**Океания экономикасы** — 14-тен астам жекелеген елдерді және олармен байланысты экономикаларды қамтиды.

Жалпы алғанда, Океанияда шамамен 43 344 271 тұрғын тұрады, олар Азия мен Американы шектейтін Тынық мұхитының оңтүстігіндегі 30 000 аралға таралған. Бұл аймақ әртүрлі экономикалармен ерекшеленеді - Аустралия мен Жаңа Зеландияның жоғары дамыған және жаһандық бәсекеге қабілетті қаржы нарықтарынан бастап, оның көптеген аралдық көршілерінің әлдеқайда аз дамыған экономикаларына дейін.

Сауда ұйымдары
--------------

Тынық мұхиты аймағындағы ең кішкентай елдер тауарларды экспорттау және басқа өнімдерге қол жеткізу үшін Аустралиямен, Жаңа Зеландиямен және Америка Құрама Штаттарымен саудаға сүйенеді.

Аустралия мен Жаңа Зеландияның сауда келісімдері тығыз экономикалық қатынастар ретінде белгілі. Аустралия мен Жаңа Зеландия басқа елдермен бірге Азия-Тынық мұхиты экономикалық ынтымақтастығының және Шығыс Азия саммитінің мүшелері болып табылады.

Валюта
------

Төмендегі кестеде Океанияның ресми валюталары көрсетілген. Кейбір аумақтар долларланған немесе белгіленген валюта бағамы бар валютаны пайдаланады.

| Мемлекет/территория | Валюта | Орталық банк | Ескертпе |
| --- | --- | --- | --- |
| *Америка Самоасы* | АҚШ доллары | Федералды резервтік жүйе | АҚШ аумағы |
|  Аустралия | Аустралия доллары | Аустралияның резервтік банкі |  |
| *Кук аралдары* | Жаңа Зеландия доллары | Жаңа Зеландияның резервтік банкі | Долларланған |
| *Пасха аралы* | Чили песосы | Чилидің орталық банкі | Чили аумағы |
|  Фиджи | Фиджи | Фиджидің резервтік банкі |  |
| *Француз Полинезиясы* | Тынық мұхиты франкы | Шетелдік шығыстар институты | Еуроға байланған валюта одағы |
| *Гуам* | АҚШ доллары | Федералды резервтік жүйе | АҚШ аумағы |
|  Гавайи | АҚШ доллары | Федералды резервтік жүйе | АҚШ штаты |
|  Кирибати | Аустралия доллары | Аустралияның резервтік банкі | Долларланған |
|  Маршалл аралдары | АҚШ доллары | Федералды резервтік жүйе | Долларланған |
|  Микронезия Федерациялық Штаттары | АҚШ доллары | Федералды резервтік жүйе | Долларланған |
|  Науру | Аустралия доллары | Аустралияның резервтік банкі | Долларланған |
| *Жаңа Каледония* | Тынық мұхиты франкы | Шетелдік шығыстар институты | Еуроға байланған валюта одағы |
|  Жаңа Зеландия | Жаңа Зеландия доллары | Жаңа Зеландияның резервтік банкі |  |
| *Ниуэ* | Жаңа Зеландия доллары | Жаңа Зеландияның резервтік банкі | Долларланған |
| *Норфолк аралы* | Аустралия доллары | Аустралияның резервтік банкі | Аустралия аумағы |
|  Солтүстік Мариана аралдары | АҚШ доллары | Федералды резервтік жүйе | АҚШ аумағы |
|  Палау Республикасы | АҚШ доллары | Федералды резервтік жүйе | Долларланған |
|  Папуа — Жаңа Гвинея | Кина | Папуа-Жаңа Гвинея банкі |  |
| *Питкэрн аралдары* | Жаңа Зеландия доллары | Жаңа Зеландияның резервтік банкі | Долларланған |
|  Самоа | Тала | Самоаның орталық банкі |  |
|  Соломон аралдары | Соломан аралы доллары | Соломон аралдарының орталық банкі |  |
| *Токелау* | Жаңа Зеландия доллары | Жаңа Зеландияның резервтік банкі | Долларланған |
|  Тонга | Паанга | Тонганың ұлттық резервтік банкі | Валюта қоржынына байланған |
|  Тувалу | Аустралия доллары | Аустралияның резервтік банкі | Долларланған |
|  Вануату | Вату | Вануату резервтік банкі |  |
| *Уоллис және Футуна* | Тынық мұхиты франкы | Шетелдік шығыстар институты | Еуроға байланған валюта одағы |

Экономика секторлары
--------------------

### Қызмет көрсету саласы

Тынық мұхиты аралдарында тұратын адамдардың басым көпшілігі туризм, білім беру және қаржылық қызметтерді қамтитын қызметтер саласында жұмыс істейді. Океанияның ең ірі экспорттық нарықтарына Жапония, Қытай, Америка Құрама Штаттары және Оңтүстік Корея кіреді. Австралияда және аз дәрежеде Жаңа Зеландияда тұратын адамдардың көпшілігі тау-кен, электр және өңдеу салаларында жұмыс істейді.

### Өндіріс

Киім өндірісі Тынық мұхитының кейбір бөліктерінде, әсіресе Фиджиде негізгі сала болып табылады, дегенмен бұл көрсеткіш жалпы төмендеуде.

Австралия автомобильдер, электр жабдықтары, станоктар мен киім-кешек шығаратын аймақтағы ең үлкен өңдеу өнеркәсібімен мақтана алады.

### Туризм

Туризм Тынық мұхитының көптеген тұрғындары үшін үлкен табыс көзіне айналды; туристер Аустралиядан, Жаңа Зеландиядан, Жапониядан, Ұлыбританиядан және Америка Құрама Штаттарынан келеді. Қазіргі уақытта Фиджи жыл сайын жарты миллионға жуық туристерді тартады; олардың төрттен бірінен астамы Аустралиядан келеді. 1995 жылдан бастап бұл Фиджи экономикасына 1 миллиард доллар немесе одан да көп пайда әкелді, бірақ Фиджи үкіметі бұл сандарды ішінара туризм индустриясындағы көрінбейтін экономикаға байланысты төмендетеді.

### Ауыл шаруашылығы және балық шаруашылығы

Ауыл шаруашылығы мен табиғи ресурстар Океаниядағы жалпы жұмыс орындарының тек 5-10% құрайды, бірақ экспорт көрсеткіштеріне айтарлықтай үлес қосады. Ең көп қоныстанған екі ел-Аустралия мен Жаңа Зеландия да ең дамыған және қызмет көрсету салаларының көпшілігіне ие. Бұл ірі ауылшаруашылық экономикасы бар Тынық мұхитының аз дамыған Арал мемлекеттері туралы деректерді бұлдыратады. Тынық мұхиты елдерінің көпшілігінде (Аустралия мен Жаңа Зеландияны қоспағанда) негізгі сала ауыл шаруашылығы болып табылады. Көптеген елдер әлі күнге дейін ауылшаруашылық болып табылады; мысалы, Вануату халқының 80%-ы және Фиджи халқының 70%-ы ауыл шаруашылығымен айналысады. Тынық мұхиты аймағының негізгі өнімі-копра немесе кокос жаңғағы, бірақ ағаш, сиыр еті, пальма майы, какао, қант және зімбір Тынық мұхиты тропикінде де кеңінен өсіріледі. Балық аулау Тынық мұхиты аймағындағы көптеген шағын елдер үшін негізгі сала болып табылады, дегенмен көптеген балық аулау аймақтарын басқа ірі елдер, атап айтқанда Жапония пайдаланады. Қорғасын, мырыш, никель және алтын сияқты табиғи ресурстар Аустралия мен Соломон аралдарында өндіріледі. Океанияның ең ірі экспорттық нарықтарына Жапония, Қытай, Америка Құрама Штаттары, Үндістан, Оңтүстік Корея және Еуропалық Одақ кіреді.

### Халықаралық көмек және қайырымдылық

#### Океанияның донор елдері

Океаниядағы ең көп қоныстанған елдер, Аустралия және Жаңа Зеландия-жоғары дамыған елдер және халықаралық көмектің ірі донорлары. Бұл екі бай ел аймақты дамымаған елдермен бөліседі, олар әлі де даму үшін шетелдік көмекке сүйенеді. 2007/08 қаржы жылында Аустралия 3,155 миллиард долларлық дамуға ресми көмек көрсетті, оның 2,731 миллиард доллары AusAID-ке беріледі. Әр апта сайын әр Аустралиялық Аустралияның көмек бағдарламасына шамамен 2,40 доллар төлейді, бұл Аустралияның федералды үкіметінің шығындарының шамамен 1% құрайды, ал әлеуметтік қамсыздандыруға жұмсалған 42%.

#### Океаниядан келген алушы мемлекеттер

Соломон аралдарында мемлекеттік шығындарының 50%-ын халықаралық донорлар төлейді, атап айтқанда Аустралия, Жаңа Зеландия, Еуропалық Одақ, Жапония және Қытай Республикасы.

Жаһандық сауда қатынастары
--------------------------

Бұл аймақ жердің аздығына және олардың шектеулі ресурстарына байланысты көптеген сауда байланыстарынан тұрады. Көптеген елдерде сауда экономикасы бар және дамыған экономика мен инфрақұрылымға көшуде.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Internet Usage and Population in Oceania.


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * к
* т
* ө
Әлемдік экономика |
| --- |
|  |
| Азия | 
* Армения
* Ауғанстан
* Әзірбайжан
* БАӘ
* Бангладеш
* Бахрейн
* Бруней
* Бутан
* Вьетнам
* Грузия
* Жапония
* Израиль
* Индонезия
* Иордания
* Ирак
* Иран
* Йемен
* Камбоджа
* Корея Республикасы
* КХДР
* Кипр
* Кувейт
* Қазақстан
* Қатар
* Қырғызстан
* Қытай (Гонконг • Макао • Тайвань)
* Лаос
* Ливан
* Малайзия
* Мальдив
* Моңғолия
* Мьянма
* Непал
* Оман
* Өзбекстан
* Палестина
* Пәкістан
* Сауд Арабиясы
* Сингапур
* Сирия
* Тайланд
* Тәжікстан
* Түркия
* Түрікменстан
* Үндістан
* Филиппин
* Шри-Ланка
* Шығыс Тимор
 |
|  |
| Африка | 
* Алжир
* Ангола
* Бенин
* Ботсвана
* Буркина-Фасо
* Бурунди
* Габон
* Гамбия
* Гана
* Гвинея
* Гвинея-Бисау
* Джибути
* Замбия
* Зимбабве
* Кабо-Верде
* Камерун
* Кения
* Комор аралдары
* Конго Демократиялық Республикасы
* Конго Республикасы
* Кот-д’Ивуар
* Лесото
* Либерия
* Ливия
* Маврикий
* Мавритания
* Мадагаскар
* Малави
* Мали
* Марокко
* Мозамбик
* Мысыр
* Намибия
* Нигер
* Нигерия
* Орталық Африка Республикасы
* ОАР
* Оңтүстік Судан
* Руанда
* Сан-Томе және Принсипи
* Сейшел
* Сенегал
* Сомали
* Судан
* Сьерра-Леоне
* Танзания
* Того
* Тунис
* Уганда
* Чад
* Экваторлық Гвинея
* Эритрея
* Эсватини
* Эфиопия
 |
|  |
| Еуропа | 
* Абхазия1
* Албания
* Андорра
* Аустрия
* Беларусь
* Бельгия
* Болгария
* Босния және Герцоговина
* Ватикан
* Германия
* Грекия
* Дания (Фарер аралдары · Гренландия)
* Еуропа одағы
* Ирландия
* Испания
* Исландия
* Италия
* Косово1
* Латвия
* Литва
* Лихтенштейн
* Люксембург
* Мажарстан
* Мальта
* Молдова
* Монако
* Нидерланд
* Норвегия
* Оңтүстік Осетия1
* Польша
* Португалия
* Ресей
* Румыния
* Сан-Марино
* Сербия
* Словакия
* Словения
* Солтүстік Македония
* Солтүстік Кипр1
* Транснистрия
* Украина
* Ұлыбритания
* Финляндия
* Франция
* Хорватия
* Чехия
* Черногория
* Швейцария
* Швеция
* Эстония
 |
|  |
| Океания | 
* Аустралия
* Вануату
* Жаңа Зеландия
* Кирибати
* Микронезия
* Палау
* Папуа-Жаңа Гвинея
* Самоа
* Соломон аралдары
* Тонга
* Тувалу
* Фиджи
* Науру
 |
|  |
| Оңтүстік Америка | 
* Аргентина
* Боливия
* Бразилия
* Венесуэла
* Гайана
* Колумбия
* Парагвай
* Перу
* Суринам
* Уругвай
* Чили
* Эквадор
 |
|  |
| Солтүстік Америка | 
* Антигуа және Барбуда
* АҚШ
* Багам аралдары
* Барбадос
* Белиз
* Гаити
* Гватемала
* Гондурас
* Гренада
* Доминика
* Доминикан Республикасы
* Канада
* Коста-Рика
* Куба
* Мексика
* Никарагуа
* Панама
* Сальвадор
* Сент-Люсия
* Сент-Винсент және Гренадиндер
* Сент-Китс және Невис
* Тринидад және Тобаго
* Ямайка
 |

 |