**Вильянди** (эст. Viljandi), 1919 жылға дейін **Феллин** (нем. *Fellin*) — Эстониядағы қала, Вильяндимаа уезінің әкімшілік орталығы. Халық саны және аумағы бойынша елдегі жетінші қала.

Географиясы
-----------

Эстонияның оңтүстік бөлігінде, Вильянди көлінің солтүстік жаңалауында орналасқан. Қашықтықтар: Таллинге дейін — 161 км (солтүстікке қарай), Тартуға дейін — 81 км (шығысқа қарай), Пярнуға дейін — 97 км (батысқа қарай).

Тарихы
------

Бұл жердегі ең алғашқы қоныстар б.з.д. шамамен V ғ. пайда болды. visitestonia.com сайтының пікірі бойынша, алғашқы жазбаша дерек 1154 жылмен даталанған.

XII ғасырда алғашқы тұрақты қоныс пайда болды. XIII ғасырдың басында бұл жер Семсершілер орденімен жауланды. 1224 жылы ағаш бекіністердің орнына, кейде Балтықтағы ең қауатты деп саналған тас қорған салына басталды. Келесі 200 жыл ішінде ол әрдайым жетілдірілді.

1283 жылы Рига архиепископы Феллин қорғанысын қоршаған қонысқа қала статусын сыйлады.

XIV ғасырдың басында Феллин Ганзаның мүшесі болып, Ресеймен саудасының маңызды орнына айналды және бұл жәйт қаланың өркендеуіне себеп болды. 1365 жылы қала Ганза және Дания арасындағы бейбітшілік шартына қол қою процессіне қатысты.

Ливония соғысы кезінде қала және Феллин қорғаны орыс әскерлерімен жауланып және ішінара бұзылды. 1600-1611 жылдары аралығында орын алған поляк-швед соғысы кезінде одан да қатты нұқсан келтірілді. 1602 жылы Феллинді поляктар жаулағаннан кейін қаланың бұрынғы асқан әсемділігінен және күш-қуатынан бірнеше дуалы ғана қалды. XVII жылы швед үстемшілігінің астында болған кезінде, Феллин қала статусынан айырылды.

1783 жылы году Екатерина II патшайымы қала статусын қайтарып, Феллин уезд орталығына айналды. Экономикалық және саяси ықпалының өсуімен қатар халық саны да өсе бастады.

1950—1991 жылдары Вильянди бір аттас ауданының орталығы.

Көрнекті жерлері
----------------

Феллин қамалы — XIII ғасырда салынды; атқарымдық жағынан солтүстік, оңтүстік және шығыс бөліктеріне бөлінген. Қамалда жиналстарға арналған зал (капитула), екі нефті мұнара, мұрағат бөлмесі, командордың жатын бөлмесі және тұрғын үй-жайлары, нәзіретхана, асүй, галереялар, атқоралар, қызметкерлерге арналған үйлер, қоймалық бөлмелер, 26 метрлі құдық.

Галерея
-------

* Әулие Павел шіркеуі (Pauluse kirik).Әулие Павел шіркеуі (*Pauluse kirik*).
* Әулие Иоанн шіркеуі (Jaani kirik).Әулие Иоанн шіркеуі (*Jaani kirik*).
* Қаланың ескі су айдауыш мұнарасы.Қаланың ескі су айдауыш мұнарасы.
* Угала театры.*Угала* театры.

Бауырлас қалалар
----------------

* Германия: Аренсбург
* Латвия: Валмиера
* Литва: Кретинга
* Финляндия: Порвоо
* Украина: Тернополь
* Швеция: Хернёсанд
* Швеция: Эслёв
* АҚШ: Фростбург

Тағы қараңыз
------------

* Тарту университетінің Вильяндидегі мәдениет академиясы

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Eesti statistika 2012 Статистика Эстонии 2012 (эст.)
2. ↑  Вильянди(қолжетпейтін сілтеме)
3. ↑  *Miljan T.* Historical Dictionary of Estonia. — Lanham, MD and Oxford, Scarecrow Press, 2004, p. 490

Сілтемелер
----------

* Ресми сайты  (эст.)
* Вильянди қамалы Мұрағатталған 7 мамырдың 2010 жылы.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеуЭстония Эстония қалалары |
| --- |
|  |
| Елорда | 
Таллин |  |
|  |
| Қалалар | 
Абья-Палуоя • Антсла • Валга • Вильянди • Выру • Выхма • Йыгева • Йыхви • Калласте • Каркси-Нуйа • Кейла • Кехра • Кивиыли • Килинги-НыммеКохтла-Ярве • Кунда • Курессааре • Кярдла • Лихула • Локса • Маарду • Муствеэ • Мыйзакюла • Нарва • Нарва-Йыэсуу • Отепя • Пайде • Палдиски • ПылваПылтсамаа • Пюсси • Пярну • Раквере • Рапла • Ряпина • Сауэ • Силламяэ • Синди • Сууре-Яани • Тамсалу • Тапа • Тарту • Тырва • Тюри • Хаапсалу • Элва |

 |