recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Тұрсынқұлов Қалаубек**1934 жылдын 25 наурыз куні Түркістан облысының Қазыгұрт ауданындағы ІІІарболат ауылында туған.[1]. 1953-1957 жж. Н.В.Гоголь атындағы Қызылорда педагогикалық институтында оқып, орыс тілі мен әдебиеті мамандығын алды.

1957-1959 жылдары өзі оқыған Ленин атындағы орта мектепте муғалім, оқу ісінің меңгерушісі қызметтерін атқарды. 1959-1961 жж. Қазақстан ЛКЖО Қаратас аудандық комитетінің бірінші хатшысы, 1961-1963 жж. Оңтүстік Қазақстан өлкелік комсомол комитетінің бірінші хатшысы, 1966-1969 жылдары.

Қазақстан ЛКЖО Орталық Комитетінің хатшысы қызметін атқарады. 1969-1972 жылдары Қазақ КСР Баспа, полиграфия және кітап саудасы істері жөніндегі мемлекеттік комитеті төрағасының орынбасары, 1972 жылдан Қазақстан Жазушылар одағы басқармасының ұйымдастыру жөніндегі хатшысы, 1992-1997жыл жары Мемлекеттік телерадио компаниясы торағасының орынбасары секілді жауапты жұмыстар атқарды.

Алғашқы шығармаларын елуінші жылдардың екінші жартысында жазды. "Қалкен Шарболатұлы" деген атпен "Көпірзада" пьесасы, әңгіме, повестері баспасөзде жарық көрді. Алғашқы әңгімелер мен повестер жинағы "Алысқа тартқан жол" 1969 жылы шықты. "Арман азабы" пьесасын, "Есінде ме сол бір кез", "Хал қалай, жолдас хатшы", "Кешіккен хат", "Анды-Қарағыз" повестерін, "Поляр шеңберінің маңында", "Олар оралған жоқ", "Сардана мен қызғалдақ", "Қазыгүрт: аныз бен ақиқат" секілді роман-эсселер жазды.

К.Яшеннің пьесаларын, Р.Файзидің "Айналайын атыңнан" романын, F.Fyламның "Ташкенттіктер" романын, И.С.Тургеневтің "Бейбақ", С.Даниловтын "Манғары" повестерін, Л.Н.Толстойдың әңгімелерін және басқа да жазушылардың шығармаларын аударды. Жекелеген повестері орыс, украин, белорус, чех, өзбек, тәжік, якут, татар, башқұрт, армян, т.б. тілдерге аударылған. Өзбек тілінде 3 кітабы, саха тілінде 3 кітабы, Мәскеу баспаларынан 3 кітабы жарықкөрген.

Екі мәрте "Құрмет Белгісі" орденімен, "Еңбектегі ерлігі ушін" медалімен, екі рет Қазақ КСР жоғарғы Кеңесінің Қурмет Грамотасымен марапатталған. Саха Республикасының еңбек сіңірген қайраткері. Саха

Республикасы Мемлекеттік сыйлығы мен Эрлик Эристин атындағы әдеби сыйлығының, Қазақстан Жазушылар одағынын С.Сейфуллин атындағы сыйлығының иегері.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері", Анықтамалық,"Білім" баспасы, Алматы, 2005 ж. ISBN 9965-09-134-Х1981-89
**Сергей Александрович Боярский** – совет театр актері.[1]

Биографиясы
-----------

Сергей Боярский 1916 жылы 31 желтоқсанда Петроградта дүниеге келеді. Александар және Михаил Боярскийдің әкесі, Николай Боярскийдің ағасы. 
1939 жылы Пушкин атындағы Ленинград драма театр студиясын тәмамдайды. Дипломдық жұмысында Л.Н. Толстойдың «Живой труп» спектакліндегі Феди Протасовтың рөлін сомдайды. 
Сабағын бітіргеннен кейін Ворошиловградский орыс драма театрында және Жаңа жас көрермендер театрында жұмыс істейді. 
1945-1976 жылдары Комиссаржевский атындағы Ленинград драма театрында актерлік қызмет атқарады.
«Ленфильм» киностудиясы фильмдеріне ғана түседі, «Лентелефильма» телевизиялық қойылымдарына қатысады.
1976 жылы 1 наурызда дүниеден өтеді.

Кинода сомдаған рөлдері
-----------------------

* 1961 — Человек-амфибия — начальник охраны тюрьмы
* 1965 — Залп «Авроры»
* 1967 — Захудалое королевство — Люцифер
* 1967 — Операция «Трест» — Глебов
* 1968 — Всего одна жизнь
* 1968 — Перед бурей — Лещ
* 1969 — Экзамен на чин — Пивомедов
* 1970 — Поезд в завтрашний день
* 1972 — Земля, до востребования — Лионелло
* 1973 — Чтобы быть счастливым — хозяин собаки по имени Лимпопо
* 1975 — Шаг навстречу — продавец лотерейных билетов

Дереккөздер
-----------

1. ↑
**Сергей Алексеевич Чаплыгин** (24 наурыз 1869, Раннебург - 8 қазан 1942, Новосибирск) — теориялық механика, гидро және аэромеханика саласындағы кеңес ғалымы, КСРО ғылым академиясының академигі (1929; 1924 жылдан корреспондент мүшесі). Кеңес Еңбек Ері (1941). 1918 жылдан Орталық аэрогидродинамика институтында жұмыс істеді.

Еңбектері мен зерттеулері
-------------------------

Чаплыгиннің алғашқы еңбектері Н.Е.Жуковскийдің ықпалымен жазылып, гидромеханика мәселелеріне арналды. Кейін теориялық механимкамен айналысты. Ол дыбыс жылдамдығына дейінгі жылдамдықпен таралатын газ ағынан зертеу тәсілін ашып, газ динамикасының негізін салды. Чаплыгиннің аэромеханика және авиацияның бірқатар күрделі мәселелерін де шешті. Оның дифферинциалдық теңдеулер теориясы саласындағы зерттеулері математиканың ірі табыстарына жатады.

Сыйлықтары
----------

2 рет Ленин орденімен және басқа ордендермен мапаратталған[1].

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет энциклопедиясы, 1978 жыл, Алматы,12 том, 97 бет
**Құлажон** – мемлекеттік табиғи зоологиялық қорықша. 1967 жылы 29 қарашада Шығыс Қазақстан облысы Самар ауданында 46 мың га аумақта ұйымдастырылған.

Географиялық орны
-----------------

Қорықша Зайсан ойпатының солтүстік-батысында орналасқан, Қызылқұм құмды массивінің көп бөлігін және Зайсан ойпатының солтүстік-батысындағы Құлажон өзенінің төменгі ағысының аңғарын алып жатыр. Шығысында Бұқтырма су қоймасының су желісімен шектелген.

Жер бедері
----------

Жер бедері желдің әсерінен түзілген жазық және бекімеген құмшағылдардан тұратын -аккумулятты жазық; аллювийлі-эрозиялы террасалардан тұратын Құлажон жайылмасында әр түрлі шөптесін өскен шалғын, құмшағылдардың арасында жағалауында қамыс пен қоға өскен Қазнақ, Қамбар-Қарасу, т.б. кішігірім көлдері орналасқан.

Флорасы
-------

Қияқ
Жүзгін
Қорықшаның өсімдік жамылғысы алуан түрлі: шөлге тән бұталар мен жартылай бұталар, 19 ғасырдың жартысында жойылып кеткен Катонқарағай қарағайлы орман қалдықтары. Құлажон өзенінің жайылмасында батпақты шалғындар тән. Қорықшада жоғары сатыдағы өсімдіктердің 200-ге жуық түрі өседі. Олардың көпшілігі шөлді өсімдіктердің алуан түрлерінің өкілдері – айғыр қияқ, таспа, жусан, астық тұқымдастар, шеркез. Бұталардан – акация, жүзгін, арша. Құмдар арасында жағасында қамыс, қоға өскен ұсақ көлдер бар. Қазақстанның Қызыл кітабына енген түрлер: таспа, Потанин құмдақшөбі, Федченко жауылшасы, Штейнберг таспасы, тиынтақ, риян, кәріқыз, Зайсан лақсасы, Людвиг құртқашашы, дарагүл қызғалдағы, түпті жуа, қау, сасыр. Аймақта сирек кездесетін өсімдік түрі - кәдімгі қарағай.

Фаунасы
-------

Жорға дуадақ
Батбат кесірткесі
Сүтқоректілер фаунасы (20 түр) Зайсан ойпатының түр құрамының үштен бір бөлігін құрайды. Шөлді жерге бейім түрлер басым: құлақты кірпі, қарсақ, қосаяқтар тұрлері. Мұнда қыстау үшін саны бірнеше жүзге жететін еліктер келеді. Қосмекенділердің екі түрі, кәдімгі құрбақа және сүйіртұмсық бақа мекен етеді. Бауырымен жорғалаушылардың 6 түрі бар: түрлі түсті кесіртке, секіркіш кесітрке, кәдімгі қалқантұмсық жылан, кәдімгі сарыбас жылан және зайсандық батбат кесіртке, үлкен көз кесіртке. Құстардың 80-ге жуық түрлері бар, олар екі тіршілік ортасына байланысты таралған: құмдар арасында бозторғайлар, сұр шіл, бөдене мекендейді, сирек кездесетіндер – сұр тырна, ақбас тырна, дуадақ, безгелдек, бақалтақ қыран, қарақұс. Батпақты өзен жайылмасында сұқсырлыр – қарамойын сұқсыр, сұржақты сұқсыр, үлкен сұқсыр, үлкен әупілдек, үлкен аққұтан, көкқұтан, сұр қаз, барылдауық үйрек, жалпақтұмсық үйрек, қоңыр үйрек және т.б. Жануарлар дүниесінің кейбір түрлері Қазақстанның Қызыл кітабына енгізілген: зайсандық батбат кесіртке, үлкен көз кесіртке, қызғылт бірқазан, бұйра бірқазан, қара дегелек, кіші аққұтан, шиқылдақ қаз, қутұмсық қаз, дала қыраны, бүркіт, сұр тырна, ақбас тырна, дуадақ, безгелдек, майқұйрықты ергежейлі қосаяқ. Қорықша аумағында сирек кездесетін түр – дала мысығы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
**Қарабұлақ**, *Байпақ* – Өлеңті алабындағы өзен.

Географиялық орны
-----------------

Ақмола облысы Ерейментау ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 49 км.

Бастауы
-------

Бастауын Ерейментаудың тауаралық аңғарынан алып, Қоржынкөл көліне құяды.

Гидрологиясы
------------

Жалпы ұзындығы 25 км болатын ұсақ 9 саласы бар. Алабының жоғарғы бөлігіндегі жер бедері тектониктік эрозиялық қырқалардан, жалдар мен жондардан тұрады, төменгі бөлігі делювийлі-пролювийлі жазық. Түпкі жыныстары кейбір жерлерінде жер бетіне шығып жатыр. Қар суымен толығады. Жер асты суы шығып жатқан жоғарғы бөлігінде ғана ағын суы тұрақты болып тұрады. Жазық бөлігі жаз айларында құрғап, қарасуларға бөлініп қалады.

Өсімдігі
--------

Қызғылт қоңыр топырағында бұта аралас сұлыбасты шөптесіндер өскен. Жақын жатқан елді мекендердің жайылымдық жерлерін суландыруға пайдаланады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақ энциклопедиясы
Қазіргі қазақ тілінде — қырағы, кергіш, байқағыш мағынасында, көбіне тек «көз» сөзімен тіркесе
қолданылады. *«Күйшінің жіті көзі қыздың әр қимылын қапысыз бағады»* (Т. Ахтанов, Дала сыры).
«Жіті» сөзінің қазақ тіліндегі қазіргі мағынасы түркі тілдерінде өте ертеде пайда болған тұрақты тіркестің
сақталғандығын аңғартады. Онда йіті көзлүг — өткір көзді (ДТС, 263) мағынасында қолданылған. Ал басқа
заттың өткірлігіне «жіті» сөзі қазақ тілінде айтылмайтыны белгілі.

Ертедегі түркі тілдерінде «йіті», «йітіг» тұлғалы сөздер кесетін құралдың өткірлігін білдірген: «бу менің йіті қылычымын көрүңләр» (ДТС, 263)—«мына менің өткір қылышыма қараңдар» немесе *«нечә йітіг бічәк ерсә өз сапын йонумас»* (сонда)— *«пышақ қанша өткір болса да өз сабын жона алмас»*.
Қазіргі кездегі кептеген түркі тілдерінде әр түрлі
дыбыстық ауытқушылықпен «йіті» немесе «йітіг» сөздері «өткір» (кесетін заттар үшін) мағынасын осы күнге
дейін сақтаған: Әзірбайжан, түрік, қырым татарларында — іті (В. Рад. Опыт... I, 2, 1502); түрікмендерде — йити (Рус.-туркм. сл. 1956, 435); тува тілінде — чидиг (Рус.-тув. 1980, 346); хакасша — чітіг (Хак.-рус. 1953,
319), якуттарда — сытыы (Рус.-як. 1968, 377) және т. б.
қорыта келгенде, ертеден мәлім, «йіті» сөзі қазақ
тілінде тек көзбен тіркесте ғана сақталған да, қалған
жағдайларда оны қазір қолданылып жүрген «өткір» сөзі
ығыстырған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Бес жүз бес сөз.— Алматы: Рауан, 1994 жыл. ISBN 5-625-02459-6
**Қарабұлақ** – Жақсытүкті тауының ортa бөлігінде орналасқан тау.

Географиялық орны
-----------------

Ақмола облысы Сандықтау ауданындағы Преображенка ауылының оңтүстік-шығысында 14 км жерде.

Жер бедері
----------

Абсолюттік биіктігі 584 м. Пішіні конус тәрізді. Ұзындығы мен ені 1 км-дей. Шығыс беткейі батысына қарағанда тіктеу келген, нашар тілімденген.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Элювийлі-делювийлі шөгінділер жапқан жоғарғы девонның интрузивті тау жыныстарынан түзілген.

Өсімдігі
--------

Шымды, сәл күлгінді қара топырағында қарағай, қарағайлы-қайыңды орман қалыптасқан. Орман ішінде қына мен әр түрлі шалғынды шөптесіндер өскен.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақ энциклопедиясы
*Басқа мағыналар үшін Қарабұтақ деген бетті қараңыз.*
**Қарабұтақ** – Шалқар алабындағы өзен.

Географиялық орны
-----------------

Ақтөбе облысының Әйтеке би ауданы жерімен ағады.

Гидрологиясы
------------

Ұзындығы 70 км, су жиналатын алабы 963 км2. Жайылмасы тек төменгі ағысында бар, ені 1,5 км-ге дейін жетеді. жауын-шашын, жер асты суларымен толығады. Көктемде 15 күндей тасиды. Көп жылдық орташа су ағымы 0,37 м3/с. Жайылмасы шабындық ретінде, суы мал суаруға пайдаланылады.

Бастауы
-------

Бастауын Мұғалжар тауының солтүстік беткейінен алады. Тоқабайащысай және Ортаащысай өзендерінің қосылуынан пайда болып, Аралтоғай ауылы тұсында Ырғыз өзеніне оң жағынан құяды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. – 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
**Акционерлік қоғам** — капиталды орталықтандырудың және ірі кәсіпорындарды ұйымдастырудың негізгі формасы. Акционерлік қоғамдар капиталдың алғашқы қорлану кезеңінде пайда болған. Акционерлік қоғам ашық және жабық болып екі түрге бөлінеді. Егер акциялар тек құрылтайшылар арасында ғана бөлінетін болса, онда жабық акционерлік қоғам болып саналады. Ал ашық акционерлік қоғам акциялары еркін сатылады және сатып алынады. Акционерлік қоғам заңды тұлға болып есептеледі. Оның жарғысында қоғамның мақсаты, капитал мөлшері, іс басқару тәртібі айқындалады.   

Акционерлік қоғамда басқарудың ең жоғары органы акционерлердің жалпы жиналысы болып табылады. Ол әдетте жылына бір рет өтеді, ал күнделікті істерге атқарушы орган — басқарма басшылық етеді. Мұның сыртында бақылаушы орган — тексеру комиссиясы сайланады. Акционерлік қоғамның тапқан пайдасы салықтар төлеуге, өндірісті кеңейтуге, резервтерді толықтыруға, жарғылық капиталды өсіруге және дивидендтер төлеуге жұмсалады. Қазақстан Республикасында 1991 жылғы 21 маусымда "Шаруашылық серіктестіктер мен акционерлік қоғамдар туралы" Заң қабылданғаннан кейін Акционерлік қоғамдар құрыла бастады. 1998 жылы олардың саны 3 мыңнан асты.Акционерлік қоғамға қатысушылардың әрқайсысы өзі қосқан капиталдың сомасына сәйкес көлемдегі акцияларға ие болады және тиісті мөлшерде табыс — дивиденд немесе белгіленген пайыз алады.

**Акционерлік қоғам** - рұқсат ету жолымен құрылатын заңды кұқығы және өзіндік жарғысы бар бірлестік. Акцио-нерлер болуға жеке адам да, заңды тұлғалар да хақылы. Акционерлік қоғам құру үшін нотариус куәландырған серіктестік келісім шарты жасалады, оны қоғамның жарғысы деп атайды. Акционерлік қоғамды ұйымдастырушылар санына шек қойылмайды. ¥йымдастырушы тіпті бір адам болуы да мүмкін.

Қоғамның негізгі жарғылық қорының мөлшері сол елдің қолданылып жүрген заңымен белгіленеді. Мәселен, жарғылық қор Австралияда - 1 000 000 шиллинг, ФРГ-де -100000 марка, Швейцарияда - 50 000 швед маркасы, Ресейде: жабық акционерлік қоғамға - 10 000 сом, ал ашық қоғамға 100 000 сом мөлшерінде белгіленген.
Акционерлік қоғамның негізгі капиталы акцияларға бөлінеді, акцияның ақшалай сомасы негізгі капитал көлеміне сай келуі шарт.Ашық қоғамның акциялары еркін сату жолымен таратылады, оны кәсіпорындар да, жеке адамдар да сатып ала алады.Акционерлік қоғамда акционерлердің жалпы жиналысы өткізіліп тұрады. Онда тексеру және есеп (санақ) комиссиясы құрылады. Олардың мүшелері бір немесе бес жылға сайланады. Сонымен қатар директорлар кеңесі (бақылау кеңесі) ұйымдастырылып, оның төрағасы бір жыл мерзімге тағайындалады. Ал директорлар кеңесі атқарушы директорды және оның мүшелерін сайлайды

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Биекенов К. Садырова М. Әлеуметтанудың түсіндірме сөздігі. — Алматы: Сөздік-Словарь, 2007. — 344 бет. ISBN 9965-822-10-7
2. ↑  "Қазақстан": Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9
3. ↑  Банк терминдері мен ұғымдарының қазақша-орысша сөздігі. / Ғ. Сейіткасымов, Б. Бейсенғалиев, Ж. Бекболатұлы — Алматы: Экономика, 2006. ISBN 9965-783-20-9
**Ман Польде** (6 желтоқсан, 1919, Антверпен, - 21 желтоқсан, 1983, Нью-Хейвен, Коннектикут штаты, АҚШ) - американдық әдебиет сыншысы. [1]

Бельгия тумасы. 1947 жылы АҚШ-қа қоныс аударады. Гарвард университетінде оқып, 1970 жылы Йель университетінде ұстаз болып, сонда өмірінің соңына дейін қызмет етті. 

Оның "Соқырлық және өзіңе деген көзқарас" атты (1971) аты шулы мақаласы Йельді американың деконструктивизм орталығына айналдырды. Оның өзге де "Тұспалдап оқу" (1979), "Романтикадағы мағынасыз көпірме сөз" (1984) және "Эстетикалық идеология" (1988) атты танымал еңбектері бар. 

Ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде белгиялық баспасөзде жарияланған антисемисттік мақаласынан кейін бар беделінен айрылды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Britannica настольная энциклопедия» Том I. АСТ-Астрель. Мәскеу, 2006 жыл. ISBN 978-5-17-038532-4 (Т.1) (АСТ). ISBN 978-5-271-15120-0 (Т.1) (Астрель)
Айрық бет

|  |  |
| --- | --- |
| Айрық туралы хабарлама | *Бұл — айрық бет. Көп мағыналы термин сұралғанда, оның мағыналарын ажыратып, қолданушыны тиісті мақалаға бағыттау үшін жасалған. Қандай да бір ішкі сілтеме осы бетке бағыттаса, сілтемені өзгертіп, тиісті бетіне тікелей сілтейтін қылып өзгертіңіз.* |

**Рампа** — көлік құралдарының түрлі екі деңгейлер арасында жылжуына қолайлы еңістері бар құрылғы (құралым), мысалы, жүктерді темір жол платформасына көтеруге арналған, тиеу-түсіру машиналары- ның қоймаларға енуіне арналған, метрополитен поездарының жер бетінен жер астына өтуіне арналған және т.б.;

**Рампа** — жол құрылысында – екі деңгейдегі қозғалыс түйініндегі негізгі магистральға өтуге арналған құрылғы;

**Рампа** — сахнаны астынан жарықтандыратын аппаратураны көрермендер жағынан жауып тұратын сахнаның алдыңғы бөлігі жағындағы төмен бөгеу;

**Рампа** — тиеу-түсіру жұмыстарын жүргізуге арналған құрылыс. Рампаның бір жағы қойманың қабырғасына тиіп тұрады, екінші жағы темір жол (темір жол рампасы) немесе автокөлік кіре берісі (автомобильдік рампа) бойымен орналасады.

Тағы қараңыз
------------

* Пандус

Дереккөздер
-----------

1. ↑  ҚНмЕ 1.01-32-2005 (Құрылыс Нормалары мен Ережелері)
**Эжен Анри Поль Гоген** (фр. , 7 маусым 1848, Париж — 08 мамыр 1903, Атуона қонысы, Маркиз аралдары) — француз суретшісі, мүсінші, график.

1870 жылдадан бастап сурет салумен әуестенген.

1886 жылы Понт-Авенде (Бретань) жазған шығармаларынан символизмге бой ұра бастаушылық байқалды. Сол кездегі туындылары замандастарына ықпал жасап, Понт-Авен мектебінің негізін қалады. Кейін Мартиник, Арле топтамаларынан өзіндікбеті бар суретші екенін танытты. 

Гоген 1870-90 жылдары Франция бейнелеу өнерінде үстемдік еткен импессионистік қағидаға (шындықты өзгеіссіз көшіруге) қарсы шығады. Гоген табиғат тылсынын өзінше түсініп, өзінше қабылдап, өзінше сезінге суреткер.

1891-1892 жылдарында Таити аралында барлығы екі жыл шамасында 80 картинаны жазады, олар - Гогеның шығармасының шыңы. 

1893—1895 жылдары Францияға қайтып оралады. Бірақ қаржының жетіспеуіне және ауруына байланысты қайтадын Таитиге кетеді. Сол жақта жергілікті Таити әйелінмен үйленіп, өлгенше сол жақта тұрады. Жергілікті адамдардың өмірін, тұрмыс-күйін бейнелеген "Корольдың зайыбы"(1896), "Өнім жинау"(1899), "Сен қызғанасын ба?"(1892) т.б. шығамалары үйлесімділігін дәл тапты. Гоген жергілікті адамдардың ұлттық мінез-құлқын реалисттікпен суреттейді.

Көзі тірісінде көре алмай кеткен атақ пен абыройды 1906 жылы Парижде өткен Гоген суреттерінің көрмесі әкелді.

Галерея
-------

|  |  |  |  |  |
| «Сен мені қызғанасын ба?»(1892) |  | «Өнім жинау» (1899) |  | «Оның аты Вайраумати» (1893) |

|  |  |  |  |  |
| «Тотықұспен натюрморт» (1902) |  | «Отырған таити қызы» |  | «Автопортрет» (1883) |

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет энциклопедиясы/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1972, 3 том

* Ортаққор логотибі Ортаққорда бұған қатысты медиафайлдар бар: **Поль Гоген**
**Аюши** (моңғ. *Ард Аюуш*,толық аты **Алдаржавын Аюуш**; 1858—1939) — Ішкі Монғолиядағы Кобдо аймағының оңтүстік-батыс бөлігіндегі араттардың азаттық қозғалысының басқарушысы (1903—1917 ж.).

Хошун князы Минибазардың басыбайлы шаруасы болған. 1903 ж. Хошун араттары мен ұсақ тайджилерінің князьға қарсыереуіліне басшылық етті. 1911-18 жылға дейін хошун араттарының феодалдар мен отаршыларға қарсы күресін басқарды. Кейін 1921 ж. революцияға және халықтық-демократиялық Моңғолияны орнатуға белсене қатысты.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет энциклопедиясы/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1972, 1 том
**Әкім** — Қазақстан Республикасының Президенті мен Үкiметiнiң жергiлiктi атқарушы органды басқаратын және тиісті аумақта мемлекеттiк саясаттың жүргiзiлуiн, Қазақстан Республикасы орталық мемлекеттік органдардың барлық аумақтық бөлімшелерінің үйлесiмдi қызмет iстеуiн, тиiстi бюджеттен қаржыландырылатын атқарушы органдарға басшылықты қамтамасыз ететiн, Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес мемлекеттiк басқару өкiлеттiгi берiлген, тиiстi аумақтың әлеуметтiк-экономикалық дамуының жай-күйiне жауапты өкiлi.

Облыстық (республикалық маңызы бар қалалық, астаналық) әкімдіктің Басшысын Қазақстан Республикасының Президенті тағайындайды.

Облыстық (республикалық маңызы бар қалалық, астаналық) әкiмдік Қазақстан Республикасы атқарушы органдарының бiртұтас жүйесiне кiредi, атқарушы билiктiң жалпы мемлекеттiк саясатын тиiстi аумақты дамыту мүдделерiмен және қажеттілiгімен үйлестiре жүргізудi қамтамасыз етедi.

Облыстық (республикалық маңызы бар қалалық, астаналық) әкiмдікті облыстың (республикалық маңызы бар қаланың, астананың) әкiмi басқарады.

Әкiм облыстық (республикалық маңызы бар қалалық, астаналық) әкiмдіктің әкiм орынбасарларын, әкiм аппаратының басшысын, жергiлiктi бюджеттен қаржыландырылатын атқарушы органдардың бiрiншi басшыларын тағайындайды.

Қазақстан Республикасындағы әртүрлі деңгейдегі әкімдер
------------------------------------------------------

* **Облыс (республикалық маңызы бар қалалық, астаналық) әкімі** — (басқа елдерде көбінесе губернатор, префект деп аталады). Оны Қазақстан Республикасының Президенті тағайындайды.
* **Қала әкімі** — (басқа елдерде көбінесе мэр, бургомистр деп аталады). Облыстағы қала әкімдерін облыс әкімі тағайындайды.
* **Аудан әкімі** — (басқа елдерде көбінесе супрефект деп аталады). Аудан әкімін облыс әкімі тағайындайды.
* **Ауыл әкімі** — Облыстық әкімшіліктің келісімімен аудан әкімі тағайындайды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Саяси түсіндірме сөздік. — Алматы, 2007. ISBN 9965-32-491-3
Меңліғазиев Есенгелді Жұмаділұлы
Меңліғазиев Есенгелді Жұмәділұлы 23.08.1942 жылы Алматы облысы Жамбыл ауданы Тарғап ауылында дүниеге келген. Есенгелді Жұмаділұлы Меңлігазиев еңбек жолын С.М.Киров атындағы Қазақ Мемлекеттік университетін 1965 жылы бітірген соң, жоғары молекулалық қосылыстар кафедрасында кіші ғылыми қызметтен бастады. Есенгелді Жұмаділұлы 1970 жылы химия ғылымдарының кандидаттық диссертациясын, ал 1989 жылы докторлық диссертациясын табысты қорғап шықты.
Е.Меңліғазиев 1993 жылдан профессор. 2001 жылы ҚР ХЖҒА мүше-корреспондент болып сайланды. Профессор Е.Меңлігазиев полимерлер химиясы саласында тек қана Қазақстан Республикасы мен ТМД және алыс шет елдерге, оның ішінде АҚШ, Англия, Германия және т.б. мемлекеттердің ғылымсүйер қауымына танымал көрнекі ғалым.
Есенгелді Жұмаділұлы 1970-1991 жылдар арасында Ғылым академиясы химия институтының ионалмастырғыш зертханасында кіші (1970-1976 жж.), аға ғылыми қызметкер (1976-1986 жж.), жетекші ғылыми қызметкер (1986-1989 жж.), негізгі ғылыми ғылыми қызметкер (1989-1991 жж.) міндетін атқарды. Е.Ж.Меңлігазиев 200-ден астам ғылыми жұмыстың, 3 монографияның авторы және 40 астам КСРО дәуірінде авторлық куәлік алған өнертапқыш ғалым. Екі рет өнертапқыш таңбасымен марапатталған.
«Ион алмастырғыш заттар» (1968ж.), «Көп функционалды ион алмастырғыштар» (1986ж.), «Неорганикалық химия курсы» (2011ж.) оқулықтарының авторы.
Есенгелді Жұмаділұлы 1991-1996 жж. Алматы Автомобиль жолдары институтында ғылым проректоры, 1996-1998 жж. Қазақ көлік және коммуникация академиясында кафедра меңгерушісі, 1998-2000 жж. І.Жансүгіров атындағы Жетісу мемлекеттік университетінде ғылым және әлеуметтік проректоры, ал 2000-2003 жылдарда М.Тынышпаев атындағы Қазақ көлік және комммуникация академиясында тәрбие ісі жөніндегі проректоры қызметін атқарды. 2008-2010 жылдарда М.Тынышпаев атындағы Қазақ көлік және комммуникация академиясының кафедра профессоры қызметін атқарды.
Есенгелді Жұмаділұлы транспорт-коммуникация, педагогикалық мамандар дайындау салаларында жоғары білімді мамандарды оқыту және тәрбиелеуде өзін жоғары дәрежелі педагог, білікті ғалым ретінде көрсете білді. Е.Ж.Меңлігазиев 2010 жылдан бері Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық университетінің жаратылыстану факультетінің химия кафедрасында профессор қызметін абыроймен атқарып келеді.

Дереккөздер
-----------

1. Қазақстан ғалымдары кітабы, 2011ж.

2. ↑ Мұрағатталған 29 наурыздың 2014 жылы.
**Тұзбұршақ** (лат. *Petrosimonia*) - Қызылқұйрық тұқымдасына жататын бір жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Қазақстанда оның барлық өңірінде тараған он түрі кездеседі. 

Сор және сортаң топырақты жерлерде өседі. Биіктігі 5-50 см. Сабағы түзу, түбінен бастап тырбия бұтақталған, тықыр, кейде түкті болып келген. Жапырағы таспа пішіндес, кезектесіп немесе қарама қарсы орналасқан. Гүлі қос жынысты, жапырақ қолтығына орналасқан, гүлшоғыры масақ, жемісі дәнек. Сібір тұзбұршағы (лат. *Petrosimonia sibirica*) - күзге қарай саны көбейетін түйе азығы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ ССР қысқаша энциклопедиялық-2 том-Қазақ Совет энциклопедиясының бас редакциясы-Алматы,1987-
**Әкім Серіков** (1912-1989), партия, кәсіподақ, кеңес қызметкері, Қарағанды көмір бассейнің ұйымдастырушылардың бірі.

БК(б)ПОК жанындағы партия ұйымдастырушылардың Жоғары мектебін (1945), КОКП ОК жанындағы Жоғары партия мектебін бітірген (1956).

Қарағанды жауапты партия және кәсіподақ қызметін атқарғады. Киров аудандық партия комитетінің 1-хатшысы, қалалық партия комитетінің 2-хатшысы, (1940-1941), 

Қазақстан Компартиясы облыстық комитетінің хатшысы(1946-1950),

Облыстық кәсіподақтар кеңесінің төрағасы (1950-1955, 1958-1965),

Қазақстан Компартиясы облыстық комитетінің бөлім меңгерушісі (1956-1958), облыс партиялық мемлекетті бақылау комитетімен облыс халықтық бақылау комитеті төрағасының орынбасары (1965-1978).

БК(б)П 19 - съезінің , КСРО кәсіподақтарының 11-13-сьездерінің, Қазақстан Компартиясының 3-6, 9-11-съездерінің делегаты. 5-6-сайлауында КазКСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты.

КазКСР Жоғарғы Кеңесі төрағасының орынбасары (1959-1963).

Еңбек Қызыл Ту, 2 мәрте «Құрмет Белгісі» ордендерімен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5

*Бұл жаңа мақаланың бастамасы. Бұл мақаланы толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесуіңізді сұраймыз.*
**Құтан**, **құл-құтан**. Қос сөз қалпындағы мағынасын — малшы-жалшы, кедей-кепшік деп ұғындырады түсіндірме сөздікте. «...Кешегі есіктегі құл-құтандар, Бас жейді төрде отырып, енді бүгін (Б. Майлин, Шығ.).
Қазақ атаулыға қос сөздің алғашқы сыңары — «құл» түсінікті әрі оның ез басы кез келген сөзбен тіркеске түсуге еркі бар. Ал «құтан» жеке тұрып мағьінаға иё болғанын не қолданғанын көрмейміз. Сонымен бірге «құл» сөзінен ажырасса болды-ақ жұрт түсінбейтін сөз болып қала бермек. Алайда зер салып, түпкі төркінін іздестірсек, өз алдына мағынасы бар сөз екендігіне көз жетеді. Араб тілінде кутун — құл, малай мағыналарын түсіндіреді. Былайша айтқанда, қазақ тіліндегі «құл» сөзінің өзге тілдегі баламасы. Сөйтіп, «құл-құтан» дегеніміз, мағынасы жағынан, «құл-құл» деумен бірдей.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Бес жүз бес сөз.— Алматы: Рауан, 1994 жыл. ISBN 5-625-02459-6
**Әкімшілік-шаруашылық шығыны** — бюджеттік мекемелердің басқару, шаруашылық, есеп жүргізуші қызметкерлерге және көмекші жұмысшыларға, командировкаға, транспорт, мекеме үйін (жалдау, жөндеу, жылыту, жарық беру т.б.) пайдалануға, кеңсеге, шаруашылыққа қажетті құрал-жабдықтар алуға және оларды жөндеуге, арнаулы әдебиеттер, газет-журналдар жазып алуға, кеңсе, почта-телеграф, телефон шығындарына т.б. әкімшілік-шаруашылық қажетке жұмсауға бөлген қаржысы.

Мүмкіндіктері
-------------

Әкімшілік-шаруашылық шығыны құрылымына қарай әкімшілік-басқару шығындарымен бір тектес келеді. Әкімшілік-басқару шығыны-басқару аппаратына және оған қызмет көрсетуге жұмсалатын шығындар. Өнеркәсіпте әкімшілік-басқару шығынына министрліктер аппараттарына, олардың салалық басқармаларына, трестерге, комбинаттарға, завод басқармасына, ал құрылыста министрліктіктердің, жергілікті совет аткомдарының құрылыс жөніндегі өндірістік бас басқармаларына және бастауыш құрылыс ұйымдарының әкімшілік-басқару аппараттарына жұмсалатын шығындары жатады. Әкімшілік-басқару шығыны, негізінен, әкімшілік-басқару қызметкерлерінің санымен анықталады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы. Алматы қаласы,1976 ж. 3-том, 31-бет
Қадырғалиев Есенаман (1937 жылы Батыс Қазақстан облысы, Қаратөбе ауданы, Ханкөл ауылында дүниеге келген, 2014 жылы сонда қайтыс болған). 1952 жылы Интернационал 7- жылдық мектебін бітіреді.1952 жылдың күзінде Орал механизаторлар курсын (6 ай) бітіріп шығады.Сол жылы Профсоюз қатарына кіреді.1953 жылдың жазында өз ауылына келіп трактор рульіне отырып, 1955 жылға дейін тракторшы болып қызымет атқарады. 1958 жылы «Участнику уборки урожая на целине» медалымен наградталған.
1956-57 жылдар арасында көмекші бригадир болып жұмыс жасады.1955 жылы Ленин комсомолы қатарына кіреді.1957 жылдан бастап 1981 жылдың қазан айына дейін трактор бригадасының бригадирі болып жұмыс жасады.1981 жылдың қазан айынан бастап Қоскөл совхозы №3 фермасында ферма меңгерушісі болып 2 жыл жұмыс атқарады.Содан кейін қайтадан өз жұмысына оралды.1965 жылдың желтоқсан айында партия қатарына кіреді.
Аудандық ХХVІІІ – ХХІХ – ХХХ – шы партия конференциясының және облысытық ХХІІІ – ХХІV партия конференциясының делегаты болып сайланады.Аудандық ХХІХ – партия конференциясында Қазақстан Коммунистік партиясы Қаратөбе аудандық комитетінің мүшесі болып бекітіледі.2-3 рет Қоскөл селолық советінің депутаты болып сайланады.1970 жылдың 24-ші наурызында "Лениннің туғанына 100 жыл толу қарсаңында Еңбекте үздік шыққаны үшін" мерекелік медалымен наградталады.
1971 жылы 18 мамырда "Құрмет белгісі" орденімен, 1979 жылы "Социалистік жарыстың жеңімпазы" белгісімен наградталды. Бірнеше рет облыстық, аудандық, совхоз пртия ұйымдарының құрмет грамоталарымен мараппатталады.1980 жылы Москваға Бүкіл Одақтық ауыл шаруашылық көрмесіне барды. 1982 жылы «СССР- ге 60 жыл» медалымен,
1990 жылы «Ударник двенадцатой пятилетки» медалымен марапатталған.1989 жылдың міндеттемедегі 53000 центнер табиғи шөп дайындаудың орнына 86 000 центнер шөп дайындап, оның 90%- ін І класқа жеткізгені үшін сол жылы көптеген марапаттауларға ие болған.
1991 жылы 23-ші сәуірде "Ленин орденімен" наградталады.1993жылы "Қаратөбе ауданының құрметті азаматы" және 1995 жылы "Қазақстанның азаматы" деген құрметті атақтар алады. 1992 жылы еңбек демалысына шықты.1997 жылы қаңтар айынан бастап Ханкөл ауылы Жусандыой шаруашылығынан бөлініп өз алдына "Ханкөл өндірістік Кооперативі" болып ұйымдасқаннан кейін халықтың қалауы бойынша бригадир болып сайланды.
Жетістіктері:
1991 жылы міндеттемедегі 50 центнер табиғи шөптің орнына 60 000 центнер табиғи шөп дайындағаны үшін 
1991 жылы 24 маусымнан 8- ші шілдеге дейінгі екі апталық тапсырманы 115%- ке орындаған
1989 жылы 17 шілде мен 31 шілде аралығында аудандағы фермалар арасында жеңімпаз атанған
1987 жылғы социалистік жарыстың жеңімпазы
[[Сурет:|jpeg|fff|200px|]]
**Акция нарығы** — құнды қағаздар рыногының бір түрі немесе бір бөлігі. Қазақстанда құнды қағаздар рыногы 1991 жылдан бастап пайда болды. Бұған мемлекеттік кәсіпорындардың жекешелендірілуі мен акционерлендірілуі ықпал етті. 1996 жылы қаңтарға дейін 3 мыңнан асатын акционерлік кәсіпорын жиынтығы 30 милиард теңгеден асатын құнды қағаздар эмиссиясын тіркеп сатты.ref>Биекенов К. Садырова М. Әлеуметтанудың түсіндірме сөздігі. — Алматы: Сөздік-Словарь, 2007. — 344 бет. ISBN 9965-822-10-7</ref>

Биржалық сауда-әрқашан ұйымдастырылған нарықтың бір формасы, яғни ол нормативтік актілерде көрсетілген ережеге сай қызмет ететін нарық.

Жалпы нарық деген түсінік капиталға жеке меншік негізінде құрылған өндірістік қатынастардан туындайтын көптеген процестерді қамтиды. Алайда, биржалық іс-әрекет тұрғысынан қарағанда нарық деген ұғым сату, сатып алуға байланысты процестерден тұрады. Осы мағынада ұйымдастырылған нарық-белгілі бір тәртіппен кез келген активтерді, яғни тауарларды, қызмет түрлерін, бағалы қағаздарды және т.б. активтерді сатып алу, сату қатынастарының жиынтығы.

Дереккөздер
-----------
**Құл-Керім Елемес** - 1963 жылы 5 қарашада ҚХР-дағы Шыңжаң өлкесі, Бұратала Моңғұл облысы, Жың ауданына қарасты Қызылүй деген жерде туған. Мектеп бітірген соң, екі жыл ұстаз, 1986—1991 жылдары Іле Қазақ автономиялы облысының «Іле» газетінде бөлім редакторы, 1991 — 1993 жылдары Шыңжаң халық радиостанциясында әдеби қызметкер болған. 1994 жылы атамекені Қазақстанға қоныс аударған. Республикалық «Егемен Қазақстан», «Қазақ елі» газеттерінде тілші, «Жалын» баспасында аға редактор болып жұмыс істеген. Қазір республикалық «Балдырған» журналында бөлім редакторы.

Шығармашылығы
-------------

«Ақ жалын» атты тұңғыш жыр жинағы 1988 жылы Шыңжаңда, «Жұлдызды түн» кітабы Алматыдағы «Қүсжолы» баспасынан, «Жетінші аспан» жыр кітабы Астанадағы «Елорда» баспасынан жарық көрді. Сондай-ақ Д.Мәсімханұлымен бірге Өтейбойдақ Тілеуқабылұлының «Шипагерлік баян» атты кітабын аударған.

Жетістіктері
------------

Алматыда өткен «Дүниежүзі қазақтары жыр мүшәйрасының» екі дүркін жүлдегері.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса - Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл
**Құлажон жер асты су кен орны** - Зайсан көлінің солтүстік-батысында Құлажон өзенінің аңғарымен оңтүстік-батысқа қарай созылып жатыр.

Географиялық орны
-----------------

Шығыс Қазақстан облысы Көкпекті ауданы жерінде орналасқан.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Құлажон және тентек атты сутірегі екі топтан тұрады. Кен орны төрттік кезеңінде түзілген аллювийлі, аллювийлі-пролювийлі және аллювийлі-көлді шөгінділерінде жатыр. Төрттік шөгінділерінен түзілген біртекті сулы кешенінен тұратын қабат гидравликалық тұрғысынан бір-бірімен тығыз байланысқан. Су сыйыстырушы шөгінділер түрлі түйіршікті құмнан және кесектасты-малтатасты толықтырушылардан тұрады.

Сипаты, құрамы
--------------

Жер асты суы арынсыз, ол 0,8-8,5 м тереңдікте жатыр. Су төсеніші Усть-Уба кешеніне жататын құмды-сазды тұнбалардан және мезозойдың үгілу қабатына жататын Павлодар шоғырының сазынан тұрады. Тентек телімінің сулы кешен қабатының қалыңдығы 37 м, Құлажон қабатынікі 48 м. Құлажонның ұңғыма дебиті 6,2-ден 90,9 л/с, Тентекте 4-35,4 л/с. Сулары тұщы, хлорлы-сульфатты натрийлі-кальцийлі. Минералдылығы 0,2-0,8 г/л. [1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: "Қазақ энциклопедиясы", 2011. - 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
Математикада, **Люк теоремасы** деп {\displaystyle {\binom {m}{n}}} биномдық коэффициенттің *p* жай санға бөлгендегі қалдық туралы тұжырымдаманы айтады:

{\displaystyle {\binom {m}{n}}\equiv \prod \_{i=0}^{k-1}{\binom {m\_{i}}{n\_{i}}}{\pmod {p}},}
мұндағы {\displaystyle m=(m\_{k-1},\dots ,m\_{0})\_{p}} және {\displaystyle n=(n\_{k-1},\dots ,n\_{0})\_{p}} — *m* мен *n* сандарының *p*-лық санақ жүйесіндегі өрнектелуі.

Жекеше түрде, {\displaystyle {\binom {m}{n}}} биномдық коэффициент *p* жай санына бүтіндей сонда тек сонда, егер *n* санының кем дегенде бір *p*-лық цифры *m* санының сйкес цифрынан асса бөлінеді.

Бұл теореманы алғашқы рет Люка Франсуа Эдуард Анатоль 1878 жылы ашқан.

Дәлелдеу
--------

{\displaystyle GF(p)} Шекті өрісіндегі {\displaystyle (x+1)^{m}} көпмүшелігіндегі {\displaystyle x^{n}} мүшесіндегі коэффициентті қарастырайық. Бір жағынан ол — {\displaystyle {\binom {m}{n}}}. Ал басқа жағынан, 

{\displaystyle (x+1)^{m}=\prod \_{i=0}^{k-1}(x+1)^{m\_{i}p^{i}}\equiv \prod \_{i=0}^{k-1}(x^{p^{i}}+1)^{m\_{i}}{\pmod {p}},}
болғандықтан соңғы көбейтіндіден {\displaystyle x^{n}} коэффициентін алу үшін нөлдік көбейткіштен {\displaystyle x^{n\_{0}}} дегі коэффицинтті алып, ал біріншіден — {\displaystyle x^{n\_{1}p}} коэффициентін, жалпы {\displaystyle i}-ші көбейткіштен — {\displaystyle x^{n\_{i}p^{i}}} коэффициентін. Коэффициенттерді теңестіре, табатынымыз:
{\displaystyle {\binom {m}{n}}\equiv \prod \_{i=0}^{k-1}{\binom {m\_{i}}{n\_{i}}}{\pmod {p}}.}

Әдебиет
-------

* E. Lucas (1878). "Théorie des Fonctions Numériques Simplement Périodiques". *American Journal of Mathematics* **1** (2): 184–196. doi:10.2307/2369308. Үлгі:MR.  (part 1);
* E. Lucas (1878). "Théorie des Fonctions Numériques Simplement Périodiques". *American Journal of Mathematics* **1** (3): 197–240. doi:10.2307/2369311. Үлгі:MR.  (part 2);
* E. Lucas (1878). "Théorie des Fonctions Numériques Simplement Périodiques". *American Journal of Mathematics* **1** (4): 289–321. doi:10.2307/2369373. Үлгі:MR.  (part 3)
* A. Granville (1997). "Arithmetic Properties of Binomial Coefficients I: Binomial coefficients modulo prime powers". *Canadian Mathematical Society Conference Proceedings* **20**: 253-275. Үлгі:MR. .
Хобыжықтар (Хоббит + құбыжық (гоблин), орыс. хобгоблин) – ағылшын фольклорында кішкентай жын (үй перісі мен орман перісі секілді) деген мағынаны береді.

Олар үйлерінен өте сирек шығады, оттың қасында жылынғанды жақсы көреді. Өте ренжігіш, өкпешіл болып келеді. Егер ренжіп қалса, қожайындарын көп әуреге салады. Ең алдымен - сүт ашып кетеді, киімдер өздігінен секілді жыртыла бастайды, жуылған еден кері лас болып қалады. Бір өкпелі хобыжық өзімен бірге барлық кілттерді алып кетіп, сүйікті құймағын пісіріп бергенше беруден бас тартқан деседі. Олардың бойы 2 фут, терісі қоңырқай, тыр жалаңаш немесе қара киім киіп жүреді. Ақкөңілділігі мен әрқашанда көмекке келуге дайын тұратынындықтарына қарамастан, хобоқұбыжықтар күмәнді абыройға ие болды. Көбіне оларды әзәзілдермен, жындармен шатастырды. Мысалыға, Джон Беньянның "Қажыға барушының жолы" атты кітабында «және жексұрын пері хобоқұбыжық» деген сөзді кездестіруге болады.[1]

Мәдениетте
----------

* Хобыжық (кейіпкер) — Marvel комиксындағы фантастикалық кейіпкер.
* Хобыжық — компьютер ойындарынағы құбыжықтың дамыған түрі. (Қылыш пен Сиқырдың каһармандары[2], The Elder Scrolls IV: Oblivion, D&D (ағыл.)).
* Хобыжықтар сонымен қатар Нэнси Фармердың «Сұр алмалар жері»[3] атты фантастикалық романында да кездеседі.

Сонымен қатар
-------------

* Құбыжық
* Хоббит

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Книга "Путь поломника"  (орыс.)
2. ↑  «Герои Меча и Магии» (орыс.)
3. ↑  «Земля Серебряных Яблок» (орыс.)
**Құлагер-арасан минералды жер асты су кен орны** - Көкшетау антиклинорийі мен Азат синклинорийінің түйіскен жерінде орналасқан.

Географиялық орны
-----------------

Ақмола облысы Көкшетау қаласынан 6 км жерде, Көкшетау–Астана автомагистраль бойында.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Минералды жер асты суы палеозой тау жыныстарының жарықшақты белдемінде шоғырланған. Су сыйыстырғыш тау жыныстары жарықшақты тақтатастар, құмтас, аргиллит, ультрабазиттерден тұрады.

Сипаты
------

Белсенді жарықшақтық белдемнің қалыңдығы 60м тереңдікке жетеді. Минералды су 32–50 м, 57,5–60 м тереңдікке жиналған. №5492-Э ұңғымасының дебиті 1,1 л/с. Жер асты суының минералдылығы 2–2,5 г/л, құрамы бойынша олар сульфатты-хлорлы және магнийлі-натрийлі.

Құрамы
------

Микрокомпоненттердің құрамы (мг/л): литий – 0,05, рубидий – 0,02, цезий – 0,05, марганец – 0,02, мыс – 0,0074, никель – 0,01, мырыш –0,052, сүрме – 0,015, күміс – 0,001, алтын –0,0001, селен – 0,0006, стронций[ – 1,7, титан – 0,001, хром – 0,001. Органикалық заттардың мөлшері төмен, 5,3 мг/л. санитарлық-бактериологиялық және экологиялық жағдайы қанағаттанарлық. №5492-Э ұңғымасының суы бальнеологиялық топқа жатады.

Емдік қасиеті
-------------

Минералды су асқазан органдарын емдеуге, сондай-ақ ауыр металдар және фосформен уланғанда, зат алмасудың бұзылуы кезінде емдеуге болады,сырттай ванна, шомылу, душ қабылдауға арналған. Тереңдігі 65 м ұңғыма тәулігіне 10,4 м 3 су бере алады. Кен орны игерілмеген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: "Қазақ энциклопедиясы", 2011. - 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
**Василий Абгарович Катанян** (15.04.1902, Мәскеу - 15.02.1980) – әдебиетші, Маяковскийдің биографы.

Өмірі
-----

1902 жылы Мәскеу қаласында дүниеге келген. Тифилис Политехникалық институтта білім алған. Сол кездерден бастап білім ошағында өлеңдері мен мақалаларын халыққа паш ете бастаған.

Қызметі
-------

1918 жылы В.Кара-Мурзамен бірлесе отырып «Синим вечером» өлеңдер жинағын жарыққа шығарған. 1919 жылы өзі жеке «Убийство на романтической почве» атты жинақ шығарған. Осы жылы атағы жайылған «Софии Георгиевне Мельниковой Фантастический кабачок» атты жинақтың жарық көруіне өз үлесін қосқан. 

«Цех поэтов» және «Союза русских писателей Грузии» қоғамдастықтың мүшесі болған. 
«Искусство» газетінің шығуына септігін тигізген. 1923 — 1927 жылдары «Заккнига» баспасында директордың орынбасары қызметін атқарған. «Комсомольская правда», «Известия», «Вечерняя Москва», «Литературная газета» газеттерімен тығыз байланыста болған, «Красное студенчество» журналында бас хатшы, «Молодая гвардия» баспасында да қызмет істеген. 
Оның Маяковский жайлы жазған алғашқы «Корни стихов» жұмысы жарық көрген. 
1940 жылы ақынның өмірі жайлы жеке мақалалар «Рассказы о Маяковском» атты кітапта жарық көреді.

Еңбектері
---------

* • Пьеса «Они знали Маяковского» (1954)
* • Либретто оперы «Не только любовь» (1961)
* • Сценарий фильма «Анна Каренина» (1967)
* • Сценарий фильма о Н. Г. Чернышевском

Дереккөздер
-----------
**Спицын Александр Дмитриевич** - совет кен инж. тех. ғылымдарының докторы, ҚазССР-інің еңбек сіңірген жоғары мектеп қызметкері. 1945 жылдан КОКП мүшесі. Ұлы Отан соғысына қатысқан. Қазақ кен-металлургия институтын бітірген. 1943-48 ж. ҚазССР Мин. Советінің аппаратында консультант. аға консультант. 1948-50 ж. ҚазССР ғылым академиясының Кен ісі институтында ғалым секретарь. 1950-87 ж. ҚазПТИ-де аға оқытушы, доцент, декан, кафедра мегерушісі 1987 жылдан сонда профессор. Негізгі ғыл. еңбектері шахта транспорты жүйесіне арналған. 2-дәрежелі Отан соғысы орденімен және медальдармен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

↑Қазақ ССР 4 томдық қысқаша энциклопедия./Бас редактор Р.Н. Нұрғалиев;Алматы; Қаз.Сов. Энциклопед. Бас. редак. 1989 ISBN 5-89 800-009-7
**Бернадский Василий Анисимович** (1917-1991) - орыс ақыны, журналист.

ГУЛАГ-лагеріндегі көп жылғы қуғындаулардан кейін, Қазақстанда қызмет етіп, өмір сүрген.

«Жаңа өлеңдер» (1965), «Солтүстік ызғары» (1968), «Күз қуанышы» (1975), «Сеулелі қабырға» (1989) т. б. өлеңдер жинағының авторы.

Бірқатар қазақ ақындарының шығармаларын орыс тіліне аударған шебер аудармашы. 1967 ж. 9 желтоқсанда «Вечерняя Алма-Ата» газетінде Әуезовке арнаған «Ол биікті сүйетін» атты өлеңі жарияланды. Ал «Сөзге өлім жоқ» деген мақаласында («Простор», 1964, №1) Әуезовтің адамгершілік қасиеттері жайлы толғана келіп: «Абай Мұхтарға шабыт берді, содан барып ұлы эпос дүниеге келді» деп жазды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мұхтар Әуезов энциклопедиясы — Алматы, «Атамұра» баспасы, 2011 жыл. ISBN 978-601-282-175-8
**Каллаур Василий Андреевич** (1838 жылы туған – 1918 немесе 1919 ж. ө.) – шығыстанушы, Әулиеата қаласының белгілі зерттеушісі. Археология әуесқойларының түркістандық үйірмесіне белсене қатысушы. 

*Каллаур* Қазан төңкерісі қарсаңында қазақ халқының тарихы жөнінде нақты материалдарды жинастыруға көп еңбек сіңірді. Ширек ғасыр бойы ежелгі Қазақстанның археологиясын зерттеп, жергілікті өлкетанушылармен бірге археолия. ірі жаңалықтар ашты. **Каллаур** 1876 жылдан Әулиеата уезінің, *90* жылдардың аяғынан бастап Перовск уезінің бастығы болды. 1908 – 1909 ж. ш. Киевке ауысты. Жетісудағы ежелгі түркі сына жазуларын алғаш ашты. Бұл Талас өзіні алқабындағы Айыртам – Ой қыстауынан табылған тастағы жазу еді. Осы аса маңызды археолия жаңалық жөніндегі хабар Ресей археолия қоғамы шығыс бөлімшесінің жазбаларында басылды. Жазу (*С.Е. Маловтың* пікірі бойынша ең кемінде 8 ғасырға жатады) Жетісудағы ежелгі түркі тайпаларының мәдениет дәрежесі жоғары болғанын көрсетеді.
*Каллаур* Қазақстанның оңтүстігіндегі көптеген археология ескерткіштерді тізімге алып, тарихи топография мен топонимика тұрғысынан зерттеді. Ол Әулиеата уезіндегі сауда жолдарының жоспарын жасап, оларды Тараздан Шығыс Түркістанға қарай асатын ежелгі жолдармен жалғас деп есептеді және жолдар бойындағы араб жол анықтамаларында көрсетілген ежелгі жер аттарын зерттеушілердің карталарындағы қазіргі аттарымен, тұрған жерімен салыстыруға тырысты. Осы жолдың батыс шегіндегі – Тараздан Исфиджабқа (*Сайрамға*) дейінгі қала орындарына сипаттама жазып, оларды жазба деректемелердегі ежелгі қалалармен ішінара салыстырып, Әулиеата бекінісінің жоспарын жасады. Бұл жоспар бертін келе ежелгі Таразды зерттеушілерге көп көмек тигізді. Талас өзені бойындағы үлкен магистральды канал мен одан тарайтын арықтар жүйесін, ондағы күзет бекіністерін зерттеді. Сырдария бойындағы қалалардың тарихы жөнінен құнды материалдар жинады. Көптеген бекіністер мен қорғандардың қираған орындарында (*Сунақата, Асанас, Құймакент*, т.б.) зерттеулер жүргізді. 1901 – 1902 жылы Перовск уезінің Сауран, Приречной, т.б. болыстарындағы қираған ежелгі қалалардың орнын барлап, картаға түсірді. Жаңадария өңіріндегі ежелгі қалалар мен елді мекендерді сипаттап жазды.
*Каллаур* Қазақстанның оңтүстігіндегі архитектор ескерткіштер (*Әулиеатадағы Қарахан* мазары, Талас өзені бойындағы Ақ Кесене, Көк Кесене бекіністері, Сығанақ жанындағы Айша бибі мавзолейі, Көккесене мавзолейі, ежелгі Қазақстанның басқа да архитектура ескерткіштері) жайында құнды деректер қалдырды. *Каллаур* орта ғасырдағы шығыс қолжазбаларын, акт материалдарын, халық аңыздарын (*мыс. Ақыртас құрылысы жөнінде*) және т.б. фольклорлық материалдар жинаушы ретінде де танымал. Қазақстандың еңбектерін В.В. Бартольд, А.Н. Бернштам, Қазақстанның орта ғасырдағы тарихын зерттеуші басқа да ғалымдар жоғары бағалады.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Тараз Энциклопедиясы
**Гана баспасөзі** – Ганада жарық көретін басылымдар. 

Ганада: «Ганаиен тайме» («Ghanaian Times», 1958), «Дейли грэфик» («Daily Graphic», 1950), «Ивнинг ньюс» («Evening Newes», 1948), «Пайопир» («Pioneer», 1970) күнделікті газеттері; «Санди миррор» («Sunday Mirror», 1953), «Нъю ашанти тайме» («New Ashanti Times», 1948), «Уикли Спектейтор» (Weekly Spectator» 1963), «Бизнес уикпи» («Business Weekly») апталық газеттері шығып тұрады. 

Радио және телехабарларына Гана мемлекеттік корпорациясы басшылық етеді. Радиохабары 1961 жылы жергілікті (ақан, ға, эве, нзема, дагбани, хауса) және ағылшын, француз тілдерінде, телехабар 1965 жылы бір бағдарлама бойынша жүргізіледі. Радио және телеорталықтары Аккра қаласында орналасқан.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ телевизиясы", Энциклопедия. "ҚазАқпарат" Алматы, 2009,1-т ISBN 978-601-03-00-70-5
Павезе Чезаре

Өмірі мен шығармашылығы
-----------------------

**Джеймс Гринвуд** - (ағыл. James Greenwood; 1833—1929) — британ жазушысы және журналист.Ол - шағын қызметкер отбасында дүниеге келген. Бұл болашақ жазушы он бір ағайынды болған. Үш еркек ағайынды — Фредерик, Джеймс және Уолтер типографияда теруші болып жұмыс істегеннен кейін бағынышсыз өмірлері басталады. Бірнеше жылдан кейін Фредерик және Джеймс газетте қызмет жасайды, Уолтер болса туберкулёзбен ауырып, жинақ кассасында қайтыс болады.Соңында Фредерик едәуір ақша жинап, үлкен бір газеттің редакторы болады. Джеймс көкейтесті тақырыптар жазатын журналист әрі әдебиетші болады. Ол - Pall Mall Gazette және Daily Telegraph газеттерінде жұмыс жасайды. XIX ғасырдың 60-70 жылдары Гринвудтың есімі Англияның лондондық түнейтін үйлері туралы очерктер сериясы арқасында жақсы танымал болды. Очерктер лондондық кедейлер оналасқан қала бөлігін ұзақ зерттеулерден кейінгі ойлар арқылы жазылған(Гринвуд бір кездері сол аймақтарда түнеп, қаңғыбастармен бірге болған). Редактор Гринвудтың осы ашулардан кейінгі жарияланымдар арқасында газет тиражы екі есеге өсті. Көп кешікпей очерктер басқа газеттерде жарияланып қоғам арасында үлкен жаңғырық орын алды.
Гринвуд бұдан басқа көркем шығармалар да жазды. Олардың айтарлықтай бөлігі теңіз өміріндегі әзіл-оспақ повестер мен жасөспірімдер романы. Ол тақырыпқа байланысты шығармалардың бірі Даниэля Дефоның «Робинзон Крузоның оқиғасына» ұқсас «Борнео аралындағы даяктардың тұтқынында он жеті жыл мен төрт ай болған Робин Дэвиджердің оқиғасы» (1869). Гринвудтың келесі шығармалар топтамасы жануарлар жайлы әңгімелер мен повесттерден тұрмақ. Мысалы, «Өздер айтып бергендей, жеті орман төртаяқтылар оқиғасы».Дегенмен Гринвудтың ең үлкен шығармалар топтамасы әңгімелер, очерктер, повестер және лондондық қала кедейлер мекендеген қайыршы, қаңғыбас, жұмыссыз, қолөнершілер, фабрика жұмысшылары мен бағусыз балалар жайындағы романдардан тұрады.

Дереккөздер
-----------

1. Мұрағатталған 2 шілденің 2014 жылы.

Тағы қараңыз
------------

1.