**Оксфорд ағылшын тілі сөздігі** (ағылш. *Oxford English Dictionary*, *OED*), **Оксфорд сөздігі**, **Үлкен Оксфордтық сөздік** — «Оксфорд университетінің баспасы» баспа үйі шығарған ең танымал және үлкен ағылшын тілі сөздіктерінің бірі. 2005 жылғы басылым 301 100 шақты мақаланы қамтыды (350 миллион символ).

Сөздік ауызекі, бейресми «Мюррей сөздігі» (Murray’s) деген атпен де танымал (алғашқы редакторы – Джеймс Марридың фамилиясы бойынша).

Даму тарихы
-----------

| **Басылым жылдары** |
| --- |
| 1888 | **A** | *A New ED* | Vol. 1 |
| 1893 | **C** | *NED* | Vol. 2 |
| 1897 | **D** | *NED* | Vol. 3 |
| 1900 | **F** | *NED* | Vol. 4 |
| 1901 | **H** | *NED* | Vol. 5 |
| 1908 | **L** | *NED* | Vol. 6 |
| 1909 | **O** | *NED* | Vol. 7 |
| 1914 | **Q** | *NED* | Vol. 8 |
| 1919 | **Si** | *NED* | Vol. 9/1 |
| 1919 | **Su** | *NED* | Vol. 9/2 |
| 1926 | **Ti** | *NED* | Vol. 10/1 |
| 1928 | **V** | *NED* | Vol. 10/2 |
| 1928 | all | *NED* | 12 vols. |
| 1933 | & sup. | *Oxford ED* | 13 vols. |
| 1972 | **A** | *OED* Sup. | Vol. 1 |
| 1976 | **H** | *OED* Sup. | Vol. 2 |
| 1982 | **O** | *OED* Sup. | Vol. 3 |
| 1986 | **Sea** | *OED* Sup. | Vol. 4 |
| 1989 | all | *OED* 2nd Ed. | 20 vols. |
| 1993 | all | *OED Add. Ser.* | Vols. 1—2 |
| 1997 | all | *OED Add. Ser.* | Vol. 3 |

1857 жылы Лондон филология ұйымы сөздікті шығаруды ойластырды. Болашақ сөздіктің жобасы 1859 жылы, жаңа ағылшын сөздігін жасап шығару туралы ұсыныс жарияланғаннан кейін, құрастырылды. Редакторы болып Джеймс Марри тағайындалды. Сондай-ақ Генри Брэдли мен Уильям Крэйги де көптеген жұмыстар атқарды.

1 ақпан 1884 жылы «Тарихи қағидаларға негізделген жаңа ағылшын сөздігі»(ағылш. *«New English Dictionary on Historical Principles»*, *NED*) деп аталған алғашқы басылымды шығару басталды. 1895 жылдан бастап мұқабаларға «Оксфордтық ағылшын сөздігі» (ағылш. *«Oxford English Dictionary»*) деген екінші атауы жазыла бастады. Басылым 1928 жылға дейін 10 томнан тұрды. 1919 жылдан бастап, әскерден оралған, Джон Рональд Руэл Толкин лексикограф көмекшісі қызметін атқарды.

Заманауи ағылшын тілінің түсіндірме сөздігі, КСРО-ға арналған 2 томдық шығарылымы. Мәскеу. «Русский язык», 1982.
1933 жылы сөздік басылымнан кері өтті және қосымша кітабы бар 12 томнан тұрды. Осы кезде ол қазіргі атауын алды — «Ағылшын тілінің Оксфордтық сөздігі».

1972 жылы бірінші томның шығуысымен, 3 томдық қосымша сөздік басыла бастады. 1972 және 1986 жылдар аралығында тағы да 4 том қосылды.

1989 жылы 20 томдық екінші басылым жарық көрді.

Сонымен қатар 2 томдық «Compact edition of the Oxford English dictionary» атты кішірейтілген басылымдары мен «Shorter Oxford English dictionary» және «Concise Oxford dictionary of current English» деп аталатын кысқартылған түрлері де бар.

Толықтай қайта өңделген басылымы 2017 жылы шығарылуға дайындалынып жатыр. Басылым тек электронды түрде болады (яғни, кітап түрінде шығарылмайды). Қазіргі таңда 80-ге жуық мамандар еңбектені жатыр. Мәліметтерге сүйінетін болсақ 2011 жылдың 24 наурызында **Ryvita** сөзіне жеткен.

Мазмұны
-------

Оксфордтық сөздіктің лексиконы 1150 жылдан бастап қолданыста бар, қолданыстан кеткен ауызекі және әдеби тілдегі барлық сөздерді қамтиды. Сөздік этимологиялық, орфографиялық, семантикалық, орфоэпиялық және грамматикалық тұрғыдан егжей-тегжейлі анықтама береді. Мысалдар мен үзінділерге негізделе отырып, сөздердің мағынасының, емлесінің (дұрыс жазылуының), айтылуының және қолданысының әртүрлі тарихи уақыт аралығындағы өзгерістерін көрсетуге тырысады. Алғашқы басылымы 500 мыңға жуық сөзден және 5 мың атвордың 20 мың туындысынан алынған 2 млн-ға жуық цитаталардан тұрды.

Басылым
-------

* Oxford English Dictionary, second edition, edited by John Simpson and Edmund Weiner, Clarendon Press, 1989, twenty volumes, hardcover, ISBN 0-19-861186-2

Дереккөздер
-----------

1. 1 2 3 4 5 6 7  *Гудовщикова И. В.* Оксфорд сөздігі Мұрағатталған 22 тамыздың 2014 жылы.

Сілтемелер
----------

* Оксфордттық ағылшын сөздігінің сайты (ағыл.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеуОксфорд университеті |
| --- |
|  |
| Колледждер | 
Баллиол · Брейзноз · Барлық Жандар · Вустер · Грин Темплтон · Иса · Кебл · Келлогг · Корпус-Кристи · Крайст-Чёрч · Куинз · Магдалина · Мансфилд · Мертон · Маргарет Холл ханым  · Линакр · Линкольн · Жаңа колледж · Наффилд · Орил · Пэмброк · Әулие Анна · Әулие Антония · Әулие Гуго · Әулие Екатерина · Әулие Иоанн · Әулие Петр · Әулие Хильда · Сент-Кросс · Сент-Эдмунд холл · Сомервиль · Үштік · Университеттік · Уолфсон · Уэдхэм · Харрис-Манчестер · Хертфорд · Эксетер |  |
|  |
| Зерттеу-мұражайлық бөлімі | 
Ашмол мұражайы · Жаратылыстану мұражайы · Радклифф обсерваториясы(ОАР) · Питт-Риверс мұражайы · Шығыстану институты · Ботаникалық бақ |
|  |
| Баспа және кітапхана бөлімі | 
Бодлиан кітапханасы · Баспа · Оксфорд ағылшын тілі сөздігі · Классикалық көнелер сөздігі · Византия сөздігі |
|  |
| Спорт және рекреация (үзіліс) | 
Университеттік регата · Oxford University A.F.C. · Oxford United F.C. ·Түлектер ұйымы |
|  |
| Архитектура | 
Шелдон театры · Том мұнарасы · Дем көпірі · Рэдклиф камерасы |
|  |
| Портал:Оксфор университеті |

 |