетісумен" ойынның 87-минутында алаңға шығып, соңғы секундтарда премьер лигадағы бірінші голын соқты. Бұл ойында қайраттықтар 4:2 есебімен жеңіске жетті.

### Халықаралық

2020 жылы 8 қазанда Солтүстік Македонияға қарсы ойында Қазақстан жастар құрамасы сапындағы тұңғыш ойынын өткізді. Ойынның 40-минутында Акмаль Бахтияровтың орнына алаңға шықты. 50-минутта ескерту алды.

Жетістіктері
------------

**Қайрат**

* Қазақстан чемпионы: 2020

Дереккөздер
-----------

1. ↑

Сілтемелер
----------

* Профилі Мұрағатталған 22 қазанның 2020 жылы.
**Лулео** — Швецияның солтүстік-шығысындағы қала және порт.. Халқының саны – 57 679 адам (2008). Негізі 1621 жылы қаланған. 1887 жылы қалада қатты өрт болып, оның әсерінен ғимараттың жарты бөлігі жойылған. Осыдан кейін қала қайта қалпына келтірілген. Сонымен бірге қалада жаңа готикалық стильде шіркеу салынып, оған монарх Оскар –Фредериктің есімі берілген. 1904 жылы шіркеу кафедралды собор болған. Шіркеу сүмбесінің ұзындығы 67 метр. Бұл шаһардағы ең биік ғимарат саналады.

Қала экономикасында қара металлургия, машина жасау, кесілген ағаш дайындамалары мен целлюлозалар өндірісі және Лапландиядан темір рудасын экспорттау жетекші рөл атқарады.

Қала шведтің музыкалық Movits! тобының отаны болып табылады.
Дереккөздер

1. ↑
**Дублин қалалық университеті** (ағылш. *Dublin City University*, ирл. Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath) — Дублиннің төрт университеттерінің бірі. Университеттің қазіргі заманғы кампусы солтүстік Ирландия астанасында орналасқан. Университеттің барлық артықшылықтары - дәрежелер, стипендиялар, стипендиялар және сыйақылар - көптеген жылдар бойы англикандықтармен шектелген, бірақ 1873 жылы барлық діни талаптар алынып тасталды. Университет кітапханасында көп жарықтандырылған қолжазбалар, оның ішінде әйгілі Келлс кітабы.

Қазіргі уақытта университетте 11 мыңнан астам студент оқиды. Қызметкерлердің саны шамамен 440 адамды құрды.

1975 жылы *National Institute for Higher Education* атымен университет құрылды. Бірінші студенттер 1980 жылы жазылды.

Сілтемелер
----------

* Dublin City University Homepage  (ағыл.)
**Сикстин капелласы** (кейде **Сикст капелла**, лат. *Sacellum Sixtinum*; итал. *Cappella Sistina*, ағылш. *Sistine Chapel*) – Италия ренессанс дәуірінің Рим Ватиканындағы тамаша ескерткіші. 1483–1481 жылдары тік бұрышты үлгімен тұрғызылған (арх. Дж. Де Дольчи). 1483 ж. Сикст ІV папаның есімі берілді. 1481–83 ж. Капелла қабырғалары Моисей мен Христос жайындағы діни аңыздарға құрылған фрескалармен безендірілді. Бұл іске Боттичелли, Пинтуриккьо, К. Росселли, Л. Синьорелли, Д. Гирландйо, П. Перуджино сынды суретшілер қатысты. Сикст қаласына 1508–12 ж. Микеланджело дүниежүзілік өнердің классикалық туындыларынан саналатын жазбаларын (шаңырағына) жасап, 1536–41 ж. Алтарь қабырғасын («Аяусыз жаза») нақыштады. Қазір музей болып келеді.



1. ↑  Қазақ совет энциклопедиясы 1976 жыл. / М.Қ.Қаратаев
*Басқа мағыналар үшін Дубай (айрық) деген бетті қараңыз.*
**Дубай** (араб.: إمارة دبي‎) — Біріккен Араб Әмірліктерінің ірі әмірлігінің бірі. Парсы шығанағының оңтүстігінде Арабия түбегінде орналасқан. БАӘ жеті әмірлігінің арасында тұрғын саны бойынша бірінші орында (17 сәуір 2013 жылдың мәліметтері бойынша 2 137 377 тұрғын ), аумағы бойынша Абу-Дабиден кейін екінші орында (4114 км²). Әмірліктің астанасы - аттас Дубай қаласы.

Әмірліктің басшысы - Мохаммед ибн Рашид аль-Мактум әмірі.

Географиясы
-----------

Оман және БАЭ  
     Оман     Абу-Даби (БАЭ)     Дубай (БАЭ)     Шаржа (ОАЭ)     Аджман (БАЭ)     Умм эль-Кайвайн (БАЭ)     Рас эль-Хайма (БАЭ)     Фуджейра (БАЭ)
Дубай әмірлігі Парсы шығанағының жағалауында иеіз деңгейінде орналасқан. Оңтүстігінде және оңтүстік-батысында Абу-Даби әмірлігімен, солтүстігі мен шығысында Шарджа әмірлігімен, батысында - Парсы шығанағының суларымен шекараласады. Теңіз жағалауының ұзындығы — 72 км.

Дереккөздер
-----------

1. 1 2  المؤشرات الديمغرافية / Демографиялық көрсеткіштер  (ар.).  Дубайдың статистикалық орталығы (17 сәуір 2013). Басты дереккөзінен мұрағатталған 20 сәуір 2013. Тексерілді, 17 сәуір 2013.
**Даниэ́ль Спе́нсер** (ағылш. *Danielle Spencer*; туғ. 16 мамыр 1969 жылы, Сидней, Аустралия) — аустралиялық актриса, әнші және әннің авторы.

Өмірбаяны
---------

Даниэль Спенсер 16 мамыр 1969 ж. Сиднейде (Аустралия) туған. Оның әкесі — Дон Спенсер, австралиялық музыкант.

Мансабы
-------

1989-2000 жылдары Даниэль кинода түсірілді. Осы жылдар аралығында фильмдерде және сериалдарда 14 рөлді ойнаған. Қазіргі уақытта ол әнші және әннің авторы, "White Monkey"(2002) және "Calling All Magicians"(2010) екі альбомды шығарған.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Даниэль Спенсер (ағыл.) *Internet Movie Database* сайтында
* Даниэль Спенсер КиноПоиск сайтында
* Даниэль Спенсер КиноТеатр сайтында
**Вергенттік**. Қатпарлы кұрылымдар өңдріндегі тау жынысы бірлестіктерінің сығылып-жанышталуы нәтижесінде жүзеге асатын жылжу бағыты.

Вергентті айшықтайтын белгілер жиынтығы: иілімдер жазықтығының нақтылы бағытта еңкеюі, кейбір иілімдер жүйесіне тән төңкерілу бағдарының нақтылы бағытқа реттеле қатар түзуі, қаусырмалар мен тектоникалық бүркемелерді кұрайтын қабаттардың жылжу жазықтығы белгілі бір бағытта еңістене беруі т. с. с. 
Вергенттік **ортадан тепкіш**, **ортаға тартқыш** және **бір бағытты** болып үш түрге бөлінеді. Бірінші жағдайда вергенттік қатпарлы құрылымның орта тұсынан оның шеткі аймактарына карай бағышталатын болса (кұрылымды құрайтын иілімдер қимасыньщ жалпы пішіні кәдуілгі желпуішті еске түсіреді), екінші жағдай тауаралық ойыстар өңірінде жиі ұшырасады. Бір бағытты вергенттік те біршама жиі кездседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Н. Сейітов, А. Абдулин. Геология терминдерінің сөздігі.— Алматы: Қазақстан, 1996, 368 бет.ISBN 5-615-01738-4
**Волейболдан әйелдер арасындағы Қазақстан чемпионаты** — Қазақстан әйелдер волейбол командаларының жыл сайынғы жарысы. 1992/93 маусымнан бастап өткізіліп келеді.

Жарыстар үш дивизионда - Ұлттық лига және «А» және «В» жоғарғы лигаларында өтеді.

Жарыс формуласы
---------------

2019/20 маусымында Ұлттық лигадағы чемпионат екі кезеңді - алдын ала және плей-офф кезеңін қамтыды. Алдын ала кезеңде командалар 5 айналым турларды өткізді. Үздік төртеуі плей-оффтың жартылай финалына өтіп, содан кейін екі финалисті анықтауы керек еді. COVID-19 пандемиясының салдарынан чемпионат мерзімінен бұрын аяқталды. Нәтижелер турнир тоқтатылған сәтте шығарылады. Жетісу чемпион деп жарияланды. 2-орынды «Алтай», 3-орынды «Ертіс-Қазхром» иеленді.

3:0 және 3:1 есебімен жеңіске жету үшін командалар әрқайсысына 3 ұпайдан, 3:2 есебімен жеңгені үшін 2 ұпай, 2:3 есебімен жеңілгені үшін 1 ұпай алады, 0:3 және 1:3 есебімен жеңілгендерге ұпай берілмейді.

2019/20 Ұлттық лигаға 8 команда қатысты: «Жетісу» (Талдықорған), «Алтай» (Өскемен), «Ертіс-Қазхром» (Павлодар), Қуаныш (Петропавл), «Алматы», «Астана» (Астана), «Алтай»-2 (Өскемен), «Қарағанды».

Чемпиондар
----------

* 1993 «Азия»-АДК Алматы
* 1994 АДК Алматы
* 1995 «Пульс» Павлодар
* 1996 «Базис»-АДК Алматы
* 1997 «Ертіс» Павлодар
* 1998 «Ертіс» Павлодар
* 1999 «Алма-Динамо» Алматы
* 2000 «Астана Қанаты» Астана
* 2001 «Рахат» Алматы
* 2002 «Рахат» Алматы
* 2003 «Рахат» Алматы
* 2004 «Рахат» Алматы
* 2005 «Рахат» Алматы
* 2006 «Рахат» Алматы
* 2007 «Рахат» Алматы
* 2008 «Жетісу» Талдықорған
* 2009 «Жетісу» Талдықорған
* 2010 «Жетісу» Талдықорған
* 2011 «Жетісу» Талдықорған
* 2012 «Жетісу» Талдықорған
* 2013 «Жетісу» Талдықорған
* 2014 «Жетісу» Талдықорған
* 2015 «Жетісу» Талдықорған
* 2016 «Алтай» Өскемен
* 2017 «Алтай» Өскемен
* 2018 «Алтай» Өскемен
* 2019 «Алтай» Өскемен
* 2020 «Жетісу» Талдықорған

Сілтеме
-------

* Қазақстан Республикасының волейбол федерациясы
**Ликвидамабра** жапарағының хлорозға ұшырауы,

Өсімдік хлорозы
---------------

**Өсімдік хлорозы**-өсімдік жапырағының жасыл түске өзгертіп,сарғылт-жасыл,сары не ағарып кететуіне септік тигізетін ауру. Бұл ауруда жапырақта хлорофиллдің пайда болуы бұзылады,фотосинтезтің белсенділігі азаяды.

  

*Бұрыш(көкініс)'* жапырағының хлороз және сау кезі

Аурудың пайда болу себебтері
----------------------------

Өсімдік хлорозы өсімдікте хлоропластың түссізденуінен,хлорофиллдің бұзылуы не мүлдем түзілмеуінен пайда болады.Өсімдік хлорозы өсімдіктң тіршілік ортасының қолайсыздығынан(топырақта темірдің аздығы,ылғалдың мөлшерден артық болуы,ауаның сыуқтығы),өсімдіктің вирус кеселіне ұшырауынан пайда болады.Ауруға шалдыққан өсімдікте көмірқышқыл газды ассимиляциялау және транпирация процесі тоқталады,Бұдан өсімдіктің өсуі баяулайды және түсімі нашарлайды немесе мүлде түсірім бермейді.

Өсімдік хлорозына шадыққан **цитрон**

Алдын алу шаралары
------------------

Өсімдік хлорозын болырмау үшін өсідіктің биологиялық ерекшеліктеріне байланысты түрлі химикаттар(мыс;жүзім хлорозына қарсы темір купоросы) қолданады.

Дереккөздер
-----------

[1]
[2]

1. ↑   Қазақ совет энцеклопедиясы.
2. ↑  Дементьева М. И. *Болезни плодовых культур. — М. 1962.*
**Өскенбай Қанат Зұлқарышұлы**— 1977 жылы Семей қаласында дүниеге келген..Семей мемлекеттік университетінің тарих факультетін бітірген. 1997-98 жылдары орта мектепте мұғалім, 1999—2002 Ш.Уәлиханов атындағы Тарих және этнология институтының аспиранты. 2002—05 жылдары аталған институтта ғылыми қызметкер, аға ғылыми қызметкер. 2005 жылдан «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл. ISBN 5-89800-123-9 баспасында Орыс тіліндегі басылымдар орталығының жетекшісі және жауапты хатшы. Тарих ғылымдарының кандидаты. Негізгі зерттеу бағыты Қазақстан мен Орталық Азияның орта ғасырдағы тарихы. 13-15 ғасырлардағы Шығыс Дешті Қыпшақ тарихы бойынша бірқатар ғылыми еңбектері жарық көрген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері. Анықтамалық.Алматы, "Білім" баспасы. 2005 жылы — 576 бет.ISBN 9965-09-134-Х
**Виктор Михуйлович Минин** (1956 ж. т.) - журналист. 

ҚазМУ-ді (1983), Алматы Жоғарғы партия мектебін (1989) бітірген. Қарағанды облысында Осакаров, Ульянов, Мичурин аудандық газеттерінде істеген. 1991-% ж. республикалық *«Советы Қазахстана»* газетінің меншікті тілшісі, 1996-97 ж. облыс әкімі орынбасарының кеңесшісі, 1998 жылдан *«Индустриальная Караганда»* газетінің бөлім меңгерушісі, бас редактордың орынбасары. 

*«Караганда. Карагандинская область»* (1986) энциклопедиясын, «Боздақтар» зерде кітабын (1994-98) және Ауғанстанда қаза болғандар зерде кітабын (1999) шығару женіндегі жұмыс тобының мүшесі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5
*Басқа мағыналар үшін Ақшоқы деген бетті қараңыз.*
**Ақшоқы** – Түнқатар тауының орта сілемі.

Географиялық орны
-----------------

Қарағанды облысы Қарқаралы ауданының шығысында орналасқан.

Жер бедері, өсімдігі
--------------------

Абсолюттік биіктігі 960 м. Оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа қарай 1 км-ге созылып жатыр, енді жері 600 м. Девон жыныстарынан түзілген. Түпкі жыныстары ашылған таулық қызыл қоңыр топырағында негізінен түрлі шөп, сұлыбас, бетеге және шілік, жусан, астық тұқымдас өсімдіктер өседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. – 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
**Өсімдік тектес ою-өрнектер** — ою-өрнектің негізгі композияциялық түрі.

Шеберлер өз бұйымдарын сәндеуде өсімдіктер мен гүлдердің суреттерін көп қолданған. Мұндай өрнектер іс жүзінде әлемдегі барлық халықтың мәдениетінде кездеседі. Өсімдік тектес оюлар қазақтың қолданбалы шығармашылығында лайықты орын алады. Олар - жапырықтар, жапырақшалар, үш жапырақты өсімдіктер, бүршіктер және гүлдер. Мысалы, «гүл» өрнегі — гүлдердің барлық түрінің символы. Шебер әйелдер киім - кешектерді әшекейлеуде өсімдікті өрнектерді жиі қолданады.

Келесі өрнектің бірі — «табақ». Ол күрделі композициядан тұрады, яғни ортасында гүлдер, жапырақтар, шырмауықтар орналасады да, жиегі «су» өрнегімен әшекейленеді. «Табақ» көбінесе ас ұй жиһаздарында мен тұскиіздерді, аяққаптар (ыдыс -аяққа арналып киізден жасалған дорба үлгісіндегі қап, ол уық пен керегеге ілінеді) мен дастарқандарды әшекейлеуде пайдаланылады.

Кілемдердің барлығы өсімдік тектес ою - өрнекке өте бай. Кейде аралас өрнектермен әшекейленген бұйымдар да кездеседі. Оның жарқын үлгісі — киіз үй. Киіз үй іші ерекше талғаммен жасалған. Ою - өрнекпен әшекейленген жиһаз, ыдыс - аяқ, шиден жасалған өрнекті тоқыма, кесте бұйымдар, қабырға кілемдерді, тұскиіздер мен перделер киіз үйдің ішін жайнатып жібереді 

* 
* 
* 
*

Дереккөздер
-----------

1. ↑  „Сен білесің бе?" энцеклопедиясы.
**Өсімдік қалдықтарының қорымдануы** - қорымданған, сөйтіп қазба қалдықтар түрінде сақталған өсімдік қалдықтары. Өлген өсімдіктердің ауқымды бөлігі қорымдану кезінде іріп-шіріп жоқ болады, сондықтан олардың кейбір бөлшектері ғана арнаулы жағдайларда қазба күйінде сақталуы ықтимал. Жерүсті өсімдік қалдықтары қорымдануын қаматамасыз ететін аталған арнаулы жағдайларға жататындар: а) өсімдік қалдығының су алабына барып түсуі, сөйтіп оның түптік шөгінділермен (сазбен, құммен т.с.с.) көмілуі; ә) өсімдік қалдықтарының эолдық тасындылармен көмілуі; б) өсімдік қалдықтарының немесе олардың бөліктерінің ақпа шайырлармен тұтылуы, бұл шайырлар кейінірек янтарға айналуы мүмкін; в) өсімдік қалдықтарының жанартау лавалары мен туфтарына көмілуі; д) өсімдіктердің көмірқышқылды кальцийден тұратын қабықшамен тысталуы (әктасты туфтар немесе травертандер); е) өсімдік қалдықтарының жаппай қорымдануы яки үлкен массалар құруы, сөйтіп олардың есебінен таужыныстардың (шымтезектердің, көмірлердің т.с.с.) қалыптасуы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мұнай және газ геологиясы танымдық және кәсіптік-технологиялық терминдерінің түсіндірме сөздігі. Анықтамалық басылым. — Алматы: 2003 жыл. ISBN 9965-472-27-0
**Набутов Виктор Кириллович** (12 сәуір 1978, Ленинград) —ресейлік теле және радиожүргізуші,спрот коментаторы және продюсер.

Өмірбаяны
---------

Виктордың атасы-Виктор Набутов-совет футболистә жіәне коментаторы.Виктор Набутовтың әкесі-спорт коментаторы,тележурналист.2002 жылы Виктор СПБГУ-дың халықаралық қатынастар факулетеін бітірді.«НТВ-плюс» арнасында оның алғашқы еңбек жолы спорт коментаторы болып басталды.Тележүргізуші ретінде ол «ТВ Центр», «Утро Командира» и «ЦСКАйф» («Звезда»), «НТВ утром» (2010 — 2012) арналарында «Сегоднячко-Питер», «Времечко» бағдарламаларын жүргізді.
2006 жылы «Сити-FM» («Сити-сообщество», «Московский инцидент», «Мэрия без Лужкова с Виктором Набутовым», «Московский общепит») радиостанциясында радио жүргізуші болып,осыған қатар «Зенит» радиостанциясында бас продюсері болды.
2008 жылы Звезда телеарнасында «Новая Россия. Начало» атты документалды сериалын жүргізді.Ол сериал Ресейдің 1992 жылдан 1999 жылға дейінгі өсу жолын сипаттайды.Жоба Наменди бағдарламасына ұқсас болатын.Осы сериалдың 8 бөлімі шығып,онда Набутов камера алдында Ресейдің тарихын айтты.
2012 жылдың мамыр айында «С приветом, Набутов» атты бағдарламасында «Серебряный дождь» деген радиостанциясында радиожүргізуші бюолды.Кешкі «Без купюр» шоуын «Еуропа Плюс» радиостанциясы арқылы жүргізіді.
2012 жылдың шілде айнында НТВ арнасындағы«Средь бела дня» атты шоудың әрі авторы, әрі жүргізушісі атанды.2013 жылдан бастап,К. Собчак бірлесіп «Серебряный дождь» радиостанциясында бағдарламаны жүргізеді.

Дереккөздер
-----------
**Ви́ктор Ви́кторович Зозу́лин** (туғ. 10 қазанда 1944 жылы) — кеңес және ресей мен киноның актері.Ресейдің халық әртісі(2001).

Биография
---------

1966 жылы Виктор Б. Щукин атындағы театр училищесің үздікпен бітірді ( А. И. Борисов курсы, педагогтар— Ц. Л. Мансурова, А. А. Орочко, Ю. В. Катин-Ярцев, А. М. Поламишев, В. Г. Шлезингер).

Жас актер 7 театрға шақырылды және ол Вахтангов атындағы театрды таңдады. Ең маңызды жұмыстарының бірі — «Принцесса Турандот" қойылымында Калафа рөлі.

Тағы да Виктор радио мен дыбыс жазуды дауыстап оқу берушы болып жұмыс істеді.Ол «Юность» раионың тұрақты жұмысшы болды.Бірнеше «Театра у микрофона» бағдарламаларында қатысқан. Ол «Надежда» радиостанцияның бағдарламалардың бірнешесің шығарушысы болды.
*Басқа мағыналар үшін Ақшоқы деген бетті қараңыз.*
**Ақшоқы** – Достар тауының сілемі.

Географиялық орны
-----------------

Қарағанды облысы Қарқаралы ауданының шығысынан 37 км жерде.

Жер бедері, өсімдігі
--------------------

Абсолюттік биіктігі 938 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай 7 км-ге созылып жатыр, енді жері 5 км. Девон жыныстарынан түзілген. Қызыл қоңыр топырағында қараған, жусан, тобылғы, түрлі шөп өседі. Оңтүстік-шығыс беткейінен суы ащы Сарыөзен басталады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. – 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
1218 жылы жазда Отырар қаласына Шыңғыс хан жіберген 500 түйе, 450 адамнан тұратын сауда керуені келеді. Қайыр хан саудагерлердiң арасында тыңшылар бар деген күдікпен керуенді тонап, адамдарын өлтіреді. Керуен кұрамынан тек бір адам аман қалып, Отырардағы кырғын туралы Шыңғыс ханға жеткізеді. Бұл Шыңғыс ханнын Орта Азияга шапқыншылық жасауына сылтау болды. Шыңғыс ханның Мухаммед хорезмшақа кінәлі адамды ұстап берсе бейбітшілік сақталатынын айтып жіберген елшілері де өтiрiледi. Осыдан кейін екі жақта соғыска әзiрленедi.
1219 жылы Шағатай мен Үгедей бірнеше түменмен Отырарды қоршауға алады. Қайыр хан ақырына дейін қоргануға бел буады. Қайыр ханның 20 мың әскерi болған, Хорезм шахы оған 50 мың әскер қосады. Отырар бес ай бойы қорғанады. Алайда бесінші айдың сонында өзінің он мың әскергмен көмекке келген Қараша-хажиб қала қақпасын моңголдарға ашып береді. Шағатай мен Үгедей оны алғашқыда жақсы қарсы алып, содан соң олардын өз билеушісіне істеген сатқындығы ушін әскермен қосып тугел өлтіреді. Қайыр хан қалған әскерімен ішкі қамалға бекітіп, тағы 6ip ай соғысады. Ақырында, моңғолдар ең сонғы жауынгері өліп, қарсы қарсыласатын қаруы да қалмаған Қайыр ханды көмейіне куміс қуйып өлтірген. Отырарды жермен-жексен етіп қиратып, халқын соңгы адамына дейін қырған.

Дереккөздер
-----------

Энциклопедия "Сен білесің бе ?"
Германия 1916 жылы басты соққысын батыс майданда өткізуді көздеді, ол үшін, алдымен, **Верден қамалы** маңында орналасқан француз қорғанын бұзуды жоспарлады.Ұзаққа созылған артиллериялық атқылаулар мен неміс жаяу әскерінің шабуылы француз қорғанысын толық бұза алмады. Неміс әскерінің шабуылы жазға қарай әлсіреп, оның алға қарай ұмтылу әрекеті 7 шақырымнан аспады. Верден түбіндегі шайқастың бәсеңдеуін күтпей- ақ ағылшын - француз әскерлері Сомма жағасындағы шабуылды бастады. Бұл аудандағы шайқас қарашаның соңына дейін жалғасты. Антанта әскерлері тұңғыш рет ағылшынның 79 танкін қолданса да қарсы жақтың майдан шебін бұза алмады.Верден мен Соммадағы шайқаста екі жақ 2 млн адамынан айрылып, үлкен шығынға ұшырады. Бұл шайқастың нәтижесінде Германия ағылшын - француз әскерін талқандауға дәрменсіздігін танытып, қорғанысқа көшті. Батыс майдандағы Германия белсенділігі жойылды. 1916 жылғы 4 маусымда Шығыста Ресей армиясының Оңтүстік - Батыс майдандағы жаңашабуылы басталды. Генерал Брусиловтың қолбасшылығымен орыс әскері Луцкінің шығысындағы Австро - Венгрия майданын бұзып өтіп, Буковинаны және Галицидің үлкен бөлігін азат етті және Карпатқа жетті. Шығыс майдандағы сәтті шайқастар одақтастардың Верден түбіндегі жағдайын жеңілдетіп, Соммада шабуыл бастауға мүмкіндік берді. Италия әскерін Австро - Венгрияның қошауынан құтқарды және 17 тамызда жасалған шарт бойынша Румынияны Антанта жағына тартуға мүмкіндік алды. Жалпы, 1915 және 1916 жылдардағы шайқастар Үштік одақтың күш - қуатын барынша әлсіретті. Антанта ,керісінше өзінің пайдасына тиісті бетбұрыс жасады. Соғыс өрті шалған жерлерде босқындар пайда болды. Халық соғыс кезіндегі қиыншылықтарды өз елінің мүддесімен байланыстырып, оларда Отанды жақтайтын патриоттық сезімдер бой көтерді. Осыған байланысты жергілікті халық ереуілдерге, шерулер мен көтерілістерге шықты.

Дереккөздер
-----------

* Дүние жүзі тарихы, Алматы, Мектеп баспасы 2006 жыл.
**Ақшыл көк бақбақ** – Тянь-Шаньның биік тау аумағында,өмір сүруге аса қолайлы емес орында өсетін ерекше бақбақ, оларға өздерінің көбею тәсілі кез-келген ортаға бейімделуге мүмкіндік береді. Өсімдік қою,ащы,ақшыл шырынды болып келеді. Ғалымдар осы шырында адам организміне аса пайдалы дәрумендер мен аминоқышқылдар бар екенін анықтады. Оның үстіне бақбақтың ақшыл шырынында адам өміріне пайдалы микроэломенттер: бор, темір, кальций, т.б. бар. Ұлы Отан соғысы кезінде Қазақстан даласында қаптап өсетін алып бақбақтан (Көксағыз) каучук өндіру сынағы табысты жүргізілді. Оның үлпілдек шарының диаметрі 15 сантиметрге жетеді. 2008 жылдың жазында құрамында каучук жоғары көксағыз бақбағын өсңру АҚШ-та қолға алынғаны жайлы мәлімет таралды. Каучукты өсірудің бірден-бір аймағы -Оңтүстік -Шығыс Азия болып табылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстанның флорасының кереметтері
Аускультация
**Аускультация** (лат. *auscultatio* - "тыңдаймын") - адамның ішкі мүшелерін тыңдау арқылы ауруды тексеру әдісі.

Бұл әдісті медицинаға бірінші рет француз дәрігері Рене Лаэннек XX ғасырдың бас кезінде енгізген. Өкпені тыңдағанда оның ауруына сәйкес өзгерген дыбысты, шуды естіп, дертін анықтауға болады. Жүрек соғуын тыңдап, оның өзгеруіне қарай жүрек қақпақшаларының ақауын табуға болады. Барлық ішкі мүшелерді Аускультация әдісі арқылы тыңдап, аурудың түрін анықтауға мүмкіндік туған. Әрбір мүшені арнаулы аспаптар - стетоскоп, фонендоскоп арқылы тыңдауға болады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет энциклопедиясы/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1972, 1 том
Сикхтердің өздері ғана атап өтетін фестивальдары мен жәрмеңкелері бар. Олар қай жерді мекен етсе де мерекелерін ұмыт қалдырмайды. Мереке кезінде сикх жанұялары гурудвараға жиналады. Сикхілердің қасиетті кітабы – Гуру Грантхты оқиды. Кәсіби сикх әншілердің орындауында немесе хормен әнұран орындалады. Бас қосуға жиналғандардың бәріне тәтті пудинг таратылады. Негізгі гурудвараға жиналып, лангар жеу – міндетті рәсім болып саналады. Сикх фестивальдарына мыналар кіреді: Гуру пурабс , Байсакхи, Хола Мохалла, Магхи, Лохри, Пракаш Утсав, Сангранд және Банди ХорДивани. Бұлардан бөлек, сикхілер осы кезге дейін Ракша Бандан, Карва Шауз, Вижайдашами, т.б. үнді мерекелерін де атап өтеді. Сикх фестивальдары кезінде, әсіресе Гуру пурабстагу рудвара лар шырақтар мен безендіріледі, арнайы әзірленген тағам – лангар таратылып, діни рәсімдер орындалады.

Дереккөздер
-----------

ФЕСТИВАЛЬДАР. – Алматы: «Аруна» баспасы. – 32 бет. – Сер.: «Балаларға арналған танымдық энциклопедия». ISBN 9965-26-455-4
A.карикатура, 1799, James Gillray
**Подагра** (грек. podagra — аяқ үшін қақпан) — организмде зат алмасу процесінің бұзылуынан қанда несеп қышқылының артуы мен оның тұздарының буындарда, дене мүшелерінің басқа тіндерінде жиналуынан пайда болатын созылмалы ауру. 

Подаграның дамуына жиналған урат (несеп қышқылының тұздары) түйіршіктерін организмнен шығаратын әр түрлі ферменттер қызметінің бұзылуы, сондай-ақ ет және майлы тағамдарды, бұршақты көп пайдалану, ішімдікті мөлшерден көп ішу, аз қозғалу себепші болады. Подаграның тұқым қуалайтын түрлері де бар. Подаграмен әдетте 40 жастан асқан ер адамдар жиі ауырады. Аурудың белгісі бір немесе бірнеше буындардың қабынуынан (артрит) аяқ астынан, негізінен түнде басталады. Ең алдымен аяқтың бармағы (әдетте бас бармағы) зақымданады. Зақымданған буын ісініп, терісі қызарады, дене қызуы 38 — 40oС-қа көтеріліп, қалтырайды. Дерттің қозуы бірнеше күнге созылады. Ұстаманың қайталауы жиілей берсе, ауру созылмалы түріне ауысады. Бұл кезде тері астына жиналған урат түйіршіктері түйін-түйін болып, негізінен шынтақ және тізе буындарынан бұлтиып білінеді. Урат түйіршіктерінің бүйрек тіндерінде жиналуы да жиі байқалады. Бұл өте қауіпті, себебі, несеп шығару жолдарында тас жиналу процесі жылдамдайды. Емі: ауырғанды басатын дәрі-дәрмек қабылдау, сұйық тағам және минералды су ішіп, курортта арнайы ем қабылдау. Сондай-ақ дәрігердің нұсқауымен физиотераПодагра ем, массаж жасалады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Патологиялық анотомия терминдерінің орысша – латынша – қазақша түсініктеме сөздігі.- Ақтөбе. ISBN 9965-437-40-8
2. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VII том
**Башқұртстан: баспасөз, радио, телевизиясы** – Башқұртстанда 1968 жылы таралымы 1658 мың дана 241 кітап, 112 газет басылып шықты.

Республикалық газеттер
----------------------

«Совет Башкортостаны» (1918) 
«Советская Башкирия» (1906 жылы шыққан «Уфимский рабочийдің» жалғасы) 
«Қызыл таң» (1918, татар тілінде) 
«Ленинсе» (1923, башқұрт, орыс тілдерінде) 
«Башкортостан пионере» (1930, башқұрт тілінде)

Журналдар
---------

«Агидель» (1930)
«Башкортостан қызы» (1968)
«Хэнэк» (1925)
«Башкортостан укытыусыхы» (1924)
«Пионер» (1930)
«Блокнот агитатора» (орыс, башқұрт, татар тілдерінде)

Республикалық радио мен телевизия хабарлары 2 программа бойынша башқұрт және орыс тілдерінде жүргізіледі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақ телевизиясы. Энциклопедия. – Алматы: «ҚазАқпарат», 2009, 1-т. – 640 б. ISBN 978-601-03-0070-5
*Басқа мағыналар үшін Ақшоқы деген бетті қараңыз.*
**Ақшоқы** – Ақмола облысы Ерейментау ауданындағы тау. Ерейментау қаласынан солтүстік-батысқа қарай 85 км, Торғай ауылынан 60 км, Алакөл көлінен оңтүстік-батысқа қарай 7-7,5 км жерде орналасқан.

Жер бедері
----------

Абсолюттiк биіктігі 391 м. Оңтүстік-шығыстан солтүстік-батысқа қарай ұзындығы 3,5-4,5 км, ені 3 км. Беткейі көлбеу, солт. және шығыс бөлігінде көктем мезгілінде суға толатын сай-жыралар көп.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Элювиальді-делювиальді шөгінділерінен түзілген протерозой жыныстары жапқан.

Өсімдігі
--------

Қара қоңыр топырағында астық тұқымдас шөптесін өсімдіктер өседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
**Жарсай мұздығы** – Іле Алатауы орта тұсының солтүстік беткейіндегі аңғарда қалыптасқан. Талғар шыңы төңірегіне шоғырланған тұтас мұздықтар алабының қиыр шығыс шетінде (4560- 4600 м биіктікте) орналасқан. Мұздықтан Есіктің саласы - Жарсай өзенінен бастау алады.

Аумағы, жер бедері
------------------

Жалпы ауданы 5 км2, ұзындығы 4,6 км, таза мұзының көлемі 0,3 км3. Фирн алаңы 3760 метрден жоғарыда жатыр. Мұздық тілі 3410 м-ге дейін төмендейді. Жарсай өзенінің аңғарымен сел жиі жүреді, сондықтан Жарсай мұздығын кейде "Жындысу мұздығы" деп те атайды. 1963 жылы 7 шілдедегі лай тасқыны Есік қорғаны кемерін бұзып өтіп, көл шарасын сусыз қалдырды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. – 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
**Серж Вильфрид Канон** (фр. ; 6 шілде 1993 жыл, Абиджан) — ивуарлық футболшы, "Пирамидэ" клубы мен Кот-д’Ивуар Ұлттық футбол құрамасының жартылай қорғаушысы.

Карьерасы
---------

### Клубтық

2010 жылы Италияның "Эмполи" клубының жастар командасында ойнады. Екі маусымнан соң Румынияның "Глория" клубына ауысты. 

2013 жылы жазда "Корона" клубына ауысты. Бірақ бұл командада онша көп ойнай алған жоқ, Клуб мұны керексінбей, басқа командаға ауысуына рұқсат берді. 2013 жылдың соңында "АДО Ден Хааг" клубына ауысты. 

2015 жылы 1 шілдеде "Лилль" футболшысы атанды. Клубпен 4 жылдық келісім шарт жасасты. Бірақ бір аптадан медициналық тексеруден өте алмай, келісім шарт жоққа шығарылды да, қайтадан "АДО Ден Хаагқа" оралды.

2017 жылы тамыз айында нидерландтық клубпен жаңа келісім шарт жасалды. 

### Құрама

2015 жылдан бері Ұлттық құрама сапында ойнап келеді. 2015, 2017, 2019 жылы Африка Ұлттары кубогына қатысты.

Жетістіктері
------------

### Халықаралық

* Африка Ұлттары кубогының жеңімпазы: 2015

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Wilfried Kanon.  (нид.).  *adodenhaag.nl*. Басты дереккөзінен мұрағатталған 3 қазан 2016.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 22 қазан 2016.

Сілтемелер
----------

* Профилі

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  Осы үлгіні қарау   Тематикалық сайттар | 
FootballDatabase.eu · National-Football-Teams.com · Soccerway · Transfermarkt · worldfootball.net |

 |
*Басқа мағыналар үшін Ақшоқы деген бетті қараңыз.*
**Ақшоқы** – Сарықұлжа тауының солтүстік сілемі.

Географиялық орны
-----------------

Қарағанды облысы Қарқаралы ауданының оңтүстігінде, Талды өзенінің сол сағасы – Ащыөзен өзенінің бастауынан батысқа қарай орналасқан.

Жер бедері, өсімдігі
--------------------

Абсолюттік биіктігі 1143 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай 4 км-ге созылып жатыр, енді жері 2 км. Тас көмір жүйесі жыныстарынан түзілген. Түпкі жыныстары ашылған таулық қызыл қоңыр топырағында негізінен бетеге, жусан, шілік өседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. – 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
**Ақпарат саласындағы медиа-кәсіпорындар**– БАҚ өнімдерін жинақтау, даярлау, халыққа ұсыну қызметтерін атқаратын кәсіпорындар..Оларға теле-, радио хабарларын тарату компаниялары, баспа өнімдері, баспаханалар, компьютерлік және желілік ақпараттық қызметтер ұсыну жөнінде компаниялар, медиалық емес кәсіпорындар кіруі мүмкін. Осының нәтижесінде бір немесе көптеген мемлекеттер аумақтарында түрлі бейнедегі кәсіпорындарды иеленетін және оларға бақылауды жүзеге асыратын ұлттық конгломераттар мен трансұлттық корпорациялар құрылады. 

Жергілікті нарық бір елді мекеннің (ен бастысы, қаланын) және сонымен іргелес аудандар нарығын білдіреді. Қазақстанда осы нарықта облысы, қалалық және ауданы БАҚ: "Алматы ақшамы", "Вечерний Алматы" және басқалары, "Астана қаласының теледидары", "Эра-ТВ" және басқалары жұмыс істейді. Өңірлік ішкі нарық онда бір-біріне іргелес және жақын (халқының құрамы, тарихи өткені, дүниетанымы жағынан) аумақтардағы аудиториялардың көрермендері үшін ақпарат тарататын БАҚ-тар жұмыс істейді. Мәселен, АҚШ-та солт.-шығыс (жаңа Англия), оңт.-шығыс (Алабама, қос Каролина, Вирджиния, Флорида, Джорджия), оңт. (Луи-зиана, Джорджия, Техас, Аризона), жартасты (Миннесота, Иллинойс, Юта, кос Дакота), батыс (Калифорния, Орегон, Вашингтон) өңірлері болып бөлінеді. Қазақстанда осы нарықта "KTK", "31 арна", "Рахат ТД", "Астана қаласының теледидары" және басқалар жұмыс істейді. 

Жалпыұлттық нарық жалпыұлттық аудитория үшін ақпарат таратушы БАҚ-тар жұмыс істейді. АҚШ-та ол "US NEWS and World Report" газеті, "CNN" телекомпаниясы, Ұлыбританияда "Inde-pendent", "Guardian" газеттері, "SKY", "ВВС" компаниялары. жалпыұлттық БАҚ-ка қатысушылар қатарына "MTV", "History", "Discove-ry", "ESPN", "FOX Movie Nerwork","MS-CNBC" (АҚШ), "RAI Utile", "RAJ Sport" (Италия) сиякты мамандандырылған тақырыптық күрылымдарды (спорттық, іскер, мәдени, ғылыми, білім беру, көркем-деректі, музыкалық, басқаларын) жаткызута болады. Осы нарықта Қазақстанда "Егемен Қазақстан", "Казахстанская правда", "Панорама" сияқты газеттер, "Континент", "Мысль" сиякты журналдар, "Қазақстан", "Ха-бар", "Ел арна" сиякты телеарналар, "Мир" ХТРА-сы және басқалар жұмыс істейді. Өңірлік сыртқы нарық екі және одан да коп мемлекеттермен іргелес аумақтардың аудиториялары үшін ақпарат тарататын БАҚ-тар жұмыс істейді. БАҚ-тың осындай батдары Батыс Еуропада таралған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақ телевизиясы». Энциклопедия. – Алматы: «ҚазАқпарат», 2009, 1-т. – 640 б. ISBN 978-601-03-0070-5
**Ақшоқы тауы**  – Абай облысындағы Абай ауданының солтүстігінде орналасқан тау. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 40 км-ге созылып жатыр, енді жері 10 км. Ең биік жері – Майлықара шоқысы (571 м).

Геологиялық құрылымы, жер бедері
--------------------------------

Ақшоқы девон граниттері мен гранодиориттерінен және жоғарғы протерозойдың негізгі эффузивтерінен түзілген. Тау беткейлері сайлармен тілімденген. Етектерінде бұлақ көп.

Өсімдігі
--------

Ақшоқының қара қоңыр топырағында бетеге, селеу, жусан, сайларында шалғындық өсімдіктер, тал, бұталар өседі. Жазғы мал жайылымы ретінде пайдаланылады.

Қосымша деректер
----------------

Осы таудың етегінде Абайдың қыстауы орналасқан. Ақшоқы тауының Ералы жазығымен жалғасатын ортаңғы бөлігіндегі шоқы - Үлкен Ақшоқы, Кіші Ақшоқы деп те аталады. Кейде мұны Шеткі Ақшоқы, Құнанбай Ақшоқысы деп бөлектейді. Шеткі Ақшоқының басында Тобықты мен Найман билері ортақ үкім шығарып, Еңлік пен Кебекті өлім жазасына бұйырып, осы Ақшоқыдан оларды асау аттың құйрығына байлап, азаптап өлтірген. Құнанбай мырза 1860 жылы Ұлжаннан туған үш баласын: үлкен ұлы Тәңірбердіні 19 жасында, Абайды 15 жасында, Ысқақты 14 жасында - бәрін бір мезгілде үйлендіріп, Абай мен Ысқаққа Ащысу өзенінің жағасындағы Ақшоқыны еншілеріне берген. Ақшоқы баурайында Абай мен Ділдәнің тұңғышы Ақылбай дүниеге келеді. Алғашқыда Абай мен Ысқақ қыстау қораны бірге салдырған. Абай қорасының іргетасы Ақшоқыдағы сай түкпірінде қазіргі күнге дейін сақтаулы. Ысқақ Үлкен Ақшоқыны мекен етеді де, Абай одан бір жарым шақырымдай солт.-бат. шеттегі Кіші Ақшоқыны таңдап алады. Абайдың өзі жобасын белгілеген қыстау үйді сегіз бөлме етіп салдырған. Абай қыстауының ішкі-сыртқы құрылысы М. Әуезовтің *«Абай жолы»* эпопеясының *«Еңісте», «Оқапта»* атты тарауларында жете суреттелген. Кіші Ақшоқыда Абай А. С. Пушкиннің *«Евгений Онегин»* дастанын тұңғыш рет қазақ тіліне аударып, *«Айттым сәлем, қалам қас», «Татьянаның Онегинге жазған хаты», «Онегиннің Татьянаға жауабы», «Татьяна сөзі», «Онегиннің Татьянаға жазған хаты», «Онегиннің өлердегі сөзі», «Қараңғы түнде тау қалғып»* әндерін шығарған. Ұлы ақынның *«Шоқпардай кекілі бар, қамыс құлақ», «Өзі ермей, ерік бермей, жұрт қор етті»* дейтін өлеңдері де осында дүниеге келген. Кіші Ақшоқыдағы қыстау үйдің сырт жағындағы тастақ төбенің басына Абай ертелі-кеш бір мезгіл шығып отырады екен. Осындағы төбе үстінде болымсыз қарайған жер - күзектегі қойға арнап тастан салынған ықтырманың қалдығы, Мағауия күзегінің орны. 1904 жылы Мағауия дүние салғанда қонақасысы Кіші Ақшоқыда берілсе, жетісі осы айтылған Мағауия күзегінде өткізілген

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ ұлттық энциклопедиясы
2. ↑  Абай. Энциклопедия. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясының» Бас редакциясы, «Атамұра» баспасы, ISBN 5-7667-2949-9