recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Доссор мұнай кен орны** — Атырау облысының Мақат ауданында, Атырау қаласынан шығысқа қарай 90 км жерде орналасқан. Қазақстанда ашылған ең алғашқы өндірістік маңызы бар мұнай кені.

Тарихы
------

Доссор мұнай кені 1860 –1887 жылы орыс геологтары Н.А.Северцев, Д.В. Кирпичников, М.М. Новаковский барлап, картаға түсірген. Мұнай 1911 жылы сәуір айынын 29-шы жұлдызында 250 м тереңдіктен юра қабатынан мұнай фантаны атқылаған. 1911–17 жылы аралығында Доссор мұнай кенінде 11 мұнай фонтандық ұңғысы болды. Ең үлкен фонтан тәулігіне 525 т мұнай беріп отырды. Сол жылы жалпы шығымы 15700 тонналық 1 ұңғы, 1912 жылы шығымы 16657 т 6 ұңғы, 1913 жылы шығымы 117640 т 16 ұңғы болды. Бұл жылдары негізгі өндірістік алаңы Шығыс Доссорда болатын. Кейіннен (1930 –1940) тұз күмбезді көтерілімнің мұнайлы құрылымы зерттеліп дайындалды. Мұнда 1938 жылы 185-телім ашылып, 1939 жылы өндіріске қосылды. 1941 жылы Солтүстік Доссор мұнай кені ашылып, 1945 жылы пайдалануға берілді. 1944–45 жылдары Оңтүстік-батыс Доссор мұнай]кені құрылымы барлауға дайындалып, іздестіру-бұрғылау нәтижесінде тек 1978 –1982 жылдары ғана нақтыланды.

Геологиялық сипаты
------------------

Кен орны тұз күмбезінің үстіндегі юра кезеңінің шөгінділерінде қалыптасқан. 30-300 м тереңдікте 6 мұнайлы қабат ашылған. Бұл қабаттардың қалыңдығы 2,4-26,7 м аралығында, ашық кеуектілігі 24-30,9%, өткізгіштігі 0,128 – 4,76 мкм2, ұңғыманың бастапқы өнімділігі 1,7 – 132,6 м2/тәулік, қабат қысымы 14,4-3,6 МПа, температурасы 19-27°С.

Тығыздығы, құрамы
-----------------

Мұнайдың тығыздыздығы 0,84 – 0,88 г/см3, құрамындағы күкірті (0,2 – 0,22%), шайыры (7%), парафині (0,2 – 2,07%) аз. Ілеспе газ, негізінен, метаннан (77,1 – 93,8%), этаннан (7,17%) және пропаннан (0,4 – 5,1%) тұрады.
*Басқа мағыналар үшін Мэн деген бетті қараңыз.*
**Мэн** (ағылш. *Maine*) — АҚШ-тың солтүстік батысындағы штат, халық саны - 1 274 923 адам (2000), Жаңа Англия штаттарының бірі.

Атлант мұхитының жағалауында орналасқан, Канадамен және Нью-Хэмпширмен шекаралас. Ауданы 85 801 шаршы шақырым. Астанасы — Огаста. Штат Аппалачимен қиылысады, ең жоғарғы нүктесі 1606 м (Катадин қаласы) осы жерде. Жергілікті ойпаттарында көлдер мен аңғарлар көп, Атлант жағалауында көрікті құз-жарлар бар. Алғашқы қоныстанушылар алгонкин үндістері болған. Еуропалықтар өзен аңғарларынан және жағалауларынан пенобскот және пассамакодди тайпаларын анықтады.

Мэн әкімшілік ғимараты, сәулетшісі Чарльз Балфинч, 1829–1832 жылдары тұрғызылды
1603 жылы француздар Мэнді Акадия провинциясының құрамына енгізді, 1606 жылы ағылшындар бұл жерлерді Плимут компаниясының территориясы деп жариялады. 17 ғасырда ағылшындар мұнда сирек кездесетін мекеннің негізін қалады, бүкіл аймақ 1763 жылы Батыс Канада ағылшын отарына айналғанға дейін ағылшындар мен француздар арасындағы жанжалдардың аймағына айналды.

Мэн 1652 жылдан бастап Массачусетс отарының округы болды. 1820 жылы Миссурий мәмілесіСІ бойынша АҚШ-тың 23-ші штаты болды. 1842 жылы Канада екеуінің арасына шекара қойылды. 19 ғасырдағы Азаматтық соғыс пен Өнеркәсіптік төңкеріс Мэндегі капиталдар мен жұмыс күшінің жылыстауына ықпалын тигізді. 

Bath Iron Works кеме зауыты.
20 ғасырда төменгі қарқынмен болса да, әсіресе, оңтүстік батыстағы көмір қазатын аудандарда экономика дамып жатты. Экономикасы ауыл шаруашылығына және пайдалы қазбаларды шығаруға негізделген. Негізгі өнім – қаңылтыр, орман материалдары, картоп және шаян. Сондай-ақ туризмнің де маңызы зор.

jetBlue ұшағы Портланд халықаралық джетпортында.

Галерея
-------

* AugustaAugusta
* BangorBangor
* BathBath
* BiddefordBiddeford
* LewistonLewiston
* Old TownOld Town
* PortlandPortland
* SacoSaco

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Britanica настольная энциоклопедия.Том І «АСТ-Астрель» Мәскеу, 2006. ISBN 978-5-17-08532-4 (T.1) (ACT), ISBN 978-5-271-1512-0 (T.1) (Aстрель)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * к
* т
* ө
АҚШ туы АҚШ әкімшілік бөлінуі АҚШ елтаңбасы |
| --- |
|  |
| Штаттар | 

Айдахо •
Айова •
Алабама •
Аляска •
Аризона •
Арканзас •
Батыс Вирджиния •
Вайоминг •
Вашингтон •
Вермонт •
Вирджиния •
Висконсин •
Гавайи •
Делавэр •
Джорджия •
Иллинойс •
Индиана •
Калифорния •
Канзас •
Кентукки •
Колорадо •
Коннектикут •
Луизиана •
Массачусетс •
Миннесота •
Миссисипи •
Миссури •
Мичиган •
Монтана •
Мэн •
Мэриленд •
Небраска •
Невада •
Нью-Гэмпшир •
Нью-Джерси •
Нью-Йорк •
Нью-Мексико •
Огайо •
Оклахома •
Орегон •
Пенсильвания •
Род-Айленд •
Солтүстік Дакота •
Солтүстік Каролина •
Теннесси •
Техас •
Флорида •
Оңтүстік Дакота •
Оңтүстік Каролина •
Юта
 |
|  |
| Федералды округ | 

Колумбия округы
 |
|  |
| АҚШ аралдық территориялары | 

Америкалық Вирджин аралдары •
Америка Самоасы •
Гуам •
Пуэрто-Рико •
Солтүстік Мариан аралдары
 |
|  |
| Сыртқы кіші аралдары | 

Бейкер •
Джарвис •
Джонстон •
Кингмен •
Мидуэй •
Навасса •
Пальмира •
Уэйк •
Хауленд
 |

 |
**Чили топаралы** - Тынық мұхитының Оңтүстік Чили жағалауындағы таулы аралдар жүйесінің жалпы атауы. Солтүстігіндегі Чакао мен Кокберн бұғаздарынан оңтүстікке Магеллан бұғазына дейінгі аралықта созылып жатыр. Чили топаралы бірнеше ірі аралдардан (Чилоэ, Уэллингтон, Санта-Инес, т.б.), ондаған ұсақ және мыңдаған аралша, жартастардан тұрады. Топаралдарда пайда болуы жағынан құрылықтық (негізінен Жағалық Кордильера бөлігі) мұз әсерінің іздері айқын байқалатын төбешіктер (биіктігі 1300 м) кездеседі. Климаты қоңыржай, мұхиттық, өте ылғалды (жылына мұнда 3000 мм жауыш-шашын түседі). Орташа температурасы 3-14°С аралығында; күшті жел соғады. Жерсілкінулер (күшті жер сілкіну 1960 ж.) жиі болып тұрады. Жағалаулары шығанақ, бұғаздармен күшті тілімделген. Солтүстігін мәңгі жасыл орман жапқан, оңтүстігінде жапырақ тастайтын шамшатты аралас қалың орман, батпақ және шалғын өсімдіктері өседі. ағай дайындалады, балық ауланады. Эрнандо-Магальянес ұлттық саябағы құрылған. Басты қаласы мен порты - Анкуд (Чилоэ аралында).

Дереккөздер
-----------


 Қазақстан ұлттық энциклопедия. 9 том. Алматы, 2007
**Аруз**– орта ғасырдағы түркі классикалық поэзиясында созылыңқы және қысқа буындардың белгілі заңдылықпен кезектесуіне негізделген өлең өлшемі. Түркі әдебиетіне 11 ғ-да еніп, ежелгі түркі өлең өлшемі – бармақты ығыстырып шығарды.

**Аруз** (арабша, түпкі мағынасы - шатырдың тіреуіші) - әзербайжан, тәжік, түркімен, өзбек секілді түркі тектес халықтардың классикалық поэзиясында, әсіресе араб, парсы әдебиетінде кездесетін ұзын-қысқа буындардың алмасып келуіне негізделген өлең өлшемі. Шығыс поэзиясында бұл өлшеммен тұңғыш жазылған шығарма Юсуфхас Хаджиптің поэзиясында көрініс тапты. Кейін аруз кейбір түркі тілдес халықтардың жазба әдебиетінде «бармақпен», яғни буын санын сақтайтын өлең түрімен қатар қолданылып келді. Әлішер Науай, Махтумкули, Фуркат, Мукуми және басқа ақындардың шығармалары аруз өлшемімен жазылған. Аруздың тоғыз түрі бар. 

Фирдаусидің «Шахнамасы» аруздың бір түрі мутакариб өлшемімен жазылған.

1. ↑  Әдебинттану. Термидер сөздігі.(Құрастырушылар З. Ахметов, Т. Шонбаев) Алматы: «Ана тілі» баспасы, 1998.
**Ури Бронфенбреннер** (ағылш. *Urie Bronfenbrenner*, 29 Сәуір 1917, Мәскеу, Ресей - 25 Қыркүйек 2005, Нью-Йорк, АҚШ) — психолог, бала психологиясы ғалымы.

Ол магистратурасын Гарвард университетінде оқып, Екінші Дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ әскерлеріне психолог болып істеген. Соғыстан кейін Корнелл университетінде ассистент-профессор болып жұмыс істеген. Бронфенбреннер 300 ден аса ғылыми жұмыс, 14 кітап жазған, және Американың психологтар ассоциациясынан марапат алған. Оның танымал Экологиялық Жүйелер Теориясы баланың дамуындағы қоршаған орта мен айналасындағы адамдардың рөлін бірінші орынға қояды. Бұл теорияда адамның қоршаған ортасы, яғни адам психикасының экологиясы 5 жүйеге бөлінген.

Экологиялық Жүйелер Теориясы
----------------------------

Микросистема- баланың дамуына тура әсер ететін құрылымдар мен топтар жинақтығы. Мысалы, отбасы, мектеп, дін, көршілер және достар. Уридің ойынша бұл ең әсерлі және адам баласына ең жақын жүйе. 

Мезосистема- баланың микросистемасындағы элементтердің өзара әрекеті мен қарым-қатынасы. Мысалы, отбасы мен мұғалімдер арасында, ата-ананың үй жұмысына көмектесуі немесе достарын үйге шақыру. Мезосистема құбылмалы болып келеді және бір микросистемада алынған тәжірбие екіншісіндегі баланың әрекетіне әсер етуі мүмкін. Мысалы, ұрсыса беретін ата-анасы бар бала басқа балалармен достасуға талпынып, басқаларға қарсы шықпай, қарым-қатынастарының тыныш болғанына ұмтылады немесе үйде көргенін басқа адамдармен қарым-қатынасында қайталайды. 

Экзосистема- баланың активті рөлі жоқ, яғни тура қатынаста емес, бірақ бәрібір оған әсер ететін жүйелер. Мысалы, ата-ананың жұмысын жоғалтуы, социумдағы әртүрлі бірлестіктер(мешіт), медиа.

Макросистема- адамдардың өмір сүретін жеріндегі мәдениеттің балаға әсері. Мысалы, экономикалық жағдайы, этносы, тегі, құндылықтары, әйел, бала жайлы көзқарастар және т.б. Әр келген ұрпақ заманға сай макросистеманы өзгертіп отыруы мүмкін, сондықтан бұл жүйе де тұрақты емес.

Хроносистема- уақыт өте келе адамзаттың жалпы және жергілікті мәдениетінің, көзқарастарының т.б. өзгеріске ұшырауы немесе уақыттың балаға және жалпы адамға әсері. Мысалы, ата-анасы ажырасқан бала үшін бірінші жыл ең қиын кезең немесе соңғы 30 жылдағы әйелдердің құқықтарының дамуының социумға, бала дамуына әсері.

Әдебиетте
---------

* Bronfenbrenner, U. (1994) Ecological models of human development. In International Encyclopedia of Education, Vol.3. (2nd Edition) Oxford: Elsevier.
* Bronfenbrenner, U. and Evans, G. W. (2000) Developmental Science in the 21st Century: Emerging Questions, Theoretical Models, Research Designs and Empirical Findings. Social Development, 9(1), 115–125. DOI: 10.1111/1467-9507.00114
**Бірінші империя** (фр. Le Premier Empire) — Франциядағы Наполеон Бонапарт империясының 1804-1815 жылдар аралығындағы дәуірі.

Бастауы
-------

*Толық мақаласы: Франция консулдығы*
Франция тарихындағы елдегі билік шын мәнінде Наполеон Бонапартқа тиесілі болған, бірақ заң жүзінде әртүрлі жолмен шектелген кезең «Франция консулдығы» деп аталады. Ол 1799 жылдың 9 қарашасынан (VIII ғасырдың 18 брюмерінде Бонапарт мемлекеттік төңкеріс жасаған кезде) 1804 жылдың 18 мамырына дейін (Наполеон император болып жарияланған кезде) созылды.

Ол үш кезеңге бөлінеді:

* Уақытша консулдық (1799 ж. 9 қараша - 24 желтоқсан)
* Он жылдық консулдық (1799 ж. 25 желтоқсан – 1802 ж. 2 тамыз)
* Өмір бойы консулдық (1802 ж. 2 тамыз - 1804 ж. 18 мамыр)

18 брюмер төңкерісінен кейін Франциядағы жалғыз держава үш консулдан (Бонапарт, Сийес, Роже-Дюко) тұратын уақытша үкімет болды. Бес жүз және ақсақалдар кеңесі мүшелерінен құралған екі комиссияға жаңа конституцияны жасау тапсырылды. Консулдар, дәлірек айтсақ, Консул Бонапарт, өйткені қалған екеуі оның құралы ғана емес еді — автократиялық биліктің шешуші күшімен әрекет етті. Париж төңкеріске ешнәрсеге наразылығын білдірмей, тіпті жаңа тәртіпке анық түсіністікпен қарап, өте сабырлы түрде әрекет етті; провинцияларда губерниялық магистратураның кейбір адамдары мұнда-мұнда наразылық білдірді, бірақ наразылық күшті болмады. 8-ші жылдың 22 фримеріне қарай конституцияны әзірлеген комиссиялар өз жұмысын аяқтады; Сиейстің жобасы конституцияның негізгі авторы болып табылатын Бонапарттың қалауына сәйкес қайта өңделді. Бұл тек халық билігінің елесін сақтап қалған толық монархиялық конституция болды. Конституция жоғарғы атқарушы билікті үш консулға беріп, 10 жылдық мерзімге бірінші консулды – Бонапартты, екіншісін – Камбасересті және үшіншісін (5 жылдық мерзімге) Лебрунды тағайындады. Конституция жалпыхалықтық дауыс беруден (плебисцит) өтуі керек еді және бұл халық егемендігінің бірден-бір көрінісі дерлік болды. Халық Конституцияға дауыс бергеннен кейін барлық билік бұдан былай Бонапарттың қолында болды. Ол министрлік құрды, оның құрамына Таллейранд Сыртқы істер министрі, Люсьен Бонапарт (Ішкі істер министрі), Фуше (полиция министрі) кірді.

Бонапарттың міндеті қиын болды. Бүкіл әкімшілікті толығымен дерлік жаңадан құру, несиенің мүлдем жоқтығымен өте абдырап қалған қаржыны қалпына келтіру және екінші коалицияны қалай да тоқтату керек болды. Бонапарттың алғашқы шараларының бірі Парижде «соғыс кезінде» 60 саяси мерзімді басылымға тыйым салу болды. Саяси еркіндіктің барлық көріністерін басып, Бонапарт өз бағдарламасының оң бөлігін жігерлі түрде жүзеге асырды. Ол өнеркәсіпке, әсіресе ауыл шаруашылығына қамқорлық жасауда, ескі қоғамның барлық элементтерінің жаңа тәртібімен келісе отырып, қаржыны жақсартуда онымен ғана келісе алатын күшті, өте орталықтандырылған билікті құрудан тұрды.
**Сардор Ихтиёрович Рашидов** (өзб. *Sardor Ixtiyorovich Rashidov*; 14 маусым 1991(19910614), Жызақ, Өзбек КСР, КСРО) — өзбекстандық футболшы, Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасы мен "Катар" клубының шабуылшысы.

Карьерасы
---------

### Клубтық

Жызақ футболының түлегі. 2007 жылы "Курувчи" (қазіргі "Бунедкор") клубына қабылданды. "Бунедкор" сапында жеті маусым ойнап, Өзбекстан чемпионатында 22 голдың авторы атанды.

2015 жылы шілдеде Катардың "Әл-Жайш" клубына ауысты. Жаңа клубы сапында негізгі құрамға тез орнықты.

2017 жылы Біріккен Араб Әмірліктерінің "Әл-Жазира" клубымен келісім шарт жасасты.

2018 жылы Өзбекстанға оралып, "Локомотив" футболшысы атанды.

2019 жылдың басында Португалияның "Насьонал Фуншал" клубына ауысты.

Сол жылы жазда катарлық тағы бір клуб "Катар СК" клубымен келісім шарт жасасты.

### Құрама

2013 жылы 31 қазанда Өзбекстан құрамасы сапындағы тұңғыш ойынын өткізді. 2015 жылғы Азия кубогына қатысып, Сауд Арабиясы қақпасына екі гол соқты. 

2019 жылғы Азия кубогына да қатысты.

Жетістіктері
------------

### Командалық

Бунёдкор
* Өзбекстан чемпионы (3): 2010, 2011, 2013
* Өзбекстан чемпионатының күміс жүлдегері (2): 2007, 2012
* Өзбекстан кубогы (3): 2010, 2012, 2013
* Өзбекстан кубогының финалисі: 2014
* Өзбекстан суперкубогы: 2014
* АФК чемпиондар лигасының жартылай финалисі: 2012

Локомотив
* Өзбекстан чемпионы (1): 2018

### Жеке

* Өзбекстандағы жыл футболшысы (№ 2): 2015

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Тransfermarkt—2000

Сілтемелер
----------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  Осы үлгіні қарау   Тематикалық сайттар | 
FootballDatabase.eu · National-Football-Teams.com · Soccerway · Transfermarkt |

 |
Николай Матвеевич Кижнер
**Николай Матвеевич Кижнер** (9.12.1867, Мәскеу — 28.11.1935, Мәскеу) – совет химик-органигі, КСРО Ғылыми академиясының құрметті мүшесі (1934, 1929 жылдан бастап коррпорация мүшесі). 1890 жылы Мәскеу университетін бітірген. В.Ф.Лугинин мен В.В.Марковниковтың шәкірті. 1903 жылғы Томск технологиялық институтының химия кафедрасының меңгерушісі. 1918 жылғы Мәскеудегі Анилтрест ғылыми-зерттеу институтының ғылыми жетекшісі. Николайдың полиметилен қатарындағы аминдер мен гидразиндерді зерттеулерінің ерекше маңызы болды. Циклдерді изомелдеу жөніндегі және аминдер мен гидраризиндердің катализдік ыдырау реакциясы карбонилдік қосылыстары көміртекке айналдыруға мүмкіндік береді. Сонымен қатар оның органикалық бояғыштар алу әдістерін зерттеулері анилин-бояғыштар өндірісінің дамуына зор әсерін тигізді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы,5 том
**Луис Александр Маунтбеттен, 1-й маркиз Милфорд-Хейвен** (ағыл.Louis Alexander Mountbatten, 1st Marquess of Milford Haven), бұрынғы сұлтан Людвиг Александр фон Баттенберг (нем. Ludwig Alexander von Battenberg;1854 жыл 24 мамыр - 1921 жыл 11 қыркүйек) - Баттенберг үйінеен шыққан алғаш неміс сұлтаны болып табылады, британдық әскери- теңіздік және мемлекеттік қайраткер, флот адмиралы.

Биография
---------

 Александр Гессен-Дармштадтский мен оның әйелінің Юлия фон Хаукенің үлкен баласы.

### Отбасы

1884 жылы Людвиг Людвига IV Гессенскийдің және ханшайым Алиса Великобританскаяның қызы Виктория Гессен-Дармштадтскаяға үйленеді.

Балалары:
* Алиса (1885-1969), Грек сұлтаны Андрейдің әйелі; 1947 жылы болашақ патшайымға үйленген және осы кезде анасының фамилиясын алған Филипп Греческий деп аталатын баласы болған.
* Луиза (1889-1965), Швеция мемлекетінің патшасы Густав VI Адольфтің әйелі болған.
* Джордж (Геогр) (1892-1938), I Николай Надежда Михайловна Торбидің немересінің күйеуі.
* Луис (Людвиг) (1900-1979), Эдвин Эшлидің күйеуі.

Сілтемелер
----------

* Генеалогическое древо Людвига фон Баттенберга
«Space Florida» компаниясының офисі
**Флорида Космопорты** (ағылш. *Space Florida*,бұрын *Spaceport Florida Authority*) — Флорида штаты билігінің арқасында пайда болған коммерциялық космодром. «Флорида Космопорты»  компаниясының атқарушы директоры Эдвард О’Коннор (Edward A. O’Connor) болып табылады. ВВС АҚШ «Мыс Канаверал» базасынан Космопорт  ВВС АҚШ-тан  LC-46 және LC-36 комплекстерін жалға алып отырады ( 2008 жылдан бері).

Пайда болу тарихы
-----------------

2006 жылдың мамыр айында Space Florida Act қабылдау қорытындысының әсерінен 3 ұйым пайда болды: Florida Space Authority, Florida Space Research Institute, Florida Aerospace  Space Florida деген жаңа атаумен біріккен болатын.

 «Florida Space Authority» (FSA) ұйымы  1989 жылы  «Florida Spaceport Authority» деген атаумен қаланған және   Канаверал мысындағы коммерциялық техникалық құралдарды пайдалану жөніндегі сұрақтармен де айналысты.

Ғарыштық ұшыруға деген мүмкіндігі
---------------------------------

Космопорт Флорида  Канаверал мысында ғарыштық ұшырумен айналысатын үшінші ұйым болып табылады.  «Lunar Prospector»  станциясындағы ұшырылу оның ең бірінші ғарыштық ісі болды.

Флорида космопорты 46 алаңында бастауыш комплекстермен құқықты түрде қолданады. Ол жерде алдын СҚБЗ «Trident 2» істері болатын.  LC-46 реконструкциясы 8 млн АҚШ долларына түсті, және ол  1997 жылдың 29 мамырында ресми түрде ашылды. Комплекс реконструкциясы  Афина, Таурус, онымен қоса  МБР Минитмен тұқымдасындағы зымырандарды ұшыруға мүмкіндік берді.  ВВС АҚШ-тың 45-інші қанатының қызметі шамамен  ұшыруға 0,3 млн. $ .

1997 жылдың 25 мамырында Флорида Космопорты ВВС АҚШ-қа LC-20 солтүстік бастауыш комплексін жалға беру туралы өтініш жазды. Бұл комплекске жаңғырту және жеңіл класстағы зымыранға екі жаңа стол соғу көзделген. Бұл бағдарлама 2,5 млн. $ бағаланады.

Комплексті төменгі орбитаға ұшыру мен суборбиталық тракетория бойынша ұшыру  көзделіп отыр. Бұл бағдарламаға дайындалу уақыты өте аз. Бар болғаны 6 сағат уақыт берілген. Қатысушылар дайындығы МСК-да (монтаж-сынақ корпусы) горизонталды жағдайды өтпек. Бұл АҚШ-тағы бастауыштағы құрастырудан ерекшеленеді .

Тағы қараңыз
------------

* Канаверал мысындағы ВВС АҚШ базасы
* Кеннеди ғарыш орталығы
* Ванденберг базасы

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Space Florida Act
2. ↑  Космопорт Флорида (США)
3. 1 2 3 4  НК, 1/2

Сілтемелер
----------

* Космопорт Флорида (США)  (орыс.).  Энциклопедия «Космонавтика». Басты дереккөзінен мұрағатталған 5 қыркүйек 2013. Тексерілді, 20 шілде 2013.
* Власти Флориды просят НАСА передать им землю под космопорт  (орыс.) (26 сентября 2012). Басты дереккөзінен мұрағатталған 5 қыркүйек 2013. Тексерілді, 20 шілде 2013.
* Space Florida  (ағыл.).  Official site. Басты дереккөзінен мұрағатталған 5 қыркүйек 2013. Тексерілді, 20 шілде 2013.
* Florida House Bill (HB) 1489  (ағыл.) (2006). Басты дереккөзінен мұрағатталған 5 қыркүйек 2013. Тексерілді, 20 шілде 2013.
* Launch Complex 36  (ағыл.).  The Air Force Space and Missile Museum at Cape Canaveral Air Force Station (2006). Басты дереккөзінен мұрағатталған 5 қыркүйек 2013. Тексерілді, 20 шілде 2013.
**Ентікпе**  (лат. *dyspnoe*) — тыныс алу жиілігінің, ырғағының, тереңдігінің бұзылуы салдарынан тыныс алудың қиындауы.

Түрлері
-------

Ентікпенің 2 түрі:

1. физиологиялық Ентікпе
2. патологиялық Ентікпе бар.

Адам ауыр жұмыс жасағанда, биіктікке көтерілгенде немесе қоршаған орта температурарасы артқанда тыныс алуы жиілеп, организмге қажетті оттектің мөлшері 2 — 3 есе артады. Себебі адам дем алғанда ауамен бірге организмде жиналған көмір қышқыл газын да шығарады. Соның салдарынан тыныс алу бұлшық еттерінің жұмысы жиілеп, адам ентігеді. Мұндай ентігуді *физиологиялық Ентікпе* деп атайды. 

*Патологиялық Ентікпе* тыныс алу, орт. жүйке жүйесі және жүрек-қан тамырлар жүйесінің жұмысы нашарлағанда, анемия кезінде, организмде зат алмасу процесі бұзылғанда, ұйықтатын дәрілермен, улы заттармен уланғанда болуы мүмкін. Мысалы, өкпе Ентікпесі кезінде адамның дем алуы қиындап, ауа жетпей, терісі көгеріп, мойынның вена қантамырлары білеуленіп ісініп кетеді. Ал жүрек Ентікпесінде адамның қол-аяғы көгеріп, мұздап кетеді. Тыныс алуы қиындап, ентіге бастағанда, адамды орындыққа отырғызып, терезені ашып, бөлменің ауасын тазарту керек. Кей жағдайда науқас адамды оттекті жастықпен дем алғызады. Емді терапевт-дәрігер белгілейді. Әуелі патологиялық Ентікпеге себеп болған ауруларды емдейді. Дәрігердің рұқсатынсыз өз бетінше дәрі-дәрмек ішуге болмайды.
**Виталий Афанасьевич Шевелев** (1 тамыз 1939, Черная Курья ауылы, Алтай өлкесі — 12 наурыз 2023) — кеңестік және қазақстандық футболшы, футбол жаттықтырушысы, Семей қаласының құрметті азаматы.

Өмірбаяны
---------

1939 жылы 1 тамызда Алтай өлкесі, Мамонтов ауданы, Черная Куря ауылында дүниеге келген. Басқа деректер бойынша туған жері Мамонтово ауылы.

1959 жылы Қазақ КСР қола жүлдегері атанды. Бұл футболшының дебюті болды. Жазда футбол, қыста хоккей ойнады. Омбыда жаттықтырушылар мектебінде білім алған. 1963 жылы Қазақ КСР чемпионы атанды. Турнир финалының өтетін орны ретінде Семей таңдалды. Осыдан кейін жаттықтырушы жұмысымен айналыса бастады. «Цементник» ФК цемент зауытында, «Спартак» стадионының №5 автобазасында, мемлекеттік жасөспірімдер спорт мектебінің №4 жасөспірімдер спорт мектебінде жұмыс істеген. Бұл ретте 1967 жылғы республикалық біріншілікте жеңімпаз атанған «Еңбек» командасының жаттықтырушысы болды.

Виталий Шевелев көптеген футболшылардың алғашқы жаттықтырушысы бола білді. Ол 1969 жылы «Қайрат» сапында ойнауға шақырту алған Равиль Абдувалиевті және Өскеменнің «Восток» командасының қақпашысы Жорж Родионовты жаттықтырды. Ол Александр Гончаренко, Сергей Егуданов, Александр Борисов, Сергей Проскурин, Андрей Пинчуков, Серкали Мусалимов, Сергазы Рымбаев, Сергей Цареградскийдің жаттықтырушысы болды.

2013 жылы 21 тамызда «Семей қаласының құрметті азаматы» атағы берілді. Виталий Шевелевтің шәкірттері жиі жарыстардың чемпиондары мен жүлдегерлері атанды.

Ұлы Виктор Витальевич Шевелев Семей қаласында балалар футболының жаттықтырушысы болып жұмыс істейді.

2023 жылы 12 наурызда дүниеден өтті.

Марапаттары
-----------

* Қазақстан футбол федерациясының құрмет белгісі
* «Қазақстанның тәуелсіздігіне 10 жыл» медалі
* Семей қаласының құрметті азаматы (2013)

Дереккөздер
-----------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Шевелёв Виталий Афанасьевич (орыс.)
2. 1 2 3 4  Виталий ШЕВЕЛЁВ — Народный тренер, почётный гражданин  (орыс.). Тексерілді, 31 шілде 2017.
3. 1 2  Почетные граждане города  (орыс.).
4. ↑  Ушел из жизни ветеран казахстанского футбола Виталий Шевелев  (орыс.).  Semey Ainasy (12 наурыз 2023).

Сілтемелер
----------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  Осы үлгіні қарау   Тематикалық сайттар | 
FootballFacts.ru |

 |
*Басқа мағыналар үшін Сулыкөл деген бетті қараңыз.*
**Сулыкөл** (бұрынғы атауы - *Қалдығайты*) — Батыс Қазақстан облысы Қаратөбе ауданындағы ауыл, Сулыкөл ауылдық округі орталығы.

Географиялық орны
-----------------

Аудан орталығы - Қаратөбе ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 33 км жерде, Қалдығайты өзенінің оң жағалық жайылмасында, көкпек, бетеге, еркекшөп басым өскен шалғынды-қөңыр, сортандау қоңыр топырақты шөлейт белдемде орналасқан.

Халқы
-----

1999 жылы тұрғындар саны 1790 адам (914 ер адам және 876 әйел адам) болса, 2009 жылы 1446 адамды (746 ер адам және 700 әйел адам) құрады.

Тарихы
------

Іргесі 1930 жылдары шаруашылықтарды ұжымдастыру негізінде қаланды. Бұрын "Соналы" ауылы деп аталып келген. 1999 жылдан қазіргі атымен аталады. 1957-1997 жылдары "Қалдығайты" қой өсіру кеңшарының орталығы болды. Оның негізінде 1997 жылдан Қалдығайтыда және округтегі Темірбек, Төлен, Үшана ауылдарында 36 шаруа қожалығы құрылды.

Инфрақұрылымы
-------------

Ауылдарда 2 орта, орталау, бастауыш мектептер, 3 клуб, медениет үйі, 4 кітапхана, 3 фельдшерлік-акушерлік пункт бар. Тұрғындары елді мекендермен автомобиль жолы арқылы қатынасады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том
2. ↑  Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2002 жыл. ISBN 9965-607-02-8


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * к
* т
* ө
Батыс Қазақстан облысы Қаратөбе ауданы елді мекендері |
| --- |
|  |
| 

 Аққозы •
 Ақтай •
 Алакөл •
 Бесоба •
 Егіндікөл •
 Жусандыой •
 Қарақамыс •
 **Қаратөбе** •
 Қоржын •
 Қосбаз •
 Қоскөл (Қаракөл а.о.) •
 Қоскөл (Қоскөл а.о.) •
 Сәуле •
 Соналы •
 Сулыкөл •
 Темірбек •
 Төлен •
 Үшағаш •
 Үшана •
 Ханкөл •
 Шалғын •
 Шөптікөл 
 |

 |
Alice Nielsen in 1917

**Элис Нильсен** (алғашында Алисе Нильсен; 7 шілде 1868 немесе 1872 жылы туған, Нэшвилл, Теннесси, АҚШ — 8 наурыз 1943 жылы Нью-Йорк штатындағы Нью-Йорк қаласында дүниеге келген) — америкалық лирикалық операда ән айтатын опера әншісі, опералық режиссер және дат-ирандық түрдегі либреттист. Ол XIX және ғасырлардағы опералық әншілердің арасындағы ең танымалдарының бірі болған.

Ол эмигранттар отбасында дүниеге келген. Оның анасының тегі ирландық болған. Ол 2 жасында ата-аналарымен бірге Уорренсбургтегі Миссури қаласына көшіп келген. Бірнеше жыл өткеннен кейін оның әкесі қаза табады, сөйтіп ол анасымен Канзасқа қоныс аударады. Ол ең алғашқы музыкалық сауатын анассынан ашқан. Элис кішкентай кезінен анзас қаласындағы клубтарда ән айтқан. Оған ең бірінші «Бостонцах» және «Робин Гуде» әйел группаларында ән айту мүмккіншілігі 1896 жылы туды. Осының нәтижесінде «Alice Nielsen Comic Opera Company» атты өзінің жеке тобының құрды және осының арқасында операға бір қадам жақындады. Ал 1900 жылы Америкадағы ең атақты жеке опера әншілерінің біріне айналды.

1901-1903 жылдары вокалдық өнер білімін Римде алды, осыдан кейін әлемдік композиторлардың өнер туындыларын жеке орындады. XX ғасырда АҚШ-қа екі рет гастрольдық турларға барып келді.

Дереккөздер
-----------
**Поспелов Петр Николаевич** (8(20). 6. 1898, Конаково, қазіргі Калинин облысы) — кеңес, партия және ғылым қайраткері, КСРО ҒА академигі (1953; 1946 ж. корр. мүшесі), Социалисттік Еңбек Ері (1958).

Мәскеу а. ш. академиясында оқыды Қызыл профессура институтының экономика бөлімін бітірді (1930). 1917 ж. Тверьде партия, кәсіподақ жұмысында болды. 1918—20 ж. Азамат соғысы кезінде Челябіде астыртын жұмыс жүргізді. 1920—24 ж. Кәсіподақтардың Тверь губ. кеңесінің мүшесі, РК(б)П Тверь губкомының үгіт-насихат бөлімінің меңгерушісі, Новгород губ. оқу бөлімінің меңгерушісі. 1924— 26 ж. БК(б)П ОК үгіт-насихат бөлімінің нұсқаушысы. 1931—34 ж. «Большевик» журналы редакциясында істеді, «Правда» газетінде партия тұрмысы бөлімінің меңгерушісі және редколлегия мүшесі. 1934—37 ж. БК(б)П ОК жаньіндағы партиялық бақылау комиссиясының мүшесі және баспасөз тобының жетекшісі. 1937—40 ж. БК(б)П ОК бөлім меңгерушісінің орынбасары, насихат Және үгіт басқармасы бастығының орынбасары. 1940—49 ж. «Правда» газетінің редакторы. 1949—52 ж. БК(б)П ОК жанындағы Маркс—Энгельс—Ленин институтының директоры. 1952—53 ж. «Правда» газеті бас редакторының орынбасары. 1953—60 ж. КОКП ОК секретары, КОКП ОК-нің РКФСР жөніндегі Бюросының мүшесі. 1961—67 ж. КОКП ОК жанындағы Марксизм-ленинизм институтының директоры. 1967 жылдан КСРО ҒА төралқа мүшесі. Партияның 16- съезінде Орталық Бақылау комиссиясының мүшелігіне, 17-съезінде Партиялық Бақылау комиссиясының мүшелігіне, 18—20 және 22—23-съездерінде ОК мүшелігіне сайланды. 1957— 61 ж. КОКП ОК төралқа мүшелігіне кандидат. 2—6-сайл. КСРО Жоғарғы Кеңесінің депутаты.

Поспелов — партия тарихы проблемалары жөніндегі бірнеше еңбектің авторы және редакторы. «КСРО-дегі Азамат соғысының тарихы» кітабының 2-томын жазуға қатысты (КСРО Мемл. сыйлығы, 1943). Көп томды «Кеңес Одағы Ұлы Отан соғысының тарихы» және «Кеңес Одағы Коммунистік партиясының тарихы» еңбектерінің ред. комиссиясының төрағасы, В.И. Лениннің ғылыми өмірбаяны авторлар ұжымының жетекшісі. 4 рет Ленин орденімен, Қазан Революциясы және басқа ордендермен, медальдармен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы, 9 том
A. *Қаңқа*.
**Қаңқа** немесе **скелет** – адам мен жануарлар денесіне тірек және оны сыртқы зақымнан қорғайтын қатты тіндерден құралған, бір-бірімен байланысқан дене сүйектерінің жиынтығы. Қаңқа организмде тірек, қимыл және қорғаныш қызметтерін атқарады; минералдық заттар алмасуына қатынасып, кальций, фосфор, т.б. тұздардың жиналатын қоры болып табылады. Сондай-ақ организмдегі қан түзілуі процесі де осында өтеді. Қанның тірек қызметі: бұлшық еттер, шандырлар, ішкі органдар сүйектерге бекітіледі. Қаңқа сүйектері ұзын және қысқа рычагтар қызметін атқарып, бұлшық еттердің жиырылуы нәтижесінде қозғалысқа келеді. Қаңқа органдарды сыртқы әсерлерден қорғайды. Мысалы, бас сүйек қуысы – миды, омыртқа бағанасы өзегі – жұлынды, кеуде торы – жүректі, өкпені, ірі тамырларды қорғайды, ал жамбас астауы – несеп және жыныс мүшелеріне қорғаныш болады.

Қаңқа 200-ден аса сүйектерден тұрады, оның 33 – 34-і сыңар, қалғандары жұп сүйектер; 29 сүйек – бас сүйекті, 26-сы – омыртқа бағанасын, 25 сүйек қабырғалар мен тісті түзеді, қолда – 64, аяқта 62 сүйек болады. Майын арылтып, кептіріп, арнайы өңделген сүйектер бір-бірімен біріктіріліп, жоғары оқу орындарында оқу-тәжірибелік мақсатта пайдаланылады. Мұндай қаңқаның салмағы 5 – 6 кг, дене масасының 8 – 10%-ын құрайды. Тірі адамның сүйектері ауыр болады, олардың салмағы дене массасының 1/5 – 1/7 бөлігін түзеді. Құрылымы мен химиялық құрамы күрделі болатын қаңқа және оны түзетін сүйектер аса беріктілігімен ерекшеленеді. Жануарларда сыртқы және ішкі қаңқа болады. *Сыртқы қаңқа*, әдетте омыртқасыз жануарларға, ал *ішкі қаңқа* омыртқалы жануарларға тән. Көптеген бір клеткалылардың сыртқы қаңқасы бақалшақтан құралған. Буынаяқтылардың қаңқасы ерекше зат – хитиннен, шаянтәрізділердің қаңқасы қатты сауыттан, жәндіктерде бірнеше хитин қабатынан тұрады. Кейбір омыртқасыздарда сыртқы қаңқамен қатар ішкі қаңқа болады. Омыртқалы жануарлардың кейбір түрінде сыртқы қаңқа болады. Мысалы, тасбақаларда, қолтырауында – сыртқы сүйек қалқаншалары, балықта – қабыршағы. Ішкі қаңқа дәнекер тінді (бас сүйексіз омыртқалыларда), шеміршекті (төменгі сатыдағы балықтарда) және сүйекті қаңқа ғана жануарларға судан құрлыққа шығып, өз денесін жер үстінде көтеріп, берік ұстауға мүмкіндік береді. Сөйтіп, филогенез процесінде қоршаған ортаға бейімделу барысында біртіндеп қаңқаның дамуының үш сатысы: 

1. *дәнекер тінді*
2. *шеміршекті*
3. *сүйекті қаңқа*. Бұл ауысу адам онтогенезі процесінде де қайталанады.

Қаңқаның қызметтері
* механикалық қызмет;
* тіректік (ішкі мүшелер, бұлшықет және бүкіл денеге тірек);
* қорғау (ішкі мүшелерді сыртқы механикалық әсерлерден қорғайды);
* қозғалыс (сүйектер арасындағы байламдар қозғалысы арқасында);
* амортизациялаушы (қимылдарды, соққылардыжұмсарту);
* дене пішінін ұстау;

Биологиялық қызметі
* қантүзуші (қызылкемігі);
* Минералды заттардың депосы (мүшелер мен қанда олардың жетіспеушілігінде олар сүйектен алынады)
* Адамның тірек-қимыл жүйесінің бөлімдері:
* Енжар қозғалыс аппараты – сүйекті жүйе (скелет)

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Балалар Энциклопедиясы", V-том

Тағы қараңыз
------------

* Тірек-қимыл жүйесі
**Рубен Флейшер** (ағылш. *Ruben Flaisher*, 31 қазан 1974 ж. Вашингтон) - америкалық кинорежиссер, жарнама және бейнеклиптер режиссері, продюсер. Фильм сыншыларының жоғары рейтингтерімен марапатталған «Зомбиллендке қош келдіңіздер» фильмінің қаржы директоры ретінде кеңінен танымал . Флишер сонымен бірге «30 минут ішінде ұстаңыз» және «Gangster Hunters» картиналарын сәтті түсірді. Фильм режиссері болмай тұрып, ол жарнамалық және музыкалық роликтерді түсірген.

Өмірбаяны
---------

Рубен Флейшер АҚШ, Вашингтонда дүниеге келді. Уэсли Университетін бітіргеннен кейін ол Сан-Франциско қаласына көшті. Онда еркін штаттан тыс бағдарламашы ретінде жұмыс істей бастады.  Кейіннен ол жарнамалық және музыкалық бейнелерді түсіре бастады. 2009 жылы кинокомпанияда сәтті болған және сыншылардың оң пікірлерін алған өзінің алғашқы «Zombieland-ке қош келдің» фильмін түсірді. Оның екінші фильмі « 30 минут ішінде ұсталды », 2011 жылы жарық көрді. Рубеннің келесі фильмі «Гангстер аңшылары» қылмыстық драмасы болды, ол 2013 жылы түсірілді. Сондай-ақ 2018 жылы Веном фильмін түсіруді Рубен Флейшер өз мойнына алды. Қазір Лос-Анжелесте тұрады.

Видеоклиптері
-------------

* ІІМ - «Галанг»
* Kid Sister - Pro Nails
* Алтын тізбектер - «Мен SF-ден келдім», «Cali Nights», «The Game»
* Electric алты - «Dance Commander»
* DJ форматы - «Қиындықты соққылар», «Біз сіздер білмейтін нәрсені білеміз»

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Zombieland (2009)  (ағыл.).  *Rotten Tomatoes*. Тексерілді, 30 шілде 2013.
2. ↑  *Bloomer, Jeffrey*. Getting to Know... Zombieland director Ruben Fleischer, *Paste Magazine* (October 2, 2009).
3. ↑  Don of the Dead (October 17, 2009).
4. ↑  Director Ruben Fleischer Interview ZOMBIELAND, *Collider Magazine* (July 9, 2009).
5. ↑  Zombieland (2009) — Rotten Tomatoes
6. ↑  ’30 Minutes Or Less’ Teaser Posters, *Slashfilm* (April 22, 2011).
7. ↑  *Sneider, Jeff*. Emma Stone rounds up 'Gangster Squad', *Variety* (July 26, 2011).

Сілтемелер
----------

* Рубен Флейшер (ағыл.) *Internet Movie Database* сайтында
**Оракул** *(лат. oraculum, oro — «айтамын, сұраймын»)* — ерте кезде таралған көріпкелдіктің түрі, тәңірден келген болжамдарды діндар адамдардың өтінішімен арнайы тағайындалған абыз айтып отырған, және сол абызды оракул деп атаған. Кең ауқымда қарайтын болса, оракул - болжам айтылған жер, сол болжамның тексті болып табылады. Қазіргі түсінік бойынша оракул деп, болашақты болжаушыны атайды, сонымен қатар пікірінің барлығы бұлтартпас шындық деп есептелетін адамды айтады.

Шығу тегі
---------

Ерте кезде дельфийлік пифиядан басқа барлық оракулдар ер адамдар болған. Тарихшылардың болжамы бойынша, Ежелгі Грецияға оракулдар Ежелгі Шығыстан келген, себебі осыған ұқсайтын абыздар Марида да, Ассирияда да кездескен, және де египеттік қала Буто қаласында да болған. 

Геродоттың айтқанына сүйенсек, Элладаның оракулдарының ең ежелгісі Эпирда болған, Додон қаласында. Ол гректердің Элладасына келместен бұрын Құдай-Ананың ғибадатханасы ретінде пайда болған деген пікірлер де бар. Өзге де ежелгі оракулдар секілді ол да хтоникалық ғұрыппен байланысты болған: абыздар болжамдарды қасиетті еменнен жасалған қағаздарға жазады екен. 

Геродот басқа да оракулдар жайлы деректер келтіріп кеткен. Оның айтқанында, лидиялық патша Крез ең дәл болжам жасайтын оракулды таңдау керек деп шешіп, хабаршыларды жіберген екен. Крездің қазанда тасбақа мен қозыны қайнататындығын тек дельфийлік пифия ғана дұрыс таба алған. Осы оқиға байынша, оракулдарды ежелгі гректерден өзге, көршілердің де құреттегендігі туралы қорытынды жасауға болады.

Пифия
-----

Ерте кездің ең бір беделді оракулы Дельфида өмір сүрген, бұл қала жердің центрі деп есептелген, өйткені онда омфал орналасқан. Бұл оракулдың түп-тамыры хтоникалық. Пифия деп аталатын абыз әйел улы буды жұтып, қасиетті экстазға түсетін, ал абыздар оның сөзін қағаз бетіне түсіріп алатын. Болжаулар поэтикалық тілмен жазылатын, сол себепті кейде диаметральді кері түсінік беретін. 

Басқа да оракулдар сияқты, пифия да белгілі бер күндері ғана болжам жасайтын - айдың жетінші күні және де қыста ғибадатхана жабылылып, жұмыс жасамайтын. Пифияның айтқандары орындалу үшін, сұранушылар Дельфиде мол құрбандық шалатын. Ал жағдайлары көтермейтіндер прифияның орнына қаңғыбас сәуегейлерге жүгінетін. Дельфийлік оракул 393 жылы император-христиан Ұлы Феодосияның бұйрығымен жабылды.

Сивиллалар және мантика
-----------------------

Сивиллалар
Эллинизм кезеңінде оракулдардың қарсыласы - сивиллар болды. Олар гректер әлемінің әр жерінде кездесетін абыз әйелдер болып табылды. Олардың оракулдардан айырмашылығы - тапсырыс бойынша болжамай, тек алдағы жаманшылықтар жайлы хабарлайтын. Сивиллдардың айтқаны арнайы кітаптарға енгізілп отырды, оларды тек сенаттың рұқсатымен оқуға болатын. 

Оракудар мен сивиллдарды мантикамен айналысатын абыздарды шатастырмау қажет. Олар құдайлар жіберген белгілірдің мағынасын түсіндірумен айналысатын. Ежелгі Римде бұл белгілерге авгуралар, құстардың іс-әрекетін түсіндіру, құрбандыққа шалынған жануарлардың ішкі азасымен болжам жасайтын гаруспикалар жататын.
**Михаил Васильевич Исаковский** (19 қаңтар 1900(19000119), қазіргі Смоленск облысы, Восход ауданы, - 20 шілде 1973 Мәскеу) - орыс кеңес ақыны. Социалды Еңбек Ері(1970). 1918 жылдан КОКП мүшесі.

Кедей шаруа отбасында туған. Исаковскийдың өлеңдері 1914 жылдан жариялана бастады. 1921 жылы Смоленскіде шағын үш кітабы басылды. Әйтседе Исаковский өзінің шығармашылық қызметінің басталу кезін "Бақташы бала" атты өлеңдері жарияланған 1924 жылдан бастап есептейді. Исаковскийдің Москвада басылған "Сабандағы сымдар" (1927) жинағын А.М.Горький жоғары бағалады. Оның "Түкпір өлке" (1930), "Дихандар" (1931), "Төрт тілек"(1936) атты жинақтарында шаруалар өміріндегі жаңа тұрмыс көріністері суреттеледі. Отан соғысы жылдары Исаковский патриоттық өлеңдер жазды. "Орыс әйеліне", "Ресей туралы сөз" т.б. Исаковскийдің поэзия туралы мақалалары мен хаттары "Ақын, өлең және ән туралы" (1968,1972) деген атпен жинақ болып жарияланды. Соңғы кезде "Ельнинск жерінде" атты өмірбаяндық шығармасын жазды. Исаковский "Катуша", "Қоштасу" т.б. таңдаулы ән текстері үшін (1943), "Өлеңдер және әндер" жинағы үшін (1949) 2 рет КСРО Мемлекет сыйлығын алды. 4 рет Ленин орденімен және басқа ордендермен, медальдармен марапатталған.

Шығармалары
-----------

"Подпаски", "Родное" (1927), "Провода в соломе", "Провинция" (1930), "Мастера земли" (1931), "Четыре желание" (1936), "Катюша", "И кто его знает", "В прифронтовом лесу", "Огонек", "Ой, туманы мои...", "Враги сожгли родную хату", "Снова замерло все до рассвета", "Летят перелетные птицы" және т.б.өлеңдер.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Ілияс Жансүгіров: Энциклопедия. Алматы. «Кітап» баспасы 2019. 78-бет.
**Краковяк** (пол. *Krakowiak*) – тез темптегі би, Польшадан шыққан деп есептеледі , әдетте 2/4 өлшемінде орындалады ; әуені тез, ашық ; акценті көінесе екіншісінің сегізіншісіне келеді және ол үшіншісіне ұқсас болатын .

Тарихы Кроковяк биі Кроковяк әскерінің арасында қалыптасты. 

Краковтан дәстүрлі костюм киген халық бишілері.
XIV ғасырда шляхта руында жақсы таралған. Ертеде краковякты тек қана ер адамдар билеген: жұппен, соның ішінде біреуі батырды бейнелеген, ал екіншісі оның қару-жарақтарын алып жүрген ; кейін оны әйелдерде билей бастады. Краковяк биі XIX ғасырда ең танымал бал биі болып есептеледі. 

Краковяк балет және опера музыкасында қолдану барысында көркем өндеуден өткен. 

Мысалы: М .И.Глинканың «Царь үшін өмір »(Жизнь за царя ) операсында, Б. В. Асафьевтің «Бахчисарай фонтаны» (Бахчисарайский фонтан) және сол сияқты көптеген шығармаларда кездеседі. Музыкалық формасы Фредерик Шопеннің «Рондо а ля краковяк» фортопиано мен оркестрге арналған шығармасында қолданылды. 

Кроковяк 2 түрде кездеседі: 1. Краковяк халық – сахналық Халық – сахналық варианты жұппен 2/4 өлшеміне орындалады, көбінесе биге жалпы фигуралар (жұлдыз, домалақ, шаршы т.с.с.) кіреді. Бидегі қимыл - қозғалыстар көбінесе секіру қимылдарыннан тұрады. Олар ойнақы, әрі жеңіл орындалады. 

Негізгі қимылдары:• Галоп • Секіру • Негізгі жүріс • «кшесандар»• Бұрылыс • 3 рет аяқпен тарсылату • Кілт ,т.б 2. Краковяктың балдық вариантың Гавликов туғызды. Пайда болғаннан бері ол көптенген өзгерістерге ұшырады. Қарт адамдардың оның жеңіл фигуралары әлі есінде. Егер, крокавяктың балдық вариантының ерекшеліктеріне тоқтайтын болсақ: Бишілер жұппен билейді,аяқтары 3 позицияда, жігіт оң қолымен қыздың сол қолынан ұстайды, бос қолдар белде. Балдық варианта би ішінде вальста кездесетін қимылдар қолданылады .
**Измиттегі жер сілкіні** – 1999 жылы 17 тамызда 7,6 магнитудалы, жергілікті уақыт бойынша сағат 3.01 де орын алған табиғи апат.

Сілкініс ошағы
--------------

Сілкініс ошағы өнеркәсіп қаласы саналатын Измитте орналасқан.

Апат салдары
------------

Нәтижесінде 17 217 адам қаза тапқан, шамамен 500 000 адамның тұрарға үйі, жеуге тамағы қалмаған, 43 959 адам жарақаттанған. Шамамен 120 000 ғимарат қайта орнына келтіруге жарамсыз, 50 000 қираған, бірақ қайта тұрғызуға болады, бірнеше зауыт қиратылған, мұнай шығарушы зауытта өрт орын алған. 25 млд долларға нұқсан келтірілген. 
Жерсілкінісінің салдарынан Мәрмәр теңізінде 3 метр биіктікке дейін жететін цунами пайда болған.

Көрсетілген көмек
-----------------

Измитте болған табиғи апатқа әлемнің 13 мемлекеті көмек көрсеткен.

Грекия Түркияға алғашқы болып жәрдемдескен. Ұлыбритания 50 000 фунт, Үндістан 2 млн рупий және 32 000 палатка жіберген. Красный Крест комитеті 4,5 миллион фунт стерлинг жұмсаған.

Жерсілкінісі аяқталғаннан кейін АҚШ Президенті Билл Клинтон және Пәкістанның премьер-министр Наваз Шариф Стамбұл мен Измитке барып, апат орындарын көрген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
Otamat
**Отомат** - кез келген ауарайында жүре беретін, кемеге қарсы 1970-ші жылдары дамытылған итальяндық зымыран кешені. Ол - алыс қашықтыққа белсенді, радио-локациялық, өздігінен барлайтын тұмсығы бар қару. Италия, Франция, Египет, Ливия, Перу, Венесуэла мен басқа да елдердіӊ әскери-теӊіз күштерініӊ қаруы қатарында тұр.

Бұл зымыран кешенін Француздық Матра Дефенс компаниясы мен итальяндық ОТО Мелара фирмасы бірігіп жасаған. Зымыран арнайы контейнерден екі үдеткіштіӊ көмегімен 18-20 көтерілу бұрышында іске қосылады. Үдеткіштер тасымалдағыштан 160 метр биіктікте, сағатына 1100 ұшу жылдамдығында бөлінеді. Отомат жүйесі зымыран мен бақылау-тексеру аппаратынан және тасымалдауды, сақтауды және зымыранды іске қосуды қамтамасыз ететін шыны-пластиктен құралған. Отомат зымыраныныӊ фюзеляжы бес бөліктен: басы, ұрысқа түсетін бөлігі, басқарудыӊ борттық жүйесі мен барлау жүйесінен және жанармай қозғалтқышынан құрылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Противокорабельная ракета «Отомат» Мұрағатталған 8 сәуірдің 2014 жылы. журнал Зарубежное военное обозрение, №10 1975
**Көтеру-тасымалдау машиналары** — жүкті, адамдарды тік, жазық немесе көлбеу бағыттарда тасымалдауға арналған құрылғылар жиынтығы. Жұмыс істеу принциптеріне қарай К.-т. м. өнеркәсіпте, құрылыста, көлікте, тау-кен ісінде және а. ш-нда жүк көтеру-түсіру, тиеу, тасымалдау үшін, көп қабатты тұрғын үйде, қоғамдық және өндірістік үймеретте, шахтада, метрополитен ст-нда адамдарды жеткізіп салу үшін қолданады. Атқаратын қызметі мен жүкті тасымалдау сипатына байланысты К.-т. м. жүк көтергіш машина мен механизмдер, тасымалдауыш машиналар, рельсті және рельссіз (жердегі) көлік машиналары, жүк тиеу-түсіру машиналары болып бөлінеді. Іс-әрекетіне қарай К.-т. м. қайталамалы (циклды) және үздіксіз әрекетті болып ажыратылады. Циклды әрекет ететіндер қатарына домкрат, блок, полиспаст сияқты жетексіз жүк көтергіш құрылғылармен бірге күрделі электрлік-мех. гидравлик. және пневматик. жетегі бар жүккөтергілер (шығыр, автокөтергі, авто- және электр тиеуіш, т.б.), сондай-ақ көтергіш кран, автокар, лифт, фуникулер және скип, шахта кілеті тәрізді көтергіштер жатады. Үздіксіз қимылды К.-т. м. қатарына: конвейер, эскалатор, рольганг (жетексізі), пневматик. және гидравлик. көлік құрылғылары кіреді. Сыңар рельсті жол мен аспалы жол да К.-т. м. болып саналады.
**Vevo** (VEVO) - музыкалық видео сайт. Ол Sony Music Entertainment, Universal Music Group, Абу-Даби Медиа , EMI сияқты ірі рекордтық корпорациялар арасында еркін лецензиялы бірлестік. Сервис ресми 2009 жылы 8 желтоқсаннан бастап іске қосылды.

Тарихы
------

Universal компаниясы vevo.com домен атауын 20 қараша 2008 сатып алды. 2009 жылдың маусым айында, Sony Music Entertainment корпорациясыме келісімге қол жеткізілді. Ресми видеоны іске қосу қызметі 8 желтоқсан, 2009 жасалды.

VEVO «үлкен төрттік» компанияларынан («Үлкен төрттіктің») үш ​​негізгі рекордтық музыкаларына жапсырмалар бейнелерін ұсынады: Universal Music Group, Sony Music Entertainment. және EMI [6]. Төртінші алып өнеркәсіп корпорациясы Warner Music Group та бастапқыда видеоларын VEVO сайтында орналастыруды көздеген , [7] , бірақ кейінірек оған желісі бар бәсекелес одақ құрды - MTV Networks. VEVO сайтында 45000 астам бейне клиптер қол жетімді. Тез арада АҚШ-та ең танымал және ең қол жетімді сайттардың бірі болып, Музыка MySpace сайттын артта қалдырды. Сайттағы өлеңдерде Amazon MP3 арықылы істейтін онлайн-дүкендердің және олардың анықтамалық сілтемелер көрсетіліп тұрады.

Арнаны көру үшін VEVO үшін арнайы бағдарламаларды Apple, Google TV, Барлық Android телефондары (2011 жылдың қаңтар айында) [14], Windows Phone (2012) сияқты ірі компаниялар құрды. 2014 жылы ірі рекордтық корпорациялардың ішіне PHIL production квартеті де қосылып, VEVO-ның дамытуына белсенді қатыса бастады.

Логотипі
--------

2 рет логотипі ауыстырылды. Ағымдағы - қатарынан үшінші.

* 2009 жылы, логотипі кызыл *Ve* сөзі мен  *Vo*  сұр сөзінен құралды және айнадай жарқырап тұрды.
* 2009-2013 жылы *Vevo сөзі* бір қызыл түспен жүргізілді.
* 2013 жылдан бастап қазірге дейін  *Vevo* логотипі қызылданып және шрифті өзгерді

Сілтемелер
----------

* **vevo.com** - ресми сайты Vevo
* vevolife.com - ТМД шеңберіндегі сайты
* Vevo сайт *Twitter*
* Видео Арна Vevo туралы YouTube
* Ресми Vevo бет әлеуметтік желіде Facebook
**Хелонг** — Амбон-Тимор халықтары тобына жататын Индонезияның этникалық қауымдастықтарының бірі.
Тимор аралының оңтүстік-батыс бөлігі және Семау аралдарында қоныстанған. Жалпы саны 5 мың адам.

Тілі
----

Хелонгтардың арасында аустронезиялық тілдер отбасының екі индонезиялық тілі кең таралған - купанг тілі және роти тілі.

Діні
----

Сенушілер негізінен протестанттар.

Кәсібі
------

Дәстүрлі кәсіптері қолмен атқарылатын егіншілік (жүгері, күріш, тары, түйнек, бұршақ, көкөністер). Сонымен қатар шошқа, буйвол, құс шаруашылығы, жағалаудағы балық аулау (тор мен найзаларды пайдалану) дамығане. Қолөнерден – тоқу және өрумен айналысады.

Өмір салты
----------

Отбасы шағын, моногамды. Неке патрилокалды. Ротилармен аралас неке жиі кездеседі. 

Дәстүрлі қоныстары шоғырланып, қазіргілері қатарласып орналасқан. Тұрғын үйлері қаңқалы және қадалы.

Дәстүрлі киімдері - каин және көйлек немесе күрте.

Тағамдары - пісірілген немесе қуырылған балық қосылған көкөніс, ет - мереке күндері пайдаланады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Значение слова хелонги
2. ↑  Хелонги
3. 1 2  народы мира / Хелонги


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * к
* т
* ө
Әлем халықтары |
| --- |
|  |
| 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 
Африканың орналасуыАфрика
 | 
Еуропаның орналасуыЕуропа
 | 
Азия орналасуыАзия
 | 
Солтүстік Американың орналасуыСолтүстік Америка
 | 
Океанияның орналасуыАустралия және Океания
 | 
Оңтүстік Американың орналасуыОңтүстік Америка
 |

 |

 |
**Амедео Карбони** (6 сәуір 1965, Ареццо, Италия) — италиялық футболшы, қорғаушы. 1996 жылы Еуропа чемпионатына қатысқан.

Карьерасы
---------

Карьерасында бірнеше италиялық клубтарда ойнады. 
1997 жылы "Валенсияға" ауысып, 40-тан асқанша сол жерден ешқайда кетпеді. 

Футболды аяқтаған соң 2006 жылы "Валенсияның" спорттық директоры боп тағайындалды. Бірақ клуб бапкері Кике Санчес Флореспен кикілжіңге келе беріп, бір жылдан соң қызметтен босады. Бірақ ұзамай Флорес те клубтан кетті. 

2009 жылы жазда Бельгияның "Мускрон" клубына да дәл осындай қызметке орналасты. Бұл жерде бұрынғы клубтас досы Мирослав Джукичпен бірігіп жұмыс істеді. Бұл қызметте де ұзақ орнықпады, сол жылы желтоқсанда Джукичпен бірге қызметтен кетті.

Жетістіктері
------------

* Италия кубогы: 1989, 1991

* Кубок иелері кубогы: 1990
* Испания чемпионы: 2002, 2004
* Испания кубогы 1999
* Испания суперкубогы: 1999
* УЕФА кубогы: 2004
* УЕФА суперкубогы: 2004

Дереккөздер
-----------

1. ↑

Сілтемелер
----------

* Профилі
**Интенция** (лат. *intentio* — ұмтылу ) - сананың затқа бағытталуын немece зат бейнесiнің ойда сақталуын сипаттайтын идеалистiк филос. ұғымы. Интенция сананың мәнін бiлдiретiн ерекше қасиет деп есептелiнедi. Бұл ұғым ежелгі грек философиясында стоиктердің iлiмi бойынша ең жоғарғы рухани күш, ақыл, ынта-жiгердiң негізi деп саналды. Сенека интенция ұғымын рухтың қозғалу жолдарын бейнелеуге қолданады. Фома Аквинский интенцияны танымның қаруы, сана осы интенция арқылы объектiнi түйсiнiп, оны интеллектуалды және интеллигибелдi игередi дейдi. Интенция жөніндегі iлiм Ф. Брентаноның идеалистiк философиясы мен Гуссерль «Фенемонологиясына» негiз болды. Интенция теориясы жеке адам санасында объектiнiң бейнеленуi бүкiл тарихи қоғамдын практиканың нәтижесi екенін түсiнбеуден туады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы.1975. Том 5