**«Түнек»** (ағылш. *The Mist*) — Стивен Кингтің «Тұман» атты кітабы арқылы түсірілген режиссёр Фрэнк Дарабонттың қорқынышты фильмі. Бұл кітап жарыққа 1980 жылы шықты. Фрэнк Дарабонт 1980 жылдан бері бұл кітаптың оқиғасын үлкен экранға шығаруды армандаған. Сценариді Фрэнк Дарабонттың өзі жазған. Бұл туындының түсірілімі 2007 жылдың ақпан айында, Луизиана штатындағы Шривпорт қаласында 37 күн жүргізілді. Бірақ кітап және фильмнің сценариі бойынша бүкіл оқиға Мэн штатында Портланд қаласында болып жатыр.

Сюжет
-----

Дэвид Дрейтон әйелі Стефф Дрэйтон және баласы Билли Дрейтонмен қаланың сыртында көлдің жағасында орналасқан үйде тұрады. Дэвидтің көршісі Брент Нортонмен көптеген келіспеушілігі болды. Біріншісі сыртқы ауланы бөлісе алмауы болса, екіншісі көршісінің өлі ағашты кеспеуі үлкен жанжалдарға алып келді. Бір күні кейіпкерлердің үйін және қаланы үлкен дауыл электрсіз қалдырады. Түнімен дауыл соғып, жаңбыр жауып, бұршақ жауады. Жәнеде Дэвидтің атасының ағашы оның еңбек бөлмесін терезеден кіріп қиратады. Таңертең Дэвид және оның отбасы дауылдың келтірген шығынын қарайды. Сол кезде таудан түсіп келе жатқан аппақ қою тұманды көреді. Дэвид көршісі Брент Нортонмен ұлы Биллимен қалаға көлікпен супермаркетке жол аттанады. Супермаркетке жеткенде олар бүкіл қаланың электр тогынсыз, ұялы байланыссыз екенін біледі және төтенше жағдай қызметкерлерінің белсенділігін, тауда орналасқан әскери базадан қайтып бара жатқан әскерилерді көреді. Құлақсыбыс арқылы сол әскери базада "Жебе" атты құпия жоба болып жатқанын біледі. Бір сәтте супермаркеттегі барша жұрттың назары автотұрақ жақтан шошынып, қансырап супермаркетке қашып келе жатқан Дэн Миллерге ауады. Жәнеде ол есікті жабуды, ешкімнің далаға шықпауын айқайлап жеткізеді. Бірақ бір жігіт бәрібір көлігіне қарай жүгіре жөнеледі. Сол сәтте-ақ бүкіл қаланы тұман басып, "барша халыққа хабар беру" дабылы соғып, супермаркеттегі барша жұртты жаңағы жігіттің жан айқайы шошындырады. Өте қою тұман бүкіл қаланы жұтады, ештеңе көрінбейтіндей түнек. Бір кезде жер сілкінеді, супермаркеттің қабырғалары қирайды, жұрт абыр-сабыр. Бір әйел супермаркеттен шығамын деп тұрады, оның айтуынша оның үйінде кішкентай нәрестесі мен сегіз жасар қыз оны күтіп тұр. Барлық жұрт оның қалуын өтінеді, бірақ кейін бәрібір ол кетіп қалады.

Рөлдерде
--------

| Актёр | Рөлі | Сипаты |
| --- | --- | --- |
| Томас Джейн | Дэвид Дрэйтон | Басты рөл |
| Марша Гэй Харден | миссис Кармоди | Дэвидке қарсы адам |
| Лори Холден | Аманда Данфрайс | Дэвидтің жағындағы адам |
| Натан Гэмбл | Билли Дрэйтон | Дэвидтің ұлы |
| Андре Брауэр | Брент Нортон | Дэвидтің көршісі |
| Тоби Джонс | Олли Викс | дүкеннің қызметкері, Дэвидтің жағындағы адам |
| Уильям Сэдлер | Джим Грондин | Дэвидке қарсы адам |
| Джеффри ДеМанн | Дэн Миллер | Дэвидтің жағындағы адам |
| Фрэнсис Стернхаген | миссис Ирен Реплер | Дэвидтің жағындағы адам |
| Алекса Давалос | Салли | кассир |
| Сэм Уитвер | Уэйн Джессап |  |
| Мелисса Макбрайд | үйінде балалары қалған әйел |  |
| Крис Оуэн | Норм | бозбала, дүкенде істейді |
| Келли Коллинз Линтц | Стефф Дрэйтон | Дэвидтің әйелі |

Жасалуы
-------

Фрэнк Дарабонт «Тұман» 1980 жылы повестін «Қара күштер» (ағылш. *Dark Forces*) жинақтамасында бір оқығаннан бұл кітаптың оқиғасына қатты қызығып, оны үлкен экранға шығарғысы келді. Тап осы фильм оның режиссёрлық дебюттік фильмі болмақ. Бірақ ол басқа фильмдердің түсірілімін аяқтауы керек еді. 2004 жылы ол осы фильмнің сценариін құрастырып отырғанын хабарлады. Осы кезде **Dimension Films** кинокомпаниясының басшылары Боб және Харви Уайнштейн бұл фильмге қызығушылық танытқаны, инвестиция жасауға дайын екені, түсірілімді 2007 жылдың ақпан-наурыз айларында жүргізілетіні жария болды. Бұл фильмнің негізгі ойы — жаман адамдар кез-келген қорқынышты жануардан да қорқыныштырақ, фильмдегі жаман жағдайда қалған адамдарға жауды сырттан емес, супермаркеттен іздеуі керек.

Сценарий
--------

Дарабонт бұл фильмнің түсіріліміне дейін бірнеше қорқынышты фильм түсірді. Дарабонт сол фильмдардан ерекшеленетін мүлдем басқа фильм түсіргісі келетінін мәлімдеді. Ол бұл фильмнің тек режиссёры ғана емес сонымен қатар сценаристіде болды. Ол бұл фильмнің аяғын мүлдем басқаша қылып өзгертті. Кітапта басты кейіпкер мен оның ұлы әскерлердің базасын іздеп кетеді, ары қарай олардың тағдыры белгісіз, ал бұл фильмнің соңы көрерменді есеңгірететіндей өзгерген. Дарабонт айтады: «көрермен қорқынышты фильмге соңы барлығы бақытты, сәтті аяқталатын фильмді көру үшін келмейді»

Түсірілім
---------

2006 жылғы желтоқсан айында Томас Джейн ең басты ер рөлін сомдайтыны шешілді. 2007 жылғы қаңтар айында Андрэ Брауэр және Лори Холден өз рөлдерін алды. Ал басты Билли Дрэйтон рөлін Натан Гэмбл рөлін ойнайтыны шешілді.

Музыка
------

Фрэнк Дарабонт бұл фильмде музыкалық жетекті максималды түрде азайтуды шешті. Ондағы мақсаты көрерменді сол фильмдегі оқиғаны өз басынан кешіп отырғандай сезімге кіргізу. Режиссер бұны былай түсіндірді: «тыныштық кез-келген сықырданда, күдікті дыбыстанда, басқада адамды қорқытатын дыбыстарданда қорқыныштырақ». Бұл фильмнің аяғына Dead Can Dance тобының «The Host of Seraphim» композициясын орналастырды. Бұл өлең осы фильмге өте жақсы келетінінде айта кетті.

Арнайы эффектілер
-----------------

Дарабонт құбыжықтарды жасауда Берни Райтсон деген суретшінің көмегіне жүгінді. «Біз ол құбыжықтарды көрермендер ойлапта көрмегендей өте ерекше қылып жасауымыз керек. 2004 жылдан фильмнің түсіріліміне дейін көптеген құбыжықтардың түрлері, динозаврлар, айдаһарлар, өрмекшілер сияқты образдары ұсынылды. Бірақ бәрібір біздің құбыжықтар ерекше болуы керек еді. Ерекше образдағы құбыжықтар- міне біздің басты мақсатымыз!» - дейді режиссер. Құбыжықтардың образы дайын болған соң олардың қолдан жасалған сүлделері киностудияға әкелінді. Осының арқасында актёрлар оларды тірі қабылдап, образға жақсы кіре алды.

Көрсетілім
----------

Фильмнің релизге дейінгі көрсетілімі 18 қазан, 2007 жылы *ShowEast* кинофестивалінде болды. Ресми түрде бұл фильм АҚШ пен Канадада 2007 жылдың 21 қарашасында жарық көрді.

Саундтрек
---------

**The Mist (Score by Mark Isham)** (2007 жыл)

1. Wont Somebody See a Lady Home? (1:24)
2. Tentacles (3:19)
3. Bugs (7:50)
4. Mist (1:34)
5. Spiders (4:27)
6. Expiation (2:24)
7. Dead Can Dance — The Host of Seraphim (Special Film Version) (7:19)
8. The Vicious Blues (3:48)

Марапаттар мен номинациялар
---------------------------

| «Түнек» фильмінің марапаттары мен номинациялары. |
| --- |
| Жүлде
  | Номинация
  | Кандидант
  | Нәтиже
  |
| Сатурн (2008)
  | Үздік қолдаушы актриса
  | Марша Гей Харден
  | Жеңіс
  |
| Үздік режиссёр
  | Фрэнк Дарабонт
  | Номинация
  |
| Үздік қорқынышты фильм |  | Номинация
  |
| Жас Әртіс | 10 жасқа дейінгі үздік актёр
  | Натан Гэмбл | Номинация
  |
| Сатурн (2009)
  | Үздік арнайы DVD басылым
  | 2-дискті арнайы басылым
  | Жеңіс
  |
| Империя (2009)
  | Үздік қорқынышты фильм |  | Номинация |

Сілтемелер
----------

* The Mist (ағыл.) *Internet Movie Database* сайтында 10 жұлдыздың 7.3

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Awards for The Mist  (ағыл.). Басты дереккөзінен мұрағатталған 2 наурыз 2012.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 22 июня 2010.

Сілтемелер
----------

* The Mist (ағыл.) *Internet Movie Database* сайтында 10 жұлдыздың 7.3