recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Жаңбыр қалада
Қатты жаңбыр
**Жаңбыр** — бұлттан бөлініп жерге түсетін атмосфералық сұйық тамшылардың жиынтық атауы. 

Тамшылардың диаметрі *0,5 — 7 мм* болады. Тропосфераның жоғарғы қабатында қалыптасқан қар, мұз түйіршіктері оның жер бетіне жақын қабатынан өткенде еріп жаңбыр тамшыларына айналады. Кейде жаңбыр бұлт арасындағы тым ұсақ тамшылардың бір-бірімен қосылуынан пайда болады. Жаңбырдың бірнеше түрі бар. Ақ жаңбыр — қатпарлы бұлттардан жауады, бірнеше сағаттан бірнеше тәулікке дейін созылады. Нөсер жаңбыр — будақ бұлттардан қатты жауып тез аяқталады; олар, көбінесе, төменгі ендіктерге тән. Диаметрі *0,5 мм*-ден аспаған тамшыларды сіркіреме жаңбыр деп атайды, ол, негізінен, қатпарлы бұлттан шығып, өте баяу жауады.

**Жаңбыр** — атмосфералық сұйық ылғалдың тамшыға айналып (*0,5- тен 0,7 мм дейінгі*) жерге себелеп түсуі. Жаңбырдың ұсақ тамшылы түрі: «ақ жауын» немесе «сіркіреген жауын», ал ылғалдың белгілі бір уақытта көп түсуі «нөсер» деп аталады. Қазіргі гидрологиялық есептеулерде жаңбырдың барлық жиынтығы есепке алынады.

Жаңбырдағы өлшем
----------------

Келе жатқан жаңбыр
Мексикада жаңбыр
Зерттеулердің нәтижесі бойынша, жер бетінен секундына 16 миллион тонна су буланып ауаға көтеріледі. Бұл мөлшер жылына 505 триллионды құрайды. Дәл осы мөлшер бір жылда жер бетіне жауатын жаңбырдың да мөлшері екендігі таңдандырады. Яғни, су әрдайым белгілі бір тепе-теңдікте айналып тұрады. Егер бұл тепе-теңдікте өзгеріс туа қалса, әлемде үлкен экологиялық ауытқулар белең алып, тіршіліктің тоқтауына әкеліп соғу да бек мүмкін.

Жаңбырдағы мұндай аса бір шебер өлшем тек оның мөлшерінде ғана емес, сонымен қатар жерге түсу жылдамдығын да байқалады. Жаңбыр бұлттары ең аз дегенде 1200 метр биіктікте болады. Егер де үлкендігі мен салмағы жаңбыр тамшысындай бір зат мұндай биіктіктен құласа, жерге 558 км/сағ жылдамдықпен келіп түсер еді. Алайда, жаңбыр тамшыларының ерекше формасы бұған мұрсат бермейді. Жаңбыр бұлттары қандай биіктікте болса да, тамшылардың жер бетіне түсетін жылдамдығы орташа алғанда 8-10 км/сағ-дан аспайды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
2. ↑  Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі. Су шарушылығы. – Алматы, Мектеп, 2002.


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * к
* т
* ө
күнАуа райы жаңбыр |
| --- |
|  |
| Жыл мезгілдері | 
Қыс • Көктем • Жаз • Күз |
|  |
| Атмосфералық жауын-шашын | 
Жаңбыр • Сіркіреме • Бұршақ • Қар • Қиыршық • Шық • Қырау • Ақжауын • Көктайғақ |
|  |
| Ауа райы болжамы және Ауа райы күнделік | 
Бұлттылық • Ылғалдандыру (Абсолют ылғалдандыру және Салыстырмалы) • Қысым • Ауа температурасы • Желдің бағыты |
|  |
| Ауа райы құбылыстары | 
Жел • Найзағай • Торнадо • Дауыл |

 |
Тарихи пеш
**Пеш** — отын жағу, электр энергиясын түрлендіру нәтижесінде алынған жылуды ғимараттарды жылытуға, материалдар мен бұйымдарды жылулық өңдеуге, т.б. мақсаттарға қолдануға мүмкіндік беретін құрылғы. Пеш жылу алынатын бөліктен, өңделмекші материалдар мен бұйымдар орналастырылатын жұмыстық кеңістіктен, бұйымдарды суытуға арналған жылу әкеткіштен, отын немесе электр энергиясын жеткізетін бөліктен, отын жанғанда бөлінетін қалдық заттарды сыртқа шығаратын құрылғыдан, материалдар мен бұйымдарды Пешке салатын, тасымалдайтын механизмнен, Пешті автоматты басқару жүйесінен, жанудан бөлінген газдардың қызуын пайдалануға мүмкіндік беретін арнайы құрылғылардан т. б. тұрады.

Лабораториядағы техникалық пеш
Тас пісіретін пеш
Пайдалану мақсатына қарай Пештер *тұрмыстық және өнеркәсіптік* болып бөлінеді. Тұрмыстық Пештің тағам даярлауға және үй жылытуға арналған түрлері бар. Бұлар көбінесе күйдірілген кірпіштен қаланады. Өнеркәсіптік Пешке заттардың ылғалдылығын кетіретін кептіру Пеші, ерітінділерді буландыратын Пеш, материалдардың агрегаттық күйін өзгертпей қыздыратын Пеш (қыздыру Пеші), заттардың механикалық қасиеттерін өзгертуге арналған терм. Пеш, минералдық шикізаттың құрылымы мен құрамын өзгертетін күйдіру Пеші, материалды сұйық күйге ауыстыруға, яғни балқытуға арналған Пеш (Мартен Пеші, Ватержакетті Пеш), т. б. болып бөлінеді. Арнайы әдістермен қыздырылатын Пештер де (мысалы, плазмалық Пеш, оптикалық Пеш, гелиопеш, т. б.) болады. Қазіргі заманғы шойын пештері-каминдер жоғары тиімділікпен жұмыс істейді және жылу жинақталған кезде және ұзақ уақыт бөлмеде болған кезде оны ұзақ күйдіру (ыдырау) режиміне ауыстыруға болады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Машинажасау. — Алматы: «Мектеп» баспасы, 2007. ISBN 9965-36-417-6
2. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VII том
3. ↑  Шойын пештерінің артықшылықтары мен кемшіліктері.
**Фалуде** (парсы: فالوده‎) ‎— дәстүрлі ирандық десерт, ол раушан суымен, лайм шырынымен, кейде ұнтақталған пістемен мұздатылған тағамдық крахмалдан тұрады. Шираздан келеді.

Шираздың дәстүрлі десерті — фалуде
Керманнан фалуде
Фалуде балмұздақтың алғашқы белгілі үлгілерінің бірі болып табылады, ол біздің дәуірімізге дейінгі 5 ғасырда пайда болды. Фалуде жасау үшін мұз таулардан әкелініп, тоңазытқыштың көне үлгілерінде — яхчаларда, бадгирлермен жабдықталған арнайы саз мұнараларында («жел ұстағыштар») сақталған.

Ол сондай-ақ Үндістан мен Пәкістанда жиі кездеседі, онда ол сусын түрінде кездеседі және фалуда деп аталады.

Тағы қараңыз
------------

* Фалуда

Әдебиеттер
----------

* Маркс, Гил. Еврей тағамдарының энциклопедиясы. Уайли. ISBN 9780470943540.
FGM-148 Javelin
**FGM-148 Джавелин** - Америкалық тасымалды, танкіге қарсы зымыран кешені. 

Бротехникалық және қорғалған нысандар мен төмендеп ұшатын жылдамдығы аз нысандарды жоюға арналған қару түрі. Зымыранды 1986 жылы АҚШ-тың Техас штатындағы "Джевлин Джойнт венчерс" кәсіпорны жасап шығарды. АҚШ армиясының қаруы қатарында 1996 жылы қабылданды. Ирактағы соғыста сәтті пайдаланылды. Қару басқа да елдерге экспортқа шығарылды. 

Жаңа танкіге қарсы зымыран кешенін сынау 1993 жылдың маусым айында басталды. 1994 жылдан бастап "Джевлиннің" бекітілген нұсқалары жарық көре бастады. Алғашқы кезде алты жыл АҚШ-тың құрлықтағы әскерлері мен теңіз әскерлері 74000 танкіге қарсы басқарылатын зымыранды жеткізіп беру жоспарланған еді. Бірақ, кейін тасымал мөлшері мен мерзімі азайтылды. 11 жыл ішінде 33000 зымыран жеткізу туралы шешім қабылдады. 
"Джевлин" - армияның жылдам қозғалатын күштеріне арналған қару.

2022 жылы АҚШ, Украина əскеріне Ресейге қарсы соғыста "Джевлинің" ленд-лиз арқылы сəтті түрде жеткізді

Құрылымы
--------

Зымыран қанаттары ашылатын классикалық аэродинамикалық схема бойынша жасалған. Джавелин кешенінің зымыраны инфрақызыл бағыттау басымен (IR HSN) жабдықталған, бұл "ату-ұмыту" бағыттау принципін жүзеге асыруға мүмкіндік береді. "Жұмсақ ұшыру" жүйесі — марш қозғалтқышының тұтануы зымыран атқыш үшін қауіпсіз қашықтыққа ұшқаннан кейін орын алады-жабық үй-жайлардан кешенді атуға мүмкіндік береді.

Кешен екі бөліктен тұрады — командалық-іске қосу блогы (CPB, CLU) және тұтынылатын ату.

Әдебиет
-------

* ҚАРУ-ЖАРАҚТАР. - Алматы: "Аруна" баспасы.

1. ↑
**Рухну** (эст. Ruhnu) — Эстонияның ең шалғай аралы. Балтық теңізіндегі Рига шығанағында орналасқан.

Географиясы
-----------

Рухну аралы көлемі жағынан шағын болып саналады. Оның ауданы 11,9 шаршы шақырым. Ұзындығы бойынша аралдың аумағы 5,5 шақырымға, ал ені бойынша небәрі 3,5 шақырымға созылады. Рухнудың ең биік нүктесі - Хаубиарре төбесі, биіктігі 28 метрге жетеді.
Аралға ең жақын құрлық нүктесі - батысқа қарай 37 км жерде орналасқан Колка мүйісі.
Арал мүйістері: оңтүстік жағалауда - Шустаки, Ринкс (Риндес, Ринху), батыс жағалауда - Холм, Перс, Иоама, солтүстік жағалауда - Кьюнье (Кюньже).

Сипаттама
---------

Рухну аралы әдемі жағажайларымен, мөлдір теңізімен және ерекше табиғатымен танымал. Мұнда өсімдіктер мен жануарлардың көптеген түрлерін, соның ішінде сирек кездесетін құстар мен теңіз жануарлары кездеседі. Рухнудағы орман ерекше қорғалатын өсімдіктердің мекені болып табылады. Аралдың шығыс бөлігіндегі шағылдары орманды, батыс бөлігінде егістіктер мен шалғындар бар. Рухнуда жабайы ешкі, түлкі, сұр егеуқұйрық, үй тышқан, жылан, итбалық, сұр итбалық және жарқанаттардың бірнеше түрі мекендейді. Ең көп таралған балықтар: камбала, ақ балық, албырт, теңіз форельі, майшабақ, табан балық.

Тарихы
------

Алты ғасырдан астам уақыттан бері Рухну тұрғындары шведтер болды. Өздері арасында олар ескі швед тілінде сөйлесті, бірақ көпшілігі эстон, латыш, фин және орыс тілдерін білді.
Арал туралы алғаш рет 1341 жылы жазбаша түрде айтылған. Курлянд епископы Иоганн шведтерге Рухнуда тұруға және Швеция заңдарына сәйкес меншікке иелік етуге рұқсат берді. 
Рухну бірнеше рет қарақшылардың шабуылына ұшырады, 18 ғасырдың басында оба дерті 213 арал тұрғындарының өмірін қиды, тек 80-і ғана аман қалды, ал 1969 жылы Рухнуға күшті дауыл соғып, ол порт пен үйлерді қиратып, ағаштардың жартысынан көбін жұлып алды. Аралда 250 тұрғынның ішінде елу адам тірі қалды.

Екінші дүниежүзілік соғыста Рухну қолдан қолға көшті. 1941 жылы аралға 1000-ға жуық кеңес әскері келді. Немістер қыркүйекте келді. Аралда үш жыл болғаннан кейін, 1944 жылы олар Рухну тұрғындарына Швецияға қайықпен қашуға мүмкіндік берді.
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін екі отбасы ғана қалды. Жаңа қоныстанушылар аралға негізінен Кихну және Сааремаа аралдарынан келді. Кейін арал халқының құрамы бірнеше рет толығымен дерлік өзгерді.

Тұрғындары
----------

2020 жылғы жағдай бойынша Рухнада шамамен 70 адам тұрады, оның 17-сі балалар. Аралда порт, әуежай, электр стансасы, негізгі мектеп, кітапхана, халық үйі, пошта, мұражай, маяк, 2 шіркеу, 2 ерікті құтқарушылар қоғамы, 2 дүкен, 9 туристік орын, 8 аз қамтылған бірлестік бар.

Ірі қара мен қой өсіретін алты мал шаруашылығы, ара шаруашылығымен айналысатын бірнеше үй шаруалары бар. Өңделетін жерлердің ауданы - 86 га, жайылым-226 га және 291 га орман.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Остров Рухну
2. ↑  Рухну
3. ↑  Рухну
4. ↑  Рухну
5. ↑  Потерянный остров. Рухну: знак медведя, шведские семьи и латышские стрелки
6. ↑  Рухну
Амедео Авогадро
*Mémoire sur les chaleurs spécifiques*
**Амедео Авогадро** (1776 жылы 9 тамыз Турин - 1857) — итальян физигi және химигi. Алдымен заңгер мамандығын алып, одан кейiн физика мен математиканы оқыды. Мүше-корреспондент (1804ж.), академик (1819ж.), ал одан кейiн ғылым академиясының Туриндегi физика-математикалық ғылымдар бөлiмiнiң директоры. 1806 – 1819 жылдары университет лицейiнiң физика мұғалiмi, 1820 – 1822 және 1834 – 1850 жылдары Турин университетiнiң профессоры. Авогадроның ғылыми еңбектерi физика мен химияның әр алуан салаларына (электр, электрохимиялық теория, меншiктi жылу сыйымдылығы, каппилярлық, атомдық көлемдер, химиялық қосылыстардың номенклатурасы және басқалар) арналған.

1811 жылы Авогадро жай газдардың молекуласы бiр немесе бiрнеше атомдардан тұрады деген жорамал айтты. Осы жорамал негiзiнде Амедео негiзгi идеал газ заңдарының бiрiнiң айтылуын (өрнектелуiн), атомдық және молекулалық массаны анықтау әдiсiн анықтады.

Авогадроның молекулалық жорамалын XIX-шы ғасырдың 1-шi жартысындағы физиктер мен химиктер қабылдамады. Авогадро есiмiмен универсалдық тұрақты (Авогадро тұрақтысы (саны)) – идеал газдың 1 молiндегi молекулалар саны – аталады.

Авогадро – молекулалық физикадан алғашқы жетекшi құрал болатын, "Салмақты денелер физикасы, немесе жалпы денелер конституциясы туралы трактат" – төрт томдық (1837 – 1841ж.ж.) еңбектiң авторы.

Қызықты факт
------------

Авогадро үшін химия саласындағы белсенді эксперименттерге Гей-Луссак газ заңдарының ашылуы болды.
Авогадро өзінің еңбектерінде қазіргі заманғы терминологияда атом да, молекула да ұғымдарын қосатын газ молекуласы туралы түсінік қолданған.
**Розали Андерсон «Энди» Макдауэлл** (ағылш. *Rosalie Anderson "Andie" MacDowell*; 21 сәуір 1958, Гаффни, Оңтүстік Каролина, АҚШ) — америкалық актриса және модель. "Алтын камераның" және мәртебелі "Сезар" иегері.

Балалық шағы
------------

Розали Андерсон МакДауэллдің анасы музыка пәнің мұғалімі, ал әкесі орман өнеркәсібінің жұмыскері болып жұмыс атқарған. Эндидің Беверли атты апайы бар. Жастық шағында Stage Door деген ресторан-барда қызмет етіп, 1980 жылдардың басынан Yves Saint Laurent, Vassarette, Armani perfume, Sabeth-Row, Mink International, Anne Klein, Bill Blass сияқты брендтерде модель болып жұмысқа тұрған.

Мансап
------

Модель болған кезінде, Макдауэлл 1984 жылы «Грейстоук: Легенда о Тарзане, повелителе обезьян» фильмінде түседі. Ал актерлық шеберлікке үйрететін курстарға барған соң, 1980 жылдан бастап белсене түсе бастаған. 1989 жылы «Секс, ложь и видео» фильміне түсіп, танымал атанған. Осы фильмнің арқасында үздік әйел кейіпкері ретінде «Независимый дух» премиясын және «Алтын глобус» сыйлығының номинанты атанады. «Вид на жительство» (1991), «День сурка» (1993) и «Четыре свадьбы и одни похороны» (1994) фильмдерінде басты рөлдерді ойнап, тағы екі «Алтын глобус» номинациясын иеленеді. 1993 жылы «Короткие истории» фильмінде түседі. 2001 жылы «Клуб неудачниц» фильмінде рөлге ие болғанымен де, бұл жоба үлкен жетістіктерге жете қойған жоқ.

Жеке өмірі
----------

1986-1999 жылдарда Пол Кволлимен (ағыл. Paul Qualley) некеде болады. Олардың екі қыздары және бір ұлы бар. 2001—2004 жылдарда Рет Хартцог атты жеке кәсіпкердің әйелі болған.

Дереккөздер
-----------

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* 

* Ортаққор логотибі Ортаққорда бұған қатысты медиафайлдар бар: **Энди Макдауэлл**
* Энди МакДауэлл (ағыл.) *Internet Movie Database* сайтында
* Энди Макдауэлл *Twitter* сайтында
**Прет** (Пройт, көне грекше Προῖτος) — ежелгі грек мифологиясында Аргостың патшасы, үш қыздың әкесі, олардың екеуіне екі ағайынды Мелампод пен Биант үйленді.

Абант пен Аглаяның баласы. Өзінің егізі Акрисиемен анасының ішінде болғаннан бастап жау болған. Герейон, Мидея және Тиринфты алып, патшалықты бауырымен бөлісіп алған. Киклоптар Претқа Тиринфта бекініс қабырға салып берген. Страбон бойынша, 7 киклоптар болды, оларды құрсақ қолдылар деп атап, Ликиядан келді деп санаға. Бір-бірімен соғыс жүргізіп егіздер, бірінші болып қалқан ойлап тапқан. Прет Аргостан қуылып, Ликияға Иобатқа барып, оның қызы Сфенебеяға (Гомерда Антия) үйленді. Прет пен Беллерофонта туралы әңгімені Гомер келтірді. Басқа нұсқасы бойынша, Беллерофонта туралы әңгіме Аргоста болған деп айтады. Өзінің әскерімен бірге қайын атасы оны туған жеріне қайта апарып және Прет Тиринфті жаулап алды.

Әйелі Сфенебея (нұсқасы бойынша Афиданттың қызы) оған қыздар туып берді: Лисиппа, Ифиноя және Ифианасса (немесе Элега жіне Келена деген қыздарды).

Гесиодтың айтуы бойынша, Преттің қыздарына «панэллиндар» құда болды. Қыздар Дионистің жораларына қатысудан бас тартып, есалаңдыққа кетті. Немесе, қыздары Герадан әдемірек екендеріне мақтаншақ болды. Акусилай бойынша, олар Гераның мүсінін жамандап өздерін сиыр етіп, бір жыл жүрді. Преттің қыздары, Ароандық таулардағы үңгірге қашты. Мелампод оларды қайта қалпына Артемиданың ғибадатханасында келтірді.

Дереккөздер
-----------
Grigor Dimitrov, The Boodles, Stoke Park, 2013
Григор Димитров Димитров ( 1991 жылдың 16 мамыр айында Болгария, Хасковода дүниеге келген) – болгариялық кәсіби теннисшы. 21 жасында ақ Димитров Болгарияның ең атақты ер теннисшысы болды, тапқан табысынан да, жоғарғы рейтингінен де. Жеке сында және де жұптық сында АТР турларының финалдарында өнер көрсеткен бірінші және осы күнге дейін жалғыз болгариялық азамат.

Жалпы Ақпарат
-------------

Бес жасынан теннис ойнай бастаған. Әкесі Димитр - теннисте жаттықтырушы, анасы Мария – спорттық жаттықтырушы, кәсіби волейболшы болған. Григор ата-анасының жалғыз ұлы екен.  

Григор 2008 жылдан кәсіби теннисшы, хард пен шөпте өнер көрсеткенді ұнатады.  

Жеке сында әлемдегі 1-ші ракетка болганды армандайды, ең құрметтейтін ойыншысы – ол Роджер Федерер екен.  

Ресейлік теннисшы Мария Шараповамен кездеседі.

Жетістіктері
------------

* Жеке сында Үлкен шлем турнирінің 1/4 финалисты (Australian Open-2014).
* Жеке сында АТР сериясындағы турнирлерде 3 дүркін жеңімпазы.
* Жеке сында АТР сериясындағы турнирлерде 1 дүркін финалисты.
* Жеке сында юниорлар арасында Үлкен шлемның 2 дүркін жеңімпазы (US Open-2008, [[[Уимблдон]]-2008).
* Жұпты сында юниорлар арасында Үлкен шлемның 1 дүркін финалисты ( Уимблдон-2007).
* Жеке сында юниорлар арасында 16 жасқа дейінгі Orange Bowl турнирында 1 дүркін жеңімпазы (2006 жыл).
* Жеке сында юниорлар арасында 16 жасқа дейінгі Orange Bowl турнирында 1 дүркін финалисты (2007 жыл).

Турнирларда Өнер Көрсету
------------------------

Жеке дәрежедегі турнирледе өнер көрсету
---------------------------------------

### Жеке сында АТР турнирлердің финалы (4)

#### Жеңістер (3)

#### Жеңілістер (1)

### Жұптық сында АТР турнирлердің финалы (1)

#### Жеңілістер (1)

Жеке сындағы Үлкен Шлем турнирларда Өнер Көрсету
------------------------------------------------

| Турнир | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | Қорытынды | КарьерадағыҰ/П |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Australian Open | - | К | 2Р | 2Р | 1Р | **0 / 3** | 2-3 |
| Roland Garros | - | - | 1Р | 2Р | 3Р | **0 / 3** | 3-3 |
| Уимблдон | 1Р | - | 2Р | 2Р |  | **0 / 3** | 2-3 |
| US Open | К | - | 1Р | 1Р |  | **0 / 2** | 0-2 |
| Ұлкен Шлемдегі Барлық Ұ/П | 0 / 2 | 0 / 1 | 0 / 4 | 0 / 4 | 0 / 2 | 0 / 13 |  |
| ҮШТ жылдық нәтижелері | 0-1 | 0-0 | 2-4 | 3-4 | 2-2 |  | 7-11 |
|

Сілтемелер
----------

* Спортшы туралы сайт
* ATP сайтындағы профилі
* Григор Димитров Мұрағатталған 17 желтоқсанның 2012 жылы.
**Сэр Кристофер Фрэнк Карандини Ли** (ағылш. *Sir Christopher Carandini Lee*; 27 Мамыр 1922 - 7 Маусым 2015) - ағылшын актер, 250 фильмерден артық киноға түскені үшін және соның 69\ы қорқынышты фильмдерде түскені үшін танымал. Ол Дракула, Саруман, Дуку, Шерлок Холмс, Франциско Скараманги, Распутин, Рошфор және басқа да рөлдерді ойнады.
Ол Белгравия қаласында туған. Әкесі - Джоффри Толлоп Ли, ол подполковник және беделді спортсмендердің бірі болған. Анасы - Эстель Мария Карандини де Сарзано модель болған.Оның ата-анасы 1926 жылы ажырасы кетті де, анасы Кристоферді және оның апайын Швейцарияға алып кетті. Мисс Фишер академиясына оқуға түскенде, ол 1931 жылы өзінің алғашқы рөлін - Румпельштильцхенді ойнады. Веллингтон колледжін бітірген. 1939 жылы өз еркімен КСРО және Финляндия арасындағы соғысқа қатысқан. Ол тек қана әртіс емес, ол өзі әнші және музыкант.
Kristina Mladenovic
Кристина Младенович (14 мамыр 1993 жылы Франция, Сен-Поль-сюр-Мереде дұниеге келген ) — франциялық теннисшы, тегі - сербиялық. Әлемдегі экс-13-ші ракетка.

Жетістіктері
------------

* Аралас жұптық сында ( миксте ) Үлкен шлем турнирінің 2 дүркін жеңімпазы (Уимблдон-2013, Australian Open-2014).
* Аралас жұптық сында (миксте) Үлкен шлемның 1 дүркін финалисты (Roland Garros-2013).
* Жеке сында WTA сериясындағы турнирлерде 1 дүркін жеңімпазы (барлығы – 10).
* Жеке сында юниорлар арасында әлемдегі экс-1-ші ракетка.
* Жеке сында юниорлар арасында Үлкен шлемның 1 дүркін жеңімпазы (Roland Garros-2009).
* Жеке сында юниорлар арасында Үлкен шлемның 1 дүркін финалисты (Уимблдон-2009).
* Жеке сында юниорлар арасында Orange Bowl-2009дың бір дүркін финалисты.
* Жұптық сында юниорлар арасында Үлкен шлемның 1 дүркін финалисты (Уимблдон-2009).
* Жұптық сында юниорлар арасында Orange Bowl-2008дың бір дүркін жартылай финалисты.
* Жеке сында юниорлар арасында Үлкен шлемның 1 дүркін жартылай финалисты (US Open-2008).

Жалпы Ақпарат
-------------

Кристинаның әкесінің аты Драган, анасының аты Дзенита, екеуі де Югославияның бұрынғы кәсіби спортшылары. Уақытында Францияға қоныс аударған. Кристинаның Лука деген кіші інісі бар, ол студент, өзі футболмен айналысады екен.  

Младеновичты әке-шешесі тенниске 7 жасында әкелген екен.Сол уақыттан әкесі қызына көмектесіп, бапкері болып жұр. Қазіргі бапкері ілгеріде франциялық данқты теннисшы Жорж Говен екен.  

Шөпте өнер көрсеткенді ұнатады.  

Кристина өзінің ана тілдері сербиялық пен француз тіілдерінен басқа ағылшын, итальяндық және испандық тілдерін толық игерген.

Спорттық карьерасы
------------------

Жыл соңындағы рейтингі  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Жыл** | **Жеке сындағырейтингі** | **Жұптық сындағырейтингі** |
| 2013 | **56** | **19** |
| 2012 | 76 | 28 |
| 2011 | 183 | 100 |
| 2010 | 354 | 270 |
| 2009 | 202 | 530 |
| 2008 | 1005 |  |
|

Турнирларда Өнер Көрсету
------------------------

Жеке дәрежедегі турнирледе өнер көрсету  

Жеке сында WTA турнирлердің финалы (1)  

Жеңістер (1)

Жұптық сындар
-------------

Жұптық сында WTA турнирінің финалы (13)  

Жеңістер (9)  

Жеңілісі (4)

Аралас жұптық сындар (микстер)
------------------------------

Аралас жұптық сында (микста) Ұлкен шлем турнирінің финалы (3)  

Жеңістер (2)  

Жеңілісі (1)

Сілтемелер
----------

* www.wtatennis.com
* www.itftennis.com Мұрағатталған 23 шілденің 2014 жылы.
* www.fedcup.com Мұрағатталған 19 сәуірдің 2016 жылы.
*Басқа мағыналар үшін Афина (мағына) деген бетті қараңыз.*
 Афинаның мәрмәр мүсіні, Фидий.
**Афина** (көне грекше: Ἀθηνᾶ) - Грек мифологиясындағы басты құдайлардың бірі - қыз құдай. Зевстің қызы. Басына дулыға, үстіне сауыт киген қалпында Зевстің басынан шығыпты-мыс.

Афина - соғыс құдайы; сонымен бірге ақылдық, тапқырлық иесі, көркемөнердің, білімнің, қолөнерінің қамқоры, мата тоқу, жіп иіруді, ауруды емдеуді үйретуші болып саналады. 

Афинаның құрметіне Грекияда бүкіл халықтық мерекелер өткізіледі. Афинаның пластикалық бейнесін б.з.б. 5 ғ. мүсінші Фидий жасады. Ол Афинаны қару-жарақ асынған, сабырлы да салтанатты, терең ойлы, ер жүрек батыр қыз түрінде бейнелеген. 

Афина - Ежелгі Рим мифологиясындағы Минавраға барабар.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет энциклопедиясы/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1972, 1 том

* Ортаққор логотибі Ортаққорда бұған қатысты медиафайлдар бар: **Афина Паллада**
Alize Cornet 2010 portrait
Ализе Корне (22 қаңтар 1990 жылы Франция, Ниццеда дұниеге келген ) — франциялық кәсіби теннисшы. Әлемдегі экс-11-ші ракетка.

Жетістіктері
------------

* Жеке сында WTA сериясындағы турнирлерде 4 дүркін жеңімпазы (барлығы – 6).
* Франция ұлттық командасының құрамасында Холман Кубогының 1 дүркін жеңімпазы (2014).
* Жеке сында юниорлар арасында әлемдегі экс-8-ші ракетка.
* Жеке сында юниорлар арасында Үлкен шлемның 1 дүркін жеңімпазы (Roland Garros-2007).
* Жұптық сында юниорлар арасында Үлкен шлемның 1 дүркін финалисты (Australian Open-2006).
* Жеке сында юниорлар арасында Үлкен шлемның 1 дүркін жартылай финалисты (Australian Open-2007).

Жалпы Ақпарат
-------------

Әкесінің аты Франсис, анасының аты Патрисия. Екі баланың бірі, Себастьян деген ағасы бар. Дәрігерлік кәсібімен қатар қарындасы Ализеның карьерасына байланысты агенттық операциялар жұргізеді.  

Ализенің екі ұй жануары бар, олар мысық пен ит.  

Корне ағасының теннистық секциядағы жаттығуларына қызығып, 4 жасында тенниспен айналыса бастады.  

2006 жылдан бастап кәсіби теннисшы.  

Бапкері - Жорж Говен.  

Ализе қорғану стильде ойнағанды ұнатады, сондықтан да грунтты қалайды. Бэкхенді өте жақсы.

Спорттық карьерасы
------------------

Жыл соңындағы рейтингі  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Жыл** | **Жекерейтингі** | **Жұптықрейтингі** |
| 2013 | 27 | 174 |
| 2012 | 44 | 92 |
| 2011 | 89 | 86 |
| 2010 | 78 | **79** |
| 2009 | 50 | 186 |
| 2008 | **16** | 127 |
| 2007 | 55 | 364 |
| 2006 | 189 |  |
| 2005 | 308 |  |
| 2004 | 863 |  |
|

Турнирларда Өнер Көрсету
------------------------

Жеке дәрежедегі турнирледе өнер көрсету
---------------------------------------

### Жеке сында WTA турнирлердің финалы (8)

#### Жеңістер (4)

#### Жеңілісі (4)

### Жеке сында ITF турнирлердің финалы (7)

#### Жеңістер (3)

#### Жеңілісі (4)

Жұптық сындар
-------------

### Жұптық сында WTA турнирінің финалы (3)

#### Жеңістер (2)

#### Жеңілісі (1)

### Жұптық сында WTA турнирінің финалы (4)

#### Жеңістер (3)

#### Жеңілісі (1)

Турнирлерге Қатысу Тарихы
-------------------------

Жеке сындағы Үлкен Шлем турнирларда өнер Көрсету
------------------------------------------------

Сілтемелер
----------

* www.wtatennis.com
* www.itftennis.com Мұрағатталған 1 наурыздың 2014 жылы.
* www.fedcup.com Мұрағатталған 19 сәуірдің 2016 жылы.

| Турнир | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | Қорытынды | КарьерадағыҰ/П
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|
| Australian Open | -
 | 1Р | 1Р | 2Р | 4Р | 1Р | 3Р | 1Р | 2Р | **0 / 8** | 10-8
 |
| Roland Garros | 2Р | 2Р | 1Р | 3Р | 2Р | 1Р | 2Р | 1Р | 3Р | **0 / 9** | 8-9
 |
| Уимблдон | -
 | -
 | 2Р | 1Р | 1Р | 1Р | 1Р | 2Р | 3Р | **0 / 7** | 6-8
 |
| US Open | -
 | -
 | 3Р | 3Р | 2Р | 1Р | 2Р | 2Р | 3Р | **0 / 7** | 12-7
 |
| Үлкен Шлемдегі Барлық Ұ/П
 | 0 / 1
 | 0 / 2
 | 0 / 4
 | 0 / 4
 | 0 / 4
 | 0 / 4
 | 0 / 4
 | 0 / 4
 | 0 / 4
 | 0 / 31
 |  |
| ҮШТ жылдық нәтижелері
 | 1-1
 | 1-2
 | 11-5
 | 5-4
 | 5-4
 | 0-4
 | 4-4
 | 2-4
 | 7-4
 |  | 36-33
 |
|
Sorana Cîrstea
Сорана-Михаэла Кырстя ( 1990 жылдың 7 сәуір айында Румыния, Бухарестте дүниеге келген) – румыниялық кәсіби теннисшы, жеке сында әлемдегі экс-21-ші ракетка.

Жетістіктері
------------

* Жеке сында әлемдегі экс-21-ші ракетка.
* Жеке сында WTA сериясындағы турнирлерде 1 дүркін жеңімпазы ( барлығы - 5).
* Жеке сында Үлкен шлемның 1 дүркін 1/4 финалисты (Roland Garros-2009).
* Жеке сында юниорлар арасында әлемдегі экс-6-шы ракетка.
* Жұптық сында Orange Bowl-2006 турнирының 1 дүркін жеңімпазы.
* Жұптық сында юниорлар арасында Үлкен шлемның 1 дүркін финалисты (Roland Garros-2007).
* Жұптық сында юниорлар арасында Үлкен шлемның 2 дүркін жартылай финалисты (Roland Garros, Уимблдон-2006).
* Жеке сында 14 жасқа дейінгі балалар арасында әлемдегі экс-1-ші ракетка.

Жалпы Ақпарат
-------------

Әкесінің аты Михай, анасының аты Лилиана. Сорана екі ағайынның бірі, кішкентай інісі бар, аты Михни.  

Өте ерте 4 жасынан бастап тенниспен айналысады, теннис секциясына анасы алып келген екен.  

2006 жылдан бастап кәсіби теннисшы. Бапкерлері – Родриго Насименто, Виктор Йонита, арасында көбінесе Парижде Муратоглу Академиясында жаттығады.  

Корттың алаңында тез ақ қимылдайды, оның ұстіне аяғы ұзын, қадамы алшақ болғандықтан доптарды қиналмай көтереді. Ойын барысын жақсы тұсінеді, сондықтан аз қате жібереді.. Екі қолды бекхенді өте жақсы да сенімді. Сетканың қасында өте жақсы ойнайды. Бірақ шешуші шақтарда Крыстя жие өзіне деген сенімшілікті жоғалтып алады да жеңіліске орын беріп қояды, психологиялық тұрақтылықта тұрақсыз болып келеді.

Спорттық карьерасы
------------------

Жыл соңындағы рейтингі  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Жыл** | **Жекерейтингі** | **Жұптықрейтингі** |
| 2012 | **27** | 226 |
| 2011 | 60 | 69 |
| 2010 | 95 | 87 |
| 2009 | 43 | 50 |
| 2008 | 37 | **46** |
| 2007 | 106 | 200 |
| 2006 | 348 | 292 |
| 2005 | 711 | 639 |
| 2004 | 893 | 659 |
|

Турнирларда Өнер Көрсету
------------------------

Жеке дәрежедегі турнирледе өнер көрсету  

Жеке сында WTA турнирлердің финалы (3)  

Жеңістер (1)  

Жеңілісі (2)

Жұптық сындар
-------------

Жұптық сында WTA турнирінің финалы (8)  

Жеңістер (4)  

Жеңілісі (4)  

Турнирлерге Қатысу Тарихы
Жеке сындағы Үлкен Шлем турнирларда өнер Көрсету

Сілтемелер
----------

* www.wtatennis.com
* www.itftennis.com Мұрағатталған 7 ақпанның 2015 жылы.
* www.fedcup.com Мұрағатталған 22 сәуірдің 2016 жылы.
**Абдулазиз Хатем Мохаммед Абдулла** (араб.: عبد العزيز حاتم محمد عبد الله‎, 28 қазан 1990 жыл, Доһа, Катар) — катарлық футболшы, жартылай қорғаушы. 2019 жылғы Азия чемпионы. Катар Ұлттық құрамасы мен "Әл-Гарафа" клубында ойнайды.

Карьерасы
---------

Ұлттық құрама сапында 2015 жылдан бері ойнап келеді. 2015, 2019 жылғы Азия чемпионаттарына қатысты. 2019 жылғы Азия чемпионатының финалында Жапония қақпасына екінші голды енгізді. Ойын 3:1 есебімен катарлықтардың пайдасына шешілді. Сондай-ақ Абдуазиз ширек финалда да Оңтүстік Кореяның қақпасына матч тағдырын шешкен жалғыз голды соқққан болатын.

2015 жылдан бері "Әл-Гарафа" клубында ойнайды. Оған дейін Доһаның "Әл-Араби" клубында сегіз маусым бойы ешқайда ауыспай ойнаған.

Жетістіктері
------------

### Командалық

* Азия чемпионы: 2019

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Мұрағатталған 23 қазанның 2018 жылы.
**Адам Салаи** (венг. *Szalai Аdаm;* 9 желтоқсан 1987 жыл, Будапешт, Мажарстан) — мажар футболшысы, Мажарстан Ұлттық футбол құрамасының шабуылшысы. Бүгінде Германияның "Хоффенхайм" клубында өнер көрсетеді.

Карьерасы
---------

Карьерасында бірнеше клубтарда ойнады. 2007-10 жылдары "Реал Мадрид Кастилья" клубында ойнап, 77 рет алаңға шықты. 2010 жылы Германияның "Майнц" клубына ауысқан соң, тек германиялық командаларда ойнап келеді.

Ұлттық құрама сапындағы алғашқы кездесуін 2009 жылы 11 ақпанда Израиль құрамасына қарсы өткізді. 2010 жылы 8 қазанда Сан-Марино құрамасының қақпасына құрама сапындағы алғашқы голдарын енгізді. Бұл матчта Салай хет-трик жасады. 

Құрама сапында бүгінге дейін 43 рет алаңға шығып, 15 гол соққан.

Статистикалары
--------------

Бүкіл карьерасында 284 ресми ойында алаңға шығып, 71 рет гол соққан.
**Айболат Асхатұлы Макуов** (16 ақпан 1997 жыл) — қазақ футболшысы, "Атырау" клубының жартылай қорғаушысы.

Карьерасы
---------

Айболат "Оле-Бразил" клубының түлегі. 2015 жылы "Атыраудың" жастар клубына қабылданды. 2018 жылға дейін 100-ден аса кездесуде алаңға шықты. 

2019 жылы "Атыраудың" негізгі құрамында ойнай бастады. 8 мамыр күні Қазақстан кубогының 1/4 финалында "Алтайға" қарсы кездесуде тұңғыш рет алаңға шықты, ал премьер лигадағы тұңғыш ойынын 26 мамырда "Ертіске" қарсы өткізді.

Жетістіктері
------------

* Қазақстан кубогының финалисі: 2019

Дереккөздер
-----------

1. ↑

Сілтемелер
----------

* 2019 жылғы статистикасы

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  Осы үлгіні қарау   Тематикалық сайттар | 
Soccerway · Transfermarkt |

 |
*Басқа мағыналар үшін Торғай облысы деген бетті қараңыз.*
**Торғай облысы** — Қазақ КСР (1970—1988, 1990-1991) және Қазақстан Республикасының (1991—1997) құрамындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік орталығы — Арқалық қаласы.

Географиясы
-----------

Облыс Қазақстанның орталық бөлігінде, Есіл және Торғай өзендерінің алабында орналасты. Ауданы 111,9 мың. км2. Ақтөбе, Қостанай, Көкшетау, Ақмола облысы және Жезқазған облыстарымен шекаралас болды.

Тарихы
------

1970 жылдың 23 қарашасында Қазақ КСР-ның құрамындағы Қостанай облысының шығыс аудандарын Ақмола облысының батыс аудандарымен біріктіру арқылы **Торғай облысы** құрылды. Облыс орталығы болып Арқалық қаласы белгіленді. 1988 жылдың 2 маусымында облыс таратылды.

1990 жылдың тамыз айында облыс қайтадан құрылып, құрамына Қостанай облысының Арқалық қаласы (әкімшілік орталығы), Амангелді, Арқалық, Жангелдин, Октябрь аудандары және Целиноград облысының Державин, Есіл, Жақсы, Жаңадала, Қима аудандары енді.

Сонымен қатар Торғай облысы құрамында бұрынғы шекараларында әкімшілік орталығы Жалдама ауылында орналасқан Амантоғай ауданы қалпына келтірілді. Аудан құрамына Амангелді ауданының Амантоғай, Жалдама, Шақпақ ауылдық кеңестері, Арқалық ауданының Горняк, Мирный, Тасты ауылдық кеңестері, Державин ауданының Қарынсалды ауылдық кеңесі, Науырзым ауданының Бүйректал, Октябрь, Степняк ауылдық кеңестері енді.

1991 жылдың 16 желтоқсанынан бастап Қазақстан Республикасының құрамында. 1997 жылы Торғай облысының территориясы Қостанай және Ақмола облыстарына бөлініп берілді.

Әкімшілік бөлінуі
-----------------

1989 жылы **Торғай облысының** аумағында 1 облыстық бағыныстағы қала (Арқалық) және 9 аудан болды:

| № | Аудан | Орталығы | Халқы (1989), чел. |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | Арқалық қалалық кеңесі | Арқалық | 62 367 |
| 2 | Амангелді ауданы | Амангелді | 27 998 |
| 3 | Арқалық ауданы | Родина | 23 216 |
| 4 | Державин ауданы | Державинск | 30 634 |
| 5 | Жангелді ауданы | Торғай | 28 765 |
| 6 | Есіл ауданы | Есіл | 44 466 |
| 7 | Жақсы ауданы | Жақсы | 20 542 |
| 8 | Жаңадала ауданы | Тасты-Талды | 13 058 |
| 9 | Қима ауданы | Жаңақима | 21 110 |
| 10 | Октябрь ауданы | Октябрьское | 22 852 |

Халқы
-----

### Ұлттық құрамы

КСРО-ның 1970 жылғы халық санағы бойынша облыстың ұлттар құрамы төмендегідей болды: қазақтар (32,5 %), орыстар (33,7 %), украиндар (15 %), сондай-ақ немістер (5,2 %), белорустар (4,7 %), татарлар, өзбектер, башқұрттар, марилер, чуваштар, молдавандар, удмурттар, мордвалар және т.б. Халықтың орташа тығыздығы — 1 км2-ге 2,3 адам болды. Қала халқының үлесі 31 % (80 мың адам. 1975) құрады.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

Тургайская область

Дереккөздер
-----------

1. ↑  **Атлас СССР** / Отв. ред. Е. В. Большакова. — М.: ГУГК, 1984.
2. ↑  O восстановлении Тургайской области в составе Казахской ССР. Постановление Президиума Верховного Совета Казахской ССР от 17 августа 1990 года
3. ↑  Всесоюзная перепись населения 1989 г.. Басты дереккөзінен мұрағатталған 19 ақпан 2012.
**Қытай қағазы** — бұл қытайдан шыққан қағаздың бірнеше түрінің атауы.

Қағаз өте жұқа (қатушының салмағы 100 шаршы дюйм), берік, біршама қатты және бір жағы жылтырырақ; бамбуктың, бастың, тұт ағашының және т. б. жас өскіндерінен дайындалған. Ол үшін бамбук таяқшалары сіңіп, содан кейін әк пен лайға малынған.

Метрикалық мәндерге түрлендірілді: 1 ш. м. Бұл қағаздың салмағы 66 грамм. Қапталған қағаздың тығыздығы шаршы метрге 60-тан 245 граммға дейін.

Тағы қараңыз
------------

* Самарқан қағазы

Сілтемелер
----------

* Қытай қағазы // Брокгауз мен Ефронның энциклопедиялық сөздігі: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907.

[[Санат:Қағаз]]
Бәтеш Рахымханқызы Қазыханова (1929 жылы туылған. қазірігі Шығыс Қазақстан обл. Абай ауд.) – мәдениеттану, философия ғылымдарының докторы. ҚазҰУ-ды бітірген (1951). 1968 – 1996 ж. Алматы консерваториясында (қазіргі Қазақ ұлттық консерваториясы) әлеуметтік–гуманитарлық пәндер кафедрасының меңгерушісі (1997 жылдан проффесор) қызметін атқарды. Қазыханова – қазақстандық эстететикалық мектептің негізін қалаушылардың бірі. Негізгі еңбектері: "Қазақ халқының эстетикалық мәдениеті" (1985, орыс тілінде), "Халықтың эстетикалық тәрбиесіндегі көркемдік мұраның орны" (орыс тілінде), т.б.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: "Аруна Ltd." ЖШС, 2010 ISBN 9965-26-095-8
A. *Балетмейстер*.
**Балетмейстер** (нем. balletmeіster — білгір, шебер) — балет, опера, оперетта, кинофильмдердегі, әртүрлі шоулардағы би нөмірлерінің авторы және қоюшысы. Балетмейстер музыка мен қозғалысты пайдалана отырып, айқын хореографиялық бейнелер құрады. Балетмейстер безендіруші - суретшімен, композитормен, дирижермен, сценарий авторымен, концертмейстермен тығыз байланыста жұмыс істейді. Балетмейстер-қоюшыдан басқа Балетмейстер-репетитор мамандығы бар. Ол бұрынғы қойылымдарды жаңартады, Балетмейстер-қоюшының шығарған хореографиясына жаттықтырады. Қазақстанның алғашқы балетмейстерлері — А.А. Александров, Ш. Жиенқұлова, Д. Әбіров. Қазақстанда 1994 жылдан Қазақ театр және кино институтында Балетмейстерлер дайындайтын бөлім жұмыс істейді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, II том;
2023 жылғы кармин бояуын өндіруге пайдаланылатын ақмия сығырына арналған Қазпошта шығарған пошта маркасы
**Кармин бояулы ақмия сымыры** (Porphyrophora sophorae) — сирек кездесетін, тар эндемикті түр. Келешекте кармин бояуын алудың негізгі шикізат көзі болып табылады.Оңтүстік Қазақстан (Қаратаудың шығыс бөлігінің тау етегі жазықтығы, Мойынқұм) мен Өзбекстанда таралған. Далалы-шөлді жерде тіршілік етеді. Sophora alopecuroide және Sophora sp. тамырларында кездеседі. Ересек аналықтары шілденің соңғы он күндігі мен тамыздың ортасында пайда болады. Жер бетіне шағылысу үшін шығады. Бірінші сатыдағы дернәсілдері қыстайды. Саны белгісіз жағдайларға байланысты қысқарып отыр. Түрді қорғау үшін Қаратау жотасының тау етегі жазықтығында қорықтық жер ұйымдастырып, оны Ақсу-Жабағылы қорығының құрамына енгізу керек.

Тағы қараңыз
------------

Қызыл Кітап

Дереккөздер
-----------

«Ғажайып омыртқасыздар, Қазақстан Қызыл кітабы беттерінен» И. Д. Митяев, Р. В. Ященко, В. Л. Казенас, Алматы 2005
Александр Кокорин
-----------------

**Алекса́ндр Алекса́ндрович Коко́рин** (19 наурыз 1988, Валуйки) — шабуыл шебіндегі орыс ойыншысы. Қазіргі таңда мәскеулік "Динамо" футбол клубының сапында және Рессейдің ұлттық құрмасында өнер көрсетеді.

Клубтық мансабы
---------------

### Динамо

2008 жылы Александр мәскеулік "Динамо" клубымен үш жылдық келісім шартқа тұрады. Ол кезде "Динамо" сапында мықты шабуылшы болмайды, сол себепті Кокорин қиындықсыз негізгі сапқа кіреді. Кокорин "Динамо" сапында ең алғашқы ойынын 17 жасында өткізеді. Ол ойында Александр гол соғып сол маусымнын ең жас гол соққан ойыншысы атанады. Үш тур өткеннен соң тағы бір голды өзінің алдын ойнаған мәскеулік "Локомотив" клубына соғады. Ол ойынын соныңда есеп (1-0) болады.

2009 жылдағы маусымда Александр жиаырма үш ойынға қатысып бар жоғы екі гол соғады. Біріншісі голын "Химки" футбол клубына, ал екіншісін мәскеулік "Спартак" клубына соғады.

Жаңа маусымда Александр Еуропа Лигасында үш гол соғады. оның екеуі «Данди Юнайтед» клубына, ал үшінші голын «Штутгарт» клубына соғады. Рессей Чемпионатында бірінші голын алтыншы турда "Локомотив" клубына соғады да сол маусымда өз командасына алғашқы жеңісті алып келеді. 2012 жылдың 22 қыркүйегінде "Амкар" футбол клубына қарсы ойнап Рессей Лигасында өзінің 100-ші ойынын өткізеді.

2013/14 маусымында бірінші турда ол өзінің алғашқы хет-тригын жасайды, Ол өзінің үш голын "Ростов" клубына қарсы салады.

Ұлттық мансабы
--------------

2012 жылы 11 қыркүйек күні 2014 Әлем Чемпионатының іріктеу кезеніңде Израиль ұлттық құрамасына қарсы ойында гол соғады. Ол гол Кокорин үшін ұлттық құрама сапындағы ең алғашқы голы болып саналады. 6 қыркүйек 2013 жылы Александр Кокорин "Люксембур" ұлттық құрамасына ең тез гол соғады. Ол голдың соғылуына бар жоғы 21 секунд қажет болады.

2014 жылы Бразилияда өткен Әлем Чемпионатында Александр Кокорин үш ойын өткізіп бір гол соғады. Ол голды "Алжир" ұлттық құрамасының қақпасына соғады.

Жетістіктері
------------

### Команда

* Рессей біріншілігінің үшінші орын иегерлері: 2008
* Рессей кубогының екінші орын иегерлері: 2011/12

### Жеке

* Рессей премьер-лигасының ең үздік жас ойыншысы: 2011
* Рессей құрамасының ең тез гол соққан ойыншысы: 2013
* Рессей біріншілігінің 33 ең үздік ойыншыларының қатарында: 2012-13; 2013-14

Дереккөздер
-----------
**Жиреншин Әбусағит (Әбіш) Мұсылманқұлұлы**, журналист, аудармашы, жазушы, абайтанушы -ғалым (1913).

Еңбекжолы
---------

Әбіш бала кезінде молдадан арабша дәріс алады. Кейіннен баланың зеректігін байқаған ағасы Құлсүлеймен Семей қаласындағы орыс мектебіне береді. 1924 жылы 11 жастағы Әбіш орыс мектебіне түсіп,оны үздік бітіріп шығады. 1928 жылы Семей ауылшаруашылығы техникумына оқуға түседі.
Қазақстанда басталып келе жатқан 1931-1932 жылғы аштық зобалаңның зардабын байқаған Әбіш өзінің әке-шеше, бауыр-қарындастарын алып Орта Азияға өтеді. Ауыр жол азабын көріп, 1933 жылдың басында Ташкентке жетеді. 1933 жылы Орта Азия геодезия тресінің орынбасары болады. Сол жылы Орта Азия университетіне түсіп, оны 1935 жылы бітіреді.
1936-1938 жылы Ташкентте ғылыми-педагогикалық жұмыста істейді.

1938-1942 жылы Қазақстан Халық комиссарлар советі Ә.Жиреншинді өз елі Қазақстанға қызметке шақырады. Бұл жылдары Республика ғылыми зерттеу коғамының Ғылыми жұмысы жөніндегі орынбасары қызметін атқарады.

1942 жылы өмірлік жары Сайда Әрхамқызымен танысып, шаңырақ құрады. 1942-1951 жылы Қазақстан Орталық музейінде директор, сонымен қатар Қазақ ССР Ғылым академиясының өлкетану комиссиясының меңгерушісі, Қазақ Мемлекеттік Университетінің доценті қызметтерін атқарды.

1951-1954 жылдар арасында қазақ интеллигенциясы, көрнекті ғалым жазушыларының бір тобы қудалауға ұшырайды. Тарих ғылымынын докторы және профессоры Е.Бекмаханов Кенесары Қасымовтың көтерілісін тарихқа енгізгені үшін айыпталады. Осы кезде оны жақтаған жалғыз ғалым осы Ә. Жиреншин еді. Сол үшін ол Жамбыл қаласына қуғындалады. Онда жүргенде техникумде сабақ береді.

1954 жылы ғана рұқсат болып Алматыға оралады. Осы жылы Алматыдағы Көпшілік кітапханаға директор болып тағайындалады.
1959-1961 жылы Қазақстан баспа бірлестігнің бас басқармасының I-орынбасары,1961- 1962 ж. кітап сауда бірлестігінің бастығы, 1962 жылдан бастап өмірінің соңына дейін педагогикалық жұмыспен Қазақтың Мемлекеттік Қыздар педагогикалық институтында сабақ береді.

Дереккөздер
-----------

1. Шығыс Қазақстан облысы мәдениеті кітабы, АТАМҰРА
қапталған үш раффаэлло
"Раффаэлло" қағаз қорабы
**Raffaello** (қаз. *Раффаэлло*) — 1990 жылдан бастап шығарған Италиялық Ferrero компаниясының кәмпит маркасы.

Шартәріздес вафлиге ұқсайды және ішіне кілегей мен бадамды толтырған. Сырты бір қабат кокоспен қапталған.

Раффаэлло кәмпиттері лавсан қабығына оралып және әр түрлі формадағы металл коробкаларымен жеткізіледі. Кәмпит жеке дараланып қапталады. Сәйкесінше түстері де әр түрлі. Бір кәмпиттің массасы 10 грамм.

Раффаэлло кәмпитінің құрамы: кептірілген кокос, өсімдік майлары, қант, бадам жаңғағы, кептірілген майсыз сүт, бидай ұны, сүттің құрғақ сарысуы, лецитин, ароматизаторлар, топиокалық көмірсу, натрий гидрокарбонаты, тұз. 100грамм кәмпиттегі тағам құндылығы: ақуыз - 9,3г; майлар - 47,8 г; көмірсулар - 36,8г. Энергетикалық құндылығы 615 ккал-ды (2552 кДж) құрайды.

«Марка № 1 в России 2009» атты жүлдені жыл сайынғы премия нәтижесіне сәйкес Раффаэллоны №1 марка етіп  мойындаған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Raffaello — Ferrero. Тексерілді, 10 маусым 2014.
**Чэнь Ифэй** – Қытай кинорежиссері, суретші. 

1946 жылы 12 сәуірде Қытайдың Шанхай қаласында дүниеге келген. 1965 жылы Шанхайдың Көркемсурет институтын тәмамдаған. 

Мәдени төңкеріс кезінде Мао Цзедунның үлкен көлемді портретін салумен танылған. 1980-90 жылдары АҚШ-та тұрған. Қытайға оралған соң сурет саумен қатар, екі фильмін және «Бегство в Шанхай» деректі фильмін түсіреді. Өзінің үшінші фильмін түсіру барысында 2005 жылы 10 сәуірде 58 жасында қайтыс болған. Кейін «Парикмахер» атты бұл фильмді У Сыюань аяқтаған.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  Осы үлгіні қарау   Тематикалық сайттар | 
AllMovie · Česko-Slovenská filmová databáze · Internet Movie Database · RKDartists |
|  |
| Нормативті бақылау | 
BNC: a11216244 · BNF: 13513935h · CALIS: n2016024164 · GND: 120312603 · ISNI: 0000000108016486 · LCCN: nr94007479 · NLA: 36708266 · NUKAT: n2012076446 · SUDOC: 050455168 · VIAF: 72221386 · ULAN: 500337400 |

 |
Татрең сарыторғай
**Татрең сарыторғай** - сарыторғайлар тұқымдасы өкілдерінің бірі. Торғайдың дене пішініндей, бірақ құйрығы ұзындау, тұмсығы сүйірленген. Салмағы 15-22 грамм. Аталығы өте әдемі - басы ақшыл көлденең жолақты, арқасы мен кеудесі арқылы өтетін таңғышы ашық сарғылт түсті. Аналығы боздау және біртүсті. Үні-сыңғырлаған,бүкіл сайға естілетін, бірнеше рет қайталанатын әуен.

Таудың орта белдеуіндегі құрғақ тасты жерлеріндегі бұталарда кездеседі. Бұрын тек Батыс Тянь-Шань тауларында қоныстанған болатын, қазір Іле Алатауында да ұялайды. Ұясын жердегі тастың немесе бір топ шөптің арасындағы шұңқырға салады. 3-5 қоңыр теңбілді сұр жұмыртқаларын аналығы басып шығарады. Балапандарын екеуі асырайды. Жәндіктер және өсімдік дәндерімен қоректенеді. Ұялайтын жеріне сәуірде ұшып келеді,тамыздың соңында ұшып кетеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *Анатолий Федорович.Виктория Анатольевна* "Қазақстандағы жануарлар әлемі" энциклопедиясы —  Алматыкітап баспасы, 2012.
Бергі дәуірдегі ірі манасшысы - Саяқбай Қаралаев
**Манасшы** — қырғыз халқының белгілі эпикалық жыры «Манасты» айтатын жыршы. Мұндай ұланғайыр көлемдегі (жыр тармақтарының саны жарты миллионға жуық) эпикалық туындыны жадында сақтап, кей жерлерін, қалыптасқан сөз үлгісін сақтай отырып, өзінше түрлендіріп айту үшін ғажайып жад, орындаушылық шеберлік қана емес, үлкен ақындық дарын да қажет болған. Орындаушылық шеберлігі әбден шыңдалған, эпикалық дәстүрді толық игеріп, маманданған адамды ғана халық манасшы деп атаған. Жас айтушылар атақты манасшылардан өнеге алған. Ел ішінде, егер айтушының түсіне Манас өзінің қырық батырымен кірсе, қолдаса ғана, ол нағыз манасшы бола алады деген сөз тараған. "Манас" жырын, оның жалғасы болып есептелетін "Семетей", "Сейтек" жырларын ғасырлар бойы сақтаған, халыққа таратқан осы манасшылар еді. Манасшы тұлғасы бір актердің театрын елестетеді. Олар жырды қазақ поэзиясындағы терме әуендеріне үйлес әр түрлі мақаммен, сарынмен айтады. Манасшы эпосты орындағанда музыкалық аспапты пайдаланбайды. Дауыс ырғағы, тынысы, екпіні, бет құбылысы, әрбір қимыл-әрекет эпизод сайын өзгеріп, құбылып отырады. 

Белгілі манасшының бірі 18 ғғ. өмір сүрген Келдібек. Келдібек Манасты айтқанда қараша үй теңселіп, табанда дауыл көтеріліп, арғымақтар көсе шаба жөнеледі екен деген аңыз бар. Эпосты орындаушылар халық арасында кейде қасиетті адам, емші ретінде де жүрген. Қырғыз арасында машығына, жасына қарай манасшыларды: үйренуші, шала, шын, шоң манасшы деп те жіктейді. Бергі дәуірдегі ірі манасшылар - Сағымбай Оразбақов, Саяқбай Қаралаев, Молдобасан Мұсұлманқұловтар.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Әдебиеттану терминдерінің сөздігі
*Accipiter badius*
**Мықи** – қаршыға тұқымдасына жататын құс. Жиі кездесетіні кәдімгі мықи (Accipiter badіus). 

Ол Қаратал, Іле, Сырдария, Қаратау өңірлеріндегі орманды, тоғайлы жерлерді мекендейді. Дене тұрқы 30 – 38 см, қанатының ұзындығы 18 – 23 см, салмағы 190 – 270 г. Арқасы қоңыр қошқыл, бауыры ақ, қоңыр жолақты. Кәдімгі мықи – жыл құсы, ерте көктемде ұшып келіп, ағаш басына ұя салады. Жыныстық жағынан 1 жасында жетіледі. Ұясына 3 – 4 жұмыртқа салып, оны мекиендері 33 – 35 күндей шайқайды. Мықи қорегін ашық алаңқай жерлерден аулайды. Ұсақ кесірткелермен, кемірушілермен, ірі жәндіктермен (инелік, шегіртке, құмырсқа, тағы басқа) қоректенеді. Зиянды кемірушілерді жеп ауыл шаруашылығына едәуір пайда келтіреді. Мықи – тіршілігі аз зерттелген құс.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ энцклопедиясы - VI"
**«Миссури, Эббинг шекарасындағы үш билборд»** (ағылш. *Three Billboards Outside Ebbing, Missouri*) – режиссер Мартин Макдонахтың британдық-американдық драмалық фильмі. АҚШ-та фильм 2017 жылы 10 қарашада, ал Ұлыбританияда 2018 жылы 12 қаңтарда экрандарға шықты. Ресейде фильм 2018 жылы 1 ақпанда көрсетілді.

Сюжеті
------

Жалғызбасты ана Милдред Хейздің қызың осыдан жеті ай бұрын зорлап, өлтіріп кеткен. Алайда кінәліңі іздеуге полиция қызметкерлерінің ниеттері жоқ деп, ол туған қаласының полициясымен тайталасқа түседі. Сол себепті ол қалаға кірер жолда тұрған үш жарнама билбордың жалға алып, Анжеланың өлімі мен шериф Билл Уиллобидің әрекетсіздігі жайлы үш плакатты іледі. Уиллоби бұл істе шарасыз болғандықтан, қала тұрғындары Милдредке шүбә көзбен қарай бастады.

Рөлдерде
--------

| Актер | Рөлі |
| --- | --- |
| Эбби Корниш | Энн Уиллоуби |
| Фрэнсис Макдорманд | Милдред Хейз |
| Сэм Рокуэлл | офицер Джейсон Диксон |
| Питер Динклэйдж | Джеймс |
| Лукас Хеджес | Робби Хейз |
| Кэтрин Ньютон | Анджела Хейз |
| Калеб Лэндри Джонс | жарнамашы Рэд |
| Желько Иванек | кезекші сержант Седрик Коннолли |
| Джон Хоукс | Чарли |
| Вуди Харрельсон | шериф Билл Уиллоуби |

Жүлделер
--------

2017 жылы қыркүйекте Мартин Макдонах  үздік сценарий үшін Венециандық кинофестивальде жүлде алды. 2018 жылы 7 қаңтарда фильм 4 «Алтын Глобус» жүлдесін ұтып алды: үздік фильм – драма, драмалық фильмдегі үздік актриса (Фрэнсис Макдорманд), екінші кезектегі үздік актер (Сэм Рокуэлл), үздік сценарий (Мартин Макдонах). 2018 жылы 4 наурызда фильм 2 «Оскар» жүлдесін ұтып алды: үздік әйел рөлі (Фрэнсис Макдорманд) және екінщші кезектегі үздік ер рөлі (Сэм Рокуэлл).

Сілтемелер
----------

* Ресми сайт (ағыл)
* Three Billboards Outside Ebbing, Missouri
* Миссури, Эббинг шекарасындағы үш билборд
* «Миссури, Эббинг шекарасындағы үш билборд»