Вирусты гепатит Д (ВГД) – РНК-геномды дельтавирустармен шақырылатын, парентральды жолмен тарайтын, бауырды зақымдайтын, көбінесе қолайсыз аяқталатын жедел немесе созылмалы вирусты инфекция.

Этиологиясы
-----------

Қоздырғышы Deltavrrus тұқымдасының РНҚ-геномды вирусы: сфера тәрізді, бір жіпті сақина тәрізді РНК-сы бар, спецификалық антиген (HD-an) және сыртқы қабықшасы бар, сыртқы ортаға төзімді болып келеді.

Эпидемиологиясы
---------------

Ауру көзі-ауру адам немесе тасымалдаушы. Тарау жолдары: парентральды, вертикальды (трансплацентарлы) болып табылады. 
Ауруға бейім топтары: гемофимиямен ауыратындар, қанмен жұмыс істейтін медицина қызметкерлері, нашақорлар саналады. Ауырғаннан кейінгі иммунитет тұрақты, ұзақ иммунитет қалыптасады.

Патогенезі
----------

Вирус қан арқылы бауыр гепатоциттеріне жетеді. Мұнда оның репликациясы өтеді → вирус гепатоциттерге тікелей цитопатогендік әсер етеді → HDV пен HBV бірге түскенде коинфекция дамиды → HDV қабаттасқанда суперинфекция дамиды → нәтижесінде жедел вирусты гепатит Д дамиды → некроздық өзгерістер немесе цирроздық өзгерістер қалыптасу тән

Патологиялық анатомиясы
-----------------------

* жедел түрінде бауырда айқын некроздану байқалады
* созылмалы түрінде бауырды белсенді қабыну өзгерістерімен қатар циррозды белгілер байқалады

Клиникалық көрінісі
-------------------

ВГД-ның 2 түрі белгілі:

1. коинфекция-жедел аралас гепатит
2. суперинфекция- созылмалы В-инфекция үстінен жедел Д гепатит

ВГД-да мынандай клиникалық жіктелу қолданылады:

| Түрі | Ауырлығы | Ағымы |
| --- | --- | --- |
| * Клиникалық көрінісімен:
	+ сарғаю
	+ фулминантты
	+ сарғаюсыз
* Клиникалық көрініссіз:
	+ субклиникалық
	+ вирус тасымалдаушы
 | жеңіл (10%)
орташа (45%)
ауыр (25%) | Жедел
Созылмалы  |

  

ВГД қоздырғышының дельта-антигені
Сарғаю алды кезең. Ұзақтығы орташа 5 күн. Бұл кезде байқалады: астеновегетативтік синдром, артралгия, кейде интоксикациялық синдром, диспепсиялық бұзылыстар, гепаталгия

Суперинфекция Hb sAd тасымалдаушылықта қалыптасса, жедел вирусты Д гепаттиті дамиды:

* қысқа инкубациялық мерзім (3-4 апта)
* қысқа продромальды (сарғаю алды) кезең
* жедел басталуы (жоғары температура, артралгия, гепаталгия, экзантема т .б.).
* сарғаю кезеңінде интоксикация синдромы айқын өршиді
* бауыр мен көкбауыр ұлғаяды
* кейбіреуінде ісіну- асциттік синдромы дамиды
* өту бағыты-толқын тәрізді

### Асқынулары

Бауырдың клеткалық жедел жетіспеушілігі (БКЖ І,ІІ дәрежесі-прекома, БКЖ ІІІ, ІУ дәрежесі-кома).

Диагностикасы
-------------

* клиникалық белгілер
* лабораториялық зерттеулер
* иммунологиялық сынамалар
* анти ВГД, анти ВГД-zdM-ды анықтау)
* спецификалық емес (биохимиялық)
* трансаминозалар, билирубин т.б.

Дифференциальдық диагностикасы
------------------------------

* жедел вирусты гепатит В
* созылмалы BVB-ң өршу кезеңімен
* өт жолдарының ауруларымен

Емі
---

* госпитализация
* күн тәртібі – төсектік режим
* диета №5 дастарқан
* патогенетикалық ем
* симптоматикалық ем
* этиотропты ем

Ауру соңы
---------

* коинфекцияда:
* сауығу (75%)
* летальды (25%)
* созылмалы гепатит
* бауыр циррозы қалыптасады (сирек)
* суперинфекцияда:
* сауығу (сирек)
* летальды
* созылмалы гепатит, бауыр циррозы қалыптасу (70%)

Шығару ережелері
----------------

* клиникалық сауығу
* биохимиялық көрсеткіштердің қалыптасуы

Алдын алуы
----------

* парентральды тарау жолдарына қарсы профилактикалық шаралар
* В гепатитке қарсы жасалатын вакцина.

Тағы қараңыз
------------

Вирусты гепатит А

Вирусты гепатит В

Әдебиеттер
----------

* Семенов С. И. Кривошпакин В. Г. Саввин Р. Г. Индеева Л. Д. Павлов Н. Н. Хронические вирусные гепатиты B, C, D в условиях Крайнего севера. Якутск, Триада, 2003. — 120 с.
* Микробиология. В.Д.Тимаков,В.С.Левашев,Л.Б.Борисов.

* Микробиология7 Вербина Н. М. Каптерёва Ю. В.

* "Жұқпалы аурулар" А.Қ. Дүйсенова