**Джеймс М. Хейлман** (ағылш. *James M. Heilman*; 1979 немесе 1980 жылы туған) — канадалық жедел жәрдем дәрігері, Уикипедияшы және Уикипедияның денсаулыққа қатысты мазмұнын жақсартуды жақтаушы. Ол басқа емхана дәрігерлерін онлайн энциклопедияға үлес қосуға шақырады.

Уикипедия қатысушы аты Doc James, Heilman WikiProject Medicine белсенді қатысушысы және ерікті Уикипедия әкімшісі болып табылады. Ол 2010 және 2013 жылдар аралығында Wikimedia Canada президенті болды және Wiki Project Med қорының негізін қалаған және бұрын президенті болған. Ол сонымен қатар WikiProject Medicine's Medicine Translation Task Force негізін қалаушы болып табылады. 2015 жылдың маусымында ол Уикимедиа қорының Қамқоршылық кеңесіне сайланды, 2015 жылдың 28 желтоқсанында қызметінен босатылғанға дейін осы лауазымда болды. Хайлман 2017 жылдың мамырында Уикимедиа қорының Қамқоршылық кеңесіне қайта сайланды. 2021 жылдың қарашасында өкілеттігі аяқталды.

Хайлман Британдық Колумбия университетінің жедел медициналық көмек кафедрасының клиникалық ассистенті және өзі тұратын Британдық Колумбиядағы Крэнбрук қаласындағы Шығыс Котенай аймақтық ауруханасының жедел медициналық көмек бөлімінің меңгерушісі.

Ерте өмірі және білімі
----------------------

Хейлман 1979 немесе 1980 жылы Саскачеванның Кочин қаласына жақын жерде дүниеге келген.

Ол 2000 жылы Саскачеван университетін анатомия ғылымының бакалавры дәрежесімен бітірді, содан кейін 2003 жылы сол жерде медициналық дәрежесін алды. Содан кейін ол 2003-2005 жылдар аралығында Британдық Колумбияда отбасылық медицина резидентурасын аяқтады. Қазіргі уақытта Хейлманның сертификаты бар. Канаданың жанұялық дәрігерлер колледжімен шұғыл медициналық көмекке қосымша құзыреттілікте.

Медициналық мансап
------------------

Хейлман 2010 жылға дейін, Саскачеван штатындағы Муса-Джо қаласындағы ауруханада жұмыс істеді, содан кейін ол Шығыс Коотенай аймақтық ауруханасында жұмыс істей бастады, онда 2012 жылдың қазан айында ол шұғыл медицина бөлімінің меңгерушісі болып тағайындалды. 2014 жылы ол Крэнбрук Дейли Таунсманға Шығыс Кутенайдағы жедел жәрдем бөлімі жыл сайын орта есеппен 22 000 науқасты қабылдайтынын айтты.

Зерттеуі
--------

2014 жылдың мамыр айындағы жағдай бойынша, Хайлман Торонто университетінің Самир Гровермен зерттеу үстінде жұмыс істеді, ол медициналық студенттерге қайсысы дәлірек екенін анықтау үшін Уикипедия немесе медициналық оқулықтарды пайдаланып тест тапсыруды тағайындайды. Сол жылдың соңында Хейлман рецензияланатын Open Medicine журналында денге қызбасы туралы Уикипедия мақаласының нұсқасын бірлесіп жазды. Хайлман сонымен қатар Microsoft корпорациясымен зерттеуде жұмыс істеді, ол 2013—2016 жылдардағы Эбола індеті ең көп әсер еткен үш елде Уикипедия ауру туралы ақпараттың ең танымал көзі болғанын анықтады. 2015 жылы Хейлман мен Эндрю Уэст медициналық мақалаларды өңдеуге бағытталған Уикипедия қатысушыларының саны 2008 жылдан 2013 жылға дейін 40 пайызға азайғанын анықтаған зерттеу жариялады. Бұл нәтижелер Уикипедияда медициналық мазмұнды өндіру мен тұтыну туралы басқа егжей-тегжейлі талдаулармен бірге, 2015 жылы медициналық интернет-зерттеу журналында жарияланған.

Уикипедия және Уикимедиада белсенділігі
---------------------------------------

Британдық Колумбия университетінде Уикипедияны өңдеу туралы Хайлманмен сұрақ-жауап сессиясы
2008 жылы медицинаға қатысты Уикипедия мақалаларына үлес қосушы ретінде өзінің қызметінің басынан бері Хейлман басқа дәрігерлерді қатысуға ынталандыру арқылы медициналық мазмұнды жақсартуға ықпал етіп келеді. Ол Уикипедияны баяу түнгі ауысымда өңдеуге қызығушылық танытты, ол семіздік туралы мақаланы қарап, онда көптеген қателер бар екенін анықтады. "Мен оны түзете алатынымды түсіндім. Мен көптеген түзетулер жасадым және сапаны айтарлықтай жақсарттым. Мен сол жерден бір нәрсеге тәуелді болдым", - деді ол 2011 жылы Hamilton Spectator-ке. 2016 жылы Уикипедиядағы медициналық мақалаларды 60 сағаттан астам өңдегенін айтты. Оның өңдеуге жұмсайтын уақыты 2020 жылы COVID-19 пандемиясы кезінде аптасына 20 сағатқа дейін қысқарды.

Хайлман «Шекарасыз аудармашылар» ұйымымен Wiki Project Med қорының бастамасына қатысады, ағылшынша Уикипедиядағы ең маңызды медициналық мақалаларды азшылық тілдеріне жақсарту және аудару бойынша жұмыс істейді. Wiki Project Med қоры Калифорния университетімен (Сан-Франциско) ғылыми сауатты редакторларды жұмысқа тарту ретінде студенттерге медицинаға қатысты Уикипедия беттерін жақсарту үшін колледж несиесін беру арқылы ынтымақтастықты бастады. 2014 жылы Wiki Project Med қоры да Уикипедиядағы ақпараттың сенімділігі мен дәлдігін арттыру мақсатымен Cochrane Collaboration компаниясымен серіктес болды. Осы серіктестікке қатысты Хейлман былай деді: "Уикипедияның жұмыс істеу тәсілі - барлық мазмұн толығымен тізімде келтірілген сілтемелер бойынша тұруы. Егер Уикипедияны жазу үшін ең жақсы сапалы дереккөздер пайдаланылса, Уикипедияда ең жақсы ақрапат сапасына ие болу мүмкіндігі жоғары.»

Хайлман Wikimania 2014-те сөз сөйледі, онда ол медициналық студенттердің 93 пайызы Уикипедияны пайдаланатынын айтты және «интернетті жөндеу» қазір денсаулық сақтау саласына мән беретін кез келген адам үшін маңызды міндет екенін айтты.

### Эбола жарналары

Медициналық мазмұнды Хайлман (және оның көптеген үлестерімен) алға тартқан әдіспен қарап шығу және түзету арқылы Уикипедиядағы Эбола туралы осындай мақалаларды қарастыру арқылы Уикипедия жалпы жұртшылық үшін ақпарат көзіне айналды, осылайша ол басқаратын беделді сайттар арасында саналады. Тақырыпты қамтитын Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы және ауруларды бақылау және алдын алу орталықтары. Хайлман осы бетті жаңартуға көбірек уақыт жұмсау үшін төтенше жағдайлар бөлімінде жұмыс істеген уақытын қысқартты. 2014 жылы ол Крэнбрук Дейли Таунсманға Уикипедиядағы Эбола туралы ақпаратқа қатысты: «Ең бастысы, біз білетін нәрселерге баса назар аударып, кішігірім алаңдаушылықтардың пропорциядан шығып кетпеуін қамтамасыз ету» деді. Ол сондай-ақ, керісінше қауесеттерге қарамастан, аурудың ауа-тамшылыға айналғаны туралы ешқандай дәлел жоқ екенін және Эбола безгек және гастроэнтерит сияқты басқа аурулармен салыстырғанда өлім-жітімнің әлдеқайда аз болғанын айтты.

### Роршаха сынақ суреттері

2009 жылы сол кезде Саскачевандағы Муз Джау қаласының тұрғыны болған Хейлман осы тақырып бойынша Уикипедия мақаласына Роршаха тестінде пайдаланылған сия дақтарының қоғамдық домендегі суреттерін қосты және мүдделі психологтар бұл сынақтарды жарамсыз деп санайды. Кейбір психологтар бұл сынақ «өзінің танымалдылығы мен пайдалылығын жоғалтқанын» айтты. The New York Times газетіне берген сұхбатында Хейлман бүкіл жиынды қосқанын айтты, өйткені бір сурет туралы пікірталас абсурд болып көрінді және психологтардың қорқыныштары негізсіз болды. 2009 жылдың 31 шілдесінде Canada AM арнасына шыққан Хейлман сонымен қатар "Бұл ақпарат энциклопедиялық. Адамдар бұл бетті көргенде осыны көреді" деді. 2009 жылдың тамызында екі канадалық психолог Хайлманның үстінен жергілікті дәрігерлер ұйымына шағым түсірді; Хайлман шағымдарды «қорқыту тактикасы» деп атады. 2009 жылдың қыркүйегінде Британдық Колумбияның психологтар колледжі Саскачеван дәрігерлері мен хирургтары колледжін Хейлманның суреттерді жариялауына қатысты тергеуді бастауға шақырды. Хейлман CTV News-ке: "Психологиялық қоғамдастық өз саласынан тыс барлық адамдарды олардың не істейтініне қатысты пікірталастарға қатысудан бас тартуға тырысады. Ал жеке менің ойымша, бұл жаман ғылым." Уикипедияда кең пікірталас туып, суреттер сақталды.

Жеке өмірі
----------

Хейлман ультрамарафондар мен шытырман оқиғалы жарыстарды ұнатады. Ол дос қызы екеуі 2008 жылы «Гоби маршында» жүгірді. Ол сондай-ақ марафон дес Саблс, шытырман оқиғалы жарыстар бойынша әлем чемпионаты және Саскачеван марафонында қатысты.

Дереккөздер
-----------

1. 1 2  *Mcneil, Mark*. Wikipedia makes a house call to Mac, *The Hamilton Spectator* (4 October 2011).
2. ↑  *Berko, Lex*. Medical Students Can Now Earn Credit for Editing Wikipedia, *Vice*.
3. ↑  *Trujillo, Maria* Wikipedia and Higher Education – The Infinite Possibilities. *University of British Columbia* (25 November 2011).
4. ↑  *Bunim, Juliana* UCSF First U.S. Medical School to Offer Credit For Wikipedia Articles. *University of California, San Francisco* (September 26, 2013).
5. ↑  *Beck, Julie* Doctors' #1 Source for Healthcare Information: Wikipedia (March 5, 2014).
6. ↑  Resolution:James Heilman Removal. *Wikimedia Foundation Board of Trustees* (28 December 2015).
7. ↑  *Kleinz, Torsten*. Wikimedia Foundation feuert Vorstandsmitglied  (нем.), *Heise Online* (December 29, 2015).
8. ↑  Results from the 2017 Wikimedia Foundation Board of Trustees elections.  Wikimedia Foundation (20 May 2017). — «The results from this year’s community selection of the Wikimedia Foundation Board of Trustees are in! Congratulations to María Sefidari (User:Raystorm), Dariusz Jemielniak (User:pundit), and James Heilman (User:Doc James) for receiving the most community support. They will begin the three-year terms being filled through this process after they are officially appointed by the current trustees, which will occur at their August meeting at Wikimania 2017.»
9. ↑  Resolution:Term Extension of Dariusz Jemielniak and James Heilman, 2021 (26 тамыз 2021).
10. ↑  James Heilman, MD, CCFP-EM.
11. ↑  *McClurg, Lesley* Should You Use Wikipedia for Medical Information? (November 3, 2016).
12. 1 2  *Laidlaw, Katherine* Is Google Making Us Sick?. *Reader's Digest* (September 2013).
13. 1 2  Board of Trustees.  Wikimedia Foundation.
14. ↑  James Heilman | Department of Emergency Medicine.
15. ↑  *MacDonald, Sally* Five family doctors closing down their Cranbrook practices (16 June 2014).
16. ↑  *Beck, Julie* Can Wikipedia Ever Be a Definitive Medical Text?. *The Atlantic* (7 May 2014).
17. ↑  How doctors are working to improve Wikipedia's accuracy (15 қараша 2016).
18. ↑  *Pinsker, Joe* The Covert World of People Trying to Edit Wikipedia—for Pay. *The Atlantic* (11 August 2015).
19. ↑  *Brooks, Jon* Wikipedia Handles Fake News With Humans, Not Algorithms. *KQED* (22 December 2016).
20. ↑  *Gerein, Sharon*. Sask. doctor keeps COVID-19 Wikipedia info accurate with encyclopedic dedication, *CBC News* (June 19, 2020).
21. ↑  *Cohen, Noam*. Book That Plagiarized From Wikipedia Is Pulled From Market (12 June 2012).
22. ↑  Teigen, Sarah (October–November 2012). *Medical translations for minority languages*.. Retrieved 12 January 2014.
23. ↑  *Yeung, Lien*. Wikipedia's medical errors and one doctor's fight to correct them, *CBC News* (21 August 2014).
24. ↑  *Sankin, Aaron* Doctors prescribe better editors for Wikipedia—themselves. *The Daily Dot* (1 October 2013).
25. ↑  *Ritger, Clara* Wikipedia Is a Massively Popular (Yet Untested) Doctor. *National Journal* (20 February 2014).
26. ↑  *Reisz, Matthew* Wikimania: student medics get credit for webside manner. *Times Higher Education* (14 August 2014).
27. ↑  Ebola virus disease. *World Health Organization*.
28. ↑  Ebola (Ebola virus disease). *Centers for Disease Control and Prevention* (August 3, 2018).
29. ↑  *Cohen, Noam*. Wikipedia Emerges as Trusted Internet Source for Ebola Information, *The New York Times* (26 October 2014).
30. ↑  *Judd, Amy* B.C. doctor part of team editing popular Wikipedia page on Ebola. *Global News* (14 November 2014).
31. ↑  *Sluizer, Jan* Medical Students Learn to Treat Ailing Wikipedia Entries. *Voice of America* (3 December 2014).
32. 1 2  Keeping the facts straight. *Cranbrook Daily Townsman* (20 November 2014).
33. ↑  Moose Jaw Doctor won't back down. *mjtimes.sk.ca*.
34. 1 2  *White, Patrick*. Rorschach and Wikipedia: The battle of the inkblots (29 July 2009).
35. ↑  *Sample, Ian*. Testing times for Wikipedia after doctor posts secrets of the Rorschach inkblots (29 July 2009).
36. 1 2  Sask. MD's Wikipedia posting of ink blots angers psychologists, *CBC News* (31 July 2009).
37. 1 2  *Cohen, Noam*. A Rorschach Cheat Sheet on Wikipedia?, *The New York Times* (28 July 2009).
38. ↑  *Cohen, Noam*. Complaint Over Doctor Who Posted Inkblot Test, *The New York Times* (23 August 2009).
39. ↑  Psychologists see red over inkblot test posting. *CTV News* (31 July 2009).
40. ↑  *Canadian Press*. B.C. College calls for Rorschach action, *The Globe and Mail* (3 September 2009).
41. ↑  *O'Meara, Dina* Mind over mountain. *Western Standard* (24 April 2006).
42. ↑  Surviving the Gobi march. *Moose Jaw Times-Herald* (4 July 2008).
43. ↑  28th Annual Saskatchewan Marathon. *Saskatoon StarPhoenix* (29 May 2006).

Сыртқы сілтемелер
-----------------

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  Осы үлгіні қарау   Әлеуметтік желілерде | 
Twitter |
|  |
| Тематикалық сайттар | 
Google Scholar · ORCID iD |

 |