recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**«Заман»** (басылым) – бүгінгі күні Түркиядағы ең танымал әрі беделді газеттерінің бірі. 

1986 жылдан бастап жарық көре бастаған басылым бүгінде ірі түрік басылымына айналды. Оның мемлекет ішінде 400 бөлімшелері, ал шетелдерде 20-ға жуық меншікті тілшілері бар. Басылым күннен-күнге таралу ауқымын ұлғайтып, қызметкерлер саны көбейту жұмыстарын жүргізуде. Баспасөзге өзіндік бетбұрыс ала келген басылым шет елдерде де жарық көреді. Мәселен, біздің елдегі Ахмет Аляздың басқаруымен жарық көретін «Қазақстан-Заман» газеті де түрік «Заманының» қазақ тіліндегі нұсқасы. Газет беттерінде түрлі әлеуметтік, саяси, экономикалық жаңалықтар жарық көреді. Қоғамдағы келелді мәселелердің барлығына дерлік жауап іздеуге тырысады. Басылым ақпаратты жедел, еш өзгеріссіз беруімен ерекшеленеді. «Білімге ерекше назар», «Репортаж», «Академия», «Әйелдер әлемі» сынды т.б. арнайы беттері бар.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Рамазан А. Шетел журналистикасының тарихы: Оқулық. – Алматы: Қазақ Университеті, 2006 ж.
**Жанбек Ақатұлы Елеуов** (20.07.1925 жылы туған, Ресей, Алтай автономиялық облысы, Усть-Кан ауданы Турато селосы - 21.04.1996, Тараз) – **Кеңес Одағының батыры** (16.10.1943). Барнауыл (Ресей) қаласындағы полк мектебін бітіргеннен кейін, майданға жіберілген. Ол алтыншы атқыштар дивизиясының 25-ші гвардиялық атқыштар полкінің құрамында ұрысқа қатысты. 1943 ж. Қыркүйек айында Днепр және Припять өзендерінен өтіп, жау қамалын талқандауда көрсеткен ерен ерлігі мен батырлығы үшін оған Кеңес Одағының батыры атағы берілді. Соғыстан кейінгі жылдары туған ауданында мектеп директоры, аудандық кеңестің төрағасы қызметтерін атқарды. 1956 ж. Қазақстанға көшіп, Шығыс Қазақстан , Гурьев (қазіргі Атырау) облысының жалпы білім беретін мектептерінде еңбек етті. 1972 жылдан өмірінің соңына дейін Жамбыл облысы ДОСААФ мекемесі жанындағы атқыштар клубының бастығы болды.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Тараз, Жамбыл облысы энциклопедиясы, "Қазақ энциклопедиясының" Бас редакциясы, Алматы, 2003
**Жанбау Бірманов** (1939 жылы туған), актер, режиссер, Қаз КСР-інің еңбек сіңірген мәдениет қызметкері (1990). Ұлытаудың түлегі. Республикалық өнер студиясының актерлік бөлімін (1962), Жезқазған мемлекеттік педагогикалық институтын (1985) бітірген. 1962-1963 жылы Жезқазған Металлургтер Мәдениет сарайының көркемдік жетекшісі, 1963 жылдан телевизия студиясында режиссердің ассистенті, режиссер, 13 жылдай бас режиссер болып қызмет атқарған. Сонымен бірге Ұлытау ауданы Амангелді атындағы және «Қаракеңгір» кеңшарлары көркемөнерпаздарына жетекшілік жасайы. 2 ұжымның халықтық атаққа ие болуына еңбек сіңірді. Ауыл сахнасында 30-ға тарта спектакльдер қойды. Халық шығармашылығы бүкілодақтық байқауының бірнеше дүркін лауреаты.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5
**Жанболат Башар** 1949 жылы 25 қарашада Қарағанды облысы Ақтоғай ауданының "Қоңырат" колхозында дүниеге келген. Арғын тайпасы Тобықты руының Ақсақ бұтағынан шыққан. 1967 жылы Ақтоғай қонысында орта мектепті, 1981 жылы ҚарМУ-ді бітірген.
Балқаш қалалық Советінің депутаты болып сайланды. Республикалық "Қазақ тілі" қоғамының бірінші делегат болып қатысты.
1981 жылы Балқаш қалалық телестудиясында аға редактор, 1991 жылы Балқаш қалалық "Қазақ тілі" қоғамының төрағасы, аймақтық "Балқаш өңірі" газетінің редакторы болып қызмет істеді. 1998 жылдан бастап облыстық "Орталық Қазақстан" газетінің аймақтық тілшісі.
Жанболат Башар өлеңді мектепте оқып жүрген кезден бастап жаза бастаған. Алғашқы өлеңдері аудандық "Арқа еңбеккері" газетінде жарық көрді. 1991 жылы "Шашубай" атты естеліктер жинағын құрастырып шығарған. 1990 жылы "Балхашский рабочий" газетінің айына бір рет шығатын қосымша беті ретінде "Балқаш жұмысшысы" газетін қоғамдық негізде шығарып тұрды.
Ж.Башардың проза саласында бірталай әңгімелері облыстық, аймақтық баспа беттерінде жарық көрген. "Ақ әже", "Қос боз аңызы", "Кек пен шер", "Апандағы айқас", "Шырғалаң" тағы басқа әңгімелер.
Өлеңдері республикалық, облыстық, аймақтық баспа беттерінде жарық көріп жүр.
1999 жылы "Үкілі үміт" жыр жинағы жарық көрген.
**Дудыға** — сілкіп ойналатын дәстүрлі саз аспабы. Әу баста бұл аспапты әскербасылар мен батырлар жорық кезінде ұстайтын болған. Бұл туралы ауыз әдебиеті үлгілеріндегі:

Дудыга цагып, сырнайын тартып...немесе; Дудыга сілкіп ңагайын, Дүшпанга ойран салайын, — деп келетін жыр жолдарынан аңғарылады.

Дудығаның сырт пішіні кәдімгі ұршыққа ұқсас келеді, қолға ұстауға ыңғайлы ұзын сабы, сапқа бекітілген сегіз қырлы, күмбезді сопақша шанағы, шанақ сыртында қайысқа байланған, қатты ағаштан жасалған салпыншақ түймелері болады.

Аспап шанағы малдың (көбінесе ешкі) шала иленген жүқатерісіменқапталады,шанақішінеүсақсылдырмақтар ілінеді. Сап мен шанақ сырты әшекейленіп, басына шашақ тағылады. Сілкіп ойнаған кезде тұткасының екі жағына ілінген қаққыштары ерсілі-қарсылы керілген көнге соғылып, құдды бірнеше дабыл дүңкілдеп түрғандай дыбыс шығарады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақтың этнографиялық категориялар, ұғымдар мен атауларының дәстүрлі жүйесі. Энциклопедия. - Алматы: DPS, 2011. - ISBN 978-601-7026-17-2

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|   Қазақтың саз аспаптары |
| --- |
|  |
| Ішекті | 
Домбыра • Қобыз (қылқобыз • нарқобыз) • Бозаншы • Егек • Шертер • Адырна • Жетіген |
|  |
| Үрмелі | 
Бұғышақ • Керней • Сыбызғы • Сырнай (сазсырнай • қамыс сырнай • мүйіз сырнай • қос сырнай) • Тастауық • Ұран • Үскірік |
|  |
| Соқпалы | 
Дабыл • Даңғыра • Дауылпаз • Дүңкілдек • Кепшік • Тоқылдақ • Тұяқтас • Шың • Шыңдауыл |
|  |
| Сілкімелі | 
Асатаяқ • Дудыға • Қоңырау • Сақпан • Сылдырмақ • Шартылдауық |
|  |
| Тілшекті | 
Шаңқобыз |

 |
**Тетрастигма** (лат. *Tetrastigma*) – жүзім тұқымдасына жататын мәңгіжасыл шырмауық өсімдік. Оның 90-ға жуық түрлері белгілі. Олар негізінен Оңтүстік-Шығыс Азия мен Солтүстік Австралияда кездеседі. Бірақ тетрастигманың Вьетнамда өсетін бір ғана түрі ғылыми тұрғыдан зерттелген. Оның ең басты бағалы қасиеті ұзын, жасыл сабақтары мен ерекше пішінді жапырақтарында. Үй жағдайында тетрастигма мүлдем гүлдемейді деуге болады. Жылыжайлар мен оранжереяларда жақсы өседі. Тетрастигма тез өсетін гүл. Дұрыс күтім жасалса, бір жылдың ішінде бірнеше метр биіктікке жетеді әрі көлемі де ұлғая түседі.

Жарығы:
-------

Күн жақсы түсетін жерлерді ұнатады, алакөлеңкеде де өсе береді.

Жылуы:
------

Қыста температура 12°С төмендемегені дұрыс.

Суғарылуы:
----------

Молынан суғару керек, бірақ мөлшерден артық су құймауды қадағалаған жөн. Қыста сирек суғарылады.

Ылғалдылығы:
------------

Уақтылы сабақтарына су бүркіп тұру қажет.

Қоректендірілуі:
----------------

Минералды, органикалық және азотты тыңайтқышпен қоректендіру керек.

Аурулары:
---------

Ауаның құрғақ болуынан жапырақтарының ұшы сарғайып, қоңырқай тартып кетеді.

Көбейтілуі:
-----------

Көктемнен күзге дейін қалемшелері арқылы көбейтуге болады.

Сілтемелер
----------

* Гүлстан, өсімдіктер туралы сайт Мұрағатталған 20 ақпанның 2012 жылы.

Дереккөздер
-----------

"Гүлстан" республикалық ғылыми-танмыдық, көпшілік журнал, 2010 жыл ISSN 2078-6727
Техникалық құралдар адамның табиғи мүшелерінің қызметін атқара алады. Мысалы, тігін станогы тігіншінің, авто және темір жол көлігі жүргізушінің функциясын орындайды. Техника туралы сөз еткенде толықтыру мәселесін де қарастыру қажет. Техника адамның кейбір қасиеттері мен мүмкіндіктерін толықтырып отырса, оның өзі де техникалық жүйенің маңызды бөлшегі болып табылады. Сонымен қатар, транспорт пен байланыс, ғылым мен оқытудың, соғыс, медицина, мәдениеттің, күнделікті өмір сүрудің техникалары бар. Техниканың тарихы – адамның еңбек ету функцияларының бірте-бірте техникалық құрылымдарға өту тарихы. Оның дамуында үш маңызды кезең бар: қол еңбегінің құралдары, машиналар, автоматтар. 
Техниканың өзі ғылымға жаңа талаптар қойып отырады. Қазіргі қоғамның даму деңгейін ғылым мен техниканың дамуы анықтайды. 
Техника философиясы – бүгінгі әлемдегі техника феноменінің философиялық методологиялық және дүниетанымдық мәселелерін арнайы зерттейтін бағыт. Оның негізгі мақсаты – техниканы, оның дамуын біртұтас құбылыс ретінде қарастыра отырып, техникалық іс-әрекеттің мәнін ашу, техникалық мәдениетпен, саясатпен, адам іс-әрекетінің басқа да түрлерімен байланысын анықтау. Техника философиясының көрнекті зерттеушісі неміс ғалымы Ф.Рапп оның мынадай негізгі бағыттарын көрсетеді. 1) Техника тарихын және оның мәдениетпен қарым-қатынасын зерттеу; 2) Қазіргі техника мен еңбектің жалпы сипатының социологиясын сараптау; 3) еңбек етудің, әлеуметтік, саяси белсенділіктің экзистенциялық мәселелерін зерттеу; 4) эпистемология тұрғысынан органикалық әлем мен техникалық әлемнің бөлінуін қарастыру; 5) Басқару мәселелері және техника мен бүкіл адамзат құндылықтардың өзара қарым-қатынасын зерттеу. Техника адам өмірін жеңілдету және кеңейту, дамыту қажеттілігінен пайда болды. 
Техника болмысы туралы білім XІX ғасырда қалыптасты. Техника философиясының "техника-болмыс" қатынасын арнайы зерттейтін бөлімі техника онтологиясы деп, ал "техника-адам" қатынастарын зерттейтін бөлімі техника антропологиясы деп аталады. 
Техникалық білімнің негізі ерекшелігі – оның объектісі табиғи емес, жасанды сипатта болады. Техника қоғам өмірінде кеңінен қолданыс табады. Бір адам техникалық құрылымның жобасын сызады, екіншісі оны өндірудің технологиясын жасайды, үшіншісі оны өндіреді. ал төртіншісі онымен тікелей жұмыс жасайды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   "Философия" Есіркепова Г.К. Шымкент, 2008.
Алекса́ндр Сеза́р Леопо́льд Бизе́
**Алекса́ндр Сеза́р Леопо́льд Бизе́** (фр. , шоқынғаннын кейін **Жорж** есімін алған, фр. ; 1838—1875) — француз композиторы, атақты *"Кармен"* операсының авторы (1874).

Бизе 10 жасында Париж консерваториясына қабылданып, оны 1857 ж. бітіріп шықты. А.Ф. Мармонтель, П. Циммерман, Ж.Ф. Э. Галеви, Ш. Гунолардан дәріс алды.

1857 ж. *"Клавис пен Колтильда"* кантатасы үшін Рим сыйлығын алып, үш жыл Италияда оқу мүмкіндігіне ие болды. Бизе 20-ға жуық опера (біразы аяқталмаған), 3 оперетта жазған. Бизенің "Кармен" операсы — француз опералық реализмінің биігі. Ол әлемдегі ең танымал опералардың біріне айналды. Бизе бірнеше оркестрлік шығармалар, симфония-кантаталар, фортепианолық пьесалар мен ән-романстар да жазған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл, ISBN 5-89800-123-9, II том
Дуглас Перейра Дос Сантос (порт. Douglas Pereira dos Santos; 6 тамыз 1990 жыл,Монти-Алегри-ди-Гояс, Бразилия) — Бразилия елінің футболшысы, «Барселона» клубының қорғаушысы.

Мансабы
-------

### Клубтардағы мансабы

2007 жылы Дуглас жастарға арналған «Гойяс» командасынан Бразилияның үздік лигасына көтерілді. Ол 2007 жылдың 26 тамызында «Фламенгоға» қарсы ойнады. Ол маусымында екі матч ойнады. Сосын Дуглас көп уақыт ауысып тұратын ойыншыға айналды. 2012 жылы ол «Деспортиво Бразил» клубымен сатып алынды. Сосын бірден 3 жылға «Сан-Паулуға» жалдамаға берілді. 
2014 жылы Дуглас «Барселонаға» 5 жылға 4 милн. евроға сатылды. Ол каталониялық командамен бірге қыркүйектің 25-де «Малагаға» қарсы шықты.

### Ұлттық құрамасындағы мансабы

2009 жылы Дуглас жастарға арналған чемпионатта, Бразилияның құрамасында ойнады. Бразилияның құрамында ол барлығы 12 матч ойнады.

Дереккөздер
-----------



1. ↑
2. ↑
**Дудақтар отряды** (Otidipormes). Пішіні тауықтарға ұқсас, ірі құстар. Бұлардың мойыны мен саусақтарының ұзындығы орташа. Үш саусақты, қысқа
тұмсықты құстар. Жер шарыныӊ шығыс бөлімінің далалы және шөлді жерлерін мекен етеді. Құрғақ ортада тіршілікететін болғандықтан, құймышақ безі болмайды. Еркектерінде жұтқыншарымен жалғасатын тері қалташығы болады, ол дыбысты күшейтіп шығаруға қатысады. Біздің фаунада үш түрі кездеседі. Көбірек тараған түрі дуадақ (Otis tаrdа). Салмағы 16 кг-дай болатын ірі құс. Ашық даланы мекен етеді. Ұяларын бозды, түрлі шөпті далаға, кейде егіндікке де салады. Жазғытұрым қосарланып жүреді. Жұмыртқаларын тек қана ұрғашысы басады. Ұясында 2-6 жұмыртқа болады. Инкубация 30 күнге жетеді. Жұмыртқада шыққан балапандары ширақ келеді. Жұмыртқа салмайтын уақытта топтанып жүреді. Жыл құстарын топтанып жүрген кезінде аулайды.
Жыртылмаған тың жерлерде үлкендігі тауықтай безгелдек (Оtіs tetrax) деген дуадақтардың бір түрі мекендейді. Биологиясы жөнінен дуадақтарға жақын, бірақ жыртылған жерде кездеспейді. Закавказьеде, Индияда, Африкада қыстайды. Аз болғандықтан кәсіптік маңызы шамалы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Омыртқалылар зоологиясы. Мектеп баспасы, Алматы, 1970
**«Уолден, немесе тоғайдағы өмір»** — америкалық ақын әрі ойшыл Генри Дэвид Торо жазған кітап.

Мұнда автобиографиялық мәліметтермен қоса, автордың қоғам құрылысына және мәдени үрдістерге деген сыни көзқарасы беріледі.

Шығармада табиғатқа пайымдап қарау, жалғыздық, төзімділік, прогресстің адамға әсері, рухани ізденістер және басқа да тақырыптар көтеріледі.

Генри Дэвид Торо өз шығармасын келесідей бастайды:

> Бұл беттерді жазғанда, мен орманда, Массачусетс штатының Конкорд қаласына жақын орналасқан Уолден тоғаны жағалауында, өзім салған үйде жалғыз тұрдым. Ең жақын тұрақ бір миля қашықтықта болды, сөйтіп күнкөрісімді өз күшімен қамтамасыз етіп жүрдім. Былай екі жыл және екі ай өмір сүрдім. Ал қазір мен қайтадан өркениетіміздің қалыпты тұрғынына айналдым.
> 
> 
> 

Автор тоғайдағы осындай өмірін өз басынан 1845 жылдың шілдесінен 1847 жылдың қыркүйегіне дейін өткерген. 

Кітап 18 бөлімнен тұрады.

Сілтемелер
----------

* Walden
**Нұрбибі Омар** - 1955 жылы 15 сәуірде Түркістан облысы, Қазығұрт ауданында туған.

Өлеңдері мектеп оқушысы кезінен (1970 жылдардан) аудандық, облыстық газеттерде жариялана бастады. 1977 жылы Ташкенттің Низами атындағы педагогика институтының филология факультетін бітірді.
Көп жылдар Өзбекстандағы «Бостандық даусы», «Нұрлы жол» газеттерінде қызмет етті. Бұл күлдәрі елге оралып, «Замана», «Ақиқат» газеттерінде қызмет атқарыл жүр.
Өлеңдері Өзбекстан мен Қазақстанның республикалық басылымдарында және «Балауса», «Елқин» (өзбек тілінде) жыр жинақтарында жарық көрді. Жеке жыр жинағы «Жансәуле» 1998 жылы жарыққа шықты.[1][2]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса - Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл
2. ↑  Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6
**Отан соғысы ордені** (орыс. *Орден Отечественной войны*) — КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумының «I және II дәрежелі Отан соғысы орденін белгілеу туралы» 1942 жылғы 20 мамырдағы Жарлығымен белгіленген КСРО ордені.

Кейіннен КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумының 1943 жылғы 19 маусымдағы Жарлығымен орденнің сипаттамасына, ал орден ережесінде - КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1947 жылғы 16 желтоқсандағы Жарлығымен кейбір өзгерістер енгізілді.

Соғыс кезінде 324 903 адам 1-дәрежелі, 951 652 адам 2-дәрежелі орденмен марапатталды. Жалпы 1985 жылға дейін 344 мыңнан астам адам І дәрежелі, 28 мыңға жуық адам II дәрежелі орденмен марапатталды.

Жеңістің 40 жылдығына орай КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумының 1985 жылғы 11 наурыздағы Жарлығымен мыналар марапатталды: I дәрежелі орденмен - шамамен 2 миллион 54 мың адам, I дәрежелі орденмен - шамамен 5 миллион 408 мың адам.

Орден тарихы
------------

* Указ Президиума Верховного Совета «Об учреждении Ордена Отечественной войны первой и второй степени» от 20 мая 1942 года // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1942. — 28 мая (№ 19 (178)). — С. 1.
**Нұргүл Ибрагимқызы Ләпбаева** (1976 жылы) - социология ғылымдарының кандидаты, Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалык университетінің аға оқытушысы. Қазақстан әлеуметтанушылары Ассоциациясының мүшесі. Ләпбаева 1997 жылы Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогакалық университетінің тарих факультетін бітірді. 2004 жылы әлеуметтану мамандығы бойынша "Қазақстанда кәсіпкерліктің қалыптасуының әлеуметтанулық аспектісі" атты тақырыпта кандидаттық диссертация қорғады. Ләпбаева "Кәсіпкерлік туралы түсінік және оның әлеуметтік мәні", "Қазақстаңда кәсіпкерліктің қалыптасуының алғышарттары: әлеуметтанулық талдау", "Кәсіпкерліктің қоғамдағы және экономикадағы рөлі", "Кәсіпкерлер орта таптың өкілі ретінде", т.б. бірнеше ғылыми еңбектердің авторы. Негізгі еңбектері кәсіпкерлік мәселелеріне, соның ішінде кәсіпкерліктің әлеуметтік институт ретіндегі маңыздылығы, кәсіпкерлердің жаңа әлеуметтік топ ретіндегі қоғамның әлеуметтік құрылымындағы алатын орны және т.б. мәселелерге арналған. Қазіргі кезде кәсіпкерлік әлеуметтануы, этнос әлеуметтануы салаларына қатысты ғылыми ізденіс үстінде.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Биекенов К. Садырова М. Әлеуметтанудың түсіндірме сөздігі. — Алматы: Сөздік-Словарь, 2007. — 344 бет. ISBN 9965-822-10-7
**Франк де Бур** (нидер. ; 15 мамыр 1970, Хорн, Нидерланд) — нидерланд футболшысы, қорғаныс шебінде ойнаған. Қазір бапкерлікпен айналысады. Тағы бір нидерландылық футболшы Рональд де Бурдың сыңары.

Карьерасы
---------

"Аякс" футбол мектебінің түлегі. "Аякс" сапында 10 жылдай (1988-98) ойнап, мүмкін болған жүлделердің бәрін ұтты. Осы аралықта ЕУРО-1992, ӘЧ-1994, ЕУРО-1996 турнирлеріне қатысты. 1998 жылғы әлем чемпионатынан соң "Барселонаға" ауысып, каталондық клубтың намысын бес жылдай қорғалды. 2000 жылдар басталған соң Франктың негізгі құрамда алаңға шығуы сиреді. Оның үстіне оған "допинг қолданды" деген айыптар тағылып, жанжалдар көбейіп кеткен соң командадан кетіп, "Галатасарайға" қосылды. Бір жылдан соң Шотландияның "Рейнджерс" клубына ауысып, мұнда ол өзінің сыңары Рональдпен бірге жарты жылдай доп тепті. 

Карьерасының соңғы жылдарында Катар клубтарында ойнап, 2006 жылы футболмен қоштасты. 

Ұлттық құрамада 2004 жылы құрамамен қоштасқаша команда капитаны болды. 

2006 жылы футболдан кеткен соң "Аякстің" қақпашылар бапкері болды. Кейін Нидерланд құрамасының бапкері Берт ван Маарвейктің көмекшісі ретінде 2010 жылғы әлем біріншілігіне барды. Бұл жолы құрама финалда Испаниядан ұтылды да, Марвейк көмекшілерімен бірге қызметтен кетті. Мұнан соң Франк "Аякс" клубының бапкері боп тағайындалып, команда 2011-2014 жылдары қатарынан төрт рет Нидерланд чемпионы атанды.

2016 жылы жазда "Интердің" бапкері болғанымен 11 турдан соң сәтсіздіктер себебімен ол қызметтен босады.

Жетістіктері
------------

### Ойыншы ретінде

«Аякс»
* Нидерланд чемпионы (**5**): 1989/90, 1993/94, 1994/95, 1995/96, 1997/98
* Нидерланд кубогы (**2**): 1992/93, 1997/98
* Нидерланд суперкубогы (**4**): 1993, 1994, 1995, 1998
* УЕФА кубогы: 1992
* Чемпиондар лигасы: 1994/95
* УЕФА суперкубогы: 1995
* Құрлықаралық кубок: 1995

«Барселона»
* Испания чемпионы: 1998/99

**Нидерланд құрамасы**

* Еуропа чемпионатының қола жүлдегері: 1992, 2000, 2004
* Әлем чемпионатының жартылай финалисі: 1998

### Бапкер ретінде

«Аякс»
* Нидерланд чемпионы (**4**): 2010/11, 2011/12, 2012/13, 2013/14
* Нидерланд суперкубогы (**1**): 2013

Сілтемелер
----------

* Профилі (ағыл.)
* Профилі (нид.)
***Нұрбек Ғабдулхамитұлы Аужанов***(1950 ж.т.)-сәулетші, ҚР сәулетшілер одағының мүшесі. Қазақ политехникалық институтын бітірген(1974 жылы). Орал қаласының орталығын, Ленинск қаласындағы Космонавтика мұражайын(Байқоңыр қаласы) жобалау жөніндегі Бүкілодақтық конкурстық жұмыстарға қатысушы(ІІ сыйлық), Алматы қаласындағы жаңа Үкімет орталығын жобалауға жарияланған республикалық конкурсқа қатысушы(І сыйлық), Ақтөбе, Орал, Көкшетау, Қостанай қалаларының бас жоспарын және олардың орталықтарының ТЖЖ жоспарын, Атырау қаласындағы «Алмагүл» шағын ауданының техникалық жобасын әзірледің жобалау жұмыстарының жетекшісі, Алматы қаласының және халықты орналастырудың Алматылық жүйесінің жаңа бас жоспарын әзірлеуге қатысушы, «Ақ Орда» ЖҚК авторлық ұжым құрамында Астана қаласының бас жоспарын әзірлеуге қатысқан(І кезең). «Градкомплекс» ЖШС-ін басқарады.

Пайдаланылған әдебиет
---------------------

А 37 Астана:Энциклопедия.-Алматы: «Атамұра», 2008.-576 бет.
**Толымсыз жандар қаласы** – американдық жазушы Ренсом Риггздің романы, «Ерекше балалар үйі» романының сиквелі. Кітап оригиналы 14 қаңтар 2014 жылы АҚШ-нда ағылшын тілінде «Quirk Books» баспасымен шығарылғын. Оқиға бірінші кітап аяқталған орыннан басталып, Джейкоб пен оның достарының Мисс Сапсан үйінен жырақ кетіп, «Ерекше әлем астанасы» - Лондон қаласына жасаған сапары туралы баяндайды.

Сюжет
-----

Балалар крипто-сапиенстерді (ереше, паранормальді қасиеттерге ие адамдар) аулайтын, барлығынын көзіне көріне бермейтін құбыжықтардан қашып кеткеннен кейін, күшті теңіз дауылының астында қалды. Жағажайға жеткеннен кейін, жасөспірімдердің артынан мақұлықтар, бұрын ерекше адамдар болғандар, келе жатқаны білінеді. Балалар қорғаныш іздеп, орманға жүгіреді, алайда, жүгіретін бағыт не орын жоқ екенін аңғарады. Өздеріне орын таппай, басты кейіпкерлер орманды аралап жүрген еді, бірақ кейін олар Мисс Сапсан үйінен алып кеткен «Ерекшеліліер әңгімелері» кітабын естеріне түсіреді. Кітаптағы ертегі көмегімен Мисс Сапсан түлектері жаңа уақыт орамын тауып, ерекше жануарларға толы уақыт цикліне кіреді. Осы орамның имбринасы Мисс Королек басқа имбриналарға көмектесу үшін Англияға кеткенін білгеннен кейін Джейкоб пен оның достары имбринаны іздеуге аттанады. Осы сапар барасында ерекше балалар кездестірген цыгандар тобы оларға қалаға жетуге және тағы басқа заттармен көмектеседі.

Сиквел
------

Мисс Перегрин (Мисс Сапсан) топтамасының үшінші «Жандар кітапханасы» атты кітабы 2015 жылдың 22 қыркүйек күні жарық көрді.

Кейіпкерлер
-----------

| Кейіпкерлер | Ерекше қасиеттері |
| --- | --- |
| Клэр Денсмор | Екінші ауызы бар кішкентай қыз. |
| Мисс Баленсиага Рен | Ерекше жануарлар уақыт орамының имбринасы. |
| Сэм | Регенерация қасиетіне ие ерекше қыз. |
| Эсме | Сэмнің сіңілісі |
| Каул Бентам | Мисс Сапсанның інісі, басты антоганист. |
| Мелани Манон | Телекинез қасиетіне ие ерекше қыз. |
| Джейкоб Портман | Ерекше адамдарды аулайтын құбыжықтарды көре алатын ерекше жасөспірім, басты кейіпкер. |
| Эмма Блум | Отты тудыра алатын ерекше жеткіншек. |
| Миллард Наллингс | Көрінбейтін бала |
| Эддисон МакГенри | Жоғары зияткерлік дарындылығы бар ереше ит. |
| Хью Апистон | Хьюдің ішінде аралар тұрады. Ол аралармен сөйлесіп, ораларды басқара алады. |
| Дердра | Мисс Рен уақыт орамының ерекше жануары. |
| Алтея Гриммебвальд | Криокинез қасиетіне ие ерекше қыз. |
| Енох О’Коннор | Өлі денелерді қысқа уақыт аралығына тірілте алады. |
| Бронвин Брантли | Нанғысыз күшке ие ерекше қыз |
| Оливия Аброхолос Элефанта | Ауадан да жеңіл қыз, левитация қасиетіне ие қыз. |
| Гораций Сомнассон | Болжаулық түстерді көре алады. |
| Фиона Фрауэнфельд | Өсімдіктерді едәуір өлшемге дейін өсіре алады. |
| Сүйекті ағайындылар | Эхолокация қасиетіне ие ерекше ұлдар. |
**Толық граф** — кез келген екі төбесі қабырғамен байланысқан қарапайым граф. Яғни, {\displaystyle n} төбелі толық графта {\displaystyle n(n-1)/2} қабырғалары бар және бұндай граф {\displaystyle K\_{n}} деп белгіленеді. Дәрежесі {\displaystyle n-1} болатындай Жүйелі граф болып табылады.

{\displaystyle K\_{1}} ден {\displaystyle K\_{4}} ке дейін Планар граф болып табылады. Төбелер саны көп болатындай толық графтар планар бола алмайды, себебі олар {\displaystyle K\_{5}} ішкі графты қамтиды, сондықтан да Понтрягин-Куратовский теоремасы шарттарын қанағаттандырмайды.

Төменде төбелер саны 1ден 8ге дейін болатын толық графтар және олардың қабырғалар саны берілген.

| {\displaystyle K\_{1}}: 0 | {\displaystyle K\_{2}}: 1 | {\displaystyle K\_{3}}: 3 | {\displaystyle K\_{4}}: 6 |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |
| {\displaystyle K\_{5}}: 10 | {\displaystyle K\_{6}}: 15 | {\displaystyle K\_{7}}: 21 | {\displaystyle K\_{8}}: 28 |
|  |  |  |  |
**Айқындығы жоғары** **теледидар (HD** ) немесе **HDTV**, қысқ.  англ. — "high definition television"; Ресейде ресми құжаттарда **ТВЧ**аббревиатурасы пайдаланылады) — теледидар жүйесі, тігінен және көлденеңінен рұқсат беретін қабілеті ұлғайтылған, стандарттымен  салыстырғанда шамамен екі есе. Осылайша, АЖТ жоғары нақтылығы теледидар стандартты айқындылықтыға қарағанда бейнені жақын аралықтан қарауға немесе үлкен өлшемді экрандарды пайдалануға мүмкіндік береді. Бұл ретте жол бағанындағы сурет құрылымы байқалмай қалады және бастапқы сюжетте үшін бақылаушыға орташа деңгейін көрінетін бөлшектердің айқындылығы қамтамасыз етіледі, .

АЖТ және әдеттегі дәлдікті шаршы пиксельдегі бірдей мөлшерде кезінде суреттер стандарттарының салыстырмалы мөлшерлері. Қызыл түспен 480i, сары — 576i ТД стандартының кадры белгіленген

Сондай-ақ,
----------

* Теледидар жоғары айқындықтағы
* Теледидар өте жоғары айқындықтағы
* HD ready
* Full HD
* 4K (рұқсат)
* Blu-Ray
* HD DVD
* HDTV-Rip

Дереккөздер
-----------

1. ↑  ГОСТ 21879—88 Телевидение вещательное. Термины и определения  (орыс.).  Федеральное Агентство по техническому регулированию и метрологии (2007). Тексерілді, 15 тамыз 2013.
2. ↑  Телевидение, 2002
**«Айқын»** – Қазақстанда таралатын республикалық қоғамдық-саяси газет. Оның алғашқы нөмірі  2004 жылдың 6 наурызында жарық көрген. Республика көлемінде беделі, ықпалы, таралымы жөнінен жетекші орындардың бірінде. 

Газеттің алғашқы құрылтайшысы – «Литер-Media» ЖШС. Газет медиа-холдинг құрамында 2009 жылға дейін болды. 

2009 жылы Президент әкімшілігінің басшысы Аслан Мусиннің жетекшілігімен өткен кеңесте «Айқын» және «Литер-Media»-ға қарасты «Литер», «Қазақстан теміржолшысы» газеттері «Нұр Отан» партиясының құрылтайшылығымен құрылған «Нұр Медиа» медиа-холдингінің  құрамына өтті.

«Айқын» – «Nur Otan» партиясының негізгі ресми газеті. 2004 жылдан 2018 жылға дейін аптасына 5 рет, 2018 жылдан бері аптасына 4 рет шығып келеді. Газеттің «Айқын-апта» қосымшасы 2019 жылға дейін жарық көрді. 

2004-2018 жылдар аралығында Алматы қаласы  Әйтеке би көшесі 79-да  шығып тұрса, 2018 жылдың 7 қазанынан бастап, Астана қаласына қоныс аударды. Қазіргі мекенжайы: Астана қаласы, Қонаев көшесі 12/1.

«Айқын» газеті жазатын негізгі тақырыптар – саясат, экономика, әлеумет, спорт, халықаралық саясат. Газет 2019 жылдың қыркүйек айынан бастап сараптама жанрына ерекше мән беріп, мақалаларды осы стильге көшірді. Қоғамдағы ең өзекті проблемаларды жан-жақты сараптап, зерттеп жазады. Өз саласында мойындалған мамандардан сұхбат алады. Газет тиражы 40 000 дана.

Бас редакторлар
---------------

«Айқын» газетін әр жылдары елге белгілі журналист-публицистер басқарды. 

2004 -2007 жыл аралығында газеттің бас редакторы  Серік Жанболат болды. 

2007-2008 жылдары газетке Бауыржан Омаров редакторлық етті. 

2008 жылдан 2019 жылға дейін Нұртөре Жүсіп бас редактор атанды.

2019 жылдың қыркүйегінен бастап газеттің бас редакторы – Нұрмұхамед Байғараев. 
== 
Құрылымы ==
Айқын газеті құрылымдық жағынан Саясат және экономика, Әлеумет және руханият, Интернет-редакция, Аймақтағы тілшілер қосыны болып бөлінеді. 

Газеттің Ақмола, Атырау, Жамбыл, Қарағанды, Қызылорда, Түркістан, Солтүстік Қазақстан, Шығыс Қазақстан облыстарында, Алматы және Шымкент қаласында меншікті тілшілері бар.

Жетістіктері
------------

2005 жылы – Президент сыйлығын иемденген.

2006 жылы – «Алтын жұлдыз» сыйлығына ие болған.

2017 жылы – «Үркер» сыйлығын иемденген.

Газет журналистері  ҚР Президенті грантының және «Үркер» сыйлығының, Журналистер Одағы сыйлығының иегерлері, БАҚ саласындағы, мерекелік және басқа да медальдармен, алғысхаттармен марапатталған.

Сайты
-----

Айқын газетінің Aikyn.kz сайты 2008 жылы іске қосылған.  Басылымның интернет нұсқасының аудиториясы Қытай, Ресей, АҚШ, Франция, Түркия, Моңғолия, Өзбекстан, Қырғыз Республикасын да қамтиды. Сондай-ақ сайтта газеттің PDF-нұсқасына жазылып, оқуға болады. Сайттың 1 тәуліктегі қаралымы 40-60 мың арасында. Liveinternet.ru рейтингінде Қазақстандағы топ-10 медиа сайттың қатарына кіреді.

Басылым аудиториясы
-------------------

2021 жылы  мамыр айында Астана қаласындағы Л.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті, Журналистика және саясаттану  факультетінде «Айқын» газетінің төл аудиториясы ашылды.

Дереккөздер
-----------
**Нестор Фернандо Муслера Миколь** (ис. *Néstor Fernando Muslera Micol*; 16 маусым 1986 жыл, Буэнос-Айрес) — уругвайлық футболшы, Уругвай Ұлттық футбол құрамасы мен "Галатасарай" клубының қақпашысы.

Карьерасы
---------

### Клубтық

2007 жылы жазда "Насьонал Монтевидео" клубынан "Лациоға" ауысты. Трансфер құны 3 млн еуроны құрады. Сол кезде Анджело Перуцци карьерасын аяқтап, "Лационың" негізгі құрамынан бірден орын алды. Бірақ көп ұзамай "Миланмен" ойында Муслера 5 гол жіберіп алды, соның төртеуінде мұның тікелей кінәсі болғандықтан, негізгі құрамдағы орнын 44 жастағы Марко Балоттаға оңай беріп қойды.

Келесі маусымда клубқа аргентиналық қақпашы Хуан Пабло Каррисо келді де, Муслера тағы қосалқы құрамда қалды. Бірақ ұзамай Каррисо формасын жоғалтты, оның үстіне клуб жетекшілерімен бірақ кикілжіңге келіп, клуб тағы да Муслераға көбірек сенім артуына тура келді. Көп ұзамай негізгі құрамға мықтап орнықты. 

2011 жылы "Галатасарайға" ауысты. Алғашқы маусымда 18 кездесуде гол жібермей, әйгілі Клаудио Таффарелдің рекордын жаңартты. Сол маусымда Түркия чемпионы атанды.

2017 жылы клубпен тағы да 4 жылдық келісім шарт жасасты.

### Халықаралық

Ірі турнирлерде тұңғыш рет 2010 жылғы әлем чемпионатына қатысты. Кейін 2014, 2018 жылғы әлем чемпионаттарында да құраманың негізгі қақпашысы болды. Одан бөлек 2013 жылы Конфедерациялар кубогында, 2011, 2015, 2016, 2019 жылғы Америка кубоктарында құрама намысын қорғады.

Жетістіктері
------------

**Лацио**:

* Италия кубогы: 2008/09
* Италия суперкубогы: 2009

**Галатасарай**:

* Түркия чемпионы (5): 2011/12, 2012/13, 2014/15, 2017/18, 2018/19
* Түркия кубогы (3): 2013/14, 2014/15, 2015/16
* Түркия суперкубогы (4): 2012, 2013, 2015, 2016
* Түркиядағы жыл футболшысы (1): 2015
* Түркияның үздік қақпашысы (2): 2014/15, 2017/18

**Уругвай:**

* Америка кубогы: 2011
* Әлем чемпионатының жартылай финалисі: 2010
* Конфедерациялар кубогының жартылай финалисі: 2013

Дереккөздер
-----------

1. ↑

Сілтемелер
----------

* Ресми сайты

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  Осы үлгіні қарау   Әлеуметтік желілерде | 
Facebook · Twitter |
|  |
| Сурет, видео және аудио | 
Ортаққор · Instagram |
|  |
| Тематикалық сайттар | 
FootballDatabase.eu · National-Football-Teams.com · Soccerway · Transfermarkt · worldfootball.net · Turkish Football Federation · Internet Movie Database |

 |
Сәдібекұлы Айжарық
**Сәдібекұлы Айжарық** - 1939 жылы 17 желтоқсанда Қызылорда облысы, Арал ауданы, «Қармыс» елді мекенінде туған. 81-ге қараған жасында 2020 жылы 13 шілдеде Қызылорда қаласында өмірден озды. Н.В.Гоголь атындағы пединституттың филология факультетін тамамдаған. 1966–1971 жж. аудандық «Жаңадария» және «Сырдария» газеттерінде бөлім меңгерушісі, 1972–1997 жж. облыстық «Ленин жолы» (қазіргі «Сыр бойы») газетінің еңбекші хаттары, совет құрылысы, партия тұрмысы, саясат және қоғам бөлімдерінде тілші, аға тілші, бөлім меңгерушісі және редколлегия мүшесі, 1993–2000 жж. республикалық «Сұхбат» және халықаралық «Түркістан» саяси газеттерінің Ақтөбе, Қызылорда облыстары бойынша меншікті тілшісі қызметтерін атқарған. Тұңғыш әңгімесі облыстық «Ленин жолы» газетінде жарияланған. «Дария жыры», «Көктемін күткен ару», «Жүректегі жауһарлар», «Аққұмның ақ түндері», «Бал айы», «Ашық мұхитқа шыққан алып», «Жұмыр жерде біз бармыз» атты кітаптардың авторы. Облыстық партия және комсомол комитеттерінің, кәсіподақтары облыстық советінің Құрмет грамоталарымен, «Жеңістің XX жылдығы», «Социалистік жарыс жеңімпазы», «Еңбек ардагері», «Қазақстан Республикасының Конституциясына 10 жыл» медальдарымен және 1987 жылы Қазақ КСР Жоғарғы Советінің Грамотасымен марапатталған. Қызылорда қаласы Әкімінің және облыс Әкімі мен Мәслихатының Құрмет Грамотасын, Республика Президентінің «Алғыс хатын» алған. Облыс Әкімінің 2003 жылғы, 2009 жылғы стипендиаты.

Дереккөздер
-----------

* Мұрағатталған 6 наурыздың 2014 жылы.

Тағы қараңыз
------------

* Мұрағатталған 29 сәуірдің 2014 жылы.
**Айқындалмаған функция** - Ғ(х,у)=0 түрінде берілген функция.

Бірөлшемді түрі
---------------

Айқындалмаған функция жайлы қарапайым теорема тұжырымдамасы:
Егер {\displaystyle F:\mathbb {R} \times \mathbb {R} \to \mathbb {R} } функциясы

* {\displaystyle (x\_{0},y\_{0})} нүкте маңында үздіксіз
* {\displaystyle F(x\_{0},y\_{0})=0} және
* x тұрақты болғанда F(x,y) функциясы берілген маңда y бойынша қатал өспелі болса,

онда кез келген {\displaystyle (x,y)\in I} нүктесі үшін 

{\displaystyle F(x,y)=0\Leftrightarrow y=f(x)}
теңдігі орындаталын {\displaystyle f:I\_{x}\to I\_{y}} үзіліссіз функциясы табылатындай екі өлшемді {\displaystyle (x\_{0},y\_{0})} нүктесі маңы болатын {\displaystyle I=I\_{x}\times I\_{y}} аралығы табылады

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Математика / 0-71 Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д. профессор Е. Арын — Павлодар: «ЭКО» ҒӨФ. 2007 жыл. - 192 б. ISBN 9965-08-339-8
**Измайловка** – ежелгі дәуір обаларының орны.

Шығыс Қазақстан облысы Ұлан ауданы Бесқұдық ауылынан 7 км Солтүстік-батысқа қарай, Ертіс өзені жағалауынан 2 км жерде орналасқан. 1980–82 жылы Шульба археологиялық экспедициясы зерттеген. Обадан 30-ға жуық заттардың табылуы обаның қола дәуірінен ерте темір дәуіріне өту кезеңінде орнатылғанын аңғартады.

Табылған заттарға орай Измайловка екіге бөлінеді. Біріншісі тас жәшіктерден тұрады. Онда мүрделер екі бүктелген қалпы бастары батысқа қарата жерленген. Екіншісі күрделі жерлеу түріне жатады. Обадан табылған негізгі мүліктер – Орталық Қазақстандағы Беғазы-Дәндібай мәдениеті және Оңтүстік Сібірдегі – Қарасу мәдениеті ескерткіштеріне ұқсас өрнекті қыш ыдыстар.

Заттардың қалған бөлігін ат әбзелдері – ауыздық, найзаның ұшы, біз, қашау, т. б. құрайды. Табылған заттай деректер б.з.б. 9–7 ғасырларға жатады және олардың құндылығы – жергілікті тұрғындар өмірінің соңғы қола дәуірінен темір дәуіріне өту сатысын көрсетеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: "Аруна Ltd." ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8
2. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IV том
**Жанаргүл** (лат. *Adonis*) – сарғалдақтар тұқымдасына жататын бір не көп жылдық шөптесін өсімдік. Оның шалғында, далалық және таулы жерлерде өсетін 8 түрі бар. 

  

Ең көп тарағаны – көктем жанаргүлі (*A. vernalі*) биіктігі 10 – 40 сантиметр 3 – 4 сабағы болады, бұтақтары аз. Жапырағы жұмыртқа пішінді, бүтін жиекті. Ашық сары түсті дара гүлі сабағының ұшында жетіледі.

Тұқымынан және вегетативті (өсімді) жолмен, сондай-ақ, тамырсабағы арқылы да көбейеді. Сәуір – мамыр айларында гүлдеп, шілдеде жемістенеді. Жемісі – тұқымша.

Көктем Жанаргүлі – дәрілік өсімдік, одан алынатын «Адонизид» препараты және сұйық тұнбасы жүрек ауырғанда, сондай-ақ тыныштандыратын дәрі ретінде қолданылады. Жылтыр жанаргүл (*A. chrysocyathus*) – биіктігі 15 – 45 см, өте сирек кездесетін реликт, бағалы дәрілік өсімдік. Тұқымынан көбейеді. Маусым – шілде айларында гүлдеп, тамызда жеміс береді. Гүлі (жылтыр, сары түсті) әдемі болғандықтан сәндік үшін де өсіріледі. Тянь-Шаньжанаргүлі (*A. tіan»chanіca*) – биіктігі 7 – 10 см, өте сирек кездесетін, сабағын түк басқан, дәрілік өсімдік. Тұқымынан көбейеді. Мамыр – маусым айларында гүлдеп, маусым – шілдеде жемістенеді. шілдедің бұл үш түрі таралу аймағының жылдан жылға азаюына байланысты, қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Энциклопедиясы
2. ↑  Т. Мұсақұлов, ОРЫСША-ҚАЗАҚША ТҮСІНДІРМЕЛІ БИОЛОГИЯЛЫҚ СӨЗДІК І-том ҚАЗАҚМЕМЛЕКЕТБАСПАСЫ, Алматы — 1959, Редакциясын басқарған: Биология ғылымының докторы профессор Т. Дарқанбаев


Үлгі:Stb
**Нұрлыбек Майфокұлы Хамитов** (8 наурыз 1963, Форт-Шевченко) – мұнайшы. Құрманғазы ауданның Құрметті азаматы.

Өмірбаян
--------

Нұрлыбек Майфокұлы Хамитов 8 наурыз 1963 жылы Форт-Шевченкода Манғыстау облысы дүниеге келген. Руы Адай, Қосай бөлімі, Кіші жүз.

Құрманғазы аудан орталығындағы Абай орта мектебін түгескен.

1982 жылы Гурьев политехникалық техникумын бітірген. Прикаспий бұрғылау басқармасында бұрғылаушының көмекшісі болып еңбек жолын бастайды. 

1982-1984. Кеңес армиясы қатарында.

1985-1988. "Ембімұнайгаз" өндірістік бірлестігінің инженері, лаборатория меңгерушісі.

1988-1992. "Гурьевнефтегазгеология" тәжірибе-әдістемелік экспедициясының бұрғылау технологиясы партиясының аға инженері, партия бастығы, бас инженері. 

1991 жылы Ленин атындағы Қазақ политехникалық институтының "Мұнай және газ ұңғымаларын бұрғылау" факультетін бітіріп, кен инженері мамандығын иеленді. 

1993 жылы Ұлыбританияда, 1995 жылы Түркияда білімін жетілдіріп, тәжірибе алмасу курстарынан өтті. 

1995 жылы "Қазақтүрікмұнай" бірлескен кәсіпорнының инженер-бұрғылаушысы. 

1999-2001. "Казнефтехим" ЖШС-нің Атыраудағы өкілі, филиал директоры, департамент директоры, бас директордың орынбасары.

2001 жылы "Oil le Roy" ЖШС-ін құрып, оның директоры болды. Сол жылдан бері "Oil le Roy" директорлар кеңесінің төрағасы. 

2002 жылдан "ТөбеаралОйл" ЖШС-нің директоры.

Отбасы
------

Әкесі Майфок Хамитов - әділет кеңесшісі. Анасы Шұға Хамитова - мектепте мұғалім.

Зайыбы – Фарида. Отбасында үш ұрпақ дүниеге келген.

Марапаттары
-----------

2014 жылы "Мұнай-газ кешенін дамытуға қосқан үлесі үшін" медалімен марапатталды. 

2016 жылы "ҚР тәуелсіздігіне 25 жыл" медалі.

2018 жылы "Жер қойнауын барлаудың үздігі" атанды.

2018 жылы "Құрманғазы ауданның Құрметті азаматы" атағын лайықтады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
**Фернандо Руис Йерро** (ис. *Fernando Ruiz Hierro*; 23 наурыз 1968, Велес-Малага, Испания) — испан футболшысы, Испания құрамасының футбол шебінде ойнаған, "Реал Мадрид" клубының капитаны болған. Қазір бапкер.

Карьерасы
---------

Велес-Малагадағы осы аттас клубтың түлегі, кәсіпқой карьерасын "Вальядолид" клубында бастаған. 1989 жылы "Реалға" ауысып, 2003 жылға дейін тұрақты ойнады да, клубтық деңгейдегі мүмкін болған жүлделердің барлығына қол жеткізді. "Реал" сапында барлығы 16 жүлде ұтып алды.

2003 жылы Катар клубтарына ауысты, бір жылдан соң Англияның "Болтон" клубына өтіп, 2005 жылы 37 жасында карьерасын аяқтады.

Ұлттық құрама сапында тұңғыш рет 1989 жылы 20 қыркүйекте Польша құрамасымен болған жолдастық кездесуде алаңға шықты. Алғашқы голын 1990 жылы 19 желтоқсанда ЕУРО-92 іріктеуіндегі Албанияға қарсы ойында соқты. Бұл кездесуде испандар 9:0 есебімен жеңіске жетті.

Үш әлем чемпионатына қатысып, 5 гол соқты. Қорғаушы болса да, құрама сапында барлығы 29 гол соқты, бұл кез-келген шабуылшы қызығарлықтай көрсеткіш.

ӘЧ-2018
-------

2018 жылы 13 маусымда, Ресейдегі әлем чемпионатына бір тәулік қалғанда Фернандо Йерро Испания құрамасының бапкері боп сайланды. Бұдан алдыңғы бапкері Хулен Лопетеги федерациямен келісім шартты ешкімге айтпай бұзып, әлем чемпионатынан кейін "Реал Мадрид" клубына бас бапкер болып тағайындалатындығын соңғы сәтте ғана білген Испан футбол басшылығы оны орнынан босатты. Енді әлем чемпионаты күндері құраманы Йерро жаттықтыратын болды.

Чемпионатта құрама 1/8 финалда Ресейден пенальтилер арқылы сүрінді. Оның үстіне құраманың мағынасыз көрсетті де, чемпионаттан соң Йерро ол қызметтен кетті.

Жетістіктері
------------

**Реал Мадрид**

* Чемпиондар Лигасы (1998, 2000, 2002)
* УЕФА Суперкубогы (2002)
* Құрлықаралық кубок (1998, 2002)
* Испания чемпионы (1990, 1995, 1997, 2001, 2003)
* Испания кубогы (1993)
* Испания суперкубогы (1990, 1993, 1997, 2001)

**Аль-Райян**

* Катар Әмірлік кубогы: 2004

Сілтемелер
----------

* Йерроның құрама сапындағы барлық ойындары (ағыл.)
* 2004 жылы «Советский спорт» газетіне берген сұқбаты
**Изиз Изимов** (09.01.1929, Алматы облысы Ұйғыр ауданы Ават ауылы - 1995) - ақын. 

  

ҚазҰПУ-ды бітірген (1952). 1952 - 57 жылдары "Йеңи һаят" редакциясының меңгерушісі, аға редакторы, кейін Шелек ауданы газетінің жауапты хатшысы қызметтерін атқарған. 1958 жылдан педагогикалық жұмысқа ауысып, Алматы облысы Шелек ауданы Байсейіт ауылындағы орта мектепте мұғалім болған. Оның көптеген өлеңдері 1953 жылы шығарылған ұйғыр ақындарының "Өлеңдер" жинағына енген. Өлеңдері орыс және қазақ тілдеріне аударылған. "Тау бөктерінде" (1963), "Ауыл әуендері" (1970), "Көмекшілер" (1974), т.б. жинақтары шықты. Ол орыс қаламгерлері А.С. Пушкиннің "Полтава", А.Н. Некрасовтың "Темір жол" поэмаларын, А.Гайдардың "Тимур және оның командасы" повесін (С.Мансуровпен бірге), қазақ жазушылары М.О. Әуезовтің "Абай жолы" роман-эпопеясын, С.Мұқановтың "Ботагөз" романын (Асамдиновпен бірге), татар ақыны М.Гафуридің таңдамалы өлеңдерін ұйғыр тіліне аударған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
От – Ұмай Тəңір-Ананың адамға сыйлаған жылуы мен ризығын бейнелейтін құдірет (ежелгі түркілер солай деп санаған). От түркілерде (баяғы заманда да, қазірде) əулие ретінде қастерленіп, қасиет тұтылған.От-Ана құдайы Ұмай Тəңір-Ананың табанынан жаралған. Оның əкесі – құрыш, шешесі – шақпақ тас. От-Ана адамның үйінде, ошағында өмір сүреді. Адамдардың жаратылып, өмірге келуі От-Ананың желеп-жебеуімен болады.Мифке сəйкес, отты ағаштан бірінші болып шығарған Надулуша пайғамбар. Отқа түкіруге, қоздап жанып жатқан шоқты басуға, ошақтағы отты өшіруге болмайды.Қазақтардың отбасында жаңа түскен жас келін алғаш табалдырықтан аттағанда, күйеу жігіттің анасы немесе басқа бір егде əйел алақанын отқа жылытып, сонымен қалыңдықтың бетін сипаған...Соғыс кезінде жауынгерлер халқының алдында адал болуға ант беру рəсімін өткізу үшін екі жерге от жағып, жас сарбаздарды «екі оттың» ортасынан өткізіп, қаруларын сүйгізген.Басқа бір елдің елшісін дала əміршісіне (қағанға, ханға немесе сұлтанға) кіргізбес бұрын оны да екі оттың ортасынан өткізіп, отпен аластайды. Аластау рəсімінен кейін ондай адам жамандық жасай алмайды деп саналған. Егер елші жанып жатқан екі алаудың ортасынан өтуге қарсылық етіп қасарысса, онда оның сынақтан өтпегені. Мұндай жағдайда арам ниетті адам деп танып, оны өлтіріп жіберуі де əбден мүмкін. ХІІІ ғасырда орыс князі Михаил Алтын Орда əміршісі Бату ханның ордасына кірер алдында аластау рəсімін орындаудан бас тартып, сол үшін өлімге кесілген.
**"Жер-ана шақырады!" (Родина-мать зовёт!)** — Ираклий Тоидзенің 1941 жылдың маусымының соңында салған суреті. Бұл сурет Ұлы Отан соғысы уақытындағы әйгілі плакат болып есептеледі .

  

Жер-ананың бейнесі Ресей-анасының бейнесімен байланысты. Ресей анасының образын адамдар Бірінші Дүниежүзілік соғыста және Ұлы Отан Соғысының уақытында көп насихаттаған. 

Тоидзенің ұлының естеліктері бойынша, суретші Андрей Белыйдың шығармасын сүйген. Бұл жазушының «Позволь же, о родина-мать, в сырое, пустое раздолье, в раздолье твоё прорыдать…»  деген өлең қатары бар. Суретшінің осы суретті салуға осы жазушы түрткі болуы мүмкін [1]. Суреттегі әйелдің ұзақта орналасқан қолы Бірінші дүниежүзілік соғыстағы француздардың агтитациондық плакатынан қайталанып салынған деген болжам бар[2].[*неавторитетный көзі?*]

Уақыт өткеннен кейін "Жер-ана" образы Кеңес одағының кең таралған образдарының бірі саналды. Онымен қоса осы суретке байланысты көптеген пародиялар, скульптуралар, жарнамалар, халық өнері бар.

Плакаттың көркем композициясы мынадай шығармалармен ұқсас: "Сен ерікті болып жазылдың ба? (Ты записался добровольцем?)" (Дмитрий Моор, 1920), американдық плакат "I want you for U. S. Army" (Джеймс Флагг, 1917), сондай-ақ француз картинасы "Бостандық, жүргізуші халық  (Свобода, ведущая народ) " (Эжен Делакруа, 1830), онда автор Францияның ұлттық символы — Марианна- ны бейнелеген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   История создания плаката «Родина-мать зовет!»
2. ↑  tema: Стой так и не двигайся!
**От алдыратын патрон** — қопару жұмыстарында жарылғыш заттарды от алдыру үшін қолданатын бірнеше от өткізгіш бауларды бір мезгілде тұтандыратын патрон. Патронның бір жағы ашық қағаздан жасалған қабық. Оның екінші жабық түбінде қалыңдығы 2—3 мм порохтан жасалған қатырма оқ-дәрі болады. Бірнеше от өткізгіш баулардын ұшын біріктіріп осы патронный ішіне ашық жағынан енгізеді де электр тоғы арқылы тұтандырады..

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Орысша-қазақша түсіндірме сөздік. (Тау-кен ісі, кен байыту және металлургия салалары бойынша) Жалпы редакциясын басқарған Ә. Бектібаев. Алматы: Ғылым, 1999.ISBN5—628—00001—9
Амал атауларының бірі – **отамалы**. Бірақ «отамалы» орталық, Арқа қазақтары ай аты ретінде қолданғанымен, бұл амал екендігі белгілі. Отамалының қазіргі күнтізбе бойынша нақты қай айда болатындығы жайлы тұжырым әртүрлі. Кейбір зерттеушілер мұны наурыздың соңы десе, бірі сәуірдің ортасы, кейбірі мамырдың басы дегенді айтады. Арғын елі сәуірді отамалы деп атайды. Ал Ш.Уәлихановтың деректерінде наурыз отамалы айы деп көрсетілген. В.Радловтың ұсынған ай жүйесінде отамалы мамыр айына сәйкес келеді. Дегенмен, отамалының көктем шыққанда болатындығы белгілі. Отамалы біткен соң, халық күн жылынып, көктем шықты дескен, жайлауға көшуге дайындалған. Мәшһүр Жүсіп Көпеев «отамалы, сәуірде қой қоздайды» дейді. Соған қарағанда этнограф бұл екі атауды амал ретінде қолданып отырғанға ұқсайды. 
Зерттеуші Орынғазы Әбутәліптің  жазуынша, отамалыдан кейін шөп өсіп, жер отаяды, малдың аузы көкке толады. Мұндай амал басқа халықтарда да кездеседі. Мәселен, славянша «мурава» айы («мурава» - қазіргі орыс тіліндегі «трава» сөзінің ескілікті түрі, мағынасы – «шөп»), қазіргі украин тіліндегі «травень» айы (мағынасы – «шөп») отамалыға ұқсас. Екеуі де ескіше майға сәйкес. Француз календарында «прериаль» деген ай болған, мағынасы – «жер отаятын ай».

**Дереккөздер**
---------------

1. ↑  Қазақ күнтізбесі: Отамалы деген қай ай?.
**Хумаюн** (урду: نصيرالدين محمو همايون‎) — Ұлы Моғолдар падшалығының 2-ші падишаһы. Ұлы Моғолдар патшалығының негізін қалаушысы Бабырдың үлкен ұлы, I Акбардың әкесі.

Толық атағы: **әс-Сұлтан әл-Ағзам уә-л-Хақан әл-Мүкаррам, Жам-и-Сұлтанат-и-Хақиқи уә-Мажази, Сейіт әс-Салатин, Әбілмұзаффар Насыреддин Мұхаммед Хумаюн, Падишаһ-и-Ғази, Зиллуллаһ**.

Өмірбаяны
---------

Хумаюн 1508 жылдығ 17 наурызында Кабулда Әмір Темір шөбересі Бабыр мен Махам бегімнің шаңырағында дүниеге келді.

### Билеген жылдары

Оның тұсында патшалық құрамына қазіргі Ауғанстан, Пәкістан, сондай-ақ Солтүстік Үндістанның жекелеген бөліктері кірді. Хумаюнның екі басты бәсекелесі болды. Оның бірі — ауған феодалдарының басшысы Шер хан, екіншісі — Баһадүр сұлтан болатын. Ол Шер ханмен он бес жыл бойы соғысып, солтүстік Үндістанды өзіне қайтарады.
**От құмырсқалар** (лат. *Solenopsis*) — әлемнің әр түкпірінде мекендейтін 200-ден астам түрін қамтитын құмырсқалар тұқымдасы.

Сыртқы келбеті
--------------

Ұсақ құмырсқалардың дене мөлшері — 1-5 мм. Бұл түрлердің түсі ақшыл сарыдан қызыл-қоңыр және қоңыр-қараға дейін өзгереді. Дене үш бөліктен тұрады: бас, кеуде және құрсақ, үш жұп мүше және жұп антенна. Метастернум проподеальды тікенектерсіз дөңгелектенеді. Жұмысшылар мен аналықтардың антенналары 10-11 сегментті, аталықтардың антенналары 12-13 сегментті. Пальп формуласы: 1.2. Мономорфты, диморфты және жоғары полиморфты түрлері бар. От құмырсқаларында бір құмырсқа илеуінен әртүрлі өлшемдегі особьтарды кездестіруге болады.

Ерекшеліктері
-------------

Әдеттегі отты құмырсқалар колониясы көбінесе ашық жерлерде құмырсқа илеулерін салады және негізінен өсімдіктердің жас өскіндерімен, тұқымдармен және сирек жағдайларда крикеттермен қоректенеді. От құмырсқалары көбінесе кішкентай жануарларға шабуыл жасайды және олардың өліміне әкелуі мүмкін. Көптеген басқа құмырсқалардан айырмашылығы: олар тістеп, содан кейін жараға қышқыл жібереді, отты құмырсқалар денеге тіреу үшін ғана шағады, содан кейін құрсақ аймағында орналасқан шағудың көмегімен улы алкалоидты улы соленопсинді енгізеді. Пиперидин класына жатады. Адамды бұлай тістегенде ауырады және оттың күйіп қалуына ұқсайды. Соның арқасында бұл құмырсқалар сондай атау алды. Тіпті жоғары сезімталдығы бар адамдар бұлай тістегеннің салдарынан өліп те кетуі мүмкін. Удың инсектицидтік және антибиотикалық әсері бар. Зерттеушілер құмырсқалар оны микроорганизмдерден қорғау үшін балапанға шашады деп сенеді.

Генетикасы
----------

Хромосомалардың диплоидты жиынтығы — 2n = 22, 32, 38.

Жүйелігі
--------

200-ге жуық түрі бар, олардың ішінде Solenopsis saevissima ерекше тобына улы шағуымен әйгілі от құмырсқалары жатады. 2018 жылы бұл топ қайта жіктелді.
**Маматқұлов Савутжан (*Надири*)** - 1940 жылы 27 ақпанда Алматы облысы, Панфилов ауданының Надек ауылында туған. ҚазМУ-дың журналистика факультетін бітірген (1968). "Коммунизм туғи" (қазіргі "Ұйғыр авази") газетінде тілші, бөлім бастығы, одан кейін "Арзу" журналында редактор болып істеген.

1994-1998 жылдары Қазақстан Жазушылар одағы ұйғыр жазушылары бірлестігінің төрағасы қызметін атқарады. 1994 жылдан осы күнге дейін "Жазушы" баспасында редакция меңгерушісі болып істеп келеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері. Анықтамалық. Алматы, "Білім" баспасы. 2005 ж. — 576 бет.ISBN 9965-09-134-Х