recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Фарадей** заңдары — электролиттер арқылы электр тогы өткенде электродтарда бөлінетін не ыдырайтын заттардың мөлшерін (массасын) анықтайтын электролиз процесінің негізгі заңдары. Ол заңдарды 1833 — 34 ж. ағылшын ғалымы М.Фарадей ашқан. Фарадейдің 1-заңы былай тұжырымдалады: Электролит арқылы ток өткенде электродта бөлініп шыққан заттың массасы (т) ток күшіне (I) және ток жүрген уақытқа (t) пропорционал, яғни т=kIt, мұндағы k — электролиттегі заттың электрхимиялық эквиваленті деп аталатын пропорционалдық коэффициент Фарадейдің 2-заңы электрхим. эквиваленттің шамасын анықтайды: k=1M/Fn=A/F, мұндағы п — ионның заряды (валенттігі), A=kFz, электролиттегі заттың химиялық эквиваленті, яғни элементтің электрхимиялық эквиваленті оның химиялық эквивалентіне пропорционал. Фарадей заңының математикалық өрнегі электролиз кезінде бөлінетін заттың массасын, электрхимиялық және химиялық эквиваленттерін дәл аңықтау үшін пайдаланылады.

Сілтемелер
----------

"Қазақ Энциклопедиясы", 9 том
**Баян Байғожина** (*1926, Абай ауданы, Арқат ауылы - 27.04.1945, Германия, қ*) – Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысушы, мерген.

#### Өмірбаяны

1926 жылы Шығыс Қазақстан облысы Абай ауданы, Арқат ауылында туған. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда өз еркімен майданға аттанған. Белорусь, Литва, Польша, Германия жерлерін азат ету ұрыстарына қатысады. 1945 жылы 27 сәуірде Гиденбург қаласы үшін болған ұрыста 15 фашисті құрытып, ерлікпен қаза табады.

#### Марапаттары

Ерліктері үшін Қызыл Жұлдыз, 2,3-дәрежелі "Данқ" ордендерімен, "Жауынгерлік ерлігі" үшін медалімен марапатталған. Кеңес Одағының Батыры атағына ұсынылған. Ефрейтор Байғожинаның ерлік өмірі туралы әскери тілші П.Кузнецов 1945 жылы "Комсомольская правда" газетінде "Шыңғыстаудың баяны" деген мақаласын жариялады. "Алматыдан Берлинге дейін" атты кітабында Баянның есімін тағы да құрметпен еске алады. Журналист Қ. Молдақашев "Баян" атты поэма жазды. Қарауыл ауылындағы бір көшеге Баян есімі берілген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Шығыс Қазақстан Облысы энциклопедиясы, 234 бет: Байғожина Баян

Сыртқы сілтеме
--------------

*
*Cuculus canorus bangsi* + *Sylvia atricapilla*
**Қарабас сандуғаш** (лат. *Sylvia atricapilla*) - Торғайтәрізділер отрядының сандуғаштар тұқымдасының арасындағы ең әйгілі сайрағыш құс. Құс әуенін бағалайтындардың көпшілігі оның әуенін бұлбұлдың әуенінен де әдемі деп санайды.

Биологиялық сипаттама
---------------------

Бұл орташа денелі сандуғашты басындағы ашық қызғылтсары «телпегі» бойынша аналығына қарап оңай тануға болады. Қара «телпекті» аталық сайрағыш сандуғашты еске түсіреді, алайда, біріншіден, қарабас сандуғаштың жоны сұр реңді емес, зәйтүн түстес қоңыр; екіншіден, бұл екі сандуғаштар бізде ешқашан бірге кездеспейді. Бұл - барлық сандуғаштардың ішіндегі орманда ең көбірек мекендейтін құс. Ол бұталар өскен әр алуан ормандарда орын тебеді, алайда бұталары өте көп орман алаңшасын көбірек ұнатады. Тұқымтоптың өмір сүруі басқа сандуғаштардікіне ұқсас.

Таралуы
-------

Еуропалық түр ретіндегі қарабас сандуғаш негізінде Қазақстанның солтүстік және батыс өңірлерінен ұшып өткенде байқалады. Анда-санда Жайық өзенінің аңғарын бойлай ұялайды. Қазақстанның батысында қарабас сандуғаштар көктемде - сәуір-мамырда, күзде - қыркүйек және қазанның алғашқы күндерінде ұшып өтеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *BirdLife International* *Sylvia atricapilla*. *IUCN Red List of Threatened Species. Version 2013.2*.  International Union for Conservation of Nature (2012). Тексерілді, 26 қараша 2013.
2. ↑  Мектеп энциклопедиясы. Алматы: Атамұра, 2010
**Мауқарұлы Абай** 1956 жылы 8 маусымда Моңғолиядағы Баян-Өлгей аймағының Бұлғын өлкесінде дүниеге келген. Дәрігерлік мамандығымен қатар, жазушылықпен айналысып, «Тасқын» («Өлгей», 1984) деген аударма кітабын бастырған және сондағы «Шұғыла» әдеби журналы мен «Жаңа өмір» газетінде біршама әңгімелері мен публицистикалық мақалалары жарияланған. 1991 жылы Қазақстанға қоныс аударған соң, еларалық «Шалқар» газетінде тілші, «Ана тілі» аралығында бөлім меңгерушісі, «Қазақ елі» газетінде бөлім редакторы, еларалық «Көш» газетінің алғашқы редакторы болып қызмет атқарған. Қазір «НұрМүбәрәк» баспасында редакторлық қызметте. Осы мерзімдік басылымдарда шеттегі қазақтар өмірінен «Жүз жылғы көші-қон» атты Моңғолиядағы қазақтар туралы тарихи-эссесі, «Ұлт қамы, сонсоң қарын», «О қазақ пен бұ қазақ», «Жылқы мінез қазақтың жерсінбеген жері бар», «Аймақтың шаңырағын көтеріскен», «Дәстүр үшін жан пида» сынды көптеген ой-толғаулары жарияланған. Түрік-моңғолдың көне әдеби мұрасы «Алтын шежірені» («Өнер», 1998) қазақшаға тәржімалап, жеке кітап етіп бастырды.

Еңбектері
---------

«Көш — керуен» (Алматы, 1997), «Парасат падишасы» («Атамұра», 1998), «Ата салтыңды аяла» («Ана тілі», 1998), «Қазақ диаспорасының ана тілі мәселелері» (Дүниежүзі қазақтары қауымдастығы, 2000), «Алғашқы ұстаз» (Алматы, 2000) атты жинақтарға жекелеген туындылары енген. Тибет халқының ғибратнамалық кітабы «Субашид» («Аударма» баспасы, 2004) кітабы жарық көрген. «Мөлдір бұлақ» республикалық балалар журналына, «Әсемай», «Жұлдыз» журналдарында ғибратнамалық әңгімелері жарық көріп келеді. «НұрМүбәрәк» баспасынан балаларға арналған «Он екі маржан», «Сахаба жұлдыздары», «Он екі пайғамбар» кітапшалары шыққан. «Құбыланама» діни эсселер (2009) кітабы жарық көрген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл
**Нақис Савурахун** (1854–1923) – ұйғыр ақыны. Қашғар у-нің (қазіргі Шығ. Түркістан) Янгисар қаласында туып өсіп, ғұмыр кешкен. Нақис Савурахун өлеңдері бір жинақ (1885) көлемінде сақталған. Ол үнді жазушысы Иниятуллах Канбунның (1606–71) «Баһары данши» атты кітабын парсы тілінен ұйғыр тіліне аударды (1887), көне қолжазбаларды көшіріп, халық арасына таратты. Нақис Савурахун шығармашылығында махаббат тақырыбы басты орын алғанымен, қоғамдық мәселелерге арналған, халықтың ауыр тұрмысын көрсететін өлеңдері де бар. Оның бірқатар өлеңдерінде ( «Мугани», «Сиыр және бай» т. б.) таптық қайшылық суреттеледі, езуші таптың озбырлығы сыналады, диқандар өмірі мен тұрмысы ( «Бие мен бай» т. б.) шынайылықпен бейнеленеді. Н. 19 ғ-дағы ұйғыр әдебиетінің дамуына үлес қосқан ақын.

1. ↑  Қазақ совет энциклопедиясы 1976 жыл. / М.Қ.Қаратаев
Координаттар: 48°15′26″ с. е. 14°30′06″ ш. б.﻿ / ﻿48.25722° с. е. 14.50167° ш. б.﻿ / 48.25722; 14.50167 (G) (O) (Я)

Гузен концлагерінің орталық кіреберісі
**Маутхаузен** (нем. *KZ Mauthausen*) — неміс-фашистерінің концентрациялық лагері. 1938 жылы Маутхаузен (Австрия) қаласынан 4 км жерде, Дахау коцлагерінің "бөлімшесі" ретінде салынды. 1938 - 1945 жылдар аралығында мұнда 335 мыңға тарта адам тұтқында болды. 122 мыңнан астам адам айуандықпен өлтірілді. Соның 32 мыңнан астамы кеңес азаматтары. Маутхаузендегі коммунистер бастаған астырытын ұйым 1945 жылы 5-7 мамырда көтеріліс ұйымдастырылды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін мұнда мемориалдық музей ашылды. 1948 жылы Д.М. Қарбышевқа ескерткіш орнатылды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
**Мауро Эмануэль Икарди Риверо** (ис. *Mauro Emanuel Icardi Rivero*; 19 ақпан 1993 жыл, Росарио, Аргентина) — аргентиналық футболшы, "Пари Сен-Жерменнің" шаубылшысы.

Карьерасы
---------

### Клубтық

Аргентинада, Росариода дүниеге келген. Алты жасында отбасымен бірге Испанияға қоныс аударды да, "Весиндарио", "Барселона" клубтарының жастар командасында ойнап, 2011 жылы Италияға, "Сампдория" клубына ауысты. 
Карьерасын 2012 жылы осы "Сампдорияда" бастап, 2013 жылға дейін доп тепті.

2013 жылы "Интернационалеге" ауысты. 

2014/15 жылғы маусым қорытындысында Лука Тонимен бірге Италия чемпионатының үздік мергені атанды.

2018 жылы 18 қыркүйекте УЕФА Чемпиондар Лигасындағы дебют ойынын "Тоттенхэм Хотспурға" қарсы өткізді.

2019 жылы жазда "Пари Сен-жерменге" бір маусымға жалға берілді.

### Ұлттық құрамада

2013 жылы 16 қазан күні ӘЧ-2014 іріктеуінде Уругвайға қарсы тұңғыш рет Аргентина құрамасы сапында алаңға шықты.

2016 жылы Диего Марадона мен Лионель Месси Мауроның құрамаға шақырылуына қарсылығын ашық білдірді. Оған Мауроның тағы бір аргентиналық футболшы Макси Лопеспен арасындағы бітіспес жанжал себеп болды (Мауро Икарди Макси Лопестің бұрынғы әйелі Вандаға үйленіп алған болатын). Марадона мен Мессидің қарсылығы себеп болып, Икарди әлем чемпионатына баратындардың тізіміне ілінбеді.

Жетістіктері
------------

### Командалық

«**Пари Сен-Жермен**»

* Франция чемпионы: 2019/20
* Франция кубогы (2): 2019/20, 2020/21
* Лига кубогы: 2019/20
* Франция суперкубогы: 2020

### Жеке

* Италия чемпионатының үздік мергені **(2)**: 2014/15 (22 гол, Лука Тонимен бірге), 2017/18 (29 гол, Чиро Иммобилемен бірге)
* Италияның жыл футболшысы: 2017/18

Дереккөздер
-----------

1. ↑

Сілтемелер
----------

* Профилі Мұрағатталған 21 наурыздың 2019 жылы.  (ағыл.)
*Алтайстика* - алтай тілдерінің шығу тегін арнайы зерттейтін тарихи салыстырмалы тіл білімінің дербес саласы. Алтайстиканың негізгі мақсаты - алтай тілдері тобына жататын түркі, моңғол, тұңғыс - маньчжур тілдерінің өзара жақындастығын, төркіндестігін анықтау. А. саласындағы арнайы зерттеулер түркі, моңғол, тұңғыс - маньчжур тілдерінің кейбір типологиялық, структуралық ерекшеліктеріне сүйеніп, олардың арасындағы шынында да көптеген ұқсастықтардың, кейбір ұқсас грамматикалық тұлғалардың, фонетикалық заңдылықтардың және ортақ сөздердің бар екенін анықтап отыр. Бірақ бұл ұқсастықтардың себебін, мән-жайын түсіндіруге алтаист ғалымдардың арасында күні бүгінге дейін бір ауыздылық жоқ. Бірқатар ғалымдар (Б. Я. Владимирцов, Г. Рамстедт, Е. Д. Поливанов, М. Рясянен, Н. А. Баскаков, К. Г. Мангес т.б) алтай тілдері о баста бір тілден тараған , шығу тегі бір деп топшыласа, енді біреулері (Л. Лигети, В. Котвич, Г. Д. Санжеев, А. М.Щербек т.б.) алтай тілдері арасындағы ұқсастық олардың тарихи ұзақ дәуірлер бойы өзара тығыз қарым - қатынас болуының және бір - біріне күшті әсер етуінің нәтижесі деп жорамалдайды.

Дереккөздер
-----------

Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1972ж. 1 том, 292б.
**Анна Владимировна Онкович (Колосова)** (укр. Онкович Ганна Володимирівна; 1 қаңтар 1944, Шагаево ауылы, Горький облысы, РСФСР) — украин ғалымы, педагогика ғылымдарының докторы, профессор, Украина Ұлттық педагогикалық ғылымдар академиясының (Киев) Жоғары білім институтының гуманитарлық білім теориясы мен әдістемесі кафедрасының меңгерушісі, украин лингводидактикасы, медиа мұғалімі, медиа білім беру саласындағы зерттеуші. Медиа дидактиканың мәселелерін зерттейді (негізінен баспасөз және Интернет көздері негізінде). Медиа білім беру, лингводидактика, украинтану, жоғары білім педагогикасы тақырыптары бойынша көптеген жарияланымдардың авторы. Педагогика, медиа мәдениет, журналистика және медиа білім беру мәселелері бойынша бірнеше халықаралық ғылыми конференциялардың қатысушысы және ұйымдастырушысы.
**Рахметжан Сәрсенбайұлы Малабаев** (1884, Орал губерниясы Жақсымбай облысы №7 ауылы - 1961, Алматы) - ақын, жазушы, драматург, фольклор жинаушы. Орынбордағы оқытушылар даярлайтын мектепті бітірген (1910). Ұзақ жыл мұғалім болған. Бірқатар өлеңдері мен публицистикалық мақалалары, очерктері "Айқап" журналында, "Қазақ" газетінде жарияланған. 1922 жылы "Тура тиген қарғыс" үш актілі комедиясы. "Ошақ тұтқыны", "Надандық құрбаны", "Шариғат құрбаны", т.б. бір актілі пьесалары жарық көрген. "Аштық құрбаны" повесі 1929 жылы "Жаңа әдебиет" журналында жарияланған. 1934 жылы Ташкентте "Атамандар жорығы" әңгімелер жинағы басылып шыққан. Ауыз әдебиетінің үлгілерін жинаумен айналысқан. Көптеген дастандар, толғау-жырлар, өлең-термелер жинап, 4 қолжазба тігіндісін Әдебиет және өнер институтына тапсырған (1946).

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
**Анна Гавальда** (фр. ; 9 желтоқсан 1970 жыл, Булонь-Бийанкур) – француздың атақты жазушысы
.

Оның шығармалары әлемнің ондаған тіліне аударылған. 1999 жылы «Мені біреу күтіп тұрса екен...» деген атпен тұңғыш новеллалар жинағы жарыққа шығады. Анна осы шығармасымен RTL-дің Гран-приіне лайық деп танылады. Сондай-ақ әлемнің 30 шақты тіліне аударылып, жазушыға мол табыс алып келеді. «Мен оны сүйдім» атты шығармасы да көптеген әдеби сыйлықтарға ие болады. Осы романның желісімен Изабель Брайтман фильм түсіреді. Қазір «Elle» журналына новеллалар мен мақалалар жазып тұрады. Жастарға арналған «35 кило үміт» атты романы бар.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
**Рахматуллин Қасым Халиуллаұлы**(1920 ж.т.) – филос. ғыл. докт. (1968), проф. (1969), Қазақ КСР-інің еңб. сің. ғыл. қайраткері (1984). Жаратылыстанудың, астрономияның филос. мәселелерін, диалектика принциптерін, ғыл.-тех. революция мәселелерін зерттеді.
Аса көрнекті философ, ғалым, ұстаз Рахматуллин Қасым Халиуллаұлының өмірі мен шығармашылық қызметі әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-да философия және саясаттану факультетінің қалыптасып дамуымен тығыз байланысты. Қасым Халиуллаұлы 1971 жылы факультет құрылымына жаңа өзгерістер ендіруге мұрындық бола отырып, факультет құрылымына өзерістер енгізу үшін университет басшылығына ұсыныс жасай отырып, факультетті басқарудың тиімді әдістерін ұсынды. Қасым Халиуллаұлы кафедраның сан-салалы жұмысын уақыт талаптарына сай, заманауи тұрғыдан дамытқан, өзіне дейінгі дәстүрді сақтап, өзін жетілдіре білген ғалым ретінде көрсете білді. Рахматуллиннің басшылығымен филоософия факультетінде диалектикалық логиканың, жаратылыстанудың философиялық мәселелері және арнайы курстардың жүйесі дайындалып, бағдарламалары жасалды.

Рахматуллин Қасым Халиуллаұлының жетекшілігімен кафедра ұжымы философияны оқытудың жаңа әдістерінің логикалық құрылымын жасап, республикамен қатар, бұрынғы одақ көлемінде белгілі болды. Жаратылыстану факультеттерінде философияны жоғары кәсіби деңгейде оқытуды қамтамасыз ету үшін Рахматуллин Қасым Халиуллаұлының жетекшілігімен жаратылыстанушылар үшін философияның жалпы теориялық және әдістемелік қызметін жан-жақты, толыққанды ашатын түрлі әдістемелік құралдар дайындалып жарық көрді.

Рахматуллин Қасым Халиуллаұлының ғылыми жұмыстарына қызығушылық танытқан ММУ-нің философия кафедрасы жаратылыстанудың философиялық мәселелеріне қатысты пікірталастарға жиі шақырып тұратын.

Маркстік-лениндік философияның ойлауды және ізденісті тар шеңберде ұстауынан бас тартқан Рахматуллин Қасым Халиуллаұлы ғалам және оның құрылымын зерттеуге ұмтылды. Аспан денелерінің, жұлдыздар мен планеталардың космостық материяның басқа да формаларының құрылымы, қозғалысы және де дамуын философиялық тұрғыдан пайымдап, космонавтиканың философиялық негіздері мен өлшемдерін пайымдап берді.

Сондай-ақ, астрономия және космонавтика, космологияға байланысты жазған ғылыми мақалалары Америка құрама штаттарының ұлттық аэроғарыштық бірлестігінің (HACA) аспан әлемі мен ғарыш саласына қатысты дүниежүзілік мақалалар көрсеткішінің санатына қосылған. Бұл да ғалымның ғылыми еңбегіне әлемдік ғылыми қауымдастық тарапынан берілген жоғары баға деп білеміз. Қ.Х.Рахматуллиннің осы салада атқарған еңбектері жаратылыстану ғылымдарының философиялық негіздері мен астарларын ұғынуға және білім интеграциясының күрделі үдерісінің қыр-сырын танып білуге жол ашты.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
**Қоскіндік** - жас төлдің түспеге кіндігіне микробтың енуіен пайда болатын ауру.  

Бұл ауру төл лас орында күтіліп, тазалық шаралары сақталмаған шаруашылықта жиі кездеседі.  

Әдетте төлдің кіндігінің қалдығы 4-8 күнде түсіп, орны тыртық болып жазылады. Қоскіндікте төлдің кіндік қалдығы дымқылданып, төңірегі іседі, дене температурасы көтеріледі, ауру асқығанда төл өліміне қауып туады.  

Емі: Қоскіндікте төлдің зақымдалған кіндік қалдығын сылып тастап йод жағады, марганец қышқыл калий ертіндісімен күйдіреді, страптоцид себеді, құрсақтың көк етіне новокаи қосылған стрептоцид жіберіледі.

Дереккөздер
-----------

* "Қазақстан": Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998
**Қоскөл** — Тобыл алабындағы тұзды көл.

Географиялық орны
-----------------

Қостанай облысы Әулиекөл ауданында, Раздольное ауылынан 12 км оңтүстікте, теңіз деңгейінен 228 м биіктікте жатыр.

Гидрографикасы
--------------

Аумағы 3,4 км2, ұзындығы 2,5 км, енді жері 1,8 км, жағалау бойының ұзындығы 6,4 км. Шарасында жыл бойы су болады. Көктем айларында бірігіп, жазда екіге бөіленді. Негізінен жер асты және жауын-шашын суларымен толысады. Қараша айының 2-жартысында суы қатып, сәуірдің 2-жартысында ериді.

Жағалау сипаты
--------------

Ендік бағытта созылып жатқан көл жағалауы жазық. Батысы мен солтүстігінде қамыс шоғырлары өскен.Алабы мал жайылымына және шабындыққа пайдаланылады. 25% алабы егістікке жыртылған.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
**Анна-Линн Маккорд** (ағыл. AnnaLynne McCord, 1987 жылдың 16 шілдесінде туған, Атланта, АҚШ)-американдық әртіс және модель. «90210: Новое поколение» және «Частях тела» атты сериалдарындағы Наоми Кларк пен Иден Лорд рөлдерімен танымал болып табылады.

Өмірбаян
--------

Анна-Линн отбасындағы үш қыздың ең кенжесі. Ол үйде отырып білім алған және де орта білім атегориясы бойынша 15 жасында дипломға иемденген болатын. Сосын ол «Wilhelmina Modeling Agency» атты агенттігінде модель болып, рекламалар мен музыкалық клиптерді түсе бастайды. «Seventeen» журналында модель болып уақытша жұмыс істейді

Жетістіктері
------------

2009 жылы «Young Hollywood Superstar» жүлдегері болып «Актриса завтрешнего дня» номинациясымен марапатталған болатын. «Teen Choice Awards» жүлдегерлеріне Наоми рөлі үшін үміткер болған. 2010 жылы «Выдающееся исполнение роли» атты бақауында «Прорыв года» деген номинацияға Наоми рөлі үшін марапатталды.

Дереккөздер
-----------

 Маккорд Анна-Линн
**Қоскөл** — Теңіз-Қорғалжын ойысындағы көл.

Географиялық орны
-----------------

Ақмола облысы Егіндікөл ауданы, Көркем аулының оңтүстік-шығысында 19 км жерде орналасқан. Есіл алабында. Теңіз деңгейінен 332 м биіктікте жатыр.

Гидрографикасы
--------------

Аумағы 4 км2, ұзындығы 2,7 км, енді жері 2,2 км, жағалау бойының ұзындығы 7,9 км. Жауын-шашын және жер асты суларымен толығады. Қарашада суы қатып, сәуірде ериді.

Жағалау сипаты
--------------

Жағалауы жазық, қамыс өскен. Солтүстігінде Шұңқыркөл, шығысында Самарбай, батысында Жарлыкөл, оңтүстігінде Ұзынкөл көлдері жатыр. Суының тұздылығы орташа. Мал суаруға жарамды.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
**Топохимиялық реакциялар** – қатты денелердің қатысуымен жүретін химиялық реакциялар. Топохимиялық реакцияларға негізінен қатты заттар, кейбір жағдайларда газдар мен сұйықтықтар қатысады. Топохимиялық реакциялардың мысалы, кристаллогидраттардың дегидраттануын, тотықтардың қалпына келтірілуін, ауыр металлдар азидтерінің ыдырауын, шалаөткізгіш кристалдарды синтездеу мен тазартуды, т.б. жатқызуға болады. Кольшуттер ұсынған "топохимиялық" термині кристалдың белгілі бір жерінде жүретін реакция деген мағына береді. Топохимиялық реакциялардың ерекшеліктері: 1) олар барлық көлемде іске аспай, қатты дененің реакцияға қабілетті жекелеген бөліктерінде басталады; 2) басталған реакцияның кристалдың көршілес бөліктеріне жайылуы. Топохимиялық реакциялардың жылдамдығы кристалдың ақауына, ондағы кристалдық торды түзетін бөлшектердің (ион, атом, молекула) инерттігіне тікелей байланысты. Топохимиялық реакциялардың практикада кеңінен пайдаланылатын маңызды түрлеріне: ауыр және түсті металдардың кендерін күйдіру, тотықсыздандыру мен хлорлау, ферриттер мен катализаторлар алу, т.б. жатады.

Дереккөздер
-----------

«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл. ISBN 5-89800-123-9, VIII том
**Любо́вь Ефи́мовна Ди́кгоф** (**Э́мма Сторэ́**), баронесса. 29 желтоқсан 1896 жыл, Париж — 8 мамыр 1969 жыл, Жданов — Ресейдегі азамат соғысының қатысушысы, А. А. Дикгофа-Деренталя атты эсердің әйелі, Б. В. Савинкованың хатшысы және заңды әйелі. «Халықтық отанды қорғау және бостандық», «Орыс политикалық комитеті» ұйымдарының мүшесі. Василия Ардаматскийдің «Возмездие» (1967 жыл) документальды романының кейіпкері. «Крах» (1968 жыл) және «Синдикат-2» (1983 жыл) әдеби фильмдер кейіпкерінің прототипі.

Өмірбаяны
---------

Эмма 1896 жылы Сторэ деген дәрігердің отбасында Парижде дүниеге келді. Париж лицейлерінің бірінде білім алып, артынша Сорбоннаның әдебиет факультетіне түсті және мұғалім атанды. Анасы Мина Ивановна Одессаның әйелі болатын. Әкесі ерте жасынан қайтыс болды, сондықтан қызды өгей әкесі Ефим Карлович Броуд тәрбиеледі. Ертеректе ол да одессит болаған, дегенмен, Парижде «Русское слово» атты Мәскеу газетінің корреспонденті міндетін атқарды. өгей әкесінің арқасында Эмма тағы бір есімге йе болды-Любовь Ефимовна. Жас кезінен Эмма өзінің түр-тұлғасымен ерекшеленді,оның өмірбааяны ағы да Эмманың хореографиялық училищедегі оқуы жайлы, балетпен айналысқаны, және эстрадағы қойылымдары туралы, сонымен қатар, кино әлеміндегі де кейбір тәжірибелерін де еске түсіреді. 

1912 жыл ол «Русские ведомости» Мәскеу газетінің корреспонденті, А. Деренталь деген лақапаттың йесі  Александр Дикгоф деген орыс эмигрантымен танысты.  Жуық арада Любовь оған тұрмысқа шықты. А. А. Дикгоф-Деренталь да эссер еді. Болжамдарға сүйенсек, ол Георгия Гапонның өліміне қатысы бар болған (тарихшы В. Л. Бурцеваның деректері бойынша). 

А. А. Дикгофа-Деренталяның эсерлермен сыбайластығы эпизодтық болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Александр Дикгоф, Борис Савинковтың мысалы бойынша, өз еркімен француз армиясының қатарына қосылған. Осы жылдары ол Савинковпен біраз байланыс жасап үлгерді. Николай ІІ-нің биліктен бас тартуынан кейін, А. А. Дикгоф әйелімен бірге революция болып жатқан Петроградқа қоныс аудармақшы болып шешті. 

Барон Александр Дикгоф (лақапаты Деренталь) —  Любовь Ефимовнаның күйеуі
Күйеуінің арқасында Любовь Ефимовна Савинковпен Парижде кездескеніне қарамастан, ол Петроградта Савинковпен жақынырақ танысты. Дикгофтар Савинков өз адьюнтанты Флегонта Клепиковадан Любовьқа «Нева» мейрамханасына жеке шақырту жіберген «Астория» қонақүйінде қоныстады. Осы кездесудің әрбір сәтін Любовь Ефимовна өз өмірінің соңғы сәтіне дейін есте сақтап қалды. Борис Викторовичтің өзі: "бізді сол кеште революцияның өзі қосты" деп жар салды.

Дереккөздер
-----------

Орыс википедиясынан аударылған.
**Аңырақай**  – Жамбыл облысы Шу ауданы жеріндегі тау сілемі. Шу-Іле тауларының оңтүстік-шығыс бөлігіндегі тарихи жер аты. Абсолюттік биіктігі 1295 м. Ұзындығы 75 км, ені 5 км.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Архей гнейстері мен кристалды тақтатастардан түзілген.

Жер бедері
----------

Беткейлерінің оңтүстік-батысы жазық, солтүстік-шығысы құлама жар, қорым тасты, шыңды келеді.

Өсімдігі
--------

Қиыршықтас араласқан қоңыр топырағында жусан, бетеге, селеу, қараған, тобылғы, ал тау аңғарларында бұта аралас қау өседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақстан": Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Қазақ халқының жоңғар басқыншылығына қарсы азаттық күресі
**Гаспарян Гоар Микаэловна** (14.12.1924 ж. Каир)- армян совет әншісі, КСРО халық әртісі (1956). Муз. білімді Каирде Э.Фельдман мен В.Карродан алған. 1948 жылы КСРО-ға келді. 1949 жылы Армянның опера және балет театрының әнші-солисі. 1965 жылы Ереван консерваториясын бітірді. Оның орындауындағы нәзіктік, көркем бейнені терең сезіммен, оймен жеткізушілік басты қасиеті. Ол-концерттік қызметімен де танылған әнші. Англия,Венгрия,Жапония,Польша т.б. елдерде гастрольда болды. 5-сайланған Армия ҚСР-і Жоғары Советінің және 7-8 айланған Жоғары Советінің депутаты.

Дереккөздер
-----------

Қазақ энциклопедиясы
**Хуан Хинес Санчес Морено** (ис. *Juan Ginés Sánchez Moreno*; 15 мамыр 1972 жыл, Альдая, Валенсия, Испания) — испаниялық футболшы, шабуылшы.

Карьерасы
---------

"Валенсия" клубының түлегі. 1992 жылы карьерасын осы клубта бастады. Бірақ алғашқы жылдары негізгі құрамнан орын тиген жоқ, 1993 жылы Сегундада ойнайтын "Малоьоркаға" жалға берілді. 

1994 жылы "Сельтаға" ауысты. "Сельта" сапында бірнеше маусым ойнап, 1999 жылы "Валенсияға" қайта оралды. Бұл жолы Хуан "Валенсияның" негізгі құрам ойыншысы ретінде алаңға жиі шыға бастады. "Валенсия" сапында екі рет Испания чемпионы атанды.

2004 жылы "Сельтаға" қайта оралды.

2008 жылы "Валенсияның" спорттық директоры боп тағайындалды. Көп ұзамай ол қызметтен кетті де, бұрынғы клубтастары Мирослав Джукич және Амедео Карбонимен бірге "Эскельсиор" (Бельгия) клубында селекция маманы ретінде жұмыс жасады. 2009 жылы үшеуі бірдей ол қызметтен кетті, артынша "Эскельсиор" қаржы тапшылығына ұшырап, Бедльгия чемпионатынан шеттетілді.

Жетістіктері
------------

«Валенсия»

* Испания чемпионы (2): 2001/02, 2003/04
* Испания суперкубогы: 1999
* УЕФА кубогы: 2003/04
* Чемпиондар лигасының финалисі (2): 1999/00, 2000/01

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Тransfermarkt.com

Сілтемелер
----------

* Профилі

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  Осы үлгіні қарау   Тематикалық сайттар | 
FootballDatabase.eu · National-Football-Teams.com · Transfermarkt · worldfootball.net |

 |
**Аӊ тәрізді кесірткелерден** (Тһеrоmоrрһа) сүтқоректілердің алғашқы өкілдері шыққан. 

Аң тәрізділер тас көмір дәуірінің соңында пайда болып, перм дәуірінде көбейіп алуан түрі тіршілік еткен. Отряд болып бөлінген, қарапайым құрылысты пеликозаврлар (Реlусоsаurіа) котилозаврларға өте жақын болған.
Өйткені екеуінің де омыртқалары екі жағынан ойылыңқы және кұрсақ қабырғалары сақталған. Тістері альвеолда
орналасқан. Басқа рептилилерде болмайтын, самай сүйектерінде ояздары болған. Сырт пішіні кесірткелерге
ұқсас, дене ұзындығы 1−2 м
болатын организмдер.
Перм дәуірінің орта кезінде пеликозаврлардың орнына олардан гөрі жақсы дамыған, аңтістілер (Theriodontia)
пайда болған. Олардыӊ тістері азу, күрек тістерге жіктелген, екінші реттегі сүйекті таңдай қалыптасқан. Шүйде
сүйегі екіге бөлінген, төменгі жағы негізінен тістер бекитін сүйекке айналған. Шынтақтары артына қарай иілсе,
тізелері денесінің алдына қарай иілген. Мұның өзі аяқтарын құрсағының астына жинап алуға мүмкіндік туғызады.
Басқа рептилилерде мұндай ерекшелік кездеспейді. Сөйтіп, қаӊқасында сүтқоректілерге ұқсас көптеген белгілер
пайда болған.
Аң тәрізділердің көпшілігі жыртқыш, мысалы
иносгранцевия
(Inostransevia alexandrovi). Ал, кейбір түрлері
өсімдіктермен және жануар тектес азықтармен қоректенген. Циногнатус (Cynognathus) деген түрлерінің денесінде
бірнеше прогрессивті белгілер болған.
Триас дәуірінде аңтістілер көп тараған, бірақ жыртқыш ди-
нозаврлар оларды қырып жіберген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Омыртқалылар зоологиясы. Мектеп баспасы, Алматы, 1970
Гастрит
-------

Асқазанның созылмалы қабыну сырқаты жиі кездесетін аурулардың бірі. Асқазанның созылмалы аурулары көбіне мектепке дейін және мектеп жасында басталады. Созылмалы гастриттер көп жағдайда бұл ауруға тектік бейімділігі бар балаларда байқалады. Асқазанның созылмалы паталогиясының қалыптасуына аналардағы жүктілік кезінде паталогиялар болған, жасанды тамақпен қоректендірілген, тегінде ауыр аллергиялары бар балалар бейім. 
Сырқаттың туындау себептері - астан улану, ішек жұқпалары, тамақтану уақыты мен сапасы бұзылғанда, тамақты құрғақтай жеу, асығып шайнау, ұзақ дәрілер ішуден, басқа да ас қорыту ағзаларының зақымдануынан, өт жолының, бауырдың, ішектің асқазанға рефлекторлық әсерінен, ішек құрттары, ішек дисбактериозы пайда болады. 

Балалардағы созылмалы гастрит клиникасы ересектердікіне ұқсас келеді. Белгілері - іштің ауруы, ауырсыну, ұстама тәріздес эпигастрит тұста байқалады, лоқсу, өт аралас құсық, кекірік болуы мүмкін. Тері түсі бозғылттанады, көз асты көгереді, салмағы түсуі мүмкін. Үлкен дәреті бұзылып, іші қатады. Қолмен басып қарағанда іштің жоғарғы бөлігі ауырады, кіндік тұсы да ауырсынады. Нақтама қою үшін фиброгастродуоденоскопия жасатып, бауыр, өт жолдарын УЗИ, ішек құртына зерттеулер жүргізу қажет.

Созылмалы гастрит
-----------------

Созылмалы гастрит - асқазан кілегей қабығының жасушалық инфильтрациясымен, регенерациясының бұзылысымен жүретін және үнемі бездік эпителийдің атрофиясына, кілегей қабықтың ішектік метаплазиясына алып келіп, асқазанның секрециялық моторикалық инкрециялық функцияларының жетіспеушілігін туғызатын, асқазан кілегей қабығының созылмалы қабыну ауруы.

Этиологиясы
-----------

Созылмалы гастрит- полиэтиологиялық ауру. Асқынуына алып келетін себептер: 
• хеликобактерлік инфекция (95%) 
• аутоиммундық фактор (15-18%) 
• дуоденогастральдік рефлюкс; 
• ұзақ қолданған дәрмектердің әсері, стероидтық емес қабынуға қарсы дәрмектердің, калий хлоридінің, резерпиннің, туберкулезге қарсы дәрмектердің т.б. әсері;
• алиментарлық факторлар (уақытымен тамақтанбау, тамақты дұрыс шайнамай жұту, аса өткір, ыстық немесе салқын тағамдарға әуесқойлық) 
• зиянды әдеттер; 
• өзге ағзалардың аурулары (анемия, өкпенің, жүректің, бүйректің жетіспеушілігі, созылмалы холецистит, панкреатит, дуоденит); 
Созылмалы гастрит дамуының ең басты себебі - хеликобактерлік инфекция - 90-95%.

Патогенезі
----------

Аталған факторлардың ұзақ әсер етуінен асқазан эпителийінің регенерациялық қасиеті төмендейді, қабыну процессі дамиды, жүре келе қалыпты эпителий мен бездер жойылып, асқазанның кілегей қабығында атрофиялық және ішектік метаплазия процесстері туындайды. Кілегей қабықтың атрофиясы ақырында асқазан секрециясының жетіспеушілігіне әкеледі.

Жіктемесі
---------

Созылмалы гастриттің 3 түрін айырады: атрофиясыз; атрофиялық; ерекше түрлері. 
Атрофиясыз гастриттің басты себебі - Н.Pylori. Атрофиялық гастриттің өзі 2 түрге бөлінген: аутоиммундық және мультифокальдық.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Мұрағатталған 26 қыркүйектің 2013 жылы.
**Хуан Бернат Веласко** (ис. *Juan Bernat Velasco*; 1 наурыз 1993, Кульера, Валенсия) — Испаниялық футболшы, «Пари Сен-Жермен» клубының қорғаушысы.

Клубтық карьерасы
-----------------

### Валенсия

Хуан Бернат-"Валенсия" командасында тәрбиеленушісі. 2011 жылы 27 тамызда Хуан Бернат "Валенсияда". ең алғашқы кездесуін өткізді, олар ол кездесуде «Расинга» командасымен шықты. 2012 жылы 26 қаңтарда Испания чемпионатында ең алғашқы рет кездесуде толық ойнады, олардың қарсыласы «Леванте» командасы болды. Валенсия командасы Леванте командасын 3:0 есебімен ұтты. Осы кездесуде Бернат маңызды пасты бергеннен кейін, гол соқты.

### Бавария

2014 жылы «Бавария» командасына көшті. Қазіргі таңда ол "Баварияда" басты құрамада ойнап жүр.

Хуан Бернат "Баварияда" жаттығуда

Құрамадағы карьерасы
--------------------

Еуропа чемпионатында Испания жастар құрамасында (17 жасқа дейін) күміс сыйлыққа ие болды.

Жетістіктері
------------

### Клубтық

**Бавария**

* Германия чемпионы: 2014–15, 2015–16, 2016–17, 2017–18
* Германия кубогы: 2015–16
* Германия суперкубогы: 2016, 2018

**Пари Сен-Жермен**

* Франция чемпионы: 2018–19, 2019–20
* Франция кубогы: 2019–20
* Лига кубогы: 2019–20

Дереккөздер
-----------

1. ↑

Сілтемелер
----------

* Профилі
**Қараағаш** – Балқаш көлінің батыс бөлігіндегі түбек.

Географиялық орны
-----------------

Жамбыл облысы Мойынқұм ауданы Мыңарал темір жол айрығының шығысында орналасқан.

Сипаты
------

Ең биік жері 380 м шамасында. Жер бедеріне төрттік кезеңінің ойпатты денудациялық жазығы тән. Онда құмдауытты төбелер кездеседі. Жер беті батыстан шығысқа қарай еңістенген. Солтүстік-батысында Ақкірме шығанағы, солтүстігінде Тайсойған, солтүстік-шығысында Ортаарал, Аяқарал аралдары орналасқан.

Өсімдігі
--------

Сұрғылт қоңыр топырақ жамылғысында эфемерлі сұр жусан, күйреуік, баялыш, т.б. өседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақ энциклопедиясы
**Хуан Альберто Скьяффино** (исп/ит. *Juan Alberto Schiaffino*; 28 шілде 1925, Монтевидео — 13 қараша 2002) — уругвайлық футболшы, шабуылшы. 1950 жылғы әлем біріншілігінің басты жұлдыздарының бірі. 1950 жылғы әлем чемпионы.

1954 жылғы әлем чемпионатынан кейін Италия клубтарында ойнады. Италия құрамасы сапында да төрт кездесуде алаңға шықты.

1950 жылғы әлем біріншілігі
---------------------------

1950 жылғы әлем біріншілігінің қарсаңында ешкім Скьяффиноны құраманың жетекшісі санай қоймады. Боливиямен болған алғашқы ойында-ақ Скьяффино өзін танытып үлгерді: екі гол соқты (бірақ көп жылдардан кейін ФИФА есепшілері ӘЧ статистикаларын қайта дұрыстап қарап шыққаннан соң Хуан ол ойында 4 немесе 5 гол соққан болуы мүмкін деген әңгімелер қозғалды). Бұл ойында Уругвай 8:0 есебімен жеңіске жетті.

Екінші әрі шешуші топтық турнирде соңғы ойын алдында Уругвай 3 ұпаймен екінші орында тұрды да, соңғы кездесуде Бразилияны қалайда ұтуы тиіс болды. Матчта Бразилия есеп ашты. Бірақ 67-минутта Скьяффино есепті теңестіріп, уругвайлықтардың жеңіске деген үмітін қайта оятты. 79-минутта Алсидес Хиггия екінші голды соғып, Уругвай чемпион атанды. 

Осы жетістік пен керемет ойынының арқасында Скьяффино Уругвай футболы тарихындағы ең үздік ойыншы атанды.

Жетістіктері
------------

* Әлем чемпионы (1): 1950
* Уругвай чемпионы (6): 1944, 1945, 1949, 1951, 1953, 1954
* Италия чемпионы (3): 1954/55, 1956/57, 1958/59
* Жәрмеңкелер кубогы (1): 1960/61
* Уругвай жыл футболшысы (2): 1949, 1950

Дереккөздер
-----------

1. ↑

Сілтемелер
----------

* Қос отан, қос құрама
**Серік Қапшықбайұлы** - 1935 жылы Қытай Халық республикасында туған. 1956 жылы Шыңжаң институтының тіл-әдебиеті факультетін тамамдаған. Еңбек жолын «Шыңжаң оқу-ағарту» журналында бастап, 1957 жылы елде жүргізілген «Іс-тіл дұрыстау» қозғалысында «ұлтшыл» атанып, 1979 жылға дейін қуғын-сүргінге ұшырады. 1984 жылдан бері «Тарбағатай» журналының бас редакторы қызметін атқарды. 1994 жылы ата мекені — Қазақстанға қоныс аударды. Бірнеше жыр жинақтары мен прозалық шығармалар дың авторы. 1986 жылы «Жылдар арасында» атты таңдамалы өлеңдер жинағы үшін Қытай Халық Республикасының Мемлекеттік сыйлығы берілген. Республикалық «Балдырған» журналында бөлім редакторы болған, қазір шығармашылық жұмыста.

«Тас», «Жылқы ішінде ала жүр», «Жоқ», «Күншығыс», «Жер басып жүргендер», «Бала» кітаптарының авторы. Қазақстанға келгелі 5 рет халықаралық ақындар мүшәйрасының бас бәйгесін алған. «Қазақстан Тәу елсіз дігіне 10 жыл» мерекелік медалімен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
**Иінаяқтылар** , Брахиоподтар (лат. *Brachiopoda*, *грек.* brachion — қол, иық, *грек.* роdоs — аяқ) – қармауыштылар типінің теңіз жәндіктері класы; су алаптары түбіне жабысып тіршілік ететін қосжармалы-симметриялы жәндіктер. 

Денелері арқа және бауыр жармалары деп аталатын екі бақалшақ арасына орналасқан. Қазіргі заманғы 280 түрі, құрып кеткен 10 мыңға жуық түрі бар. Брахиоптар кембрий кезеңінен бүгінге шейін тіршілік етеді, олар әсіресе палеозой эрасында көптеп таралған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Қ 17 Геология. А.Қ.Құсайышов — Алматы: "Мектеп" баспасы" ЖАҚ , 2003. — 248 бет. ӀSВN 5-7667-8188-1 ӀSВN 9965-16-512-2
**Қожамбердиев Рахметжан Мұзапарұлы** — 1963 жылы 14 тамызда Алматы болысы Үйғыр ауданы Ақтам селосында дүниеге келген. 1985 жылы Абай атындағы Қазақтың педагогикалық институтынын тарих факультетін тәмәмдаған. Еңбек жолын 1985 жылы үйғыр ауданына қарасты Кіші Диқан (қазіргі Халық қаһарманы М.Тейипов атындағы) селосындагы мектепте тарих, қоғамтану және құқық пәндерінің мұғалімі болып бастаған 
.

1986 жылы "Мектеп" баспасында Ұйғыр редакциясының редакторы болып орналасып, 1986—1988 жылдары әскери борышын өтеп келгеннен кейін осы баспада редакторлық жұмысын жалгастырған.

1992 жылы Республикалық "Телевизия және радио" корпорациясында Ұйғыр тіліндегі хабарлар редакциясында аға редактор болып қызмет етеді. Республикалық Ұйғыр мәдениет орталығының Жастар комитетінде қоғамдык жұмыстар атқарады.

2002 жылдан "Мектеп" баспасы "ЖШС-ында жетекші редактор, редакция меңгерушісі қызметтерін атқарып, оқулық шығару ісіне жаңашырлыкпен қарап жүрген тәжірибелі редактор.

Р.Қожамбердиев — Ұйғыр мектептеріне арналған жаңа буын оқулықтары мен оқу құралдарын Ұйғыр тіліне аударып жүрген қаламы жүйрік аудармашы.

Білім беру мәселелері бойынша жазған мақалалары газет-журналдарда жиі жарияланып тұрады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері. Анықтамалық", Алматы,"Білім" баспасы, 2005 жыл - 576 бет. ISBN 9965-09-134-X
**Интервизия** – өзара телевизиялық өнімдер алмасу мақсатында құрылған халықаралық телеұйым. .

1960 жылы негізі қаланған. Интервизия ұйымының басқарма орталығы Прагада орналасқан. Интервизия жүйесі арқылы әртүрлі бағыттағы телехабарлар Ресей, Польша, Германия, Румыния, Чехословакия, Венгрия, Болгария т.б. елдерде көрсетіледі.

1961 жылдан бастап ұйым радиорелелі және кабельді байланыс жүйесін іске қосады. Интервизия Еуровизиямен өзара хабар алмасу жөнінде үнемі келіссөздер жүргізіп отырады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Теледидар сөздігі – тележурналист анықтамалығы. Оқу құралы. –Алматы, «Білім», 2001. – 380 бет. ISBN 9965-09-033-5
**Рахима Жұбатұрова** - атақты опера әншісі, Қазақстанның халық әртісі. Рахима Жұбатұрова 1943 жылы Әндіжанда (Өзбекстан) туған. Алматы консерваториясын бітіріп, 1975 жылдан бастап Абай атындағы Опера және балет театрының әншісі болған.

Талантты әнші репертуарында Сараның (М.Төлебаев, "Біржан мен Сара"), Дананың (Е.Г.Брусиловский, "Ер тарғын"), Гүлбаршын мен Қамардың (Е.Рахмадиев, "Алпамыс" пен "Қамар сұлу") Татьяна мен Иолантаның (П.И. Чайковский, "Евгений Онегин" мен "Иоланта") және басқа да көптеген кейіпкерлердің әйгілі партиялары бар.

Рахима Жұбатұрова өз өнерін Австрия, Германия, Польша және Югославия театрларының сахналарында көрсеткен.

**Дереккөзі**: «Сен білесің бе?» энциклопедиясы ISBN 9965-26-407-4
**Штип** – Македония Республикасының шығысында орналасқан ірі қала [1]. Штип қауымдастығының әкімшілік орталығы. 

2007 жылдың 27 наурызында қалада мемлекеттік Гоце Делчев Университетінің тұсауы кесілді.

Тарихы
------

Штип - Македония Республикасындағы ежелгі қалалардың бірі. Қала Астибо деген атаумен б.з. 1-ғасырындағы деректерде алғаш рет ұшырасады. 
Кейіннен болгар тобындағы славяндар оған Штип атауын береді. 9-ғасырдан бастап қала болгар мемлекетінің құрамына енген. Бұдан кейін қала бірнеше мәрте Византия мен Сербияның қарамағында болды. 1382 жылы қала османдықтардың иелігіне өтеді. Қалаға түріктер Истип деген атау берді. 

19-ғасырда Штип Осман империясының каза орталығы болған. 
Болгар этнографы Васил Кынчовтың мәліметтеріне сүйенсек 19-ғасырдың соңында Штиптің халық саны 20 900 адамды құраған. 
1912 жылы Бірінші Балқан соғысы кезінде болгар армиясы қаланы босатып, 1913 жылы ол Сербия құрамына енеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
**Иір** (лат. *Acorus*) – өзімен аттас тұқымдасқа жататын көпжылдық өсімдік. Оның тарамдалған тамырсабақтары үлкен, ұзындығы бір мертге дейін жетеді. Тармақталған сабақтарының ұшында жеке-жеке шоқталған ашық жасыл-сары түсті ұсақ гүлдері болады. Мамыр айының аяғынан бастап маусым айына дейін гүлдейді. Иір Ресейдің бүкіл Еуропалық бөлігінде, Кавказда, Сібірде, Орта Азияда кең тараған. Қазақстанның Шымкент, Жамбыл, Алматы, Шығыс Қазақстан облыстарында өседі. Көбіне өзен жағасы, шалшықты, сазды жерлерде өседі.

Химиялық құрамы
---------------

Оның тамыр сабағынан өзіне тән арнайы күшті иісі және ауыз күйдірерліктей ащы дәмі бар 0.8-1.0 пайыз күрделі құрамды эфир майы, ащы гликозид-акорин, 150 мг пайызға дейінгі аскорбин қышқылы, илік заттар, шайыр, крахмалдар табылды.

Қолданылуы
----------

Иір ауырған жерлерді тыныштандыратын, қақырық түсіретін, жел шығаратын дәрі ретінде көптен белгілі. Бұдан жасалған дәрілерді халық арасында құрқұлақ ауруларына, індетті тырысқақ, тұмау-сүзек, сондай-ақ бөртпе сүзекке қарсы талай замандардан бері қолданып келген. Иірдің тамыр сабағынан қайнатып алынған қоймалжың мағызды суық суға қосып тұндырып, тұнба, ал кейде оны кептіріп, ұнтақ ретінде ішеді де, қажетті жағдайда дене сыртына да жағады.

Дереккөздер
-----------



1↑"Дәрілік өсімдіктер"/Бас редакторы М.Қожабеков-"Қазақстан" баспасы,1975.
Кнуд Есперсен
**Кнуд Есперсен** (2 сәуір 1926, Ольборг — 1 желтоқсан 1977) — дат жұмысшысы қозғалысының қайраткері. Жұмысшы отбасында дүниеге келген. Неміс-фашист басқыншылары Данияны окуппациялаған кезде (1940 жылы 9 сәуір - 1945 жылы 5 мамыр), қарсылау қозғалысына қатысып, қарулы топқа басшылық еттті. Есперсен 1942 жылы Дания Коммунистік партиясы қатарына кірді. Дания оккупациядан босатылғаннан кейін, Даниядағы қойма және порт жұмысшыларының аса ірі кәсіпорындарының қызметіне белсене қатысты. Есперсен 1953 жылы осы кәсіподақтың Ольборгтегі бір бөлімінің председателі болған. 1952 жылы ДКП ОК мүшелігіне қабылданды. 1958 жылы қарашада ДКП 20 съезінен кейін ДКП ОК пленумында партияның төрағасы болып тағайындалды.

Дереккөздер
-----------
**Рахмегуллина Әсия** — баспагер..
1924 жылы Батыс Қазақстан облысындағы Забурун ауылында туған. 1944 жылы Гурьев (қазіргі Атырау) қаласында педагогикалық училищені (сырттай), ал 1949 жылы Алматыда С.М.Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің филология (қазақ бөлімі) факультетін бітірген. 1942 жылы Гурьев облысы, Новобоғатин ауданындағы Куйбушев атындағы орта мектепте мұғалім, оқу ісінің меңгерушісі болып істеген. 1949-1952 жылдар аралығында ҚазМУ-дың аспирантурасында оқыған. 1953 жылдан 1964 жылға дейін "Қазақ мемлекеттік оқу педагогика баспасының" редакторы, бас редактордың орынбасары, 1967 жылдан зейнет демалысына шыққанға дейін осы баспада аға редактор болған.

```
Ұлы Отан соғысындағы жеңістің 30 жылдығы, 50 жылдығы, 60 жылдығы медальдарымен, "Халық ағарту ісінің үздігі", "Баспасөз ісінің үздігі", "Еңбек ардагері" белгілерімен марапатталған.
```

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері. Анықтамалық.
Алматы, "Білім" баспасы. 2005 жылы — 576 бет.ISBN 9965-09-134-Х
**Бауыржан Момышұлы даңғылы** (бұрынғы атауы — 13-магистральды автожолы) Сарайшық көшесінен басталып, Абылай хан даңғылында аяқталады. М. Жумабаев, Тәуелсіздік даңғылдарын және Қызыларай, Сырымбет, Қордай, М.Төлебаев көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы - 3958,7 м.

Бауыржан Момышұлы (1910-1982) - әскери қайраткер, ержүрек қолбасшы, жазушы, Кеңес Одағының Батыры. Ол 1932 жылы әскерге алынып, мергендік өнерді игереді. 1941 жылы Ұлы Отан соғысы басталысымен генерал-майор И.Панфиловтың басшылығымен Алматыда жасақталған 316-атқыштар дивизиясы құрамында майданға аттанады. Батальон, полк командирі болған Б.Момышұлы соғыстың соңгы жылдарында гвардиялық дивизияны басқарады. 1956 жылы демалысқа шығып, шығармашылық қызметпен айналысады. Б.Момышұлы шығармаларын қазақ, орыс тілінде жазып, қазақ әдебиетіндегі әскери проза жанрының негізін қалады. Жазушы шығармаларының басты тақырыбы Ұлы Отан соғысы кезіндегі жауынгерлердің тұлғасын жан-жақты суреттеп сомдау болды. Осы шығармашылық мақсаттың айғағы ретінде жазушы қаламынан туған «Офицер жазбалары», «Артымызда Мәскеу», «Үшқан ұя», «Қанмен жазылған кітап», т.б. туындыларын айтуға болады. «Ұшқан ұя» кітабы үшін жазушы Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты атанды.

Бұл даңғылда *«Астанаэнергосбыт»* мекемесі, *«Тұран»* мейрамхана кешені, *«Меруерт»* бизнес орталығы орналасқан.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Астана көшелері /Құрастырушы: Е. Тілешев, О. Сүлейменов. Алматы: 2008. ISBN 9965-32-642-8

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы Мұрағатталған 16 қаңтардың 2013 жылы.  (қаз.) (ағыл.) (орыс.)
Кнут Гамсун
**Кнут Гамсун** - (норв. Knut Hamsun, шын аты Кнуд Педерсен (норв. Knud Pedersen); 1859 жылы дүниеге келген, 1952 жылы дүниеден өткен) — норвегтік жазушы, 1920 жылы әдебиет бойынша Нобель сыйлығының лауреаты.

Өмірі мен шығармашылығы
-----------------------

Гамсун 1859 жылдың 4 тамызында Вега приходы Гудбрандсдален аңғарында дүниеге келген. Ол тігінші Петер Педерсеннің ауылдық жанұяның төртінші ұлы болған. Кедейшілікте өмір сүрген, тоғыз жасынан бастап атасының кеңсесінде жұмыс жасаған. Ол көптеген кәсіп алмастырғаннан кейін 1873 жылдан бастап жиһанкездікпен айналыса бастайды. 17 жасынан бастап жаза бастаған. Алғашқы кітабы "Жұмбақ адам. Норлэндтік махаббат тарихы" (Den Gaadefulde. En kjærlighedshistorie fra Nordland) 1877 жылы жарияланған. Жас кезінде көп саяхат жасаған, әсіресе АҚШ-та. 1888 жылдан кейін Копенгагенде орнығады. 1890 жылы Гамсунның «Аштық» (норв. Sult) жаңашыл психологиялық романы жарық көріп, оны абыройлы етеді.1890 жылдары, әсіресе 1900 жылдарда Гамсун әлемдегі ең танымал жазушылар мен модернизм драматургінің бірі болып, Ресейге өте танымал және бірнеше рет еңбектерін аударған.

1898 жылы Гамсун Берглиот Бехпен үйленіп, некеде сегіз жыл болған. Ол 1909 жылы екінші рет актриса Мари Андерсенға үйленеді. Мари тойдан кейін өзінің мансабын тастап, Гамсунмен өмірінің соңына дейін бірге болады. 1918 жылы ерлі-зайыптылар Нёрхольмде үй сатып алады және Гамсун өмірінің соңына дейін сонда өткізеді.

1920 жылы Гамсунға «Жердің шырыны» (норв. Markens Grøde) көлемді еңбегіне әдебиет бойынша Нобель сыйлығы берілген. 1943 жылы Гамсун өзінің Нобель лауреаты медалін Насихат министрі Үшінші Рейх Геббельске берген.

Соғыс аяқталғаннан соң Гамсун сотталады. Ол жасы ұлғайғаны арқасында түрмеден қашып, мемлекеттік айып тағылып айыппұл төлейді. Кейіннен ол сот процесін «Шөп басқан соқпақ жол» деп жазған. Жазушының ұлы Арильд, 1943 жылы «Kurt Eggers» СС арнайы пропаганда полкі құрамындағы, арнайы пропаганда взводында әскери корреспондент болып қызмет етеді. Соғыстан кейін Гамсун бірнеше уақыт қарттар үйінде өмір сүреді, 1950 жылы Нeрхольмге оралады.

Жазушы 1952 жылдың 19 ақпанында дүниеден өтеді. Оның толық шығармалары, ол дүниеден өткеннен екі жылдан кейін жарыққа шығады.

Дереккөздер
-----------

1. Мұрағатталған 2 шілденің 2014 жылы.
2.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* 
* 
* 
* 
* 
* 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеу1901—1925 жылдардағы Әдебиет саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері |
| --- |
|  |
| 

Сюлли-Прюдом (1901) •
Моммзен (1902) •
Бьёрнсон (1903) •
Ф. Мистраль / Эчегарай-и-Эйсагирре (1904) •
Сенкевич (1905) •
Кардуччи (1906) •
Киплинг (1907) •
Эйкен (1908) •
Лагерлёф (1909) •
Хейзе (1910) •
Метерлинк (1911) •
Гауптман (1912) •
Тагор (1913) •
Роллан (1915) •
Хейденстам (1916) •
Гьеллеруп / Понтоппидан (1917) •
Шпиттелер (1919) •
Гамсун (1920) •
Франс (1921) •
Бенавенте (1922) •
Йейтс (1923) •
Реймонт (1924) •
Шоу (1925) 
 |
|  |
| 
Толық тізім | 
**1901—1925** |
1926—1950 |
1951—1975 | 
1976—2000 | 
2001—ден бері

 |

 |