**Ричард Чарльз Николас Брэнсон** (18 шілде 1950 жылғы Англияның Лондон, Блэкхет (ағыл.)қаз. ауданында дүниеге келген) — британдық кәсіпкер, әртүрлі 400-ге жуық компанияларды қамтитын Virgin Group корпорациясының негізін қалаған. Өзі Ұлыбританияның ең бай тұрғыны, дәулеті 5 миллиард АҚШ доллары. Ричард Брэнсон жұртшылыққа өзінің әдеттен тыс қылықтарымен, соның ішінде бірнеше рет бірлескен хаттамада түрлі әлемдік рекордтарды жаңартуымен кең танымал.

Жастық шағы
-----------

Брэнсон лондондық Блэкхет (ағыл.)қаз. ауданында, барристер Эдвард Джеймс Брэнсон мен Хауа Брэнсон(қыз күнінде Хантли Флиндттың) отбасында дүниеге келген. Төрт баланың үлкені. Інісі мен өзінен басқа отбасында екі қарындасы бар: Линди (ағылш. *Lindi*) және Ванесса (ағылш. *Vanessa*). Оның інісі Тед өз әкесінің жолын қуып, адвокат мансабын құрған. Брэнсонның анасы театрда жұмыс істеген, ұшқыш планерлер мен ұшуда ілесіп жүруші адамдардың нұсқаушысы болған. Атасы, құрметті Джордж Артур Харвин Брэнсон (ағыл.)қаз. мырза, Англия мен Уэлстің Жоғарғы сотының соты және жасырын кеңесінің мүшесі болған.

13 жасқа дейін Брэнсон Скейтклифф "Эгама" бастауыш мектебінде Суррейде (қазіргі — Бишопсгейт мектебі) оқыған. 13-15 жасқа дейін — Бакингемширдегі Стоу мектебінің оқушысы болған. Оқудағы қиындықтары мен өзінің төмен бағаларын Брэнсон дислексияның кесірі деп түсіндіреді.

Бала кезінен ол кәсіпкер болуға ұмтылған. Оның сәтсіздікке ұшыраған екі идеясы белгілі: рождестволық шыршаларды өсіру және толқынды тотықұстарды өсіру.

Брэнсон он алты жасында мектепті тастап, Лондонға көшіп келіп, алғашқы табысты бизнесін — *Student* журналын ашады, оған атақты суретші Джеральд Скарф бірнеше иллюстрация жасаған. Журналда бұдан басқа, Джон Леннон, Мик Джаггер және кейбір басқа да жұлдыздар тегін басылған. Бұл оның жеті жылда бірінші қайырымдылық ұйымын — *Student Advisory Centre* ашуына себеп болды.

Дыбыс жазу бизнесі
------------------

Брэнсон өзінің бірінші бизнесін Ла-Маншқа саяхаттағаннан кейін бастады, ол дыбыс жазумен және ақаулық ретінде танылған жазбалардың қораптарын алып-сатумен байланысты болатын. Ол бұл жазбаларды өз машинасымен Лондон бөлшек сауда орталықтарында сатты. 1970 жылы ол жарамсыз жазбаларды почтамен таратып сатуды жалғастырды. Ол жазбаларды *Virgin* атауымен сата жүріп орталық дүкендер көшесіндегіден кішкене ғана азырақ сата бастады (мысалы, WHSmith (ағыл.)қаз. желісі). Virgin атауы жөнелту нүктесі болды, өйткені жазбалар жаңа талаптар бойынша сатылды (басқа да дүкендерден айырмашылығы, онда жазбаларды дүңгіршектерде тыңдау үшін қолжетімді болды). Сол кездерде көптеген өнімдер қатаң маркетингтік келісімдерді сақтай отырып сатылды, олар жеңілдіктерді шектеді, 1950-ші және 1960-шы жетістіктерге қарамастан қолдау деп аталатын қайта сату бағалары шектелді. Нәтижесінде Брэнсон бірнеше өзгерістер сериясының негізінде жазылған музыкаға жалпылама жеңілдіктер әкелді. Брэнсон әріптестерімен жаңа бизнес атын талқылағанда, біреу Virgin деп атауды ұсынды, өйткені олар бизнесте жаңашылдар еді.

Нәтижесінде Брэнсон, Лондонда Оксфорд-стрит Мұрағатталған 1 тамыздың 2015 жылы. 2015 жылы 1 тамызда жазбалар дүкенін ашты, ал содан кейін көп ұзамай Ник Пауэллмен (ағыл.)қаз. Virgin Records дыбыс лейблін іске қосты. Брэнсон дүкенде тапқан ақшасы, жер иелігін сатып алуға жеткілікті болды, онда дыбыс жазу студиясын орналастырды. Студия мультиинструменталист Майк Олдфилд сияқты бастаушы музыканттарға жалға берілді.

1971 жылы Брэнсон қамауға алынып, Virgin дүкендерінде жазбалар сатқаны үшін айыпталды, олар экспорттық тауарлар ретінде жарияланды. Ол Англия Кеденімен сот ісін реттеп, акциздік басқармаға төленбеген баждар мен айыппұлдарды төлеу туралы келісімге келді. Брэнсонның анасы отбасылық үйді қайтадан алынатын соманы төлеуге көмектесу үшін кепілге қойды.

*Virgin Records* бірінші жазған Майк Олдфилдың *Tubular Bells* альбомы еді, миллион данамен тарап, UK Album Album Chart-ында № 1 орынға шықты және үздік инструменталды жұмыс үшін Грэмми сыйлығына ие болды. Tubular Bells арқасында табысқа жеткен, Virgin Records одан әрі даму үшін қаражат алды. Компания сол уақытта күмәнді, Sex Pistols сияқты топтармен келісім-шарттар жасасты, ал ол кезде олармен басқа компаниялар жұмыс істеуге құлықсыз еді. Компанияның еңбегі көпшілікке аз танымал авангардтық стилінде краут-рок жанрында белгілі Faust және Can ретінде шыққан топтарды ұсыннуында еді. Virgin Records, сондай-ақ музыкалық әлемге Culture Club-ты ұсынды. 1991 жылы Ричард Брэнсон Дэвид Фростпен консорциумымен құрып ITV атауы үшін CPV-TV үш франшизасын сатып алуға сәтсіз талпыныс жасады.

1992 жылы Брэнсон Virgin Atlantic Airways авиакомпаниясын дамытуды жалғастыру үшін компанияның Virgin лейблін EMI-ға сатты — бұл бір көбірек консервативті компания еді, осыдан кейін бұлар Sex Pistols-пен 1 миллион АҚШ долларлық келісім-шартты бұзды. Кейін Брэнсон сату туралы шешіміне өкінді, себебі дыбыс жазу Virgin империясының негізі еді. Кейінірек ол музыкалық бизнесті V2 Records атауымен қайтадан негізін қалады.

Бизнес-бастамалар
-----------------

Brawn GP болидесіне — Формула-1-дің 2009 жылғы ең табысты командасына арналған Virgin логотипі.
Брэнсон Virgin Atlantic Airways-ты 1984 жылы құрды, Virgin Mobile-ды 1999 жылы, ал Virgin Blue Аустралияда — 2000 жылы іске қосты, содан кейін 2000 жылы National Lottery-ді сатып алу туралы ұсыныста сәтсіз аяқталды.

1997 жылы Брэнсон бұл көптеген адамдар үшін тәуекелді бизнес-бастамалар болып көрінген теміржол бизнесін қолға алды. Virgin Trains компаниясы British Rail темір жол компаниялары жүйесінде Intercity және West Coast ауылды мекендерінде темір жол секторларын құруға салуға франшизаны жеңіп алды. Аздан соң Virgin Trains-тің British Rail-дан қалған жылжымалы құрамдармен және инфрақұрылыммен проблемалары басталды. 

Virgin 1996 жылы еуропалық қысқа қашықтыққа қатынайтын Euro Belgian Airlines тасымалдаушы-әуе компаниясын сатып алды және оның атын Virgin Express деп өзгертті. 2006 жылы SN Brussels Airlines әуе желісі, бұрынғы Sabena-мен біріктірілді. Біріккен компания Brussels Airlines атауын алды. Ол сондай-ақ Нигерияда орналасқан ұлттық әуе желісін құрды, оны Virgin Nigeria деп атады. Virgin America атты тағы бір компания, San Francisco International Airport әуежайынан 2007 жылдың тамыз айында ұша бастады. Брэнсон, сондай-ақ *Virgin Cola*, тіпті *Virgin Vodka* брендтерін әзірледі, олар аса ерекще табысты бастама бола алмады.

Кейін "лас трюктер" деп аталатын науқанда (Virgin Atlantic Airways тармақталған сілтемесін қараңыз), Брэнсон, 1992 жылы лейблді иелену үшін, бәсекелесімен, British Airways әуе желісімен соттасты. British Airways төрағасы Джон Кинг кейіннен, қарсы арызбен жауап берді және содан іс 1993 жылы қосымша тергеуге жіберілді. British Airways сотта жеңіліп, Брэнсонге £500 000 және болашақта оның авиакомпаниясына £110 000 төледі. Брэнсон өтемақысымен өз персоналының арасындағы бөлісті ("BA бонусы" деп аталады).

2004 жылы 25 қыркүйекте Брэнсон мәміле жасасқаны туралы жариялады, ол бойынша жаңа Virgin Galactic компаниясы, SpaceShipOne кемесінің негізінде жататын ғарыштық туризм бойынша технологияны лицензиялайды — оны сондай-ақ Microsoft-ты бірге құрған Пол Аллен қаржыландырды және бұл АҚШ-тың аты аңызға айналған аэронавтика бойынша инженері және визионері Берт Рутан, суборбиталық ғарыштық биіктікке жолаушыларды коммерциялық тасымалдау үшін әзірледі. Virgin Galactic (Virgin Group-қа толығымен тиесілі) ұшуға Scaled Composites White Knight Two (ағыл.)қаз.-ті пайдалануды жоспарлаған, ол жұртшылыққа 2009 жылдың аяғына билет құны шамамен $200 мыңға қол жетімді болды.

Брэнсонның Virgin Group-пен келесі бастамасы, Virgin Fuels, ол ғаламдық жылыну мен отын бағасының шарықтауына тұспа-тұс жауап болуы тиіс, автомобильдер үшін және жақын болашақта ұшақтарға жаңа арзан отын ұсынады. Брэнсон, бұрын осы жаһандық жылыну мәселесінде скептик болғанын атап өтті және бұл шешімге Аль Гормен бір таңғы ас барысында рухтанған.

Брэнсон "трансформация" көшбасшысы деген лақап ат алды, оның тәуелсіз стратегиялары және бейресмилікке және ақпаратқа негізделген Virgin Group-қа ұйым ретінде басымдық беруі, жоғарыдан тұншықтырғыш менеджментке қарағанда, тек бір ісі әлдеқайда нық іргетас қалайды.

2012 жылғы жағдай бойынша әлемдегі ең бай адамдардың Sunday Times Rich List тізімінде Ұлыбританияда 16-шы орынға жайғасты.

2006 жылы 21 қыркүйекте Брэнсон Virgin Atlantic және Virgin Trains кірістерін экологиялық қауіпсіз отын саласындағы зерттеулерге инвестициялауға уәде берді. Болжам бойынша, бұл инвестициялар $3 миллиардтан астам АҚШ 
долларын құрайды.

2006 жылы 4 шілдеде, Брэнсон өзінің Ұлыбританиядағы Virgin Mobile, NTL/NTL:Telewest кең жолақты қолжетімділік және телефония қызметтерін ұсынушы, кабель желісі компаниясын £1 миллиардқа сатты.
Мәміленің бөлігінде, компания Virgin атын пайдаланғаны үшін жылына кем дегенде £8,5 миллион төлейтін болатын шарттары бар. Жаңа компания Virgin Media атымен одан да үлкен сән-салтанатпен және жұртшылыққа жария етілу аясында 8 ақпан 2007 жылғы іске қосылды. Virgin Media мен NTL компанияларын біріктіру шешімі компаниялардың коммерциялық үйлесімді бөлігін интеграциялау мақсатында қабылданды. Брэнсон Virgin Mobile-дың төрттен үші меншігінде еді, ал енді ол жаңа Virgin Media компаниясының 15 пайызына иелік етеді.

2006 жылы Брэнсон ғаламдық ойын-сауық аудиториясы үшін, жаңа әңгімелер мен кейіпкерлерді құруға бағытталған Virgin Comic және Virgin Animation компанияларының негізін қалады. Компанияны автор Дипак Чопро, режиссер Шекхар Капур және жеке кәсіпкерлер Шарад Девараджан және Готхам Чопрамен бірлесіп құрды.

Брэнсон, сондай-ақ 2007 жылы 1 ақпанда Virgin Health Bank ашты, ол болашақ ата-аналарға балалардың кіндік қандағы дің жасушаларын бала туған соң жеке және жария банктерінде сақтау ұсынысынан туған.

2006 жылдың маусымында Virgin Atlantic үстінен шағым АҚШ және Ұлыбританияның монополияға қарсы тергеулер комитеттерін Virgin Atlantic және British Airways арасындағы бағаларды орнату талпыныстары бойынша тергеу жүргізуге мәжбүр етті. 2007 жылдың тамыз айында British Airways-қа 271 млн £ айыппұлға салынды, өйткені кінәлі деп табылды. Virgin Atlantic билік тарапына жәрдемдескені үшін иммунитет көрсетті, оған да айыппұл салынбады.

2007 жылы 9 ақпанда Брэнсон Жаһандық ғылыми технологиялар үшін — Virgin Earth Challenge жүлдесін жария етті, мұндай түрдегі сыйлықтар адамзаттың игілігі үшін технологиялық жақсартуларды ынталандырады. Virgin Earth Challenge жүлдесі 25 млн. долл. жеке адамға немесе адамдар тобына табысталады, олар жылыжай эффектісіне әкеп соғатын антропогендік атмосфералық газдарды жою бойынша коммерциялық өміршеңдігін көрсете алатын жобаны әзірлеуі тиіс. Мұндай жоба жыл сайын кем дегенде, он жыл бойы қатарынан, қоршаған ортаға зиянды әсерін көрсетпей отырып газдарды жоюы керек. Бұл тазалағыш ұзақ әсері болуы керек және Жер ахуалын тұрақтылығына тиімді үлес қосуы қажет. Сондай-ақ, Брэнсон, өзінің облыстарда дүниежүзілік беделі бар жүлде беретін бес соттың тізіміне қосылуды қалайтынын жариялады, олар мыналар: Эл Гор, сэр Криспин Тикелл (ағыл.)қаз. Тим Фланнери (ағыл.)қаз. Джеймс Хансен және Джеймс Лавлок. Соттар құрамына шешім шығаруға Virgin Earth Prize сотының арнайы көмекшісі Стив Ховард көмектесетін болады.

Ричард Брэнсон футболға да қызықты, бір жолы "Нанитон Боро" клубын 2006 жылғы қаңтардағы "Мидлсброға" қарсы үшінші раундтағы ойынына демеушілік етті. Ойын 1:1 есебімен аяқталды.

2007 жылғы тамызда Брэнсон, малайзиялық AirAsia X компаниясының 20 % үлесін сатып сатып алғанын айтты.

2007 жылғы 13 қазанда Брэнсонның Virgin Group-ы өз империясына Northern Rock банкін қосу тәсілін тапты, келісімге қол қойылғаннан кейін, нәтижесінде Брэнсон өзі компания акцияларының 30% иесі болды, Northern Rock атауын Virgin Money деп ауыстырды. Сонда Daily Mail газеті оның ұсынысы бойынша бұл мәмілеге қарсы науқан бастады. Vince Cable Қауымдар палатасына, бұл Брэнсонның салық төлеуден жалтарудың түріндегі қылмысы деп болжады, бұл кейбір қоғамдық ақшаларды оған сеніп тапсыруға болмайтын жеткілікті бұлтартпас себеп болуы мүмкін екенін айтты.

2008 жылғы 10 қаңтарда Virgin Healthcare емдеу клиникаларының желісін ашайын деп жатқанын жариялады, олар медициналық көмекпен бірге гомеопатия және қосымша терапия түрлерін ұсынады. Financial Times, Ұлыбритания денсаулық сақтау министрі Бен Брэдшоу, ланчке шақырылғанын хабарлады. "Маған, Virgin Healthcare министрлікпен жұмыс істейін деп жатқаны жақсы, пациенттерге көбірек интеграцияланған қызмет көрсетуді дамытуға көмектесу үшін".

2009 жылдың наурыз айында Virgin компаниясы Формула-1 жаңа Brawn GP ойыншы командасының демеушісі болды, бірақ команда жеңе бастады және демеушілік келісім-шарттың да бағасы айтарлықтай өсті. Қорытындысында — серіктестік тек бір кезеңмен шектелді. 2009 жылдың қыркүйегінде Motorsport.com қайнаркөзі Ричард Брэнсонның 2010 жылдың маусымында басқа жаңа ойыншы команданы сатып алу туралы ақпаратын жариялады, сол таңдағы Manor командасы Virgin F1 болып қайта аталды.

2010 жылдың соңында Virgin F1-дің 49% үлесін Николай Фоменко басқаратын ресейлік Marussia Motors автомобиль компаниясы сатып алды. Жаңа альянс Marussia Virgin Racing деп аталды.

2017 жылдың соңында ол Sherpa Ventures венчурлық қорынан Hyperloop вакуумдық пойыз жобасын жүзеге асыру үшін Hyperloop One-ға инвестиция салды. Жаңа серіктестік аясында компания Virgin Hyperloop One деп өзгертіледі.

2021 жылдың шілдесінде 70 жастағы Ричард алты адамнан тұратын экипажмен бірге суборбитальды сынақ рейсін жасады. Алдымен, тасымалдаушы ұшақ Жерден шамамен 15 км биіктікке көтерілді, содан кейін одан Unity зымыран ұшағы шығып, реактивті қозғалтқышты пайдалана отырып, тағы 80 км өз бетінше ұшуды жалғастырды. Салмақсыздықта аз уақыт болғаннан кейін ғарыш ұшағы жеке ғарыш айлағына аман-есен оралды. Ұшуды Брэнсонға тиесілі Virgin Galactic компаниясы жүзеге асырды.

Гуманитарлық бастамалар
-----------------------

2007 жылы 18 шілдеде Нельсон Мандела Йоханнесбургте (ОАР) өзінің 89 жасқа толуына орай жұртшылық алдында сөйлеген сөзінде «Ақсақалдар» атты жаңа ұйымның құрылғанын жариялады. Бұл топтың негізін қалаушылар Десмонд Туту, Граса Машел, Кофи Аннан, Эла Бхатт, Гру Харлем Брундтланд, Джимми Картер, Ли Чжаосин, Мэри Робинсон және Мұхаммед Юнус болды. Ақсақалдарды Брэнсон мен Габриэлді қоса алғанда, Құрылтайшылар тобымен дербес қаржыландырылады. Десмонд Туту тәжірибесін ұзаққа созылған қақтығыстарда бейбіт шешімдерге қол жеткізу үшін пайдалана отырып, көптеген адамдарға зиян тигізетін немесе зардап шегуі мүмкін жаһандық қақтығыстарда мақсаттар қоя отырып, өзінің даналығын бүкіл әлем бойынша дауыстарды біріктіруге көмектесу үшін пайдалана отырып, топтың төрағасы болады. Олар алдағы бірнеше ай ішінде қандай қақтығыстарды шешетінін нақты шешу үшін бірге жұмыс істейді.

2007 жылдың қыркүйегінде Ричард Брэнсон Dutch Postcode Lottery мен PICNIC желісі ұйымдастырған, шығармашылық кәсіпқойлардан құралған қазылар алқасына, ең жақсы жаңа жасыл бастама үшін 500 000 еуро көлеміндегі алғашқы Picnic Green Challenge (ағыл.)қаз. конкурсына, төрағалық етті. Бірінші Green Challenge жеңімпазы Qbox-тан Qurrent болды.

2008 жылдың наурыз айында Брэнсон Кариб теңізіндегі өзінің жеке Некер (ағыл.)қаз. аралында бірнеше танымал кәсіпкерлермен, атақты адамдармен және әлемдік көшбасшылармен экологиялық кездесу өткізді. Олар жаһандық жылынудың әлем алдында тұрған қиындықтарын талқылады, бұл кездесу осыған ұқсас мәселелерге қатысты көптеген тақырыптық талқылауларға негіз болады деп үміттенді. Сондай-ақ оған Ұлыбританияның бұрынғы премьер-министрі Тони Блэр, Wikipedia негізін қалаушы Джимми Уэйлс және Google компаниясынан Ларри Пейдж де қатысты.

Ол ең терең ойпаттарға түсуге қабілетті құрылғыларды жасайтын Virgin Aquatic (қазіргі — Virgin Oceanic) компаниясын ұйымдастырушыларының бірі.

Ол атмосферадан көмірқышқыл газын қалпына келтіру технологиясына 25 миллион доллар сыйақы жариялады.

> Шамамен 8 000 адам өтінім берді, олардың ішінен біз үлкен қызығушылықпен ұстанатын ондаған идеяны таңдадық. Жақын арада жүлде алуға ешкім жақын деп айта алмаймын. Өйткені атмосферадан бір жылда бүкіл Еуропа өндіретін сонша көміртекті жинай білуі керек, әйтпесе климаттың өзгеруін тоқтату мүмкін емес.
> 
> — РБК журналына берген сұхбаттан.
> 
> 

Ол өндіріс шығарындыларындағы парниктік газдардың мөлшерін есептейтін Carbon War Room (ағыл.)қаз. компаниясын құрды, онда олар бұл мәселені бизнес үшін тым ауыр болмайтын шешудің жолдарын табуға тырысады.

Есірткі саясаты жөніндегі жаһандық комиссияның (GCDP) жұмысына қатысады. Оның құрамында 15 бұрынғы президент пен Кофи Аннан бар, олар есірткіге қарсы соғыс туралы кең ауқымды зерттеулер жүргізеді.

2018 жылы ол журналист Жамал Хашоггиді өлтірді деген күдікпен Сауд Арабиясының бизнес жобасына қатысуын тоқтатты.

### Украинадағы соғыс

2022 жылдың маусым айының соңында Киевке келіп, жойылған Ан - 225 "Мрия" ұшағын қалпына келтіруге көмектесуге уәде берді. Ол сапарының мақсаты Украинаны барынша тиімді қолдау үшін азаматтық қоғаммен және билікпен серіктестікте бизнестің не істей алатынын білуге деген ұмтылысты атады. Украина президенті Владимир Зеленскиймен кездесті.

Оның әлемдік рекордтар орнату әрекеттері
----------------------------------------

Брэнсон, Фоссет және Линдстрандтың Тынық мұхиттағы әуе шарында ұшу әрекеті сәтсіз аяқталды, 25 желтоқсан 1998.
Ричард Брэнсон 1985 жылдан бастап Атлант мұхитын ең жылдам кесіп өту үшін Атлант мұхитының көгілдір лентасын жеңіп алуға тырысқаннан бері әлемдік рекордтарды жаңартуға бірнеше әрекет жасады. Оның Virgin Atlantic Challenger катамаранындағы алғашқы әрекеті катамаранды британдық суларда жарылып, Корольдік Әуе күштерінің (ағылш. *RAF*) тікұшағымен құтқарылды, бұл әрекет баспасөзде көп жарияланды. Кейбір газеттер үкіметтен оны құтқаруға кеткен барлық шығындарды өтеуді талап етіп, Брэнсонға жүгінді. 1986 жылы ағылшындардың қолбасшылығымен жеке Virgin Atlantic Challenger II кемесі. Дэниел МакКарти қашықтықты екі сағатқа тез бағындырып, әлемдік рекордты жаңартты. Бір жылдан кейін оның ыстық газ шары Virgin Atlantic Flyer Атлант мұхитын кесіп өтті. Бұл 2,3 миллион текше фут (65 000 м³) болатын ең үлкен шар және Атлант мұхитынан өткен алғашқы ыстық газ шары болды. Ол сағатына 130 миль (209 км / сағ) жылдамдықты дамытты.

1991 жылдың қаңтарында Брэнсон Тынық мұхитынан Жапониядан Арктикалық Канадаға дейін 2,6 миллион текше фут (74 000 м³) шармен 6 700 миль (10 800 км) өтті. Осылайша ол сағатына 245 миль (392 км/сағ) жылдамдықпен жаңа рекорд орнатып, әлемдік рекордты жаңартты.

1995 жылдан 1998 жылға дейін Пер Линдстрэнд пен Стив Фоссетт әуе шарымен жер шарын айналып ұшуға әрекеттенді. 1998 жылдың соңында олар Мароккодан Гавайиге ұшып, жаңа рекорд орнатты, бірақ 1999 жылдың наурызында Бертран Пиккар мен Брайан Джонс (ағыл.)қаз. өздерінің *Breitling Orbiter 3 (ағыл.)қаз.*-те жасағанға дейін жер шарын толық айналып өте алмады.

2004 жылдың наурыз айында Брэнсон Гиббс аквадасымен Дуверден Калеге дейін 1 сағат 40 минут 6 секундта жүзіп, Ла-Манш амфибиялық ең жылдам өту рекордын орнатты. Алдыңғы рекордты – 6 сағат – екі француз.

2008 жылдың қыркүйегінде Брэнсон және оның ұлы Атлант мұхиты арқылы 99 фут (30 м) Virgin Money шұңқырымен жүзуде Истборн рекордын орнатуға әрекет жасады. Жылдам қайық деп те аталатын қайық Нью-йорк яхт-клубының (ағыл.)қаз.(NYYC) мүшесі Алекс Джексонға тиесілі, ол осы сапарда Брансон және Майк Сандерсонмен бірге скиппер болған. Қатты дауылда желкені сынғаннан кейін қайық Бермуд аралында тоқтаған кезде әрекет сәтсіз аяқталды.

Теледидар, фильм және баспасы
-----------------------------

Брэнсон Toronto International Film Festival фестивалінде, 2008.
Брэнсон қонақ актер болды, әдетте өзін бірнеше телехикаяларда, соның ішінде "Достар", "Малибуды құтқарушылар", "Бір алқаптың құстары", "Ақымақтардың жолы болғыш", "Бүгінгі күн" және Goodness Gracious Me комедиясының, сондай-ақ "Адасқандар" (ағылш. *Tripping Over*) арнайы эпизодында ойнады. Брэнсон 1990 жылдары BBC арнасында сенбі күнгі таңертеңгілік *Live & Kicking* шоуында бірнеше рет өнер көрсетті, онда ол Тревор Нил мен Саймон Хиксонның (британдық тағам бренді Брэнстонның (ағылш. *Branston*) атымен аталған) комедиялық актінде «маринадталған адамды» бейнеледі. Брэнсон сонымен қатар XTC *Generals and Majors* бейнебаянында эпизодтық рөлді сомдады.

Ол сонымен қатар Fox реалити-шоуының «Бүлікші миллиардер: Брэнсонның ең жақсыға ұмтылуы» (*The Rebel Billionaire: Branson's Quest for the Best*, 2004) жұлдызы болды, онда он алты қатысушы кәсіпкерлік рух пен шытырман рухта жарысты. Бұл Дональд Трамптың «Кандидат» шоуы сияқты сәтті болмады және тек бір маусымға созылды.

Оның жоғары қоғамдық беделі оны сатира үшін ашық нысанаға айналдырады. Zenith комиксті шығарушысы 2000 AD комикс сериясында Брэнсонға пародиялары бар және үздік дистрибьюторы Virgin Group-пен бәсекеге түскендіктен, ол супер зұлым ретінде бейнеленген. Ол сондай-ақ «Симпсондар» фильмінде «Монти маған махаббатты сатып ала алмайды» деп аталатын эпизодта карикатураланған, онда ол Arthur Fortune есімді магнат ретінде және «Ештеңеге сенбе» (Believe Nothing) деп аталатын эпизодта мегаломаниялық шарда мінген Richard Chutney ретінде (Брэнсон Пиклдегі сияқты Брэнсонның тегіне қатысты сөз тіркесі) бейнеленген. Терри Пратчетттің "Қанаттарындағы" (Wings) Grandson Richard 39 кейіпкері Брэнсонға негізделген.

Жеке өмірі
----------

Брэнсон екінші рет Джоан Темплманге (ағылш. *Joan Templeman*) үйленген, олардың екі баласы бар — Холли (ағылш. *Holly*), дәрігер болып жұмыс істейді, және Сэм Брэнсон (ағылш. *Sam Branson*). Жұп сегіз жасар Холлидің келісімімен Некер аралында 1989 жылы үйленді.

Брэнсон ауданы 300 мың м2 (74 акр) Британдық Виргин аралдары құрамындағы Некер және Нуса өзені жағасында орналасқан Мейкпис (ағыл.)қаз. (Оңтүстік-Шығыс Квинсленд (ағыл.)қаз. Квинсленд, Аустралия) аралдарына иелік етеді. Сондай-ақ ол Кариб аралында Антигуа және Барбуда мемлекетіне жататын жылжымайтын мүлікті иемденеді.

1998 жылы Брэнсон өмірбаянын шығарды, оны "Пәктікті жоғалта" (ағылш. *Losing My Virginity*) деп атады, ол халықаралық бестселлер атанды. 2008 жылдың қыркүйегінде ол "Жалаңаш шешкен бизнес" (ағылш. *Business Stripped Bare*) кітабын шығарды, онда оның кейбір тәуекелді және ең батыл іскерлік шешімдерінің сахна артындағы құпияларын ашады. Екі кітап та Virgin Books жариялады.

2006 жылы «Бәрі құрсын! Қолға ал да істе» атты өмірбаяндық кітабын шығарды, онда Брэнсон өмірден алынған оқиғалармен өз ұранын нығайта отырып, берілмеуге және алға ұмтылуға итермелейді.

Брэнсон 2007 жылғы қыркүйекте досы-саяхатшы Стив Фоссеттаның қаза тапқаны туралы қатты қайғырды және 2007 жылдың қазан айында Time журналында, "Менің досым Стив Фоссетт" атты жазған мақаласында, ол оның досы үшін мінажат етуді сұрап аяқтайды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Ричард Брэнсон Forbes рейтингінде (ағыл.)
2. ↑  (ағылш. *Edward James Branson*
3. ↑  (ағылш. *Eve Branson*
4. ↑  (ағылш. *Huntley Flindt*
5. ↑  Тағы бір мысал «Кітап бағасының ең төменгі келісімі» болды, оған сәйкес баспагерлер кітаптарды сатудың ең төменгі (таза) бағасын белгіледі.
6. ↑  Tubular Bells альбомының мақаласы
7. ↑  ABC News: Breakfast With Al Gore Persuades Branson to Pledge Billions to Global Warming
8. ↑  Come fly with me, come give it away. Басты дереккөзінен мұрағатталған 16 ақпан 2012. Тексерілді, 23 қыркүйек 2006.
9. ↑  Virgin Group to Invest $3 Billion in Renewable Energy. Басты дереккөзінен мұрағатталған 16 ақпан 2012. Тексерілді, 12 қазан 2006.
10. ↑  *Fryer, Pat*. Uma Thurman to promote Virgin Media, *earthtimes.org* (23 January 2007). Тексерілді 2 ақпанның 2007.
11. ↑  *OFT defends 'snitch' policy*, Ruth Sunderland, The Guardian, Sunday August 5, 2007
12. ↑  Branson dangles offer for Northern Rock.
13. ↑  Northern Rock bidder threatens to pull out unless takeover date set.
14. ↑  FT.com / World — Branson launches healthcare business
15. ↑   BBC SPORT Virgin to sponsor Brawn F1 team
16. ↑  http://www.motorsport.com/news/article.asp?(қолжетпейтін сілтеме)
17. ↑  *Andrew Ross Sorkin* Thinking Green While Sifting Through the Sand  (ағыл.).  The New York Times (22 March 2008). Тексерілді, 30 сәуір 2015.
18. ↑  Branson sets cross-Channel record  (ағыл.).  BBC News (14 June 2004). Тексерілді, 25 желтоқсан 2014.
19. ↑  Richard Branson sets out to crack transatlantic sail record.  www.meeja.com.au (3 қыркүйек 2008). Басты дереккөзінен мұрағатталған 16 ақпан 2012. Тексерілді, 3 қыркүйек 2008.
20. ↑  Virgin Money Is Attempting to Break Transatlantic Passage Record.  www.nyyc.org (23 қазан 2008). Басты дереккөзінен мұрағатталған 16 ақпан 2012. Тексерілді, 23 қазан 2008.
21. ↑  on saturdaymornings.co.uk Мұрағатталған 16 шілденің 2011 жылы.

Әдебиет
-------

* "Losing My Virginity, Revised Edition First Published in Great Britain by Virgin Books Limited", 2002
* "Sir Richard Branson, the Autobiography", 2002

Сілтемелер
----------

* Ричард Брэнсон YouTube видеохостинг сервисіндегі жеке бейнедидары
* Ричард Брэнсон өз компаниясының сайтында
* Ричард Брэнсон БизнесТаймста Мұрағатталған 11 қазанның 2011 жылы.
* Ричард Бренсонмен сұхбаттың бейнелері Мұрағатталған 6 қарашаның 2011 жылы.
* Ричард Брэнсонге арналған peoples.ru
* Virgin Galactic компаниясының ресми сайты
* Virgin Galactic компаниясының YouTube.com арнасы
* Д. Бебенин. Ричард Бренсон және Берт Рутан: баламалы болашаққа ғарыш Мұрағатталған 20 қарашаның 2017 жылы. (Контрабанда, 18 қазан 2011 жыл)
* Миллиардер әйел-премьерге серуендеуге ұсыныс жасады!