recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Күнгей Каспий** немесе **Каспий сырты облысы** – аймақтық-әкімшілік бөлініс.

Тарихы
------

Облыс Ресей империясының құрамында 31.12. 1890 ж. құрылған.

Географиясы
-----------

Красноводск қаласының қасында орналасқан таулар (Ашық хат, 1917)
Жер аумағы 535,2 мың км². 

Солтүстігінде Орал облысымен, шығысында Хиуа және Бұхар хандықтарымен, оңтүстігінде Ауғанстанмен және Иранмен, батысында Каспий теңізімен шектеседі. Толық сипаттамасы 1896 ж. шығарылған Бас штаб подполковнигі Кияшко еңбегінде берілген. 

Облыс жер аумағы жөнінен Ресей империясы губерниялары мен облыстары арасында 10, далалық және ортаазиялық иелігі арасында 1-орынды алады.

Халқы
-----

Қарақол ауылы (1913)
Облыс тұрғындары негізінен түрікмендер, көпшілігі адай руына жататын қазақтар, ирандық әзербайжандар, орыстар, армяндар, өзбектер, тәжіктер, т.б. болды. 1912 ж. статистикалық есеп бойынша барлық тұрғын саны 482,0 мың.

Әкімшілік бөлінісі
------------------

Облыс Маңғыстау, Красноводск (Түрікменбашы), Ашхабад, Тежен, Мары уездері сияқты 5 әкімшілік бөлікке бөлінген. Облыс орт. – Ашғабад қаласы.

Маңғыстау уезі (кейіннен Адай уезі) және 1890 – 1920 жылдар аралығында Каспий сырты облысына қарады.

Елтаңба сипаттамасы
-------------------

Облыс елтаңбасы ресми суреттемемен (1890)
Гербтің шетінде алтын жалатылған жалтыр қалқан бетінде тырнағы жоқ, көзі от шашқан, тілі сала құлаш, алдыңғы оң бақайынан адырнасы үзілген, алтын садақ ұстап тұрған барыстың күміс бедері. Қалқан үстінде патша тәжі, Александр лентасымен ораулы алтындаған емен жапырақтарымен көмкерулі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Первая всеобщая перепись населения Российской Империи 1897 г.. Басты дереккөзінен мұрағатталған 19 ақпан 2012.
2. ↑  «Қазақ Совет энциклопедиясы» (12 томдық), Алматы, 1972 – 1978;
3. ↑  Атлас Азиатской России, СПб. 1914; Обзор Закаспийской области за 1911 г. Асхабад, 1916
**Алиссон Рамзес Бекер** (порт. *Alisson Ramses Becker*; 2 қазан 1992 жыл, Нову-Амбургу, Бразилия), **Алиссон** ретінде танымал — бразилиялық футболшы, Бразилия Ұлттық футбол құрамасы мен "Ливерпуль" клубының қақпашысы.

Карьерасы
---------

### Клубтық

Алиссон "Интернасьонал" клубының түлегі. Негізгі командада тұңғыш рет 2013 жылы алаңға шықты. 2015 жылы атақты Дида клубпен қоштасқан соң негізгі қақпашыға айналды. "Интернасьонал" сапында үш рет Гаушо лигасын ұтып алды. 

2016 жылы жазда Алиссон "Ромаға" ауысты. Сол жылы 17 тамыз күні Чемпиондар лигасының плей-офф матчында "Портуға" қарсы тұңғыш рет римдіктердің жейжесімен алаңға шықты. "Ромада" негізгі қақпашы рөлін польшалық Войцех Щенсны атқарғандықтар, Алиссонға тағы да екінші қақпашы болуға тура келді. 2017 жылы Щенсны "Ювентусқа" ауысты да, негізгі пост Алиссонға қалды. 

2017/18 жылғы маусымда Италия чемпионатының үздік қақпашысы атанды.

2018 жылы қаңтар айында еуропалық бірнеше клуб, атап айтқанда "Барселона", ПСЖ, "Ливерпуль" секілді командалар Алиссонды өз құрамдарынан көргісі келетіндерін мәлімдеді. Жазда Алиссон осылардың соңғысын таңдады, 65 миллион фунт стерлингке сатылып, әлемдегі ең қымбат қақпашыға айналды.

### Ұлттық құрама

Бразилияның жасөспірімдер құрамасында ойнап, 2009 жылы Нигериядағы әлем чемпионатына қатысты.

Ұлттық құрама сапында тұңғыш рет 2015 жылы 14 ақпанда Венесуэлаға қарсы ӘЧ-2018 іріктеу ойынында алаңға шықты. 
2018 жылғы әлем чемпионатына қатысты.

Жетістіктері
------------

### Командалық

«Интернасьонал»
* Гаушу лигасының жеңімпазы (3): 2013, 2014, 2015

**Ливерпуль**

* УЕФА Чемпиондар Лигасының жеңімпазы: 2018/19
* Англия премьер-лигасының күміс жүлдегері: 2018/19

Бразилия

* Америка кубогы: 2019

### **Жеке**

* Чемпиондар лигасының символикалық құрамы: 2017/18
* Италияның үздік қақпашысы: 2018

Дереккөздер
-----------

1. ↑

Сілтемелер
----------

* Профилі  (ағыл.)
Sa vz 58
**CZ SA vz.58** - 1958 жылы Чехословакияның Угерски Брод қаласындағы мемлекеттік қару дайындайтын кәсіпорны Ческа Збровкада жасалған автомат. Бұл қару осы кезге дейін Чехия мен Словакия армиясының әскери қару қатарында тұр.

2010 жылы оның орнын басатын *CZ 805 автоматтары* шығарыла бастады.
*CZ SA vz.58* сырттай қарағанда кеңестік Калашников автоматына ұқсайды, бірақ құрлымы мүлде бөлек.
*CZ SA vz.58* автоматикасы оқпан каналы түтінді газды шығаруға негізделген. Газ прошенінің жеке қайтарымды серіппесі бар.
Автоматтың оқпаны бекітпенің төменгі бөлігінде орнатылған әскери бөлік арқылы жабылады.
Екпінді іске қосу механизмі оқты бір-бірден немесе үздіксіз атқылауға мүмкіндік береді.
Үш позициялы тежегіш – ауыстыргышы тапанша тұтқасының оң жағында орналасқан. 
Автомат жоғары сапалы деңгейде дайындалған. Бітпе қақпағы құрыштан сығымдалып жасалған.
Бекітпесі, газ тартпасы мен оқпан каналы хромдалған, ал сыртқы тетіктерінің бәрі фосфаттан құйылған.Автоматқа найза-пышақ пен граната атқыш орнатуға болады.
Автоматтың *Vz58* винтовкалы нұсқасы – әлемдегі көптеген армия әскері қолданатын қару.

Автоматтың нұсқалары
--------------------

* Sa vz.58P (Pěchotní)
* Sa vz.58V (Výsadkový)
* Sa vz.58Pi
* CZ 858 Tactical.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  1100 қызықты деректер

Сыртқы сілтемелер
-----------------

*
**Небулалық болжам** (лат.*nebula* - мұнар) — Күн жүйесінің (немесе жалпы аспан денелерінің) ыдыраңқы тозаңнан пайда болғандығын түсіндіретін космогониялық болжам.

Планеталардың қатты қызған газ мұнарынан пайда болатыны жөніндегі жорамалға негізделген Лаплас болжамына, планеталардың тозаң мұнарынан түзілетіні жөніндегі Кант болжамына, кейде осы заманғы болжамдарға да сүйене отырып, осы термин қоладныла бастады. Небулалық болжамның негізіне алынған ғарыш денелері мен басқа да ғарыштық заттардың (газ, тозаң) табиғи түрде пайда болуы жөніндегі тұжырымдар қазірге дейін өз мәнін жоғалтқан жоқ.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Энциклопедиясы - "Философиялық сөздік"

Тағы қараңыз
------------

* Күн жүйесінің эволициясы және қалыптасуы
* Аккреция
**Астигматтық**  (грек. а — сыз, сіз, емес қосымшасы және stіgm( — нүкте) — оптикалық жүйе аберраттануының бір түрі. 1) Физикада — жарық шоғының әртүрлі қималарында сәулелердің сынуы (не шағылуы) біркелкі болмауы салдарынан оптикалық жүйенің кескінді бұзып көрсетуі. Сфералық толқындық бет оптикалық жүйелерден өткенде деформацияға (пішінсізденуге) ұшырайды. Соның нәтижесінде жүйенің бас оптикалық осінен едәуір алшақ жатқан нүктенің кескіні нүкте болмай, әр түрлі жазықтықта орналасқан өзара перпендикуляр екі сызық түрінде болады. Осы жазықтықтар арасындағы қималарда нүкте кескіндерінің кейбіреуі эллипс тәріздес болса, енді біреуі дөңгелек пішіндес болып көрінеді. А. оптикалық жүйеге түсетін жарық шоғы қимасының әр түрлі жазықтықтарындағы оптикалық бет қисықтығының бірдей еместігінен болады. А. оптикалық жүйенің асимметриялы болмауынан (цилиндрлік линзаларда) немесе сәуле шоқтары бас оптикалық оське үлкен бұрышпен көлбеу түсуінен (сфералық линзаларда) пайда болады. А-ты түзету үшін линзалардың біреуінің А-ы екіншісінікін теңгеретіндей етіп таңдалып алынады. Мұндай жүйелер анастигматтар деп аталады.
Tsvetana Pironkova 2011-06-14 B portrait
Цвета́на Ки́рилова Пиро́нкова ( 1987 жылдың 13 қыркұйек айында Болгария, Пловдиевте дүниеге келген) болгариялық кәсіби теннисшы (2002 жылдан бастап).

Жетістіктері
------------

* Жеке сында Үлкен шлем турнирінің 1 дүркін жартылай финалисты (Уимблдон-2010).
* Жеке сында WTA сериясындағы турнирде 1 дүркін жеңімпазы.
* Жеке сында ITF сериясындағы турнирде 6 дүркін жеңімпазы.

Жалпы Ақпарат
-------------

Цветана ұш баланың бірі, ағасының аты Энчо, ал апасыныңаты Елизавета. Әкесі Кирил Енчев Пиронков және анасы Радосвета Чинкова Николова жас уақыттарында кәсіби спортшы болған, әкесі греблядан Болгария чемпионы болған, ал анасы жұзуден бір неше үлкен турнирларды жеңіп алған. Ата-анасы балдарын кішкентай жасынан спортпен айналыстырған. Цветана 4 жасынан бастап қолына бірінші ракеткасын ұстап тенниспен танысқан.  

Дене пішімі нәзік болғанымен допты ойынға қосқанда доптың ұшу жылдамдығы 190 – 200 км/сағ. жетеді. Сол жақтан соққанды ұнатып, көбінесе қолданады. Және де корт алаңында өте жылдам қимылдайды.

Жеке сындағы жыл соңындағы рейтингі
-----------------------------------

* 2013 — 108
* 2012 — 42
* 2011 — 46
* 2010 — **35**
* 2009 — 100
* 2008 — 46
* 2007 — 98
* 2006 — 62
* 2005 — 88
* 2004 — 295
* 2003 — 344
* 2002 — 553

Турнирларда Өнер Көрсету
------------------------

Жеке дәрежедегі турнирледе өнер көрсету  

Жеке сында WTA турнирлердің финалы (1)  

Жеңістер (1)  

Жеке сында ITF турнирлердің финалы (13)  

Жеңістер (6)  

Жеңілістер (7)

Жеке сындағы Үлкен Шлем турнирларда Өнер Көрсету
------------------------------------------------

Сілтемелер
----------

* WTA сайтындағы профилі
* ITFсайтындағы профилі Мұрағатталған 16 маусымның 2013 жылы.
* Кубок Федерации сайтындағы профилі Мұрағатталған 4 мамырдың 2016 жылы.

| Турнир | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | Қорытынды | КарьерадағыҰ/П
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|
| Australian Open | -
 | 2Р | 1Р | 2Р | 2Р | 2Р | 2Р | 2Р | 1Р | 2Р | **0 / 9** | 7-9
 |
| Roland Garros | -
 | 2Р | 1Р | 2Р | 1Р | 1Р | 2Р | 2Р | 1Р |  | **0 / 8** | 4-8
 |
| Уимблдон | К
 | 2Р | 1Р | 1Р | 1Р | 1/2 | 1/4 | 2Р | 4Р |  | **0 / 9** | 16-9
 |
| US Open | К
 | 1Р | 2Р | 1Р | 1Р | 2Р | 2Р | 4Р | 1Р |  | **0 / 9** | 10-9
 |
| Үлкен Шлемдегі Барлық Ұ/П
 | 0 / 2
 | 0 / 4
 | 0 / 4
 | 0 / 4
 | 0 / 4
 | 0 / 4
 | 0 / 4
 | 0 / 4
 | 0 / 4
 | 0 / 1
 | 0 / 35
 |  |
| ҮШТ жылдық нәтижелері
 | 3-2
 | 3-4
 | 4-4
 | 2-4
 | 1-4
 | 7-4
 | 7-4
 | 6-4
 | 3-4
 | 1-1
 |  | 37-35
 |
|
**Априори** (латынша a priori – алдыңғыдан) – ортағасырлық схоластар енгізген қандай да бір амалға, әрекетке тәуелсіз, олардан бұрын танылатын ұғым, түсінік мәнін білдіретін философиялық термин. Априоридің қарсы мағынасы – апостериори. "Априориялық тұжырым", "априорлы пайымдау" деген секілді ауызекі тілде айтылатын "Априори" ұғымы жорамал, негізсіз болжам мәнін білдіргенімен, философиялық тұрғыдан мұның жан-жақты талдауды қажет ететін өзіндік ғылыми сыр-сипаттары бар.  

**Априорлық білім** , априорлық таным — өмір тәжірибесіне тәуелсіз, оған дейін танылатын ұғымды, түсінікті, мағлұматты білдіретін философиялық термин. Неміс философы И.Кант танымның қарама-қарсы екі жағы — таза (табиғи) таным және амал-әрекет арқылы келетін тәжірибелік таным болатынын атап көрсетеді. Канттың пайымдауынша, тәжірибелік таным адамда оның сезім мүшелері көмегімен қалыптасады да, таза таным — ақыл-ойдың жемісі болып табылады. Таза танымды (табиғи ақыл-ой арқылы жалпы және нақты ақиқат қағидаларды тану) Кант тәжірибелік танымнан жоғары қояды. Бірақ ол таным процесінің "ұйымдастырылу" тәсілін ғана "априорлық" деп есептейді. Кейін ол апостериорлық (тәжірибелік) таныммен толықтырылады деп білді. Декарт пен Лейбниц пікірлерінше ең терең таным өмірлік тәжірибеден тыс "жан қабілетінің" және оның құрамдас бөлігі — интеллектуалдық интуиция арқылы ашылады. Кантша А.б. таным-білімнің мазмұны емес, формасына қатысты ұғым. Ол сезім мен парасаттың априорлы формалары туралы түсінік бере отырып, осы тұжырымының мәнін ашады. Сезімнің априорлы формалары — уақыт және кеңістік. Ал парасаттың априорлы формалары субстанция, себептілік, қажеттілік секілді 12 категориядан тұрады. Өздігінше бұл категориялар мазмұнсыз, ойлау формасы ғана. Априорлы формалар ғыл. танымға қажетті жалпылама сипат беріп, апостериорлы мазмұнмен толықтырылады. Канттың бұл тұжырымдары, шынтуайтына келгенде, танымның екі түрін — априорлық және апостериорлықты бір-бірінен бөлек қарастыратындықтан ойлау жүйесінің бастау көздері мен формаларына қатысты мәселелерді дұрыс түсіндіре алған жоқ. Кейінірек априоризмнің өзі сынға алынды. Диалектикалық материализм таным белсенділігі мен оның әлеум. табиғаты туралы пайымдауларына байланысты априоризмді жоққа шығарды. Диалектикалық материализм бойынша, қандай түсінік болсын, ол шынайы болмыстың көрінісі болып табылады; бірақ ол таным субъектісіне тікелей емес, өмір тәжірибесі арқылы беріледі, сана бұл процесті жай қабылдап қана қоймайды, оларды творчестволықпен өңдейді. Демек нақты мағлұмат тікелей амалдар арқылы ғана емес, сонымен бірге өзге бір ұғым, түсінік, мағлұматтар арқылы да туындауы мүмкін. Мұнда априоризм белгілері байқалады. Бірақ оның апостериорлы қасиеті перспективалық сипатта ғана. Батыстың 20 ғ-дағы философиясы мен ғыл. әдістемелерінде априорлықтың функционалдық (немесе прагматикалық) тұжырымына қатысты шарттылық, конвенцияшылдық ұшырасады. Бұл жағдайда априорлық өзінің бастапқы практикаға тәуелсіз гносеолог. маңызын жоғалтады. А.б-нің көрнекті мысалы — Канттың бұлжымайтын императиві. Әдеб.: Карнап Р. Философские основания физики, пер. с анг. М. 1971; Кант И. Критика чистого разума М. 1994.
**Дала қылшасы** – көп жылдық бұталы өсмдік. Ол шөл, шөлейт аймақтарда, құмда және тастақты беткейлерде өседі. Оның құрамында *эфедрин* деп аталатын алколоид бар.
Өсімдік гүлдеп, тұқымы пісе бастаған кезде улы болады. Оны жайшылықта қай мал түлігі болса да өз бетімен жемейді. Бірақ оны уақ мал, әсіресе қозы – лақтар әуес көріп, жеп қояды да,уланып қалады. Бұл жағдай *мал дәрігерлігі практикасында* кездеседі. Ал ірі малдың және сақа қойлардың онымен улануы өте сирек кездесетін құбылыс. Осы деректерді жаз айларында қозы – лақ бағатын шопандар естерінен шығармаулары керек.

Дереккөздер
-----------



*Шәріпбаев Н.* Малдың тыныс алу мүшелерінің ауруларын емдеу үшін қолданылатын дәрілік өсімдіктер // Дала қылшасы —  "Қайнар", 1988. — Б. 240. — (Пайдалы өсімдіктерді мал дәрігерлігінде қолдану). — 5700 таралым. — ISBN 5 - 629 -00074 - 5.
 Мұрағатталған 30 мамырдың 2015 жылы.
Gael Monfils backhand
Гаэль Себастьян Монфис ( 1986 жылдың 1 қаңтар айында Франция, [[Бобиньи]да дүниеге келген) – франциялық кәсіби теннисшы, әлемдегі экс-7-ші ракетка.

Жетістіктері
------------

* Жеке сында Үлкен шлем турнирінің 1 дүркін жартылай финалисты ( Роллан Гаррос-2008).
* Жеке сында Үлкен шлем турнирінің 1 дүркін 1/4 финалисты ( US Open- 2010 ).
* Жеке сында [[АTР] сериясындағы турнирлерде 5 дүркін жеңімпазы.
* Жеке сында әлемдегі экс-7-ші ракетка.
* Жеке сында юниорлар арасында Үлкен шлемның 3 дүркін жеңімпазы Roland Garros, Уимблдон, Australian Open).
* Жеке сында юниорлар арасында әлемдегі экс-бірінші ракетка.

Жалпы Ақпарат
-------------

Гаэльдың әкесі Руфин кезінде Францияға Гваделупадан қоныс аударған екен. Әкесі бұрынғы кәсіби футболшы болғандықтан, уақытында Гаэль футбол мен теннистың арасынан таңдауға тура келді. Анасы Сильвет Мартиникиден екен. Екі баланың бірі, кіші інісінің аты Дэрил.   

Теннисшы кумиры – Артур Эш. 2004 жылдан бастап кәсіби теннисшы.   

Қыдырғанды, музыка тыңдағанды ұнатады. Hello Мартин Сольвейга өлеңіне жазылған клипте сербиялық теннисшы Новак Джокович, алаң шетіндегі төрешінің роліндегі Матильда Юханссонмен тұскен екен.  

Футбол және баскетбол ойнайды. Швейцария, Трелекске қоныстаған.

Спорттық карьерасы
------------------

Жеке сындағы жыл соңындағы рейтингі

* 2013 — 31
* 2012 — 77
* 2011 — 15
* 2010 — 12
* 2009 — 13
* 2008 — 14
* 2007 — 38
* 2006 — 46
* 2005 — 31
* 2004 — 231
* 2003 — 947

Турнирларда Өнер Көрсету
------------------------

Жеке дәрежедегі турнирледе өнер көрсету  

Жеке сында АТР турнирлердің финалы (21)  

Жеңістер (5)  

Жеңілістер (16)

Командалық турнирлары
---------------------

Командалық турнирлардың финалдары (1)   

Жеңілістер (1)

Сілтемелер
----------

* ATP сайтындағы профилі
* ITF сайтындағы профилі Мұрағатталған 24 шілденің 2014 жылы.
* Кубок Дэвиса сайтындағы профилі
Stefanie-voegele
Штефани Фёгеле ( 1990 жылдың 10 наурыз айында Швейцария Лойгернеда дүниеге келген) - швейцариялық кәсіби теннисшы (2006 жылдан бастап).

Жетістіктері
------------

* Жеке сында ITF сериясындағы турнирлерде 6 дүркін жеңімпазы (барлығы – 11) .
* Жұптық сында юниорлар арасында Үлкен шлемның 1 дүркін 1/4финалисты (Roland Garros-2007).
* Жеке сында әлемдегі экс- 42-шы ракетка.

Жалпы Ақпарат
-------------

Штефанидың әкесінің аты Бруно, анасының аты Эдит. Төрт қыздың бірі, 3 ұлкен апасы бар. Сүйікті үй жануары бар, ол мысық екен.  

4 жасында әке-шешесі өздері тенниске әкелген.  

Штефани неміс, ағылшын, француз тілдерін толык игерген.

Спорттық карьерасы
------------------

Жеке сындағы жыл соңындағы рейтингі  

* 2013 — 44
* 2012 — 113
* 2011 — 138
* 2010 — 127
* 2009 — 75
* 2008 — 130
* 2007 — 215
* 2006 — 920
* 2004 — 711

Турнирларда Өнер Көрсету
------------------------

Жеке дәрежедегі турнирледе өнер көрсету  

Жеке сында ITF турнирлердің финалы (13)  

Жеңістер (6)  

Жеңілісі (7)

Жұптық сындар
-------------

Жұптық сында WTA турнирінің финалы (1)  

Жеңілісі (1)

Сілтемелер
----------

* www.wtatennis.com
* www.itftennis.com Мұрағатталған 15 қазанның 2013 жылы.
* www.fedcup.com Мұрағатталған 25 сәуірдің 2015 жылы.
Yanina Wickmayer (BEL) (9614593995)
**Янина Викмайер** ( 1989 жылдың 20 қыркұйек айында Бельгия, Лирда дүниеге келген) – бельгиялық кәсіби [[]]шы ,жеке сында әлемдегі экс-11-ші ракетка.

Жетістіктері
------------

* Жеке сында Үлкен шлем турнирінің бір дүркін жартылай финалисты (US Open-2009).
* Жеке сында әлемдегі экс-11-ші ракетка.
* Жеке сында WTA сериясындағы турнирлерде 3 дүркін жеңімпазы (барлығы – 4).
* Бельгия ұлттық командасының құрамасында Федерация Кубоғының финалисті (2011).

Жалпы Ақпарат
-------------

Янина 9 жасынан бастап тенниспен айналыса бастады достарының көмегі арқылы.  

Бельгиялық қыз голландша, ағылшын, француз тілдерін толығымен игерген.   

Янина 2004 жылдан бастап кәсіби теннисшы. Бапкерлері - Марк Викмайер (әкесі) және Марк Фрей.  

Теннисшылардың арасында отандасы Ким Клейстерс кумиры екен.

Спорттық карьерасы
------------------

Жыл соңындағы рейтингі  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Жыл** | **Жеке сындағырейтингі** | **Жұптық сындағырейтингі** |
| 2013 | 59 | 122 |
| 2012 | 23 | 1123 |
| 2011 | 26 | 183 |
| 2010 | 23 | 168 |
| 2009 | **16** | **89** |
| 2008 | 69 | 149 |
| 2007 | 221 | 145 |
| 2006 | 534 | 363 |
|

Турнирларда Өнер Көрсету
------------------------

Жеке дәрежедегі турнирледе өнер көрсету  

Жеке сында WTA турнирлердің финалы (10)  

Жеңістер (3)  

Жеңілісі (7)  

Жеке сында ITF турнирлердің финалы (17)  

Жеңістер (10)  

Жеңілісі (7)

Жұптық сындар
-------------

Жұптық сында WTA турнирінің финалы (2)  

Жеңістер (1)  

Жеңілісі (1)  

Жұптық сында ITF турнирінің финалы (13)  

Жеңістер (8)  

Жеңілісі (5)

Турнирлерге Қатысу Тарихы
-------------------------

Жеке сындағы Үлкен Шлем турнирларда Өнер Көрсету  


| Турнир | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | Қорытынды | КарьерадағыҰ/П |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|
| Australian Open | К | 1Р | 4Р | 2Р | 1Р | 3Р | **0 / 6** | 10-6 |
| Roland Garros | 1Р | 2Р | 3Р | 3Р | 1Р | 1Р | **0 / 6** | 8-6 |
| Уимблдон | 1Р | 1Р | 3Р | 4Р | 3Р | 1Р | **0 / 6** | 7-6 |
| US Open | 1Р | 1/2 | 4Р | 2Р | 2Р | 1Р | **0 / 6** | 10-6 |
| Үлкен Шлемдегі Барлық Ұ/П | 0 / 4 | 0 / 4 | 0 / 4 | 0 / 4 | 0 / 4 | 0 / 4 | 0 / 24 |  |
| ҮШТ жылдық нәтижелері | 4-4 | 6-4 | 13-4 | 7-4 | 3-4 | 2-4 |  | 35-24 |
|

Сілтемелер
----------

* www.wtatennis.com
* www.itftennis.com Мұрағатталған 17 шілденің 2014 жылы.
* www.fedcup.com Мұрағатталған 20 сәуірдің 2016 жылы.
Andrea Petkovic at the 2012 US Open
Андреа Петкович (1987 жылдың 9 қыркуйек айында Югославия, Туэлда дүниеге келген) – неміс кәсіби теннисшы.

Жетістіктері
------------

* Жеке сында әлемдегі экс-9-ші ракетка.
* Жеке сында WTA сериясындағы турнирлерде 3 дүркін жеңімпазы.

Жалпы Ақпарат
-------------

Андреаның әкесі Эоран кәсіби теннисшы болған, кезінде Югославия ұлттық командасының құрамасында Федерация Кубогының ойындарында өнер кқрсеткен. Анасы Амира стоматологтың көмекшісі болып жұмыс істейді. Андреаның әке-шешесі босниялық сербтер. Кіші сіңілісі бар, аты Аня.  

Андреаны 6 жасқа толғанда әкесі тенниске әкеліп, өзі бірінші бапкері болған.  

Грунтта өнер көрсеткенді ұнатады, форхендті өте жақсы орындайды.   

2006 жылдан бастап кәсіби теннисшы. Бапкері – Эрик ван Харпен. Кәзіргі уақытта Васке-Шуттлер академиясында жаттығады.  

Сара ағылшын, неміс, француз, серб тілдерін толық игерген.  

Озін бақытты, ашық мінезді, көп ойланатын қыз ретінде таныстырады.

Спорттық карьерасы
------------------

Жыл соңындағы рейтингі  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Жыл** | **Жекерейтингі** | **Жұптықрейтингі** |
| 2013 | 39 | 113 |
| 2012 | 143 | 230 |
| 2011 | **10** | 85 |
| 2010 | 32 | 241 |
| 2009 | 55 | **84** |
| 2008 | 315 | 235 |
| 2007 | 100 | 412 |
| 2006 | 238 |  |
| 2005 | 338 | 494 |
| 2004 | 416 |  |
|

Турнирларда Өнер Көрсету
------------------------

Жеке дәрежедегі турнирледе өнер көрсету
---------------------------------------

### Жеке сында WTA турнирлердің финалы (8)

#### Жеңістер (3)

#### Жеңілісі (5)

### Жеке сында ITF турнирлердің финалы (13)

#### Жеңістер (9)

#### Жеңілісі (4)

Жұптық сындар
-------------

### Жұптық сында WTA турнирінің финалы (1)

#### Жеңілісі (1)

### Жұптық сында ITF турнирлердің финалы (5)

#### Жеңісі (3)

#### Жеңілісі (2)

Сілтемелер
----------

* www.wtatennis.com
* www.itftennis.com Мұрағатталған 30 қыркүйектің 2013 жылы.
* www.fedcup.com Мұрағатталған 20 сәуірдің 2016 жылы.
Garcia WMQ13-006
Каролин Гарсия ( 1993 жылдың 16 қазан айында Франция, Сен-Жермен-ан-Леда дүниеге келген) – франциялық кәсіби теннисшы, жеке сында әлемдегі экс-69-ші ракетка.

Жетістіктері
------------

* Жеке сында WTA сериясындағы турнирлерде 1 дүркін жеңімпазы ( барлығы - 3).
* Жеке сында юниорлар арасында әлемдегі экс-5-ші ракетка.
* Жеке сында юниорлар арасында Үлкен шлемның 1 дүркін финалисты (US Open-2011).
* Жеке сында юниорлар арасында Үлкен шлемның 3 дүркін жартылай финалисты.

Жалпы Ақпарат
-------------

Әкесінің аты Лум-Поль Гарсия, анасының аты Мари-Лене. Өздерінің жекеменшікте жылжымайтын мұлік агенттігі бар.   

Каролин 5 жасынан бастап теннис ойнайды. Кішкентайында тағы да көп спорт тұрлерімен айналысқан.   

2007 жылдан бастап кәсіби теннисшы. Бапкері өзінің әкесі Лум-Поль Гарсия. Турнирларда өзі бірге еріп жұреді.

Спорттық карьерасы
------------------

Жыл соңындағы рейтингі  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Жыл** | **Жекерейтингі** | **Жұптықрейтингі** |
| 2013 | **75** | **115** |
| 2012 | 138 | 167 |
| 2011 | 146 | 309 |
| 2010 | 280 | 601 |
| 2009 | 681 | 887 |
|

Турнирларда Өнер Көрсету
------------------------

Жеке дәрежедегі турнирледе өнер көрсету  

Жеке сында WTA турнирлердің финалы (1)  

Жеңістер (1)  

Жеке сында ITF турнирлердің финалы (4)  

Жеңістер (1)  

Жеңілісі (3)

Жұптық сындар
-------------

Жұптық сында WTA турнирінің финалы (2)  

Жеңістер (2)

Сілтемелер
----------

* www.wtatennis.com
* www.itftennis.com Мұрағатталған 3 маусымның 2017 жылы.
* www.fedcup.com Мұрағатталған 24 сәуірдің 2014 жылы.
**Тодор Димитров Павлов**, лақап аты П. Досев (14. 2. 1890, Штип, Македония - 8.5.1977, София,Болгария республикасы) — болгар философы, марксист, эстетик, сыншы, қоғам қайраткері.

Академик (1945), Болгар ғылым академиясының президенті (1947—62), Болгар ғылым академиясының құрметті президенті (1962 жылдан). БХР-дің Батыры, „Социалисттік Еңбек Ері" атағын екі рет алған. 1919 жылдан БКП мүшесі. БКП ОК Саяси Бюросының мүшесі (1966). Болгар ҒА Философиялық институтының директоры (1948—52 және 1960 жылдан), «Философска мисъл» журналының бас редакторы (1945 жылдан). 1900 жылдан Софияда тұрып, София университетінің философия және педогокикалық факультетін бітірді. 1924 жылдан БКП ОК мүшесі. 1925—29 жылдары қуғынға ұшырады. 1932—36 жылдары Мәскеуде Тарих, философия, әдебиет институты философия фокультетінің деканы, Қызыл профессура институтының профессоры, 1936 ж. Болгарияға оралды. Фашизмге қарсы белсене күрескені үшін 1941—44 жылдары тұтқын лагерінде отырды. Халықтық антифаш. қыркүйек көтерілісі (1944) жеңгеннен кейін Болгар жұмысшы (коммунсттер) партиясы [БЖ (коммунистер) ] атынан Регенттік советке өтті (1946 жылға дейін). 1954 жылдан Болгар Компартиясы ОК мүшелігіне кандидат, 1957 жылдан ОК мүшесі. 1946 жылдан Халық жиналысының депутаты. 1947—54 жылдары және 1962 жылдан Халық жиналысы Президиумының мүшесі. Павлов Бейбітшілікті жатаушылардың бүкіл дүние жүзілік 1-(1949) және 2-(1950) конгресіне, Бейбітшілікті қорғаушы халықтар конгресіне (1952), Жаппай қарусыздандыру және бейбітшілік жолындағы бүкіл дүние жүзілік конгреске (1962) қатысты. Болгарияда Бейбітшілікті қорғау ұлттық комитетінің мүшесі (1949 жылдан). Павлов 1200-ден астам еңбек жазды. Кейбір еңбектерінде тарихнама мәселелерінің теориялық-методологиялық қағидаларын тұжырымдады. 20 жылдардан бастап Павлов диалект. және тарихи материализм, эстетика, ғылым методологиясы, болгар қоғамының тарихы мен филос. саласында қызмет етті.

B.И. Лениннің философиялық мұрасын, әсіресе бейнелеу теориясының мәселелерін зерттеуге ат салысты. Павлов философия, жаратылыс тану және қоғамдық ғылымдар арақатынасының мәселелерін зерттеді. Буржуазия философиясы мен идеологиясына қарсы, Ременің философиясына, фрейдизмге, позитивизмге, иррационализмге қарсы белсенді күрес жүргізіп келеді. Павлов маркстік болгар әдебиет тану ғылымы мен әдебиет сынының қалыптасуына зор еңбек сіңірді. Павлов— КСРО ҒА мен КСРО Көркемсурет академиясының және шетклдік басқа академиялардың мүшесі жене құрметті мүшесі. Павлов Димитров атындағы 1-дәрежелі сыйлықтың лауреаты (1950). Бес рет Георгий Дамитров орденімен, 2 рет Ленин орденімен марапатталды.
**Дислокация** — эндогендік (ішкі) күштің әрекетінен тау жыныстары формаларының алғашқы жатқан түрінен бұзылуы. Алғашқы кезде орналасқан шөгінді тау жыныстарының қатпарлары горизонталды немесе соған жақын болып келеді. Ал дислокация әсерінен қатпарлар бүгіліп дөңестену немесе ойыстану түріне айналады, кейде жарылады. Дислокацияның өэі қатпарлық (пликативтік), жарылғыштық (дизъюнктивтік) болып екіге бөлінеді.

Пликативтік дислокация нәтижесіңде жыныс қабаттарының жазық жатуы бұзылып қатпарлар түзіледі. Қатпар деп қабаттардың толқын тәрізді иілуін айтады. Қатпарлар алдымен иініне сай 4 түрге жіктеледі. Антиклинал деп иіні төмен қарай қараған, сондықтан қанаттары керағар жақтарға еңкіш қатпарды атайды (грекше «анти» — қарсы, «клин»— бұрыш, көлбеу). *Синклинал* деп иіні төмен қараған, сол себептен қанаттары бір-біріне қарай еңкіш қатпарларды айтады (грекше «синклио» —еңкейемін). Сонда антиклиналдардың өзегінде ең кәрі жыныстар, синклинал ортасында ең жас кабаттар орналасады.  

**Дислокация** — кристалдың ішінде ығысу аймағының шекарасы болатын кристалдық кұрылыстың сызықтық жетілмегендігі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Рахимбекова З.М. Материалдар механикасы терминдерінің ағылшынша-орысша-қазақша түсіндірме сөздігі ISBN 9965-769-67-2
2. ↑  Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі:
Машинажасау. 
— Алматы: "Мектеп" баспасы, 2007. ISBN 9965-36-417-6
3. ↑  Русско-казахский толковый географический словарь. Под общей редакцией академика АН КазКСР, проф. С. К. Кенесбаева и кандидата филол. наук А. А. Абдрахманова. Алма-Ата, Изд-во «Наука», 1966, стр. 204. (Академия наук Казахской КСР. Институт языкознания. Сектор физической географии). Составители: Ж. Аубакиров, С. Абдрахманов, К. Базарбаев.
**Атжайлау**  – Жетіжол жотасының солтүстік-батысындағы Кіндіктас сілемінде орналасқан таулы массив.

Географиялық орны
-----------------

Жамбыл облысы Қордай ауданы жерінде орналасқан. Солтүстік бөлігі Алматы облысының Жамбыл ауданында.

Жер бедері
----------

Абсолюттік биіктігі 2405 м. Тау солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа және шығысқа қарай 35 км-ге созылып жатыр, ендірек жері 15-17 км. Жер бедері орта таулық, оңтүстік, оңтүстік-батыс беткейлері тіктеу жартасты келген. Таудың бұл тұсынан Ырғайты және Батыс Ырғайты өзендері бастау алады. Солтүстік беткейлері көлбеуленіп Қопа жазығына (аңғарына) ұласып жетеді. Таудың шығыс баурайынан Шығыс Ырғайты өзені басталады.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Негізінен тас көмір кезеңінің кристалдық тақтатасынан, гнейстен және гранитоидтардан түзілген.

Өсімдігі
--------

Атжайлау тауының оңтүстік беткейлерінде бидайық, тарғақ шөп, бозшағыл, етегінде жусан, көкпек, баялыш, теріскен, күйреуік өскен. Жоғарғы белдемінде бұта шоқтары аралас орман кездеседі. Атжайлаудың баурайы мал жайылымына пайдаланылады. Батыс бөлігінде Сұлутөр, Үлкен Сұлутөр елді мекендері орналасқан.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы I том
**Өкіл әке 3** (ағылш. *The Godfather Part III*) — 1990 жылы режиссер және продюсер Фрэнсис Форд Копполаның Марио Пьюзомен бірге жазған сценарийі бойынша түсірілген американдық қылмыстық драмалық фильм. Бұл «Өкіл әке» трилогиясының үшінші және соңғы фильмі. Фильм өзінің қылмыстық империясын заңдастыруға тырысатын Корлеоне отбасының басшысы Майкл Корлеоне туралы оқиғаны аяқтайды. «Өкіл әке 3» жалпы аралас пікірлер алды. Сыншылар Пачино мен Гарсияның қойылымдарын, Копполаның режиссурасын, монтажын және өндірістік дизайнын жоғары бағалады, бірақ София Копполаның ойынын және сюжеті сынға алды. Фильм прокатта 136,8 миллион доллар жинап, жеті «Оскар» жүлдесіне, соның ішінде «Үздік фильм» үшін ұсынылды. 2020 жылдың желтоқсанында фильмнің 30 жылдығына арналған «Өкіл әке. Эпилог: Майкл Корлеоненің Өлімі» аты жаңартылған нұсқасы шықты.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  THE GODFATHER PART III.  British Board of Film Classification. Approved Running time: 161m 33s
2. 1 2  The Godfather Part III (1990).
**Аллан Маркес Лоурейро** (порт. *Allan Marques Loureiro*; 8 қаңтар 1991 жыл, Рио-де-Жанейро, Бразилия) — бразилиялық футболшы, Бразилия Ұлттық футбол құрамасы мен "Наполи" клубының жартылай қорғаушысы.

Карьерасы
---------

### Клубтық

2009 жылы "Васко да Гама" клубымен тұңғыш кәсіби келісім шартын жасасты. Сол жылы 5 қыркүйек күні "Атлетико Гояниенсе" клубына қарсы В сериясында клубы сапында алаңға шықты да, 2012 жылы 11 наурыз күні "Мадурейраның" қақпасына тұңғыш голын соқты.

2012 жылы жазда "Удинезеге" ауысты. 2 қыркүйек күні "Ювентуске" қарсы ойында кездесу барысында Антонио Ди Наталенің орнына алаңға шығып, тұңғыш матчын өткізді. Алғашқы голын 2015 жылы 18 қаңтарда "Кальяридің" қақпасына соқты.

2015 жылы жазда "Наполи" футболшысы атанды. 30 тамыз күні "Сампдорияға" қарсы ойында тұңғыш рет алаңға шықты.

### Ұлттық құрама

Бразилия құрамасы сапында 2018 жылғы қараша айынан бері ойнап келеді. 2019 жылғы Америка кубогына қатысып, құрлық жеңімпазы атанды.

Жетістіктері
------------

### Командалық

**«Васко да Гама»**

* Бразилия кубогы — 2011

### Халықаралық

**Бразилия құрамасы**

* Жастар арасындағы әлем чемпионы — 2011
* Футболдан Америка кубогының жеңімпазы — 2019

Дереккөздер
-----------

1. ↑

Сілтемелер
----------

* Футболшының профилі
**Альберто Джилардино** (итал. *Alberto Gilardino*; 5 шілде 1982, Биелла, Пьемонт) — италиялық футболшы, шабуылшы, қазір футбол жаттықтырушысы. 2006 жылғы әлем чемпионы.

Карьерасы
---------

1999 жылы "Пьяченца" сапында кәсіпқой карьерасын бастаған соң, ұзақ жылдар бойы Италияның түрлі клубтарында доп тепті. Тек 2014 жылы Қытайдың "Гуанчжоу Эвергранд" клубында ойнады. Ең табысты жылдары — "Миланда" ойнаған кезеңі (2005-2008), үш маусымда Чемпиондар лигасын, Клубтар әлем чемпионатын, УЕФА Суперкубогын ұтып алды.
2018 жылы "Специя" сапында ойнап жүріп карьерасын аяқтады да, артынша бапкерлікке кірісті.

2004 жылы Афина Олимпиадасына қатысып, қол жүлдегер атанды, 2006 жылғы әлем чемпионатына қатысып, топтық кезеңнің алғашқы екі ойынында (Гана және АҚШ құрамаларына қарсы) және жартылай финалда Германиямен ойында алаңға шықты. Бұл ойында Дель Пьероға нәтижелі пас шығарды да, Италия 2:0 есебімен ұтып, финалға шықты. 

Екі рет Конфедерациялар кубогына (2009, 2013), 2010 жылғы Әлем чемпионатына қатысты.

Ұлттық құрамадағы соңғы матчтарын 2013 жылы күзде өткізді.

Жетістіктері
------------

### Командалық

«Милан»
* Чемпиондар лигасы: 2006/07
* УЕФА суперкубогы: 2007
* Клубтар әлем чемпионаты: 2007

«Гуанчжоу Эвергранд»
* Қытай чемпионы: 2014

Италия
* Жастар арасындағы әлем чемпионы: 2004
* Әлем чемпионы: 2006

### Жеке

* Италиядағы жыл футболшысы: 2005

Дереккөздер
-----------

1. ↑

Сілтемелер
----------

* Ресми сайт (итал.) (ағыл.)
**Ұдмұртия** (орыс. *Удмуртия*), ресми атауы **Ұдмұрт Республикасы** (ұдм. *Удмурт Элькун*) — Ресей Федерациясының құрамындағы субъект, республика. Республика аты алған басты ұлты ұдмұрттар болғанымен, халқының көпшілігі – орыстар.

Ұдмұрт Республикасы Еділ федералды округі және Орал экономикалық ауданына кіреді. Астанасы — Ижау қаласы. Ресми тілдері — ұдмұрт және орыс.

Атауы
-----

*Ұдмұрт* атауы *одо-морт* («шалғынды адамдар», «шалғындар халқы») сөзінен шыққан. 1557 жылғы құжат осы этимологияны растайды, ол жерде ұдмұрт халқы орысша «луговые люди» («шалғын адамдары») деп аталады.

"Ұдмұрт" терминінің қолдануынан бұрын ұдмұрттар орысша "вотяктар" деп аталған еді.

Тарихы
------

1920 жылы 4 қарашада Вотяк автономиялы облысы құрылды. 1932 жылдың қаңтарында ол Ұдмұрт автономиялы облысы болып өзгертілді, ол кейін 1934 жылы 28 желтоқсанда Ұдмұрт АКСР болып қайта құрылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде көптеген өнеркәсіптік зауыттар Украина мен батыс шекаралас аймақтардан Ұдмұртияға көшірілді.

Географиясы
-----------

Ұдмұрт Республикасы Орал тауларының оңтүстігінде орналасқан және солтүстік-батысында Киров облысымен, шығысында Пермь өлкесімен, оңтүстік-шығысында Башқұртстанмен және оңтүстігінде Татарстанмен шектеседі. Ұдмұртияның жері Шолман және Нұқрат өзендерінің арасында орналасқан.

Елордасы, Ижау қаласы — Ұдмұртияның әкімшілік, өндірістік және мәдени орталығы. Қаланың жақсы дамыған транспорты да бар, құрлық, ауа және теңіз жолдарын санағанда.

### Климаты

Ұдмұртия климаты — континенттік, жылы жаздары және суық қыстары бар.

Халқы
-----

Воткинск қаласы
Игра қаласы
### Статистикасы

Росстат деректері бойынша Ұдмұрт Республикасының халқы 1 484 460 адамға тең (2022). Халық тығыздығы — 35,29 адам/км² (2022). Қала халқы — 66,84% (2020).

### Ұлттық құрамы

Республикада 60-тан астам ұлт өкілдері тұрады. 2010 жылғы санат бойынша Ұдмұртия халқының: 62,2%-ы орыстар, 28%-ы ұдмұрттар, 6,7%-ы татарлар, 0,6%-ы украиндар, 0,6%-ы марилер, 0,2%-ы башқұрттар. Республиканың солтүстігінде бесерман халқы тұрады.

Ұдмұртия халықтары картасы

Саясаты
-------

Ұдмұртия саяси құрылысы Ресей Федерациясы конституциясы және Ұдмұртия конституциясында бекітілген.

### Заң шығарушы билік

Ұдмұрт Республикасының Мемлекеттік Кеңесі ғимараты, Ижау
Ұдмұртияның басты заң шығарушы органы — Ұдмұртия Мемлекеттік Кеңесі. Оның депутаттары 5 жыл сайын сайланады. Қазіргі құрамы 25 маусым күні 2013 жылы сайланды, «Біртұтас Ресей» партиясынан шыққан төрағасы — Владимир Петрович Невоструев.

### Атқарушы билік

Республиканың атқарушы билігін Ұдмұртия басшысы және Ұдмұртия үкіметі басқарады. 2011 жылдан бұрын Ұдмұртия басқаруындағы басты тұлға «Ұдмұртия президенті» деп аталған еді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Ұдмұрт Республикасының конституциясы
2. ↑  С.К. Белых және В.В. Напольских ЭТНОНИМ удмурт: ИСЧЕРПАНЫ ЛИ АЛЬТЕРНАТИВЫ? Linguistica Uralica. T. 30, № 4. Tallinn, 1994
3. ↑  Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2022 года Мұрағатталған 11 маусымның 2022 жылы.
*Cuculus canorus canorus* + *Anthus trivialis*
*Anthus trivialis trivialis*
**Орман жадырақ** (лат. *Anthus trivialis*) - Торғайтәрізділер отрядына жататын жадырақтар туысының ең әйгілі типтік өкілі.

Биологиялық сипаттамасы
-----------------------

Дене салмағы 18-25 г. орман жадырағының қоңырқай сұр реңі денені бойлай созылған қоқшыл сызықшалардың қоюлығынан басқа жадырақтардан гөрі қаралтым болып көрінеді. Айқын алабажақтың әсіресе төсінен және бөтегесінен байқалады. Орман жадырақ уақыттың көпшілігін жерде өткізіп, қалың шөптің арасына лып етіп кіріп, тез және ептілікпен бунақденелілерді аулайды.

Ол әрқашан дерлік ағашқа қонып сайрайды, оның үстіне ерекше құсойнақ жасап ұшады. Ондайда бір ағаштың басынан екіншісіне ұшып, қатты әуенмен жоғарылаған сайын жоғарылай түседі де, қанатын жайып, құйрығын қайырып көтереді. Бұдан соң "уи-уи-уи-уи"-деп айқайлап, көлбей ұшқан бойда қалықтайды да, бұрын ұшып кеткен биіктіктен төменірек екінші ағашқа немесе бұтаға қонады. Орман жадырағының бүлк - бүлк еткен көп дыбысты әуені Қазақстанда кездесетін жадырақтардың бүкіл түрлерінің ішіндегі ең әдемісі.

Таралуы
-------

Бұл құс берілген атауына қарамастан, ормандық құстан гөрі орман жиегінде өмір сүретін құс. Ол Тәңіртаудың кейбір жоталарында, орманнан мүлде алыс өмір сүреді.
Қазақстанда орман жадырақ - орманды далада, оңтүстікте таулы аудандарда қоныстанады, ал көктемгі және күзгі ұшып өту кезінде кез келген жерлерде кездесуі мүмкін. Орман жадырақ Африкада және Үндістанда қыстайды. Қыркүйекте қыстауға ұшып кетіп, мамырда бізге қайта оралады.

1. ↑  *BirdLife International* *Anthus trivialis*. *IUCN Red List of Threatened Species. Version 2013.2*.  International Union for Conservation of Nature (2012). Тексерілді, 26 қараша 2013.
**Леопард** (лат. *Panthera pardus*) — сүтқоректілер класы жыртқыштар отрядының мысық тұқымдасына жататын жыртқыш аң. 

  

Денесі созылыңқы, аяқтары қысқа әрі мықты. Дене тұрқының ұзындығы 107 — 180, құйрығының ұзындығы 75 — 110 см. Тығыз, жұмсақ сары немесе қызғылт жүнінің үстінде қара дақтары болады. Тұтас қара түстілерін — пантера деп атайды. Аталығы 60, аналығы — 30 — 40 кг тартады. Леопард негізінен Африкада (*тек Сахарада кездеспейді*) тіршілік етеді. Азияда, Түрікменстанда, Ресейдің Қиыр Шығысында ұшырасады. *Тропиктік, субтропиктік* аймақтардағы ормандарда, тау беткейлерінде, жазық далалар мен саванналарда, өзен бойында, тоғайларда мекендейді. Леопард, негізінен, тұяқты аңдарды (*бұғы, елік, арқар, т.б.*) аулайды. Қорегін, көбіне түнде аулайды. Көбіне қаңтар — наурыз айларында ұйығып, 90 — 105 күннен кейін балалайды. Леопард Халықаралық табиғат қорғау одағының "Қызыл кітабына" енгізілген.

Қазақстанда Үстірт мемлекеттік табиғи қорығында (Маңғыстау облысы) 2020 жылы леопардтың пайда болуының үш жағдайы байқалған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Ұлттық Энциклопедиясы
2. ↑
Лазердің когерентті сәулесіндегі фотондар
**Фотон** (грек. *phos, photas* — жарық) — электрмагниттік сәуленің (жарықтың) элементтeр бөлшегі. 

Үлгі:Информация о частице

Фотон зарядсыз бейтарап (нейтрал) бөлшек. Ол вакуумде с=3\*108 м/с жылдамдықпен тарайды. Оның энергиясы (E) жиілігімен (v) анықталады: E=hv/с, оның тыныштықтағы массасы m=0. Фотон электрмагниттік әсерлесуді тасымалдайтын бөлшек. Зарядталған бөлшектердің фотондарды шығаруы немесе сіңіруі барлық электро-магниттік процестердің негізі болып табылады. Фотон туралы ұғым кванттық теория мен салыстырмалы теорияның даму барысында пайда болды. 1905 ж. А.Эйнштейн фотоэффект құбылысының заңдылықтарын түсіндіру үшін 1900 ж. нем. физигі М.Планк ашқан жарық кванттары туралы ұғымды пайдаланды. Жарықтың фотондардан (кванттардан) тұратындығы люминесценценттік құбылыстар мен фотохим. реакциялар арқылы дәлелденді. "Фотон" терминін ғылымға 1929 ж. америка ғалымы Г.Льюис енгізді. Фотон бозондарға жатады. Оның меншікті импульс моментінің (спинінің) қозғалыс бағытына проекциялары S=±1. Классикалық электрдинамикада оның бұл қасиетіне көлденең электро-магниттік толқындар сәйкес келеді. Электро-магниттік әсерлесуден басқа фотон гравитациялық әсерлесуге де қатысады. Америка физигі А.Комптонның рентген сәулелерінің бос электрондардан шашырауын зерттейтін тәжірибесінде кванттық сәуле (фотон) шығару да зат бөлшектері сияқты кинематикалық заңдарға (энергияның және импульстің сақталу заңдарына) бағынатындығы дәлелденді. Фотонның зарядталған лептондармен әсерлесуін (өзара бір күйден екінші күйге ауысуын) кванттық электрдинамика зерттейді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ Энциклопедиясы", 9 том
2. ↑  "Кванттық электроникаға кіріспе", ISBN 978-601-292-108-3
Гжель керамикасы
ASEAN Tourism Awards 2019
**Гжель керамикасы** — орыс халқының қолөнерінің дәстүрлі керамика жасау әдісі. Өзінің ерекшелігімен, стилімен айқындалады. Көп ғасырлар бойы Ресейде бұл өнер "гжель" деген атпен аталып келе жатыр. Қазақ өнеріндегі саз балшықтан жасалынған көзешілік өнері сияқты, бұл өнер түрі де дəл осы жолмен жасалады. 

Гжель бұйымдарның бояуы көк және ақ түсті болады. Бұл тамаша түстер ерекше қанық болады. Кез-келген жанды қайран қалдыратын гжель өрнектері бір-біріне ұқсамайды. Оның əрбір салынған бөлігі бірін-бірі айқындап, əрлеп, байыта түседі. Гжель бұйымдары көбіне өсімдік өрнектерімен əшекейленеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Бейнелеу өнері: Жалпы білім беретін мектептің 6-сыныбына арналған оқулық/3-басылымы, өңделген. -Алматы: Атамұра, 2011.
Carmen Miranda — Uva de caminhão
Na Pavuna
Primeira Linha
Samba de fato
Agora é Cinza
**Самба** (порт. *samba*) — тегі Африка елдерінің әуен-ырғақтарынан шыққан бразилиялық музыкалық жанр. Самба Бразилияның ұлттық мәдениетінің негізгі нысандарының бірі болып есептеледі. 

Бразилиялық самба деген ұғымға музыка, ән және би кіреді. XX ғ-дың 30-шы жылдары самба Рио-де-Жанейрода дәстүрлі өтетін карнавалдардың нышаны болды, 40-жылдары әлемге танымалы болып, Бразилияның ұлттық символдарының біріне айналды..

Самба Бразилияның бүкіл аймақтарында таралған, әсіресе Баия (самба де рода), Пернамбуку, Мараньян, Минас Жерайс, Сан-Паулу штаттарында. Алайда, әр түрлі аймақтарда музыканың ырғақтары мен стилдері ерекшеленеді.

Атақты орындаушылар
-------------------

* Кандея
* Жовелина Перола Негра,
* «Фунду ди Кинтал» тобы
* Безерра да Силва

Самба түрлері
-------------

* Пагоде романтико
* Нео-пагоде
* Самба ди бреки
* Самба-кансан
* Самба-энреду
* Самба де гафиэйра
* Босса-нова
* Самба-регги
* Самба ди рода
* Самба-эзалтасан

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Brasilando.com Бразильские инструменты, на которых исполняется самба Мұрағатталған 29 қаңтардың 2009 жылы.
* Brazilian Beats Мұрағатталған 20 мамырдың 2019 жылы. Fansite for Brazilian Beats Series of classic and modern Samba Fusions
* All Brazilian Music samba page Мұрағатталған 3 наурыздың 2016 жылы.
* One of the first formal samba definition (1997)
* Loronix is the largest virtual community around the Brazilian music on the Internet.
* Dance Samba Spain (Madrid) — www.andreabrasilmadrid.es.
* Samba from the Favelas Мұрағатталған 4 наурыздың 2016 жылы. some podcasts from 'RadioFavela — The Sound of Rio'
* Самбе-де-рода Мұрағатталған 23 мамырдың 2013 жылы.
*Басқа мағыналар үшін Қызылтау деген бетті қараңыз.*

**Қызылтау** – Сарыарқаның орталық бөлігіндегі аласа тау.

Географиялық орны
-----------------

Павлодар облысындағы Баянауыл ауданында, Баянауыл тауларынан оңтүстік-шығысқа қарай 35 км жерде орналасқан. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай Еспе өзенінің аңғарынан Балатүндік өзенінің аңғарына дейін 65 км-ге созылып жатыр. Ені 10 — 15 км. Абсолюттік биіктігі 800 м.

Жер бедері
----------

Күмбез, шошақ тәрізді денудациялық аласа таулар мен ұсақ шоқы, төбелер тобынан тұрады. Ірі таулары: Қарақуыс (764 м) пен Әулие (1055 м). Беткейлері сайлармен тілімделген. Етегінде бұлақтар бар.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Таулар соңғы тас көмір, пермь кезеңдерінің граниттерінен, төменгі және орта девон жыныстарынан түзілген. Тау етектерін төрттік дәуірдің делювийлік-пролювийлік шөгінділері жауып жатыр.

Өсімдігі
--------

Қызылтаудың қоңыр топырағында қараған, тобылғы, сұлыбас, қылқан селеу, бетеге, жусан өседі. Мал жайылымы ретінде пайдаланылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
**Ғалым Баубекұлы Мәмбеталиев** (26 тамыз 1965, Теміртау, Қарағанды облысы, Қазақ КСР) — Кеңес және қазақстандық хоккейші.

Ойыншы
------

Теміртау шайбалы хоккей мектебінің тәрбиеленушісі. Негізінен Теміртау және Қарағанды клубтарында ойнады. 1-2 маусымды новосібірлік «СКА», «Урицкий ат. СК» және әлметтік «Нефтяникте» ойнады. Соңғы төрт маусымды «Мостовикте» өткізді.

Жаттықтырушы
------------

Бапкерлік мансабын 2002 жылы туған жері Теміртауда бастаған. Екі маусымнан кейін «Барыс» командасына басшылық етті.

2006/2007 жылғы маусымда «Сарыарқаны» басқарды. Клубпен бірге қола жүлдегер (2006/2007 маусым) және бірінші лигадағы Ресей чемпионатының чемпионы (2007/2008 маусым), Қазақстан чемпионы (2007/2008 маусым) болды.

2009 жылы Қазақстан Ұлттық құрамасын басқарды. Ұлттық құрамамен әлем чемпионатының элиталық кезеңіне өтті. 2010 жылы элитадағы орнын сақтай алмады.

2010/2011 маусымда «2-Барыс» командасын басқарды. Клубпен бірге Қазақстан чемпионатында екінші орынға ие болды.

2011 және 2017 жылдары Қазақстан жастар құрамасын жаттықтырды.

2011 жылдан 2017 жылға дейін «Қар барыстары» жаттықтырушылар штабының мүшесі болды. 2015/2016 маусымда клубпен бірге ширек финалға дейін жетіп, онда «Чайкаға» есе жіберді.

2017/2018 маусымда «Барысты» басқарды.

2018 жылы ұлттық құрамаға қайта оралды. Ұлттық құрамамен әлем чемпионатының элиталық кезеңіне өте алмады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мәмбеталиев Қар барыстарын басқарды
2. ↑  «Барыс» бапкері Қазақстан құрамасын басқарады
**Досжан Русланұлы Есіркенов** (15 қыркүйек 1989, Өскемен, Қазақ КСР) —— қазақстандық кәсіпқой хоккейші, оң жақ шабуылдаушы.

Мансабы
-------

Досжан өскемендік хоккейдің түлегі. Ол өзінің мансабының негізгі бөлігін «Қазмырыш-Торпедо» шайбалы хоккей клубында өткізді.

Ол жоғары лигада 193 ойын өткізіп, 46+57 ұпай жинаған.

Ресей чемпионатының бірінші лигасында 14 ойын өткізіп, «Сарыарқаның» құрамында ойнап, 9+10 ұпай жинады.

Қазақстан чемпионатында 47 ойын өткізіп, 15+13 ұпай жинаған. Қазақстанның екі дүркін чемпионы (2004/05, 2006/07).

2010 жылдан бастап «Қазмырыш-Торпедо» шайбалы хоккей клубы қатарында БХЛ ойнап, 124 ойынға қатысып, 23+35 ұпай жинады.

2000 жылдан бастап жастар мен жасөспірімдер құрамаларына қатысты.

2007 және 2008 жылдардағы әлем чемпионаттарында 10 ойын өткізіп, 2+3 ұпай жинаған. 2007 жылы Қазақстан құрамасы 1-дивизионда қола, ал 2008 жылы дивизионда күміс алды.

Сілтеме
-------

* Досжан Есіркенов «Eliteprospects.com» сайтындағы статистикасы  (ағыл.)
* БХЛ сайтында
* «Спутник» шайбалы хоккей сайтында
**Андрей Павлович Соколов** (22 қаңтар 1968, Өскемен, Қазақ КСР) — қазақстандық және ресейлік хоккейші, қорғаушы, халықаралық дәрежедегі спорт шебері. Қазақстан құрамасының ойыншысы. Қазіргі уақытта жаттықтырушы.

Өмірбаяны
---------

Өскемен шайбалы хоккейінің тәрбиеленушісі, жаттықтырушысы - Владимир Гольц.

Ол бүкіл мансабын «Торпедо» (Өскемен) және «Металлург» (Магнитогорск) клубтарында өткізді. 2005 жылы хоккей мансабын аяқтағаннан кейін ол бапкерлікке ауысты. 2005-2007 жж. «Металлург-2» (Магнитогорск) үлестес клубының жаттықтырушысы, 2007 жылдан бастап - «Металлург» негізгі командасының жаттықтырушысы.

Қазақстан құрамасының құрамында Олимпиада ойындарына және бес әлем чемпионатына қатысты.

Ұлы Константин - хоккейші, Ханты-Мансийскінің «Югра» шабуылшысы.

Жетістіктері
------------

* 1998 жылғы қысқы Олимпиада ойындарының ширек финалисті
* Екі мәрте Ресей чемпионы (1999, 2001).
* 2004 жылғы Алтын дулыға иегері.
* Ресей чемпионатының күміс жүлдегері (1998, 2004).
* Ресей чемпионатының қола жүлдегері (1995, 2000, 2002).
* 1998 жылғы Ресей кубогының иегері
* Еуролиганың екі дүркін чемпионы (1999, 2000).
* Қазақстан чемпионы (1993, 1994)
* 1991 жылғы қысқы Универсиаданың күміс жүлдегері.
**Пекин үйрегі** немесе **Лонг-Айленд үйрек балапаны** (*Anas platyrhynchos domestica*, or *Anas peking*) - Қазтәрізділер отрядының үйректер тұқымдасының Үй үйрегі тегінің етті тұқымы. 

Бұрынғы кездері Құрама Штаттарда үйрек балапандарын өндіру Лонг-Айлендте орналастырылған болатын, шығарылған үйрек балапандарының барлығы Лонг-Айлендте туып-өскендер болып есептелетін. Олар Қытайдан әкелінген пекиннің ақ үйрек балапандарының тұқымынан шығарылған болатын. Лонг-Айленд үйрек балапандарын белгілеу географиялық тұрғыда барлық уақытта Лонг-Айлендте, Нью-Йорк өсірілген үйрек балапандарына жатқызылатын. Бүгінгі таңда пекиннің ақ үйрек балапандары негізінен елдің Орта Батысында және Батыс аймақтарында өсіріледі, кейде Лонг-Айленд стиліндегі Үйрек балапандары деп аталуы да мүмкін.

Сипаттамасы
-----------

Пекин үйрегі ірі, басы сүйір, тұмсығы имектеу. Мойына қысқа, жуан, арқасы жалпақ. Қауырсыны ақшыл, тұмсығы сары, аяғы қызыл - сары. Кежегі 4 кг, мекиені 3,5 кг. Балапандары тез өседі, 50-60 тәулікте 2,2-2,5 кг-ға жетеді. Еті дәмді. 

### Көбеюі

Жылына 130-150 жұмыртқа салады. КСРО - ға 1925 жылы әкелінген. Сол кезден бүкіл КСРО бойынша тараған. Еліміздің көптеген құс шаруашылықтарында өсіріледі.

Дереккөздер
-----------

1. 1 2  Field Guide To Meat: How To Identify, Select, and Prepare Virtually Every ... - Aliza Green - Google Books.  Books.google.com. Тексерілді, 2 желтоқсан 2013.
2. ↑  
	1. ^ Li, Ping-Wei; Wei Liu, Gen-Pei Li, Rong-Huan Zhu, Da-Cheng Wang (2001). "Overexpression, purification, crystallization and preliminary X-ray diffraction analysis of Cu,Zn superoxide dismutase from Peking duck". Acta Crystallographica 57 (11): 1646–1649.  Үлгі:Doi.
3. ↑   Мұрағатталған 10 ақпанның 2009 жылы. - please note this source has an animal rights POV.
4. ↑  Қазақ Совет энциклопедиясы, 1976 жыл, Алматы,9 том,180 бет