recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Барри Джеймс Мэтью 
**Джеймс Мэтью Барри'** (ағыл. James Matthew Barrie, 1860 жылдың 9 мамырында Кирримьюрда (Шотландия) дүниеге келген - 1937 жылдың 19 маусымы Лондонда дүниеден өткен) — шотланд драматургы және романшы, танымал «Питер Пэн» балалар әдебиетінің авторы. Ол тоқымашы отбасының тоғызыншы ұлы.Дамфриса Академиясында, сосын Эдинбург университетінде білім алған. Универсиетті тәмамдаған соң «Ноттингем Джорнэл» газеті редакциясында жұмыс жасайды.
Әдебиет қызметін 1885 жылы бастаған. Жазушы 1889 жылы ауылдық өмір жайында сериялы «Идиллия Олд Лихта» повесті мен журналистер өмірі туралы «Адам жалғыз болғанда» романы жарияланған. Содан кейін Барри «Өлген артық» сәтсіз мелодрамасын, (Better Dead,1888), «Кіші қызметкер» (The Little Minister, 1891) махаббат-психологиялық романын, «Сентименталды Томми» (Sentimental Tommy,1896) және оның жалғасы «Томми және Гризел» (Tommy and Grizel, 1900), «Маргарет Огилви» (Margaret Ogilvy, 1896) ана туралы кітабы жарияланған.1897 жылдан бастап Барри драматургиямен айналыса бастайды (сценалық өңдеу «Кіші қызметкер»). XIX ғасырдың басында Англияда «Кволити-стрит» (Quality Street, 1901) комедиясы - оның танымалдығын арттырады. Барридің («Мери Роуз», «Ғажайып Крихтон», «Кволити-стрит», «Әр әйел не біледі») пьесалары сол уақыттағы драматургтер арасында көзге түскен.1898 жылы Барри Сильвия және Артур Дэвиспен танысады. Бұл таныстық Барри мен Дэвистің отбасы ұзақ достығының бастауы болды.1894 жылы Барри өзінің пьесасында ойнаған жас актриса Мэри Энселлмен үйленеді. 1909 жылы некесін бұзады. Барри жұбайынан балалары болмайды.
Сильвия және Артур Дэвистің өлімінен кейін Барри оның балалары, яғни бес баласының бейресми қамқоршысы болды.
1904 жылы «Питер Пэн» пьесасы сахнада қойылды.mБарри көптеген құрметтерге лайық болды: 1913 жылы баронетаны алды, 1922 жылы «Құрмет үшін» ордені; 1919—1922 жылдары Сент-Эндрюсс университетінің ректоры, 1930—1937 жылдары Эдинбург университетінің канцлері; 1928 жылы «Әдебиетшілер қоғамы» президенті болды.Джеймс Мэтью Барри 1937 жылдың 19 маусымында тікелей мұрагерлерін қалдырмастан дүниеден өткен.

Дереккөздер
-----------

 Мұрағатталған 6 наурыздың 2014 жылы.

Тағы қараңыз
------------

* Мұрағатталған 27 сәуірдің 2014 жылы.
**Борис Тимофеевич Павлов**(28.7.1919, Өскемен қаласы - 5.11. 2002, Ресей, Санкт-Петербург қаласы) - 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, ага лейтеант, кейіннен l-рангтегі капитан, дивизион командирі, орыс.

Орта мектепті Ленинград (қазіргі Санкт-Петербург) қаласында бітіргеннен кейін Әскери-теңіз училищесін үздік бітіріп шықты (1942). 1941 жылы Солтүстік флотқа торпедалық катердің командирі ретінде жіберілді. 1942 жылдың мамырынан Ұлы Отан соғысына қатысты. 1944 жылдың қыркүйегіне қарай Павлов жаудың 2 көлігі мен күзет кемесін жойды. Павловқа ерлігі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (5.11.1945). Соғыстан кейін Әскери-теңіз флотында кызметін жалғастырды. 1974 жылы запасқа шығып, Санкт-Петербург қаласында тұрды.

Ленин, 1-дәрежелі Отан соғысы, 2 рет Қызыл Ту ордендерімен және көптеген медальдармен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  А 31 Айбын. Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. - 880 бет. ISBN 9965-893-73-Х
Жасушаның атомдық және молекулалық құрылымы.
Д, И. Менделеев жасаған химиялық элементтердің периодтық жүйесіндегі кездесетін 110 элементтің 80-ге жуығы тірі жасушаның құрамында болатындығы дәлелденді. Олар жасушадағы мөлшеріне қарай үш топқа белінеді. Бірінші топқа: оттек, сутек, көміртек және азот сияқты органикалық және бейорганикалық заттардың молекулаларының негізін құрайтын элементтер жатады. Бұлардың жасушадағы мөлшері 98%-ға жуық болғандықтан, олар макроэлементтер деп аталады. Сонымен қатар бұл топқа нәруыз (белок) бен нуклеин қышқылдарының құрамына кіретін күкірт пен фосфор да кіреді. Бұларды биоэлементтер деп атайды.
Екінші топқа: ион түрінде кездесетін калий, натрий, кальций, магний, темір, хлор сияқты және т.б. элементтер жатады. Бұлардың жасушадағы жалпы мөлшері 1%-ға жуық. Бұл элементтердің қысқаша жасушада ерекше қызметтер атқарады. Мысалы, кальций мен фосфор сүйек ұлпасының құрамына кіреді, оның беріктігін арттырады. Сонымен қатар кальций элементі қанның ұюына қатысады. Ал гемоглобин нәруызының құрамында темір болады, ол оттекті өкпеден ұлпаларға тасымалдайды. Өсімдік жасушасындағы хлорофилл пигментінің құрамындағы магний элементі фотосинтез процесін тездетеді. Үшінші топқа: жасушада өте аз мөлшерде кездесетін элементтер жатады. Олардың жасушадағы мөлшері 0,02% болатындықтан микроэлементтер деп аталады. Микроэлементтер өсімдіктер мен жануарлар жасушаларында жүріп жатқан биохимиялық процестерге тікелей қатысады.
Топырақтың құрамындағы микроэлементтердің өсімдіктер мен жануарлар тіршілігіндегі маңызы ерекше. Өсімдіктер мен жануарлар белгілі бір микроэлементтерді табиғаттан алып, өз жасушаларында жинақтайды. Мысалы, теңіз балдырлары судан йодты сіңірсе, ал кейбір өсімдіктер судағы кобальтты жинақтайды. Жануарлар жасушаларында да әр түрлі элементтер жинақталады. Мысалы, никель — ұйқы безінде, молибден — мидың ақ затында, қалайы — тілдің сілемейлі қабықшасында, кадмий — бүйректе, барий — көздің торлы қабығында, бор — май ұлпаларында, хром— гипофиз безінде және т.б. жинақталатындығы анықталған. Әйткенмен де, топырақтың құрамындағы микроэлементтердің мөлшерінің кемуі немесе артуы организмге қатты әсер етеді.
**Жасыл дақылдар** — жапырағы, жапырақ сағағы және сабақтары тағамға пайдаланылатын өсімдіктер. Жасыл дақылдарға пияз (жасыл сабағы), салат, саумалдық, аскөк, рауғаш, қымыздық, ақжелкек, балдыркөк, хош иісті насыбайгүл, т.б. жатады. Олардың құрамында көп мөлшерде дәрумендер мен құнды қоректік заттар болады. Жасыл дақылдардың тез өсіп-жетілетіндігі (жапырақты салат 30 — 45, қауданды салат 45 — 60, саумалдық 30 — 40, аскөк 40, пияздың жасыл сабағы 20 — 35 тәуліктен кейін өсіп-жетіледі) оларды бірнеше рет егіп, жыл бойы пайдалануға мүмкіндік береді. Жасыл дақылдар құнарлы, ылғал топырақта жақсы өседі. Ашық жерде Жасыл дақылдарды тығыз (қызанақ, қырыққабат, т.б. қатар аралығына егеді) және аралық (кеш пісетін дақылдардың алдында ерте көктемде егеді) егісте өсіреді. Жасыл дақылдар суыққа төзімді келеді, 12 — 15°С температурада жақсы өседі, –3 — 5°С температурада үсімейді. Тез бүлінетін болғандықтан Жасыл дақылдарды дер кезінде пайдалану керек.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
**Тілекжан Тұраисов Ғалымжанұлы** - Қазақстан Республикасының мадени қайраткері. Тілекжан 1976 жылы Жаңасемей ауданының Көкентау (Знаменка) ауылында туған. Ол 1994 -1999 жылдар аралығында Семейдің Мұқан Төлебаев атындағы музыка училищесінде білім алып, кейіннен Шәкәрім атындағы университетін тәмамдады. 2007 жылдан Абай атындағы музыкалы драма театрында актер ретінде жұмыс атқарып келеді.   

*Тілекжан Ғалымжанұлының сомдаған рольдері:*  

* М. Ибраев «Шәкәрім» алғашқы эпизодтық ролі
* Мұхтар Әуезов «Айман-Шолпан» - Балпық
* С. Тұрғынбеков «Абай – Біржан» - Сері
* Т. Ахтанов «Күшік күйеу» - Кубик
* Ғабит Мүсірепов «Қозы Көрпеш» - Таңқы
* Шыңғыс Айтматов «Қош бол, Гүлсары» - Алданов
* Ж. Әльмешов «Мұңмен алысқан адам» - Тақиялы жігіт
* О. Иосиляни «Отыз ұлың болғанша...» - Карпэ

1. ↑   Мұрағатталған 19 мамырдың 2015 жылы.
Lech Kaczyński (2006)
**Лех Александр Качиньский** (пол. *Lech Aleksander Kaczyński*; Маусымның 18, 1949, Варшава, Польша — 10 сәуір, 2010, Смоленск облысы, Ресей) - поляк заңгері және саясаткері, Варшаваның мэры (2002-2005), "Құқық және Әдiлдiк" партиясы жетекшiлерiнiң бiрлерi. 2005 жылдың қазанында Польшаның президенті болып сайланды, 23 желтоқсанда республиканың президентi қызметiне кiрістi.

Өмірден озуы
------------

Лех Качиньский бастаған делегация ,1940 жылы Катынь орманында НКВД-ның қолынан мыңдаған поляктың қаза болғанына 70 жыл толуына орай, Ресейдің Смоленск аймағындағы Катынь құрбандарын еске алу кешеніне марқұм отандастарының рухына тағзым ету үшін ұшып бара жатқан болатын. Жыл сайын өткізілетін дәстүрлі шара биыл сәуірдің 10-да өтеді деп жоспарланған-ды. Ресейдің Смоленск облысында 2010 жылының 10 сәуiрінде әуе апатында қаза тапты.

Сілтемелер
----------
**Ионел Брэтиану** немесе **Ион И. К. Брэтиану** - румындық либерал мемлекеттік саясат қайраткері, Румынияның ұлттық-либералды партия лидері. Көптеген министрлік және мемлекеттік мансапты иеленген Брэтиану отбасының өкілі болды.  

Брэтиану бес рет Румынияның премьер министрі болды. Оның премьер министр болған кезінде Румыния қатысқан Бірінші Дүниежүзілік соғысы, Париж бейбіт конференциясы, Трансильвания мен Буковинаның Румынияға қосылу сәті және басқа да маңызды оқиғалар болды. Сыртқы саясатта Брэтиану өзінің ең басты міндеті етіп Румынияның шекарасын этникалық румынды аумақтар арқылы кеңейтуді санады. 1907 мен 1926 жылдар аралығында Брэтиану басқа әрекеттермен қоса, ішкі істер, ұлттық қорғаныс министрлігін басқарған. Ал 1923 жылдан бастап Румындық академияның құрметті қатысушысы болған.
**Тілеміс Иманғазиев** (1925-1966, Атырау облысы). Грозный мұнай техникумын бітірген. 1941-1966 жылдары - ұңғымаларды күрделі жөндеуден өткізу кеңсесі Байшонас бөлімшесінде оператордың көмекшісі, есепші, мұнай кәсіпшілігі жабдықтары жөніндегі техник, мұнай ағызу технигі, мұнайды деэмульсациялау цехының бастығы, кадрларды техникаға оқыту инженері, ұңғымаларды күрделі жөндеуден өткізу бригадасының шебері, Тентексор бөлімшесінің бастығы; «Қазақстанмұнай» бірлестігі Байшонас МКБ-да мұнай өндіру шебері. Еңбек Қызыл Ту орденімен және медальдармен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстанның мұнай энциклопедиясы. 2 томдық - Алматы: "Мұнайшы" Қоғамдық қоры, 2005. ISBN 9965-9765-1-1
**Балқызыл**  (лат. *Melampyrum*) – сұңғыла тұқымдасына жататын бір жылдық жартылай паразитті өсімдіктер туысы. 

  

Солтүстік жарты шардың қоңыржай белдеулерінде кездесетін 30-ға жуық түрі белгілі. Қазақстанда далалық аймақтардағы қайыңды-көктеректі ормандарда, бұталы-қаулы шалғынды жерлерде өсетін 2 түрі (күмісайдар балқызыл, тарақша балқызыл) бар. Сабақтары тықыр немесе түкті, жапырақтары ұзынша кейде дөңгелек, тамыр түбіне шоғырлана орналасады. Тостағанша жапырақшалары төрт қырлы, күлтесі қос ерінді, көбінесе түкті. Аталығы төртеу. Гүлдері сары түсті, масақ немесе шашақ гүлшоғырына топталған. Маусым – шілде айларында гүлдеп, тамыз – қазанда жемістенеді. Жемісі – қысыңқы, екі ұялы қорапша. Онда 1 – 4 ірі тұқымы болады. Балқызылдың құрамында ринантин глюкозиді бар, улы, мал жемейді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
**Тілес Шамғонұлы Қажығалиев** (25 сәуір 1949 Алматы - 26 шілде 1996, сонда) — композитор. Қазақстанның еңбек сіңірген өнер қайраткері (1987).

Өмірбаяны
---------

Төлеңгіт руынан шыққан.

Мәскеу консерваториясын (1974), Алматы консерваториясының (қазіргі Қазақ ұлттық консерваториясы) аспиратурасын бітірген (1981). 

1974 - 79 жылдары Қазақстан Композиторлар Одағында шығарм. секцияның меңгерушісі, 1982 жылдан өмірінің соңына дейін тәрағаның орынбасары міндетін атқарды.

Еңбектері
---------

Қажығалиев альт пен оркестрге арналған концерт (1970), "Отан туралы" оротория (1973), фортепьяно, ұрмалы және ішекті аспаптарға арналған концерт-симфония (1974), фортепьяно мен оркестрге арналған екі концерт (1976, 1982), әндер, романстар, спектакльдер, көркем және деректі фильмдерге арналған музыка шығармалар жазды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Шежіре: ТӨЛЕҢГІТ. Шежіре. Alashainasy.kz
2. ↑  Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: "Аруна Ltd."
ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8
**Корсон** (Торсон) (фр. Chorson, Tercin, Torso, Chorso; 790 жылдардан кейін қайтыс болды) — Тулузаның бірінші графы (778—790).
778 жылы Ұлы Карл жаңа Аквитания корольдігін құрды. Оның королі ретінде өзінің жаңа туған баласы Тақуа Людовикті тағайындады. Бұл баласының қамқоршысы әрі регенті ретінде сол кездегі осы аумақтағы ең белгілі Тулуза графы Корсон таңдалды. Корсон, Людовик әкісінің Италия мен Орталық Еуропадағы жорықтарында еріп жүргенде, Аквитания корольдігінің іс жүзіндегі билеушісіне айналды. 
788 жылы Корсон Васкония герцогы Адальриктен жеңіліп, тұтқынға түседі. Оны Васконияға ешқашан қарсы соғыс жүргізбейтініне ант алғаннан кейін ғана босатқан. Бұны білген Ұлы Карл 790 жылы Корсанды орнынан алып, оның орнына Желондық Гильомды тағайындады.
1895-1900 жылдары Пьер Кюри қолданған Иондаушы камера**Иондауыш камера**, иондау камерасы - жұмыс әрекеті зарядталған бөлшектер ағынының газды иондауына негізделген бөлшектер детекторы. Иондауыш камера газбен не ауамен толтырылған электр конденсаторы түрінде құрастырылған. Оның электродтарына потенциалдар айырмасы түсіріледі. Электродтар арасындағы кеңістік Иондаушы камераның жұмыстық көлемі деп аталады. Жұмыстық көлемдегі газға иондауыш бөлшектер түсірілген кезде, электродтар арасындағы кеңістікте газдың электрондары мен иондары түзіледі. Олар электр өрісінде қозғала отырып, электродтарға жиналады. Сөйтіп камера тізбегінде электр тогы пайда болады және ол тіркегіш құрылғымен өлшенеді. Иондаушы камера ең көне едетектордың біріне жатады. Оны өз тәжірибесінде ағылшын физигі Э. Резерфорд да (1871-1973) қолданған. Әдетте, иондаушы камера екі электроды (жазық, сфера не цилиндр) бар, қандай да бір газбен толтырылған, герметикалы жабық ыдыс түрінде жасалып, оның электродтарына 100-1000 В кернеу түсіріледі. Иондаушы камераның көмегіне не иондалу нәтижесінде пайда болған электрондар мен иондардың жасайтын ток күші (токтық иондаушы камера) не иондау тогы өткен кезде омдық кедергісі жоғары резисторда пайда болатын кернеу ипульсі (импульстік иондаушы камера) өлшенеді. Бәріне де параллель жазық электродтары (дискілері бар) иондаушы камера қарапайым болып келеді.

Цилиндрлі Иондаушы камера
-------------------------

Цилиндрлі Иондаушы камераның электродтары екі коаксиал цилиндрден тұрады. Онда электродтың біреуінің рөлін жермен жалғастырылған иондаушы камераның қорабы атқарады. Ал сфералық Иондаушы камера екі сферадан (ішкі электроды, кейде, стержнь түрінде болады) құралады.

Иондаушы камераның қолданылуы
-----------------------------

Иондаушы камера өзінің қарапайымдылығына байланысты, әсіресе, дозиметрияда, сондай-ақ, үдеткіштер мен ядролық реакторлардың жұмысын бақылауда, ғарыштық сәулелерді зерттеуде, т.б. әлі де қолданылып келеді.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Ұлттық Энциклопедия. 4 том. ISBN 5-89800-157-3
Балқаш маңы қорықшасының мүшесі - кесіртке
**Балқаш маңы қорықшасы** – сирек кездесетін, әрі жойылып бара жатқан жануарларды қорғау мақсатында Алматы облысының Балқаш ауданында 1967 жылы құрылған мемлекеттік зоологиялық қорықша.

Жер бедері
----------

Жер көлемі 503 мың га. Іле өзенінің атырауы мен Тауқұм шөлінің дөңесті алқабындағы тоғайлы қамысты, шалғынды, сортаңды, құмды алқаптарды қамтиды. Қорықша жерінде жидемен аралас өскен тораңғы тоғайы, ақ және қара сексеуіл, бұйырғын, жүзгін бұталары өседі. Қорықшаның жер бедері жануарлар үшін өте қолайлы.

Фаунасы
-------

Су құстарының 200-ден астам, балықтың 30-ға жуық түрі бар. Сүтқоректілерден — қабан, ондатра, сабаншы, құстардан қырғауыл, т.б. бауырымен жорғалаушылардан — шұбар батбат кесіртке, т.б. кездеседі. Балқаш қорықшасындағы бірқатар аң-құстар (қарақұйрық, шұбар күзен, аққұйрықты субүркіт, ақбас үйрек, бүркіт, сұңқұлдақ аққу, жалбағай] т.б.) мен өсімдіктер (Мейер шоқгүлі, тауқұм сасыры, т.б.) Қазақстанның Қызыл кітабына енгізілген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ энциклопедиясы"
**Иондық каналдар – бұл жасуша мембранасына иондарды өткізуін қамтамасыз етеді.Ал бұл процесс иондардың қозуы мен жасушаішілік регуляцияның арқасында жүзеге асады.** Na+, K+, Са2+, Сl- иондары жасуша ішіне еніп, арнайы сұйықтықпен толтырылған каналдар арқылы сыртқа шығады.Каналдардың өлшемі кішкентай ғана (диаметрі 0,5-0,7 нм).Бұл өлшем каналдардың жасуша мембранасының аз ғана бөлігін алып тұрғанын дәлелдейді.
Иондық каналдардың құрылысын әр түрлі әдістермен зерттейді.Ең көп таралған зерттеу түрі кернеудің тіркелімінің әдісі немесе «voltage-clamp».Зерттеудің басты принципі, арнайы электрондық системалардың көмегімен белгіленген аймақта мембрана потенциалын тіркеп анықтау.Ол мембрана арқылы өтетін иондық тоқтың ұзындығын өлшейді.Егер потенциал тұрақты болса,онда ол Ом заңына сәйкес ион өткізгіштігіне пропорционал болады.Жауап беруге деполиризация кезінде каналдар ашылады,содан кейн иондар электрохимиялық градиент бойынша мемьранага енеді.Иондык ток пайда болып жасушаны деполиризациялайды.Мембрана арқылы ұзындығы бірдей электрлік тоқ өткізіледі.Сондай-ақ трансмембраналық айырым потенциалы өзгермейді. Әлуеттің және ион арнаның төл блокаторының тіркелімінің әдісінің бірлескен игерушілігі торша мембранада ион арнаның түрлі үлгісінің ашылымына деген келтірді.
Қазіргі кезде әр түрлі иондарға каналдардың көп түрі тіркелген.Олардың ең тиімдісі , екіншісі, негізгі ионнан басқа, ол басқа да иондарды өткізе алады.
Жеке каналдардың құрылысын зерттеу потенциалдың локалдық фиксация әдісімен «path-clamp» жүзеге асады.Ол үшін шыны микроэлектродты тұзды тұнбамен толтырып, мембрана жоғарғы бетіне қысылып кішкене зарядталады.Сол уақытта мембрананың кішкене бөлігі микроэлектродқа сорылады. Егер сорылу аймағында иондық канал болатын болса, онда жеке каналдың белсенділігін тіркейді.Жеке каналдың белсенділігін тіркеудің кернеу фиксациясынан айырмашылығы көп емес.
Каналдың сыртқы бөлігі зерттеуге тиімді келеді, ал ішкі бөлігін зерттеуде белгілі бір қиындықтар туындайды. П. Г. Костюк жасушаішілік диализ әдісін құрастырды.Бұл әдіс кіріс және шығыс иондық каналдарының құрылысын микроэлектродтардың қатысуынсыз тіркеуге мүмкіндік береді.Нәтижесінде, иондық каналдың бір бөлігі , жасушасыртылық ашық кеңістікте һзінің функционалдық құрылысы жағынан каналдың бөлігінен айырмашылығы бар.
Осы иондық каналдар мембараны екі негізгі құрылғымен қамтамасыз етеді: Селективті және өткізгіштік.
Селективті немесе таңдаушылық , арнаның оның айрықша ақуызды құрылымымен қамсызданады. Арнаның көпшілігі электробасқар- болып табылады, оның иондарды өткізу қабілеті мембрана потенциалдарының ұзындығына байланысты.Канал функционалдық характеристикасы жағынан біркелкі емес , бұл әсіресе ақуыздық құрылысына қатысты.
Натрий каналының жұмыс істеу тәртібін мысал ретінде қарастырып көрейік.Тыныштық күйде натрий каналы жабық күйде болады.Белгілі бір дәрежедегі жасуша мембрана депорилизациясы кезінде m- активациялық қақпасы ашылып, натрий Na+ иондарының мембрана ішіне өтуі күшейеді.Бірнеше милисекундтан кейін m-қақпасы ашылып, n-қақпасы жабылады.Инактивация жасуша клеткасында жылдам жүреді және инактивация дәрежесі деполяризация стимулының ұзындығы мен уақытына тікелей байланысты.

1. ↑
**Ион Драгумис** (гр. *Ίων Δραγούμης*, 2 қыркүйек 1878 — 31 шілде 1920) — грек дипломаты, саяси қайраткер, көтерілісші және жазушы. Ион Драгумис 1878 жылы 2 қыркүйекте Харилаоса Трикуписа билігі кезінде Сыртқы істер министірі болған Стефанос Драгумистің отбасында туған. 1899 жылы Афина университетінің заң факультетіе тәмамдаған. Грекияның Сыртқы істер министрлігінде жұмыс жасаған.

1901 жылы Италия мен Швейцариядағы Грекияның елшісі болады. 1905 жылы Павлос Меластың өлімінен кейін ол Александрияға қайта оралады. 1907 жылы Константинопольге көшіп келеді. Түркияда ол гректер мен Түркия парламент мүшелерімен бірге *«Саяси шолу»* грек журналын басып шығара бастады. 1910-1912 жылдарда Балкан соғысына қатысады.

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ресейдегі Грекияның елшісі болып тағайындалып, Санкт-Петербургке келеді. 1915 жылы Ион Драгумис отставкаға шығады, дегенмен елдің саяси өміріне белсене араласады. 1920 жылы астаналық *«Катимерини»* газетінде премьер-министр Элефтериос Венизелосаның әрекеттерін қатты сынаған еңбегі шығады. 1920 жылы 31 шілдеде тұтқынға алынып, Абелокипи ауданында атылады. Сол жерде мемориальды тақта орналасқан.

Негізгі еңбектері
-----------------

* "Το Μονοπάτι (1902)"
* "Μαρτύρων και Ηρώων Αίμα (1907)"
* "Σαμοθράκη (1908)"
* "Όσοι Ζωντανοί (1911)"
* "Ελληνικός Πολιτισμός (1914)"
* "Σταμάτημα (1918)"
* "Ο ελληνισμός μου και οι Έλληνες" (1927 жылы бауыры Филипп Драгумис басқан)

Дереккөздер
-----------

1. ↑
**Роман Ратушный** (укр. Рома́н Тара́сович Ра́тушний; туған жылы 5 шілде 1997 жыл, Украина, Киев - 9 маусым 2022 жыл, Украина, Харьков облысы, Изюм ауданы, Сулиговка) — Украин қоғам қайраткері, журналист, әскери волонтер. Еуромайдан және орыс-украин соғысының қатысушысы.

Өмірбаяны
---------

Роман Ратушный 1997 жылы 5 шілдеде Киевте «Ескі Киевті сақтаймыз» қоғамдық қозғалысының белсендісі Тарас Ратушныйдың және 2008 жылы украин әдебиетінің секс-символы екенін айтқан жазушы және ақын Светлана Поваляеваның отбасында дүниеге келген.

Роман Ратушный заңгер мамандығын алды. 2018 жылы ол қоғамдық ұйымға айналған «Протасов Ярды қорғау» қоғамдық бастамасын басқарды. Роман басқа белсенділер сияқты Протасов Ярдағы жасыл аймақты сақтап, көпқабатты үйлердің салынуына жол бермеуді көздеген. 2020 жылы Киев қалалық кеңесі бұл аумаққа жасыл аймақ мәртебесін қайтарды.

2020 жылғы жергілікті сайлауда Роман Ратушный Киев қалалық кеңесінің депутаттығына «Удар» партиясынан үміткер болды, бірақ Виталий Кличконың партиясының мүшесі болмаған.

Ратушный да одессалық белсенді Сергей Стерненконы қолдау митингісінің қатысушысы болды. Ол президент кеңсесінің ғимаратына жанып тұрған алауды лақтырып, қасбетін бүлдірді деген күдікке ілінді.

Жауынгерлік жолы
----------------

Ресейдің толыққанды шабуылдан кейін Ратушный Украина қорғаныс күштері қатарында ерікті болды. Ол алдымен Киевті қорғады, кейін Сумы облысында әрекет етті, өлкенің елді мекендерін қорғауға қатысты.

Сәуір айының басынан бастап Ратушный Харьков облысында, атап айтқанда Изюм ауданында Украина Қарулы Күштерінің «Холодный Яр» 93-ші жекеленген механикаландырылған бригадасының 2-ші мотоатқыштар батальонының барлау взводында шайқасты.

Роман кез келген жекпе-жекте әрқашан бірінші болды және ешқашан қорқыныш көрсетпеді. Ол өзінің соңғы шайқасында жауынгерлік топтың құрамында барлау патрульінде болып, 9 маусымда жауынгерлік тапсырманы орындау кезінде қаза тапты. 5 шілдеде Роман 25 жасқа толуы керек еді.

Ратушный өзінің достары мен әріптестері үшін үлгі болды: принципті, әдепті және билікті теріс пайдалануларға қарсы тұру арқылы өз елін өзгертуге бел байлады. Ол Украинаның азаматтық қоғамының өміршеңдігін бейнеледі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Киев попрощался с погибшим на войне с Россией активистом Романом Ратушным
2. ↑  Был рисковым и боролся за Украину: что известно о погибшем активисте Романе Ратушном
3. ↑  Ему было всего 24 года и он всегда был смелым: в боях под Изюмом погиб известный активист Ратушный
4. ↑  Под Изюмом погиб общественный активист Роман Ратушный
5. ↑  Известный активист Роман Ратушный погиб на фронте
6. ↑  На фронте погиб киевский активист Роман Ратушный
**Үш паша** (түр. *Üç Paşalar*) — Осман империясындағы 1913 жылғы мемлекеттік төңкерістен кейін елдегі барлық билікті өз қолына шоғырландырған үш жоғары лауазымды шенеунік — Талғат паша (1874—1921), Әнуар паша (1881—1922) және Жамал паша (1872—1922). Бұл триумвират Осман империясының Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысуына үлкен әсер етті және мемлекет аумағындағы христиан ұлттары — армяндар, ассириялықтар мен гректер геноцидінің басты ұйымдастырушылары болып саналады. Соғыстан кейін үш паша елден қашып, Германияда бас сауғалауға мәжбүр болды — әскери трибунал оларды өлім жазасына кесті. Әнуар паша Орта Азияда қызыл әскер сарбаздарымен болған қақтығыста қаза тапты (қазіргі Тәжікстан аумағында). Талғат паша мен Жамал паша армян халқына қарсы істеген қылмыстары үшін олардан өш алуға бел буған армян лаңкестерінің қолынан қаза тапты.

Әдебиет
-------

* *Роган, Ю.* Падение Османской империи: Первая мировая война на Ближнем Востоке, 1914–1920 гг. —  Альпина Паблишер, 2018. — ISBN 9785961449747.
**Иондайтын сәуле**, кванттық (электрмагниттік) немесе корпускулярлық (қарапайым бөлшектерден құралған) сәуле, оның әсерімен бейтарап атомдар мен молекулалардан оң және теріс зарядталған бөлшектер-иондар пайда болады. Кванттық И.с.ультракүлгін, рентген және гамма-сәулелер, корпускулярлықтарға – альфа-сәулелер, протондар, позитрондар, нейтрондар және басқа да бөлшектер ағындары жатады. Табиғи И.с. – космостық сәулелер мен радиоактивтік заттардың сәулеленуі. И.с. жасанды көздері - ядролық жарылыстар, ядролық реакторлар, зарядталған бөлшектерді тездеткіштер, рентген аппараттары. Белгіленген И.с. деңгейінде ядролық қарудың зақымдау факторларының бірі болып табылады. И.с. дозасымен өлшенеді.

Дереккөздер
-----------

Төтенше жағдайлар және азаматтық қорғаныс: Энциклопедиялық анықтамалық. / Бас ред. Б.Ө. Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы»,2011. – 640 б. Қазақша-орысша, орысша-қазақша.ІSBN 9965-893-69-1
Орион шоқжұлдызы
**Үшарқар-Таразы** — Орион шоқжұлдызындағы аңшының белдігін бейнелейтін астеризм. Астеризм үш ақ-көгілдір (көгілдір аса алып) жұлдыздан тұрады: Альнитак (ζ Орион), Альнилам (ε Орион), Минтака (δ Орион). Олар араб тілінен сәйкесінше «мата белбеу», «інжудің жібі», «белдік» деп аударылады.

Орион шоқжұлдызын аспаннан осы үш жұлдыз арқылы оңай табуға болады. Олар бір-бірінен бірдей бұрыштық арақашықтықта және бір сызықтың бойында орналасқан. Сызықтың оңтүстік-батыс шеті көгілдір Сириус жұлдызына, ал солтүстік-шығыс шеті қызыл Альдебаран жұлдызына сілтейді.

Астеризмді бақылайтын ең жақсы уақыт — қарашадан қаңтарға дейінгі аралық. Үшарқар-Таразы аспан экваторына өте жақын орналасқандықтан, екі жартышардан да көрінеді.

Үшарқар-Таразы
*Басқа мағыналар үшін Сарышоқы деген бетті қараңыз.*
**Сарышоқы** – Қызылтау тауларының батыс бөлігіндегі тау.

Географиялық орны
-----------------

Павлодар облысы Баянауыл ауданы жерінде орналасқан.

Жер бедері
----------

Абсолюттік биіктігі 773 м. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 7 км-ге созылған, енді жері 2,5-3 км. Беткейлері тіктеу, тауаралық аңғарлар жəне сайжыралармен тілімденген. Етегінде қорымтастың мол үйінділері шоғырланған. Солтүстік-батысында Қарақуыс, шығысында Əулиетас тауларымен жалғасады.

Өсімдігі
--------

Тауалдының қиыршықтасты қоңыр топырақ жамылғысында қараған, тобылғы бұталары аралас сұлыбас, қылқан селеу, бетеге, жусан өседі. Мал жайылымы ретінде пайдаланылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
**Шада Насер** (Arabic: شدا ناصر‎) (1 мамыр 1964, Йемен, Аден) — Йеменнен шыққан және Йемен соттарында жүзін ашқан алғашқы заңгер әйел. Ол Прагадағы Карлов университетінде құқық оқып, заңгер болып шыққан (1989). Йеменнің Солтүстігі мен Оңтүстігін біріктіру кезінде, адам құқығын қорғаушы ретінде жұмыс істеуге Йеменге оралды. 1996 жылы ол басқа үш әйел заңгермен бірге Йемен астанасы, Сана қаласында, тек әйелдер жұмыс істейтін заң фирмасын құрды. Ол өз жұмысын Йемендегі әйелдер құқығын қорғауға арнайды.

Жүргізген істері
----------------

Насердің клиенттерінің арасында, Сана қаласының орталық түрмесінде отырған әйелдер де болды. 2005 жылы Насер, жеткіліксіз дәлелдерге қарамастан, күйеуін өлтірді деп айыпталған және кәмелетке толмағанына қарамастан (16 жасында, бұл Йемен заңы бойынша тыйым салған), ату жазасына кесілген жас әйел тұтқынды қорғады. Күзетші оны зорлағаннан кейін, қыз түрмеде жүкті болып қалды. Президенттің бұйрығы қызды өлім жазасына кесуге бірнеше минут қалғанда оның өмірін сақтап қалды.

Йемендегі балалар некесінің қарсыласы, ол бір жыл бұрын, отбасысы мәжбүрлеп үйлендірген, орта жастағы ер адаммен ажырасуға арыз берген 10 жасар Нуджуд Алиді 2008 жылдың сәуірінде қорғады. Али, күйеуі онымен жыныстық қатынасқа түспеуге уәде бергеніне қарамастан, оны үнемі ұрып-соғып, зорлағанын мәлімдеді. Сот Нуджуд Алиге бірнеше аптаның ішінде ажырасуға рұқсат берді. Бұл оны сол кездегі әлемдегі ең жас ажырасқан қылды. Әлидің тарихи ісі Йемендегі басқа жас келіншектерді ажырасуға шақырды.

Марапаттар
----------

2008 жылы Шаде Насер және ол ажырасу турласы іс бойынша қорғаған Нужуд Али екеуін *Гламур* журналыны «Жыл Әйелдері»(ағылш. Women of the Year) номинациясын тарту етті және бұған қоса «Балалардың дауысың қолдаушы» Гламур марапатын алды (ағылш. Glamour Award for the Voice of the Children).

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Sanaa’s First Woman Lawyer, *Asharq Al Awsat* (28 March 2009).
2. ↑  Sanaa's First Woman Lawyer(қолжетпейтін сілтеме)
3. ↑  Joshua Hersh (4 March 2010). A Ten-Year-Old’s Divorce Lawyer
4. ↑  A Ten-Year-Old’s Divorce Lawyer
5. ↑  Sanaa's First Woman Lawyer(қолжетпейтін сілтеме)
6. ↑  Nujood Ali & Shada Nasser: The Voices for Children
**Дино Баджо** (итал. *Dino Baggio*; 24 шілде 1971 жыл, Кампозампьеро, Италия) — италиялық футболшы, жартылай қорғаушы. 1994, 1998 жылдары әлем чемпионатына, 1996 жылы Еуропа чемпионатына, 1992 жылы жазғы Олимпиада ойындарына қатысқан. 1994 жылғы әлем чемпионатының күміс жүлдегері.

Карьерасы
---------

1994 жылғы әлем біріншігінде екінші турдда Норвегияның қақпасына ойын тағдырын шешкен жалғыз голды соқты. Сосын ширек финалда Испаниямен кездесуде есеп ашты, бұл ойында Италия 2:1 есебімен жеңіске жетті. Дино чемпионаттағы барлық кездесуде алаңға шықты. 

1998/99 жылғы УЕФА кубогындағы "Висла" — "Парма" кездесуінде трибунадан лақтырылған пышақ Диноның басына тиіп, нәтижесінде польшалық клуб УЕФА тарапынан бір жылдық дисквалификацияға ұшырады. 

1992 жылы жастар арасындағы Еуропа чемпионатының жеңімпазы атанды. 

Италиялық тағы бір футболшы — Роберто Баджоға ешқандай туыстық қатысы жоқ, тегі ғана бірдей.

Жетістіктері
------------

* Италия кубогы: 1998/99
* Италия суперкубогы: 1999
* УЕФА кубогы: 1992/93, 1994/95, 1998/99
* Әлем чемпионатының күміс жүлдегері: 1994
* Жастар арасындағы Еуропа чемпионы: 1992
* Италия чемпионатының күміс жүлдегері: 1993/94, 1996/97

Жеке өмірі
----------

Актриса Тереза Маттеиге үйленген. Екі ұлы бар — Алессандро және Леонардо. Қазір балалық шағы өткен Томболо қаласында тұрады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑

Сілтемелер
----------

* National Stats. at FIGC
* Profile at Italia1910.com
Сирек кездесетін түр. Қазақстандағы қазғыш аралардың ежелгі туысының ең ірі және ашық боялған өкілдерінің бірі болып табылады. Оңтүстік Еуропа, Солтүстік Африка,Оңтүстік-Батыс Азия, Орта Азия,Оңтүстік Қазақстанда таралған. Қазақстанда сазды және тасты шөлдерде, тау етегі далаларында, сазды және тасты топырақты аласа тауларда тіршілік етеді. Аналықтары ұясын жерге салады. Қор ретінде ірі шегірткелерді (Tettіgonіdae тұқымдасы), мысалы,Dectіcus туысы түрлерін немесе шілделік қара шегірткелерді (Gryllіdae тұқымдасы) ұстайды. Бір ұяшыққа 3–4 шегірткені қор ретінде жинайды. Санының азаюына, сірә, ұяларын мал мен автокөліктердің бұзуы,
табиғи биоценозды адамдардың шаруашылық жұмыстары бүлдіруі әсер етеді. Мүмкін, әуесқойлардың ұстауы немесе шершеньге ұқсас
болғандықтан, оларды өлтіру де әсер етеді. Ең алдымен ұяларын және ересек араларды шағын қорықтарда қорғауды ұйымдастыру керек.

* Сурет:Сарықанаттты сфекс.jpgсүрмелі

Дереккөздер
-----------

Ғажайып омыртқасыздар. Қазақстан Қызыл кітап беттерінен. Құрастырушылар И.Д.Минтяев, Р.В. Ященко, В.Л. Казенас.
**Прикаспиан Петролеум компани** - Атырау облысында орналасқан Междуреченск блогының көмірсутек шикізатын барлаумен айналысатын жауапкершілігі шектеулі серіктестік. Серіктестік Атырау облысының Құрманғазы
және Исатай аудандарының аумағында орналасқан Междуреченск бөлікшесінің
көмірсутек шикізатын барлау жұмыстарын Қазақстан Республикасы құзіретті органы және "Прикаспиан Петролеум" серіктестігі арасында 2000 жылдың 19 қазанында қол қойылған жер қойнауын пайдалануға рұқсат беретін №544 келісімшартқа сәйкес жүргізуде. Геологиялық бөлісімнің жалпылама ауданы
452-535 гектарды құрайды. "Прикаспиан Петролеум Компани" жауапкершілігі шектеулі серіктестігі ФИОК корпорациясының еншілес бөлімшесі болып табылады, 100% акция ФИОК корпорациясының меншігінде.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстанның мұнай энциклопедиясы. 2 томдық - Алматы: "Мұнайшы" Қоғамдық қоры, 2005. ISBN 9965-9765-1-1
Сырғыма – ауырлық күшінің ықпалымен өзендер мен көлдер, теңіздердің тік жағалауларынан, таулар мен сайлардың жыраларынан топырақ массасы мен тау жыныстарының төмен қарай тайғанап ығысуы (сырғанауы). Көбінесе жыралардың сумен шайылуы, оның мол жауын-шашынмен шектен тыс ылғалдануы, жер сілкіну немесе адамның іс-әрекеті (жарылыс жұмыстары және т.б.) болып табылады. 
Сырғанау кезінде топырақ көлемі ондаған және жүздеген мың текше метрге дейін жетіп, кейбір жағдайларда одан да көп болуы мүмкін. Сырғыманың тайғанап ығысуының жылдамдығы жылына бірнеше метрден, секундына бірнеше метрге дейін ауытқуы мүмкін. Сырғыманың тайғанауының ең көп жылдамдығы жер сілкіну кезінде байқалады. Топырақ массасының сырғуы тұрғын үйлер мен өндірістік ғимараттардың, инженерлік және жол құрылымдарының, магистральді құбырлар мен электр тасымалдау желілерінің қирап және құлауына, сондай-ақ адамдардың зақымданып және мерт болуына әкеліп соғуы мүмкін

Сырғымаға қалай дайындалу керек
-------------------------------

Сырғымалардың мүмкін болу жерлері мен мөлшермен шекарасы туралы ақпаратты зерделеңіз, сырғыманың пайда болу қаупі туралы хабарлау дабылын, сонымен қатар осы дабыл берілген кездегі іс-әрекет тәртібін есте сақтаңыз. Ғимараттардың есіктері мен терезелерінің ашылмай қалуы, сырғымақауіпті жартастар судың шығуы - бұл келе жатқан сырғыманың белгілері болып табылады. Жақындап келе жатқан сырғыма белгілері пайда болған кезде жақын маңдағы сырғыма станциясы бекетіне хабарлап, олардан ақпарат күтіңіз, ал өзіңіз ахуалға байланысты әрекет жасаңыз.

Сырғыма кезінде қандай әрекет жасау керек
-----------------------------------------

Сырғыманың пайда болу қаупі туралы дабыл алған кезде электрқұралдарын, газ аспаптары мен су құбырлары желісін ажыратып, алдын ала әзірленген жоспар бойынша дереу көшуге дайындалыңыз. Сырғыма станциясының анықтаған сырғыманың ығысу жылдамдығына байланысты, қауіпті есепке ала отырып, әрекет етіңіз. Ығысудың әлсіз жылдамдығында (айына метр) өзіңіздің мүмкіндіктеріңізге қарай әрекет етіңіз (құрылысты алдын ала дайындаған орынға көшіріңіз, жиһазды, заттарды тасыңыз және т.б.). Сырғыма ығысуының жылдамдығы тәулігіне 0,5 – 1,0 метрден көп болса алдын ала өтелген жоспарға сәйкес көшіңіз. Көшу кезінде өзіңізбен бірге құжаттарды, құндылықтарды, ахуалға байланысты және әкімшіліктің нұсқауымен жылы заттар мен азық-түлік алыңыз. Дереу қауіпсіз жерге көшіңіз, және қажет болса құтқарушыларға қазуға, опырылымдардың астынан зардап шеккендерді алып шығуға және оларға көмек көрсету үшін жәрдемдесіңіз.

Сырғыманың ығысуынан кейінгі әрекет
-----------------------------------

Сырғыманың ығысуынан кейін сақталып қалған құрылымдар қабырғаларының, жабындарының жағдайы тексеріледі, электр-, газ-, сумен жабдықтау желілерінің зақымдануы анықталады. Егер де Сіз зардап шекпесеңіз, онда құтқарушылармен бірге зардап шеккендерді үйінделерден алып шығыңыз және оларға көмек көрсетіңіз.

Дереккөздер
-----------

 Мұрағатталған 25 тамыздың 2014 жылы.
**Свободный ауылдық әкімдігі** — Қостанай облысы Қамысты ауданында болған әкімшілік бірлік. 2019 жылы Алтынсарин ауылдық әкімдігімен біріктірілген.

Әкімшілік құрамы
----------------

Құрамына *Свободное* ауылы кірді. Орталығы – Свободное ауылы болды. Округ құрамында болған *Попович* ауылы 2014 жылы таратылған соң, Свободный ауылдық округі ауылдық әкімдік болып қайта құрылған.

Халқы
-----

2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 411 адамды құрады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қостанай облысының әкімшілік-аумақтық құрылысындағы өзгерістер туралы
2. ↑  Қостанай облысының әкімшілік-аумақтық құрылысындағы өзгерістер туралы
3. ↑  2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том
**«Systematic Entomology»** – *Лондондағы Корольдік* энтомологиялық қоғамдық ұйымының қолдауымен жылына төрт рет жарық көретін британ ғылыми журналы. 

Онда жәндіктердің систематикасы, таксономиясы мен филогениясы және энтомологияның кейбір мәселелеріне арналған мақалалар жарияланады. Негізі 1932 жылы қаланған журналдың атауы бірнеше рет өзгерген. Мысалы, 1932-1970 – *Proceedings of the Royal Entomological Society of London Series B, Taxonomy* (Volume 1-39), 1971-1975 – *Journal of Entomology Series B, Taxonomy* (Volume 40-44), 1976 жылы *Systematic Entomology* (Volume 1). 2010 жылдан бергі редакторлары: Peter S. Cranston және Lars Vilhelmsen. «John Wiley & Sons, Inc» баспа үйінен басылып шығады. ISSN: 0307-6970.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

www.wiley.com

Дереккөздер
-----------

1. ↑
**Эратосфен** (гр. *Ἐρατοσθένης ὁ Κυρηναῖος*;Б.д.д. 276 – 194 жж) - грек ғалымы, математикамен қатар астрономия, география, тарихты да жақсы білген. Ол жай сандарды табудың тәсілін ойлап тауып, сол кездегі белгілі әлем картасы мен аспан денелерінің картасын жасаған, сондай-ақ (високосный) жылды еңгізудің қажеттілігін негіздеген. Оның негізгі жетістігі – Жердің көлемін адамдар оның шар тәріздес екенін білгенге дейін есептеп шығаруы. Өз есептеулерінің негізінде ол картада белгіленбеген мұхиттың әлі де орасан үлкен кеңістіктері бар екенін болысады және оның айтқаны дұрыс келеді.

19 ғасыр Эратосфен әлем картасының қайта қалпына келтірілген түрі, c. 194 BC.

Эратосфен елегі
---------------

Ғалымдар ерте кездерден бастап-ақ жай сандарды зерттеген. Жай сан ұғымын біздің заманымыздан бұрынғы IV ғасырда ежелгі грек ғалымы Пифагор енгізген.
Біздің заманымыздан бұрынғы III ғасырда өмір сүрген грек математигі Евклид жай сандардың шексіз көп екендігін, ең үлкен жай санды атап көрсету мүмкін болмайтынын дәлелдеген.
Евклидтен біршама кейінірек Александрияда өмір сүрген ежелгі грек математигі Эратосфен жай сандардың кестесін жасауға арналған өзінің тәсілін ұсынды.

Эратосфен кестесінің алгоритмі
Эратосфен балауыздан жасалған тақтайшада натурал сандарды алып тастап отырған. Сонда алғашқы кесте елек тәрізденіп, онда тек қана жай сандар қалған. Сондықтан оны Эратосфен елегі деп атаған. 

Жай сандардың кестесін даярлаудағы Эратосфен тәсілі:

* Алдымен 2 санынан бастап барлық натурал сандар жазылады. Мысалы, 2-ден 40-қа дейінгі барлық натурал сандарды тізіп жазу керек. Бірінші ретте- 2 санынан басқа, 2- ге еселік сандардың барлығы сызып тасталады.
* Кестеде 2 және 3 сандарынан кейін 5 саны қалады. Үшінші ретте- 5 санынан басқа 5-ке еселік сандардың барлығы сызып тасталу қажет.
* Сонда кестеде 40-тан кіші жай сандар ғана қалады. Бұл кесте 40-тан кіші жай сандар кестесі болып табылады.

Кестедегі 2 санынан басқа қалған сандардың кез келгені 2-ге бөлінбейді.
2, 3, 5, 7, 11, 13, 15, 17, 19, 23, 29, 31, 37
Осындай реттілікпен қалаған санға дейінгі кестені даярлауға болады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Математика- жалпы білім беретін мектептің 5-сыныбына арналған оқулық (Алдамұратов, Байшоланов; Алматы "Атамұра" 2005)
**TCP** (ағылш. *Transmission Control Protocol*) – бұл транспорттық деңгейдің ең кеңінен таратылған түрі. ТСР ең маңызды функциясына бұрыннан қолданылып келе жатқан *IP* (ағылш. *Internet Protocol*) хаттамасымен салыстырғанда, мәліметтерді жоғалтпай жеткізуі болып саналады. Хабарламаны жеткізу үшін процесс – жіберуші мен процесс – алушының арасын алдын – ала жалғайды. Бұл құрылған жалғау дейтаграмманың нақты түрде жетуін қамтамасыз етеді. ТСР хаттамасының бүлінген немесе жоғалған пакеттерді қайталап жіберу мүмкіндігі бар. 
Хабарламаның нақты түрде жеткізілуіне белгіленген функциялар өңдеушілерді қосалқы бағдарламалардан және дейтаграмманы басқару амалдарынан босатады. Хаттама жіберуші мен алушы арасында мәліметтер жіберілуін қамтамасыз етеді. ТСР жалғауды қондыруға бағытталған болғандықтан, дейтаграмманы алған адресат жіберушіге алғаедығы туралы хабар беруі керек. Жалпы жіберуші мен алушы арасында виртуальды канал қондырылады, ол жерде олар хабарламамен алмасады және алғандығы туралы хабар жіберіледі.

*Мәліметтерді алмасу процесі машина* – жіберуші және машина – алушы арасында жалғауды қондыру сұранысынан басталады. Бұл сұраныста арнайы бүтін саны болады, оны біз сокет номері деп атаймыз. Ал жауабына алушы өз сокетінің номерін жібереді. Жіберуші мен алушының сокеттерінің номері жалғауды анықтайды (былай айтқанда, жалғау жіберуші мен алушының IP-адресісіз орындалмайды, бірақ та бұл тек төменгі деңгейлі хаттамаларға қатысты).
**String art** — шегелер мен жіптерге негізделген қолмен жасалынған өнер бағыттарының бірі. Ағылшын тілінен жолдар жол немесе арқан болып аударылады.

Тарихы
------

Өнер туындысы ретінде бірінші рет пайда болғаны белгісіз болғанымен оның тамыры XVII ғасырда Англиядан басталған деген мәліметтер де бар. Содан кейін XIX ғасырдың 40-шы жылдары қайта жанданды, бірақ өзгертілген түрінде. Ағылшын математика пәнінің мұғалімі Мэри Боу балаларға қызығушылық танытудың және алгебра мен геометрияны үйренудің бірегей әдісін ұсынды. Геометриялық фигураларды жасау үшін ағаш шкафтарында шеге созған. 

Кейін геометрия мұғалімінің американдық дизайнер Джон Эйченгерді жалғастырды. Ол қызықты техникаға қызығушылық танытып, өзінің алғашқы картиналарын жасай бастады. Жұмыста Джон мандала шығыс өнеріне бет бұрып, тырнақтарда созылған жіптердің сызықтары символдық үлгіні қалыптастыра алатынын атап өтті. Калифорниялық дизайнердің алғашқы жұмысы «жол мандала» деп аталды.

Сипаттама
---------

String art — бұл сәндік кескіндеме жасау үшін жіп пен шегелерді қолданатын жаратылыс. «Стринг өнері» термині «сызық өнері» деп аударылуы мүмкін. Осындай суретті жасау үшін: тақтайша, жіп, тырнақ, балға және нобай қажет болады. Жұмыста бір түсті жіптерді монохромды бейнелерді алу үшін пайдаланылуы мүмкін, ал жарқын композицияларды алу үшін түрлі-түсті жіптерді қолдануға болады.
**Иоаннис Каподистрия** (гр. *Ιωάννης Καποδίστριας*; 1776 жыл 11 ақпан - 1831 жыл 9 қазан) - Ресей және грек мемлекет қайраткері, Ресей империясының сыртқы істер министрі (1816—1822 жылдары), дипломат, тәуелсіз Грекияның бірінші басқаушысы (1827—1831 жылдары).

Саяси өмірі
-----------

1800 жылдан Ион аралдары республикасының *заң шығару кеңесінің* хатшысы. 1803 жылдан сыртқы істер жөніндегі статс-секретары болды. 1809 жылы патша Александр I-нің шақыруымен Ресейге көшіп келіп, Венадағы елшілік жанындағы атташе, онан соң елшіліктің хатшысы болды. 1815 жылдан Ресейдің Шығыспен сыртқы істер жөніндегі статс-секретары болады. 1913 жылы Швейцариядағы кіші елші. 1827 жылы Грекия республикасының президенті болып сайланды. Ресеймен ынтымақ құруды жақтады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1974ж. 5 том
Үлгі:Nuclear physics 

Альфа-ыдырау
**Альфа-ыдырау** деп берiлген ядроның өз еркiмен альфа-бөлшекке және ядро-қалдыққа мына түрдегi түрленуiн айтады 

 {\displaystyle \ \_{Z}^{A}X\rightarrow \_{2}^{4}He+\ (\_{Z-2}^{A-4}X)} 
Альфа-ыдырау кезiнде ыдырайтын (аналық) ядроның заряды екiге, ал массалық саны төртке кемидi. Тәжiрибе Zi82 болатын барлық ядролардың альфа-радиоактивтi екенiн көрсетедi. Мұның бiр мысалы 23892U ядросы. Бұл ядроның альфа ыдырауының нәтижесiнде альфа бөлшектi және торий ядросының изотопын аламыз 

 {\displaystyle \ \_{92}^{238}U\rightarrow \_{90}^{234}Th+\alpha \ (\_{2}^{4}He)} 
Бұл ыдыраудың нәтижесiнде альфа-бөлшектiң кинетикалық энергиясы 4,18 МэВ, ал сәйкес торий изотопының кинетикалық энергиясы 0,07 МэВ болады. 
Альфа-ыдыраудың механизмiн классикалық физика түсiндiре алмайды. Классикалық көзқарас тұрғысынан альфа-бөлшек ядродан бөлiнiп шығу үшiн ядролық тартылыс күшiне қарсы жұмыс жасауы қажет. Ал бiрақ шындығында мұндай жұмыс жасалынбайды. Бұлай болуының себебi кванттық механикадағы бөлшектiң толқындық қасиетiмен байланысқан туннельдiк құбылыс арқылы түсiндiрiледi.
**Корривертон** *(ағылш. Corriverton)* — Шығыс Бербис - Корентайн аймағындағы қала, елдің ең шығыс кенті. 
2018 жылдан бастап қала мэрі - Уинстон Робертс

Географиясы
-----------

Қала Корантайн өзенінің сағасында, Ньив-Никкериге (Суринам) қарама-қарсы орналасқан. Қала елдің астанасы Джорджтауннан оңтүстік-шығысқа қарай 145 км жерде орналасқан.

Тарихы
------

Корривертон ескі екі қаладан - Спрингленд пен Скелдоннан, сондай-ақ Bookers-ке тиесілі қант плантацияларының атымен аталған немесе нөмірленген бірнеше ауылдан шыққан.

Халқы
-----

2002 жылғы мәліметтер бойынша қала тұрғындарының саны 11 574 адамды құрады. Қалада индустар, христиандар мен мұсылмандар бірге тұрады.

Инфрақұрылым
------------

Қалада көптеген діндер болуына байланысты көптеген мешіттер, шіркеулер мен индуистік храмдар бар.

Қонақ үйлерден Paraton Inn, Mahogany Hotel, Riverton Suites, Hotel Malinmar, Swiss Guest House және т.б. бар.

Транспорт
---------

1998 жылдан бастап паром өткелі Корривертоннан 10 км оңтүстікте орналасқан Молсон Крик қаласын Суринамадағы Зёддрайн елді мекені мен байланыстырады. 

Жергілікті таксилер «тапирлар» деп аталады.. Бұл филиппиндік джипнейлер мен үнділік моторикшалардың жергілікті баламасы, өйткені тапир жүргізушілері оларды әр жағынан безендіруді жақсы көреді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Winston Roberts is new mayor of Corriverton  (ағыл.).  Kaieteur News (1 December 2018). Тексерілді, 2 тамыз 2019.
2. ↑  Guyana's Tapirs  (ағыл.).  Landcruising Adventure (6 July 2012). Тексерілді, 2 тамыз 2019.


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеуГайана қалалары мен аймақтары |
| --- |
|  |
| Елорда: **Джорджтаун** |
|  |
| Гайана аймақтары | 
Барима-Уайни  • Померун-Супенаам  • Эссекибо аралдары - Батыс Демерара  • Демерара-Махайка  • Махайка-Бербис  • Шығыс Бербис - Корентайн  • Куюни-Мазаруни  • Потаро-Сипаруни  • Жоғарғы Такуту-Жоғарғы Эссекибо  • Жоғарғы Демерара-Бербис |
|  |
| Гайана қалалары | 
Джорджтаун  • Линден  • Нью-Амстердам  • Анна-Реджина  • Бартика  • Скелдон  • Парика  • Вред-эн-Хуп  • Корривертон  • Летем |

 |
**Глаубер Иоганн Рудольф** (1604-10.03.1670)
  
Неміс химигі. 1644 жылға дейінгі өмірі жайлы мәлеметтер жоқ. 1644 жылы Гейсенде патша ауласында емші болған. 1645 жылы Боннға, сонан соң 1648 жылы Амстердамға көшкен. 1651 жылы Китценгенде үй сатып алып, онда лаборатория құрған.
  
Бірқатар бейорганикалық заттар дайындауға айтарлықтай үлес қосқан. Дәрі-дәрмектер ретінде қолданылатын бірқатар тұздар алған. 1649 жылы алғаш рет таскөмір шайырдaн алынған шикі бензолды сипаттаған.
  
Селитраның күкірт қышқылымен қоспасын айдау арқылы алған, ал ас тұзымен күкірт қышқылының қоспасын қыздыру арқылы - таза тұз қышқылы мен натрий сульфатын алған (1648; Глаубер тұзы).
  
Алғашқылардың бірі болып химиялық ыдысты дайындауға шыны қолданды. Тюрингияда өндірістік шыны пісіруді ұйымдастырды.
Сұйық шыны алған (натрий немесе калий метасиликаты). 1648 жылы алғаш рет сірке қышқылымен өсімдік заттарды айдау арқылы алуын бейнелеген. [1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  С.К.Мырзалиева "Химия" ( Балаларға арналған эниклопедиялық анықтамалық Алматы 2012ж.)
**Мария Ньевес Ребойедо Вила** (исп. *María Nieves Rebolledo Vila*, **Бебе** *Bebe ретінде белгілі*) — испан әншісі, *Latin Grammy Awards атты сыйлықтың иегері, кейде фильмдерге тұүседі.*

Өмірбаяны
---------

Бебе Ребойедо балдәурен шақтан бастап әндердә шырқайды және өзі шығарып, жазады. Оның әке-шешесі шығармашылықпен айналысуға ықпал еткен адамдардың бір болып келеді - олар «Suberina» атты фолк-группада өнер көрсеткен. Ал Бебе 1995 жылы "Vanagloria" атты топтың мүшесі атанып, бірінші рет сахнада өз өнерін профессионалды деңгейде көрсеткен. 

Бір жылдан кейін ол театрлық өнерді тану үшін Мадрид қаласына көшеді. Алайда 2001 жылы Эстремадурдегі байқаудың жеңімпазы атанып, өзін сазгер және әнші ретінде барша халыққа таныстырады.

Дискографиясы
-------------

**Студиялық альбомдар:**

* 2004: *Pafuera Telarañas*
* 2005: *Pafuera Telaranas (Special Edition)*
* 2009: *Y punto*
* 2009: *Y punto (Special Edition)*
* 2012: *Un pokito de rocanrol*
* 2015: *Cambio de piel*

**Синглдар:**

* 2004 — *Malo*
* 2011 — *K. I. E. R. E. M. E.*

Фильмография
------------

* *"Caótica Ana"* — 2007
* *"La educación de las hadas"* — 2006
* *"Busco"* — 2006
* *"El oro de Moscú"* — 2003
* *"Al sur de Granada"* — 2003
* *"Entre cien fuegos"* — 2002
**Иоанн Скот Эриугена**, *Э р и г е н а* (810 ж. ш. т. — 877 ж. ш. ө.) — орта ғасырда тұңғыш рет бiр тұтас объективті — идеалистік және пантеистік филос. жүйе жасаған философ. Франц. 
королы Карл Лысыйдың шақыруымен Францияға келіп, филос. жұмысын Парижде жүргiздi. Ол бірсыпыра ежелгi грек ғалымдарының шығармаларын латын тiлiне аударды. Өзінің «Табиғаттың белiнуi туралы» кітабын жазды. Бұл еңбегi бiрiншi рет 1681 жылы Оксфордта басылып шықты. И. С. Э. нағыз философия мен дiн арасында ешқандай қайшылық болуы 
мүмкін емес деп пайымдады. [1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы.1974. Том 5