recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ферманың Ұлы теоремасы́** (немесе **Ферманың соңғы теоремасы**) — математикадағы ең әйгілі деуге болытын теоремасы; оның шарты орта мектеп білімі деңгейінде тұжырымдалғанымен, дәлелдеу үшін көптеген мықты математиктер ұзақ уақыт бастарын қатырды. Теорема былай дейді:

1670 жылғы Диофанттың «Арифметикасында» Ферманың «соңғы теоремасы» (*Observatio Domini Petri de Fermat*) жайлы коментарийі бар.

```
Кез келген бүтін {\displaystyle n>2} үшін
{\displaystyle a^{n}+b^{n}=c^{n}\,\!}
теңдеуінің натурал a, b және {\displaystyle c} шешуі болмайды.
```

Пьер Ферманың 1637 тұжырымдаған осы теоремасы Диофанттың «Арифметика» атты кітабы беттерінде "мен тапқан алғырлық дәлелдеме осы бетке сыйдыруға өте ұзақ болады" деген сөздермен басылып шығады. Кейін Ферма {\displaystyle n=4} үшін шешуін жариялайды, алдыңғы алғырлық дәлелдеуі туралы осы жолы ол тіс жармағандықтан жалпы түрде дәлелдегені күмәнді.

Эйлер 1770 жылы теореманы {\displaystyle n=3} үшін, ал Дирихле мен Лежандр 1825 жылы {\displaystyle n=5} үшін дәлелдейді. Өз үлестерін дәлелдеуге Ламе, Софи Жермен, Куммер және т. б. көптеген алдыңғы қатарлы математиктер қосты. Теореманы дәлелдеуге деген талпыныс қазіргі сандар теориясының көптеген нәтижелерін табуға алып келді.

Фальтингстың 1983 жылы дәлелдеген Морделла гипотезасынан {\displaystyle a^{n}+b^{n}=c^{n}} теңдеуінің {\displaystyle n>3} болғанда тек шектеулі өзара жай шешуі болатындығы шығады.

Дәлелдеудің соңғы қадамын тек 1994 жылдың қыркүйегінде Уайлс Эндрю жасады. 130-беттік дәлелдеу «Annals of Mathematics» журналында жарыққа шығады.

Тағы қараңыз
------------

* Ферманың кіші теоремасы

Әдебиет
-------

* С.Сингх. *«Великая теорема Ферма»*, М.:МЦНМО, 2000.
* Ф.Кирсанов. *«История Великой Теоремы Ферма»*

* Дмитрий Абраров Теорема Ферма: феномен доказательств Уайлса Мұрағатталған 14 сәуірдің 2009 жылы.

### Ағылшынша

* Wiles, Andrew (1995). Modular elliptic curves and Fermat's last theorem Мұрағатталған 10 мамырдың 2011 жылы. *Annals of Mathematics* (**141**) (3), 443-551.
* Taylor, Richard & Wiles, Andrew (1995). Ring theoretic properties of certain Hecke algebras Мұрағатталған 27 қарашаның 2001 жылы. *Annals of Mathematics* (**141**) (3), 553-572.
* Faltings, Gerd (1995). The Proof of Fermat's last theorem by R. Taylor and A. Wiles, *Notices of the AMS* (**42**) (7), 743-746.
* Daney, Charles (2003). The Mathematics of Fermat's last theorem Мұрағатталған 3 тамыздың 2004 жылы.. Retrieved Aug. 5, 2004.
* O'Connor, J. J. & and Robertson, E. F. (1996). Fermat's last theorem. The history of the problem Мұрағатталған 4 тамыздың 2004 жылы.. Retrieved Aug. 5, 2004.
* Shay, David (2003). Fermat's last theorem. The story, the history and the mystery Мұрағатталған 2 ақпанның 2007 жылы.. Retrieved Aug. 5, 2004.
* The Moment of Proof : Mathematical Epophanies, by Donald C. Benson; Oxford University Press; ISBN 0-19-513919-4 (paperback, 1999)
**The Ring** (қаз. «Ринг») — бокс жайлы айсайынғы журнал. Негізі 1922 жылы АҚШ мемлекетінде қаланған. Иесі — Оскар Дела Хойя басқаратын Golden Boy Promotions компаниясы.

Тарихы
------

Журналдың бірінші редакторы бокстың Даңқ залының мүшесі Нэт Флэйшнер болған еді, ол бокс әлеміндегі болып жатқан дау-жанжалдарды басты назарға алды, жас әрі талантты боксшыларға танымалдыққа жетуге қол ұшын берді. Журналдың мұқабасында сол кездегі ең маңызды айқастардың суреттері жарияланған. Дэн Дэниэл журналдың негізін қалаушылардың бірі болды, әрі «Рингтың» тарихындағы маңызды авторларының бірі болған еді. 1977 жылы журналдын үш шетелдік нұсқасы жарық көрді: жапон, испан және француз тілдерінде. 1989 жылы «Ринг» журналы құрудың аз-ақ алдында тұрды. Сондықтан журнал сол жылы мүлдем шықпады десе де болады. Үздіксіз шығарылым 1990 жылы қалпына келтірілді. Журналдың мұқабасында әр жылдары: Эндрю Голота, Джек Демпси, Джо Луис, Рэй Робинсон, Джейк Ламотта, Рокки Марчиано, Уилли Пэп, Мохаммед Али, Роберто Дуран, Ларри Холмс, Марвин Хаглер, Рэй Леонард, Майк Тайсон, Эвандер Холифилд, Томас Хирнс, Рой Джонс, Бернард Хопкинс, Хулио Сесар Чавес, Феликс Тринидад, Мэнни Пакьяо, Оскар Де Ла Хойя, Джеймс Тони сияқты боксшылардың суреттері жарық көрді. Журнал мұқабасында суреті жарияланған жалғыз әйел боксшы -Кэти Дэвис болған еді. 2006 жылы журналдың баспасын Sports and Entertainment Publications компаниясы сатып алды. Бұл компанияны Оскар Де Ла Хойя басшылық еткен жабық инвесторлар тобы басқаратын еді. Рингпен қоса: KO, World Boxing и Pro Wrestling Illustrated журналдары да сатып алынды. Бұл журналдардағы боксшылардың рейтингтері көптеген телеарналардың назарында болды, мысалға ресми ESPN. Көпшілік пікірлердің қақтығысына назар аударды. Бұл журналдардың иесі промоутер Де Ла Хойя болатын.
Давид (Микеланджело)
**Ню** (фр.  - киімсіз, жалаңаш) - адамның (негізінен, әйелдің) лыпасыз денесін кескіндейтін бейнелеу өнерінің бір жанры. Ню Қайта өркендеу дәуірінде пайда болып, 17 ғ-да жанр ретінде қалыптасты. Джорджоне, Тициан, Корреджо картиналарын Ню басты орын алды. П.П.Рубенстің (Шолақ тоны" (1640, Вена), Рембладттың "Суға түсіп бара жатқан келіншегі" (165, Лондон), Ж.О.Д. Энгрдің "Бастауы" (1856, Париж), Э.Маненің (Олимпиясы" (1863, Париж) Н - ға жатады. Қазақ топырағындағы алғашқы жалаңаш натуралар Ұлытау ескерткіштерінде тас мүсіндерден кездеседі. Т.Досмағамбетовтың "Жаршы" мүсіні, А.М. Степановтың "Шолпан", Г.Ысмайылованың "Жалаңаш ару" (1995) туындылары Ню түрінде орындалған.

Дереккөздер
-----------
**Ілияс Қожа хан** (туған жылы белгісіз —1368) – Моғолстанның екінші ханы, Тоғылық Темір хан 1363 жылы қайтыс болғаннан кейін билікке отырған. Тоғылық Темір хан 1361 жылы көктемде екінші рет Мәуереннаһрға жорық жасап, саяси бытыраңқылықтық нәтижесінде бұл аймақты бағындырады да, ұлы Ілияс Қожаны Мәуереннаһрдың әкімі етіп тағайындайды. Ілияс Қожа мұнда 1361 – 1362/63 жылға дейін отырады. Жергілікті әмірлер арасындағы талас-тартыстарды, өзара күрестерді Ілияс Қожа тоқтата алмайды. Керісінше, Ілияс Қожаның жанындағы моғол әмірлері мен әскербасылары тонаушылықтармен айналысады. Тоғылық Қожа әскеріне жергілікті әмірлердің біріккен күші соққы беріп талқандайды. Ілияс Қожаның өзі тұтқынға түседі, бірақ кейін қайтарылады.

1362/63 жылы хан тағына келіп, Ілияс Қожа хан Мәуереннаһрды толық бағындыру саясатын жалғастырады. 1365 жылы мамырда көп әскермен Мауераннахрға кіреді. Әмір Темір бастаған Мәуереннаһр мен моғол әскерлері Үинас пен Ташкент аралығындағы Сырдария өзенінің бойында ұрысқа түседі. Ұрыс кезінде қатты жаңбыр жауып, жер лай, батпақ болғандықтан, бұл шайқас тарихта «Батпақ шайқасы» деген атпен қалды. Ілияс Қожа хан жеңіске жетіп, жау әскері 10 мыңдай адамынан айырылады. Ілияс Қожа хан Самарқанға дейін жетіп, қаланы қоршайды. Қала тұрғындарының жанқиярлық ерліктері Ілияс Қожа ханға қаланы алуға мүмкіндік бермейді және моғол әскерлерінің мініс аттары арасында аурудың тарауы моғолдарды кейін оралуға мәжбүр етеді. 

Ілияс Қожа ханды Моғолстанда дулат тайпасының әмірлерінің бірі – Әмір Қамар ад-дин өлтіреді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Тараз Энциклопедиясы
*Басқа мағыналар үшін Протон (айрық) деген бетті қараңыз.*
A.Протон
**Протон**(*грекше prоtos – бірінші*) (*р*) –атом ядросының элементтік құрамбөліктерінің бірі, сутек атомының, оның ішінде ең жеңіл сутек изотопының яки атомдар ішіндегі ең қарапайымының — протийдің ядросы; ядролардың бөліну процесі кезінде дараланады; болмашы оң зарядпен сипатталады. Ядро құрамындағы протондар саны оның бүкіл зарядын қалыптастыра отырып, химиялык элементтің атомдық нөмірін және атом түрін анықтайды, спині 1/2-ге, массасы 1836 электрон массасына (~10-24 г) тең,бариондарға жататын орнықты элементар бөлшек; сутек атомының жеңіл изотопының (протий) ядросы.

Сутегiнiң атомының ядросы бiр протоннан тұрады. Химия мағынасындағы протон (айқынырақ, оның жеңiл изотобы - протия) сутегiнiң атомының ядросы электронсыз болып табылады. Протонды физикада (немесе p+) pнiң әрiбiмен белгi қояды. (сутегi қаралатын оң ион ретiнде) протонның химия белгiсi, астрофизикалық - HII.
(нейтрондармен бiргелермен ) протондар негiзгi құрайтын атом ядроларымен болып табылады. Сәйкесiнше протондардың (протон санына) ядросында санға тең бол қай оның атомдарының ядросының зарядымен өз кезегiнде толық анықталады (және, сәйкесiнше, барлық оның химиялық қасиеттерi) периодты кестедегi химиялық элементтi реттiк нөмiр.

Қызықты айғақтар
----------------

Протон және электронның массаларының қатынасы, (14 ) тең 1836, 152 672 1, 0, 002 Протон және электронның массаларының қатынасы, (14 ) тең 1836, 152 672 1, 0, 002 % дейiн дәлдiкпен мәнге 6 тең бе?5 = 1836, 118 108 711 686% дейiн дәлдiкпен мәнге 6 тең бе?5 = 1836, 118 108 711 686
Жылжымайтын бақылаушы үшiн (сонымен қатар кез келген басқа адрондар, сонымен бiрге атом ядролары) протондар Ультрарелятивистскийлер екi жақты батыңқы линзаның формаларын алады.
Атомдар арқылы кәдiмгi сутегiнiң протонының радиусының 1960-шi жылдармен әртүрлi әдiс өткiзiлетiн өлшемдерi = 10-шi 1 Фм 0, 8768 0, 0069 метрдiң нәтижелерiне (CODATA-2006 ) келтiрдi ме?15 молар. 0, 8418 0, 0007 Фм 4 % кiшiсi нәтижеге радиус ол үшiн алғашқы тәжiрибелер қиырдың [8 ] мюон сутегiсiнiң атомдарымен. Болғанша мұндай айырмашылықтың себептерi айқын емес.
Протонның әртүрлi бiрлiк бейнеленген массасын (кеңес берiлген CODATA 2010 жылдың мәндерi, соңғы мағыналы цифр бiрлiктерiндегi шаманың қателiгi, бiр үйреншiктi ауытқу жақшаларда көрсетiлген) құрайды:
[4 ] Мэв/с2 (21 ) 938, 272 046;
(90 ) 1, 007 276 466 812. е. [3 ] м;
10нiң (74 ) 1, 672 621 777сi ме?[2 ] 27 кг;
(14 ) 1836, 152 672 1 [5 ] электронның массалары.
Протондар энергиялар негiзгi қайнар көзi болып саналатын термоядролық реакцияларда шығарылатын жұлдыздармен араласады. Ppның реакциялары жеке алғанда - барлық дерлiк энергияның көзi болып табылған циклда гелидiң ядросына төрт протондарының Қосуларына шығарып жатқан күнмен апарады - екi протондардың нейтрондарында 4 айналумен.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Геология— Алматы: "Мектеп" баспасы", 2003.ӀSВN 5-7667-8188-1 ӀSВN 9965-16-512-2
Микротүтіктердің құрылымы
**Микротүктер** – жасушаның беттік кешенінің туындылары. Олар жасуша бетін ұлғайтып, сыртқы ортадан заттарды сіңіру қызметін атқарады.

Сипаттамасы
-----------

Микротүктер плазмалемманың ұзындығы 1-2 мкм, диаметрі 0,1 мкм болатын өсінділері. Гиалоплазмада актинді микрофиламенттердің ұзына бойлық шоқтары өтеді, сондықтан микротүктердің ұзындықтары өзгеріп отырулары мүмкін. Бұл – заттардың жасушаға өтулерін реттеудің бір түрі.
Микротүктердің беті гликокаликспен қапталады. Сору белсенді түрде жүрген кезде микротүктер бір-біріне тығыз орналасады да, олардың гликокаликстері косылып кетеді. Осындай кешенді щеткалы жиек деп атайды. Щеткалы жиектің гликокаликсінің молекулалары ферментті белсенді болып келеді.

Қызметі
-------

Биологиялық мембраналар клетканы тек қана сыртқа ортадан бөліп қоймай, сондай-ақ, өздерінің құрылымдары мен қызметтік ерекшеліктері бар, жеке-жеке аймақтарға – компартменттерге бөледі. Осындай компартменттермен байланысқан мембраналардың өздеріне сай ерекшеліктері болады.
7 мкм-ге жететін аса ұзын микротүктерді стереоцилиялар деп атайды. Олар кейбір, мысалы, есту және тепе-теңдік мүшелерінің сенсорлы клеткалары сияқты арнайы клеткаларда кездеседі. Олардың бастапқы сору қызметтері жойылады да, қызметтері алғашқы орналасуларын өзгертулерімен байланысты болады. Клетка бетінің конфигурациясының өзгеруі клетканы қоздырады, қозу нерв талшықтарының ұштарына беріледі, ал сигналдар орталық нерв жүйелеріне барады. Стереоцилияларды микротүктердің модификациясынан туындаған арнайы органеллалар ретінде қарастыруға болады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  biology-of-cell.narod.ru
2. ↑  
 cellbiol.ru


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * к
* т
* ө
Жасушаның органеллалары |
| --- |
|  |
| Эндомембраналық жүйе | 
Жасуша мембранасы • Жасуша ядросы • Эндоплазмалық тор • Гольджи аппараты • Аутофагосома • Везикулалар (Экзосома • Лизосома • Эндосома • Фагосома • Вакуоль • Акросома) • Меланосома • Пероксисома • Глиоксисома • Гликосома |
|  |
| Жасуша қаңқасы | 
Микрофиламенттер • Аралық филаменттер • Микротүтікшелер • Микротүтікшелерді иіретін орталық (Центросома • Центриоль • Кинетосома) • Миожіпшелер • Ундулиподия (Кірпікшелер • Талшықтар • Аксонема) |
|  |
| Эндосимбионттар | 
Митохондрия • Пластидтер (Хлоропласттар • Хромопластар • Геронтопласттар • Лейкопластар • Амилопласттар • Элайопласттар • Протеинопласттар • Танносомалар) |
|  |
| Басқа ішкі органеллалар | 
Ядрошық • Рибонуклеопротеидтер (Рибосома • Сплайсосома • Vault) • Цитоплазма • Протеасома |
|  |
| Сыртқы құрылымдар | 
Жасуша қабырғасы • Жасушааралық зат |

 |
**Ғаламшар** немесе **Планета** (көне лат. planeta, грек. aster planetеs — кезбе жұлдыздар) — өз орбитасы бойынша Күнді не басқа жұлдызды айнала қозғалатын, гравитациялық өріс жасауға өз салмағы жеткілікті, соның нәтижесінде шар тәріздес орбитаға ие аспан денесі.

A.Уран (солда), Нептун (оңда), Жер (төменгі солда), Сириус B (төменгі ортада) және Шолпан (төменгі оңда).
Ғаламшар — өздігінен жарық шығармайтын, жұлдызды айнала қозғалатын, орталық жарық көзімен салыстырғандағы массасы шағын аспан денесі. Күн жүйесінде 9 үлкен планета, 43 планета серіктері, бірнеше ондаған мың кіші планеталар (астероидтар) белгілі. Үлкен планеталардың пішіні сфера тәрізді, соған жақынырақ болады. Күн жүйесіндегі Планеталар Күн жарығын шағылдырғандықтан көрінеді. Кейбір жақын жұлдыздың айналасындағы Планета осы жүйенің масса центрінің түзу сызықты қозғалыс траектория маңайында тербелуін бақылау арқылы анықталады. Қазіргі космогон. теория бойынша планеталық жүйелер Галактикада кеңінен тараған құбылыс болып табылады.

2006 жылы тамызында Прага қаласында 75 елден жиналған 2,5 мыңдай астроном Халықаралық астрономиялық одақ маслихатында ресми түрде ғаламшар мәртебесін алу үшін аспан денесіне қажетті көрсеткіштерді бекітті.

1930 жылы ашылған және содан бері Күн жүйесіндегі 9-шы ғаламшар саналып келген Плутон мәртебесінен айырылды. Жаңа жіктелім бойынша Плутон енді шағын ғаламшарлар немесе планетоидтар санатына жатады.

Енді аспанда 8 ғаламшар ғана қалды. Олар:

1. Меркурий
2. Шолпан
3. Жер
4. Қызылжұлдыз
5. Есекқырған
6. Қоңырқай
7. Уран
8. Нептун

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VII том
2. ↑  *Amburn, Brad* Behind the Pluto Mission: An Interview with Project Leader Alan Stern. *Space.com* (28 ақпан 2006). Тексерілді, 23 тамыз 2008.

Тағы қараңыз
------------

* Алып планеталар

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * к
* т
* ө
Күн жүйесі |
| --- |
|  |
| 

 |
|  |
| Күн және планеталар | 
**Күн (жұлдыз)** • Болпан • Шолпан • Жер • Қызылжұлдыз • Есекқырған • Қоңырқай • Уран • Нептун |
|  |
| Шағын аспан денелері | 
**Ергежейлі планеталар** (*Церера* • *Плутон* • *Хаумеа* • *Макемаке* • *Эрида*) • Астероид (Негізгі белдеу) • Метеороид • Кентаур • Транснептундық нысан (КБ/БД) • Құйрықты жұлдыз (Оорт бұлты) |
|  |
| Серіктер | 
*Жердің • Марстың • Есекқырғанның • Қоңырқайдың • Уранның • Нептунның • Плутонның • Хаумеаның • Эриданың* |
|  |
| Тағы қараңыз: астрономиялық нысандар, радиуспен не массамен сұрыпталған Күн жүйесі нысан тізімі және **Күн жүйесі портал** |

 |
**Ұлыбританияның патшалық елтаңбасы** (ағылш. *Royal coat of arms of the United Kingdom*) — бұл британдық монархтың (қазіргі кезде III Чарлз) ресми елтаңбасы және Ұлыбританияның басты рәміздерінің бірі.

Елтаңбаның қарапайым нұсқасында екі арыстан және жеті **геральдикалық** қабылан: төртке бөлінген қалқанның 1-ші және 2-ші бөліктерінде орналасқан (олар Англияға сәйкес келеді), көкшіл қалқанмен қаруланған, алты алтын қабылан бейнеленген. Көкшіл қаруланған арыстан Шотландияны көрсетеді. Дулыға үсті әшекейі ретінде тәж киген қабылан көрсетілген. қалқан ұстаушы ретінде тәж киген алтын арыстан оң жақтан шопарды ұстайды. Ал сол жағынан тұсауға байланған дарамүйіз бейнеленген.

Елтаңбаның шотландиялық нұсқасында төрт арыстан және үш қабылан бейнеленген: қалқанда бес жануар (олардың ішінде үш қабылан Англияға, екі арыстан Шотландияға сәйкес келеді), ал дулыға үсті әшекейде бір тік отырған тәжді арыстан суреттелген. Рет бойынша келесі жыртқыш аң қалқан ұстаушы ретіндегі тәжді арыстан. қалқанның оң жағын тұсаймен байланған дарамүйіз.
Елтаңбаның екі нұсқасында да үшінші зеңгір жазықта алтын Ирландияны кейіптейтін, арфа көрсетілген.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Ұлыбританияның мемлекеттік символдары
* Сайттардағы Ұлыбританияның королдік елтаңбасы:
	+ Royal.gov.uk  (ағыл.)
	+ Number 10 Downing Street Мұрағатталған 9 қыркүйектің 2008 жылы.  (ағыл.)
	+ Heraldica.org  (ағыл.)
* Ұлыбритания елтаңбасы

Дереккөздер
-----------
**Больцман Людвиг** (1844 ж. Вена - 1906) – аустрия физигi, классикалық статистикалық физиканың негiзiн құрушылардың бiрi. 1866 ж. Вена университетiн бiтiрген, Грац (1869-1873), Вена (1873-1876), Мюнхен (1889-1894), Лейпциг (1900-1902) университеттерiнiң профессоры болған.

Оның негiзгi жұмыстары газдардың кинетикалық теориясы, термодинамика және сәуле шығару теориясы салаларына байланысты.

Вена мазары
1866 ж. газ молекулаларының жылдамдық бойынша таралу заңын қорытты (Больцман статистикасы).
  

Идеал газдардың кинетикалық теориясына статистикалық әдiстердi қолданып, 1872 ж. физикалық кинетиканың негiзi болып табылатын газдардың негiзгi кинетикалық теңдеуiн қорытып шығарды. 1872 ж. физикалық жүйенiң энтропиясын оның күйiнiң ықтималдығымен байланыстырып, термодинамиканың екiншi бастамасын статистикалық түрде дәлелдедi.
  

Больцман алғаш рет сәуле шығаруға термодинамика принциптерiн қолданды. Дж.Максвеллдiң жарық қысымы туралы болжамын пайдаланып, 1884 ж. абсолют қара дененiң сәуле шығару энергиясы дененiң абсолют температурасының төрт дәрежесiне пропорционал болатыны туралы жылулық сәуле шығару заңын теория жүзiнде ашты. Бұл заңды тәжiрибе жүзiнде 1879 ж. Й.Стефан дәлелдедi. (Стефан-Больцман заңы).
Миа Васиковска (2012)
**Миа Васиковска** - 1989 жылы 14 қазанда Канберра, Австралияда туған австралиялық актер. «Алиса в стране Чудес» фильміндегі басты рөлді ойнағаннан кейін танымал болды. 
Анасы, Мажена Васиковска, австралиялық фотосуретші, ал әкесі - Джон Рид, фотосуретші және мұғалім. 8 жасынан ол би өнерімен, дәлірек айтсақ балетпен айналысады және сол кезден бастап танымал болуды қалайды. 15 жасында ол «Беспредел на окраине» криминалды драмасында ойнады. 2007 жылы ол «Крокодил» (2007), драма «Сентябрь» (2007),«Вызов» фильмдерінде түсті. 2010 жылы Тим Бертонның «Алиса в стране Чудес» фильмі шықты. Бұл фильмде Миа Алиса рөлін ойнады. 2013 жылы ол «Тропы» фильмінде ататқты саяхатшы - Робин Дэвидсонды ойнады. 2013 жылдан бастап ол Джесси Айзенбергпен кездеседі.

Дереккөздер
-----------
*Басқа мағыналар үшін Краснояр ауылдық округі деген бетті қараңыз.*
**Краснояр ауылдық округі** — Ақмола облысы Көкшетау қалалық әкімдігіне қарасты әкімшілік бірлік.

Әкімшілік құрамы
----------------

Құрамына Красный Яр, Қызылжұлдыз ауылдары кіреді. Орталығы – Красный Яр ауылы.

Тарихы
------

2001 жылы Красный Яр ауылы Көкшетау қаласының аумағынан шығарылып, Красный Яр, Қызылжұлдыз ауылдарынан Краснояр ауылдық округі құрылды.

Халқы
-----

2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 9940 адамды құрайды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Көкшетау қаласының шекарасын өзгерту және Краснояр селолық округін құру туралы
2. ↑  2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * к
* т
* ө
Ақмола облысы Көкшетау қалалық әкімдігі ауылдық округтері |
| --- |
|  |
| 

 Краснояр •
 Станционный 
 |

 |
**«Хилари мен Джеки»** (ағыл. Hilary and Jackie) — 1998 жылы режиссёр Ананд Такермен түсірілген ағылшындық фильм-драма.

Сюжет
-----

Фильм тэглайны: «Екі әпке. Екі өмір. Бір махаббат…» (Two sisters. Two lives. One Love…).

Күйеу, алаңғасарлық, құмарлықпен бөліскен екі әпке жайлы шыншыл оқиға. Хилари дю Пренің автобиографиялық кітабы бойынша түсірілген.

Бірдей талантты, музыкаға берілген екі әпке-құрбылар, олардың туысқандық және өте жақын жандарын бөлуге тырысқан әлемге аяқ басады. Джеки (Эмили Уотсон) өмірден абырой, ал Хилари (Рэйчел Гриффитс) — жайлы отбасылық өмірді алады. Олардың арасында құрдым пайда болады. Басында, сюжеттік линия Хиларидің айналасында, Джекидің өмірімен шырмаланғанда басталады, соңғысының өзімшілдігіне, қыңырлығына, арсыздығына таң қаласың. Бірақ содан кейін оқиғалар қайта қайталанатындай, бірақ енді Джекидің қабылдауында және шынында алдамшы отбасылық ошағында белгілі бір жан тыныштығын сезінуін, оның әпкесінің күйеуіне деген аурулы ынтызарын өз бетіңше түсіне бастайсың. Бұл Хиларидің жүрегін терең жаралап, әпкесіне бас тартуға мәжбүр етеді.

Джекидің жекеменшік ерлі-зайыпты өмірі оған профессионалды қанағаттануды береді, демек, жаңа қалжырататын концерттер, жазылымдар, дайындықтар. Джеки барлығы оның тұлғасымен емес, оның виртуозды ойынына қызығатынын түсіне бастайды, бірақ басқа жақтан қарасақ, ол музыканың оның бір бөлігі екенін түсіне алмайды. Бұл сөзсіз оның психикалық қынжылушылығына және Джекидің үдемелі ауруына әкеп соғады. Ол жүре алмай қалады, көру, есту, сөйлеу қабілеттерінен айырылады. Хилари еместе кім өз махаббатымен жаралы жанды тыныштандырып, татуластыруды қолға алады...

Дереккөздер
-----------
**Ло́уренс Джо́зеф Э́ллисон** (17 тамыз 1944) - Американдық кәсіпкер, Oracle компаниясының негізін қалаушыларының бірі және басқарушысы. NetSuite Inc компаниясының негізгі акционері.

### Өмірі

#### Балалық шағы

Нью-Йоркта Флоренс Спеллманның отбасысында дүниеге келді. Әкесі Американдық BBC пилот. Ларри Лилия Спелман мен Льюис Спелманмен асыранып алынған болатын. Эллисон туған анасымен 48 жыл кездеспеген.  

Элллисон Чикагода өскен. ол жақта білім алған. Асырап алған анасының қайтыс болу салдарынан екінші жылғы экзаменді тапсырмайды. Жаздан кейін Ларри досымен Чикагодағы Чикаго университетінде 1 семестр оқиды, ол сол кездері бірінші рет есептегіш машинамен кездеседі.  

1964 жылы, 20 жасында солтүстік Калифорнияға көшіп кетеді.

#### Жұмыс жолы

1970 жылдар басында Amdahl және Ampex компанияларында жұмыс істейді. Ол екі әріптесімен бірге 1977 жылы Oracle компаниясының негізін қалайды. 1979 жылы ең алғаш версиясы Oracle v2 шығады.
1980 жылдары Oracle жаңа СУБД шығарумен айналысты. 1986 жылы Oracle биржада пайда бола бастады, үш жылда компания өзінің тауарларының сатылуын 10 есе арттырды ($584 млн). Бірақ та 1990 жылы компания қиындықтармен соқтығысты, компания өзінің қарыздарын жабу үшін жүздеген жұмысшыларын жұмыстан шығарды

### Капиталы

Алғаш рет Ларри Эллисон есімі Forbes-та 1986 жылы капиталы $185 млн жеткен кезде пайда болды. 2012 $44 млрд - АҚШ-та үшінші орын алды.

### Жеке өмрі

Эллисон 4 рет үйленген болатын, оның әйелдері: Ада Куинн (Ada Quinn, 1967—1974), Нэнси Уиллер (Nancy Wheeler, 1977—1978), Барбара Бут (Barbara Boothe, 1983—1986), Мелани Крафт (2003—2010).

### Дереккөздер

* Larry Ellison Biography — Academy of Achievement
* Symonds Matthew Softwar: An Intimate Portrait of Larry Ellison and Oracle. — Simon & Schuster, 2003.
* CNN Money: «Larry Ellison’s surreal year» By Adam Lashinsky
Михай Мункачи
**Михай Мункачи** (маж. *Munkácsy Mihály*; шын фамилиясы — **Либ** (*Lieb*); 1844—1900) — венгр кескіндемешісі. 1862—63 ж. Э. Самошиден, 1865 ж. Вена және 1866—68 ж. Мюнхен Көркемсурет академиясында, 1868—69 ж. Дюссельдорфта Л. Кнаустан оқыды. Жасынан еңбекші бұқарамен етене араласып өскендіктен оның өнерде халық басты тұлғаға айналды. 19 ғасырдың 60 жылдарынан Мункачи өмірді шынайы бейнелейтін суреткер ретінде көзге түсті. Оның суреттеріне психология өткір дәлшілдік, сәуле мен көлеңке қарама-қарсылығының барынша айқындығы тән. Еңбектері өз заманының әлеуметтік тақырыбына («Өлім камерасы», «Өлім жазасына кесілген адамның соңғы күні», 1870; Филадельфия, Әсемдік өнер академиясы; «Түнгі қаңғыбастар», 1873, Венгр ұлттық галереясы; «Ломбард», 1874, Нью-Йорк, Метрополитен-музей), 1848—49 жылдардағы венгр халқының азаттық күресі оқиғасына («Жіп иірушілер», 1871, Венгр ұлттық галереясы), әдеби-тарихи желіге («Соқыр Мильтонның қыздарына «Жоғалған жұмақты» жатқа жаздыруы», 1878, Ныо-Йорк, Ленокс кітапханасы) құрылған. 90 жылдары Венгрия тарихына арналған үлкен композициялық туынды жасаумен шұғылданды. Портрет, пейзаж, натюрморт жанрында да еңбек етті. Венгр Халық Республикасында Мункачи атындағы сыйлық тағайындалды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы,8 том
Nastenka Khvasskaya by Venetsianov
**Венецианов Алексей Гаврилович** (18.2.1780, Ресей, Мәскеу — 16.12.1847, Тверь губ. Поддубье с.) — орыс суретшісі, орыс бейнелеу өнерінде тұрмыстық жанрдың негізін салушылардың бірі, Санкт-Петербург Көркемсурет академиясының акад. (1811).

Жас кезінде жер өлшеуші, кейіннен шенеунік болып қызмет еткен. 12 жыл бойы Эрмитажда көне дәуірдегі көрнекті суретшілердің картиналарын көшірумен шұғылданды. В.Л. Боровиковскийден сабақ алып, оның әсерімен өз әйелінің, қыздарының портреттерін жазды. 1819 ж. суретшілікпен түбегейлі айналысу мақсатымен Тверь губерниясындағы Сафоновка деревнясына көшіп келеді. В-тың шаруалар өмірінен салған алғашқы еңбегі — "Қырман" (1820) картинасындағы еңбек адамын бейнелеуде жасандылық байқалды. Кейінгі "Қызылша тазалау" (1822), "Помещик әйелдің тағы бір таңы" (1823) шығармаларында суретші бұл кемшіліктерінен арылып, деревня өмірін шынайы бейнелей білді. 19 ғ-дың 20 — 30-жылдары — В. шығарм-ның кемелденген шағы. "Егін орағында" (1820), "Захарка" (1825, Третьяков галереясы), "Ұйқыдағы бақташы" (1823 — 24, Орыс музейі) картиналарында суретші еңбек адамдарының тұрмысын, жан сұлулығын, адамгершілік қасиеттерін және табиғат көріністерін шебер суреттеді. В. — 19 ғ-дың 1-жартысында өз өнерін шаруалар тақырыбына арнаған жеке-дара суретші. Ол 19 ғ-дың 2-ширегінде 70-тен астам суретші-шәкірттер тәрбиелеп шығарды. "Венецианов мектебінің түлектері" аталған бұлардың қатарында С.К. Зарянко (1818 — 1870), А.В. Тыранов (1808 — 1859), А.Г. Денисов (1811 — 1834), Е.Ф. Крендовский (1810 — 1853), Л.К. Плахов (1810 — 1881), Г.В. Сорока (1823 — 1864), т.б. бар. В. шәкірттеріне тек қана шындықты жазуды, бір-біріне еліктемей өз мәнерін, өз қолтаңбасын табуды өсиет етті. Бірақ олардың көпшілігі ұстазы көтерілген биікке жете алмады. Әйтсе де В. мектебінің суретшілері орыс бейнелеу өнеріндегі реалистік бағытты ілгері дамытуда үлкен рөл атқарды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл, ISBN 5-89800-123-9, II том
Мария Александровна Лохвицкая (зайыбының тегі бойынша Жибер — фр. Gibert; 19 қараша [1 желтоқсан] 1869, Санкт-Петербург, Ресей империясы — 27 тамыз [9 қыркүйек ] 1905, сол жерде ) — Мирра Лохвицкая лақап атымен жазылған орыс ұлтының ақыны, Тэффи мен Н. А. Лохвицкийдің әпкесі.

Биографиясы
-----------

Мария Александровна Лохвицкая 1869 жылы 19 қараша күні (1 желтоқсан) Санкт-Петербург қаласы адвокаттар отбасында (1874 жылы 13 тамыз Мәскеуде қорғаушы адвокат болған Александр Владимирвич Лохвицкий және Варвара Александровна (Гойердің туған қызы, фр. Hoer), орыстанған француз, білгір, әдебиетке бас бұрған әйел) дүниеге келген. Мария 3 жасқа толғанда, дүниеге Надежда (1872—1952) келеді. Кейін ол әдебиет саласында Тэффи лақабымен танымал болады. 1874 жылы Лохвицкий отбасы Мәскеу қаласына көшеді. 1882 жылы Мария Мәскеу Александр училищесіне (кейін атауы Александров институты болып өзгертілген) түседі, ата-анасы берген қаражаттың көмегімен өмір сүріп, жоғарғы білім алады. Оған орыстың ауызша және жазбаша тілі шығармашылығын А.Н.Майков үйретеді. 15 жасар Лохвицкая өлең жаза бастайды, осындай ақындық өнерімен бірден көзге түседі. Институтты тәмамдауға аз уақыт қалған кезде басшылықтан рұқсат алып, 2 өлеңін жеке брошюраға жаздырып шығарады. Жолдасы қайтыс болған соң Варвара Александровна кіші қыздарын алып, Петербургке қайта оралады, дәл осы 1888 жылы үй мұғалімі куәлігін алып, Мария да келеді. 

### Танымалдылық шыңы

### Сырқат пен қайтыс болуы

1890 жылдың соңында Лохвицкаяның денсаулығы сыр бере бастайды. Ол жүрегінің ауыратындығына, созылмалы депрессия мен ұйқысының бұзылғанына зарланған. 1904 жылы ауруы асқына бастайды, некрологта «ақын әйел өзінің жағдайына түйреуік түрде қарайды, дегенмен шыдатпайтын дерт қозбалары мен созылмалы талма аурудың қайталанып тұрғанына қарамастан, әлі де өмір сүруін жалғастыруда» деп жазылған болатын. Жаз шыққан уақытта Лохвицкая Финляндиядағы саяжайға көшіп кетеді. Саф ауаның арқасында сауыға бастағандай көрінген ақынды қалаға қайта әкеліп, тыныштық күйге ендіріп, мазаламас үшін ауруханаға жатқызады. Лохвицкая қатты қиналып дүниеден озады, тіпті оның қиналғандығы соншалық, терісінің астына морфи жіберіп отырған көрінеді. Өмірінің соңғы екі күнінде есірткінің әсерінен талықсу күйінде болып, 1905 жылы 27 тамызда ұйықтап жатып қайтыс болады. 29 тамыз күні Александр-Невск шіркеуінде ақынмен қоштасу, жақын туыстары мен достарының қатысуымен Николь зиратында жерлеу рәсімі өтеді.

Жанұясы мен жеке өмірі
----------------------

Мирра Лохвицкая мен Е. Э. Жибер.

  

### Лақап ат тарихы

### К. Бальмонтпен қарым-қатынасы

Мінезі мен тұлғасы
------------------

Мария Лохвицкая. 1880жылдар.

Шығармашылығының сараптамасы
----------------------------

### Махаббат тақырыбы

### Маңызы

Сілтемелер
----------

  

* www.mirrelia.ru. — Сайт Т. Александровой, посвящённый жизни и творчеству Мирры Лохвицкой.
* Лохвицкая Мирра стихи в Антологии русской поэзии;
**Гиалоплазма** (гр. *hyalinos* — мөлдір, шыны тәрізді; гр. *plasmos* — плазма) — жануарлар және өсімдік жасушалары цитоплазмасының органеллалар (тұрақты кездесетін құрылымдар - жасушаның тым ұсақ мүшелері) мен қосындылар (тұрақсыз құрылымдар) орналасатын біркелкі қоймалжың заты, жасуша цитоплазмасының негізгі заты.

*Гиалоплазма* жасушаның ішкі ортасын құрайды. Гиалоплазманың құрамына негізінен глобулалы протеиндер кіреді. Олар жалпы жасуша протеиндерінің *20-25%* құрайды. Гиалоплазмада қант, азоттық негіздер, амин қышқылдары, липидтер т.б. қосылыстар метаболизмінің ферменттері болады. Гиалоплазмадағы бос рибосомалар мен полисомаларда жасушаның өз керегіне пайдаланылатын протеиндер түзіледі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Биоморфология терминдерінің түсіндірме сөздігі / — Алматы: «Сөздік-Словарь», 2009 жыл. ISBN 9965-822-54-9
**Қарғалар мен бидай алқабы** (нидер. , фр. ) — нидерланд суретшісі Винсент ван Гогтың әйгілі суреттерінің бірі.

Зерттеушілердің пайымдауынша, сурет 1890 жылдың 10 шілдесінде, Ван Гогтың өлімінен 19 күн бұрын Овер-сюр-Уазде салынған. Кейбір деректер бойынша, Винсент ван Гог бұл суретті салу барысында өзіне қол жұмсады. Бұл пайым «Lust for Life» фильмінде көрсетілген, ондағы Кирк Дуглас сомдаған Ван Гог осы суретті салып бітірісімен, алқапта тұрып, өз басына оқ атады. Алайда, олай болғанын растайтын еш дәлел жоқ, оған тек суреттің жалпы депрессивті кейпі ғана сілтейді. Ұзақ уақыт бойы бұл жұмыс Ван Гогтың ең соңғы суреті деп есептелді, бірақ суретшінің хаттарының зерттеулері оның ең соңғы суреті «Бидай алқаптары» екенін көрсетеді. Алайда, бұл сұраққа әлі де анық жауап жоқ.

Әдебиет
-------

* Ingo F. Walther and Rainer Metzger. Van Gogh: the Complete Paintings. — Benedikt Taschen, 1997. — ISBN 3-8228-8265-8.
**Рәшид хан, Абд ар-Рәшид** (1509-1566) (ұйғ. *عبد الرشيد خان*)
-Шағатай әулетiнен шыққан Қашқарияның билеушiсi(1530-1563 жылдары). Әкесi Сұлтан Саид хан - осы мемлекеттiң негiзiн қалаған(1514жылы ),атасы - Моғолстанның ханы - Сұлтан Ақмет (Алаша қан). Ол Қашқарияны 33жыл басқарды.Оның ұстазы әрi тәрбиешiсi белгiлi тарихшы және саяси қайраткер - Мұхаммед Хайдар Дулат.Дулат тайпасы билеушiлерiнiң Қашқарияда қайтадан билiк құрмақ ниетiнен сескенген Рәшид хан таққа отырысымен дулаттарға қаһарын тiгiп, Мұхаммед Хайдар Дулаттың нағашысы Сайд Мұхаммед мырзаны қуғынға ұшыратты.Бiрақ бұрынғы шәкiртiмен әлi де болса жақсы қарым-қатынас орнатпақ болған М.Дулат Шағатай әулетiнен шыққан қандардың Моғолстан мен Қашқарияны билеуi жайында жазған тарихи шығармасы "Тарих-и Рашидидi" жас ханға арнады.Рәшид хан өзi билiк еткен алғашқы жылдардан-ақ Қазақ хандығына деген бұрынғы туыстық,достық қатынасты емес,қазақтарды Жетiсудан қуып шығу саясатын ұстанды.Ол үшiн бұрыннан өздерiмен дұшпан болып келген шайбанилiктермен достық және татулық келiсiмiне келуге тырысты. Сөйтiп,1533-1537 жылдары аралығында өзбек қаны Убайдолламен одақ жасасып ,қазақтарға бiрнеше рет жорық жасайды.Оларға қарсы қазақтар мен қырғыздардың бiрiккен одағы қарсы тұрады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақша энциклопедия 7 том
**БОНАВЕНТУРА** (***Джованни Фиданца***) (1221-74) - итальяндық схоласы, Париж университетінде оқыды, кейіннен сонда проф. 1257 жылдан Францискан орденінің басшысы. Католиктік шіркеу ұстаздарының бірі. Аристотелизм мен христиан теологиясын біріктіруге талаптанған өз замандасы Фома Аквинскийдің іліміне қарама-қарсы (Томизм) августиндік теологияны қолдады (Августин). *Бонавентура* Құдай нұрымен салыстырғанда, тіпті оны ең биік шыңы - Аристотель ілімімен қоса алғанда да қаранғылық деп есептеді. Ақиқат - христианның береке ретінде алатын нұр сәулесінің шапағатымен келеді. Ақиқатты тану шарты - тақуалық пен дұға қылу. Универсалдық туралы пікірсайыста реализм позициясында болды. (Орта ғасыр реализм). *Бонавентура* - католиктік ортодокс туын ұстап, Р. Бэконды қудалады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ энциклопедиясы" - Философиялық сөздік
**Илиада** (көне грекше: Ἰλιάς) — грек халқының жыры. Авторы Гомер болып есептеледі.
Грек әдебиетінің ежелгі ескерткіштері болып «Илиада» және «Одиссея» поэмалары саналады. Антик әлемінде сол поэмалардың авторы ұлы ақын соқыр Гомер деп есептелген. «Илиада» және «Одиссеяның» шығарылған уақыты туралы ешқандай мәлімет жоқ, сондықтан осы екі поэмаға байланысты әлі шешілмеген күрделі мәселелер көп. Осы проблемалар әдебиетте «Гомер мәселесі» деп қаралады.

Екі поэманың сюжеті Троя соғысы туралы аңыздар циклынан алынған. Троя соғысы деп гректердің Троя немесе Илион қаласына жорығы аталған. «Илиаданың» аты Илион қаласының атынан шыққан (гректер Трояны солай атаған). Аңыз бойынша Троя бекзадасы Парис өзін жақсы қарсы алған қонақжай патша Менелайдың сұлу әйелі Еленаны және көптеген қазынасын ұрлап кетеді. Ашуланған Менелай ағасы Агамемнонмен барлық грек аймақтарынан жорыққа әскер жинап, Трояға аттанады. Грек жасағы Агамемнонның басшылығымен Трояны қоршап, он жылға дейін қалаға кіре алмайды. Тек айлакер батыр Одиссейдің арқасында гректер ағаш ат жасап, соның ішіне тығылып, Трояға кіреді. Трояны өртейді, Еленаны Менелайға қайтарады. Бірақ грек батырларының отанына қайтуы қайғылы болады: біреулері жолдан қаза табады, ал біреулері үйлеріне оралғанша түрлі теңіздерді кезіп шығады. 
«Илиада» 15700 өлеңнен тұрады. Оны антик ғалымдар 24 кітапқа бөлген (грек алфавитінің саны бойынша). «Илиадада» соғыстың оныншы жылындағы оқиғалар суреттеледі.Поэмада соғыстың қалай басталғаны және оның барысы айтылмайды. Поэманың тақырыбы бірінші өлеңінде айтылған: «Гнев, богиня, воспой Ахиллеса, Пелеева сына...». Ахилл (Ахиллес) – фессалиялық патша Пелей мен теңіз құдайы Фетиданың ұлы, ахейлік батырлардың ең батылы, «Илиада» поэмасының негізгі бейнесі. 

Гектро денесі байланған атарбаны басқарып келе жатқан Ахилл. Лекифтегі сурет шамамен б.д.д. 490 ж.
Трояны ұзаққа созылған қоршаудың сәтсіз болуы мен шығынға ұшырауы жауынгерлердің рухын түсереді. Оларды жігерлендіру үшін көсемдері халық жиналысын шақырды. Троя қаласы түбінде ұрыс қайта басталады. Гректердің ішіндегі ең таңдаулы жауынгер құдіретті «желаяқ» Ахилл (Ахиллес) болатын. Троялықтардың ең күшті де батылы Гектор еді. «Илиадада» сол екеуінің арасындағы жекпе-жек пен Гектордың өлімі суреттеледі. 
Поэманың әрекеті салыстырмалы планмен жүргізіледі: Олимп үстіндегі құдайлар және Трояның айналасындағы адамдар. Поэмада шайқасқа құдайлар араласқаны айтылады, олардың біреулері гректерге, екіншілері троялықтарға жақтасады.
Ұрыс үстінде Ахиллдің досы Патрокл қаза табады. «Илиада» Патрокл мен Гектордың жерлеуін суреттеумен аяқталады. Троя соғысының ақыры туралы поэмаға енбеген аңызда айтылады.
Ирида
**Ирида** (көне грекше Ἶρις) — ежелгі грек мифологиясында бастапқы түрінде кемпірқосақ Құдайы, Тавманта мен Электраның қызы, Гарпияның әпкесі, Зефирдің әйелі. Бір нұсқа бойынша, Зефирдан Эросты туды.

Ириданың басты рөлі – Құдайлардың елшісі болуы, олардың бұйрықтарын Посейдонның теңіздің түбіне де, Аидтың жер асты патшалығына да жер үстінде желдің жылдамдығымен жеткізеді. Зевс оны кубокпен Стикстан су алып келуге жібереді.

Бұлттардағы жаңбырдан немесе судың шашылуынан кейін келетін кемпірқосақтың Құдай ретінде, теңіз Құдайларына жақын. Ақындарда, Гермес қалай Зевсқа рөлін атқарса, ол солай Гераның жалшысы және оның бұйрықтарының орындаушысы ретінде кездеседі. Ол Зевс пен Гераға жататын бөлмені дайындайды.

Ирида, көбінесе ұшып бара жатқан түрімен, үлкен ашылып тұрған қанаттарымен және кадуцеймен немесе кубокпен бейнеленеді. «Алтын қанатты» деп аталады. Рационалистикалық байымда бойынша, бұлттан шыққан.

Еврипида «Геракл» трагедиясының, Аристофан «Құстар» комедиясының, Эритрикалық Ахейдің «Ирида» атты қойылымында басты кейіпкері. 

Құртқашаш (Іrіs) гүлінің түстерінің молшылығынан және оның құрамында қосылысының түзілгені көп түсті ие болатын химиялық элемент Иридий болатындықтан оның атын кемпірқосақтың Құдайы Иридамен атанды. 

Ириданың атымен 1847 жылы ашылған астероид аталды.
**Джерри «Король» Лоулер** (ағыл. "The King" Lawler ) — америкалық кәсіби рестлер. Қазіргі уақытта WWE комментаторы болып жұмыс атқарады. 2007 жылы оны Уильям Шетнер WWE даңқты залына қосты.

Джерридің үш ұлы бар, олардың біреуі Брайан Кристофер Лоулер тағы да Grand Master Sexay ретінде танымал. Ол WWF бұрынғы рестлері болған. Брайан тағы да WWF командалық чемпионы болған. 

Wrestlemania XVII-та Джерридің Рестламаниядағы Майкл Коулға қарсы алғашқы жекпе-жегі болды. Бұл матчта диквалификациялаудың нәтижесінде Коул жеңіске жетті. Ревнш-матчта Extreme Rules  Лоулер Джим Рос пен Коулдан және Джек Сваггерден ұтылып қалды. Over The Limit-да Лоулер «Kiss My Foot» матчында Коулды жеңіп кетті.

Дереккөздер
-----------
**Борлықақ** – Балқаш көлінің алабындағы көл.

Географиялық орны
-----------------

Абай облысы Семей қалалық әкімдігі аумағында, Қайнар ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 50 км жерде орналасқан.

Гидрографикасы
--------------

Аумағы 21,4 км2, теңіз деңгейінен 812,2 м биіктікте. Ұзындығы 8,5 км, енді жері 4,1 км, жағалауының ұзындығы 24,0 км. Негізінен еріген қар және жер асты суларымен толысады. Қараша айында суы қатып, сәуірде мұзы ериді. Қуаң жылдары суы тартылады. Суы тұзды, кермек, сілтілігі төмен. Жақын маңайдағы шаруашылықтар пайдаланады. Жағалауы жайпақ, жусан мен сораң өсімдіктер өседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
**Арқалық** – Абай облысындағы Семейтау тауының оңтүстік-шығысында, Суықбұлақ көлінен 30 км жерде орналасқан ұсақ шоқылар тізбегінен тұратын тау. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 60 – 65 км-ге созылып жатыр. Енді жері 10-15 км, абсолюттiк биіктігі 519 м.

Жер бедері
----------

Ұсақ шоқыларының беткейлері көлбеуленіп, қырқалы жазыққа ұласады. Солтүстігінен Мұқыр, Қорғанбай, оңтүстігінен Ақтас, Сарыбұлақ, т.б. өзендердің салалары бастау алады.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Арқалық тауы төменгі тас көмір кезеңінің жыныстарынан түзілген.

Өсімдігі
--------

Таудың ашық қоңыр топырақты беткейлерінде тобылғы, қараған, қылқан селеу, жусан, етегінде ши, ажырық, т.б. өсімдіктер өседі. Тау етегі қысқы мал жайылымы ретінде пайдаланылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
**Қия** – Ханшыңғыс жотасыныӊ солтүстік–батысындығы шоқы.

Географиялық орны
-----------------

Абай облысы Жаңасемей ауданында орналасқан.

Жер бедері
----------

Абсолюттік биіктігі 582 м. Солтүстіктен оӊтүстікке қарай бойлық бағытта 10 км–ге созылған, енді жері 3 км. Басты шоқыдан басқа бірнеше ұсақ шоқылардан тұрады. Солтүстігі мен шығыс тау етектерінде қорым тастар үйіндісі шоғырланған. Солтүстігінде Дегелеӊ, оӊтүстігінде Ақшоқы таулары бар.

Өсімдігі
--------

Таудыӊ қызғылт қоӊыр топырақ жамылғысында дегелеӊ, жусан, қылқан селеу, бетеге, көде, бұталар өседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
**Семейтау** – Сарыарқаның қиыр шығыс бөлігіндегі шоқылы аласа тау.

Географиялық орны
-----------------

Абай облысы Семей қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 40 км жерде орналасқан.

Жер бедері
----------

Солтүстік-батыстан оңтүстікке қарай доғаша иіліп жатыр. Ұзындығы 45 км, ең биік жері – Қарақұс тауы (606 м). Семейтау Шаған, Мырзабек, Мұқыр өзендерінің суайрығы саналады. Батысында бірнеше шағын тұзды көлдер (Қарабастұз, Балықтыкөл, Шұға) орналасқан. Баурайында бірнеше бұлақ бар.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Жоғары пермь мен төменгі триастың гранит, сиенит, гранодиоритті жыныстарынан түзілген.

Өсімдігі
--------

Беткейлерінде бетеге, жусан және бұта өседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
*Басқа мағыналар үшін Сарыөзен деген бетті қараңыз.*
**Сарыөзен** – Ертіс алабындағы өзен.

Географиялық орны
-----------------

Қарағанды облысының Қарқаралы ауданының және Абай облысы Семей қалалық әкімдігі аумағы жерімен ағады. Ұзындығы 115 км, су жиналатын алабы 6056 км2 .

Бастауы
-------

Мыржық, Ақшоқы тауларынан басталып, Ақмолайсор (Шалқарсор) көліне құяды.

Гидрологиясы
------------

Сарыөзен шоқылы, жонды өңірді басып өтеді. Өзен бойында кішкене тұйық көлдер көп. Жауын-шашын суымен толығады. Сәуірдің аяғында тасып, жазда иірім қарасуларға айналады. Суы егістік, мал суаруға пайдаланылады. Аңғары шабындық, жайылмасы — мал жайылымы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы, 7 том
**Лазурский** Александр Фёдорович (12. 4. 1874—12. 3. 1917)— орыс психо-логы. Петроградтағы Психоневрология интының профессоры. Ресейдегі эмпирикалық психологияның көр-некті өкілдерінің бірі. Лазурский табиғи эксперимент деп аталатын психол. тәсіл ойлап тапты. Бұл тәсіл пед. және бала психологиясы салаларында кеңінен таралды. Лазурский «Жалпы және экспери-менталды психология» т. б. еңбекте-рінде психология философия емес, «биологиялық» ғылым болуы тиіс деп санайды. Лазурский характерология мен адамның жеке басына классификация жасау мәселелерімен шұғылданды. Лазурский адамның мінез-құлқы қатынастардан. байқалады деген идея ұсынып, оны адамның жеке басы психикалық функцияның жиынтығы деп түсінетін дәстурлі ұғымға қарсы қояды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
**Тимоти Леонард Сполл** - 1957 жылы 27 ақпанда Баттерси, Лондон, Англия, Ұлыбританияда туған британдық актер. Сполл отбасыда төрт ұлдың ішінде үшінші. Ағаларының біреуі, Мэттью «Morpheme» компьютер ойындарын жасайтын компаниясының басшысы. Оның әкесі, Джо - пошта жұмыскері, ал анасы, Сильвия, шаштараз болды. Ол Корольдық драма өнерінің академиясында оқыған, мұнда оған Бэнкрофт медалі берілген. Оның ең бірінші түскен фильмдері «The Life Story of Baal» (1978) және «Квадрофения» (1979). 2000 жылдан кейін ол көптеген табысты рөлдерді ойнады. Мысалы, «Гарри Поттер» фильмдер циклінде Питер Петтигрю рөлін алды. «Суини Тодд, демон-парикмахер с Флит-стрит», «Аппалуза», «Проклятый „Юнайтед"» және «Алисе в Стране чудес» деген фильмдерде басты рөлдерді ойнады және дыбыстады. 1999 жылы ол Британдық империя орденімен марапатталды.
**Колтрейн Робби** шын аты **Энтони Роберт Макмиллан** - 1950 жылы 30 наурызда туған шотландық әртіс, комик, сценарист, продюсер. Гарри Поттер туралы фильмдер циклінде ол Хагрид рөлімен әлемге танымал болды. 
Ол Рутерглен қаласында туды. Оның анасы - Джин Макмиллан-Росс , мұғалім, әкесі — Иэн Бакстер Макмиллан, дәрігер. Оның үлкен апайы Энни және қарындасы Джейн. Ол белделді коллдждердің бірі - Гленалмондта оқыды. Өзінің бүрекеме атын ол саксофонист - Джон Колтрейн құрметіне қойды. Ол «Флэш Гордон» (1980), «Прямой репортаж о смерти» (1980), «Scrubbers» (1983), «Крулл» (1983), «Стукач» (1985), «Абсолютные новички» (1986), «Мона Лиза» (1986) және Аннабелль рөлін ол «The Fruit Machine» (1988) фильмінде ойнады. 2000 жылдан бастап ол Гарри Поттер туралы фильмдерде түсе бастады.
**Шағантоғай** – Алакөл алабындағы өзен.

Географиялық орны
-----------------

Қытайдың Шыңжаң Ұйғыр автономиялық ауданы және Қазақстанның Абай облысы, (Мақаншы ауданы) аумағында.

Бастауы
-------

Қытай аумағындағы Барлық тауының солтүстік-батыс беткейіндегі бұлақтардан бастау алып, Қазақстанда Еміл өзеніне сағасынан 23 км жоғарыда құяды.

Гидрологиясы
------------

Ұзындығы 104 км, су жиналатын алабы 693 км2. Жауын-шашын, жер асты суымен толығады. Сәуір - мамыр айларында тасып, күзде сабасына түседі. Суының минералдылығы су тасу кезінде 150 — 300 мг/л-ден күзге қарай 400 — 600 мг/л-ге дейін өзгереді. Лайлылығы 800 — 1200 г/м3. Көп жылдық орташа су ағымы Қарабұлақ ауылы тұсында 1,41 м³/с. Суы егістік, шабындықтарды суаруға пайдаланылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы, 9 том 18 бөлім
**Inditex** (**Inditex SA**), Индитекс - испан компаниясы, киім-кешек сататын ең ірі дүкендер желісі. Толық атауы - *Industria de Diseño Textil Sociedad Anónima*. Штаб-пәтері - Arteixo (Галисия, Испания) орналасқан.

Тарихы
------

Негізі 1985 Zara брендімен дүкендер желісі ретінде қаланған (испан тілінде 1975 жылы Ла-Корунье Zara бренді бойынша өзінің алғашқы дүкенін ашты).

Іс-шаралары
-----------

### ТМД

Zara, Oysho, Massimo Dutti, Bershka, Pull and Bear, Zara Home, Stradivarius, Uterque және Lefties брендтері бойынша компанияның 88 елде 6750 астам дүкендер желісі бар.

Lefties дүкендері тек Испания мен Португалияда бар, бірақ 2014 жылы 1 тамызда, компанияның Ресейде үш дүкені ашылды (сауда орталықтары, Мәскеуде 3 дүкен, Санкт-Петербургте 1 дүкен). 

2013 жылы компанияның кірістері € 16,7 млрд құрады, 2008 жылы дағдарыс басталғанға дейін бұл үлес 37% -ды құрады, ал ішкі нарық, түсімнің 19,7%-ын берді 

Сингапурдегі Zara дүкені Сингапурдегі Zara дүкені
### Қазақстандағы Inditex желісі

2010 жылы Алматы қаласында бірінші Зара дүкені ашылды. Астана қаласында қазір келесі брендтері дүкендері бар: Zara, Massimo Dutti, Bershka, Bear және Страдивари. Алматы қаласында Zara және Bershka брендтері бар. Сондай-ақ, 2012 жылы үш қабатты Zara сән дүкені ашылды. 2013 жылы Алматы қаласындағы MEGA 2 ойын-сауық орталығында Massimo Dutti, Bershka,Bear, Stradivarius, Oysho, Zara дүкендері ашылды.  

  

2014 жылы 14 тамызда Massimo Dutti дүкені ашылды.  

2014 жылы 15 тамызда, Алматыда Достық Плаза сауда үйінде ZARA, Bershka, Bear, Stradivarius, Oysho, Zara дүкендері ашылды.
**Ян Кацпер Беднарек** (пол. *Jan Kacper Bednarek*; 12 сәуір 1996 жыл, Слупца, Польша) — поляк футболшысы, «Саутгемптон» клубы мен Польша құрамасының қорғаушысы.

Карьерасы
---------

### Клубтық

"Лех" клубының түлегі. 2013 жылы "Пяста" клубына қарсы ойында бірінші рет алаңға шықты. Екі жылдан соң "Гурник" командасына жалға берілді де, ол клубта да алғашқы ойынын 29 тамыз күні тағы да "Пястаға" қарсы өткізді. 

2017 жылы жазда Англияның "Саутгемптон" клубына ауысты. 2018 жылы 14 сәуір күні "Челсимен" ойында тұңғыш рет алаңға шықты да, алғашқы голын да осы матчта соқты.

### Халықаралық

Польша құрамасы сапындағы тұңғыш ойынын 2017 жылы 4 қыркүйекте Қазақстанға қарсы өткізді. Бұл 2018 жылғы әлем чемпионатының іріктеуі еді.

Ұлттық құрама сапында 2018 жылғы әлем чемпионатына қатысты. Топтық кезеңнің соңғы турында Жапонияның қақпасына матч тағдырын шешкен жалғыз голды соқты. Бірақ бұл жеңіс полятарға көмектеспеді, өйткені құрама бұл кездесуге дейін-ақ плей-оффқа шығу мүмкіндігінен айралған болатын.

Жетістіктері
------------

**Командалық**

**«Лех»**

* Польша чемпионы — 2014/2015

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Пяст VS. Гурник Ленчна 3:0  (ағыл.).  soccerway.com (29 August 2015).
2. ↑  Саутгемптон VS. Челси 2:3  (ағыл.).  soccerway.com (14 April 2018).
3. ↑  Польша VS. Казахстан 3:0  (ағыл.).  soccerway.com (4 September 2017).

Сілтемелер
----------

* 90minut.pl
* Статистикаcs
* Профилі
* Jan Bednarek