**Жұлдыздардың спектрлік жіктелуі** — спектріндегі айырмашылықтары бойынша анықталған жұлдыздар жіктелуі.

19-шы ғасырдың 2-ші жартысында жұлдыздарға жасалған спектрлік жіктелулерінің ішіндегі ең сйтті шыққаны - Гарвард жіктелуі. Оны 19 және 20 ғасырларды америкалық астроном Э.Кеннон жасаған. Бұл жіктелудің негізіне атлмдық спектрлік сызықтардың немесе молекулалық жолақтардың интенсивтігі алынған. Мұнда жұлдыздардың үздіксіз спектіріндегі энергияның таралуы ескеріледі. Жұлдыздардың спектріндегі ерекшіліктер негізінен олардың беттерінің температурасымен анықталады. Әр түрлі жұлдыздардың жарқырауы мен спектрлік кластары арасында (немесе бетінің температурасы), Герцшпрунг — Рассел диаграммасында көрсетілгендей белгілі бір тәуелдік байқалады.

Жұлдыздардың спектрлік жіктелуі әріптермен белгіленіп, температураның кемуіне қарай мына тәртіпте орналастырылады:

Гарвард жұлдыздардың спектрлік жіктелуі| Класс
  | Температура, K
  | Негізгі түсі
  | Көзге көрінетін түсі | Масса, M☉ | Радиус, R☉ | Жарқырауы, L☉ | Сутегі сызықтары
  | Негізгі тізбектегі үлесі, % | Ақ ергежейлідегі үлесі , % | Алыптардың үлесі, % |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| O | 30 000—60 000
  | көк
  | көк
  | 60
  | 15
  | 1 400 000
  | әлсіз интенсивті
  | ~0,00003034
  | -
  | -
  |
| B | 10 000—30 000
  | ақшыл-көк
  | ақшыл-көк және ақ
  | 18
  | 7
  | 20 000
  | орташа интенсивті
  | 0,1214
  | 21,8750
  | -
  |
| A | 7500—10 000
  | ақ
  | ақ
  | 3,1
  | 2,1
  | 80
  | өте интенсивті
  | 0,6068
  | 34,7222
  | -
  |
| F | 6000—7500
  | сарғылт-ақ
  | ақ
  | 1,7
  | 1,3
  | 6
  | орташа интенсивті
  | 3,03398
  | 17,3611
  | 7,8740
  |
| G | 5000—6000
  | сары
  | сары
  | 1,1
  | 1,1
  | 1,2
  | әлсіз интенсивті
  | 7,6456
  | 17,3611
  | 25,1969
  |
| K | 3500—5000
  | қызғылт
  | сары-қызғылт
  | 0,8
  | 0,9
  | 0,4
  | өте әлсіз интенсивті
  | 12,1359
  | 8,6806
  | 62,9921
  |
| M | 2000—3500
  | қызыл
  | қызғылт-қызыл
  | 0,3
  | 0,4
  | 0,04
  | өте әлсіз интенсивті
  | 76,4563
  | -
  | 3,9370
  |

Жұлдыздар бір кластан екінші класқа үнемі ауысып отырады. Спектрлік кластардың ішінде ондық бөліктер де болад, мысалы, В0, В1, В2,... В9, А0.... Барлық жұлдыздардың 99 %-ы В-М спетрлік кластарына жатады, O, R, N, S класындағы жұлдыздар сирек кездеседі.

O-класы
-------

O-класы (t ≈ 40 000 °C - 25 000°С). Бұл класқа спектірінің ультракүлгін бөлігі күшті дамыған өте ыстық жұлдыздар жатады. Бұл жұлдыздардың спектрі, негізінен иондалған гелий сызықтарынан тұрады. Бейтарап гелийдің, бірнеше рет иондалған азоттың, көміртектің, кремнийдің сызықтары да көрінеді.

В-класы
-------

В-класы (t ≈ 25 000 °C - 12 000°С). Бұл класқа жататын жұлдыздардың спектрлерінде бейтарап гелийдің, иондалған оттектің және азоттың сызықтары кездеседі.

А-класы
-------

А-класы (t ≈ 11 500 °C - 7 700°С). Спектрлерінде Бальмер сериясына жататын сутек сызықтары көп кездеседі.

Ғ-класы
-------

Ғ-класы (t ≈ 7 600 °C - 6 100°С). Спектрлердегі сутек сызықтары өте интенсивті болады, бірақ оның құрамында иондалған металдар мен бейтарап металдардың көптеген сызықтары байқалады. Иондалған кальцийдің Н және К сызықтары өте интенсивті болады.

G-класы
-------

G-класы (t ≈ 6 000 °C - 5 000°С). Металдардың күшті спектрлік сызықтарының ішінде сутек сызықтарыайрықша көзге түспейді. Н және К сызықтары өте интенсивті болады. Күн G 3 класына жатады.

K-класы
-------

K-класы (t ≈ 4 900 °C - 3 700°С). Н және К сызықтары, толқын ұзындығы 4227 Å сызық және G жолағы өте күшті дамыған сызық.

M-класы
-------

M-класы (t ≈ 3 600 °C - 2 600°С). Бұл класқа жолақ сызықтары бар қызыл жұлдыздар жатады. Әсіресе, титан тотығы жолақтары ерекше көзге түсіп тұрады.

R-класы
-------

R-класы (t ≈ 5 000 °C - 4 000°С). Бұл кластың спектрлері көп жағынан G 5 - К 5 спектрлеріне ұқсас.

N-класы
-------

N-класы (t ≈ 3 000 °C - 2 000°С). С2 және CN спектрінің қызыл жағы шектелген жолақтарын жұту күшейе түсетіні байқалады.

S-класы
-------

S-класы (t ≈ 3 000 °C - 2 000°С). Бұл кластың жұлдыздары М және N кластарының жұлдыздарына ұқсас келеді.

Жұлдыздардың спектрлік жіктелуі жиі өзгереді. Жұлдыздардың спектрлері спектрофотометрлік әдістерінің көмегімен анықталады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  The Guinness book of astronomy facts & feats, Patrick Moore, 1992, 0-900424-76-1
2. ↑  The Colour of Stars.  Australia Telescope Outreach and Education (желтоқсан 21 2004). Басты дереккөзінен мұрағатталған 24 тамыз 2011. Тексерілді, 26 қыркүйек 2007. — Explains the reason for the difference in color perception.
3. 1 2 3  LeDrew, G.; *The Real Starry Sky*, Journal of the Royal Astronomical Society of Canada, Vol. 95, No. 1 (whole No. 686, February 2001), pp. 32–33.


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеуЖұлдыздар |
| --- |
|  |
| Жіктелуі | 
Гипералып • Аса алып жұлдыз • Жарқын алып жұлдыз • Алып жұлдыз • Субалып • Негізгі тізбек жұлдыздары • Субергежейлі • Ақ ергежейлі • Айнымалы жұлдыз |
|  |
| Эволюциясы | 
Протожұлдыз • Негізгі тізбек • Қызыл алыптар тармағы • Көлденең тармақ • Алыптардың асимптоталық тармағы • Көкшіл бұралаң • Ғаламшарлық тұмандық • Ғаламатжұлдыз • Ақ ергежейлі • Көкшіл ергежейлі • Нейтрон жұлдыз • Қара құрдым |
|  |
| Өзара байланысы | 
Қосаржұлдыз • Жұлдыздар жүйесі • Үйіржұлдыз (Тарқақ үйіржұлдыз • Шар тәрізді үйіржұлдыз • Аса ірі үйір) • Галактика |
|  |
| Құрылысы | 
Жұлдыз ядросы • Конвекция аймағы • Сәулелік тасымал аймағы • Жұлдыз атмосферасы (Фотосфера • Хромосфера • Тәж) • Жұлдыз желі • Жұлдыздың магнит өрісі |
|  |
| Қасиеттері | 
Абсолютті жұлдыздық шама • Жарқырауы • Меншікті қозғалысы • Массасы • Металдылық • Түс индексі • Спектрлік кластары • Тиімді температура |
|  |
| Қосымша | 
Жұлдыз астрономиясы • Жұлдыздар қауымдастығы • Жұлдыздық шама • Герцшпрунг — Рассел диаграммасы • Нуклеосинтез • Субжұлдызды нысан |
|  |
| Тізімдер | 
Шоқжұлдыздар бойынша • Ең жарық жұлдыздардың тізімі • Ең жақын жұлдыздардың тізімі • Ең ауыр жұлдыздардың тізімі • Ең үлкен жұлдыздардың тізімі |

 |