recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Арыстан тәрізді ойнампаздар** (Leontideus, немесе Leontopithecus) - ойнампаз маймылдар туысы. 

  

Дене ұзындығы 23-37 см. Жүні ұзын, қара-сарғыш. Басы мен бетінің айналасын қалың ұзын түк басқан, сондықтан басы арыстан басына ұқсайды. 3 түрі кездеседі: алтын түсті Арыстан тәрізді ойнампаздар, немесе розалия, (X. rosalia), алтынбасты Арыстан тәрізді ойнампаздар, (L. chrysomelas) және алтын арқалы Арыстан тәрізді ойнампаздар, (L. chrysopygus). Олар Бразилия ормандарында таралған. Күндіз белсенді, топтасып өмір сүреді. Жылына 1-2 ұрпақ береді. ХТҚО Қызыл кітабына енгізілген.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Биология / Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д. профессор Е. Арын - Павлодар: «ЭКО» ҒӨФ. 2007. - 1028 б. ISBN 9965-08-286-3
**Хамза Абдуллин** (10 ақпан 1919 - 2001) — ақын, аудармашы. Грузин ақыны Шота Руставелидің «Жолбарыс тонды жиһанкез» поэмасын қазақ тіліне аударуымен танымал.

1932-1936 жж. Омбы қаласындағы ауыл шаруашылығы жұмысшылар факультетінде оқиды. Бітірген соң Қызылжарда (Петропавлда) облыстық Халық ағарту бөлімінде қызмет істейді. 1937-1940 жж. Алматыдағы Коммунистік Журналистер институтында оқып, оны тамамдағаннан кейін, «Социалистік Қазақстан» газетінде, Солтүстік Қазақстан облыстық газетінде, «Жаңа фильм» журналында бөлім меңгерушісі қызметін атқарады. 1941 жылы әскерге алынып, Ұлы Отан соғысына қатысады. Соғыстың алғашқы жылдарында тұтқынға түсіп, концлагерьдің тауқыметін басынан өткереді. Кейін Мұстафа Шоқай ұйымдастырған Түркістан легионының қатарында болады.

Абдуллиннің алғашқы өлеңдері, очерктері, әңгімелері мен фельетондары 1936 жылдан бастап баспасөз бетінде жарық көре бастаған. 1940 жылы Бүкілқазақстандық әдеби конкурсқа қатысып, «Шойын жолда» атты дастаны бірінші бәйгеге ие болды.

Абдуллин шығармашылығының негізгі саласы – көркем аударма. Солардың елеулісі – Грузияның ұлы ақыны Шота Руставелидің «Жолбарыс тонды жиһанкез» дастаны.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан жазушылары: XX ғасыр». Анықтамалық. – Алматы: «Ана тілі» баспасы ЖШС. 2004 – 392 бет.
2. ↑  Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят,
Жұмашева Қайырниса — Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл
**Хамир**, *Хайыр*, *Қумақ* – Ертіс алабындағы өзен.

Географиялық орны
-----------------

Шығыс Қазақстан облысы Алтай ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 72 км, су жиналатын алабы 1050 км2.

Бастауы
-------

Қоржын (Холзун) жотасының оңтүстік-батыс беткейлерінен басталып, Малеевск ауылы тұсында Бұқтырмаға оң жағынан келіп құяды.

Гидрологиясы
------------

Аңғары тар, шатқалды. Негізінен қар, аздап жер асты суымен толығады. Көктемгі-жазғы кезеңде тасып, күзде сабасына түседі. Суының минералдылығы 50 — 300 мг/л. Көп жылдық орташа су ағымы Масляха ауылы тұсында 20,3 м3/с. Лайлылығы 5 - 25 г/м3. Суы бойындағы елді мекендердің тұрмыстық-шаруашылық қажеттіліктеріне пайдаланылады.
**Арысқұм** – Тұран ойпатының солтүстігіндегі құмды алқап.

Географиялық орны
-----------------

Сырдария ауданының солтүстігінде, Бетпақдала шөлінің оңтүстік-батысындағы Арыс көлінің қазаншұңқырында жайласқан.

Жер бедері
----------

Теңіз деңгейінен ең биік жері 170 м, ұзындығы 80 км, енді жері 55 км, ауданы 2,26 мың км2. Жер бедерінде ұзындығы 5 – 6 км болатын қырқалы құм төбелер кездеседі. Оңтүстігінде сусымалы құмды төбелер қалыптасқан.

Өсімдігі
--------

Құм төбелер мен қырқаларда сексеуіл, жусан, селеу, еркекшөп, көктем айларында эфемерлі өсімдіктер, ойпаңдау жерлерінде баялыш, бұйырғын, теріскен өседі. Құмды алқап қыста жергілікті мал жайылымына пайдаланылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ Энциклопедиясы", I-том
**Электр заряды** – бөлшектер мен денелердің сыртқы электромагниттік өріспен өзара әсерін, сондай-ақ олардың электрмагниттік өрістерінің өзара байланысын анықтайтын негізгі сипаттамалардың бірі. 

Электр зарядының екі тегі болатынын және олардың қасиеттерінің сипатттамаларын Шарль Дюфе (1698-1739) ашты. 

Электр заряды 2 түрге ажыратылады және ол шартты түрде оң заряд және теріс заряд деп аталады. Аттас зарядтар бірін-бірі тебеді, ал әр аттас зарядтар бірін-бірі тартады. Дененің электр заряды оның құрамына енетін барлық бөлшектің Электр зарядының алгебр. қосындысына тең. Электр заряды дискретті, яғни барлық бөлшектер мен денелердің электр заряды еселі болып келетін ең кіші элементар электр заряды болады. Оқшауланған электр жүйесінде зарядтың сақталу заңы орындалады. Қозғалмайтын электр зарядының арасындағы өзара әсер Кулон заңымен, ал электр заряды және оның эл.-магн. өрісінің арасындағы байланыс Максвелл теңдеуімен сипатталады. Заттағы өрісті қарастырған кезде электр заряды еркін заряд және байланысқан заряд болып ажыратылады. Электр зарядының бірліктердің халықаралық жүйесіндегі (СИ) өлшеу бірлігі – кулон (к).

Дереккөздер
-----------

1. ↑  ФИЗИКА ӘЛЕМІ
Айрық бет

|  |  |
| --- | --- |
| Айрық туралы хабарлама | *Бұл — айрық бет. Көп мағыналы термин сұралғанда, оның мағыналарын ажыратып, қолданушыны тиісті мақалаға бағыттау үшін жасалған. Қандай да бір ішкі сілтеме осы бетке бағыттаса, сілтемені өзгертіп, тиісті бетіне тікелей сілтейтін қылып өзгертіңіз.* |

**Хам** - діни мифология бойынша Нұх пайғамбардың үш баласының бірі. Әкесі Нұхты мазақ еткені үшін құдай Хамды бүкіл ұрпағымен құл болып өт деп қарғапты. Інжуде шығу тегі және тілдері әр түрлі көптеген халықтар Хамның ұрпақтары деп аталады: кушиттер, хананейлер, пунтилер, хеттер, вавилондықтар және т.б. Хам туралы аңызды Яһуди абыздары және құл иеленушілер құлдықты ақтау үшін пайдаланды. Ауыспалы мағынада Хам арсыз, дөрекі мінезді адамды бейнелейді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1978 ж. 11 том
**Орду** (қала) – Түркиядағы қала және аудан. Орду илінің әкімшілік орталығы. [1].

Қара теңізінің жағалауындағы порт. VIII ғасырда **Котиора** атауымен Қара теңізінің жанында **Милет колониясы** ретінде құрылады. 1800 жылға дейін понти гректері мекен еткен кіші қала болады. Осман империясының көшпелі түрік тайпаларын қоныстандыру саясатына сәйкес қалаға түріктер қоныстандырылып, қала халқы күрт өсе түседі. 1877 жылы орыс-түрік соғысынан кейін қалаға Кавказдан және Грузиядан ауған босқын түріктер қоныстана бастайды. Қазіргі кезде қала тұрғындарын Кавказдан қоныс аударған этникалық түріктер, мұсылман армяндары (хемшил), мұсылман грузиндері (чвенебури), сонымен қатар этникалық гректердің ұрпақтары құрайды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
**Фабиан Руис Пенья** (ис. *Fabián Ruiz Peña*; 1996 жылы 3 сәуірде туған, Лос-Паласиос-и-Вильяфранка, Испания) — испаниялық футболшы, "Наполи" клубы мен Испания құрамасының жартылай қорғаушысы. 2020 жылғы Еуропа чемпионатының жартылай финалисті.

Клубтық мансап
--------------

Фабиан Руис Лос-Паласиос-и-Вилафранкада, Севилья, Андалусияда дүниеге келген. 2004 жылы сегіз жасында "Реал Бетис" клубының жастар командасына қосылып, өзінің туған қаласынан "Лас Паласьос" футбол мектебін тастап кеткен. 2014 жылдың шілдесінде Фабиан резервтік командаға көтерілді және ол үшін 21 қыркүйекте Сегундада дебют жасады, екінші таймда "Марбелаға" қарсы матчта алаңға шықты" (1:4).

13 желтоқсанда Фабиан негізгі команда үшін алғашқы ойынын өткізіп, Хави Торресті 51-минутта "Лугоға" қарсы Сегунда матчында алмастырды (1:0). Ол маусым ішінде алты матчқа шықты және өз командасымен бірге Испания чемпионатына қосылды.

Фабиан 2015 жылдың 23 тамызында испан футболының жоғарғы дивизионында дебют жасап, Альфред Н'Диайды "Вильярреалға" қарсы ойында алмастырды (1:1). Келесі жылдың 23 желтоқсанында ол келісімшартты 2019 жылға дейін ұзартты, содан кейін Сегундадағы "Эльче" клубына жалға берілді.

2017 жылы 17 наурызда Фабиан "Химнастикке" қарсы ойында есеп ашып, өзінің алғашқы голын кәсіби деңгейде соқты (3:1). Маусым қорытындысы бойынша ол "Эльче" сапында 18 ойын өткізіп, Сегундада өз орнын сақтап қалуға көмектесе алмады.

2018 жылдың 5 шілдесінде Фабиан Руис итальяндық "Наполидің" ойыншысы атанды. 5 жылдық келісімшартқа қол қойылды. "Наполидегі" Фабианның жалақысы жылына 2,5 миллион еуроны құрады. Ресми емес мәліметтер бойынша, трансфер құны 30 млн еуроға бағаланды.

Ұлттық құрамадағы мансабы
-------------------------

2019 жылдың жазында Фабиан Италияда өткен жастар командалары арасындағы Еуропа чемпионатына қатысу үшін ұлттық құрамаға шақырылды. Польшаға қарсы топтағы үшінші матчта ол 39-минутта голмен ерекшеленді және оның командасы қарсыласын 5:0 есебімен жеңді. Шешуші матчта 8-ші минутта гол соқты, бұл Германияны жеңуге және Еуропа чемпионы атағын алуға көмектесті.

Жетістіктері
------------

**"Реал Бетис"**

* Сегунда: 2014/15

**"Наполи"**

* Италия Кубогы: 2019/20

**Испания құрамасы (21-ге дейін)**

* Жастар командалары арасындағы Еуропа чемпионатының жеңімпазы: 2019

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Fabián sigue quemando etapas rumbo a la elite  (исп.).  Estadio Deportivo. Тексерілді, 17 ақпан 2018.
2. ↑  Fabián y Gavi, dos palaciegos en el futuro del Betis  (исп.).  Cuenta con la Cantera. Басты дереккөзінен мұрағатталған 9 қараша 2017.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 17 ақпан 2018.
3. ↑  El Marbella golea a domicilio al Betis B  (исп.).  Diario Sur. Тексерілді, 17 ақпан 2018.
4. ↑  El Betis derriba el fortín del Lugo y se acerca a zona de ascenso  (исп.).  Marca. Тексерілді, 17 ақпан 2018.
5. ↑  Rubén Castro llega justo a tiempo  (исп.).  Marca. Тексерілді, 17 ақпан 2018.
6. ↑  Fabián extends his contract and goes on loan to Elche CF.  Real Betis. Басты дереккөзінен мұрағатталған 5 тамыз 2017.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 17 ақпан 2018.
7. ↑  FABIAN RUIZ EXPLAINS NAPOLI GOAL CELEBRATION  (итал.).  *Football Italia*. Тексерілді, 23 қыркүйек 2021.
**Фабио Энрике Таварес** (порт. *Fábio Henrique Tavares*; 23 қазан 1993 жыл, Кампинас), қысқаша **Фабиньо** (порт. *Fabinho*), — бразилиялық футболшы, "Ливерпуль" клубының жартылай қорғаушысы.

Карьерасы
---------

"Паулиниа" клубының түлкегі, кейін "Флуминенсе" мектебіне ауысты. Бірақ кәсіпқой карьерасын "Риу-Аве" клубында 2012 жылы бастады. Алайда ол клубта бір ойын да өткізбестен "Реал Мадрид Кастилья" клубына жалға кетті. 

2012-13 жылғы маусымда "Реал" сапында бір ойында алаңға шықты.

2013-15 жылғы маусымдарды "Монако" сапында арендада өткізді. 2015 жылы біраз тәжірибелі футболшыға айналған Фабиньюді монаколық клуб түпкілікті сатып алды.

2018 жылы жазда 45 млн. еуроға "Ливерпульге" өтті. 

### Ұлттық құрама

Ұлттық құрама сапында тым аз ойнаған. 2015, 2016 жылғы Америка кубоктарына барғанымен, қосалқы құрам ойыншысы ретінде алаңға дерлік шықпады.

Жетістіктері
------------

* Франция чемпионы: 2016/17

Дереккөздер
-----------

1. ↑

Сілтемелер
----------

* Профилі  (ағыл.)
**Аханай Есенбаев** – зоотехник, Ауыл шаруашылығы ғылымдарының докторы (1993), Қазақстан ауыл шаруашылығы академиясының корреспонденттік мүшесі.

Қысқаша өмірбаяны
-----------------

  

  

1968Алматы зоотехнология-малдәрігерлік институтын (қазіргі Қазақ ұлттық аграрлық университеті);  

1973 Қазақстан ғылыми-зерттеу институтының аспирантурасын бітірген.  

1973–77 Қазақстан қой шаруашылығы ғылыми-зертхана технология институтында кіші;  

1977 жылдан аға ғылыми қызметкер, лаборатория меңгерушісі, ғылыми хатшы, директордың орынбасары қызметтерін атқарған. «Разработка и совершенствование системы полноценного кормления казахской мясо-шерстной и казахской тонкорунной пород овец» деген тақырыпта докторлық диссертация қорғады. Аханай Есенбаев 100-ден астам ғылыми еңбектің, оның ішінде 3 монографияның:
1990 «Химические и биологически активные вещества в рационах жвачных животных»;  

1992«Сбалансированное кормление овец» авторы.
.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы

Сілтемелер
----------

Ертазин Хамза докторлық диссертация
**Рональд Робертсон** (19?? ж.). Жаһанданудың ең танымал теорияларының бірі Робертсонның (АқаІ) мәдени центристік
тұжырымдамасы болын табылады. Робертсон әлеуметтанушылар арасында алғашқылардың бірі болып "жаһандану" терминін қолдана бастады. Робертсонның басты жорамалы, мемлекеттердің халықаралық жүйесі Толкотт Парсонстың атақты AGIL схемасы шеңберінде бейнелене алады дегенге келіп саяды. Робертсон теориясының
мәдени центристігі мемлекеттер ыкпалдасуының басты бағытын мөдени жүйелеудің орнығуы деп есептеуінен көрінеді.
Робертсон қазіргі замандағы әлем жаһандануының мынадай сатыларын көрсетеді: А кезеңі немесе жаңадан пайда болу кезеңі, ол
XV — XVIII ғасырлар деп көрсетілген. Жаһандық әлемнің пайда болуына Еуропада діни тұтастықтың бүзылуы, бүкіл планеталық элем картасының пайда болуы, астрономиядағы
гелиоцентристік жүйе және адамзат туралы алғашкы мәліметтер әсер етті. Б кезеңінде жаһандық жүйе пайда болды (1750 — 1850). Бұл кезенде халықаралық дипломатия жүйесі орнығып,
"азаматтық" ұғымы түпкіліқті қалыптасады, мәдени салыстырмалылық жүреді: халықаралық көрмелер пайда болады, еуропалық емес елдерге енген халыкаралық коммуникация жүйесі дүниеге келеді. В кезеңі жаһандық әлемнің шарықтау сатысы ретінде түсіндіріледі (1875 — 1925). Бұл кезенде өлемді төрт жүйелену: экономикалық, саяси, әлеуметтік және мәдени жүйелену
ретінде ұғыну айқындала түседі және ортақ күнтізбе қабылдау
іске асады. Алғашқы халықаралық сайыстар (Олимпиадалар)
мен мәдени фестивальдар занды тұрде бекітіледі. Г кезеңі гегемония үшін күрес кезеңі (1925 — 1969). Бұл екінші дүниежүзілік және "қырғиқабақ" соғыстар кезеңі, әлемдік саяси-құқықтық
жүйенің калыптасу кезеңі. Р. адам құқықтарын қорғау саясатының калыптасу мәселесіне зор көңіл бөледі. Бұл кезең сонымен бірге "үшінші әлем" тақырыбының пайда болуымен маңызды. Және соңғысы, Д кезеңі — белгісіздік кезеңі (1969 жылдан осы кезге дейін). Сыртқы кеңістіқті зерттеу кезеңі, Бұл жерде
ғарыштық зерттеулер, адам құқықтары туралы халыкаралық
пікірталастардың шығуы және кейінгі материалистік құндылықтарды насихаттайтын пайымдаулардың таралуы туралы сөз
болып отыр. Жаһандық феминистік және экологиялық қозғалыстардың пайда болу сатысы, шын мәніндегі жаһандық бұқаралық-медиа, ғарыштық коммуникациялар дүниеге келеді. Халыкаралық қатынастар күрделілене түседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Биекенов К. Садырова М. Әлеуметтанудың түсіндірме сөздігі. — Алматы: Сөздік-Словарь, 2007. — 344 бет. ISBN 9965-822-10-7
**«Анкараспор»** — Түркияның Анкара қаласындағы футбол клубы, қазіргі күнде Түркия бірінші лигасында ойнайды. 1978 жылы құрылған.

Тарихы
------

2015/16 жылғы маусымда Түркия чемпионатында 5-орын алып, Еуропа лигасына қатысуға мүмкіндік алды. УЕФА Еуропа лигасының 2016/17 жылғы маусымында 1/16 финалға дейін жетіп, "Олимпиакосқа" жол берді. Айта кетейік, топтық кезеңде "Вильярреал", "Стяуа", "Цюрих" секілді клубтардан басым ойнады.

2017/18 жылғы маусым қорытындысында суперлигадан түсіп қалды.

### Атаулары

* ● «Анкара Беледийеспор» (1978-1984);

* ● «Анкара Бюйюкшехир Беледийе» (1984-1998);
* ● «Бюйюкшехир Беледийе Анкараспор» (1998-2005);
* ● «Анкараспор» (2005-2014);
* ● «Османлыспор» (2014-2020);
* ● «Анкараспор» (2020-).

Сілтемелер
----------

*
**Рональд де Бур** (нидер. ; 15 мамыр 1970) — нидерланд футболшысы, жартылай қорғаушы. Бүгінде бапкер. Тағы бір нидерландтық футболшы Франк де Бурдың сыңары.

Карьерасы
---------

"Аякс" футбол мектебінің түлегі. 1988-98 жылдар аралығында "Аякс" сапында көптеген жүлделерге қол жеткізді. 1991 жылы "Твентеге ауысқанымен, екі жылдан соң туған клубына қайта оралды.

1998 жылы сыңары Франкпен бірге "Барселонаға" ауысты. 1999 жылы Испания чемпионы атанып, 2000 жылы Шотландияға "Рейнджерс" сапына ауысты. Шотландиялық клубта төрт маусым ойнаған соң тағы да Франкпен бірге Катар клубтарында екі жылдай ойнап, карьерасына нүкте қойды.

Ұлттық құрамада 1993-2003 жылдары ойнады. 1998 жылы әлем біріншілігінде жартылай финалға дейін жетті. 2000 жылғы Нидерландта өткен Еуропа чемпионатында да жартылай финалда Италияға жол берді. Осылайша, ағайынды де Бурлар, Бергкамп, Клюйверт, Овермарс, Давидс секілді алтын буын ұлттық құрамада жүлдеге қол жеткізе алмады.

Жетістіктері
------------

* **Аякс**

Нидерланд чемпионы (5): 1990, 1994, 1995, 1996, 1998
Нидерланд кубогы (2): 1993, 1998
Нидерланд суперкубогы (3): 1993, 1994, 1995
Нидерландтың үздік футболшысы (2): 1994, 1996
Чемпиондар Лигасы (1): 1995
УЕФА суперкубогы (1): 1995
Құрлықаралық кубок (1): 1995
Чемпиондар Лигасының финалисі (1): 1996
* **Барселона**

Испания чемпионы (1): 1999
* **Рейнджерс**

Шотландия чемпионы (1): 2003
Шотландия кубогы (1): 2002, 2003
Шотландия Лига кубогы (2): 2002, 2003
* **Нидерланд құрамасы**

Әлем чемпионатының жартылай финалисі: 1998

Дереккөздер
-----------

Сілтемелер
----------

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  Осы үлгіні қарау   Әлеуметтік желілерде | 
Twitter |
|  |
| Тематикалық сайттар | 
FootballDatabase.eu · National-Football-Teams.com · Transfermarkt · worldfootball.net |
|  |
| Сөздіктер және энциклопедиялар | 
Большая российская |
|  |
| Нормативті бақылау | 
ISNI: 0000 0000 2274 3690 · LCCN: n00104533 · NTA: 174428189 · VIAF: 28310716 |

 |
**Асин** - Латын Америкасының ұлттық ақпарат қызметінің ұйымы (Accion de Sistemas In- formativos Nacionales -ASIN) - 1979 жылы Қарақаста құрылды.. Aсин жарғысы 1982 жылы 25 сәуірінде күшіне енді. Антигуа және Барбуда, Боливия, Венесуэла (Венпрес), Гайана (Гайананың ақпарат агенттігі), Гондурас, Гренада, Доминикан Республикасы, Колумбия (кольпренса), Коста-Рика, Мексика (Ноти- мекс), Никарагуа (Нуэва Никарагуа агенттігі), Панама, Перу (Андина), Сент-Кристофер және Невис, Суринама (Суринама ақпарат агенттігі), Эквадор, Ямайка елдерінің және (Пренса Латина) латын американ елдерінің ақпарат агенттіктері мен мемлeкеттік баспасөз қызметін біріктіреді. 

Мемлекетаралық ұйым дәрежесіне ие (Колумбия, Картахен қаласында 1983 жылы қазанындағы қол қойылған халықаралық келісімшарт негізінде).

Асин мақсаты - Латын Америкасы елдері мен Кариб бассейніндегі ағылшын тілді елдермен ақпаратты кеңінен алмастыру. ЮНЕСКО-да кеңесшілік дәрежесі ("В" категориясы) бар. Асин редакциясы күнделікті орта есеппен 15 мың сөз көлемінде ақпараттық агенттіктер мен осы елге кіретін мемлекеттік ақпарат қызметтеріне арнап 4 ақпарат бюллетенін шығарады. Кариб бассейніндегі ағылшын тілі елдерге ағылшын және Араб ақпарат агенттіктерінің Федерациясына мүше елдерге араб тілінде ақпараттар береді. 

Асин тарататын ақпараттардың тақырыбы: саяси, экономикалық және әлеуметтік мәдениет және сыртқы байланыс мәселелері. Жоғары ұйымы - жыл сайын шақырылатын Бас ассамблея. Бас ассамблеяның сессияларын жүргізетін тұста Асин қызметін ұйымдастыратың, бағыт сілтейтін Басшы комитетті сайлайды. Асиннің техникалық ұйымдарына Оперативті және Атқарушы секретариат жатады. Штаб-пәтері - Сан-Хосе қаласында (Коста-Рика) орналасқан.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   "Қазақ телевизиясы", Энциклопедия, "ҚазАқпарат" Алматы, 2009 1-т, ISBN 978-601-03-0070-5
Қыздар
Қызды ұзатар кезінде мынандай салт - дәстүрлер жасалады: 

Құдалар келе жатқан кезде есік алдына екі адам арқан тартады, арқан тартқан адамдарға құдалар жағы өз жоралғысын (орамал, мата, ақша) береді. 

Құдалар есіктен кіріп амандасқаннан соң қыздың екі жеңгесі жігітті отқа май құйғызуға алып кетеді. Отқа май құйғызғанан соң жігіт жоралғысын (көбіне ақша, моншақ анау-мынау ұсақ түйектер) береді. 

Құдалар жайғасып алғасын, болашақ келіндерін таныстырады. Оған құдағи көрімдігін беруге міндетті. Жастарға бір бөлек үлкендерге бөлек дастарқан жасалады. 

Тамақтарын ішіп алғасын қоржын ашуға кіріседі. Бірінші кезекте, өлілер риза болсын деп босағаға ер адамның костюмін қыстырады. Сонан соң қызға әкелінген сырға салынады. Оның қыздың құлағына енесі салады.

Қыздың өлі тірісі деп бір мал әкеледі. Көбіне қой немесе жылқы әкелінеді. Әкелінген киіттер беріледі, негізі алдын ала келісіп алынса аттарын атап береді. Көбіне алтын заттарын береді. Қыздың анасына "ана сүтінің" ақысы мен құдағи қоржын табыс етіледі. "Ана сүтінің" ақысына көбіне анасына жеке алтын зат алып береді. Құдағи қоржынның ішіне піскен ет, тәттілер, арақ-шарап салады. Қоржынның сырты сақина, білезік, моншақтармен көмкеріледі. Оларды қоржынды ашқан қыз жақтың кісілері бөлісіп алады. Соңында қыздың анасына "қыздың қалыңы" деп ақша беріледі. Бұл ақшаны бұрындары қалың мал деп атаған. Ары қарай той жалғасады. 

Етке отырған кезде күйеу бала сыбағасы төс тартылады. Төс тартылған табақты қайтарып берген кезде жігіт ішіне ақша салып береді. Үлкендер жағына бауыр асату басталады. 

Құда, құда дегізген, 

Құйрық бауыр жегізген. 

Айналайын баладан, 

Құдасы бар дегізген,

- деп құдаларға бауыр асату басталады. Бауыр асатуда бауыр мен құйрық май ортасына қатық жағып бір бірден құалардың бәріне таратып шығады. Бауырдан жеген құдалар табаққа ақша салады. 

Дастарқанда отырыс біткесін қыз жақтары құдаларына киіттерін кигізеді. Сонан кейін, қызды алып кетерде қыздың аяқ кимін тығып қояды. Қыздың аяқ кимін күйеу бала жеңгелерінен сатып алады.

Ары қарай той көбіне той залында жалғасады. Қызды соңында үлкендердің батасын беріп ақ мата бойы мен шығарып салады. Қызды артына қаратпай алып кету керек. Көп қыздар қоштасарларында сыңсу айтады. Сыңсы- қыздың ата-анасымен, туыстарымен қоштасу жыры. Бірақ, қазір көп ешкім айтпайды. Мында толығырақ танысуға болады екен. 

Осылай қызды ұзатып салады. Менің жазғаным сырға салу, құда күту мен ұзату тойын бір күнде жасалғанда жасалатын салт- дәстүр. Жалпы қыз ұзату осы ретпен іске асады. Айтпақшы, бұл дәстүр Алматы мен Алматы облысына тән жазылған. Шымкент жақта басқаша болуы мүмкін. Нақты анықтамалар мен барлық дәстүрді мына жерден көрсеңіздер болады екен.
**Қызбелтау**, *Қызылбелтау* — Торғай қолаты мен Торғай үстірті аралығындағы дөңес таулар тізбегі.

Географиялық орны, жер бедері
-----------------------------

Қостанай облысы Науырзым және Жангелді аудандары жерінде, бойлық бағытта 60 км-ге созылып жатыр, енді жері 15 км-ге жетеді. Абсолюттік биіктігі 232 м, салыстырмалы биіктігі 60-80 м. Беткейлері жыра-сайлармен қатты тілімделген. Онда бұлақтар, қайнар көздер көптеп кездеседі. Шығыс және оңтүстік етектері құлама жарқабақтанып, Торғай қақпасына тіреледі. Солтүстігінде жазық келген Қарт қонысы, оңтүстігінде Сарықопа көлдері жатыр.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Қызбелтау жоғары олигоцен мен миоцен дәуірлерінің сазды, қарбонатты жыныстарынан түзілген; дөң бетін палеогеннің теңіздік шөгінділері жапқан.

Өсімдігі
--------

Тау беткейлерінде бетеге, жусан, селеу өседі. Мал жайылымына қолайлы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
1944 жылы Британия әскерлерінің күшімен грек жері Германия үстемдігінен азат етілді , сөйтіп ,Британ әскерлері елде 1947 жылға дейін тұрақтап қалды.Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталған соң Грекияда азамат соғысы басталды.Онда екі күш тайталасты : коммунистер бастаған солшылдар және монархияшылдарды қосып алған оңшылдар .Ұлыбританияның Грекия ауыртпалығын көтеруге мұршасы болмады.Ақырында ,Грекияны капиталистік шеңберде қорғау кепілдігі АҚШ-қа ауысты .1947 жылы Грекия мен Түркияға әскери және экономикалық көмек беру жөніндегі «Трумен доктринасы» жарияланды .Азамат соғысы аяқталған соң үкіметті консерваторлық топтың өкілдері Папагоса мен Караманлис басқарды.Алайда 1963 жылғы сайлау барысында Демократиялық орталық одағы партиясының жетекшісі Г.Папандреу бастаған күштер жеңіп шықты,олар парламентте солшылдардың қолдауына ие болды .Жаңа сайлау қарсаңында , либералды-демократиялық күштердің жеңісінен күдіктенген реакциялық әскер топтары 1967 жылы сәуірде мемлекеттік төңкеріс ұйымдастырып , «қара полковниктер» диктатурасы орнады.
**«Қыз көру» (салт).** «Мырзалар қыз таңдаған келсін мұнда, жігітті қыз көретін біз көрелік» (Т.Жомартбаев). Кейде **«қыз таңдау»** деп те аталады. Салт бойынша белгілі кісілердің балары немесе өнерпаз, сал-сері жігіттер өзіне лайық қыздарды ел ішінен өздері таңдаған. «Пәлен жерде жақсы қыз бар» дегенді естіген жар таңдаған жігіттер өнерлі дос – жолдастарын ертіп қыз ауылына барады. Қазақта «қызды кім көрмейді, қымызды кім ішпейді» деген мақал қыз іздеген жігіттерге жол ашады. Ондай жігіттерге ешкімнің наразылық білдіруге, тосқауыл жасауға хақысы жоқ. Керісінше жігіттерді салтанатпен қарсы алған. Ауылдың бойжеткен өр мінезді, еркін қыздары мұндайда «қыз көретін жігітті біз көрелік» деп белсене шығып, жігіттермен өнер сынасқан. Жігітке олар да сын көзбен қарап, өз ойын ашық айтқан. Осындай жолда бірін-бірі сынаған қыз жігіттер айтысқа түскен. Осыдан кейін ұнатқан жастар сөз байласып, жігіт жағы құда жіберген. Демек, жігіт пен қыз бірін-бірі ұнатқан жағдайда да құдалық жолы жасалған. Олай болса бұрын да қыз-жігіттің ұнатып, сүйіп қосылған кездері болған.
Әрине, қазақ салтында «қыз таңдау», «қыз көру» әр кезде бола бермеген. Оған аты белгілі адамдардың балалары мен жігіттердің ғана қолы жеткен. «Қыз көру» салты Т.Жомартбаевтың «Қыз көрелік» романында кеңірек суреттелген.

**Дереккөздер**
---------------

1.  Мұрағатталған 1 ақпанның 2014 жылы.

2. Салт-дәстүрлер кітабы,Атамұра 2011ж.
**"Адам. Қоғам. Заң"** айдарымен 1969-1986 жылдары берілген хабардың авторы - Ғаббас Нәскенов, режиссерлері - Зәру Алшағырова және Пәкизат Ахмерова. Хабардың тақырыптарында облыс тұрғындарының құқықтық мәдениетін көтеру мәселелері қамтылды. КСРО және Қазақ КСР-і конституциясының негіздерінде облыс тұрғындарының шағымдарына жауап ретінде арнайы хабарлар берілді. Қайта құру,жариялылық 
кезеңінде хабарға облыстың республикаға белгілі қызметкерлері қатыстырылып, кейбір заң қызметкерлерінің қызмет көрсету кемшіліктері сыналды. Облыстың (Павлодар) құқық қорғау органдарының тәжірибелі қызметкерлерінің жұмыс тәжірибелеріне арналған хабарлар эфирден тұрақты ұйымдастырылды. Ұзақтығы - 30 минут..

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ телевизиясы. Энциклопедия. — Алматы: "ҚазАқпарат",2009, 1-т. — 640 б. ISBN 978-601-03-0070-5

Тағы қараңыз
------------

* Адам, Қоғам, Заң (тележурнал)
{{Тексерілмеген мақала|date={{subst:#time:F Y}}}}
Левон Шант **(арм. Լևոն Շանթ;1869 жылы 16 сәуір, Константинополь Осман империяс — 19 қараша 1951 жыл, Бейрут, Ливан) — армяндық жазушы, новеллист және саясаткер.**

Өмірбаяны
---------

Ускюдардағы рухани училищені бітірген, Эчмиадзин рухани академиясында білім алған. 1892-1899 жылдары Лейпциг, Йен, Мюнхен университеттерінде оқып бітргеннен соң Арменияға бірақ қайтып оралды.

1994 жылғы Арменияның пошталық маркасы
1891 жылдан бастап баспаланды. Бұрынғы шығармалардың басты кейіпкері - «Девушка с гор» поэмалары(1893), «Чужие» повестері(1896), «Эгоист» драмалары (1901), «На дороге» (1904) —әлем иллюзиясында бостандықты табуға ұмтылып жүрген жекеменшілік. Көптеген соңғы жылдарында тарихи жадыларды іздеуге арналды. Төңкеріліс орнағаннан кейін 1905-1907 жылдары "Старые боги" драмасын жазуды бастайды. 1-ші дүниежүзілік соғыс кезінде 1914-1918 жылдары "Император" драмасын жазды. 

Соның нәтижесінде Шант Дашнакцутюн партиясымен жақындаса түседі. 1921 жыл шетелге қоныс аударып, Еуропада, Азияда, Солтүстік Америкада  өмір сүрді. 1949 жылдан бастап Ливандағы Бейрут қаласында тұрды.

Армяндардың өте ертедегі тарихы жайлы жазды: «Ошинпайл» трагедиясы (1932), «Жаждущие души» романы(1941). Шант және оның басты кейіпкері қоғам өміріндегі қызықтардан оңашаланып, символистік шындықтарды қабылдайды.

Жадыда қалу
-----------

* 1994 жылы Арменияда шантқа арналып пошталық марка шығарылды.

Әдебиет
-------

* «Старые боги», драма (1909) Мұрағатталған 30 наурыздың 2015 жылы.  (арм)(арм.)
Көшеге қазақтың көрнекті ғалымы, филология ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Республикасы Ғылым академиясының корреспондент-мүшесі Кәкен Ахановтың есімі (Алматы қаласы мәслихаттың 24.12.2003 № 27 шешімі мен Алматы қаласы әкімшілігінің 26.12.2003 №5.765 қаулысы) берілген. Аханов Кәкен (1928-1978) Шығыс Қазақстан облысы Ұлан ауданы Никитинка ауылында дүниеге келген. Ол - қазақ лингвистикасының дамуында өзіндік із қалдырған
зерттеуші ғалым. Оның «Тіл біліміне кіріспе» атты еңбегінің тіл білімінің дамуындағы орны ерекше.

Көше Алатау ауданындағы «Ақбұлақ» шағынауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 500 метр.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алматы көшелері. Анықтамалық энциклопедия. – Алматы: "ИП Волошин" баспасы, 2009. ISBN 978-601-7157-18-0
**Сабыр Омарқұлұлы Рақымов**(1902-1945) - Ұлы Отан соғысының даңқты батыры, Қазақстан мен Орталық Азиядан шыққан тұңғыш генерал. С.Рақымов 1925-1927 жылдары Орталық Азияда басмашыларға қарсы соғыс қимылдарына қатысып ерлік көрсеткен, жауынгерлік орденмен марапатталған.

Әскердегі қызметі
-----------------

Ол Ұлы Отан соғысына 1941 жылы маусымда майор шенінде, мотоатқыштар полкі командирінің орынбасары ретінде кіріседі. Белоруссия, Смоленск жеріндегі ауыр қорғаныс шайқастарына қатысып, жараланып 4-5 ай госпитальда емделеді. Емделіп шыққан соң 56-шы армияның 1149-шы атқыштар полкінің командирі болып ұрысқа қатысады. 1941-1942 жылдары Оңтүстік майданның құрамында Ростов, Таганрог үшін шайқастарға қатысады. 1942 жылдың басында екінші рет жараланып төрт ай емделеді. Госпитальдан шыққан соң полковник шенінде 56-шы армияның құрамындағы 395-шы атқыштар дивизияның командирінің орынбасары, кешікпей командирі етіп тағайындалып, 1942-1943 жылдары оңтүстік өңірдегі, Солтүстік Кавказдағы ұрыстарға қатысады. 1943 жылы көктемде С.Рақымовқа «генерал-майор» атағы беріліп, К.Е.Ворошилов атындағы Бас Штаб академиясына оқуға жіберіледі.

Оқуын аяқтаған соң 1944-1945 жылдары 37-шы гвардиялық дивизияның командирі ретінде Шығыс Пруссия, Польша жеріндегі ұрыстарға қатысып талантты командир ретінде көзге түседі. 1945 жылы 26 наурызда Польша жеріндегі шайқаста Сабыр Рақымов қаза табады. Өзбектер мәйітін Ташкентке әкеліп Кафанов атындағы паркке жерлеп, кейін ескерткішін орнатады. 1965 жылы 6 мамырда КСРО билігінің шешімімен оған Кеңес Одағының Батыры атағы беріледі.

С.Рақымов жауынгерлік ерліктері үшін Ленин орденімен, 4 мәрте жауынгерлік Қызыл Ту орденімен (бір ескеретін жәй, Ұлы Отан соғысына дейін мұндай орденмен 4 мәрте Кеңес елінің әйгілі қолбасшысы К.Блюхер ғана марапатталған болатын), 2-ші дәрежелі Суворов, 2-ші дәрежелі Кутузов орденімен, Қызыл Жұлдыз орденімен, бірнеше медальдармен марапатталған. Кеңес елінің маршалы А.Гречко қазақ генералының әскери талантын жоғары бағалаған. И.В.Сталиннің өзі Солтүстік Кавказды фашист басқыншыларынан азат етудегі ерлігі мен әскери шеберлігіне тәнті болып Рақымовты «темір тегеурінді генерал» деп бағалаған. 1966 жылы Польша мемлекеті жаңа жасалған кемеге С.Рақымов атын береді. Кеңес елінде бейнесі кескінделген почта конверті де шығарылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы,5 том
**Жанкісі Басыбайұлы**(1772, Қарағанды облысы Ұлытау ауданы Қарағандысай бойы — 1849, Сыр бойы) — ақын, би. Найман тайпасының бағаналы тармағынан шыққан. Басыбай аңшының шаңырағында дүниеге келген. Кейбір аңыз әңгімелерде Жанкісінің шын аты — Жанқиса және ол Қоқан хандығы әскерлерімен қақтығыста қайтыс болған делінеді. Жанқисаның жанама аты Жанкісі екенін Е.Бекмаханов та атап көрсеткен. Жанкісі шығармаларының көпшілігі сақталмаған. "Мақпал — Сегіз" дастанының үзіндісі, "Қоқан ханына айтқаны", "Қожыққа айтқаны" толғаулары ғана жеткен. Жанкісінің "Қоқан ханына айтқаны" толғауы "Ай, заман-ай, заман-ай" жинағына кірген. Осы толғауында Жанкісі Қоқан ханын, оның салықшы бектерінің әділетсіздігін өткір сынаған. Кейін оларға қарсы ашық күреске шыққан. Жанкісінің "Қоқан ханына айтқаны" толғауы 1830 жылы орыс тіліне аударылып, "Песня о временах владычества коканцев" деген атпен "Образцы киргизской поэзии в песнях эпического и лирического содержания, переложенных в русские стихи" жинағында жарық көрген (1885, Орынбор). Кейбір шығармалары Әдебиет және өнер институтының қолжазбалар қорында сақтаулы тұр.

**Жанкісі би** шамамен 1770-72 жылдары Ұлытау өңірінде туып, 1848-49 жылдары Сыр бойында қайтыс болған деседі. Би, әрі ақын Жанкісінің әкесінің аты түрлі жинақтарда әртүрлі айтылып жүр. Бірде Өтеміс, енді бірде Басыбайдың баласы делінеді. Бидің артында «Қоқан ханына айтқаны», «Қожыққа айтқаны» тағы басқада айтқандары ел есінде. Бірсыпырасы жинақтарда жарияланған.

«Қоқан ханына айтқаны» деген тегеурінді өлеңі алғаш рет 1875 жыл «Записки Оренбургского отделения РГО» журналында жариялаған. Екінші рет 1885 жылы Орынбор қаласында ғалым, профессор Н.Веселовскийдің құрастыруымен «Образцы Киргизской поэзии» деген кітапқа енген. Осы кітабында ғалым Веселовский жырдың авторы Жанкісін «Сыр бойылық Найман» дегенді ғана жазған екен.

Әрі би, ақын Жанкісі Қоқан хандығының қазақ жұртшылдығына жасап жүрген озбырлығы туралы, өткір тілмен ашына баяндап, айыптау, қарсылық сөзімен айтқан.  

Жанкісіні осы өлеңінің соңында:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| « | *:*...Ел ішінде ажарлы,
Қыз-қатынды қоймайды.
Жақсыларды сөгеді,
Ат үстінен тебеді.
Жүрексініп отырмын,
Айтар сөзім көп еді. | » |

депті.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6
2. ↑  Билер сөзі - киелі. Құраст.:Т.Дайрабай, М.Ахметов:Алматы, 2012. - 208б.

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
*Басқа мағыналар үшін Сабынды деген бетті қараңыз.*
**Сабынды** – Ақмола облысы Жарқайың ауданы Шойындыкөл ауылынан батысқа қарай 8 км жерде орналасқан көл.

Гидрографикасы
--------------

Аумағы 4,5 км2. Дөңгелек пішінді, ұзындығы 3 км, енді жері 2,4 км. Көл теңіз деңгейінен 338 м биіктікте жатыр. Жағалау бойының ұзындығы 9,2 км. Орташа тереңдігі 1 м, ең терең жері 1,2 м. Көл жағалауының 90%-ына қамыс өскен. Жайылмасында əр түрлі шөптесіндер мен селеу өседі. Көктемде су көл жағалауынан 200 м-ге дейін жайылады. Көлге батыс жағынан жазда кеуіп қалатын шағын екі жылға құяды. Қараша айында суы қатып, сəуірде ериді. Қыста су түбіне дейін қатады. Қар жəне жер асты суларымен толысады. Көлдің түбі лайлы. Суы тұщы. Жағалау бойында Сабынды қыстауы мен жайлауы орналасқан.‎

Дереккөздер
-----------

1. ↑  АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. – 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
**RFID** (ағылш. *Radio Frequency IDentification*, радиожиілікті сәйкестендіру) - радиосигналдардың көмегімен транспондерлерде немесе RFID-таңбаларында сақталатын деректер оқылатын немесе жазылатын нысандарды автоматты түрде сәйкестендіру тәсілі.

Кез-келген RFID жүйесі оқу құрылғысынан (оқушы, ридер немесе интеррогатор) және транспондерден тұрады (негізі RFID таңбасы , кейде RFID тегі деген термин де қолданылады).

Walmart сауда желісінде пайдаланылатын RFID-белгінің EPC 

  

Оқу ауқымы бойынша RFID жүйелерін жүйелерге бөлуге болады:

* жақын сәйкестендіру (оқу 20 см дейінгі қашықтықта жүргізіледі);

* орташа қашықтықты сәйкестендіру (20 см-ден 5 м-ге дейін);
* қашықтан сәйкестендіру (5 м-ден 300 м-ге дейін)

Дереккөздер
-----------

1. ↑
**Жанна Ахметова**(5.6.1947) - журналист, телекомментатор.. ҚазМУ-ді бітірген (2001). Қазақ телевидениесі жастар редакциясының редакторы, комментаторы, әдебиет редакциясының шеф-редакторы, "Қазақстан-1" телеарнасының әдебиет және өнер шығармалығы бірлестігінің жетекшісі (1970-2001). 

1995 жылы "31 арна" медиа-холдингінің бас редакторы. Қазір ҚР Президенті Телерадиокешенінің бас редакторы. Телеэкрандағы көпшілікке танымал көптеген публицистикалық циклдерінің авторы әрі жүргізушісі: "Казахстан в судьбе", "Город мастеров", "Личность". Қазақстан Журналистика академиясының академигі (2001). Қазақстан Журналистика академиясының "Алтын Самұрық" сыйлығының иегері (2005).

Дереккөздер
-----------

1. ↑   "Қазақ телевизиясы", Энциклопедия, "ҚазАқпарат" Алматы, 2009 1-т, ISBN 978-601-03-0070-5
**Жанна Д’арк**, Орлеан қызы (фр. ; 6 қаңтар 1412 ж. ш. Франция, Домреми – 30 мамыр 1431 Руан) — Францияның ұлттық батыр қызы. Жүз жылдық соғыс (1337 — 1453) кезінде француз халқының ағылшындарға қарсы азаттық күресін басқарған. 

Шаруа отбасында дүниеге келген. Бала кезінен діншіл болған ол өзін құдай Францияны азат етуге жіберді деп сенді, Микаил періште, Екатерина Александрийская мен Маргарита Антиохскаяның дауыстарын естігенін айтты. 1429 жылы ақпанда әрең дегенде Карл VІІ-нің қабылдауында болып, соғыс қимылдарын бастау керек екендігіне оның көзін жеткізді. Жанна д’Арк. басқарған жасақ үлкен жеңістерге жетіп, 1429 жылы 8 мамырда ағылшындардың қолында болып келген Орлеан қаласын азат етті. Осы еңбегі үшін халық оны Орлеан қызы деп атады. Әрі қарай жеңісті жорықтарды жалғастырған ол Реймс қаласына келіп жетіп, 1429 жылы 17 шілде күні Карл VІІ-ні таққа отырғызды. Бұл жеңістер Жанна д’Арк есімін халық арасында аңызға айналдырғанымен, халықтық соғыстың өршуі король мен сарай ақсүйектерін қатты шошытты. Олар Жанна д’Аркты әскери қимылдардан шеттете бастады. 1430 жылы 23 мамыр күні қоршаудағы Компьен қаласы түбіндегі шабуылда ағылшындардың одақтасы бургундардың тұтқынына түсіп, олар Жанна д’Аркты ағылшындарға сатты. Руандағы шіркеу соты оны құдайдан безген, сиқыршы деп айыптап, өртеп жіберді. Тек Жанна д'Арктың өлімінен 20 жыл өткен соң Карл VII оның сиқыршы емес екенін дәлелдеу керек болды. Себебі ол өзінің таққа отыруына сиқыршының ешқандай қатысы жоқ екенін дәлелдеу керек болды. 1456 жылы осы іс қайта қаралып, оның есімі салтанатпен ақталды. 1920 жылы католик шіркеуі оны әулиелер қатарына қосты.

Француз әдебиетімен жақсы таныс болған Абай ғақлияларының Отыз жетінші сөзінде. «Сократқа у ішкізген, Иоанна Аркті отқа өртеген, Ғайсаны дарға асқан, пайғамбарымызды түйенің жемтігіне көмген кім? - деген сұрақ қойып алады да, «Ол - көп, ендеше көпте ақыл жоқ. Ебін тап та жөнге сал» деп жауап береді. Ақын кім не айтса соған сеніп, әлдеқандай біреулердің қол шоқпарына айналып отырған қараңғы көпшілік бұқараны ашына сынайды. Өзі өмір сүрген ортадағы, өз айналасындағы күштінің алдында қойдай ыққан, ырықсыз тобырдың парықсыз істерін әлем тарихындағы осындай деректермен дәлелдейді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Абай. Энциклопедия. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясының» Бас редакциясы, «Атамұра» баспасы, ISBN 5-7667-2949-9
**Апбаз Қаражігітұлы** - 1923 жылы 15 наурызда қазіргі Қарағанды облысы, Ұлытау ауданы, Сарысу ауылында туған. Қазақ мемлекеттік университетінің филология факультетін бітірген (1953). Ауылында колхозшы, колхоз есепшісі, мектептерде мұғалім, мектеп директоры, 1942—1943 жылдары Қызыл Армия қатарында болған. 1970— 1984 жылдары Қарағанды облыстық газетінде тілші, Жезқазған облыстық газетінде бөлім меңгерушісі, 1984—1990 жылдары Жезқазған балалар театрының әдеби меңгерушісі, 1990— 1998 жылдары Қазақстан Жазушылар одағы Жезқазған облыстық бөлімшесінің жауапты хатшысы қызметтерін атқарған.

Алғашқы өлеңдері облыстық «Орталық Қазақстан» газетінде (1956) жарияланған. «Жетім», «Тас жарған емен» поэма, балладалары жарық көрген (1958). «Ақмон-шақ» (1976), «Шақпақ» (1978), «Әке дауысы» (1982), «Май-қоңыр» (1988), «Қайран шеше» (1991), «Абыздар биігі» (2001), «Жанайқай» атты прозалық кітаптардың авторы. Драматургия саласында «Баубек», «Сәкен-нің атылуы», «Махаббат азабы», «Қияндағы жалғыз үй» пьесалары Жезқазғандағы С.Қожамқүлов атындағы сазды драма театрында қойылып жүр. ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігінің «Мәдениет қайраткері» белгісімен мара-патталған (2003). Үлытау ауданының Қүрметті азаматы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса - Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл
**Баянауыл тауы** – Сарыарқаның солтүстік-шығыс бөлігіндегі тау.

Географиялық орны
-----------------

Павлодар облысының Баянауыл ауданында орналасқан. Батыстан шығысқа қарай 40-50 км-ге, солтүстіктен оңтүстікке қарай 20-25 км-ге созылып жатыр. Абсолюттік биіктігі 600-1000 метр, ең биік жері – Ақбет тауы (1026 м). Орталық тау шоғырынан жан-жаққа тараған сілемдері — Жасыбай, Жанбақы, Торайғыр, Жақсыаула, Жаманаула біртіндеп аласара береді.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Жер бедері
Тау силур мен девон кезеңінің кристалды гранит, сиенит, порфирит, тақтатас жыныстарынан түзілген. Мезозой кезеңінде сыртқы күштің әсерінен жеміріліп, осы күнгі бедері пайда болған.

Жер бедері, өсімдігі
--------------------

Тау басы қия, жартасты келеді. Таудың етегінен басына дейін өскен бозтал, балқарағай, ақ қайың орманы, тау аралығындағы қазаншұңқырда жатқан суы мөлдір көлдер (Сабындыкөл, Жасыбай, Торайғыр), әсем құзы, алуан бейнелі алып жартастары, үңгірлері, тау етектерінен аққан бұлақтары табиғатына ерекше көрік береді. Орман ішінде қарақат, жидек, бүлдірген, таңқурай, саңырауқұлақ, тағы басқа өседі. Баянауыл тауы өңірінде бірнеше демалыс орындары бар. 1988 жылы Баянауыл тауының табиғатын қорғау мақсатында Баянауыл ұлттық табиғи саябағы ұйымдастырылды.

Галерея
-------

* 
* 
* 
*

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қаныш Сатпаев. Энциклопедия / Бас редактор Б.Ө.Жақып. — Алматы «Қазақ энциклопедиясы», 2011 жыл. ISBN 9965-893-74-8
**Кэтрин Хейгл** - 1978 жылы 27 қарашада туды. Американдық актер және продюсер, өзінің «Анатомия страсти» (2005—2010), «Немножко беременна» (2007), «27 свадеб» (2008), «Голая правда» (2009), «Киллеры» (2010) және «Жизнь, как она есть» (2010) фильмдер мен телесериалдардағы рөлдерімен танымал. Ол өзінің карьерасын Вильгельмина агенттігінде модель болудан бастаған. Ең бірінші фильмі 1992 жылғы «Той самой ночью». «Анатомия страсти» телесериалында Иззи Стивенс рөлі Кэтрин үшін ең табысты болды. Ол оған «Эмми» премиясын әкелді. 2007 жылғы«Немножко беременна» фильмінде түскеннен кейін ол Голливудтың ең танымал және табысты әртістердің бірі болды.
**Надежда Ноғай** — қазақ ауыр зілтемірші қызы, жасөспірімдер арасындағы дүниежүзілік додада екі мәрте топ жарды.
2011 жылы Перудың астанасы Лима қаласында өткен жарыста ол өзінің басты қарсыласы – мек­сикалық Пласениа Буенодан 48 келі ар­тық салмақты еңсерді. Тағы бір айта ке­тер­лік жайт, Буеноның салмағы Қазақстан қызынан 27 келі артық еді. Ал үшінші тұ­ғыр­ға табан тіреген тайпейлік Луо Юнг-Юан Надежда Ноғай 73 келі кем көтерді.
2012 жылы жастар арасында Словакияның Кошице қа­ласында да Надежда қарсылас шақ кел­тірген жоқ. Үштөбе қаласының тумасы екін­ші орынды иеленген өзінің коман­далық әріптесі Виктория Вагнерден 38 кел­і асып түсті. Ногай 15 жа­­сында-ақ жастар арасындағы әлем біріншілігінде жасындай жарқылдады. Малайзияның Пенанг қаласында өткен айтулы додада ол өзінен әлдеқайда ересек зілтеміршілермен сайысқа түсіп, барлы­ғына шаң қаптырды. Күміс медальді ие­ленген тайпейлік Юао Чи-Линг Қазақстан споршы қызынан үш жас үлкен. Алайда Надежда одан 27 келі артық салмақты еңсерді. Қола жүлдені қанағат тұтқан мысырлық Ахмед-Халаф Шиманың қаза спорт­шысынан бақандай бес жас үлкендігі бар. Десек те, қазақстандық ауыр атлеттен ол 32 келі кем көтерді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Күштілер Ташкентте жиналды(қолжетпейтін сілтеме)
**Сыйлық** – тұрмыс салт-дәстүрі, құрмет көрсету, ол барлық халықтар арасында ертеден келе жатқан дәстүр. Сыйлық бұрын қазақ қауымдарында мәртебелі адамдарға, дарынды ақын-әншілерге, құда-жекжаттарға берілген. Сыйлыққа түйе бастаған тоғыз берген, ат мінгізіп, шапан жапқан немесе басқа да бағалы заттар берген. Ал қазіргі кезде үздік өнерге, озат адамдарға, үздік спортшыға ақшалай сыйлық беру әдетке айналған.

Римдегі адамдардың өмірінде бір-біріне әртүрлі зергерлік бұйымдарды, сувенирлерді, әдетте, құдайларды бейнелейтін дәстүрге айналды, сондықтан бұл жақсы сыйлық деп саналды. Мерекеге сәйкес, кейінірек олар сыйлық ала бастады, сондықтан олар қандай да бір мерекеге, нан мен жергілікті сусындарға арналған тәттілерге арналған сыйлықтың жеке түріне айналды.

Ескертпелер
-----------

1. ↑  Syilyq.kz
**Баян** — тарихи дастан. Халық ақыны Көшен Елеуов 1939 жылы жазып, 1947 жылы қайта өңдеген. Дастанда Баян өңірінде болған 1916 жылғы ұлт-азаттық көтеріліс суреттеледі.

  

Шығармада бас кейіпкер - халық және осы наразылықты ұйымдастырушы ержүрек жігіттердің көтеріліс кезіндегі қам-қарекеті мен жазалаушы әскерге қарсы батыл іс-қимылдарын тізбектеп, суреттеп жырлау арқылы ұлт-азаттық күрес дәуірінің шындығы айқын көрсетіледі.

Дастан 15 тарауға бөлінген де, әр тарауға қойылған тақырып ("Баянның екі сыры", "Болыс үйінде", "Малшының сезімі", "Тұңғыш төбелес", "Аттаныс" және т.б.) сол тақырыпқа сай нақты сюжеттік оқиғаны өрбітеді, бір оқиға желісі екінші оқиға кезеңіне ауысқанда жырдың жалпы сюжет өрісінің дамуы қызықты да тартымды болып отырады. Дастанның өзіне тән сюжеттік, композициялық ерекшелігі бар: шығарманың соңғы бөлімінде көтерілістен кейінгі ел өмірінің екінші бір тың бейнесі айқын көрініп, жас ұрпақтың жаңа өмір орнатудағы айшықты істері сөз етіледі. Шығарма бұрын еш жерде жарияланбаған, өлең құрылысы он бір буынды қара өлең үлгісімен жазылған. Дастанның қолжазба нұсқасы Қазақстан Ғылым Академиясының Орталық ғылыми кітапханасы қорында сақтаулы тұр.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010.ISBN 9965-26-096-6
2. ↑  Қазақ энциклопедиясы

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
**"Адам,Қоғам, Заң"** - ай сайын эфирден берілетін, көлемі 45-50 минут тележурнал.

Хабардың жүргізушісі - заң ғылымдарының докторы, Ұлттық ғылым академиясының академигі Ғайрат Сапарғалиев. Ай сайын шығатын хабар 3 тараудан тұратын. **1-ші бөлімде' *- прокуратура міндеті немесе Ішкі істер органдарындағы учаскелік милиционер (қазіргі полиция) туралы, қылмыстық кодексте көрсетілген ұрлық, зорлық, алаяқтық туралы құқық қорғау органдарының басшы, аға қызметкерлері тақырыпты баяндайтын.*** *2-ші бөлімі **- "Сот залынан" деп аталатын. Мұнда сот залынан түсірілген деректі репортаж беріліп сот мәжілісінде қаралған мәселе толық баяндалатын.** 3-ші бөлімде* - "Хаттар сыр шертеді" деген айдармен көпшіліктің хабардың атына түскен хаттарына шолу жасалып, заң талаптарына сай жауап берілетін. Бұл бөлімді заң ғылымдарының докторы, ҚазҰУ-дің профессоры Арықбай Ағыбаев атқаратын. Заңгер-ғалым редакция атына түскен хаттарды тақырыптар бойынша топтық, отбасы мәселесі бойынша, еңбек тәртібінің бұзылуы туралы, жеке азаматтардың құқығының аудандық, облыстық сот мәжілістерінде жөнді қозғалмағандығы турасында немесе Ішкі істер органдары қызметкерлерінің игілікті қызметтері туралы айтылған ойларды саралап, еңбекшілердің хаттарына жауап беріп отырды. 

Хабардың соңғы жылдары жүргізушісі Республика Бас Прокуратурасының аға заң кеңесшісі Оңлаш Мұқашев болды. "Адам. Қоғам. Заң" хабары еліміз егемендік алғаннан кейінгі қабылданған заңдарды насихаттауды да мақсат етті. 1990 жылы 25 қазанда қабылданған ҚР-ның Егемендігі туралы декларациясының, 1991 жылы 16 желтоқсанында қабылданған еліміздің Тәуелсіздігі туралы Заңын көпшілікке жан-жақты түсіндірді. Тәуелсіз еліміздің 1993 жылы 28 қаңтарда қабылданған конституциясын, 1995 жылы 30 тамызда қабылданған екінші конституцияның референдум бойынша қабылданған баптарын үздіксіз түсіндіріп отырды. Республика Азаматтық туралы заң, қылмыстық кодекс, Әкімшілік жауапкершілік туралы, халық шаруашылықтарының түрлі салалары бойынша заңдық кодекстер қабылданды. Ел азаматтарының құқықтарын қорғайтын Адвокатура туралы заң және төл теңгеміздің айналымға енуі жайында хабарлама да айтылды. Заң шараларын халыққа түсіндіруде, насихаттауда республикамыздың білгір заңгерлері, ғалымдар, құқық қорғау органдарының қатардағы қызметкерлері де атсалысты. Республикамыздың Прокуратура қызметін ұзақ жылдар басқарған Ө.Сейітов, Е.Елемесов, Ж.Тұяқбаев, Ішкі істер министрі Қ.Сүлейменов, Р.Қайдаров, Ш.Шорабеков, 
Жоғарғы Соттың төрағасы М.Нәрікбаев, Т.Айтмұхамбетов, Қ. Мыңбаев, заңгер ғалымдар С.Сартаев, С.Зиманов, Н.Шәйкенов, М.Қалматаев т.б. түрлі мамандар белсенді түрде қатысып, өз ойларын ортаға салып отырды. Хабардың редакторы - Жүкен Базарбаев, режиссері - Юлия Түсіпова, Б.Сұлтанова..

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ телевизиясы. Энциклопедия. — Алматы: "ҚазАқпарат",2009, 1-т. — 640 б. ISBN 978-601-03-0070-5

Тағы қараңыз
------------

* Адам. Қоғам. Заң. (хабар)
**Ямщикова Жанна Андреевна** — 1946 жылы 23 қыркуйекте туған. 

Мәскеу полиграфиялық институтын инжернер-технолог мамандығы бойынша, 1971— 1974 жылдары Алматы қаласындағы №2 мемлекеттік баспаханада техникалық қауіпсіздік бойынша инженер болып істеді. 1974 жылы "Кітап" фабрикасына ауысып, 1994 жылға дейін алғашында кадрлар даярлау бойынша инженер,кейін инженер-технолог болып еңбек етті. 

1992-1994 жылдары "Караван" АҚ баспахана бөлімінің бастығы болды. 1994 жылдан қазіргі уакытқа дейін "Кинетика" ЖШС директорының орынбасары.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері. Анықтамалық. Алматы, "Білім" баспасы. 2005 ж. — 576 бет.ISBN 9965-09-134-Х