recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**50 еуро**  немесе € 50 - номиналды құны бойынша төртінші еуро банкноты. Ол валюта енгізілгеннен бері қолданысқа 2002 жылдан бастап ие.

Дизайны
-------

50 еуроның өлшемі 140×77 мм болып келеді. Ол қою және сарғылт түс гаммасында жасалған. Әрбір еуро банкнотында көпірлердің немесе Еуропаның тарихи стиліндегі есік әшекелегіш құрылғы суреттері салынған болып келеді.

50 еуро қалған банкноттар секілді номиналына, валюта атауына, Еуроодақ туына, Еуропа орталық банкінің президентінің қолына, ЕО тың 12 жұлдызына, шығарылған жылына (уақытына) және банкнотты қорғау элементтеріне ие.

Банкнотты қорғау элементтері
----------------------------

50 еуро банкноты голограммамен, EURion жұлдыздармен, сулы таңбалармен, рельефты мөрмен, қорғағыш жіппен, ультрафиолетті сиямен, микромөрмен, матты бетпен, штрихкодпен және белгілі математикалық ережеге сәйкес сериялық нөмірімен қорғалған. 
Эмитент құпиятаңбасы оң жақ шетінде орналасқан.

Өзгерістер
----------

2002 жылдан бастап банкнот дизайнына ешқандай өзгерістер енгізілмеген болатын, бірақ 2011 жылы жаңаланған дизайнмен банкноттың жаңа тобы қолданысқа енгізілген болатын. Осы өзгерісте Еуропа орталық банкінің бұрынғы президенті Вим Дейсенберг қолы жойылып, жаңа президенті Жан-Клод Трише қолы қойылған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Witnessing a milestone in European history, *The Herald*, *Back Issue* (1 қаңтар 2002). Тексерілді 23 қазанның 2011.
2. ↑  ECB: Banknotes. *European Central Bank*.  European Central Bank (2002). Тексерілді, 13 қазан 2011.
*Басқа мағыналар үшін Дегерес деген бетті қараңыз.*
**Дегерес**  – Көкшоқы тауының солтүстік-шығысындағы тау.

Географиялық орны
-----------------

Жамбыл облысы Шу ауданы жерінде.

Жер бедері
----------

Абсолюттік биіктігі 777 м. Айтау тауының батыс сілемінде. Жанында Тесік, Жылқыбай және т.б. қыстаулар бар. Таудың етегінен Тесік, Жыңғылды өзендері, орталық бөлігінен Бабасай – Ақсүйек автомобиль жолы өтеді.

Өсімдігі
--------

Қоңыр және сұр топырағында лессинг жусаны, баялыш, күйреуік, астық тұқымдас шөптесіндер өседі. Дегерестің баурайы мал жайылымына қолайлы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. – 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
**Анчар** (лат. *Antíaris*) — Тұт тұқымдасына жататын мәңгі жасыл ағаштардың тегі. Ел арасында Анчар ағашының қасына барсаң немесе қолмен ұстасаң уланасын дейтін қате түсінік таралған. Шынында ол у таратып тұрмайды.

Таралуы
-------

Бастапқы шыққан жері - Индонезиядағы Зонд аралдары. Қазір ол көбінесе ботаникалық бақтарда өсіріледі.

Ботаникалық сипаттамасы
-----------------------

Жапырақтары - қарапайым.

Гүлдері майда, тығыз гүлшоғырларға жиналған. Гүл тостағаншасы - төрт мүшелі.

Жемісі құрама немес күрделі.

Қолдануы
--------

Улы анчардың лат. *Antiaris toxicaria* сүтті шырынының құрамында антарин деп аталатын гликозид бар. Сондықтан Анчардың шырыны жалаңаш денеге тисе, адамның терісінде жарақат пайда болып, іріңдейді. Ертедегі халықтар оны садақ жебесінің ұшына жағатын болған.

Басқа түрі - Беннетта анчары лат. *Antiaris bennettii* жемісінде кармин бояуы болады.

Цейлон анчарының лат. *Antiaris ceylonica* және Саккадора анчарының лат. *Antiaris saccadora* талшықтарынан Ост-Индияда қапшық жасайды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақстан": Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998
2. ↑  *Hutchinson J.* The genera of flowering plants, v. 2, Oxf. 1967.

 
Уикиқайнарда бұған қатысты түпнұсқа мәтін бар:
***Antiaris***
*Басқа мағыналар үшін Дегерес деген бетті қараңыз.*
**Дегерес**  – Іле Алатауының батысындағы үстіртті тау.

Географиялық орны
-----------------

Алматы облысы Жамбыл ауданы жерінде, Жетіжол жотасынан бастау алатын Жаманты және Дегерес өзендері аралығында орналасқан.

Жер бедері мен геологиялық құрылымы
-----------------------------------

Абсолюттік биіктігі 1346 м. Ұзындығы 15 км-ге жуық. Пермь, тас көмір және неоген кезеңдерінің тау жыныстарынан түзілген.

Өсімдігі
--------

Тауалды қара топырағында таудың далалық өсімдіктері өседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. – 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
**Ақтоғай - Достық темір жолы** – Қазақстанды трансазиялық темір жол магистралімен түйістіретін жүк тасымалдау торабына жататын темір жол. Құрылысы 1959 жылы басталып 1994 жылы іске қосылды.

Орналасуы
---------

Алакөл ауданының аумағында, Қарақұмның солтүстік жағының үштен бірін, Сарықұмның солтүстік жиегін жанай өтіп, Тентек, Жаманты, Ырғайты өзенін қиып, Алакөлдің оңтүстік жиегін, Жалаңашкөл көлінің солтүстік жағалауын жағалай теңіз деңгейінен 360 м (Ақтоғай) биіктіктен басталып, 550 м биіктікте Қытай Халық Республикасының шекарасынан өтеді.

Тарихы
------

Ақтоғай - Достық темір жолы 1959 жылы салынып, төртінші санаттағы шекаралық түсіру қайта тиеу стансасы болды. 1956-1960 жылдары қазақстандық әрі қытайлық тараптан екі елдің темір жолын қосатын магистральдың құрылысы жүргізілді. Бұл жұмыстар 1988 жылы кеңес-қытай келісіміне қол жеткізілген соң қайта жаңғырды. 1990 жылдың қыркүйек айында болған темір жолдардың түйісуі нәтижесінде қазақстандық Достық стансасы мен қытайлық Алашанькоу стансасын қосатын шекара өткелі құрылып, 1991 жылы жүк құрамдарының қозғалысы басталғаннан кейін Трансазиялық темір жол магистралінің Солтүстік дәлізі іске қосылды. Сол кезеңде Достық стансасының қайта тиеу қуаты артты. Жолаушылар тасу 1992 жылдың маусым айынан бастап жүзеге асырылды.

Торабындағы стансалар мен бекеттер
----------------------------------

Ақтоғайдан Достыққа дейін 304 км. Достықтан Талдықорғанға дейінгі арақашықтық 657 км. Темір жол бойында Ақтоғай, Сарықұм, Сайқан, Бескөл, Көктұма, Жалаңашкөл, Достық стансалары және бірқатар бекеттер орналасқан.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеу Ақтоғай-Достық темір жолы |
| --- |
|  |
| 
(Семей, Алматы←)Ақтоғай - Ақтоғай-Восточный - рзд. №2 - Сарыкум - рзд. №5 - Сайкан - рзд. №8 - Бескөл - о.п. 158 км - Жайпак - Ақши - о.п. 205 км - Көктұма - рзд. №16 - Жалаңашкөл - рзд. №19 - Достық(→Қытай) |

 |

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Жетісу. Энциклопедия. - Алматы: «Арыс» баспасы, 2004. — 712 бет. ISBN 9965-17-134-3
Дзюнъитиро Танидзаки
**Дзюнъитиро Танидзаки** (жапон.  谷崎 潤一郎 Танидзаки Дзюнъитиро, 24 шілде 1886 жыл — 30 шілде 1965 жыл, Сидзуока префектурасы) – жапон жазушысы, драматург. 

Оның әдебиеттегі қадамы 1909 жылдан басталады. Оның алғашқы шығармасы әдеби журналда жарияланған бір актілі пьеса болды. Модернизм, авангардизм, романтизмнің жақтаушысы. Ол өзінің шығармаларында батысеуропалық декаденттiк әдебиет эстетикасының қағидаларын дәстүрлi жапон әдебиетімен бiрiктiруге тырысты.

Шығармалары:
------------

* «Татуир» және «Цзилинь» (XX ғасырдың басы)
* «Кішкентай мемлекет» (1918)
* «Ақымақтың махаббаты» (1925)
* «Свастика» (1928—1930)
* «Көлеңкенің мақтауы» (1934)
* «Ёсино лианалары» (1931)
* «Соқырдың әңгімесі» (1931)
* «Асикари» (1932),
* «Сюнкин тарихы» (1933)
* «Гэндзи туралы повесть» (XX ғасырдың 30 жылдары)
* «Майда қар» (1943—1948)
* «Ана Сигэмото» (XX ғасырдың 50 жылдары)
* «Кілт» (1956)

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Сочинения Танидзаки в библиотеке FictionBook.ru Мұрағатталған 1 қазанның 2013 жылы.
Координаттар: 43°38′ с. е. 51°09′ ш. б.﻿ / ﻿43.640600° с. е. 51.152600° ш. б.﻿ / 43.640600; 51.152600 (G) (O) (Я)**Ақтау қонысы** — неолит-энеолит археологиялық ескерткіші. Теңіздің жағалаулық тепсеңді биіктігінің (террасада) шетінде орналасқан. Археологиялық тұрғыдан Ақтау қаласының аймағында 2001 жылы зерттелген. Қазба алаңы 700 m² жерді алып жатыр. Ескерткіштің салыстырмалы даталануы - б.з.д. V мыңжылдықтың соңы.

Қоныс сипаты
------------

Қоныста үлкен тұрғын-жай қалдығы мен шаруашылық аумақтағы алаңқай орны табылды. Сопақ пішінді үйдің мөлшері 16×12 м. Қазба жұмыстарын бастар алдында үй қабырғасының тас өрімі (қала салу кезінде қиратылған) толықтай қираған күйде болды. Үйдің төбесі, сірә, итарқалы және қамыс бумаларымен жабылған болса керек. Бұл үй арнай жасалған, үй қабырғасынан бойлата жіберген құдықтары бар пештермен жылытылған. Үйдің ішінде құрбандық шалу іздері көбінесе ашық түрде жаққан оттың күлі түрінде сақталған көптеген шұңқырлар анықталды. Кейбір шұңқырларда тас еңбек құралдары , қыш ыдыстардың ұсақ сынықтары және ұлу қабыршықтарынан жасалған әшекейлер болды. Тұрғынжайдан шығысқа қарай 30 м жердегі шаруашылық алаңы жақсырақ сақталыпты. Ол өлтірілген жануарлардың терілерінен өңдеу, шақпақтастан еңбек құралдары мен олардың алғашқы шикізаттық дайынын жасау, қару-жарақты жөндеу үшін пайдаланылған. Осы жерде ірі жануарлар мен терісі бағалы ұсақ аң немесе құқстарды атуға арналған жебелердің тас жебе ұшының сынықтары табылды. Жалпы, еңбек құралдарының негізгі құрамы өзгермеген. Микролиттер ішінде ассиметриялық үшбұрыштар әдеттен тыс көп, олар Маңғыстаумен шекараласатын аймақтарда тек мезолиттік және ерте неолиттік дәуірлерді ғаан сипаттайды. Бұл дерек Маңғыстаудың жағалаулық тұрғындарында шаруашылық және мәдени дағдылардың ұзағынан сақталғанын көрсетеді. Тұрғын-жайларда да , шаруашылық алаңында ад, жақ сүйек тәрізді тескіш станоктарға арналған ұсақ тас тескіш, теңіз қабыршақты тастан жасалған құралдардың шикізаттық дайыны мен дайын бұйымдары (моншақ, алқа, салпыншақтар) мен әшекейлердің қолөнер өндіріс ошағы орны сайрап жатыр. Осы жерде көп бөлігі геометриялық өрнектермен әшекейленген қыш ыдыстың сынықтары табылды. Алдын-ала жасалған болжам бойынша, ыдыстары биік, кішігірім жалпақ дүмді болып келген , төліздік типтегі қыш бұйымдарға ұқсас. Өрнек салу ісінде сорғалата сызық салу, түйреу, ою техникалары ирек және тарақ тәрізді штамп басу әдісі қолданылған. Өрнектердің кейбір түрлерінен жергілікті тұрғындардың Солтүстік жақтағы көршілерімен - Каспийдің солтүстік жағалауы, Төменгі Еділ және Оңтүстік Орал тұрғындарымен байланысы жақсы байқалады. Бұндай байланыстар не төліз мәдениетінің қозғалмалы аңшылары арқылы, не Маңғыстау өңіріне келгеннен соң тікелей солтүстік халықтарының өкілдері арқылы жүзеге азуы да мүмкін. Табылған заттар арасында қоныс тұрғындарының жергілікті әкті-құмтастан жасаған тас ыдысы да бар.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Маңғыстау облысында жаңа Ақтау-сити қаласын салуға жобаланған құрылыс алаңы үстінде 2007 ж. жүргізілген археологиялық барлау туралы есеп. Қазақстан Республикасының тарихи-мәдени ескерткіштерінің жинағы, Маңғыстау облысы, аст Прайм баспасы, 2012
**«Бангор Сити»** (ағылш. *Bangor City F.C.*) — Уэльстің Бангор қаласындағы футбол клубы, 1876 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын "Феррар Роуд" стадионында өткізеді, сыйымдылығы 1500 адам.

2001/02 жылғы маусымда клуб ойыншысы Марк-Лллойд Уильямс Уэльс чемпионатында 47 гол соғып сол кездегі әлемдік рекордты жасады. Бірақ "Алтын доп" алуға чемпионаттың төмен рейтингі кесірін тигізді (1.0), жүлдені Португалия чемпионатында 42 гол соқққан Марио Жардел (ол чемпионаттың рейтингі 1,5) алып кетті.

2011 жылы 19 шілдеде УЕФА Чемпиондар лигасында ХИК-тен 0:10 есебімен ұтылды, бұл турнир тарихындағы ең ірі жеңіліс.

Жетістіктері
------------

* Уэльс чемпионы (3): 1993/94, 1994/95, 2010/11
* УЭЛЬС кубогы (8): 1888/89, 1895/96, 1961/62, 1997/98, 1999/00, 2007/08, 2008/09, 2009/10, 2011/12

Сілтемелер
----------

*
**Банда теңізі** — Тынық мұхиттағы Серам, Оңтүстік-Шығыс, Ветар т.б. аралдарды қоршап жатқан теңіз. 

Аумағы - 714 мың км², Солтүстіктен оңтүстікке 500 км-ға, ал шығыстан батысқа қарай 1000 км-ге созылған. Тереңідігі 7440 м (Вебер шұқыры). Судың жылдық орташа температурасы 27 °С, тұздылығы 33,0-34,5. Маржан рифтар бар. Маңызды порты Амбон қаласы. Солтүстікте Бірі мен Серам аралдарымен шектеледі, оңтүстік-батыста - Тимор аралымен, ал шығысында - Танимар мен Ару аралдарымен. Құрамына Банда архипелагы кіреді. 

Банда теңізінде ұшқыш балықтар, акула, тунец т.б. балықтар бар[1].

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет энциклопедиясы/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1972, 2 том
**Гармоникалық қатар** - {\displaystyle \sum \_{k=1}^{\infty }{\frac {1}{k}}} сандық қатары. Гармоникалық қатар әрбір мүшесі (екіншісінен бастап) өзімен көршілес екі мүшенің гармоникалық орта мәні болады. Гармоникалық қатар жинақсыз (Леонард Эйлер, 1673), және оның дербес қосындылары {\displaystyle \ln n} санындай өседі (Леонард Эйлер, 1740):

{\displaystyle \sum \_{k=1}^{\infty }{\frac {1}{k}}=lnn+C+\varepsilon \_{n}},
мұндағы {\displaystyle \varepsilon \_{n}\rightarrow 0} және С саны Эйлер тұрақтысы деп аталады. {\displaystyle \sum \_{n=1}^{\infty }{\frac {1}{n^{\alpha }}}} — қатары жалпыланған гармоникалық қатар деп аталады, бұл қатар α>1 болғанда жинақталады және α≤1 болса жинақталмайды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Математика / 0-71 Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д. профессор Е. Арын — Павлодар: «ЭКО» ҒӨФ. 2007 жыл. - 192 б. ISBN 9965-08-339-8
**Гарлем** (ағылш. Harlem River) — кеме жүзетін, Манхэттен мен Бронксті бөлетін, Гудзон мен Ист-Ривер өзендерінің аралығында орналасқан, Нью-Йорктегі тасқынның әсеріне душар болған бұғаз.

Бұғаздың ұзындығы – 13 км. Гарлем өзенінің қазіргі бағытындағы бөлiгі- Гарлем кеме жүзетiн каналы.

Гарлем өзені қызылмен көрсетілген, Нью Йоркте Бронкс пен Манхэттен арасын жалғайды

Кеме қатынасы
-------------

Өзенді жеті бұрма көпір , үш тік – көтермелі көпір,төрт аркалы көпір кесіп өтеді.Өзеннен биіктігі 16,8 метрден кем кемелер жүре алады. Алайда 1,5 метрден биік кемелер Спейтен Дуивил бұрма көпірінің ашылуының рұқсатына мұқтаж.

Гарлем Ривер Драйв (Harlem River Drive) және Гарлем Ривер Гринвей (Harlem River Greenway) автожолдары өзеннің оң жағынан, ал Гудзон қала маңындағы Metro-North Railroad пойыз жүйесі мен Major Deegan Expressway автомагистралі – сол жағынан өтеді.

Геология мен жаратылыстану
--------------------------

Өзен үстіндегі үш көпір: High Bridge (a now-closed pedestrian bridge); the Alexander Hamilton Bridge (part of Interstate 95); and the Washington Bridge. In this photo, looking north, the Washington Heights neighborhood of Manhattan is on the left and the Bronx is on the right
Гарлем өзені Гудзон сағасы жүйесінің бөлігі саналып , Манхэттен аралы мен Бронкс ауданын бөлетін жіңішке бұғаз болып қызмет етеді.
Гарлемнің не сағасы, не бастауы болмаған соң, Гарлем «өзен» ұғымына сәйкес келмейді. Гудзон өзенінен Рэндалл ауданындағы Ист-Ривер 125 көшесіне жуық жайылып, ол екі күрделі су ағынын біріктіреді. Бронкс пен Манхэттенді біріктіре отырып, қазіргі таңда Гарлемді 13 көпір кесіп өтеді.
Гарлемде екі түрлі көпір орналасқан: қозғалмалы және қозғалмайын аркасымен. Өзеннің жағалауы жоғарылай келетін жерде төрт қозғалмайтын аркалы (Генри Хадсон, Александр Гамильтон, Вашингтон, және Хай Бридж) көпір қиып өтеді. Қалған тоғызы- қозғалмалы (Spuyten Duyvil, Broadway, University Heights, Macomb’s Dam, 145th Street, Madison, Park, Third, and Willis Avenue Bridges) көпірлер.

Демалыс
-------

Бостондағы Чарльз өзенінің Регатасына және Филадельфиядағы Скулкилл өзеніне ұқсас , Гарлем өзені де Нью-Йорктағы академиялық есу жарыстарының дәстүрлі орны болып саналды. Гарлем өзені Колумбиялық университеті командасының үй жаттықтыру орны , ал оның жағалауы команданың «қайық үйі» аталған.
Жағалаулардың коммерциялық құрылысына қарамастан, Гарлем өзені демалыс орны атағын алған.1902 жылы 1000 астам жүзгіш академиялық есуге қатысты. Өзеннің жағалауын бойлай талай кеме клубтары орналасып, 1978 жылға дейін қалды. Ол жылы Шерман өзенінде салынған соңғы қайық үйі түп-орнымен жанып кетті.

Саяжайлы көшеттерге тік жартастар айқын орын еді. Хай –Бридж жағалауы автомагистраль мен саябақ сияқты гүлденді.
Оған қоса, өзенде Питер Джей (Peter Jay Sharp Boathouse) қайық үйі және Есу қоғамы (Harlem River Community Rowing) бар.Өзен Нью-Йорк универститетінің, Фордэм университетінің және Манхэттен университетінің қолдануында.
**Роберт Гримм**  (нем. *Robert Grimm*; 16 сәуір 1881, Вальд — 8 наурыз 1958, Цюрих) — Швецария партиясы мен Интернационал басшыларының бірі. 1909-1918 жылдарғы «Бернер Тагевахт» газетінің редакторы. Берн муниципалдық советінің председателі. 1911 жылдан парламент депутаты, 1945-1946 жылдары Оның Ұлттық советінің председателі. Роберт бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде центристік көзқараста болды. Циммервальд(1915), Кинталь(1916) конференцияларының председателі. Ол сонымен қатар халықаралық социалистік қозғалымты дамыту мақсатында көп еңбек атқарды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы,3 том
**Роберт Виттек** (словак. Róbert Vittek; 1 сәуір 1982, Братислава, ЧССР) — словакиялық футболшы, шабуылшы. Словакия Ұлттық футбол құрамасының әлем чемпионаттарындағы тұңғыш голының авторы. 2010 жылғы әлем чемпионатына қатысып, бірінші турда Жаңа Зеландия қақпасына бір гол енгізді. Үшінші турда Италия қақпасына екі гол соғып, құраманың 1/8 финалға шығуына көмектесті. 

1/8 финалда Нидерланд қақпасына бір гол соқты, бірақ Словакия 1:2 есебімен ұтылып қалды. Жалпы турнирдегі Словакияның бес голының төртеуін Виттек енгізді.

Карьерасы
---------

"Слован" (Братислава) клубының түлегі. 2003 жылға дейін осы клубтың намысын қорғап, 2003 жылы Германия екінші бундеслигасындағы "Нюрнбергке" ауысты. 2004 жылы жазда клубпен бірге Германия бірінші Бундеслигасына жолдама алды. 

2008-10 жылдары "Лилль" клубында доп тепті. 

Одан кейінгі жылдары Түркия клубтарында ойнады ("Анкарагүджү", "Трабзонспор"), 2013 жылы туған клубы "Слованға" оралды.

Жетістіктері
------------

### Командалық

«Нюрнберг»

* Германия кубогы: 2007

«Слован»
* Словакия чемпионы: 2014
* Словакия кубогы: 2018

### Жеке

* Словакиядағы жыл футболшысы: 2006

Дереккөздер
-----------

1. ↑

Сілтемелер
----------

* Профилі (словак.)
**Гари Макаллистер** (ағылш. *Gary McAllister*; 25 желтоқсан 1964) — шотландиялық футболшы, жартылай қорғаушы, футбол жаттықтырушысы, 2018 жылдан бері "Рейнджерс" клубының бапкерлер алқасында қызмет етеді.

Карьерасы
---------

### Клубтық

Карерасын 1981 жылы туған қаласындағы "Мотеруэлл" клубында бастады. Клуб сапында бірнеше маусымды сәтті өткізді. 1980 жылдардың ортасында оған англиялық клубтардың көзі түсе бастады да, 1985 жылы Гари "Лестер Ситиді" таңдады.

1990 жылы "Лидс Юнайтед" футболшысы атанды. "Лидс" сапында да жақсы ойнады, сол себепті Ұлттық құрамаға да жиі шақырту ала бастады. 1992 жылы Англия чемпионы атанды. 1992-96 жылдары клуб капитаны ретінде ойнады.

1996 жылы "Ковентри Ситиге" ауысты.

2000 жылы 35 жастағы Макаллистер күтпеген жерде "Ливерпуль" клубына ауысты. Жасы кеп қалған футболшының бұл қадамын мерсиайдтық жанкүйерлер қолдай қоймады. Бірақ көп ұзамай Гари клубқа пайдалы ойыншыға айналды. Оның ұзақтан дәл тебетін соққылар, айып добын сәтті орындауы клубқа пайда әкелмей тұрмады, әсіресе 2001 жылы УЕФА кубогын ұтуына көп үлес қосты. Финалда "Алавеспен" болған кездесуде матчтың үздік ойыншысы атанды. "Ливерпульде" ойнаған екі маусымда көпшіліктің бойтұмарына айналып үлгерді.

2002 жылы "Ковентриге" қайтып оралып, бір маусымнан соң карьерасын аяқтады.

### Халықаралық

Ұлттық құрамаға тұңғыш рет 1990 жылы шақырту алды. 1990 жылғы әлем чемпионатына, 1992 жылы Еуропа чемпионатына қатысты. 1992 жылғы Еуропа чемпионатының топтық кезеңінің соңғы турында ТМД қақпасына бір гол соқты, бұл ойында Шотландия 3:0 есебімен жеңіске жетті.

1996 жылғы Еуропа чемпионатына құрама капитаны ретінде қатысты.

Жетістіктері
------------

### Мотеруэлл

* 1 дивизион: 1985

### Лидс Юнайтед

* 1 дивизион: 1992
* Англия суперкубогы: 1992

### Ливерпуль

* Лига кубогы: 2001
* Англия кубогы: 2001
* УЕФА кубогы: 2001
* Англия суперкубогы: 2001
* УЕФА суперкубогы: 2001

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Гари Макаллистер

Сілтемелер
----------

* Профилі  (орыс.)
* Профилі  (ағыл.)
* Профилі мен статистикасы  (ағыл.)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  Осы үлгіні қарау   Тематикалық сайттар | 
FootballDatabase.eu · Transfermarkt |

 |
A. *Бернс Р.*.
**Бернс Роберт** (25 қаңтар 1759, Шотландия, Эр қаласы, Аллоуэй қыстағы — 21 шілде 1796, Дамфрис) — шотланд ақыны, фольклоршы, ағылшын мен шотланд тілінде жазылған көптеген поэмалар мен өлеңдердің авторы

Отбасы
------

Шаруа отбасында туған. 
1707 ж. Англияның қарамағына кірген Шотландияның аграрлық-өндірістік төңкерістерді бастан кешуі болашақ ақынға үлкен әсер етеді. Өздігінен ізденіп, білім алады. 

Бернс коттеджі, Аллоуей, Шотландщия
Бернс коттеджі мұражайы ішінде.
Бернс ескерткіші, Монреаль, Квебек
15 жасынан өлең жазады. *"Екі бақташы"* (1784), *"Әулие Виллидің дұғасы"* (1785) поэмалары көпшілікке қолжазба күйінде тарап кетеді. 

1786 ж. *"Шотланд диалектісінде жазылған өлеңдер"* (1786) деген бірінші кітабы жарық көрді. Ақын онда өз сезімдері, ойлары, өмірі жайлы сыр шертеді. 
1787 ж. Эдинбургке келген соң, оның екінші жинағы жарияланады. Ақын көп жылдар бойы туған халқының фольклорын жинаумен айналысады. 

18 ғасырдың аяғындағы француз революциясына үн қосып, *"Бостандық ағашы"* өлеңдер циклін жазады.

Адам құқығы мәселелерімен айналысқаны үшін қуғынға ұшырайды. Бернс поэзиясына ирония, сарказм, лиризм, юмор тән.

Әдебиетке қосқан үлесі
----------------------

15 жасынан өлең жаза бастаған ақын "Екі бақташы" (1784), "Әулие Виллидің дұғасы" (1785) атты поэмаларын жарыққа шығарады. Аталған шығармалар оқырмандардың қызығушылығын тудырып, көпшілікке қолжазба күйінде тарап кетеді. 1786 жылы "Шотланд диалектісінде жазылған өлеңдер" (1786) деген бірінші кітабы жарық көрді. Ақын онда өз сезімдері, ойлары, өмірі жайлы сыр шертеді. 1787 жылы Эдинбургке келген соң, оның екінші жинағы жарияланады. Ақын көп жылдар бойы туған халқының фольклорын жинаумен айналысады. 18 ғасырдың аяғындағы француз революциясына үн қосып, "Бостандық ағашы" өлеңдер циклін жазады. Адам құқығы мәселелерімен айналысқаны үшін қуғынға ұшырайды. Бернс поэзиясына ирония, сарказм, лиризм, юмор тән. Оның өлеңдерін Қуандық Шаңғытбаев, Өтежан Нұрғалиев сынды бірнеше қазақ ақыны тәржімалаған

Аудармалары
-----------

* Қазақ тілінде: Қ. Шаңғытбаев, Ө. Нұрғалиев қазақ тіліне аударған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл, ISBN 5-89800-123-9, II том
глауконит
**Ақтөбе фосфорит кенді ауданы** - Ақтөбе облысында орналасқан, құрамына Богданов, Қандыағаш, Көктөбе, Шилісай сияқты ірі кен орындары енеді.

Сипаты, геологиялық құрылымы
----------------------------

Аумағы 600 км2-ден асады. Қалыңдығы 1 м-ден аспайтын 2 кен қабаттары глауконит құмдармен (қалыңдығы 3,2 м-ге дейін) бөлінген, ал үстінің қалыңдығы 2 – 2,5 м шөгінді жыныстармен көмкерілген. Фосфор кендері мен олар орналасқан жыныстар юра және бор кезеңдерінде пайда болған. Кентас құрамындағы фосфор ангидридінің (Р2О5) мөлшері 18%. Ақтөбе фосфорит кенді ауданының жалпы болжанған қоры 1 млрд т-дан астам (2000). Ондағы фосфор кентастары карьерлерден ашық әдіспен өндіріледі. Фосфорит кентасы мен глауконит құмдарын қоса өңдеуден кешенді калийлі-фосфорлы тыңайтқыш алынады. Ақтөбе фосфорит кендерінің негізінде Ақтөбе химия комбинаты жұмыс істейді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Республикасының табиғаты туралы энциклопедия, V- том
**Игорь Юрьевич Харламов** - 1981 жылы 28 ақпанда Москва қаласында туды. 《Сборная Москвы》, 《 Незолотая молодëжь》 жайдарман топтарының мүшесі. Comedy club проектінің резиденті. 《Офис》 жəне 《 Куколд-шоу》, 《 ХБ》 проектілерінің жүргузішісі. 
Игорь жасөспірім болғанда, оның ата-анасы ажырасып кетті. Əкесі Америка Құрама Штаттарына ұлын алып, көшті. 14 жасында Игорь 《Харендт - мектеп жəне театр》 байқауынан өтіп, сол мектепте оқыды. Бес жылдан кейін ол Москва қаласына оралды. Comedy club проектіне өтіп, танымал болды. Сонымен қатар ол еөптеген фильмдерінде түсті. Мысалы, 《Самый лучший фильм》, 《 Самый лучший фильм 2》, 《сасый лучший фильм 3D 》 түсті.
**Пан Ги Мун** (кор. 반기문, Маусымның 13, 1944 жылы Тюсюда дүние келген, Корея, қазіргі Чхунджу, Корея Республикасы) — БҰҰ-ның 8-ші Бас хатшысы. Осы орынға 2006 жылдың қазанның 14 күні сайланған, ал 2007 жылдың қаңтардың 1 күні Кофи Аннанның ізбасары болып жұмысқа кірісті. Корея Республикасының Сыртқы істер және Сауда министрі (2004-2006).

1970-ші жылы Сеул ұлттық университетін халықаралық қатынастар мамандығы бойынша бітірген. Гарвард университетінің мемлекеттік басқару Джон Кеннеди мектебінде 1985 жылы магистр деңгейін алды.

Университетті бітірген жылы ол Оңтүстік Кореяның Сыртқы істер министрлігіне жұмысқа орналасып, лауазымын Үндістанның Дели қаласында алды. Министрліктегі қызмет барысында қарапайымдылығымен танымалдылыққа ие болды.

2004 жылдың қаңтары мен 2006 жылдың қарашасы аралығында ол Оңтүстік Кореяның сыртқы істер министрі қызметін атқарды. 2006 жылдың ақпанында ол БҰҰ Бас хатшысы лауазымына сайлау науқанын бастады. Бастапқыда ол оған қол жеткізе алатын үміткер деп саналмаса да, Оңтүстік Корея үкіметіндегі лауазымының арқасында оған Бас Ассамблеяға үміткер ұсынатын органы, Қауіпсіздік кеңесінің, құрамындағы барлық елдерге саяхаттауға рұқсат етілді.

Сайланғаннан бері Пан Ги Мун БҰҰ бітімгершілік күштері сияқты салаларды реформалауға көптеген күш жұмсады. Дипломатиялық салада ол Судан президенті Омар Хасан Ахмад әл-Баширді бітімгершілік күштердің осы елге араласуына мүмкіндік беру үшін сендіруге көмектескен Дарфурдағы қақтығыстарға назар аударды. Бұған қоса, ол АҚШ-тың бұрынғы президенті Джордж Бушты жаһандық жылынуға қарсы әрекет ету үшін үнемі қысым көрсетіп отырды.

БҰҰ-ның Бас хатшы орнындағы жұмысы
----------------------------------

2006 жылдың желтоқсанның 14 күні Пан Ги Мун БҰҰ-ның басшысының антын қабылдады. 2007 жылдың қаңтардың 1 жұмысын бастады.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеуҰлттар Лигасы мен БҰҰ-ның Бас хатшылары |
| --- |
|  |
| Ұлттар Лигасы (1919–1945) | 
Джеймс Эрик Драммонд (Ұлыбритания) · Жозеф Луи Анн Авеноль (Франция) · Шон Лестер (Ирландия) |  |
|  |
| БҰҰ (1945 ж. бастап) | 
Глэдвин Джеб (Ұлыбритания)\* · Трюгве Ли (Норвегия) · Даг Хаммаршельд (Швеция) · У Тан (Бирма) · Курт Вальдхайм (Аустрия)Хавьер Перес (Перу) · Бутрос Бутрос-Гали (Мысыр) · Кофи Аннан (Гана) · Пан Ги Мун (Корея Республикасы) · Антониу Гутерреш (Португалия) |
|  |
| \* Трюгве Лидің сайлауына дейін Глэдвин Джеб БҰҰ-ның уақытша Бас хатшы қызметін атқарды. |

 |
IAC/MAK head office/Здание штаб-квартиры в Москве
**Мемлекетаралық авиация комитеті** (**МАК**) (ағылш. *Interstate Aviation Committee (IAC)*) — ТМД елдерінде азаматтық авиация саласын басқарып, реттейтін атқарушы мекеме. 

МАК 1991 жылы бұрынғы КСРО-ның 12 мемлекеті Азаматтық Авиация мемлекетаралық Келісіміне және Әуе кеңістігін пайдалану келісіміне қол қойылған күннен бастап құрылды. Комитет бас пәтері Мәскеуде, Ресей. 2011 жылға сәйкес Татьяна Анодина директоры болып табылады.

Комитеттің *Әуе оқыс оқиғаларын зерттеу комиссиясы* тұрақты түрде барлық бұрынғы Кеңес Одағы аумағындағы ұшақтар соқтығысын зерттеп отырады.

МАК қызмет ететін елдерге Әзірбайжан, Армения, Беларусь, Қазақстан, Қырғызстан, Молдова, Ресей, Тәжікстан, Түрікменстан, Украина, және Өзбекстан. Бір кездерде Латвия мен Эстония бұл Комитетке бақылаушы мәртебесінде болған.

Тағы қараңыз
------------

* 2013 жылы 29 қаңтарда Алматы маңында болған Bombardier CRJ 200 әуе апаты
* Ярославль авиаапаты (2011 жыл, 7 қыркүйек)

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Тарих.  Армения үкіметіндегіАзаматтық Авиация департаменті. Тексерілді, 26 сәуір 2010.
2. 1 2  "Main Мұрағатталған 21 қазанның 2013 жылы.." Мемлекетаралық Авиация Комитеті. 24 Маусым 2010. "119017, Moscow, Russia Bolshaya Ordynka str. 22/2/1" Address in Russian Мұрағатталған 27 желтоқсанның 2012 жылы.: 119017, Москва, Россия ул.Большая Ордынка, 22/2/1
3. ↑  Crash: Aeroflot-Nord B735 at Perm on Sep 14th 2008, impacted ground while on approach to Perm.
4. ↑  Home. Мемлекетаралық Авиация Комитеті. 9 тамыз 2001. 13 маусым 2011.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* (орысша) Мемлекетаралық Авиация Комитеті
* (ағылш.) Мемлекетаралық Авиация Комитеті
* (орысша) Мемлекетаралық Авиация Комитеті Мұрағатталған 27 желтоқсанның 2012 жылы. - old website
* (ағылш.) Мемлекетаралық Авиация Комитеті Мұрағатталған 19 қарашаның 2013 жылы. - old website
**Лактоферрин** - жан-жануарлардың гендiк жүйесiн бiртiндеп жетiлдiру арқылы адамның өсiп-қалыптасуына аса қажеттi материал.
Табиғатта лактоферрин ананың сүтiнде ғана кездеседi екен. Ол – дүниеге жаңа келген сәбилердiң организміндегі қорғаныстық қабiлетiн қалыптастыратын шешушi элемент екендiгi белгiлi.

Лактоферрин адам баласы дүниеге келген сәттен бастап организмнің бактериялар мен түрлi вирустардан, терiнiң қышымасынан, ауа райының өзгерiстерiнен, түрлi жараның өршуiнен сақтандырады. Жалпы, алғашқы кезеңдегi адам организмінің қорғаныс қабiлетiн қалыптастыра отырып, жан мен дененi түрлi табиғат құбылыстарына, қоршаған ортаның ауытқуларына қарсы тұруға әзiрлейдi. Бұған қоса, лактоферрин адамның организміндегі iсiк жасушаларын да жойып жiберетiндей керемет қабiлетке ие. Лактоферриннiң 1 грамы дүниежүзiлiк дәрi-дәрмек нарығында 3 мың АҚШ долларына бағаланады. Жалпы, жылына дүниежүзiнде лактоферринге деген сұранымды қанағаттандыру үшiн 6 миллиард АҚШ доллары қажет екендiгiн ғылымдар есептеп те қойды.

Қазiргi кезеңде балаларды бiрыңғай ана сүтiмен қоректендiру мүмкiн еместiгi байқалды. Оның себебi көп. Ең қорқыныштысы кейбiр елдерде ана сүтiмен бiрге балаларға ВИЧ, «В» гепатитiнiң вирустарының жұғатыны байқалуда. Не iстеу керек? Ананың сүтiн айырбастайтын табиғи лактоферриндi көбiрек өндiру қажет. Ол әрi дәрi, әрi тамақ ретiнде жас организмнің өсiп-жетiлуiне көмектеседi. Осы жерде үй жануарлары сиыр мен ешкi өзара «жарысқа» түсетiн секiлдi. Ғалымдар әуелгiде лактоферриндi сиырдан алу үшiн оған гендiк жүйемен «түзетулер» енгiзiп көрген. Бiрақ, сиырдың сүтiндегi ақуыз барлық сәбилерге бiрдей жарамды еместiгi анықталынған. Бұдан кейiн, адамның генiн ешкiге енгiзу жөнiндегi батыл идеялар жүзеге асырылады. Мiне, осылайша ешкi сүтiнде аса бағалы әрi адамға өте пайдалы белок пайда болды. Жалпы, қай халық болмасын, ешкi сүтiнiң маңызды, пайдалы екендiгiн ертеден пайымдаған. Ендi мiне, гендiк жүйесi өзгертiлiнген ешкiнiң сүтiнен лактоферрин шығарылуда. Бұл үшiн адамның ДНК (тұқым қуалау кодының ұзақ мерзiмдiк молекуласы) жүйесiнiң бiр жапырағы бөлiнiп алынады. Ресей Ғылым академиясының биология институтының ғалымдары одан лактоферриннiң генiн бөлектеп, оны ешкiнiң генiне орналастырған. Қазiргi уақытта ресейлiк ғалымдар осындай 8 бағыт бойынша генетикалық құрылымдар жасаудың жолдарын қарастыруда. Бұл жерде шешек-ата тұқымының өсiмталдығы, сиырға қарағанда икемдiлiгi мен төзiмдiлiгi, тез өсiп-өнетiнi жетекшi орын алады. Оған қоса, ешкiлер жылына екi рет лақтайды. Әр маусымда бiр ешкi шамамен мың литр сүт бередi. Сиырларға аусыл, буруцуллез, туберкулез, құтырма секiлдi аурулар үйiрсек келедi. Бұл жағынан алғанда ешкi малы мұндай ауруларға қарсы тұратын мықты иммунитеттi бойларына қалыптастырған. Олар сиыр секiлдi мәпелеп бағуды, күндiз-түнi қарап, күтiм жасауды талап етпейдi.

Дереккөздер
-----------
Айрық бет

|  |  |
| --- | --- |
| Айрық туралы хабарлама | *Бұл — айрық бет. Көп мағыналы термин сұралғанда, оның мағыналарын ажыратып, қолданушыны тиісті мақалаға бағыттау үшін жасалған. Қандай да бір ішкі сілтеме осы бетке бағыттаса, сілтемені өзгертіп, тиісті бетіне тікелей сілтейтін қылып өзгертіңіз.* |

Ливингстон таулары
**Ливингстон таулары** - Шығыс Африкадағы Танзания жеріндегі таулар. 

Ұзындығы 160 км. Биктігі 2961 м (*Мторви тауы*). Гранит және гнейс *жыныстарынан* құралған. Жылдық жауын-шашыны 2000 мм, беткейлерінде саванна және *селдір ормандар* өседі. Аты ағылшын саяхатшысы *Д.Ливингстонның* құрметіне қойылған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1974ж. 7 том
**Мемлекет басшысы** немесе **Елбасы** (ағылш. *Head of state*, нем. *Staatsoberhaupt*) — мемлекетті ресми түрде бейнелейтін, жоғарғы өкілі есептелетін және атқарушы биліктің тасымалдаушысы болып табылатын жоғарғы лауазымдық тұлға (кейде коллегиалды орган). Елдің басқару формасына және биліктің бөлінуіне байланысты мемлекет басшысы кейде тек салтанатты тұлға болса, басқа елдерде үкіметтің де басшысы болуы мүмкін.

Тағы қараңыз
------------

* Үкімет басшысы

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Әлеуметтану және саясаттану бойынша / Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д. профессор Е. Арын – Павлодар: «ЭКО» ҒӨФ. 2006. – 569 б. ISBN 9965-808-89-9
**Онлайн Мектеп** — Қазақстанның барлық нүктелерінен оқушыларды қашықтықтан оқытудың онлайн платформасы болып табылады.

Тарихы
------

2020 жылы Орталық онлайн-оқыту саласындағы инновациялық компания Bilim Media Group-пен бірлесіп Online mektep цифрлық білім беру платформасын әзірлеп, іске қосты (www.bilimland.kz).

Негізгі мақсат – жалпы білім беретін мектеп оқушыларын онлайн режимде бейімдеп оқыту мүмкіндігін беру.

Online Mektep елдің жалпы білім беретін мектептерінің оқушылары үшін үлгілік оқу жоспарларына сәйкес 1-11 сыныптарға арналған барлық пәндерден цифрлық білім беру контентін қамтиды.

Сабақ мазмұны, жаттығулар мен тапсырмалар кешені Назарбаев Зияткерлік мектептерінің жетекші мұғалімдерімен әзірленіп, Орталықтың пән мамандарының модерациясынан өтеді. Жобаға 500-ден астам әзірлеуші мұғалімдер, оның ішінде НЗМ және еліміздің жалпы білім беретін мектептерінің мұғалімдері тартылды. 1-11 сыныптардың 1-4 тоқсанына әзірленген сабақтардың жалпы саны 24 074 құрады.

Платформаның негізгі идеясы — әр сабаққа конспект, сызба, зияткерлік карта түрінде теориялық материалдар әзірлеу, ал сабақтың практикалық бөлігі деңгейлік тапсырмалар түрінде беріледі, бұл тапсырмалар оқушылардың функционалдық сауаттылығын қалыптастыруға қажетті дағдыларды жүйелі және бірізді түрде дамытуға мүмкіндік береді.

Сайт сабақ мазмұнын ұйымдастырудың деңгейлік жүйесін ұсынады. Сабақтарды әзірлеген кезде тапсырмаларға негізделген оқыту қағидаты негізге алынды (task-based learning). Оқушы белгілі бір деңгейлік тапсырманы орындай отырып, белсенді танымдық үдеріске елігіп кетеді. Әрбір тапсырмаға қысқаша теориялық материал түріндегі «Білу маңызды» және «Түсіндірме» айдарлары беріледі, олар оқушыға сабақ тақырыбына қатысты білімдерін бекітуге және тапсырмаларды саналы түрде орындауға көмектеседі.

Оқушылардың материалды игеру деңгейі мен оқу қарқыны әртүрлі болатыны ескеріліп, оқушыға платформадағы материалдарды жеке оқуға мүмкіндік беріледі. Бұл өз кезегінде өткен материалды сапалы түрде бекітуге, сондай-ақ жеке оқу кестесін құруға мүмкіндік береді.

Онлайн платформа еліміздің жалпы білім беретін мектептерінің оқушылары үшін 2020 жылдың 1 қыркүйегінен бастап іске қосылды. Қазіргі уақытта Online Mektep-ке қосылған мектептер саны – 3 910, белсенді оқушылар саны – 238 754, күн сайын 2 875 697 белсенді пайдаланушы, 1 қыркүйектен бастап сайт барлығы 51 779 298 рет қаралды.

Сабақтар
--------

Тізімде: Қазақ тілі, Орыс тілі, Француз тілі, Неміс тілі, математика, физика, бастауыш математика, АУДИОХРЕСТОМАТИЯ, алгебра, шахмат, химия, және де виртуалды зертхана бар.

Сайтқа кіру
-----------

Порталға кіру үшін сізге мектеп директорынан өз логиніңіз бен пароліңізді алу қажет. Осыдан кейін сайтқа өтіп, логин мен парольді енгізіп, кіру түймесін басыңыз.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
2. ↑

Сілтемелер
----------

*
**Аққаңбақтүсті аллохруза** ( Жерсабын‎ Allochrusa gypsophiloides) Қалампырлар тұқымдасы — Саны қатты қысқарып бара жатқан, сирек кездесетің түр. Батыс тянь-Шань мен Памир-Алай эндемигі. Біздің Елімізде Жамбыл және Оңтүстік Қазақстан обылыстарындағы таулар мен тау етектерінде кездеседі. Шөлді, шөлейтті және саванналы жерлерде тау етегі жазықтығынан орташа тау белдеуіне дейін өседі. Бұтақтанған, дерлік шар тәрізді ұсақ ақ гүлдердің селдер жиынтығы өте әдемі. Түр тіршілігінің өте ұзақтығымен (200 жылға дейін) және салмағы 2-3 кг-ға жететің, негізгі жуан тамырларымен ерекшеленеді.

Дереккөздер
-----------

* ISBN 9965-24-750-1

↑Қазақстан өсімдіктер әлемінің асыл қазынасы
Тадеуш Конвицкий және Густав Холоубек
**Густав Холоубек** (пол. *Gustaw Teofil Holoubek*) (21.04.1923 жылы туған,Краков-06.03.2008,Варшава) - поляк актері.

Өмірбаяны
---------

1949 жылы Краковтағы Жоғары драма мектебін бітірді. Краков, Катовице театрларында қызмет етті. 1958 жылы Варшаваға қоныс аударды. Сол жылдан ол - осындағы "Театр Народовы" труппасында актер. Ойнайтын кеіпкерінің ішкі жан дүниесін философиялық мазмұнмен байыта отырып, терең психологиялық бояумен бейнелеу, оған қосы сахналық қаһармандардың мінез ерекшелігін тап басу әрі көркем жинақтау мен парасаттылыққа ұмтылушылық оның актерлік өнеріне тән қасиет.

Рөлдері
-------

Театрда Гец (Сартрдың "Пері мен тәңірісінде"), Эдип(Софоклдың"Эдип патшасында"),Гамлет, Ричард II(Шекспирдің осы аттас трагедияларында),ал кинода (1953 жылдан) Феликс Дзержинский ("Жеңіс солдатында"), Куба ("Тұзақта",1958),Анджей ("Заң мен кулакта",1964), Наполеон("Марыся мен Наполеонда",1966) т.б. рөлдерді орындады.

Сыйлықтары
----------

* ПХР Мемлекет сыйлығының лауреаты (1966).

Қолданылған әдебиет
-------------------

* Қазақ Совет энциклопедиясы, 1978 жыл, Алматы,12 том, 42 бет
Карл Густав Патрик де Лаваль
**Карл Густав Патрик де Лаваль** (1845 жыл 9 мамыр, Орса - 1913 жыл 2 ақпан, Стокгольм) - швед инженері әрі өнертапқышы. Ұлты - француз.

Еңбек жолы
----------

1872 жылы *Упсалдағы технология институты мен университетін* бітірген. 1878 жылы ол үздіксіз әрекетті центрден тепкіш сепаратор, 1889 жылы *бу турбинасын* жасады. Кеңейтілген соплоны, *иілме білікті* алғаш рет қолданды. Оның турбина жасауға енгізген жаңалықтарының кейбіреулері қазіргі кезде пайдалануда. Ол *соплолар теориясын* жасады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1975ж. 7 том
**Аққан жұлдыз** — Сәбит Мұқановтың романы, екі кітаптан тұрады. Бұл шығарма атақты ғалым Шоқан Уәлиханов туралы көптеген зерттеу, маңызды еңбектерге, фактілерге негізделіп, Шоқан болған жерлерге саяхаттар жасау нәтижесінде өмірге келген шығарма. Мұқанов осы тақырыпта "Ш.Уалиханов", "Қашқар қызы" деген пьесалар да жазды.

Қазақ әдебиетінің алыптар шоғырының бастауы Сәбит Мұқанов қазақтың 19 ғасырдағы ойшыл-ғалымы Шоқан Уәлихановтың өмірі мен шығармашылығын ұзақ жылдар бойы терең зерттеді. Осы зерттеу еңбектерінің нәтижесінде «Аққан жұлдыз» (1967-1970) романы туды. Жазу барысында арнайы Қытайға, Шыңжаң өлкесіне барып, Шоқанның сонда өткізген өмір кезеңдерін, бастан кешірген оқиғаларын зерттеп біледі. Омбы және Ленинград қалаларының мұрағаттары мен кітапханаларын күні-түні ақтарып, Шоқан өміріне қатысты материалдар жинады. Шоқанның қоғамдық өмірден шеттелуіне, одан «безінуі» мен «түңіліске» патша шенеуніктері тарапынан көрсетілген сенімсіздік пен жан күйзелісі себепші болады. Оның астарында Шоқан Уәлихановтың өз халқының шығу тегін қазбалау, этностық аумағы мен жер-су аттарының түп-төркінін анықтау, «еркіндік» пен «теңдік» туралы идеялары жатты. «Тұманды дәуірде» өмір сүріп, өз халқының алдында «болу не болмау» мәселесінің тұрғанын бүкіл болмысымен, жан-дүниесімен ұғынған Шоқан Уәлиханов ұрпақтары үшін жарық жұлдыз екенін Сәбит Мұқанов тағы бір дәлелдеді. Өз халқын жан-тәнімен сүйген Шоқанды «тамаша ойшыл» ретінде суреттейді. Еңбектің көркемдік жағы Шоқанның тұлғасын өзі өмір сүрген қоғамның әділетсіздігін сынай отырып жазылуымен ерекшеленеді. Шығармада қазақ-орыс қатынасының ара-жігі, сол кезеңде қабылданған реформаның, патшалық Ресейдің қол астына кірген қазақтың жайы кеңінен қамтылған. Шоқан туралы жазған еңбегінің 2 кітабы ғана аяқталған. Шоқанның өнегелі өмірінің ғұмырнамасына айналған еңбек аяқталмаған күйде қалды.


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|   Сәбит Мұқанов шығармалары |
| --- |
|  |
| Романдары | 
Адасқандар (Мөлдір махаббат) • Жұмбақ жалау (Ботагөз) • Теміртас • Есіл • Өмір мектебі трилогиясы (Менің мектептерім) • Сырдария • Тыңдағы толқындар • Аққан жұлдыз |
|  |
| Пьесалары | 
Ботагөз • Шоқан Уәлиханов • Сәкен Сейфуллин • Қашқар қызы |
|  |
| Басқа шығармалары | 
Сұлушаш (поэма) • Өлеңдері • Повестері • Әңгімелері • Мақалалары • Саяхаттар • Өсу жолдарымыз • Жарқын жұлдыздар • Халық мұрасы |

 |
**Контагиозді моллюск. Ауру туралы жалпы ақпарат**

Терінің вирустық ауруы, контагиозді моллюск, ауру адаммен тұрмыстық және дене қарым-қатынасында туындайды. Контагиозді моллюск сипатталатын белгілер – бұл терідегі безеу сияқты бөрткендердің шығуы. Аурудың атауы безеулерді қысқанда дөңгелек пішінді маллюск тәрізді заттан тұратын ақ қою сұйықтықтың шығуынан контагиозді моллюск деп аиалып кеткен. Оны көбінесе ісіктермен және басқа да емдемесе адам өміріне қауіпті болуы мүмкін аурулармен шатастырады. Сондай-ақ инфекция ауру адамдармен ВИЧ-пен бір уақытта жүреді. Сондықтан барлық ауру жұқтырған адамдарға анализ тапсырып, ВИЧ бар-жоқтығына тексеруден өту керек.

Инфекцияның негізгі берілу жолы жыныстық қатынас болып табылады. Сонымен бірге бөрткендер жыныстық мүшеде орналасады. Сонымен бірге медициналық тәжірибеде контагиозді моллюскінің тұрмыстық жолмен бірелген жағдайлары белгілі. Балалар көбінесе бассейндерде ауру жұқтырып алады. Контагиозді моллюск лас ойыншықтарда да болуы мүмкін, сондай-ақ қол беріп амандасқанда да жұғуы мүмкін.

Контагиозді моллюск тек адамда ғана болады, себебі оның қоздырғышы Molluscipoxvirus патогенді вирус болып табылады. Вирус ошақтары бүкіл әлем бойынша тіркелген, оның таралуына географиялық фактор әсер етпейді. 
Вирусты жұқтырып алу өте оңай.
Инфекциямен күресудің қиындығы оның құрамында ДНК болуымен сипатталады. Сондықтан қазіргі заманғы медицина одан түбегейлі құтылу мүмкіндігін бере алмайды. Бұл ауру созылмалы болып табылады. Алайда қиын жағдайларды болдырмауға болады, ол үшін тұрақты терапия мен дәрігер маманның тұрақты бақылауында болу қажет. Ауру белгілерімен күрестің негізгі әдістері ағзаны жалпы имммунитетін жоғарылату болып табылады. Иммунитет төмендеген жағдайда ауру белгілері пайда болады.

  

Адам денсаулығы жалпы нашарлағанда, сондай-ақ қоршаған ортаның, яғни экологияның кері әсері болғанда аурудың клиникалық көріністері байқалады. 
Ересек адамдарда аталған ауру негізінен жыныстық қатынас арқылы жұғатындықтан, оларда ең алдымен, жыныс мүшелері, сондай-ақ саны, іштің төменгі жағы зақымданады. Балаларда бөрткендер денесінің кез келген жеріне шығуы мүмкін. Көп жағдайда бөрткендер екі-үш айдан кейін кетіп қалады. Сондай-ақ олар теріде көп уақыт сақталуы мүмкін. Сол кезде дерматовенеролог дәрігер мен тиімді терапия науқас адамға өте қажет болады.
**Конструктивті логика** (лат.*constructio* - құру) - математикалық логикадағы бағыт. Конструктивті логиканың даму барысы Л. Брауэрдің, Г. Вейльдің, А. Гейтингтің еңбектерінен басталады. Конструктивті логиканың негізгі мұраты шекті жиындар үшін дұрыс принциптерді (мысалы, бүтіннің бөлшектен үлкендігі туралы ереже, үшіншіні жоққа шығару заңы) шексіз жиындарға көшіруді тыюдан тұрады. Шексіздік ұғымына классикалық және Конструктивті логиканың көзқарастары әр түрлі: біріншісі шексіздікті көкейкесті, аяқталған деп, екіншісі - потенциалды,қалыптасушы деп қарастырады. Конструктивті логикаға сондай-ақ объектілер мен жалпы логикалық-математикалық теориялардың индуктивті құрылымы (конструкциялау) тән. Қазіргі математикалық логика мен математиканың негізгі нәтижелеріне Конструктивті логиканың принциптері тұрғысынан қайта қарауға әрекет жасалуда. Конструктивті логиканың дамуына Гедель, С. Клини, Тьюринг, А. Н. Колмогоров, А. А. Марков, Н. А. Шанин үлкен үлес қосты.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ энциклопедиясы" - Философиялық сөздік
**Арпаған** немесе **Тарақбоз** (лат. *Bromus tectorum*) – астық тұқымдасының арпабас туысына жататын бір жылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанның барлық өңірінде кездеседі және өседі. Құм топырақты шөл аймақта, тыыңайған жерлерде, тау бөктерінде өседі.

Сипаттамасы
-----------

Сәуір және шілде айларында гүлдейді. Биіктігі қалыпты жағдайда 10-50 см. Сабағы түзу. Жапырағы таспа пішіндес болып келеді. Гүлі қызғылт сары. Гүлшоғыры жайқала өскен сыпыртқы. Жемісі дәнек болып табылады. Дәруменге өте бай өсімдік түрі. 100 кг пішенінде 92,3 азық өлшемі, 5,4 кг сіңімді протеин, 100 г құрғақ затында 55 мг каротин бар.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ ССР қысқаша энциклопедиялық-2 том-Қазақ Совет энциклопедиясының бас редакциясы-Алматы,1987-

* Ортаққор логотибі Ортаққорда бұған қатысты медиафайлдар бар: **Арпаған**
Сурет:Scrolllock.jpg
**Scroll Lock пернесі** `Scroll Lock` — пернетақтаның жоғарғы қатардағы қызметтік пернелердің оң жақ шетінде орналасқан экранды айналдыруды болдырмау (Scroll Lock) пернесі. 

Бұл перне жұмысы программамен анықталады. Мысалы, Scroll Lock пернесі басылып, жарықша шам жанып түрғанда, бағыттауыш жебелік пернелерді басу — меңзерді тұрақ- тандырып, мәтін жолдарын жылжытады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі:Информатика және компьютерлік техника/ Жалпы редакциясын басқарған А.Қ.Құсайынов. – Алматы: «Мектеп» баспасы» ЖАҚ, 2002. – 456 бет. ISBN 5-7667-8284-5


|  IBM/Windows компьютер пернетақтасы (QWERTY / ЙЦУКЕН жаймасы)
к • т • ө |
| --- |
| Esc |  | F1 | F2 | F3 | F4 |  | F5 | F6 | F7 | F8 |  | F9 | F10 | F11 | F12 |  | PrtSc SysRq | Scroll Lock | Pause Break |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
| Error: imagemap\_invalid\_title |  | Ins | Home | PgUp |  | NumLk | / | \* | - |
| Del | End | PgDn | 7 | 8 | 9 | + |
|  |  |  | 4 | 5 | 6 |
|  | ↑ |  | 1 | 2 | 3 | Ent |
| ← | ↓ | → | 0 | , |
**Метагалактика** (*мета...* және *Галактика*) – жұлдыздар жүйесінің (галактикалардың) жиынтығы.

Қазіргі кездегі зерттеулер Метагалактиканың тек белгілі бір бөлігіне ғана түсініктеме бере алады. Кейде осы бақыланатын бөлікті Метагалактика деп атайды. Метагалактиканың негізгі құрылымдық бірлігіне құрамында бірнеше мыңдаған галактикалары бар галактикалардың шоғырлары мен топтары жатады. Сонымен қатар жекеленген галактикалар да кездеседі. Галактикалар мен шоғырлар бір бірінен морфологиялық белгілерімен, сәуле шығаруымен, т.б. қатты ерекшеленеді. Кеңістікте галактикалар аралығында галактикааралық газ орын алады; үлкен масштабтағы (LЈ100 Мпк) галактикалар кеңістікте біртекті орташа орналасқан. Метагалактикадағы заттардың орташа тығыздығы 10–26-нен 3Ч10–28 кг/м3-ге дейін. Метагалактиканың негізгі қасиеті оның ұлғаюы болып табылады. Галактикадағы барлық шоғырлар олардың ара қашықтығына пропорционал жылдамдықпен бір-бірінен алшақтайды. 20 ғасырдың 20-жылдары сол кездегі ең ірі телескоптардың көмегімен жұлдыздық табиғаты көпке дейін күмәнді болып келген қылаң тұмандықтардың көбі біздің Галактика тәріздес алып жұлдыздық жүйелер екендігі дәлелденді.

***Мысалы***, біздің Галактика және оған ең жақын он бес галактика шағын шоғырдың мүшелері болып табылады. Орнықты емес Метагалактиканың алғашқы моделін А.Эйнштейннің жалпы салыстырмалық теориясы негізінде 1924 – 26 жылдары кеңес математигі А.А. Фридман жасады.

Дереккөздер
-----------

```
* Қазақ энциклопедиясы
```
**Хлоя Грейс Морец** (ағылш. *Chloë Grace Moretz* [klɒiː greɪs məˈrɛts]; 10 ақпан 1997 жыл, Атланта, Джорджия, АҚШ) — америкалық актриса және модель.

Өмірбаяны
---------

Хлоя Морец Атлантада дүниеге келген. Әкесі - Маккой, хирург болған, анасы - Терри, медбике болып жұмыс істейді. Хлояның 4 үлкен ағасы бар: Брэндон, Тревор, Колин және Итан. 2002 жылы ол анасы және ағасы Тревор мен Нью-Йоркке көшіп келген. Алғаш рет оны өнер мектебіне қабылдаған сәттен бастап ол актер мамандығына қызығушылық танытқан болатын.

Мансабы
-------

Оның карьерасы Голливудта басталған болатын. Алғаш рет түскен фильмі Қорғаушы телесериалындағы Виолеттаның рөлі. Кейін ол 43-тен астам фильмдерге түсіп атақты бола бастады. Статистикаға сүйенетін болсақ барлық әлем Хлояны Егер мен қалсам атты фильм арқылы тани алады. Ол фильме жасөспірім қыздың ата-анасынан айырылу жайлы баяндалған болатын.

Жеке өмірі
----------

Морец кішкентай кезінен бастап сән әлеміне өте қызықан. Қазргі күнге дейін осы салаға үлкен қызығушылық танытады және әртүрлі журналдармен бірге жұмыс атқаруда. 

Қазіргі таңда Хлоя Морец Нью-Йорк қаласының өнер академиясында білім алуда.

Дереккөздер
-----------

Сілтемелер
----------

* Хлоя Грейс Морец (ағыл.) *Internet Movie Database* сайтында
* Хлоя Грейс Морец (ағыл.) TCM Movie Database сайтында
* Хлоя Грейс Морец (ағыл.) AllMovie сайтында