recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Иван Гашек** (чех. *Ivan Hašek*; 6 қыркүйек 1963 жыл, Местец-Кралове, Чехословакия) — Чехословакия елінің футболисті, жаттықтырушысы, Чехословакияның 5 мәртебелі чемпионы, 3 мәртебелі Чехословакияның кубогының иегері. Иванның позициясы - орталық жартылай қорғаушы. 1990 жылғы әлем чемпионатына қатысқан.

Мансабы
-------

### Клубтағы мансабы

21 жыл жүрген кәсіпқой мансабы ішінде Иван Гашек «Спарта Прага», «Страсбур», «Санфречче Хиросима» және «ДЖЕФ Юнайтед Итихара Тиба» сияқты клубтарда ойнаған. Чехияда 2 рет жыл ойыншысы болып аталды (1987, 1988).

### Ұлттық Құрама

Ұлттық құрама ішінде 55 матч ойнады. Осы 55 матч ішінде 5 гол қақпаға қақты. 1990 жылы өткен әлем чемпионатына қатысқан. Сол чемпионатта өз командасының капитаны болып, ширек финалға дейін жетті командасын жеткізді.

### Бапкер мансабы

1999 жылы қорғаушы мансабын бітіріп, футболмен қатысты жұмысты жалғастыру деген шешімді қабылдап, бапкер мансабын бастады. Иван Гашек өзінің бұрынғы «Спарта» және «Страсбур» клубтарының бапкері болып, Спартаны 2 рет чемпион етті. Осыған қоса ол «Виссел Кобэ», «Әл Васль», «Сент-Этьен», «Әл-Ахли» клубтарының бапкері болды. Шілдеден қазанға дейін Чехия құрамасының бапкері болды, бірақ 2010 жылы Чехия құрамасының жеңілісінен кейін Чехия құрамасынан бас тарты. 

Қазір Иван Гашек Чехия елінің футбол президенті.

Жетістіктері
------------

### Ойыншы ретінде

* Чехословакия чемпионы: 1983–84, 1984–85, 1986–87, 1988-88, 1988–89
* Чехословакия кубогы: 1983–84, 1987–88, 1988–89

### Бапкер ретінде

Спарта Прага
* Чехия чемпионы: 1999–2000, 2000–01

Әл-Ахли Дубай
* БАӘ чемпионы: 2009–10
* БАӘ суперкубогы: 2008–09

Әл-Хилал Эр-Рияд
* Сауд Арабиясы ханзадазы мұрагерінің кубогы: 2011–12

### Жеке

* Чехословакия жыл футболшысы: 1987, 1988

Дереккөздер
-----------

1. ↑

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Мұрағатталған 25 наурыздың 2009 жылы.
*
**Сейділда Ордалиев** (1930 жылғы 5 қыркүйекте Түркістан облысы, Түлкібас ауданы Балықшы ауылы - 1994) - Қазақстан филология ғылымдарының кандидаты.

1952 жылы Қазақ мемлекеттік университетінің филология факультетін бітіріп, қазақ әдебиеті кафедрасының аспирантурасына қалдырылған. «Соғыстан кейінгі қазақ совет драматургиясы» (1945—1955) атты тақырыпқа кандидаттық диссертация қорғаған (1956). Қазақ мемлекеттік университетінің қазақ әдебиеті кафедрасында оқытушы, Қазақ КСР Ғылым академиясының М.О.Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтында аға ғылыми қызметкер (1958—1972), республикалық мүғалімдер білімін жетілдіру институтында аға оқытушы, кафедра меңгерушісі (1973—1976) болып қызмет істеген. 1977 жылдан Қазақ мемлекеттік университетінің қазақ әдебиеті кафедрасының доценті болды.

Еңбектері
---------

* «Қазақ драматургиясының очеркі» (1964),
* «Конфликт және характер» (1964) атты монографиялары қазақ тілінде,
* «Қазақ драматургиясы және советтік өмір» (1964) атты кітапшасы қазақ, орыс тілдерінде жарық көрді.

«Ғылым» баспасынан жарық көрген

* «Қазақ әдебиетінің тарихы» (1967) және Мәскеуде орыс тілінде шыққан
* «Көп ұлтты совет әдебиетінің тарихы» (1970) атты еңбектерді жазуға қатысты. 1982 жылы Б.Майлин шығармашылығы туралы «Сөз зергері» атты монографиясын жариялады. Түрікмен драматургі Г.Мухтаровтың «Мен әжейге үйленем» атты комедиясын (1979) аударды.[1][2]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса - Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл
2. ↑  Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6
**Иван Андреевич Булыгин** - совет физиологы, беларус физиологтары мектебінің негізін салушы. БССР ғылым академиясының акадимигі, биология ғылымдар докторы, профессор, БССР-інің еңбек сіңірген ғылым қайракері. 1940 жылдан КПСС мүшесі. 1931 ж.

Қызмет жолы
-----------

Ленинград мал дәрігерлік институтын бітірген. 1948-1950 ж. КСРО Мед. ҒА-да, 1950-1953 ж. КСРО ғылым академиясының Ленинградтағы физиологиялық институтында аға ғылыми қызметкер. 1953 жылдан БССР ғылым академиясының физиологиялық институтының директоры және жалпы физиологиялық лабороториясының меңгерушісі. 1969 жылдан БССР ғылым академиясының Биология ғылымдары бөлімінің академик-секретары. Негізгі еңбектері ми және жұлынның рефлекторлық қызметін және оған ішкі органдардағы орталыққа тепкіш нервтердің әсерін зерттеуге арналған. Миды зерттеу жөніндегі *Халықаралық қоғамның* мүшесі, БССР физиологтар қоғамының председателі, Б*үкіл Одақтық физиологтар қоғамының* президиум мүшесі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1976ж. 9 том

Сiлтемелер
----------

* Иван Булыгин сайтында Жеке Мұрағатталған 8 сәуірдің 2016 жылы.
Новалис
(Georg Friedrich Philipp Freiherr von Hardenberg)
(шын аты чя Фридрих Леопольд, фон Хартенберг) (Novalis; Friedrich Leopold, Baron von Hardenberg) (2 мамыр 1772, Обервидерштедт, Прусская Саксония — 25 наурыз 1801, Вейзенфельс, Саксония), барон, немістің романтик ақыны және философ. Дворян отбасында дүниеге келген, отбасының көне фамилиясын лақап ат етіп алған. Құқықтану мен тау ісін бітірген, 1799 ж. тау инженері болған. Түнге тамаша әнұрандар (1800) шығарамасында жас келіншек өліміне ақынның қайғы-қасіретін суреттеген. Өмірінің соңына қарай идеализмге негізделген философия жүйесіне ден қойып, өзінің үлкен мәні бар поэтикалық жұмысын жазған. Оның мифологиялық романы Генрих фон Офтердинген (1802) жас ақынның мистикалық және роматикалық ізденісі тәрбиесін көрсетеді. Өкпе ауруынан қайтыс болған.

Сілтемелер
----------

* Новалиске арналған сайт Мұрағатталған 9 қаңтардың 2019 жылы.
**Сейділдә Рахметұлы Төлешов** (1906, Қызылорда облысы Шиелі ауданы - 1955) - жазушы, фельетонист. Журналистік қызметі 1931 жылдан басталды. Аудандық газеттің редакторы болды, кейін «Социалистік Қазақстан» (қазіргі «Егемен Қазақстан») газетінде, екі жыл Қазақстан Компартиясы Орталық Комитетінің органы «Коммунист» журналының редакторы қызметтерін атқарған. Қазақ мемлекеттік университеті журналистика факультетінде арнаулы курстар мен семинар жүргізді. Фельетондарын С.Шынаров деген бүркеншік атпен жариялап тұрды. Әдеби сын саласында да еңбек етті. Газет, журналдарда еңбек еткен. Ұзак жылдар ұстаздық қызметпен айналыскан. ҚазҰУ-да арнаулы курстар мен семинарлар жүргізді. Төлешов - республикалық жетекші фельетонистерінің бірі. Ол өзінің фельетондарын С. Шынаров деген бүркеншік атпен жазған.

Шығармасы:
----------

* Мұндайлар да болады. Фельетондар. А. 1957.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010.ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
**Дискурсивтік** (лат. *discursus* - пайымдау) - сезінуден, қатыстылықтан, интуитивтіктен өзгеше түрдегі пайымдық, жанамалылық, логикалық, демонстративтік. Ақиқаттарды жанамалық емес (интуитивтік) және жанамалылық (айғақтар негізіне қабылданатын) деп бөлу Платон мен Аристотельде, ал "Дискурсивтік" термині Фома Аквинскийде кездеседі. Метафизиктер ойлаудың Дискурсивтік ролін не теріске шығарды, не оны әсіреледі (Вольф және басқалар). Жаңа философия Дискурсивтіктің таным тұрғысында маңызды роль атқаратынын мойындады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ энциклопедиясы" - Философиялық сөздік
Рисири жанартауы
**Рисири тауы** (жап. *利尻島*) Жапониядағы Хоккайдо аралының жағалауында орналасқан. Оны «Рисири Фудзи» деп те атайды, себебі оның конус пішіндес түрі Фудзи тауына ұқсайды. Бүл таудың ашылу фестивалі жыл сайын шілде айының 2-3-і күндері өткізіледі. Өйткені осы мейрамда тауға шығу науқанын ресми түрде ашық деп жариялайды. 

Тау кейінгі плейстоцен дәуіріндегі 130000-18000 жыл бұрынғы сілтілі және сілтісіз тау жыныстарынан тұрады. Рисири тауы - Рисири аралының дәл ортасында орналасқан. Оның биіктігі -1721 м. Рисири - сөнген жанартау.
Пон тауы Рисири тауының беткөйіндө орналасқан шағын шың болып табылады. Оның шыңына Рисири тауының 3-ші бекетінен бастап есептегенде 30-40 минутта немесе Хайм Пондтан есептегенде 60-90 минутта жаяу жетуге болады. Хайм Понд есімді кісі Рисири тауының етегінде су қоймасын жасаған өкен. Рисири тауында қыс мезгілінде 2- 3 м-ге дейін қар жауады. Рисири аралының маңы 1965 жылы Ұлттық саябақ деп жарияланды. Мүнда түрлі жабайы гүлдер бар.
Рисири аралы Хоккайдоның солтүстік шетінен 20 шақырым қашықтықта тұр. Оның айналу шеңбері 60 шақырымды қүрайды. Рисири тауына шығу өте күрделі. Тау шыңына апаратын екі жол бар, бірі Ошидомари деп аталады. Ол жолмен көбінесе кәсіби деңгейі орташа альпинистер көтеріледі. Ал екіншісі Кутсугла деп аталады. Ол кәсіби деңгейі жоғары альпинистерге арналған. Рисири - Жапониядағы жүз белгілі таудың бірі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алматы: "Аруна" баспасы. 208 бет. Сер.:"1100 қызықты дерек".
**Үміт Бақытжанқызы Жексенбаева** - 1956 жылы 31 қаңтарда Ақтөбе облысы Ойыл кентінде
туған. Қазақ.
Әкесі - Жексенбаев Бақытжан Ерішулы, мұғалім болған.
Анасы - Дарғожина Ақзиба, мұғалім болған.
Ақтөбе педагогикалық институтының физика-математикалық факультетін (1978) бітірген, математика мұғалімі.
Педагогика ғылымдарының кандидаты (1999), докторы
(2005). Докторлық диссертациясының тақырыбы: «Дарынды балалармен жұмыс істеудің теориялық-әдістемелік
негіздері».
Профессор.
«Педагогика және дарындылық психологиясы» (1999),
«Қазіргі заманғы мектепте құзыретті бағдарланған білім»
(2009) атты оқу құралдарының, «Дарынды балалармен
жұмыс теориясы мен практикасы» (2005) монографиясының; 70-тен астам мақалалардың авторы.
Оқушыларды зерттеп оқыту технологиясы бойынша авторлық куәлігі бар.
Қазақ және орыс тілдерін біледі.
1978 жылдан - Ақтөбе облысы №196 Ойыл орта кәсіптік техникалық училищесінің математика пәнінің мұғалімі.
1983 жылдан - №112 орта мектебінің, №87 орта мектебінің
математика пәнінің мұғалімі, оқу-тәрбие жұмысы жөніндегі
директордың орынбасары (Алматы қ.). 1992 жылдан - қалалық білім басқармасының жетекші маманы (Алматы қ.).
1995 жылдан - ҚР Білім және ғылым министрлігінің бас
маманы. 1997 жылдан - Республикалық Оқушылар сарайы директорының дарынды балалармен жұмыс бойынша орынбасары (Алматы қ.). 1998 жылдан - «Дарын» РГӨО директоры (Алматы қ. Астана қ.). 2003 жылдың
қазанынан - Дарынды балаларды қолдау қорыныңғылыми
кеңес берушісі. 2003 жылдың желтоқсанынан - Абай
атындағы ¥ПУ педагогика кафедрасының аға қызметкері.
2005 жылдан - «12 жылдық білім проблемалары республикалық ғылыми-тәжірибелік орталығы» РМҚК директоры
(Астана қ.). 2007 жылдан - коррекциялық педагогика ¥ГӨО
ҒЗИ арнайы мектеп білімі зертханасының жетекші ғылыми
қызметкері. 2008 жылдан - коррекциялық педагогика ¥ҒӨО
ҒЗИ арнайы педагогика ҒЗИ директоры. 2009 жылдың
қыркүйегінен - Абай атындағы Қаз¥ПУ магистратура және
докторантура институты психологиялық-педагогикалық
мамандықгар кафедрасының профессоры.
2010 жылдың қарашасынан - ҚР Білім және ғылым министрлігі Мектепке дейінгі және орта білім департаментінің
директоры орынбасарының м.а. 2011 жылдың ақпанынан
бері - орынбасары.
«Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл»
медалімен (2001) марапатталған.
ҚазКСР Білім беру саласының үздігі (1990). Білім беру
саласының Құрметті қызметкері (2005).
Діни көзқарасы - ұстамды.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Экономикалық дамыған, саяси тұрақты, әлеуметтік қамтамасыз
етілген ел».
Хоббиі - суда жүзу, кітап оқу.
Сүйіп оқитын әдебиеті - ғылыми, арнайы әдебиет, поэзия,
классика.
Тұрмыс құрмаған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Республикасында кімнің кім екені. Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 жыл. ISBN 978-601-278-473-2
**Клара Төлендіқызы Әліпова** (3.6.1937 жылы туған, Алматы) – ұстаз, еңбек ардагері. Шымкент мемлекеттік институтын бітірген (1959). 1959 – 1969 жылдары Шымкент қаласында орта мектеп мұғалімі. 1969 – 1973 жылдары Шымкент облыстық партия комитетінің партиялық ұйымдастыру бөлімінің нұсқаушысы. 1973 – 1986 жылдары Дзержинский ауданының партия комитетінің бірінші хатшысы, Шымкент партия комитетінің екінші хатшысы. Облыстық партия комитетінің хатшысы. 1986 – 2001 жылдары Экономика колледж директоры. 2001 жылдан «Сымбат» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің директоры. Облыстық, қалалық, аудандық халық депутаттары Кеңесінің депутаты, Шымкент мәслихатының депутаты, отбасы және әйелдер ісі жөніндегі комиссия мүшесі, облыс әкімі жанындағы үкіметтік емес ұйымдармен жұмыс жүргізу кеңесінің мүшесі, облыстық әкімшіліктен тыс ұйымдар қауымдастығының төрайымы, «Кемел» әйелдер клубы басқармасының төрайымы. Еңбек Қызыл Ту орденімен және бірнеше медальдармен марапатталған. Облыс әкімінің *«Бауырмал»* сыйлығының иегері, Шымкент қ-ның құрметті азаматы.

Сілтеме
-------

1. ↑  Оңтүстік Қазақстан облысының энциклопедиясы
**Милан Гавел** (чех. *Milan Havel*; 7 тамыз 1994 жыл, Чехия) — чехиялық футболшы, қорғаушы.

Клуб мансабы
------------

Гавел өзінің мансабын « Богемиянс 1905» клубында бастаған. 2013 жылдың 5 маусымында Соколовтан шыққан Баникке қарсы матчта ол Чехия Лигасындағы алғашқы ойынын өткізді . Дебюттік маусымда Милан клубқа элиталық деңгейге көтерілуіне көмектесті. 2015 жылғы 7 наурызда "Прибрамға" қарсы матчында ол Гамбринус лигасында алғашқы ойынын өткізді . 2016 жылы Гавел өзінің алғашқы голын 1905 жылы Богемиялықтарға қарсы « Зброевкаға» қарсы дуэльде соқты. 

2017 жылдың жазында Милан Викторияға Пилсеннен көшіп келді. 25 шілдеде Гавел Чемпиондар лигасының іріктеу матчында румыниялық « Стяуаға» қарсы жаңа команда үшін алғашқы ойынын бастады . 1 қазанда Гавел Виктория үшін алғашқы голын өзінің бұрынғы Богемиялықтар 1905 клубына қарсы соқты . Дебюттік маусымда ол ел чемпионы атанды .

Халықаралық мансап
------------------

2017 жылы Гавел Чехияда өткен жастар құрамасы құрамасында Польшада өткен жастар арасындағы Еуропа чемпионатына қатысты. Турнирде ол Германия , Италия  және Дания  командаларына қарсы ойнады.

Жетістіктер
-----------

* Чехия чемпионы — 2017/18

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Баник Соколов VS. Богемианс 1905 0:0  (ағыл.).  soccerway.com (5 June 2013).
2. ↑  Богемианс 1905 VS. Пршибрам 3:1  (ағыл.).  soccerway.com (7 March 2015).
3. ↑  Стяуа VS. Виктория Пльзень 3:3  (ағыл.).  soccerway.com (25 July 2017).
4. ↑  Виктория Пльзень VS. Богемианс 1905 2:1  (ағыл.).  soccerway.com (1 October 2017).
5. ↑  Германия (до 21) VS. Чехия (до 21) 2:0  (ағыл.).  soccerway.com (18 June 2017).
6. ↑  Чехия (до 21) VS. Италия (до 21) 3:1  (ағыл.).  soccerway.com (21 June 2017).
7. ↑  Чехия (до 21) VS. Дания (до 21) 2:4  (ағыл.).  soccerway.com (24 June 2017).

Пайдаланылған әдебиеттер
------------------------

* Виктория сайтындағы профиль
* Футбол жолы статистикасы
* Sports.ru сайтындағы профиль
* Чехиялық футбол қауымдастығының сайтындағы профиль
* Бірінші лигадағы профилі
**Өміршендік** — құрылғының шектік күй басталғанға дейін өзінің жұмысқа қабілеттілігін сақтап тұру қасиеті, яғни қауіпсіздік техникасы талаптарының қайтымсыз бұзылуының немесе оның көрсеткіштерінің белгіленген шектен іске жарамсыз түрде шығып кетуінен бұйымды әрі қарай пайдаланудың мүмкін болмауы. Электрондық техника бұйымдары үшін шектік күйдің критерийі болып солып оның істен шығуы есептелінеді. Электрондық техника бұйымдары өміршендік сипаттамалары: жөнделмейтін бұйымдар үшін істен шығуға дейінгі гаммапайыздық жұмыс істеуімен дәл келетін гамма-пайыздық ресурс немесе оның қалтықсыз жұмыс істеу көрсеткіштерінің сақатлуы.
[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Радиотехника, Компьютер және байланыс сөздігі, Алматы 2007
**Өндіргіш күштер** — қоғамдық өндіріс үдерісінің материалдық-заттай және адами факторларының жиынтығы. Өндіргіш күштер табиғат заттары мен күштеріне адамның белсенді қатынасын, табиғат байлықтарын тану, игеру, түрлендіру, дамыту және пайдалану дәрежесін білдіреді және жетекші өндіріс тәсілдерінің бірі болып табылады. Ең басты өндіргіш күштер – адам, өндіріске қатысушылар. Нақ осы адамның күш-жігерімен табиғат пен қоғам дамуының заңдары игеріледі, еңбек құралдары дамытылып, жетілдіріледі, жаңа машиналар, технология үдерістер, материалдар жасалады, өндірісті ұйымдастырудың неғұрлым дамыған нысандары дүниеге келеді. Материалдық-заттай факторлардың ішінде еңбек құралдарын дамыту өндіргіш күштерді жетілдірудің тарихи үдерісінде жетекші рөл атқарады.

Өндіргіш күштерді орналастыру
-----------------------------

Өндіргіш күштерді орналастыру – 1) өндірістің заттай құрамбөліктері мен еңбек ресурстарының географиялық таралуы. Өндіргіш күштерді орналастыру өндірістің басым әдісімен, құрал-жабдықтарға меншіктің түрімен, аумақтық еңбек бөлінісінің ерекшеліктерімен, жеке аудандардың табиғи, экономикалық, әлеуметтік жағдайларымен, нақты өндіріс пен салалардың орналасу факторларымен анықталады; 2) өнеркәсіп, ауыл шаруашылығы, құрылыс кәсіпорындары мен өндірістік инфрақұрылым және еңбек ресурстарының орналасуы жөніндегі процестер мен әрекеттердің жиынтығы. Бұл мәнінде "Өндіргіш күштерді орналастыру" ұғымы қоғамдық өндірісті аумақтық орналастыру ұғымына ұқсас деуге болады.

Өндіргіш күштерді орналастыру факторлары[өңдеу]

Өндіргіш күштерді орналастыру факторлары – пайдаланылу кезінде орналастарылған нысан мен аумақ арасында өзара қатынас байқалатын және ең соңында, таңдалған критерийлер мен қойылған мақсаттарға сай нысанның оңтайлы оқшаулануын анықтайтын әр мәнді ресурстардың жиынтығы. Өндіргіш күштерді орналастыру факторлары ұғымын: өндірісті орналастыру факторлары және халықты қоныстандыру факторлары деп екі туынды ұғымға белуге болады

Өндіргіш күштердің орналасу түрлері
-----------------------------------

Өндіргіш күштердің орналасу түрлері – құрылымдық элементтерінің мөлшерлілігімен, сырт пішінімен, тығыздығымен және өзара байланыста орналасуымен сипатталатын экономикалық-географиялық түзілімдер; бұл сипаттары түзілімнің қызметтік сипаттарымен тығыз байланыста болады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ Энциклопедиясы"
2. 1 2  Қазақ тілі термиңдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: География және геодезия. — Алматы: "Мектеп" баспасы, 2007. — 264 бет. ISBN 9965-36-367-6
Гидросферадағы негізгі элементтердің кларктары
**Кларк** — салмақ мөлшерімен немесе атомдар санымен, процентпен т. б. бірліктермен елшенетін жекелеген химиялық элементтердің жер қыртысындағы, литосферадағы, атмосферадағы, тірі организмдердегі немесе басқа да ірі-ірі геохимиялық ортадағы орташа мөлшерін көрсететін тұрақты сан (константа). ТМД елдерінде және басқа кейбір елдерде Кларктар көбінесе процентпен, салмақ немесе атом мөлшерімен өрнектелсе, АК,ТТТ-та және Еуропа елдерінің кейбіреулерінде бұл өлшем элементтің кремнийге шаққандағы кларк салмағымен немесе әрбір миллион тоннадағы грамм мөлшерімен (г/т) өрнектеледі .

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Н. Сейітов, А. Абдулин. Геология терминдерінің сөздігі.— Алматы: Қазақстан, 1996, 368 бет, ISBN 5-615-01738-4
**Ламберт заңы** — жарықты шашырататын беттің (s) жарықтылығы (L) барлық бағытта бірдей болатындығын өрнектейтін заңы 1760 ж. неміс ғалымы И.Ламберт (1728 — 1777) тұжырымдаған. 

  

Бетке (s) жүргізілген перпендикулярға (*нормальға*) бұрыш () жасай бағытталған жарықтылық (І) пен сол беттен дәл осы бағытта шыққан жарық күшінің (І) арасында мынадай байланыс бар: L0=І/scos. Ламберт заңы бойынша L=І=І0/s мұндағы І0 — бетке (s) нормаль бағыттағы жарық күші. Сондықтан, І=І0.cos. Ламберт заңынан жарқырау (М) мен жарықты шашырататын беттің жарықтылығы (L) арасында төмендегідей тұрақты қатынас шығады: M=L. Реал беттерден шашыраған жарық үшін Ламберт заңы жуықтап орындалатын заң болып есептеледі. Дегенмен, материалдардың көптеген түрінде бұл заң жеткілікті түрде дәл орындалады. Мұндай материалдардың беті диффузиялық бет деп аталады. Диффуз бетке күңгірт беттер (*гипс, магний тотығы, т.б.*), бұлдыр орта (*кейбір сүт тәрізді шынылар, бұлт*), сондай-ақ, ұнтақ тәрізді люминофорлар беті мен Күн беті, т.б. мысал бола алады. Жарық шығаратын беттердің (*жарқырауық денелердің*) ішінде тек абсолют қара дене ғана бақылау бағытына тәуелсіз болады. Ламберт заңы теориялық зерттеулерде, жарық техникасы мен фотометрлік есептеулерде кеңінен қолданылады.

Дереккөздер
-----------
**Майкл Джон (Миле) Единак** (ағылш. *Michael John "Mile" Jedinak*; 3 тамыз 1984, Сидней) — аустралиялық футболшы. Аустралия Ұлттық футбол құрамасы мен Англияның "Астон Вилла" клубының жартылай қорғаушысы.

Карьерасы
---------

Ұлттық құрама сапында 2008 жылы 22 наурыз күні Сингапурге қарсы кездесуде алаңға шықты. Құрама сапында 2010 жылғы әлем біріншілігіне барды. Тек алғашқы турда ғана Германиямен ойында алаңға шықты да, қалған кездесулерде қосалқы құрамда қалды. 

Халықаралық турнирлердегі алғашқы голын 2011 жылы Азия кубогында Оңтүстік Кореяның қақпасына соқты. Осы турнирде Аустралия күміс жүлдені иеленді. Құрама сапында кейін 2014, 2018 жылғы әлем біріншіліктеріне қатысты. 2014 жылы Нидерланд құрамасының қақпасына бір гол енгізді, бұл ойында Аустралия 2:3 есебімен ұтылып қалды. 2018 жылғы мундиалда алғашқы турда Францияның қақпасына бір доп соқты. Бір жылдан соң құрама командамен бірге Азия кубогының чемпионы атанды.

ӘЧ-2018 іріктеуіндегі құрлықаралық плей-оффта Гондурастың қақпасына хет-трик жасады, осы жетістігі құраманың әлем чемпионатына қатысуына көмегін тигізді.

Ойнаған клубтары
----------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 2001—2006 | Аустралия Сидней Юнайтед | 82 (12) |
| 2003—2004 | →  Хорватия Вартекс | 0 (0) |
| 2005 | →  Аустралия Саут Кост Юнайтед | 18 (7) |
| 2006—2009 | Аустралия Сентрал Кост Маринерс | 45 (8) |
| 2009—2011 | Түркия Генчлербирлиги | 38 (4) |
| 2009—2010 | →  Түркия Антальяспор | 28 (5) |
| 2011—2016 | Англия Кристал Пэлас | 165 (10) |
| 2016 — | Англия Астон Вилла | 58 (1) |

Жетістіктері
------------

«Сентрал Кост Маринерс»
* Аустралия чемпионы: 2007/08

Аустралия құрамасы

* Азия чемпионы: 2015

* Азияның күміс жүлдегері: 2011

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Ағылшынтілді комментаторлардың арасында **Джединак** дейтіндері де бар: Australia vs Honduras (FIFA World Cup Qualifiers: Intercontinental Play-off Second-leg).

Сілтемелер
----------

* Профилі (ағыл.)
**Аманбек Ақайұлы** (1947 ж. т. Қазығұрт ауданы Рабат ауылы) – ғалым, биологиялық ғылым доктары. 1983 – 90 ж. Ақсу-Жабағылы қорығында қызмет етті. Бірнеше жыр жинағының авторы.
Алдымен сол ауданның Қ. Әбдалиев атындағы мектебінде оқып, кейін Шымкенттегі № 12 мектеп –интернатты бітірген.
1965-70 жылдары Алматыда оқып жоғары білім алды. 1983-90 жылдары Түлкібас ауданындағы «Ақсу-жабағылы» қорығында жауапты қызметте болған. Бұданкейін «Қазығұрт» атты қордың төрағасы болды. Қазір «Жібек жолы» халықаралық қорының президенті.
Аманбектің бірнеше жыр жинақтары жарық көрген. Оның «Еркеназ, Ғайып Ерен Қырық Шілтен», «Қазығұрт», «Ән арнадым халқыма» деген секілді кітаптары бар. Аманбектің танымал бірнеше әндері бар. Ол облыстық «Үклім- ай» атты өнер сайысында бас жүлдеге ие болған. Ғалым киелі Қазығұрт тауынның тарихын зерттеуге ат салысып жүр.
А. Аққайұлы биология ғылымдарының докторы.

Кітаптары
---------

«Еркеназ»  

«Ғайып Ерен»  

«Қырық Шілтен»  

«Қазығұрт»  

«Ән арнадым халқыма»

Сыртқы сілтемелер
=================

* Аманбек Ақайұлы Мұрағатталған 5 наурыздың 2016 жылы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса — Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл
2. ↑  Оңтүстік Қазақстан облысының энциклопедиясы
**Төлепбергенов Аманбек Көрпебайұлы**— 1977 жылы 4 мамырда Жамбыл облысы, Сарысу ауданы, Жайылма ауылында дүниеге келген.

Өмірбаяны
---------

1984 жылы В.И. Ленин (қазіргі Әйтеке би) атындағы орта мектептің табалдырығын аттап, 1994 жылы өте жақсыға тәмамдаған.

1995 жылы Қазақ мемлекеттік әлем тілдері университетіне түсіп, шығыс филологиясы факультетін парсы тілі мамандығы бойынша 2000 жылы бітірген.

1999-2001 жылдар аралығында орта мектепте мұғалім, 2001-2002 жылдары "Асар" республикалық газетінің Астана қаласындағы арнаулы тілшісі.

2002 жылдан бастап "Аударма" баспасының директоры..

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері", Анықтамалық,"Білім" баспасы, Алматы, 2005 ж. ISBN 9965-09-134-Х1981-89
**Өмірсерік Қалдыбаев** (1928 жылы туған Түркістан облысы Ленин ауданы) - ақын. 1948 жылдан Қазығұрт мал отарларындағы Қызыл отауда, автоклуб меңгеруші болып жұмыс істеген. Өлеңдері 2-дүниежүзілік соғысы кезінде аудандық газетте жарияланып тұрған. "Қазақстанның 40 жылдығына", "Шөлге шықтым сапарға" өлең арнаулары мен "Ала қоржын", "Жирен айғырдың азыры", "Көк пері ұрғанда", т.б. сықақтары ауыл арасына көп тараған. 1957 жылы Ержанов Бөрібаймен, 1962 жылы Қ.Омаровпен, 1963 жылы Т.Жолдасовпен, 1964 жылы М.Кекеновпен айтысқан.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
**Өмірзақ Қожамұратов**(1936-1983) - 6 наурызда Өзбекстанның Бұқара облысы, Тамды ауданында туған.

Алғаш еңбек жолын мектеп мүғалімі, аудандық ерікті спорт қоғамының төрағалығынан бастап, аудандық газеттерде әдеби қызметкер, бөлім меңгерушісі болып жұмыс істеді.

Қызылорда қаласында Халық шығармашылығы үйінің әдіскер маманы қызметін атқарды.

Елуінші жылдардың аяғында аудандық, облыстық, республикалық мерзімді баспасөз беттерінде өлеңдері жарық көре бастаған. Орыс дойбысы бойынша құрметті дипломант, көптеген аймақтық бүкілодақтық (Одесса, Вильнюс, Бұқара, т.б.) жарыстардың жүлдегер!. «Жазушы», «Жалын» баспаларынан жарыққа шығарған «Жиделі Байсын» (1966), «Таңғы дауыс» (1971), «Жол аяқталмайды»(1981), «Ой кешу» (1989), «Күн астында — құдірет» (1998), «Суреттегі жүмбақтар» (1998) жыр жинақтары жарық көрді. Өзбек-станның қазіргі Науан облысы, Үшқүдық қаласының N»4 қазақ орта мектебіне Өмірзақ Қожамүратов есімі берілген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса - Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл
2. ↑  Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6
**Сизухин Иван Семенович** (17. 4. 1884, Ақмола обл. Көкшетау у. Ақан-Бұрлық ст.–14. 11. 1938) – Қазақстанда Совет өкіметін орнатуға белсене қатысушы. 1917 жылдан Компартия мүшесі. 1905–06 және 1914–17 ж. патша әскері қатарында болып, армиядағы рев. қозғалысқа қатысты. Февр. революциясынан кейін полк комитетінің мүшесі болды. 1917 ж. Верныйға келіп, жергілікті большевиктермен бірге Совет өкіметін орнатуға қатысты. С. 2–3 казак полктері мен қала халқы арасында рев. үгіт-насихат жұмыстарын жүргізді. 1918 ж. Верный қ-ндағы әскери-рев. комитетінің құрамына кірді. 1918 жылдың көктемінде ақ казактар бүлігін басуға қатысты. 1919 ж. обл. еңбек және әлеуметтік қамсыздандыру комиссары. Сол жылы Қызыл комиссарлары мектебін бітіріп, рота, батальон, полк, кейін Солт. Жетісу және Ферғана майданадарына бригада командирі болды. 1923 ж. Әскери қызметтен босады. 1924 жылдан совет, шаруашылық қызметтерін атқарды.

1. ↑  Қазақ совет энциклопедиясы 1976 жыл. / М.Қ.Қаратаев
**Сомадай.** Мұның түсінігі — үлкен, дәу, еңгезердей.
«Төр алдында сомадай боп отырған Жауғашар отағасы
бірер күрсініп қояды» (Бейімбет Жармағамбетұлы Майлин).
Сөздің төркіні боларлықтай, мағынасы — ұзын, биік;
тұлғасы —«сама» қалпындағы сөзді араб тілінен кездестіргенмен, «сомадай» сөзін
онымен жағыстырудың қисыны келмейді. Сондықтан
«сомадай» сөзінің арғы тегін түркі тілдерінен іздестірген
жөн сияқты. Айта кететін нәрсе қырғыз тілінде де «сомодой» тұлғасы «ірі, тұлғалы, еңгезердей» мағынасында
жұмсалады. Қазақ және қырғыз тілдерінде «бүтін, тұтас» мағыналарына қолданылатын «сом» сөзі бар. Осыған -дай жұрнағы қосылудан «сомадай» тұлғасы туындаған деп
жорамал айта салу да оңай. Бірақ, әрбір тұтас, бүтін
затқа қандай қосымша қоссақ та одан зораю, ірілену
мағынасын беретіндей сөз жасалмайды. Жалпы «сомнан» — сомадай сөзі пайда болды десек, оны тіл заңдылығына сәйкестендіру керек. Демек, бұлай қараудың
мүмкіндігі жоқ. «Сомадай» сөзінің төркіні боларлық тұлғаны, іздестіре келгенде, якут тілінен ұшыраттық. Көрсетілген тілде «сомоғо» тұлғалы сөздің бір мағынасы — мұз дәуірінен қалған тау жынысты үлкен домалақ тастар (орысшасы — валун). Сондықтан да тіліміздегі «сомадай» тұлғасы ежелгі заманнан қалыптасып, осы кезге дейін жеткен. Якут тіліне тән жұрнақ түсіріліп, қазақ пен қырғыздар өздеріне меншікті бірі -дай екіншісі -дой қосымшалары арқылы «сомадай», «сомодой» сөздерін тудырған. Жорамалымыз дұрыс болса «сомадай» -дың сөзбе-сөз мағынасы бейнелеу, ұқсатудан
туған —«үлкен тастай» дегенді білдірмек.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Бес жүз бес сөз.— Алматы: Рауан, 1994 жыл. ISBN 5-625-02459-6
**Қоныша хан** (Көшу, Қоншы) - 1280-1302 жылдар аралығында билік еткен Ақ Орда ханы.

Биографиясы
-----------

Ол Орда Еженнің үлкен ұлы Сартақтай мен қоңырат тайпасының қызы Құжиянның үлкен баласы. Марко Полоның сөзінше Қоныша ханның кезінде халық саны өте көп болған, әрі бейбіт өмір сүрген. 1280 жылы ол Юань династиясының Ұлыханы Құбылайға достық ниеттегі хат жолдады. Құбылай оған қарымта ретінде үлкен көлемді астық пен Қытайдың бағалы заттарын жіберді. Рашид-ад-Дин Хамаданидың сөзінше ол Персиядағы Илхандық туыстарымен де достық қатынаста болған. Рашид аль-Дин Хамадани Қоныша ханның Қайдумен де одақтас болғанын айтады. Қоныша шағатайлықтардың Ғазна мен Бамиан аймақтарын қол астына қаратты. Шағатай ұлысының ханы Барақ одан Иранға шабуылдамас бұрын қол астындағы жерлерден бас тартуды талап еткенде, Қоныша оның талабымен келіспеді. Ол өте ықпалды билеуші болды. Бөржігіндік билеушілер өзара қырқысқанда Қоныша ханнан көмек сұраған. Қоныша хан 1302 жылы салмағының көбеюінен қайтыс болды.

Тағы қараңыз
------------

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеуАқ Орданың хандары |
| --- |
|  |
| 
Орда Ежен хан • Күнқыран хан • Қоныша хан • Баян хан • Сасы Бұқа хан • Ерзен хан • Мүбәрәк Қожа хан • Шымтай хан • Ұрыс хан • Тоқтақия хан • Темірмәлік хан • Тоқтамыс хан • Құйыршық хан • Барақ хан • |

 |
**Қопалысай** – Шу алабындағы өзен.

Географиялық орны
-----------------

Жамбыл облысының Шу және Қордай аудандары, Алматы облысының Жамбыл ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 90 километр, су жинайтын алабы 1020 км².

Бастауы
-------

Қопалысай Шу-Іле жотасындағы Хантау бұлақтарынан басталып, Аққолтық құдығының (Тауқұм құмында) солтүстік-батысында (12 километр жерде) құмға сіңіп, тартылып қалады.

Гидрологиясы
------------

Жауын-шашын, жер асты суларымен толығады. Көп жылдық орташа ағымы 0,2 – 0,3 л/с. Жылдық ағымының негізгі бөлігі (80%) көктемгі қар еру кезінде қалыптасады. Өзен аңғары шабындық, мал жайылымы ретінде пайдаланылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
**Ана Шри-Ланка** (сингал. ශ්‍රී ලංකා ජාතික ගීය, там. *ஸ்ரீ லங்கா தாயே*) — Шри-Ланканың мемлекеттік әнұраны

Әні мен сөзін сингал тілінде Шри-Ланканың танымал ақыны, композиторы және суретшісі Ананда Самаркун 1940 жылы жазған, ал 1951 жылдық 22 қараша айында ресми түрде мемлекеттік комитетпен ұлттық әнұран ретінде қабылданды. 1950 жылы танымал ақын Пандитар Наллатамби әнұранды тамил тіліне аударған.

Сингал тіліндегі әнұранның оқылуы (латын)
-----------------------------------------

Sri Lanka Matha, apa Sri Lanka,  

Namo Namo Namo Namo Matha.  

Sundara siri barini,  

Surendi athi Sobamana Lanka  

Dhanya dhanaya neka mal pala thuru piri, Jaya bhoomiya ramya.  

Apa hata sapa siri setha sadana, jeevanaye Matha!  

Piliganu mena apa bhakti pooja,  

Namo Namo Matha.  

Apa Sri Lanka,  

Namo Namo Namo Namo Matha,  

apa Sri Lanka, Namo Namo Namo Namo Matha.  

Obave apa vidya, Obamaya apa sathya  

Obave apa shakti, Apa hada thula bhakti  

Oba apa aloke, Aapage anuprane  

oba apa jeevana ve, Apa muktiya obave  

Nava jeevana demine  

Nnithina apa Pubudu karan matha  

Gnana veerya vadavamina ragena yanu  

mena jaya bhoomi kara  

Eka mavekuge daru kala bavina  

yamu yamu wee nopama  

Prema vada sama bheda durara da Namo Namo Matha  

Apa Sri Lanka,  

Namo Namo Namo Namo Matha.  

Apa Sri Lanka,  

Namo Namo Namo Namo Matha!

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Сайттағы әнұран беті nationalanthems.info
Бунин Иван Алексеевич
**Иван Алексеевич Бунин** (22.10.1870, Ресей, Воронеж — 8.11.1953, Франция, Париж) — орыс жазушысы. Нобель сыйлығының лауреаты (1933). Буниннің арғы тегі — Ресейге 15 ғасырда қызмет бабымен келген Литва ақсүйектерінен. Бунин әдеби қауымға 1887 жылы жарыққа шыққан алғашқы көркем дүниелерімен-ақ таныла бастаған. "Күзгі жапырақтар" жинағы үшін 1901 жылы Ресей Ғылым академиясының А.С. Пушкин атындағы сыйлығын алды. "Антонов алмасы" (1900), "Қарағайлар" (1901), "Жаңа жол" (1901) атты шығармалар жинағын да оқырман қауым жылы қабылдаған. Қазан төңкерісін қабылдай алмаған. Бунин Ресейден 1920 жылы шет елге қоныс аударды. Бұдан соңғы өмірі Францияда өтеді. Ауыр да азапты ғұмыр кешкен Бунин эммиграцияда жүріп те көп еңбектенеді. Өмірінің соңғы сәттерінде жазылған естеліктер мен мақалалары 1990 жылы Мәскеуде "Советский писатель" баспасынан "Окаянные дни" деген атпен жарық көрді. Кеңес өкіметін, большевиктер билігін өмір бойы мойындамай өткен Бунин кеңес жазушылары, кеңес қоғамы туралы өзінің шынайы ойларын аталмыш кітапта жан-жақты жазып қалдырған. Буниннің "Не пугай меня грозой" деген өлеңін Абай "Қорқытпа мені дауылдан" деген атпен қазақ тіліне аударған (1892 — 95). Жазушының "Антонов алмасы" жинағы Ғ. Қайырбеков аудармасымен қазақ тілінде (1960) жарық көрді.

Дереккөздер
-----------

"Қазақ Энциклопедиясы", ||-том


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеу2001—2025 жылдардағы Әдебиет саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері |
| --- |
|  |
| 

Найпол (2001) •
Кертес (2002) •
Кутзее (2003) •
Елинек (2004) •
Пинтер (2005) •
Памук (2006) •
Лессинг (2007) •
Леклезио (2008) •
Мюллер (2009) •
Варгас Льоса (2010) •
Транстрёмер (2011) •
Мо Янь (2012) •
Манро (2013) •
Модиано (2014) •
Алексиевич (2015) •
Дилан (2016) •
Исигуро (2017) •
Токарчук (2018) •
Хандке (2019) •
Глюк (2020) •
Гурна (2021) •
Эрно (2022)
 |
|  |
| 
Толық тізім | 
1901—1925 |
1926—1950 |
1951—1975 | 
1976—2000 | 
**2001—ден бері**

 |

 |
**Иван Васильевич Лучицкий** (1845 жыл 14 маусым, Каменец-Подольский - 1918 жыл 22 тамыз, Киев) - орыс тарихшысы, либералдық-халықтық бағыттың өкілі.

Еңбек жолы
----------

1908 жылы *Петербург ғылым академиясының* корреспондент мүшесі болды. 1907 жылы мемлекеттік 3-думаға сайланды. XVI ғасырдағы Франциядағы *діни соғыстарға* арналған алғашқы зерттеулерінде Лучицкий бұл соғыстардың *саяси-әлеуметтік сипатын* ашуды мақсат етті. Оның кейінгі еңбектері *Ұлы Француз революциясы* кезіндегі *аграрлық мәселеге* және *Франция шаруалары* тарихына арналған. Ол капитализмнің *мануфактуралық кезеңіне* байланысты *шаруалар қауымының* ыдырай бастағанын байқамады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1974ж. 7 том
**Көші-қон квотасы** , көші-қон үлестемесі – ата жұртқа көшіп келуші шетжұрттық қазақтардың Қазақстан үкіметі белгілеген жыл сайынғы мөлшерлі саны. Түрлі себептермен шет жерлерде 5,0 млн. этникалық қазақ тұрады. Осы диаспораның тарихи отанына қайтып оралуы мәселесі өткен ғасырдың 90-жылдарынан бастап үкімет деңгейінде шешіле бастады. Содан бері қазақтарды шет елдерден бірте-бірте қайтарудың мемл. бағдарламасы жасалып, жүзеге асырылып келеді. 1991 жылдары 18 қарашада ҚазКСР Жоғарғы Кеңесінің шешіміне сәйкес республиканың Мин. Каб. "Ауылдық жерлерде жұмыс істеуге тілек білдіруші байырғы ұлт адамдарының басқа республикалардан және шет елдерден Қазақ КСР-ына көшіп келуі тәртібі мен шарттары туралы" қаулы қабылдады. Қазақстанның тәуелсіздігі жарияланған 1991 жылы желтоқсаннан кейін қазақ диаспорасының көші-қоны мәселесін шешуде жаңа кезең басталды. 1992 жылы 26 маусымда "Көшіп келу туралы" Қазақстан Республикасының заңы қабылданды. 1993 жылы 15 сәуірде республика президенті "Көші-қон квотасы және Иран Ислам Республикасынан және басқа мемлекеттерден отандастарымыздың көшіп келуін ұйымдастыру жөніндегі шаралар туралы" қаулыға қол қойды. Бұл шараларды мемлекет тарапынан бақылау үшін республикада 1997 жылы Көші-қон және демография жөніндегі агенттік құрылды. 1997 жылы 13 желтоқсанда қабылданған "Халықтың көші-қоны туралы" заңы Қазақстанда көшіп келу саласындағы қоғамдық қатынастарды реттейді, көші-қон процестерінің құқықтық, экономикалық және әлеуметтік негіздерін, сондай-ақ өзінің тарихи отанына қайтып оралған адамдар мен отбасылар үшін жаңа жерде тұрмыс жағдайларын жасап, тіршілікке бейімделу жолдарын айқындады. Осы заң негізінде үкімет көшіп келушілерге жан-жақты көмек көрсету, қамқорлық жасау шараларын белгіледі. 1991 жылдан 2000 жылға дейінгі кезең аралығында Қазақстанға 41 мың отбасы көшіп келді, олардағы жан басы 176 мыңға жуық, соның ішінде Моңғолиядан 63,5 мың, Ираннан 4,8 мың, Түркиядан 2,4 мың, ТМД елдерінен 103 мыңдай адам келді. Ал 2001 жылы 600 отбасына Көші-қон квотасы белгіленді. Жоба бойынша әр жылы орта есеппен 20 мың отбасын көшіріп әкелу көзделген. Ата жұртына қайтып оралған оралмандар тұрғын үйге, жұмысқа орналасуға, республика азаматтығын алуға, тіршілік жағдайына бейімделуге, жерсінуге байланысты түрлі қиындықтарға тап болуда. Мемлекет көшіп келушілердің жерсіну процесін жақсарту үшін түрлі шаралар қолданып отыр. Көші-қон квотасы бойынша көшіп келген оралмандардың жол қаражаты, үй жүктерін тасымалдау шығыны төленеді, отбастарына тұрғын үй беріліп, әркімге бір мәрте арнайы әлеум. көмек көрсетілуде.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Биекенов К. Садырова М. Әлеуметтанудың түсіндірме сөздігі. — Алматы: Сөздік-Словарь, 2007. — 344 бет. ISBN 9965-822-10-7
Эвгосинклиналь
--------------

Эвгосинклиналь-геосинклиналь жүйенің магмалық өнімдерге қаныққан және біршама қозғалмалы ішкі бөлігі.Эвгосинклиналь бір бағыттағы белдемдер түрінде жүздеген және мыңдаған км-ге созылып жатады.Оның төменгі жағы офиолиттермен астасады,ал жоғарғы жағы граувак құрамды сынықты қыртыстар,кремнийлі,жанартаутекті,т.б. қаббаттарға ұласады.Эвгосинклинальдар мен миогеосинклинальдар қосылып ортосинклинальдарды құрайды.Эвгосинклинальдардың дамуы күрделі қүһұрылымды континенттік қыртыстармен мен қатпарлы белдемдердің түзілуімен аяқталады.Эвгосинклинальдарда платина кентастарыхромның,темірдің,полиметалдардың,асбестің,т.б. кен орындары кездеседі.

Эвгеосинклиналь
**Көшпелі қазақ халқын жерге отырықшыландыру туралы ереже** - 1924 ж. [17 сәуірдегі Бүкілресейлік ОАК мен РКФСР Халық Комиссарлары Кеңесінің көшпелі, жартылай көшпелі жаәне отырықшылана бастаған қазақ шаруаларын жерге орналастыру тәртібін дәйектеп көрсеткен құжаты.

"Ереже" бойынша қазақтың көшпелі және жартылай көшпелі шаруаларын жерге жаппай орналастыру, оларға жайылым, малға қажетті шөп болмай қалған жағдайда пайдаланатын сақтық пішен учаскелерін беру, отырықшыландыру мемлекет есебін жүргізу кезделді. Отырықшыланатын қожалықтар үшін 10 жылдық мерзімге несие беру, оларды бес жылға дейін салықтың барлық түрлерінен босату, оларға тұқым, құрал- сайман және м.ш. құрылыстары мен мекен-жай салуға қажетті құрылыс материалдарын тегін беру ескерілді. Алайда, "Ереже" шарттары бұрмаланып, іс жүзінде дұрыс орындалмады. Керісінше, 1925 ж. ауыл ішінде таптық сына, қағу, ауылда "Кіші қазан" төңкерісін жасау науқандарына бағдар алынды. Байларды тәркілеу, кедей- кепшікті ұжымдық шаруашылыққа күштеп енгізу жүргізілді. Бұл саяси науқандардың мәжбүр ету сипаты басым еді. Қазақстандағы кеңестік озбырлыққа қарсылық білдірген халық қозғалыстары аяусыз басып-жаншылды. Ел-жұрттың шынайы мүддесіне жауап бермейтін осынау процестер қазақ халқын 1931-33 жылдары алапат ашаршылыққа ұшырауына апарып соқтырды. Қазақстандағы бұрмалаулар мен асыра сілтеулерді жоюға бағытталған саяси-әлеуметтік, экономикалық шаралар барысында көшпелі қазақ халқы жерге отырықшыланып, кеңестік тұрпаттағы жаңа қазақ ауылдары пайда болды. Ереже осы ауыртпашлығы көп болған даму жолының бастауында тұрған құжат еді.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Саяси түсіндірме сөздік
**Ассошиэйтед Пресс агенттігі** — 1848 жылы Нью-Йорктың алты жетекші газеті ақпаратты жинау мен жеткізу үшін жұмсалатың үлкен шығыннан қауіптеніп, банкротқа ұшырамау үшін бірігіп, "Ассошиэйтед Пресс" ақпарат агентгігін құрды.[1]. Әлемнің 101 елінде ақпарат агенттіктері бар. Оған 1320 газет, 3400 радиостанция, 1000 жеке або- ненттер мен көптеген телестанциялар мүше. Дүниежүзінің 160 қаласында 2500-ден астам меншікті тілшілері, хабар жинаумен айналысатын 100 мыңнан аса қызметкері (1990) бар. Бұл агенттіктің құрылуы АҚШ журналистикасын дамытудағы елеулі кезең болады. 

АҚШ-тағы газеттердін 95%-ы, соның ішінде "Нью-Йорк тайме", "Хартфорд курант", "Пост", "Плейн диллер", "Европус-Кристи коллер тайме", "Нью-хейвен Риджестер" сынды танымал газеттер мен мыңдаған радиостанциялар "Ассошиэйтед пресс" ақпарат агенттігінің жүйесіне қосылған. Әлемде бұл агенттіктен басқа ешкім де оқиғаларды дәл сондай көлемде қамти алмайды. Оның ақпараттық таспасына әлемдік саясаттан бастап, аймақтық деңгейдегі ақпаратқа дейін материалдар түсіп отырады. "Ассошиэйтед Пресс" ақпарат агенттігінің әлемнің 71 елінде 226 бөлімі бар. "Ассошиэйтед Пресс" ақпарат агенттігінің материалдарын АҚШ-тың 1322 күнделікті газеті пайдаланады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   "Қазақ телевизиясы", Энциклопедия, "ҚазАқпарат" Алматы, 2009 1-т, ISBN 978-601-03-0070-5
**Эванна Патриция Линч** (ағылш. *Evanna Patricia Lynch*; 1991 жыл 16 тамыз, Термонфекин, Ирландия) – ирландық актриса, Гарри Поттер туралы фильмдеріндегі Полумна Лавгуд рөлі бойынша танымал.

Ерте өмірі
----------

Эванна Линч Ирландия, Термонфекин, Лаут графтығында, Донал және Маргарет Линч отбасысында туылды. Оның Майрид және Эмели әпкелері, Патрик ағасы бар. Балалық шағынан бастап Эванна Гарри Поттер туралы кітаптарды оқып, оның жанкүйері болатын. 11 жасынан бастап екі жыл бойы Линч анорексиядан зардап шеккен. Дж.Роулинг Лиананы қолдау үшін оған хат жібереді. 

2004 жылдың маусым айына дейін Эванна *«Cartown National School»* бастауыш мектебінде оқып, кейін қыздарға арналған *«Our Lady’s College»* католикалық мектебінде оқиды. Осы жерде оның әкесі директордың орынбасары болды. 2008 жылы Линч алыпматарлық қиял мен драманы «Centre for the Talented Youth of Ireland» мектебінде оқиды. 2010 жылдың қыркүйек айынан бастап Эванна *Ирландиядағы Ағарту Институтында* оқиды.

Мансабы
-------

2006 жылы, екінші ақпан күні 14 жасар Линч Гарри Поттер фильміндегі Полумна Лавгуд рөліне арналған Лондондағы сынапқа қатысады. Ол Гарри Поттерде түсуді армандайтын. Эванна сұхбаттасуды өтіп 15000 қыздардың алдын алады. Эванна «Феникс орденінде» түсуді ақпанның соңында Англиядағы *Leavesden Studios-*та бастады.

Түсірілімдерде Линч жаңа достарымен танысады, олар Бонни Райт (Джинни Уизли рөлі), Кэти Льюнг (Чжоу Чанг рөлі) және де Афшан Азад (Падма Патил рөлі).

Фильмография
------------

* 2007 - Гарри Поттер және Феникс ордені - Harry Potter and the Order of the Phoenix - Полумна Лавгуд
* 2009 – Harry Potter and the Half-Blood Prince - Полумна Лавгуд
* 2010 - Гарри Поттер және ажал сыйлары: 1 бөлім - Harry Potter and the Deathly Hallows: Part 1 - Полумна Лавгуд
* 2011 - Гарри Поттер және ажал сыйлары: 2 бөлім - Harry Potter and the Deathly Hallows: Part 2 - Полумна Лавгуд
* 2012 - Синдбад - Sinbad - Элена
* 2013 - A Very Potter Senior Year - Луна Лавгуд
* 2013 - Жан дос гей болған кезде - G.B.F. - МакКензи Прайс
* 2013 - It don't come easy - Элла

Дереккөздер
-----------
**Ассоциативті** (жараспалы) монтаж -1) Хабарды көру кезінде көрерменде ассоциация туғызу мақсатында аудиториямен субъективтік байланысты іштей табу.. Ассоцивті (оны идеологиялық деп те атайды) жарыспалы монтаж Кеңес киноматографистері ойлап тапқан, көркемдік монтаждын ең жоғары түрі. 2) Адамдардың ішкі субъективті байланыстарын білдіретін түрін ассоциативтік монтаж дейді. Бұл тәсілді Кеңес Одағы кезіндегі көркемсуретті фильм жасаудың қас шебері С.Эйзенштейн дүниеге келтірген болатын: "Біз параллельді монтаждың ауқымын кеңейтіп жаңа сапаға, жаңа түсінікке: қозғалыстан, мәндік ұғымға қосуды жузеге асырдық".

Дереккөздер
-----------

1. ↑   "Қазақ телевизиясы", Энциклопедия, "ҚазАқпарат" Алматы, 2009 1-т, ISBN 978-601-03-0070-5
Сомерсет Моэм (1934)
**Уильям Сомерсет Моэм** (1874-1965) – әлемге әйгілі көрнекті ағылшын жазушыларының бірі. 1874 жылы 25 қаңтарда Франциядағы британ елшілігінің заңгері отбасында дүниеге келеді. Он бір жасында ата-анасынан айрылып, Англиядағы туыстарының қолында тәрбиеленеді.Алғашқы романы «Ламбеттік Лиза» медициналық мектепте оқып жүргенде жазылады. 1907 жылы «Леди Фредерик» пьесасы жарыққа шыққаннан кейін оның есімі көпшілікке кеңінен танымал бола бастайды. Оның «Эшенден, немесе Британдық агент», «Шеппи», «Театр», «Ұстара жүзі» және тағы да басқа көптеген еңбектері.
Белгілі жазушы 1965 жылы 15 желтоқсанында Ниццеде қайтыс болған.

Дереккөздер
-----------

1. Мұрағатталған 6 наурыздың 2014 жылы.
2. alemadebiety.kz

Сыртқы сілтемелер
-----------------

*
**Көшімбеков Сейітқасым** (1883, бұрынғы Торғай оязы, Қайдауыл болысы Дулығалы бойы – 1932, Амангелді) – қоғам қайраткері, халық батыры Амангелді Имановтың немере інісі. Әкесі Көшімбек би ауылында мектеп ашып, мұғалім жалдап, орысша білім әперген. Кейін Торғай каласындағы екі сыныптық орыс-қазақ мектебін бітірген соң ояздык бітістіру сотында, адвокатурада, шаруалар ісін баскару бөлімшесінде кызмет атқарған. 1916 ж. көтерілісшілергс қолдау көрсеткен санаулы окыған азаматтардың бірі болды. Торғайда кеңес өкіметі орнағаннан кейін аймақты кеңестендіру жұмыстарына белсене араласқан. 1919 ж. 21 наурыз -3 сәуір аралығында Орынбор каласында өткен Торғай кеңестерінің бірінші сыязына катынасып, Далалык өлкенін төтенше комиссары Ә.Жангелдин баскарған обл. атқару к-тінің ұлт істері жөніндегі бөлім бастығының орынбасары болып сайланды. Азамат соғысынан кейін Торгай ояздық кеңесі атқару к-тінің төрағасы болды. осы қызметін атқарып тұрған кезде (1920-21) өлке тұрғындарын жаппай кырғынға ұшыратқан ашаршылыққа байланысты Кеңес Үкіметінің басшысы В.И.Ленинге хат жазып, Торғай өңіріндегі мүшкіл халді баяндап, бүл аймақтын мал, ет салығын алуды тоқтата тұру туралы өтініш білдірген. К. оязда шаруа шаруашылықтарын ұжымдастыру, тұрғын халықты аштықтан сақтап калу, ауыл мәдениетін көтеру, білім беру істерін ұйымдастыруға айтарлықтай еңбек сіңірді.

1. ↑  **ТОРҒАЙ ЕЛІ. Энциклопедия** / Құраст. Т.Рсаев. – Алматы: «Арыс» баспасы, 2013. – 456 бет + 16 бет түрлі түсті суретті жапсырма.

ISBN 978-601-291-179-4
**Қансорғыштар академиясы** (ағылш.Vampire Academy) – жазушы Райчел Мидтың аттас кітап топтамасының бірінші романы желісімен түсірілген кинофильм. Режиссері – Марк Уотерс. Қазақстандағы тұңғыш көрсетілімі 2014 жылдың 27 ақпан күнінде болды.

Желісі
------

Америкадағы Монтана қаласының жүрегінде, шынайы қансорғыштар сиқыршылыққа үйренетін академия бар екендігі баршамызға белгілі емес. Және де осы қансорғыштар арасындағы морой мен стригой нәсілдері арасындағы соғыс болып отырғаның тіпті санаулы адам ғана біледі. 

Моройдық жас ханшайым Василиса (Лисса) және оның досы әрі сенімді қорғаушысы Роза, бүкіл қаһарлы әрекеттердің дәл жүрегінде орналасқан. Бір қашып кетіден кейін, Лисса мен Роза мектепте тыныш өмі сүре алмайды, өйткені олардың сыныптастары оларды қорлап отыруда. Осымен қатар дамып келе жатқан махаббат та қиыншылықтар туғызуда : Лисса өзінің мәртебесіне лайық емес сыныптасына ғашық болса, Роза өзінен талай жасқа үлкен жетекшісі Дмитрийге ғашық болуда.

Саундтрек
---------

Фильмге басты саундтрек болып *Bauhaus Bela Lugosi’s Dead* өлеңіне кавер нұсқасы болды. Оны орындаған Chvrches синти – поп триосы.

Композициялар тізімі
--------------------

1. M.I.A - Matangi - 5:11
2. M.I.A - Bad Girls - 3:48
3. Goldfrapp - Thea - 4:47
4. Bear in Heaven - Sinful Nature - 5:13
5. Katy Perry - Spiritual - 4:35
6. CHVRCHES - Bela Lugosi's Dead - 3:51
7. Goldfrapp - Felt Mountain - 4:17
8. Jaymes Bullet - In Your Grave - 3:12
9. Gin Wigmore - Kill of the Night - 3:25
10. Natalia Kills - Boys Don't Cry - 3:35
11. Haim - The Wire -4:05
12. Charli XCX - You (Instrumental) - 3:06
13. Iggy Azalea - Bounce - 2:47

Рөлдерде
--------

|  | Рөл |
| --- | --- |
| Зои Дойч | Розмари «Роза» Хэзевей |
| Люси Фрай | Василиса «Лисса» Драгомир |
| Данила Козловский | Дмитрий Беликов |
| Доминик Шервуд | Кристиан Озера |
| Ольга Куриленко | Эллен Кирова |
| Камерон Монахэн | Мэйсон Эшфорд |
| Эшли Чарльз | Джесси Зеклос |
| Сами Гейл | Мия Ринальди |
| Клэр Фой | Соня Карп |
| Сара Хайленд | Наталья Дашкова |
| Джоэли Ричардсон | Татьяна ханымы |
| Габриэл Бирн | Виктор Дашков |
| Доминик Типпер | Альберттің қорғаушысы |
| Крис Мэйсон | Рей |
| Бен Пил | Спиридон |

Дереккөздер
-----------