**Энни Дж. Изли** (23 сәуір, 1933 - 25 маусым, 2011) — американдық компьютертанушы, математик және зымыран ғалымы. Ол Ұлттық аэронавтика және ғарыш кеңістігінің (ағыл.)қаз. (NASA) Льюис ғылыми-зерттеу орталығында (ағыл.)қаз. (қазіргі Гленн зерттеу орталығы) және оның председателі - Aэронавтика жөніндегі ұлттық кеңес комитетінде (ағыл.)қаз. (NACA) жұмыс істеді. Ол "Кентавр" (ағыл.)қаз. зымыран кезеңіне арналған бағдарламалық жасақтама жасаушы топтың жетекші мүшесі болды және NASA-да компьютертанушы болып жұмыс істеген алғашқы афроамерикандықтардың бірі болды.

Өмірбаяны
---------

Энни Изли Алабама штатының Бирмингем қаласында Самуэль Берд Изли мен Мэри Мелвина Гуверденнен дүниеге келген. Азаматтық құқықтар қозғалысына дейін афроамерикандық балалар үшін білім беру және мансап мүмкіндіктері өте шектеулі болатын. Афроамерикандық балалар ақ балалардан бөлек оқыды, ал олардың мектептері көбінесе ақ мектептерден кем болды. Эннидің анасы оған кім болса да бола алатынын алайда ол үшін талпыну керек екенін айтты. Ол Энниді жақсы білім алуға шақырды. Бесінші сыныптан бастап орта мектепке дейін Энни Қасиетті Отбасы орта мектебінде (ағыл.)қаз. оқыды және бітіруші сыныптың көрнекті суретшісі болды.

1950 жылы Изли Жаңа Орлеандағы Ксавье Университетінің (ағыл.)қаз. сабақтарына жазылды, ол сол кезде Африка-Американдық Рим-католик университеті болды және екі жылдай фармацевтика мамандығы бойынша оқыды.

1954 жылы ол Бирмингемге оралды. Нәсілдік теңсіздікті сақтайтын Джим Кроу заңдарының (ағыл.)қаз. аясында афроамерикандықтар дауыс беру үшін сауаттылық тестін тапсырып, сауалнама салығын төлеуі керек болды, ол 1964 жылы Жиырма төртінші түзетуде (ағыл.)қаз. заңсыз деп танылды. Ол тест тапсырушының өтінішіне қарап: «Сіз Ксавье университетіне бардыңыз. Екі доллар» деп айтқанын есіне алды. Кейіннен ол басқа афроамерикандықтарға сынаққа дайындалуға көмектесті.

Осыдан кейін көп ұзамай ол күйеуінің отбасына жақын болу үшін Кливлендке көшті, әрі қарай оқуын жалғастыру ниетімен. Өкінішке орай, жергілікті университет дәріхана бағдарламасын осыдан біраз уақыт бұрын аяқтаған болатын және жақын балама болған жоқ.

Бүкіл 1970-жылдарда Изли колледждегі мансап күндеріндегі әйелдер мен азшылық студенттерін STEM мансабында жұмыс істеуге шақырды және жақтады.

NACA және NASA-да мансабы
-------------------------

1955 жылы ол жергілікті газеттен «компьютерлер» ретінде аэронавтика жөніндегі ұлттық консультативтік комитетте (NACA) жұмыс істеген егіз апалар туралы әңгіме оқыды. Ол келесі күні жұмысқа орналасуға өтініш берді, ал екі аптадан кейін жұмысқа қабылданды - шамамен 2500 қызметкерден тұратын төрт афроамерикандықтың бірі. Ол өзінің мансабын Кливленд, Огайо штатында NACA Льюис ұшуды қозғау зертханасында математика және компьютер инженері ретінде бастады (ол NASA Льюис ғылыми орталығы болды, 1958–1999, содан кейін Джон Х. Гленн ғылыми орталығы (ағыл.)қаз. болды). Ол білімін агенттікте жұмыс істей жүріп жалғастырды, ал 1977 жылы Кливленд мемлекеттік университетінде (ағыл.)қаз. математика ғылымдарының бакалаврына ие болды. Үздіксіз білім беру шеңберінде Изли НАСА ұсынған мамандандыру курстарынан өтті. Easley-ге басқа қызметкерлер білім алу үшін алған қаржылай көмектен агенттіктің түсіндірмесінсіз бас тартты. 

Излидің азшылыққа арналған түсіндіру жұмыстары колледждегі мансап күндеріндегі ерікті жұмысымен аяқталған жоқ. NASA-да ол жұмыспен қамтудың тең мүмкіндіктері жөніндегі кеңесшісі болуды өзіне алды. Бұл оның НАСА-дағы супервайзерлеріне барлық деңгейлердегі дискриминация туралы шағымдарды шешуге көмектесудің ресми тәсілдерінің бірі болды. 

Оның 34 жылдық мансабына баламалы энергетикалық технологияларды талдайтын, Кентаврдың жоғары энергетикалық зымыран сатысын қолдайтын, күн, жел және энергетикалық жобаларды анықтайтын, энергия түрлендіру жүйелері мен энергетикалық мәселелерді шешудің баламалы жүйелерін анықтайтын компьютерлік кодты әзірлеу және енгізу кірді. Оның энергетикалық тағайындауларына аккумуляторлық батареялардың өмірде пайдаланылуын анықтауға арналған зерттеулер кірді, мысалы, электр коммуникациясында. Оның компьютерлік қосымшалары коммерциялық қол жетімді технологияларды жақсартуды ұсынатын энергияны түрлендіру жүйелерін анықтау үшін пайдаланылды. Ол 1989 жылы зейнетке шықты. Оның ұзақ мансабына және зерттеулерге қосқан көптеген үлестеріне қарамастан, ол НАСА-ның жарнамалық фотосуреттерінен айрылды.

Излидің Кентавр жобасымен жұмыс жасауы болашақ ғарыш кемесінің ұшырылымы мен байланыс, әскери және ауа-райы спутниктерін ұшырудың технологиялық негіздерін қалауға көмектесті. Оның жұмысы 1997 ж. Кассини (ағыл.)қаз. зондының Сатурнға ұшуына үлес қосты, оның іске қосқышында оның жоғарғы сатысы Кентавр болған.

Энни Изли Кливлендте 2001 жылы 21 тамызда Сандра Джонсонмен сұхбаттасқан. Сұхбат Ұлттық аэронавтика және ғарышты басқару бойынша Джонсон ғарыш орталығының ауызша тарих бағдарламасында сақталған. 55 беттен тұратын сұхбат стенограммасында Азаматтық құқықтар қозғалысы, Гленн ғылыми орталығы, Джонсон ғарыш орталығы (ағыл.)қаз. ғарышқа ұшу және әйелдердің ғарышқа ұшуына қосқан үлесі туралы материалдар бар. Сол сұхбатында Изли одан гаджеттермен ойнай ма, жоқ па деген сұраққа: «Менің уақытым да, тілегім де жоқ. Мен электрондық поштаны аламын, мен оны жіберемін, бірақ онымен ойнамаймын. Бұл мен ойнайтын қызықты нәрсе сияқты емес. Мен гольф алаңында немесе басқа нәрселермен белсенді түрде айналысқаным жөн.

Изли сонымен бірге NASA шаңғы клубының негізін қалаған және кейіннен алғашқы президенті болған және басқа жергілікті шаңғы клубтарына қатысқан жаңадан шыққан спортшы болды.

Таңдалған жұмыстар
------------------

* *Performance and Operational Economics Estimates for a Coal Gasification Combined-Cycle Cogeneration Powerplant.* Nainiger, Joseph J.; Burns, Raymond K.; Easley, Annie J. NASA, Lewis Research Center, Cleveland, Ohio. NASA Tech Memo 82729 Mar 1982 31p
* *Bleed Cycle Propellant Pumping in a Gas-Core Nuclear Rocket Engine System.* Kascak, A. F.; Easley, A. J. National Aeronautics and Space Administration. Lewis Research Center, Cleveland, Ohio. Report No.: NASA-TM-X-2517; E-6639 March 1972
* *Effect of Turbulent Mixing on Average Fuel Temperatures in a Gas-Core Nuclear Rocket Engine.* Easley, A. J.; Kascak, A. F.; National Aeronautics and Space Administration. Lewis Research Center, Cleveland, Ohio. Report No.: NASA-TN-D-4882 Nov 1968

Дереккөздер
-----------

1. 1 2 3  Annie Jean Easley Obituary
2. ↑  Annie Easley, Computer Scientist
3. 1 2 3  Notable Women Scientists
4. 1 2  Annie Easley helped make modern spaceflight possible
5. ↑  Annie Jean Easley: Engineer, mathematician, and rocket scientist
6. 1 2 3  Meet Annie Easley, the barrier-breaking mathematician who helped us explore the solar system
7. 1 2  Annie J. Easley Oral History
8. ↑  Annie Easley, Computer Scientist
9. ↑  Power in Numbers: The Rebel Women of Mathematics
10. 1 2 3 4  Annie Easley, Computer Scientist and Mathematician
11. ↑  African Americans in Science, Math, and Invention
12. ↑  Annie Easley, Computer Scientist
13. ↑  "Easley, Annie J.: American Computer Scientist" in *World of Computer Science*. Brigham Narin, Ed. (Detroit, MI: Gales Group), 2002. p. 210.
14. 1 2  Annie J. Easley Oral History

Cілтемелер
----------

* BookRags өмірбаяны
* Ғылыми өмір жолдары
* NASA Гленн зерттеу орталығы Мұрағатталған 20 маусымның 2020 жылы.