recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Көркем өнер** - қоғамдық сананың көркемдік ойлау тәсіліне негізделетін үлкен бір саласы, өмір құбылыстарын бейнелеп көрсету құралы. Шығарм. өнердің сан алуан түрі (сурет, бейнелеу өнерінен бастап, ән, музыка, сәулет өнері, ою-өрнек, өлең, қара сөз) Көркем өнер дүниесіне жатады. Сан салалы жанрда жасалып тұрғанымен, олардың бәрі, айналып келгенде, дүниені эстетик. жолмен, әдеміні сезіну арқасында пайда болған нәрселер. Көркем өнер адамның екінші өмірі, сезім дүниесінің көркем бейнелер арқылы табиғи жаратылыстан тыс өзгеше өмір сүруі. Мүның бәрі, түйсік, түсінік көркемдік ойлау қабілетінен тумак. Дүниені көркемдік жолмен танып, оның бейнесін келтіруге ұмтылу әріден, көне заманнан басталатыны анық. Ауыз әдебиеті туындылары мен тастағы таңбалар осыны дәлелдейді. Көркем өнердің барлық салаларына ортақ сипат дүниені, өмір құбылыстарын жинақтап, типтік дәрежеге көтере, сонымен бірге нақтылы қалпында бейнелеп көрсету болса, әр саладағы бейнелеу құралы, бейнелеу тәсілдері өзінше бөлек болып келетінін айту қажет. Айталық, сурет өнерінде бейнелеу құралы - бояу, түрлі түсті бояулардың мағыналық мол мүмкіндіктері. Ал музыка, ән-күй шығармаларында өмір шындығы дыбыстық әуезділігі, әннің, мелодияның ой-сезімді жеткізудегі мәнділігі арқылы көрінеді. Көркем әдебиетте өмір құбылыстары, ай- тылған ой-сезім сөзбен мүсінделеді, сөздің мағыналық байлығы, өсерлілігі аркылы жеткізіледі. Әрбір өнер саласының өз тілі, өз бейнелеу тәсілдері бар. Сонымен қатар кейбір тәсілдер, жанрлық түрлер бірнеше өнер саласына ортақ болып та келеді. Түгелдей алғанда Көркем өнердің барлық салалары тамырлас, түп негізі бір, қазіргі дәуірде де бір-бірімен жалғаса дамып келеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
**Силикатоз ауруы** - бұл тыныс мүшелеріне силикат шаңдары түскеде байқалатын ауру. Силикаттарға кремний қышқылы мен металл тотығы қосылыстары бар заттар жатады (асбест, тальк, каолин, оливин, нефелин, слюда, шайыр) және жасанды алынған қосылыстар (цемент, шыны талшықтары-шлак мақтасы, шифер, каучук, резина, пластмасса т.б.) 
  

Силикаттар әртүрлі өндірістерде қолданады: құрылыстарда термо-, электро- және дыбыс шектеуші ретінде, қышқыл-сілті материалдар ретінде. Силикатоздар силикат шаңдарын ұзақ жұтқан адамдарда дамиды, тау-кент өңдеуінде, силикаттарды іздеп табуда, сараптауда, шыны, керамика, текстиль, құрылыс заттарын (шифер, кірпіш, фанера т.б.) өндіруде.
  

Силикаттар өнеркәсіптің көп түрлерінде қолданылады – авиацияда, машина жасауы, кеме салу, электротехникада т.б. Силикатоздар жиі силикатты қолдану және өңдеу жұмыстарымен айналысатын адамдарда дамиды. Ауру 10-16 жыл қолайсыз шаңды ортада жұмыс істегенде дамиды.
  

Силикатоздардың ішінде жиі асбестоз және талькоз жайылған, сирек оливиноз, каолиноз, нефелиноз кездеседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «КӘСІПТІК АУРУЛАР» Бекмурзаева Э.Қ. Сейдахметова А.А. Сейдалиева Ф.М. Абдукаримова Ж.М. Умиралиева Г.А. Ибрагимова Р.Б. Садыкова Г.С. Қорғанбаева Х.Т. Байдуллаев Б.М. Азизова А.А. оқу құралы, Шымкент 2012
A blinking text cursor.
**Көрсеткі** – тінтуірді жайпақ бетте қозғаған кезде бейнебетте онымен қадамдаса жылжитын меңзер. Көрсеткі мәтіндік көрсеткі, тінтуір көрсеткі және нұсқаушы құрылғылар көрсеткісі, мәзір көрсеткісі деп жіктеледі. Белгіленген нысанға нұсқаудан басқа көрсеткі оның жағдай-күйін де көрсетеді, мысалы – өзара әрекеттесудің мүмкін еместігі. 

Мәтіндік көрсеткі жалпы алғанда, пернетақта арқылы терілген мәтіннің қай жерде орналасатындығын көрсететін нысанды білдіреді. Көрсеткі негізінен мәтіннен оны бірден тауып алу үшін жыпылықтап тұрады. Бұндай көрсеткінің ең көп таралған түрі болып қолданушының жаңашыл интерфейсіндегі тік сызық танылады. Кейбір жағдайларда көрсеткінің тікбұрышты не белгілеу символы, тіпті өзге символдық түрі де кездеседі. Мәтіндік көрсеткі сонымен қатар теру режимін, терілетін мәтін қасиетін, кішірейту/ұлғайту үшін мәтінде қарамен белгілеу шекарасын көрсетуге мүмкіндік береді. 

Нұсқаушы құрылғыларының көрсеткісі тышқан, тачпад, трекбол және т.б. манипуляторлармен жұмыс кезінде жарамды. Қолданушы көрсеткі арқылы бейнебеттегі керекті нысанға сілтеме ала алады.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алан Купер. об интерфейсе. Основы проектирования = About Face. The Essentials of Interaction Design. — 3. — СПб: Символ-Плюс, 2009. — С. 437−441. — 688 с. — 1500 экз. — ISBN 978 5 93286 132 5.

Сыртқы сілтемелер
-----------------
Бурито
**Бурито** – мексикалық асханаға тиесілі тағам. Бидай ұнынан жасалған тортильялардың ішін толтыру арқылы жасалады.

Дайындалу жолы
--------------

Жуылған етке құрамында сарымсақ, лимон шырыны, ореган, бұрыш және тұз болатын, ұнтақталған масса жағылады. 4 – 8 сағат маринадталған ет кішкентай тілімдерге бөліп қуырылады да, 6 сағат бойы кептіріледі. Тазаланған пияз жуылады және ұсақтап туралады. Пияз қыздырылған отта қуырылады. Кептірілген сиыр еті (machaca) қосылып, қызарғанша қуырылады. Тұз қосып, араластыру керек.

Тортильялар болса, духовкада қыздырырылады. Әрқайсысына бірнеше қасық ет салынып, ораманы орау арқылы буритоны әзірлейді.

Беру тәсілі
-----------

Ыстық күйінде мексикандық тұздықпен және үрме бұршақпен беріледі.

Дереккөздер
-----------
Гүлдеп тұрған *майзағара өсімдігі*
**Майзағара** (Salsola foliosa) - *сораң тұқымдасына* жататын бір жылдық *шөптесін өсімдік*. Майзағара - *арам шөп* болып табылады.

Сипаттамасы
-----------

Биіктігі 15-80 см, жапырағы бүтін жиекті, етженді, кезекті орналасқан. Гүлі қос жынысты, жеке-жеке немесе *масақ гүл шоғына* топтасқан. Аталығы 5 рет, аналығы 2 рет тамыз-қыркүйекте гүлдейді. Жемісі - сары не қызыл түсті жидек. Майзағара *Оңтүстік-шығыс Еуропа, Закавказье,* Сібір, Кавказ, Орта Азияда таралған. Қазақстанда Көкшетау, Ақтөбе облысында, Мойынқұм, Қызылқұм, Күнгей, Іле Алатауында, Тобыл - Есіл, Ертіс, Балқаш - Алакөл алқабыңда сортаң жерлерде кездеседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1974ж. 5 том
**Майкл Баффер** (ағылш. *Michael Buffer*; 2 қараша 1944, Филадельфия, Пенсильванияда туған) — бокс әлеміндегі кәсіпқой конферансье. Ол өзінің әр айқас сайын айтатын: «Let’s get ready to rumble!» («Төбелеске дайындалыңдар») атты фирмалық сөзімен танымал. Онымен қоса боксшыларды ерекше таныстыруымен танылған. Ол спортшының есімін айтқанда белгілі бір дыбыстарды созады. Сондықтан оның дауысын кез келген бокссүйер қауым жазбай таниды. «Let’s get ready to rumble!» сөз тіркесін Баффер 1980-ші жылдардан бастап қолдана бастады. 1992 жылы ол бұл сөз тіркесін патенттеп алған. Қазір Баффер оның әртүрлі нұсқаларын жарнамалық мақсатта қолданады, мысалға компьютерлік ойындарда.

Қызықты деректер
----------------

* .Өзінің бүкіл мансабында ол $ 400 млн табыс тапқан.
* .Майклдың туысы Брюс Баффер UFC айқастарында ринг-анонсер қызметін атқарады.
* .Майкл Баффер Рокки Бальбоа фильмінде өз-өзін сомдаған.
* .«Зоханмен әзілдеспеңдер» фильміне түскен.
* .«Симпсоны» мультсериалында кішігірім эпизодта өз-өзін дыбыстаған.
* .WCW Monday Nitro ұйымдастырған реслинг кештеріне басты айқасты таныстыру үшін бірнеше рет шақырылған.
* .Майкл Баффердың дауысы AksBand тобының «Бір соққыдан» әнінде қолданылған.
* .2014 жылы 1 маусымда халықаралық II «THEGOLDEN GLOVES 2: BLACK ENERGY» сыйлығының лауреаты атанды, сонымен қатар "Бокс дауысы" атты номинацияда эксклюзивті алтын қолғапты иеленді
**Пломбьер келісімі** (1858) – Франция мен Сардиния корольдығының арасындағы құпия келісім. 1858ж. 21 шілдеде Пломбьерде Франция императоры Наполеон ІІІ мен Сардиния премьер-минситрі **К.Б.Кавур** қол қойған. П.к. бойынша Франция Сардиния корольдығына *Ломбардия мен Венециананы* Австрияның үстемдгінен босатуға және Савойя әулетінің басшылығымен Солтүстік Италия мемлекетін құруға әскери көмек беруге міндеттенді, ал Сардиния корольдығы Францияға Савойя мен Ниццаны беруге міндеттенді. Дегенмен Австрия – Италия – Франция соғысы басталғаннан кейін (1859 сәуір) Италиядағы ұлт-азаттық қозғалыстығ өріс алуынан және Пруссияның әскери қол сұғуынан қорыққан **Наполеон ІІІ**1859ж. Шільде айында Австриямен Вилафранко уақытша бітім шартын жасасты, бұл бітім шарты бойынша Венеция Австрияның қол астында қалды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет энциклопедиясы: Алматы, 1976. 256 бет.
| Мұхаммед пайғамбардыңәйелдері |
| --- |
|  |
| Бұл мақалакелесі тізімдеменің бір бөлігі: |
| **Хадиша бинт Хууәйлид** |
| **Сауда бинт Замға** |
| **Айша бинт Әбу Бәкір** |
| **Хафса бинт Омар** |
| **Зәйнаб бинт Хузайма** |
| **Һинд бинт Әбу Умәйя** |
| **Зәйнаб бинт Джәһш** |
| **Джууәйрия бинт әл-Харис** |
| **Райхана бинт Зәйд** |
| **Сафия бинт Хууәй** |
| Бұл үлгіні: көру • талқылау • өңдеу |

**Умм Салам Хинд бинт Абу Умайя әл-Махзуми** (араб.: أم سلمة هند بنت أبي أمية‎; 580, Мекке — 680, Медина) — Мұхаммед пайғамбардың ﷺ әйелдердің бірі, мұсылман әлеміндегі құрметті ана.

Өмірбаяны
---------

Оның шын есімі Хинд, алайда оны көбінесе Умму Сәләмә деп білді. Оның тегі Бану Маһзум әулетінен, құрайыш тайпасынан болды. Оның әкесінің есімі Әбу Умая ибн әл-Мугира әл-Маһзуми, ал анасы Әтике бинт Әмір болатын. Әбу Умая ибн әл-Мугира арабтардың ішінде өте қолы ашық адам болған, сондықтан да оны «саяхатшыланың жарылқаушысы» деп те атайтын.

Умм Салам мен оның күйеуі, Абдуллах ибн Абдуласад, исламды қабылдаған алғашқы мұсылмандардың біі болды. Сондықтан құрайштардың қысымына душар болып,  Эфиопияға көшуге мәжбүр болды. 23 ақпан 625 жылғы шайқаста кезінде Ухуде Абдуллах ибн Абдуласад алған жарақатынан қайтыс болды. Бұл некеден оның  Умар ибн Абу Салам есімді ұлы қалды.

Ухудтағы шайқасындағы Абдуллах ибн Абдуласадтың өлімінен кейін, ол Аййтг әл-Арап (арабтардың жесірі) деген атқа ие болды. Ол кішкентай балаларымен жалғыз қалды, бірақ мухажирлар мен ансарлардың қолдауына ие болды. Идда (төрт ай және он күн) уақыты біткеннен кейін оған Әбу Бакр және Омар ибн әл Хаттаб құда түсуге келді, алайда ол келіспеді. Бірақ Мұхаммед пайғамбардың ﷺ үйлену туралы ұсынысын қабылдады..

Умму Сәләмәнің 3 баласы болды, ал төртінші баласы Мұхаммед пайғамбарға ﷺ үйленген кезден кейін туылды..

Құранның түсінік берушілерінің ойынша аль-Ахзаб сүресінің 33 аяты Мұхаммед пайғамбарға ﷺ Умму Сәләмәнің үйінде түскен. .

Умму Сәләмә Хусейн ибн Әлиге Иракқа бармауын сұрады, себебі оның өміріне қауіп төнеді деп қорықты. 

Ол сексен төрт жасында хиджраның 62 жылы Медине қаласында қайтыс болды және Жаннаатуль баки зиратында көмілді. Умму Сәләму діндар адамдардың соңғы анасы ретінде дүние салды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *Аглетдинова Р.*
2. ↑  «Companions of The Prophet», Vol. 1, By: Abdul Wahid Hamid
3. ↑  Imam Hussein (a.s.)'s intention of proceeding towards Iraq from Makkah Мұрағатталған 2 мамырдың 2014 жылы.
4. ↑  Marriage to a 'past': Parents should not reject a proposal without a good reasons — and being a revert with a past is not an acceptable one Мұрағатталған 2 сәуірдің 2018 жылы.
5. ↑  THE VERSE OF PURIFICATION IN SUNNI SOURCES
6. ↑  THE VERSE OF PURIFICATION IN SHIA SOURCES
**Мырғайға бату.** Бұл сөз тіркесінің мағынасы — қарық болды, кенелді сияқты ұғымдарға нұсқайды. «...егер
Жарыпшыққанға да қызыл балықтар ұрық салар болса, қандай мырғамға батар едім...» (Ғ. Сланов, Дөң асқан).

Түсіндірме сөздікте «мырғай», жазушылар шығармасынан алынған мысалда «мырғам» тұлғаларында кездесуіне таңырқауға да болмайды. Тіпті орфографиялық сөздікте бұл тұлғалас сөз кездеспейді де. Мұның да өзіндік себептері жоқ емес. Ол себеп — сөздің ежелден қазақ тіліне меншікті болмай, басқа тілден ауысып келуімен байланысты.

Сөздің арғы тегі — араб тілі. Онда дәл осымен сәйкес «марехи» тұлғалы сөз біздегі «бәлі, жарайсың» деген
сияқты одағай орнына айтылады. Бірақ бұл сол тілдің өзінде туынды тұлға мен ауыспалы мағына. Шын мәнісінде, сездің алғашқы түбірі — «марах», ал мағынасы — қуаныш, шаттық, көңіл тасу. Қазіргі тілімізде қолданылып жүрген «мереке» сөзінің өзі де арабтың осы сөзінің дыбыстық өзгеріске түскен түрі болмақ.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Бес жүз бес сөз.— Алматы: Рауан, 1994 жыл. ISBN 5-625-02459-6
**Көркемдік мұра** - «мәңгі құндылық» болып есептелінетін біздің осы дәуірімізге дейін ұрпақтан-ұрпаққа сақталынып келе жатқан өлмес, өте құнды мәдени мұра. Көркемдік мұраның құндылығының өзі осы өмір шеңдегінде, шығармада көтерілген мақсаттың ескірмейтіндігінде, яғни мәселенің мәңгілігінде, мазмұн мен тіршілік бар жерде мәңгі болатын тартыста, бүкіл адамзат мүддесі қорғалатындығында. Мысалы, Абайдың кез келген жырын алсаңыз, бүгінгі өмір шындығы, қазақ халқына тән мінез-құлық, бүкіл адамзаттың мәселелерін қозғаған, сол себепті де олардың мәні бүгін де, ертең де жоғалмайды керісінше құны арта түседі. Тегінде, М.Әуезов айтпақшы, "ештеңе де тақыр жерде тумаса керек-ті". олай болса, біздің бүгінгі жетіп отырған әдеби, мәдени, рухани мол мұраларымыз сол көне ғасырларда туып, тамырын кеңге жайған, сөйтіп ғасырлар, жылдар бойы дамып, сұрыпталған дәстүрлер, асыл қазыналар. Және халықтың жүрегіне жеткен туынды ғана мәңгі өмір сүре алады. «Мәңгі құндылық» деген атаудың өзі "уақыттың" кейбір, кездейсоқ адасушылықтарын және басқаларды да қатал сыннан өткізіп, өз орындарына қояды. 

Дантенің, Шекспирдің, керек десеңіз, Вольтердің өмір сүрген дәуірінде классика деген ұғымның өзі туып қалыптаспаған еді. Оларды осы дәрежеге көтерген, сан ұрпақтың рухани қазынасына айналдырған неміс романтизмінің эстетикалық ойлары болды. Әр ұрпақ өкілінің эстетикалық талғамы, өмірлік талабы, дүние танушылығы алуан түрлілігі соншалық, кейде "мәңгі құндылық" дегеннің өзі күмәнді болып қалады. Өйткені, көркемдік мұраға әр ұрпақ өз түсінік дәрежесінен қарап, бағалайды. Бастапқыда жеке адамның ғана жеке меншігіндегі зат ретіндегі шығарма бертін келе бүкіл адамзаттың мақсат-мұратын көксегендіктен өмір бойы, қай дәуірде де тарихи пікір алысуларға лайық болып, келешек ұрпақтың рухани қажеттілігіне жарап жатқандықтан "мәңгілік құндылыққа ие болып", әдебиетіміздегі көркемдік мұра болып табылары хақ. Ондай туындылармен сан ғасыр өкілдері сырласып, пікірлесе алады. Классикалық шығармалар мен жаңа ұрпақ арасындағы осы әңгіме барысында ол туындының мазмұны өзгеріп қана қоймай, байи да түседі. Ал жас ұрпақ мұндай шығармалардың ұлылығын мойындаумен бірге, кемшіліктерін де, суреткердің санасынан қалыс қалған жайларды да көре біледі. Осыдан барып мұраның өміршеңдегі, өнімділігі, оның адамдарға "қайта оралу" және "қайта өркендеу" дәуірі туады.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Әдебиеттану: терминдер сөздігі / – 3-ші бас.. - Семей-Новосибирск : Талер-Пресс, 2006. - 400 б. ISBN 9965-776-24-5
Мыстың өнеркәсіптік кен орындары арасында генетикалық белгілері бойынша магмалық, гидротермалық-шөгінді (стратиформдық) типтерге бөлінеді.

ТМД елдерінде негізгі өнеркәсіптік типтерге жататындар:

1. гидротермалық-шөгінді (қоры 34%, өндірісі 29%) – Жезқазған (Орталық Қазақстан), Удокан (Забайкалье), ал шетелде: Предсудетское (Польша), Мансфельд (Германия), Айнақ (Ауғанстан), Роан-Антилоп, Чамбиши, Нчанга (Замбия 12.10-сурет), Камото, Мусоши (Конго) және т.б.;

2. вулканогендік-шөгінді мыс-колчедан (қоры 17,5%, өндірісі 23%) – Дегтярь, Учалы, Гай, Симбай (Оңтүстік Орал), Уруп, Алаберды, Шамлунг (Кавказ); шетелде – Рио-Тимпо (Испания), Бор (Югославия), Эргани (Түркия), Болиден (Швеция), Кидд-Крик (Канада), Юнайтед-Верде (АҚШ) және т.б. кенорындар.

3. гидротермалық мыс-порфир (қоры 18%, өндірісі 16%)– Қоңырат, Бозшакөл, Шатырқұл (Қазақстан), Қалмақыр (Орта Азия), Каджаран, Агарак (Армения). Сор (Батыс Сібір). Шетелдерде ірі кенорындар белгілі жарлер: Болгария (Медет, Асарел), Иран (Сары-Чешме), Моңғолия (Эрдене), АҚШ (Кляймакс, Бингем), Канада (Валли-Копер), Перу (Токепала), Чили (Эль-Тениете, Чукикамата);

4. магмалық мыс-никельді (қоры 18%, өндірісі 16%) – магмалық ликвациялық сульфид мыс-никель рудалар жоғарыда қарастырылған ( никель, кобальт кенорындары тарауында).

---

Шетелде гидротермалық мыс-порфир (қоры 65%, өндірісі 60%), гидротермалық-шөгінді (20% және 18%) және вулканогендік-шөгінді мыс-колчеданы (8% және 11%) кенорындар басты орын алады.
**Мыс ошағы** — Әмен Әзиевтің Солтүстік Балқаш өңірінің тарихы жайындағы романы.

Жазушы өзінің 1977 жылы шыққан «Жез таулар» романын өңдеп, толықтырып, 1980 жылы «Мыс ошағы» деген атпен қайта шығарды. 1991 жылы шығарма орыс тілінде «Медный пояс» деген атпен жарияланды.

Роман үш бөлімнен тұрады:

1. Сағымды дала,
2. Көмілген алтын,
3. Қазына төрінде.

Кітапта 1920-жылдардағы қыр елінің тұрмыс-тіршілігі, тап тартысы, жаңа өмір тынысы, мал бағуды кәсіп еткен қазақ шаруаларының өндіріске, кен барлау ісіне араласуы жан-жақты бейнеленген.

Сондай-ақ, Әмен Әзиев қазақ халқының еңсегей тұлғалы ұлдарының бірегейі Қаныш Имантайұлы Сәтбаевтың образын әдемі мүсіндеген. Автор ұлы ғалыммен Қарағандыда да, Алматыда да әлденеше рет жолығып, армансыз сұхбаттасқан көрінеді. Сәтбаевтың жасы үлкен досы, әйгілі геолог Михаил Петрович Русаковтың да бейнесін де шынайы етіп көрсете алған.

> 
> Русаков геологиялық барлау партиясының жаңалық сағынған адамдарына қонақтардың жай-жапсарын қысқаша баяндады. Алдымен Қарсақбай мыс заводының іске қосылуына байланысты биыл февраль айында Москвадан Қарсақбайға көшірілген «Атбасцветмет» тресіне бастық және бас геолог боп тағайындалған Қаныш Сәтбаевты мұндағы мамандарға жеткізе таныстырды.
> 
> 
>

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Туған жерге деген махаббат — «Орталық Қазақстан», 7 маусым 1997 ж.


|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|   Әмен Әзиев шығармалары |
| --- |
|  |
| Роман мен повестері | 
Мыс ошағы (Жез таулар) • Жер жарасы • Өтелген өкініш • Шапақ (повесть) • Оянған ар • Шұғыл тапсырма |
|  |
| Басқа шығармалары | 
Әңгімелері • Есіл ару (пьеса) • Қазыналы Сарыарқа • Қазақ повесі (монография) • Ұлы дала ұлағаттары |

 |
**Джейми Ричард Варди** (ағыл. *Jamie Richard Vardy*; 11 қаңтар 1987 жыл, Шеффилд, Англия) — ағылшын футболшысы, «Лестер Сити» клубының шабуылшысы. 2016 жылы Еуропа чемпионатына, 2018 жылы әлем чемпионатына қатысты.

Мансабы
-------

### Төменгі дивизиондар

Джейми өзінің мансабын «Шеффилд Уэнсдей» футбол клубында бастаған. Футболшы бала кезінен шабуылда ойнаған.16 жасында академиядан бойы қысқа болуы себебінен қуылған. Бір жыл доп теппеген ойыншы 8-ші дивзиондағы «Стокбридж» футбол клубының ойыншысы атанған. 20 жасында «Стокбридж» футбол клубының басты құрамасыңа ауысқан және 3 маусымнын ішінде клубтын ең мықты шабуылшысы болды.

### Лестер Сити

2012 жылы Чемпионшипта ойнайтын «Лестер Сити» футбол клубы ойыншыны сатып алды. Ойыншы 1 миллин фунтқа ауысты. Вардидің бірінші маусымы онша болмады. Ол шабуылшы үшін өте аз гол соқты. Варди футболшы мансабын бітіру туралы ойлады, бірақ бапкері осы ойынан қайтарды. Келесі маусымда Варди керемет ойын көрсетті, бір маусымда 16 гол соқты, солай ол командасыңа Ағылшын Премьер-Лигасыңа шығуыңа көмектесті. Варди Англияның басты дивизионында 31 тамыз 2014 жылы «Арсеналға» қарсы дебютін өткізді. Джейми өзінің бірінші голын 21 қыркүйек «Манчестер Юнайтед» командасыңа соқты. Барлығы 2014/15 маусымда ол 34 ойында 5 гол соқты және 10 гол соғатын пас берді. 

2015/2016 маусымы Варди үшін «Сандерленд» қақпасыңа 11 - минутта гол соғудан басталды. Бұл кездесуде «Түлкілер» 4-2 есебімен ұтты. Содан Варди Премьер-Лигада 11 кездесудің әр бірінде гол соғып Рууд Ван Нистелройдың рекордын жанартты. Джейми Варди 2016 жылдың ақпан айында Лестер Сити футбол клубымен келісім шартын 2019 жылға дейін ұзартты.

Жетістіктері
------------

* Англия чемпионы: 2015/16
* Англия лига кубогы: 2013/14

Дереккөздер
-----------

1. ↑
**Джейк Марк Джонсон** (ағылш. *Jake Mark Johnson*; 28 мамыр 1978) — америкалық актер, өзінің «Жаңадан» атты фильміндегі Ник Миллер рөлімен атақты.

Өмірі мен карьерасы
-------------------

Джонсон Чикаго қаласында дүниеге келіп суретші, дизайнер анасының қолында тәрбиеленген. Ол New Trier High School мектебін бітіріп, Айова Университетінде оқып оны тәмәмдаған болатын. Оқуда жүргенде көптеген әзілді қойылымдарда ойнаған. Актерлік өмірі 2006 жылы басталды. Ол алғаш рет «Мені алда» және «Не болғанын есіңе ал» атты фильмдерге түсіп үлкен атаққа ие болды. «Most Exciting New Series» атты номинацияның жүлдегері атанады.

Жеке өмірі
----------

Қазіргі күнде Марк суретші әйелі Эрин Пайн мен бірге Лос Анжелесте тұрады. Бос уақытында баскетбол және теннис ойнағанды ұнатады.

Фильмографиясы
--------------

* Қызыл белдемше 2008 Guayabera Shirt Man
* Қағазды жүрек 2009 Nicholas Jasenovec
* Мені алда 2009 Howard
* Вегастан қашу 2010 Pinnacle Employee
* Той 2011 Teddy
* Жаңадан 2011 — 2018 Nick Miller
* Мачо мен ботан 2012 Principal Dadier
* Көршілер 2014 Билли Джессап

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Peoplefinders lists one of his alternative names as «Mark Jake Weinberger» profile
2. ↑  An old article that also refers to him as Jake Johnson-Weinberger
3. ↑  Search «Mark J Weinberger» and May 28, 1978 birthdate turns up, from Winnetka, IL where he grew up as his bio states. This would appear to be him based on the previous two references. Мұрағатталған 19 маусымның 2018 жылы.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Джейк Джонсон (ағыл.) *Internet Movie Database* сайтында
* Джейк Джонсон *Twitter* сайтында
**Джеймс Бетчеллер Самнер** - (ағылш. *James Batcheller Sumner*) (19.11.1887,Кантон (Массачусетс) — 12.08.1955,Буффало,Нью-Йорк ) — америкалық биохимик. АҚШ Ұлттық ғылым академиясының әрі Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі.

### Өмірдерек

1910 ж. Гарвард университетін бітірген.   

1914 ж. философия ғылымың докторы болды.  

1914-29 ж. Корнелл университетінде (Итака) биохимиядан сабақ берді.  

1929 жылдан бастап осы университетте ферменттер химиясы лабораториясының директоры.

### Ғылми еңбектері

Ғылми еңбектері ақуыз бен ферменттер химиясына арналған. Алғаш рет кристалл түрінде фермент (уреаза) алып, ферменттердің белоктық табиғатын дәлелдеді.

### Нобель сыйлығы

Самнерге (У.Стенли және Дж.Нортроппен бірге) 1946 ж. химиядан Нобель сыйлығын берді.

Дереккөздер
-----------

* "Қазақстан": Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998
Машебрум шыңы
Машербрум Пәкістанның солтүстік аудандарында орналасқаң тас пен мүз- дан тұратын шың болып табылады.
Тау тізбегінің солтүстік бет- кейі тік, тар жоталары бірден биік шыңдарға ұласатын пирамида тәрізді болып келеді.
Машербрумға алғаш рет 1960 жылы АҚШ-Пәкістан экспеди- циясындағы Джордж Белл мен Вилли Ансоелд шыққан болатын. Тау альпинистер үшін үлкен тәжірибе алуға мүмкіндік береді
Машербрум он төрт сегізмыңдықтың төртіншісі болып та-былады. Сондай-ақ ол - К-2, Гашербрум I, Броуд-Пик және Гашербрум II орналасқан Қарақорым тізбегіндегі биіктігі 8000 м шыңдардың арасындағы үлкен әрі ерекше шың.
Машербрум тізбегі Бальторо мұздығының оңтүстігінде орналасқан. Қарақорымның негізгі тізбегі Бальтороның солтүстігінде тұр.
Машербрум атауын жергілікті халық ойлап тапқан екен. Оны 1856 жылы Британ Патшалық инженерлер лейтенанты Томас Монтгомери К-1 деп атаған болатын.
Машербрум Пәкістанның солтүстік аудандарында орналасқаң тас пен мұздан тұратын шың болып табылады.
Тау тізбегінің солтүстік беткейі тік, тар жоталары бірден биік шыңдарға ұласатын пирамида тәрізді болып келеді.
Машербрумға алғаш рет 1960 жылы АҚШ-Пәкістан экспеди- циясындағы Джордж Белл мен Вилли Ансоелд шыққан болатын.ау альпинистер үшін үлкен тәжірибе алуеа мүмкіндік береді
Машербрум он төрт сегізмыңдықтың төртіншісі болып та- былады. Сондай-ақ ол - К-2, Гашербрум I, Броуд-Пик және Гашербрум II орналасқан Қарақорым тізбегіндегі биіктігі 8000 м шыңдардың арасындағы үлкен әрі ерекше шың.
Машербрум тізбегі Бальторо муздығының оңтүстігінде орналасқан. Қарақорымның негізгі тізбегі Бальтороның солтүстігінде тұр.
Машербрум атауын жергілікті халық ойлап тапқан екен. Оны 1856 жылы Британ Патшалық инженерлер лейтенанты Томас Монтгомери К-1 деп атаған болатын.

Дереккөз
--------

1. Алматы: "Аруна" баспасы. 208 бет. Сер.:"1100 қызықты дерек".
**Көркемдік Уақыт** - әдеби шығармадағы уақыттың сурепелуі, зейінге алыну, кабылдауының өзгеше сипат-ерекшелігін түсіну үшін Көркемдік уақыт деген ұғым қолданылады. Ол түсінік уақытқа байланысты. Реалды уақыт - бұл уақыттың өмірдегі нақтылы қалпы. Оның басты өзгешелігі - объективтілік сипаты. Реалды уақыт үздіксіз өтіп жатады және үнемі алға, біркелкі жылжиды. Ал енді осы уақыт бар да, оны адамның сезіммен қабылдауы бар. Бұлардың өзі екі түрлі сипат алуы ықтимал. Біздің сезінуімізде уақыт кейде ақырын, кейде жылдам ауысқандай болады. Ал әдебиет шығармасында уақыттың жылжуы уақиғаның сурепелуіне байланысты бірде жедел, бірде баяу болып, кейде тіпті үзіліп кетіп отыруы ықтимал. Ал тағы бірде уақиға аяғынан басталып баяндалса, жазушы уақытты кейін қарай жылжытып көрсетуі де мүмкін. Сонымен әдебиет шығармасында автордың, кейіпкерлер мен оқырмандардың уақытты қабылдау ерекшеліктері ескеріледі. Көркемдік уақыт әдеби шығарманың танымдық мүмкіншіліктерін, әсерліліғін арттыра түседі. Мысалы, "Абай жолы" эпопеясын алсақ, мұнда жарты ғасырға таяу мерзім алынған. Окырман Абаймен алғаш кездескенде, ол 13 жаста болса, кітап аяқталған түста 60-қа таяп, дүниеден қайтады. Осы мерзім кітапта үздіксіз суреттел- мей, кейде жазушы арада бірнеше жылдар өтті деп, бір талай уақытты атап кетіп те отырады. Ал, бірақ кітаптағы көркемдік уақыттың көлемі әлдекайда кең. Ондағы өткен замандағы өмір суреттерін еске алсақ, ескі аңыз-жырдағы оқиғаларды ескерсек, кітаптың уақыттык сыйымдылығы әлдеқайда мол екенін аңғарамыз. Оның үстінде, роман-эпопеяда маңызды тарихи кезең алынып отырғанына және назар аударсақ, әдеби шығармада бейнелі түрде суреттелғен Көркемдік уақыттың қаншалық мағыналы, әсерлі болатынын айқын аңғаруға болады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
**Мырқасым Серікбаев** (20. 8. 1897, Жетісу облысы, Верный уезі, Жалаңаш с.–5. 7. 1967, Алматы) – Жетісу өңірінде Кеңес өкіметі орнатуға қатысқан Азамат соғысы ардагерлердің бірі. 1924 жылдан КОКП мүшесі. Пржевальскіде (Қарақол) мектепте, қалалық уч-щеде (1910–16) оқыған. Жетісу обл-нда Кеңес өкіметі орнасымен қоғамдық жұмыстарға араласа бастады. 1919–20 ж. С. Өз еркімен Қызыл гвардияшылар қатарына алынып, 1-мұсылман батальонында барлаушылар отрядын басқарып, Жаркент уезін ақ гвардияшыл полк. Сидоровтың бандысынан тазартуға қатысты. 1920 жылдың көктемінде Шелек болыстық ревкомының төрағасы, Қалжат шекаралық милициясының бастығы. 1921–29 ж. Жетісуда халықсоты, уездік прокурор. 1929–32 ж. Алматы облысы колхоз одағының тұңғыш председателі. С. – колхозшылардың Бүкіл Қазақстандық 1, 2-съездерінің, Советтердің Бүкіл Қазақстандық 5-съезінің делегаты. С. Ұзақ жылдар бойы Қазақстанның орман-тоғай шаруашылығы басқармасында жауапты қызметтер атқарды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ совет энциклопедиясы 1976 жыл. / М.Қ.Қаратаев
**Джейми Мюррей** (ағылш. *Jaime Murray*; 21 шілде, 1977, Эссекс, Англия) — ағылшын актрисасы және модель.

Өмірбаяны
---------

Джейми Мюррей - Билли Мюррей атты актердың қызы. Ұлыбританиядағы Эссекс қаласында дүниеге келген. Лондонның экономика мектебінде философия мен психология факультетінде оқыған. Кішкентайынан актриса болу жайлы армандаған Джейми оқуын тастап, сол қаланың драма орталығына түседі. 2000 жылы оқуын бітіре салысымен актерлық карьерасы басталып, бірнеше жылдың ішінде айтулы жетістіктерге жетеді. Мюррей «Debenhams» жарнамасынан және "GQ", "Mayfair", "FHM", "Hello!", "Cosmopolitan", "OK!" журналдарының беттерінен көрінеді.

Жеке өмірі
----------

Берни Кахиллмен төрт жыл шамасында кездескеннен кейін 2014 жылдың 26 мамырынан некелеседі.

Фильмографиясы
--------------

* 1984 - 2009 -Віll
* 1986 - Casualty
* 2003 - 2004-Keen Eddie
* 2004 - 2007-Hustle -Стейси Монро
* 2005 - Animal
* 2005 - Taming of the Shrew
* 2005 - Agatha Christie's Poirot-Ruth Kettering
* 2006 - 2007-Dexter- Лайла Турней
* 2006 - Botched-Анна
* 2007 - Demons-Ребекка
* 2007 - Deaths of Ian Stone-Медея
* 2009 - The Mentalist -Nadia Sobell
* 2010 - Devil’s Playground-Lavinia
* 2010 - 2012-Warehouse -Хелена Уэллс
* 2011 - Spartacus: Gods of the -Arena Гайя
* 2011 - Ringer-Оливия Чарльз
* 2012 - The Finder -Amadea Denaris
* 2013 - 2014-Defiance-Stahma Tarr
* 2013 - Fright Night 2 New Blood-Gerri Dandridge
* 2015 - Sleepy Hollow-Кармилла Пайнс

Дереккөздер
-----------

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Джейми Мюррей (ағыл.) *Internet Movie Database* сайтында
Джей Ар Борн (ағыл. J. R. Bourne, туған. 8 сәуір 1970) — канадалық актёр, 80 -ге жуық фильмдар мен сериалдарда ойнаған.

Борн әлемге көбінесе "Волчонок" (2011) сериалындағы басты әйел кейіпкердің әкесінің рөлімен әйгілі. Тағыда Борнда «Звёздные врата: SG-1» (1998—2006), «Тайный круг» сериалдарында екінші пландық рөлдері болған. Джей Борн «C.S.I.: Место преступления», «Морская полиция: Спецотдел», «24 часа», «Грань» және т.б. сериалдарда көрінген. 2012 жылы "Месть" сериалының екінші сезонында Борн өзіне екінші пландық рөлді алды. Қоса кетсек, Борн тағыда "Нереально" сериалында екінші пландық рөлге ие болған. Әлемге көбінесе келесі фильмдердегі рөлдер арқасында әйгілі: «Тринадцать привидений», «Рождение оборотня», «Шесть демонов Эмили Роуз» және «Эффект бабочки 2».

Дереккөздер
-----------

Джей Ар Борн
***Джейден Кристофер Сайер Смит*** — американдық актер, биші, рэпер. "Бақытты аңсау", "Жер тоқтап қалған күн", "Каратэ-бала", "Біздің заманнан кейін" фильмдерінде түсу арқылы әлемге танылды.

Өмірбаян
--------

Джейден Смит 1998 жылы 8 шілде күні Малибуда Уилл Смит пен Джада Пинкетт Смит отбасында дүниеге келді. Қарындасы Уиллоумен бірге үйде білім алады. Джейден мен Уиллоу Африкада ЖИТС ауруымен ауыратын балаларға көмек көрсету үшін бағытталған қайырымдылық шарасымен айналысатын Hasbro компаниясының жас елшілері.

Мансап
------

Кино әлеміне қадам 2006 жылы әкесі Уилл Смитпен бірге түскен "Бақытқа деген ұмтылыс" фильмінен басталды. "Бақытқа деген ұмтылыс" фильміне түсу арқылы 2007 жылы MTV Movie Awards жүлдесіне иеленді. 2008 жылы Киан Ривзбен бірге "Жер тоқтап қалған күн" фильміне түсті. 2010 жылы "Каратэ бала" фильмінде Джеки Чанмен бірге басты рөлді сомдады. "Каратэ бала" фильмі 300 млн. доллар қаржы жинады.

Рэпер ретінде Джастин Бибермен өлең айту арқылы танылды.

2013 жылы Джейден алғаш рет Санкт - Петербургте "Біздің заманнан кейін" фильмінің премьерасында, әкесі Уилл Смитпен бірге болды.

Фильмография
------------

| Жыл |  | Қазақша атауы | Ағылшынша атауы | Рөлі |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2003 - 2004 | с | Бәріміз | All of us | Реджи |
| 2006 | ф | Бақытты аңсау | The Pursuit of Happyness | Кристофер Гарднер |
| 2008 | с | Зак пен Кодидің Балғын Өмірі | The Suite Life of Zack & Cody | Трэвис |
| 2008 | ф | Жер тоқтап қалған күн | The Day the Earth Stood Still | Джейкоб Бенсон |
| 2010 | ф | Каратэ-бала | Тhe Karate Kid | Дре Паркер |
| 2011 | ф | Джастин Бибер: Ешқашан Деме Ешқашан | Never say never | камео |
| 2013 | ф | Біздің заманнан кейін | After Earth | Китай Рэйдж |
| 2018 | ф | Скейт-ас бөлме | *Skate Kitchen* | Девон |
| 2020 | ф | Бір жылдағы өмір | *Life in a Year* | Дэрин |

Дереккөздер
-----------

* Бәрін де біл! Джейден Смит
**Юань Сяотянь** – Қытай киноактері. 1912 жылы 27 қарашада Бэйпинде (қазіргі Бейжіңде) дүниеге келген. Бала кезінен Бейжің опера жанрындағы шытырман оқиғалы шығармалардың рөлдерінде ойнаған актерлердің қимылдарын үйреніп, өзінің күші арқылы үлкен нәтижеге жетеді. 

18 жасынан бастап қойылымдарда ойнай бастады. 1937 жылы Гонконгқа көшіп барады. Ол жақта киноға түсуді бастайды. 1949 жылы у-шу шебері *Хуан Фэйхун* туралы фильмге түсу арқылы Юаньнің кинодағы мансабы басталады. 1964 жылы *«Бейжіңдегі 55 күн»* фильміне түсіп, халықаралық дәрежеге көтеріледі. 

**Ұлы Юань Хэпин** 1978 жылы өзінің алғашқы *«Змея в тени орла»* фильмін түсіруді бастап, әкесін басты рөлдердің біріне түсуге шақырады. Осы құраммен көп өтпей «Пьяный мастер» фильміне түседі. 1979 жылы 8 қаңтарда 66 жасында жүрек талмасынан қайтыс болады. Оның 8 ұлы және 3 қызы бар.

Дереккөздер
-----------
**Умм-Каср** қаласы (Ирак) – Ирактың оңтүстігіндегі портты қала 
[1].

Парсы шығанағына апаратын Абуллах бұғазының сағасында орналасқан. Халық саны 45-47 мың адам (2003 жылғы халық санағы бойынша). Қалада 82 көше бар, әр көшеде 72 үй бар. Ирак соғысына дейін қалада 13 бастауыш мектеп (ер балаларға 4және қыз балаларға 4-еуі арналған, 5 аралас мектеп) және 5 орта мектеп (екеуі ер балаларға, біреуі ер балаларға арналған кешкі және екеуі қыз балаларға арналған мектеп) болған. Умм-Касрдан 1,5 км қашықтықта АҚШ-тың Кэмп-Букка әскери лагері орналасқан. Қала жайындағы алғашқы деректер 1903 жылға жатады. Әдепкіде қала шағын балық аулайтын қоныс ретінде болғандықтан, онша танымал болмаған. Ирак королі ΙΙ Фейсал осы жерге тұрақты порт салуды шешкенде қала дами бастады. Бірақ 1958 жылы корольді тақтан тайдырғаннан кейін портты салу кейінге шегеріледі. Ирак соғысы кезінде қала кең танымал болды. Аймақтың бақылауын қолға алу үшін екі жақтың әскері көп шайқасты. Умм-Касрды жаулау үшін АҚШ әскеріне бір апта уақыт кетті.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
Бұл сол есекжем аурулардың бірі.Есекжемде науқастың терісі өзгеріске ұшыраса,бұнда тері және тері асты майы мен қоса өзгерістерге еұшырайды.
Себептеріне жататындар әр түрлі тітіркендіргіш заттар,көбінесе солардың қосарлана әсер етуінен болады.Оларға жататындар:тағамдық заттар,дәрі-дәрмектер,бактерииялар,кір жуатын ұлпалар,әртүрлі бояулар және т.б

Клиникалық белгілері
--------------------

Науқас аяқ астынан тері,тері асты маймен қатайып,қалындап іскенін байқайды.Бұл өзгеріс көбінесе науқастың ернінде,қабағында,бетіндее,тіпіті жыныс мүшелерйнде пайда болады.Іскен жерді басқанда із қалмайды,себебі қалындап қатты болды.Бұл науқастың ең қиыны сол,ол тамақта,жұтқыншақта,кеңірдекке жақын жерде пайда болса.Бұл кезде ауа жетпеей,адам көп жөтеледі.Уейін бетінің бозарып көгеруі байқалады.Бұл жағдайда науқастың өліп кетуі мүмкін.Кейде тіпті ішкі ағзаларға да таралуы мүмкін,бұл өте ауыр жағдай.

Емдеу
-----

Науқас міндетті түрде ауруханаға жатқызылып жедел дәрдем берілуі тиіс.Тынысы тарылып,ауа жетпеген жағдайда кеңірдекке трубка салу керек.Басқа емдеулер жоспарлы түрде жүргізіледі.Оларға жататындар:0,1% 0,3-0,5 мл адреналин ерітіндісі тері астына жіберіледі.2 мл 2% супрастин немесе 1 мл 1% димедрол ерітінділері бұлшық етке жіберіледі.Науқастың беті қайтпаған жағдайда 60-90 мг преднизолонды қанға құяды.Бұл кезде 2-4 мл Лазекс дәрісін қанға құйған орынды болады.

Дерек көздер
------------

Ішкі аурулар пропедевтикасы,Айтбембет Б.Н,Алматы-2009"Эверо"
**ЮПИТН** – халықаралық хабар таратумен айналысатын ұйым. 

Ол жер шарының түрлі нүктелеріндегі телеорталықтар қызметін пайдаланады және ағылшын-американ коммерциялық қызметінің хабарларын таратумен айналысады. АҚШ-тың телеграф агенттігі ЮПИ (Юнайтед Пресс Интернешнл) және ағылшындық компания «Индепендент телевижн ньюс» негізінде құрылған. Ол әлемнің түрлі елдері арасында хабарлар алмасуды қамтамасыз етеді. Сондай-ақ ұйым хабарлардағы сөз бостандығын қадағалап, журналистердің мүддесін қорғаумен де айналысады.

Тұрсын Қ. Нұсқабайұлы Ж. Теледидар сөздігі – тележурналист анықтамалығы. Оқу құралы. –Алматы, «Білім», 2001. – 380 бет. ISBN 9965-09-033-5

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Тұрсын Қ. Нұсқабайұлы Ж. Теледидар сөздігі – тележурналист анықтамалығы. Оқу құралы. –Алматы, «Білім», 2001. – 380 бет. ISBN 9965-09-033-5
Саттон-Худа көмілген Батыс Англияның королінің дулығасы(625 ж.ш.)
**Англ-сакс басқыншылығы** V-VI ғасырларда Европадағы солтүстік герман тайпаларының (англдардың, сакстардың, фриз және юттардың) Британия аралдарын жаулап, сол жерде англ-сакс мемлекеттерін құрастырып алуы.

Англия V-VI ғасырларға дейін 400 жыл рим провинциясы болып саналып, тұрғындары - бриттар, сол себепті Британия деп аталған. V ғасырдың басында рим легиондары Британиядан кеткеннен кейін, жергілікті халыққа солтүстіктен *пикттар* мен *скоттар* шабуыл жасай бастада. 449 ж. бриттар көмекке *юттарды* шақырды (Хенгиста мен Хорстың басшалағымен). Юттардың жеңістері басқа тайпаларды қызықтырып, сакстар, англдар және юттар Британияны жанжақтан иттей талап, алғашқы кельт халығымен шетелден келген басқыншылармен жүзжылдық күрес басталды.

Сонымен, 5-ші ғасырдың ортасында германдықтардың едәуір бөлігі Британияға барып қоныстанды. Англ-сакс басқыншылығының барысында бриттердің көпшілігі дерлік қырғынға ұшыратылып, Шотландияға, Уэльске және құрлыққа (қазіргі Бретаньға) ығыстырылды. Біразы германдықтармен араласып кетті. 

6 ғасырдың аяғында герман тайпалары Британия жерінің денін жаулап алды.

Дереккөздер
-----------

* "Қазақстан": Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998
Рим империясы Адриан басқаруында (117-138 жылдары билеген), **Англдар** Ютландия түбегі (Дания)мойнағын мекендеген
Англдер мен Саксондар Англия бойынша
**Англдар**  (Angles) — ертеде Балтық теңізі жағалауынан Британия А-на ауып келген ежелгі герман тайпасы. Б.з. 5 ғ-дың ақырында Батыс Рим империясы құлаған кезде Солт. Германия мен Ютландия түбегінен келген сакс, ют, фриз тайпаларымен бірге А. Британия А-н жаулап алуға қатысқан. 6 ғ-дың ақырында жергілікті кельт тайпаларымен қатты қақтығысқан ют тайпасы Кент корольдігін, сакстар Уэссакс, Эссакс және Суссакс корольдіктерін, А-дар Шығыс Англия, Мерсия және Нортумбрия корольдіктерін құрды. Кейін сакстармен араласып сіңісіп кетті. Англия мемл-нің аты о баста А-дардан шыққан.
**Мультипликатор** – көбейткіш, ал **акселератор** – жылдамдату, деген мағынаны білдіреді. Мультипликатор –бұл инвестицияның өзгерісімен ұлттық табыс өзгерісі арасындағы байланысты көрсететін коэффициент. K=dY/dI; мұнда: dY – ұлттық табыстың өзгерісі (өсімі), dI – инвестицияның өзгерісі (өсімі). 
Басқаша айтқанда, мультипликатор – қолда бар күрделі қаржының өсуі кезіндегі ұлттық табыстың қанша есеге өсетінін көрсетеді.   

Акселератор – ұлттық табыстың өсуі инвестицияның өсуіне әкеледі. V= dIt/Yt-Yt-1, мұнда: dIt – ағымдағы жылдағы инвестицияның өсімі, Yt-Yt-1 - өткен жылдағы ұлттық табыстың өсімі, V – акселерация коэффициенті, яғни табыс өсімінің инвестиция өсіміне ықпалының көрінісі.

### Дереккөз

1. ↑  Экономикалық энциклопедия
**ЮСИА** – ақпарат агенттігі. АҚШ орталық насихаттық органы.

Оның жылдық бюджеті 169 млн доллардан астам. Агенттіктің меншігінде АҚШ-тың өз территориясында орналасқан 43 радиостанцияны және шетелдерде орналасқан 59 радиостанцияны біріктіретін *«Америка дауысы»* радиожүйесі де бар. Агенттік түрлі әдебиеттер басумен де айналысады. Оның баспасөз бөлімі жылына 3 миллиард данадан астам түрлі журналдар, кітаптар, кітапшалар, листовкалар т.б.басып шығарады. 

Тұрсын Қ. Нұсқабайұлы Ж. Теледидар сөздігі – тележурналист анықтамалығы. Оқу құралы. –Алматы, «Білім», 2001. – 380 бет. ISBN 9965-09-033-5

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Тұрсын Қ. Нұсқабайұлы Ж. Теледидар сөздігі – тележурналист анықтамалығы. Оқу құралы. –Алматы, «Білім», 2001. – 380 бет. ISBN 9965-09-033-5
**Мультфильм сериалдары** – теледидарда тұрақты түрде көрсетілетін мультфильм шоуы. Кейіпкерлердің ерекшелігі мен керемет сценарийдің арқасында танымал болған бірнеше мультфильм сериалдары бар.Мультфильм сериалдарының түсініктері де әрқалай. «Флинстоундар» – 1960–1966 жылдардағы танымал анимациялық теледидар сериалдары. Ол тас дәуіріндегі адамдардың негізінде жасалған кейіпкерлер туралы еді. «Симпсондар» – теледидар шоуларының ең табыстысы. Ол «Эмми» мен «Пибодидің» жүлдесін алған және сыншылар мойындаған американдық анимация. «Том мен Джерри» – анимациялық мысық пен тышқан тобы. Бұл сериалдар Голливудтағы Metro-Goldwyn-Mayer мультипликациялау студиясында 1940 жылдан 1957 жылға дейін жасалған. Сондай-ақ, танымал мультфильм сериалдарына «Дак Тэйлз», «Гарфилд және оның достары», «Джунгли кітабы», «Микки Маус» т.б. жатады.

Дереккөздер
-----------

МУЛЬТФИЛЬМ КЕЙІПКЕРЛЕРІ. – Алматы: «Аруна» баспасы. – 32 бет. – Сер.: «Балаларға арналған танымдық энциклопедия». ISBN 9965-26-452-Х
Мыстан кемпір
**Мыстан кемпір** – қазақ фольклорында жиі кездесетін жағымсыз кейіпкер. Ол әдетте қастандық ойлаушы, жауыз, іші тар, қатігез, кей кезде қу және оқиға сипатына қарай кейде аңқау да болып келеді. Сырт бейнесі албасты, шашы ұзын және жалбыраған, тырнақтары дәу және өткір, тістері едәуір, киім-кешегі алба-жұлба етіп бейнеленеді. Ол кейіпкер, негізінен, ертегілерде болады. Оның қалыпты ісі – тісімен жер қазу, жүйрік атты қуып жету, тамаққа у салып жіберу, басты кейіпкерді, көбінде батырды байлап тығып қою, тұтқындарды тірілей жеу болып табылады. Қазақтың Ер Төстік, Алтын сақа, Мыстан кемпір, Күн астындағы Күнекей қыз, Ай астындағы Айбарша сұлу және т.б. көптеген ертегілерінде кездеседі. Алайда, халқымыз опмитистік пікірді алға қойып, мыстан кемпірдің қаншама күшті айлакер болғанына қарамастан, ертегі соңында оның басты кейіпкерден жеңілетіндей етеді. Ал кейінгі замандарда, исламның әсерінен бұл кейіпкер сынды пері, дию, шайтан сияқты ежелгі араб-иран әдебиетіндегі кейіпкерлер де көріне бастады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Ұлттық энциклопедиясы
Футболдан Қазақстан бірінші лигасының 2020 жылғы маусымы 46 күнге созылды. Қатысушылар екі топқа бөлініп, бір-бірімен екі реттен кездесіп шықты.

Жарыстар географиясы
--------------------

### География

Футболдан Қазақстан бірінші Лигасы 2020 (Қазақстан)Ақтөбе
Алтай
Арыс
Байқоңыр
Қыран
Екібастұз
Оңтүстік Академия
Ақжайық
Атырау
Мақтаарал
Шахтёр-Болат
Жетісу Б
Қайрат Академия
№8 БЖМОРСМФутбол-2020 бойынша Қазақстанның Бірінші Лигасы командаларының орналасуы. Қызыл нүктелер - 1 конференция, көк - 2 конференцияның қатысушыларын белгілейді.

Турнир
------

### 1 Конференция

Бірінші айналым ойындары Шымкенттегі БИІК спорткомлексінде, екінші айналым Павлодардың үш стадионында өткізілді.

| Орын | Команда | О | Ж | Т | Ұ | Голдар | ± | Ұ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | **Ақтөбе** | 12 | 9 | 2 | 1 | 23 − 4 | +19 | **29** |
| 2 | **Арыс** | 12 | 6 | 3 | 3 | 19 − 16 | +3 | **21** |
| 3 | Қыран | 12 | 6 | 2 | 4 | 15 − 10 | +5 | **20** |
| 4 | Мақтаарал | 12 | 5 | 2 | 5 | 15 − 16 | −1 | **17** |
| 5 | Екібастұз | 12 | 3 | 3 | 6 | 14 − 16 | −2 | **12** |
| 6 | Байқоңыр | 12 | 3 | 1 | 8 | 14 − 30 | −16 | **10** |
| 7 | Алтай | 12 | 2 | 3 | 7 | 10 − 18 | −8 | **9** |

О — ойындар, Ж — жеңістер, Т — тең түскен ойындар, Ұ — ұтылыстар, Голдар — соғылған және жіберілген голдар, ± — голдардың айырмашылығы, Ұ — ұпайлар  

### 2 Конференция

Бірінші айналым Талғарда, екінші айналым Шымкентте өткізілді.

| Орын | Команда | О | Ж | Т | Ұ | Голдар | ± | Ұ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | **Атырау** | 12 | 8 | 3 | 1 | 21 − 11 | +10 | **27** |
| 2 | **Ақжайық** | 12 | 7 | 2 | 3 | 17 − 12 | +5 | **23** |
| 3 | №8 БЖМОРСМ | 12 | 6 | 3 | 3 | 27 − 19 | +8 | **21** |
| 4 | Жетісу Б | 12 | 6 | 3 | 3 | 20 − 13 | +7 | **21** |
| 5 | Оңтүстік Академия | 12 | 5 | 1 | 6 | 15 − 18 | −3 | **16** |
| 6 | Қайрат Академия | 12 | 2 | 2 | 8 | 12 − 21 | −9 | **8** |
| 7 | Шахтёр-Болат | 12 | 0 | 2 | 10 | 9 − 27 | −18 | **2** |

О — ойындар, Ж — жеңістер, Т — тең түскен ойындар, Ұ — ұтылыстар, Голдар — соғылған және жіберілген голдар, ± — голдардың айырмашылығы, Ұ — ұпайлар

Сілтемелер
----------

* Қазақстан футболы сайтында

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеуҚазақстан бірінші Лигасы |
| --- |
|  |
| 

1992 (әуесқой лига) • 1993 (әуесқой лига) • 1994 • 1995 • 1997 • 1998 • 1999 • 2000 • 2001 • 2002 • 2003 • 2004 • 2005 • 2006 • 2007 • 2008 • 2009 • 2010 • 2011 • 2012 • 2013 • 2014 • 2015 • 2016 • 2017 • 2018 • 2019 • 2020 • 2021 • 2022 • 2023
 |

 |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеуҚазақстандағы футбол-2020 |
| --- |
|  |
| 

Премьер Лига-2020 • Бірінші лига-2020 • Екінші лига-2020 • Суперкубок-2020 • Ұлттық құрама-2020 • Қазақстан кубогы 2020
 |

 |
**Мухтар Аска**д (23. 12. 1920 ж.т. Ферғана) – өзбек совет жазушысы. 1954 жылдан КОКП мүшесі. Орта Азия Мемекеттік. Университетін бітірді (1942). Мухтардың алғашқы шығармасы 1938 жылы жарық көрді. 1947 ж. «Болат балқытушы» роэмасы орыс, өзбек тілдерінде жарияланды. «Менің Отандастарым» (1949), «Болатшылар қаласы» (1950), «Келешекпен кездесу» (1951), «Шын жүрекпен» (1956), «Өмірге жолдама», «Таңдамалылар» (1958) т.б. тағы басқа кітаптары басылып шықты. Мухтардың ең елеулі шығармасы – «Апалы –сіңлілер» романы (1954). 1961 ж. жазған «Туылу» романы да жазушы табысы. М. балаларға арнап «Ерлік шыңы» (1947), «Жас патриоттар» (1949) пьесаларын жазды. Мухтар көркем аудармамен де шұғылданады. Ол Ф. Шиллердің «Қарақшылар» А. Пушкиннің «Сараң сері», В. Маяковскидің «В. И. Ленин» т.б. шығармаларын, қазақ ақындары Т. Жароков, Ө. Тұрмажанов туындыларын өзбек тіліне аударды. М-дың «Апалы-сіңлілер» романы қазақ тілігде (1960) шықты.

1. ↑  Қазақ совет энциклопедиясы 1976 жыл. / М.Қ.Қаратаев
Ересек мысықтарды тәулігіне 1-2 рет тамақтандырады,тамақтың жалпы мөлшері күніне -150-200гг .Үй мысығының негізгі тамағы:ет (мүмкіндігінше шикідей),балық (буға піскен немесе жеңіл қуырылған ) және сүт. Мысыққа ішек-қарын ,бауыр ,жүрек берген пайдалы.Ол бұзылмаған ,тұрып қалмаған жас күйінде болу керек.Мысықты әр-түрлі тамаққа (нан,сорпа,ботқа,шикі көкөністер мен жемістерге)жастай үйрету оңай. Енесінің сүтімен қоректенетін мысыққа 20 күннен кейн сиыр сүтін жылытып беруге болады, оны 2-3 күннен кейн ботқаны ет сорпасына беруге болады, ботқаға 2-3 г шикі ет (үгіліп немесе майдалап туралған фарш ) түрінде қосу керек .Бір ай болғанда ,мысықтың баласы тамақты өзі жеп үйренуі керек.Етті тамақты кейде ірімшікпен ауыстырып отыруға болады.Көкөністерді берерден бұрын ет турағыштан өткізіп,ет фаршымен араластыру керек.
**Сарықұйрық** немесе **Мысыр құтаны** (лат. *Bubulcus ibis*) - тропиктер және субтропиктер тұрғыны, бір ғана туыстың (Сарықұйрық құтандар туысы - лат. *Bubulcus*) жалғыз өкілі.

Биологиялық сипаттама
---------------------

Лимон түстес сары тұмсығы бар кішкене (тұрқы - 50 см шамасында) әдемі құтан. Күйттік жасану кезінде басында, төсінде және арқа бөлігінде қызыл қошқыл түсті ұзарып тарқатылған безендіруші қауырсындар пайда болады. Батпақты жерлерде өмір сүреді, дегенмен ірі тұяқты жануарлардың қатысына тәуелді. Тек қана бунақденелілермен қоректенеді десе де болады. Жайылған жануарлардан үріккен шегіртке тұқымдастарды көбінесе ерекше аулайды. Бұдан басқа, ұйысқан жүннің арасындағы әр алуан бунақденелілерді және кенелерді қопарыстырып, сиырдың және енекелердің (буйвол) арқасына қонақтауды ұнатады.

Таралуы
-------

Біздің елде өте сирек кездеседі. Қазақстанда тек қана Каспий маңына ұшып өткенде кездеседі, алайда біздің шекараға тікелей таяу Еділдің сағасында ұялайды. Соңғы онжылдықта Ескі Дүниенің тропиктері мен субтропиктері бойынша күшті таралып мекендеуде, сондай-ақ Америкаға еніп, онда да таралып орнығуда.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *BirdLife International* *Bubulcus ibis*. *IUCN Red List of Threatened Species. Version 2013.2*.  International Union for Conservation of Nature (2012). Тексерілді, 26 қараша 2013.
2. ↑  Мектеп энциклопедиясы. Алматы: Атамұра, 2010
**Резанцев Валерий Григорьевич** (8.10.1946 ж. т. Ресей, Новомосковск қ.) — палуан, грек-рим күресінен КСРО-ның еңб. сің. спорт шебері (1970).

Жаттықтырушысы — В.А. Псарев. Қазақстан және халықар. жарыстардың жеңімпазы. КСРО-ның ('1969 — 70, 1972 — 73, 1975 — 76*), Еуропаның (1970, Берлин, Германия; 1974, Хельсинки, Финляндия; 1973, Мадрид, Испания), әлемнің бес дүркін чемпионы (*1970 — 75*). 20 — 21-Олимпиялық ойындардың жеңімпазы (1972, Мюнхен, Германия; 1976, Монреаль, Канада).*

1970 жылдан 1976 жылға дейін бірде бір рет жеңілмей Гиннестің рекордтар кітабына енген.

2 рет "*Құрмет белгісі*" (1970, 1972) және Еңбек Қызыл Ту ордендерімен (1976) марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақша энциклопедия 7 том.