recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Эльмира Әнуарбекқызы Сыздықова** (5 ақпан 1992 жыл, Солтүстік Қазақстан облысы) — қазақстандық еркін күрес шебері, 2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегері. 69 келі салмақта сынға түседі.

Өмірбаяны.
----------

1992 жылы 5 ақпанда Солтүстік Қазақстан облысында дүниеге келген. 2008 жылы 16 жасында кадеттер арасында Азия чемпионы атанды. Бір жылдан соң осы турнирде күміс жүлдені иемденді.

2012 жылы жастар арасындағы Азия чемпионатында топ жарды.

Жетістіктері
------------

### Ұлттық

* Қазақстан чемпионы: 2018

### Халықаралық

* Қола жүлдегер: Рио-2016
* Азия чемпионы: 2021
* Азия чемпионатының күміс жүлдегері: 2015, 2016

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Мұрағатталған 15 тамыздың 2016 жылы.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  Осы үлгіні қарау   Тематикалық сайттар | 
Sports-Reference.com |

 |
**Сауқат.** Тілімізде жеке тұрып та, «сәлем-сауқат» қос
сөзі құрамында да қолданылады. «Біздің қолымыздан
дәм татсын деп, сізге азғана сауқат жібердік» (С. Омаров, Қызыл.). «Жолда Қызылордаға түсіп, сол жерден дивизияға арналған сәлем-сауқат ала кететін болдық» (Ә. Нұршайықов, Ақиқат.). Мысалда көрінгендей, «сауқат» сөзінің жеке не қос сөз құрамындағы мағынасы — бір жақтан біреу арқылы жіберілетін сәлемдеме.«Сауқат» тұлғалас сөз басқа түркі тілдерінде де қолданылады. Ноғайларда савкат — сыйлық, тарту, Әзірбайжан тілінде сауғат — тарту, сыйлық, базарлық. Түркі тілдерінің қай-қайсысына болмасын бұл тұлғалас сөз парсы тілінен ауысқан. Оларда «соуғат» дыбыстық құрамдағы сөз «тарту, базарлық» мағынасын білдіреді.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Бес жүз бес сөз.— Алматы: Рауан, 1994 жыл. ISBN 5-625-02459-6
Қырықбуын және тұзбен  «Монте Альбан» мескаль құтысы
 {{Тексерілмеген мақала|date={{subst:#time:F Y}}}}
Мескаль **(исп. *mezcal*) — Мексика үшін көкшіл агавадан жасалынған, ұлттық алкогольді сусын. Ең көп таралған түрі- текила. "Мескаль" деген атаумен қазіргі таңда негізі агава болып табылатын, текиламен аяқталатын  дистилденген барлық алкогольді сусындар өндіріледі.**

Өндіру технологиясы және шикізат
--------------------------------

Мескальдың өндірілу сипаты дәл текиланың өндірілу үрдісімен бірдей. Агаваның өзегін  кноус формасындағы пешке ағаш көмір салып, пальма талшықтарымен жауып, 2-3 күн ұстап пісіреді. Мұндай үрдіспен пісірілген агава түтін иісіне қанығады. Мескальды дайындау үшін қолданылатын агава түрлері:  Agava cupreata, Agava potatorum, Agava wislizeni.

Содан кейін оның шырынын жинау 3 күнді қамтиды. Текиладан айырмашылығы- агаваныың шырынын жинау барысында оған қант қоспайды.ХХ ғасырдың орта кездерінен бері мескаль екі дистилляциямен жасалынады. Сол уақыттан бері стандартты бекініс 38-43 пайызды құрайды. Ол заманға дейін 25 пайыздық бекініс құрайтын тек бір дистилляция қолданылған.

Дәмі және иісі
--------------

Мескаль текиламен салыстырғанда айрықша дәм және иіске ие. Мескальдың көптеген түрлері бірін- бірінен дәмдік және иістік қасиеттері арқылы ерекшеленеді.

Қапатамасы
----------

 Месоамерикалықтарды бағындырушылар мескаль ішу үстінде. Текила ұлттық мұражайынан алынған ежелгі мүсін.
ХХ ғасырдың ортасынан мескальды өндірушілер өз өнімдерін әртүрлі әшекейлермен қызықты етіп безендіре бастады. Классикалық мескаль оквадратты құтыларға оңай әрі тез құйылады. Мескальдың көптеген маркалары тұз және қырықбуын араласқан дорбада болады. оның құрамындағы тұз мескальды ішу үшін қосылады.

Кей кездерде жарнаманың ең жоғарғы дәрежесі болып табылатын қырықбуынның қайнатылған түрі де қаптамаға сыйып кетеді. Қырықбуынның негізгі түсі - қызыл, бірақ, құтыға енгеннен кейін түсі лезде өзгеріп кетеді.

Әдебиет
-------

* *Үлгі қатесі: қара* {{Кітап}}
* *Үлгі қатесі: қара* {{Кітап}}
**Эльдар Рифатұлы Аляутдинов** (1978 жылы 17 тамыз күні дүниеге келді) —Мәскеудегі Собор мешітінің бас имамы, Мемориал және Собор мешіттерінің имам-хатыбы (жұма намазын өткізетін адам) болып табылады. Аль-Азхар университетінің (Каир, Египет) филология және дін ілімі факультеттерінің түлегі. Мәскеу Мемориал мешітінің имам-хатыбы Шәміл Аляутдиновтың туған інісі. Эльдардың арқасында «Muslim Media Press» және «Новый Свет» деген баспалардан көптеген кітаптар пайда болды.

2001 жылы аль-Азхар университетінің филология және дін ілімі факультеттерінің бакалаврын үздікпен бітіреді.

2001—2003 ж.ж. сол жерде, сол салада магистратура жылдары.

2003 жылы оқуын бітіргеннен кейін шейх мүфти Равиль Гайнутдиннің шақыруы бойынша, Мәскеу Собор мешітінің бас имам-хатыбы болып тағайындалады.

Кітаптар тізімі:

"Пятничные проповеди"

"Таджвид" (2008 ж.)

"Познай себя. Найди Бога. Заслужи вечность" (2011 ж.)

"Таджвид. Правила чтения Корана" (2011 ж.)

"Жизнь, мы и духовные истины" (2013 ж.)

"Знай. Веруй. Чти" (2013 ж.)

"Лучшие из лучших" (2013 ж.) т.б.
**Анри Мари Раймон де Тулуз-Лотрек-Монфа** графы (фр. ) Анри Мари Раймон де (24 қараша 1864, Алби – 9 қыркүйек 1901, Мальроме, Жиронда, Бордо маңы) – француз графикашы-суретшісі, кескіндемеші, постимпрессионизм өкілі, 19 ғасырдағы айтулы суретшілердің бірі. 

Әуесқой суретші, ақсүйек отбасында дүниеге келген Тулуз-Лотрек негізінен Париж қаласында (1881 жылдан) тұрып, әуелі Л.Боннан (1883), одан кейін Ф.Кормоннан (1884 жылдан) дәріс алған. Импрессионизм, постимпрессионизм, "модерн" ағымдары, суретші Э.Дега және жапон гравюрасы ықпалында болды. Бастапқы шығармашылығы кезеңінде спорттық сюжетке негізделген картиналар салумен қатар портрет жанрына да (Э.Бернар портреті, 1885, Лондон қаласындағы Тейт галереясы) бой ұрды. Оның қылқаламынан туған туындыларының негізгі тақырыбы цирк, мюзик-холл, кабаре мен эстрада өмірі сюжетіне негізделген. Кескіндемеші жалаң, сыртқы сұлулыққа ден қоймай, көбіне сахна шымылдығы сыртындағы алуан сырлы өмір дүниесін есте қаларлықтай етіп, бояу тілімен жарқын бейнелер жасауға ұмтылды; әрі өз кейіпкерлеріне гротескілік экспрессия бере отырып, имперссионистер қалыптастырған тәсілден өзгеше өзіне тән стильді іздестіруге талпыныс жасады. Ол қарапайым адамдар өмірі мен тұрмысын өз шығарм-на өзек етті. Тулуз-Лотрек – "Фернандо циркі" (1888), "Мулен-де-ла-Галеттегі бал" (1889), "Мулен-Ружде" (1892, үшеуі де Чикаго қаласындағы Өнер интернатында), "Өз сүйіктіммен" (1891, Бостон қаласындағы Сән өнері мұражайы), "Мулен-Руждегі би" (1892, Прага қаласындағы Ұлттық галерея), "Әнші Иветт Гильбер" (1894, Мәскеу қаласындағы Бейнелеу өнері мұражайы), "Де Мулен көшесіндегі салонда" (1894), "Модашы қыз" (1900, екеуі де Альбидегі Тулуз-Лотрек мұражайында) картиналарын салған. Кескіндемелік туындыларымен қатар ғажайып суреттер мен литографиялар, жарнамалық плакаттар мен театр афишаларын жасауда зор шеберлік танытқан Тулуз-Лотрек шығармашылығы кейінгі экспрессионистер шабытының бастау көзіне айналды. 1922 жылы суретші мұрагерлері Тулуз-Лотректің 600-ге тарта туындысын туған қаласына тарту етті; кейін осы картиналар үшін суретшінің туған Альби қаласында Тулуз-Лотрек мұражайы ашылды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том
Омар (Кампонг Мелака) мешіті Сингапурдың ең ерте мешіттерінің бірі болып есептеледі
**Омар мешіті** (немесе *Омар Кампонг Мелака мешіті*; Қытай: 奥玛甘榜马六甲回教堂) Сингапурдағы Кенг Шоу Сингапур Ривер Планнинг ареа, Сингапурдың орталық ауданында орналасқан мешіт.

Мешітті салу 1820 жылы басталған, дәл осыдан бір жыл бұрын Британдықтар осы аралға сауда нүктесін орнатқан еді.

History
-------

Мешіт күмбезі 1985 жылы салынды

Тағы қараңыз
------------

* Ислам архитектурасы
* Ислам өнері
* Сингапурдағы мешіттер тізімі

Сілттемелер
-----------

* National Heritage Board (2002), *Singapore's 100 Historic Places*, Archipelago Press, ISBN 981-4068-23-3

Сыртқы сілттемелер
------------------

* eCitizen website Мұрағатталған 26 ақпанның 2006 жылы.
* National Heritage Board website Мұрағатталған 10 маусымның 2007 жылы.
**Анри Труайя** (фр. ) (1 қараша 1911 жыл, Мәскеу – 2 наурыз 2007 жыл, Париж) – француз жазушысы 
.

Француз академиясының мүшесі, көптеген әдеби сыйлықтардың иегері, жүздеген тарихи және көркем шығармалардың авторы. Ресейдің тарихи мұраларын зерттеуші. Оның «Орыс биографиялары» атты шығармасы әлемнің көптеген тілдеріне аударылады. Көптеген елдерде Ресейдің тарихы мен мәдениеті оның еңбектері бойынша оқытылады. Модернизм бағытында жазған. 1938 жылы «Өрмекші» атты романы үшін Гонкуров сыйлығын иеленді. Оның тұңғыш жазған романы «Алдамшы жарық» деп аталды. 1979 жылы *«Қаралы күнде жауған қар»* атты романның желісіне фильм түсіріледі, режиссёрі Ю.Е. Ерзинкян.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
**Қарсақбай** – Бұғылы тауларының шығысындағы тау.

Географиялық орны
-----------------

Қарағанды облысы Шет ауданы Құттыбай ауылының солтүстік-шығысында 16 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 1107 м. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 8 км-ге созылған, енді жері 5 км.

Жер бедері
----------

Тізбектелген шоқылардың беткейлері тіктеу келген. Оңтүстік бөлігінде қорымтас үйінділері шоғырланған.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Силур кезеңінің гранитті, гранодиоритті тау жыныстарынан түзілген.

Өсімдігі
--------

Таудың қиыршықты қоңыр топырақ жамылғысында бұта аралас жусан, боз, селеу және селеулі-сұлыбасты өсімдіктер өседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
**Қарт-Әбілқайыр хан** (1687-1730) — Ұлы жүздің ханы (1717-1730).

Биография
---------

### Балалық шағы

Әбілқайыр 1687 жылы туылды. Әбілқайыр кішкентай кезінде әкесі Айтақ сұлтан қайтыс болғаннан кейін, інісі Жолбарыс екеуі Абдолла бидің қолында болады. Жоңғар шапқыншылығынан кейін Абдолла би қайтыс болады.

### Саясатқа араласылуы

1710 жылы болған Қарақұм жиынында Әбілқайыр мен Жолбарыс қатысады. 1715 жылы Тәуке хан кетіп, Орта жүздің ханы болғанда. Әбілқайыр мен оның інісі Жолбарыс екеуі таққа отырғысы келеді. Бірақ Құсрау сұлтанның ұлы Қайып отырады.

1717 жылы Ұлы жүздің ханы Тұрсын Аягөз шайқасында қайтыс болады. Әбілқайыр Ұлы жүздің келесі ханы болады.

### Ұлы жүздің ханы

1718 жылы жаңа хан сайлау кезінде Жолбарыс пен Әбілқайыр қатысады. Бірақ таққа Тәукенің ұлы Болат таққа отырады. Сайлауда жеңілген Әбілқайыр ашуланып, Ұлы жүзді тәуелсіз деп жариялайды.

1723 жылы Әбілқайыр Севан Рабданға бағынышты болып, салық төйледі.

1724 жылы Қырғыздар Ұлы жүздің 30-ға жуық ауылды тонайды. Әбілқайыр 6 мың әскер жинап Қырғыздарды талқандайды.

1726 жылы Әбілқайыр мен Жолбарыс хан екеуі Бадам өзенінің бойында Ордабасы жиынына қатысты

1727 жылы Жоңғария Цин империясымен соғысып жүргенде, Әбілқайыр бодандықтан босатылады.

1730 жылы Әбілқайыр қайтыс болғаннан кейін оның інісі Жолбарыс таққа отырады.

Шежіресі
--------

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|   |   |   | Құйыршық хан |   |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|
|   |   |   | Барақ хан |   |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|
|   |   |   | Әз-Жәнібек хан |   |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|
|   |   |   | Шығай хан |   |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|
|   |   |   | Есім хан |   |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|
|   |   |   | Салқам Жәңгір хан |   |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|
|   |   |   | Тәуке хан |   |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|
|   |   |   | Айтақ сұлтан |   |
|
**Қарсақбаев Қабділ Сұлтанұлы** (17.5.1941жылы Еңбекшіқазақ ауданы, Шелек ауылы туған)-ғалым техникалық ғылымдар докторы, профессор Ташкенттің т.ж. көлігі инженерлері институтыын бітірген.(1965ж)1967-69ж.Алматы локомотив депосында, 1967-77ж.Алматы темір жолы бөлімшесінде, Алматы темір жолы көлігі инженерлері институтында, 1987-90 ж.Бүкілодақтық кәсіби біліктілікті арттыру институтының Қазақстандағы филиалында әртүрлі жауапты қызметтер атқарады.1990-97ж. осы мекеменің сырттай оқыту факультетінің деканы,ғалым-хатшысы, кафедра меңгерушісі. 1997жылдан Тынышпаев атындағы көлік және коммуникациялар академиясында кафедра меңгерушісі.

Сілтемелер
----------

Жетісу энциклопедия "Арыс" баспасы 2004
**Қарпықкөл** — Ырғыз алабындағы көл.

Географиялық орны
-----------------

Ақтөбе облысы Ырғыз ауданы Нұра ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 25 км жерде, Байтақкөл көлінің батысында орналасқан. Көл теңіз деңгейінен 76 м биіктікте жатыр.

Гидрографикасы
--------------

Аумағы 7,7 км², ұзындығы 6,2 км, енді жері 2,1 км, жағалау бойының ұзындығы 14,3 км. Қарпықкөл Ырғыз аңғарындағы бірнеше көлдермен қатар жатыр, сондықтан да Ырғыз өзенінің суымен толысады. Көктем айларында көл шарасынан шығып кетеді.

Жағалау сипаты
--------------

Жағалауы жарлауытты, оның басым бөлігінде қамыс өскен. Алабы жайылым және шабындық.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: "Қазақ энциклопедиясы", 2011. - 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
**Моска Гаэтано** <
*(итал.* Gaetano Mosca*; 1 сәуір 1858, Палермо, Италия — 8 қараша 1941, Рим, Италия)* – италиялық саясаттанушы, социолог, "*элита*" теориясының негізін салушыларының бірі.

Моска "*Саяси ғылым негіздері*" (1896) атты еңбегінде адамдар екі топқа: *басқарушылар* мен *басқарылушыларға* бөлінеді деп түйеді. 

Біріншісі – мейлінше тұрақты, мәртебелі, байлықтың да, биліктің де, сый-құрметтің де қызығын көріп жүрген топ. Екіншісі – көпшілік тобыр, бұқара. Жоғары элита төмендегілерді өз тобына кіргізбеуге тырысады. Бұл элитаның құлдырауына алып келеді. Оны болдырмау үшін қоғамның демократиялануы, яғни еркін пікір алмасу орнауы шарт. Осы арқылы қоғамдағы саяси топ жаңартылып отырады немесе уақыт талабына жауап бере алмаса, орнын басқаларға босатады. Герберт Спенсер ілімінде Моска коғамның екі типке: әскери (күшейтуге негізделген) және индустриалды (еркін келісімге негізделген) болып бөлінуіне көңіл аударды. Бүлайша жіктелуді Моска
"долбарлап" қабылданғандықтан қолайсыз деп есептеді.ref>Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Әлеуметтану және саясаттану бойынша / Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д. профессор Е. Арын - Павлодар: «ЭКО» ҒӨФ. 2006. - 569 б. ISBN 9965-808-89-9</ref>

Моска билеуші топқа кірудің үш жолын көрсетеді. Олар: 

1. әскери атақ,
2. байлық,
3. бекзаттық.

Моска элитаның жаңаруынсыз қоғамда тұрақтылық болмайтынын дәлелдеген. Сондай-ақ индустриалды қоғамның көптеген әлеуметтік күштерден құралатынын, олардың кейбірі билеуші тапқа сіңісуге ұмтылуға тиіс болатынын тұжырымдайды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Биекенов К. Садырова М. Әлеуметтанудың түсіндірме сөздігі. — Алматы: Сөздік-Словарь, 2007. — 344 бет. ISBN 9965-822-10-7
2. ↑  Саяси түсіндірме сөздік. – Алматы, 2007. ISBN 9965-32-491-3
**Қарсы шұғыла** – түнде аспанның Күнге қарама-қарсы жақ бөлігінде әлсіз жарқыл түрінде бұлдырап көрінетін физикалық құбылыс. Ол айсыз, қараңғы түнде, Құс жолынан шалғай проекцияланғанда ғана көрінеді (наурыз–сәуір және қыркүйек–қазан айларында). Әдетте, қарсы шұғыла эллипс пішінді келеді, оның үлкен осі эклиптика бойымен бағытталады; орташа бұрыштық өлшемдері (6–8°) (10–13°). 

Күн активтілігі периодының максимумында қарсы шұғыла пішіні жиі өзгереді, эклиптика бойындағы ұзындығы 30–40°-қа дейін жетеді. Тропиктік ендіктерде, Кавказ бен Орталық Азияда айқын көрінеді. Бұлдырап көмескі көрінетіндіктен бұл құбылыс нашар бақыланатын астрономиялық нысандар қатарына жатады. Оның жарықтылығы түнгі аспанның жарықтылығынан 10–15%-ға ғана артық, ал Құс жолы жарығынан аз. Қарсы шұғыла құбылысы 1804 ж. ашылған, екінші рет 1856 ж. байқалған. 

Швед астрономы Г. Гюльден (1841—1896) және америкалық астроном Ф. Мультон (19 ғ-дың соңында) Қарсы шұғыланы Жерден 1,5 млн. км қашықтықта орналасқан (либрация нүктесі деп аталатын) метеорлық бөлшектердің шоғыры деп санаған. 

Қазақстан ғалымдары В. Г. Фесенков және т.б. алғаш рет қарсы шұғыланы фотографиялық және спектрофотометриялық тәсілдермен зерттеп, оның сырын анықтауға елеулі үлес қосты. Қарсы шұғыланың табиғатын Жердің газды заттан түзілген «құйрығы» ретінде түсіндіретін болжам бар. Қарсы шұғыланың табиғаты туралы түпкілікті көзқарас әлі күнге дейін қалыптаспаған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9
**Гвадалквивир** (ис. *Guadalquivir*) — ұзындығы жағынан бесінші орынды алатын Испаниядағы өзен, жалпы ұзындығы 560 км құрайды, су алабының ауданы 57 мың км². Андалузия ойпатынан шыққаннан кейін өзеннің аңғары кеңейіп, Кордова мен Севилья қалалары аралығында арнасы 150-200 м-ге жетеді.

Бастауы Андалузия тауларының солтүстік бөлігінде орналасқан. Өзен төменгі ағысында бірнеше тармақтарға бөлініп Лас-Марисмас батпағынан өтеді. Атлант мұхитындағы Кадис шығанағына құяды. Көбіне жаңбыр суымен қоректенеді. Суының орташа шығыны 164 м³/сек. Кордова қаласына дейін кеме жүзеді. Суы жер суаруға пайдалынады.

Дереккөздер
-----------

Сыртқы сілтемелер
-----------------
Екілік кодта Бинарлық іздеу формасы
**Екілік (Бинарлық) іздеу** - Сұрыпталған массив элементтерінің классикалық алгоритмделініп ізделінуі. Яғни, х қатарының у берілген санын немесе бөлімін табу үшін, оны жақындаған сайын екіге бөліп отыру болып табылады.

C#-та берілген мысал
--------------------

```
using System;
using System.Collections.Generic;
using System.Linq;
using System.Text;
 
namespace ConsoleApplication1
{
 class Program
 {
 static void Main(string[] args)
 {
 Console.Write("Массив элементтерінің санын енгізіңіз N = ");
 int razmer, X, a, b, m = -2, count;//razmer - массив элементтерінің саны;x - издеуге арналған массив элементі;
 a, b - іздеу аймағының шекарасы; m - массивтің шартты саны(-2 элемент болмаған жағдайда); 
 count - циклді өту счетчигі
 razmer = int.Parse(Console.ReadLine());
 int[] mas = new int[razmer + 1];
 Random rand = new Random();
 for (int i = 0; i < razmer; i++) 
 {
 mas[i] = rand.Next(100);
 }
 Array.Sort(mas); 
 string question;
 do
 {
 question = "y";
 count = 0;
 for (int i = 0; i < razmer; i++) 
 {
 Console.Write("{0} ", mas[i]);
 }
 Console.WriteLine();
 Console.Write("Іздеуге арналған санды енгізіңіз X = ");
 X = int.Parse(Console.ReadLine());
 a = 0;
 b = razmer;
 while (a != b) 
 {
 count++; 
 m = (a + b) / 2; 
 if (mas[m] == X) 
 {
 a = b;
 }
 else
 {
 if (mas[m] < X)
 {
 a = m + 1; 
 }
 else
 {
 b = m;
 }
 m = -2;//элемент табылмаған жағдайда
 }
 }
 Console.WriteLine("Іздеуге арналған элемент X = {0} мына аймақта орналасқан m = {1}", X, m + 1);
 Console.WriteLine("Циклді өту реті {0}", count);
 Console.WriteLine("Іздеуді жалғастырамыз ба? (y/n)");
 question = Console.ReadLine();
 Console.Clear();
 } while (question == "y");
 }
 }
}

```

Дереккөздер
-----------

Сыртқы сілтемелер
-----------------


* поиск
* іздеудің кодта берілген түрі Мұрағатталған 10 мамырдың 2018 жылы.
* search algorithm
* 
*
АҚШ-та теледидарлық тәулік бөлініс кестесі; прайм-тайм күлгін түспен көрсетілген
**Прайм-тайм** (ағылш. *prime time* — ең ыңғайлы, үздік уақыт) — теледидар тамашалау және радио тыңдау бойынша тәулік аралығындағы ең белсенді уақыт сағаттары. Бұл уақыт кезінде эфирге рейтингі жоғары бағдарламалар қойылады, ал жарнама орналастыру қымбатырақ тұрады. Қазақстанда теледидарлық прайм-тайм уақыты жұмыс күндері көбінесе 19:00 - 23:00 сағат мезгіліне келсе, демалыс күндері 15:00 - 01:00 болады.

Сондай-ақ кинотеатрлардың да өзіндік прайм-тайм сағаттары болады. Бұл уақыт аралығы кино көрсетілімдеріне келетін көрермендердің көпшілігімен ерекшеленеді.
**Жаманқұл Шайдаров** (1930-1997), партия, кеңес қызметкері. 

Арғын тайпасының Қуандық руының мойын-қараша бөлімінен шыққан.

Жаңаарқаның түлегі. Қарағанды қаласындағы партия, кеңес мектебін (1960), КОКП ОК Жоғары партия мектебін (1965) бітірген. Жаңаарқа аудан партия комитетінде нұсқаушы, аудан партия комитетінің 2-хатшысы, 1965 жылы еңбекшілер депутаттары Жаңаарқа аудан кеңесінің төрағасы, 1967-1995 жылы Қазақстан Компартиясы Актоғай, Ұлытау аудандық партия комитетінің 1-хатшысы, 1995 жылдан бұрынғы Жезқазған облыс кәсіподақ комитетінде, «Ертісканал» құрылысы басқармасында істейді. Атасу поселкелік кеңесінің төрағасы қызметтерін атқарды. Шайдаров өзі басшылық еткен ауыл шаруашылығының қай саласында болмасын талантты ұйымдастырушы, білгір маман екенін таныта білді. Шайдаров 8, 9-сайланған КазКСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты сайланды. 3 мәрте Еңбек Қызыл Ту, «Құрмет Белгісі» ордендерімен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алтай шежіресі, жауапты редактор -- Хакім Омар, Құрастырушы Ісләмов Ібрахым (Жақан). Алматы, «Темірқазық» баспасы, 2014
2. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5

*Бұл жаңа мақаланың бастамасы. Бұл мақаланы толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесуіңізді сұраймыз.*
**Юссуф Юрари Поульсен** (дат. Yussuf Yurary Poulsen; 15 маусым 1994 жыл, Копенгаген, Дания) — дат футболшысы. Дания Ұлттық футбол құрамасы мен Германияның "РБ Лейпциг" клубының шабуылшысы.

Карьерасы
---------

Карерасын 1994 жылы "Лонгбю" клубында бастады. Сол жылы 4 желтоқсанда "Хорсенс" командасына қарсы ойында тұңғыш рет алаңға шықты. Алғашқы голын 2012 жылы 5 тамызда "Академиск" клубының қақпасына соқты.. 

2013 жылы жазда "РБ Лейпциг" клубына ауысты. 19 шілдеде "Галлешер" клубымен ойында жаңа командасының сапында алаңға шықты. 2014 жылы команданың Бундеслигаға шығуына көмектесті..

Ұлттық құрама
-------------

Данияның барлық жастағы құрамасында ойнап шықты. Негізгі құрамада алғаш рет 2013 жылы 31 қаңтарда Мексикаға қарсы жолдастық ойында алаңға шықты. Алғашқы голын 2016 жылы Сербияға қарсы ойында енгізді.

2018 жылғы әлем біріншілігінде алғашқы турда Перудің қақпасына ойын тағдырын шешкен жалғыз голды соқты.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Академиск VS. Люнгбю 0:1  (орыс.), *soccerway.com* (2012—08—05).
2. ↑  РБ Лейпциг VS. Рот-Вайсс Эрфурт 2:0  (орыс.), *soccerway.com* (2013—08—24).
3. ↑  Дания VS. Сербия 2:0  (орыс.).  soccerway.com (13 июня 2015).

Сілтемелер
----------

* Профилі
* Cтатистикасы
**Сөз мәдениеті** (орыс. *культура речи*, ағылш. *speech culture*) — әдеби тілдің ауызша түрлеріне тән нормаларын игеру, тілдік амал-тәсілдерді айтылатын ойдың мақсатына сай орнымен қолдана білу, сөйлеуде мәдениеттілік, әдептілік таныту.

«Сөз мәдениеті» қазіргі әдеби тілдің жұртшылық таныған, үлгі тұтқан нормаларын жеке адамдардың сақтауын талап етеді. Сөйлеуде диалектизмдерді, қарапайым, дөрекі сөздерді, варваризмдерді қолдану, орынсыз көп сөйлеу, бір пікірді қайталай беру, өзіне өзі сілтеме жасау, асқақтап сөйлеу, дене қимылдарын араластыра беру «Сөз мәдениетіне» жатпайды. Кірме сөздерді орынсыз жұмсай беру, сіреспе құрылымдарды қолдану «Сөз мәдениетіне» нұқсан келтіреді. «Сөз мәдениеті» сөйлеу әдебі деген ұғыммен ұштасып жатыр. «Сөз мәдениеті» теориясының дамуында лексикография, әсіресе нормативті түсіндірме сөздіктер, орфоэпиялық, орфографиялық, синонимдік т. б. арнаулы сөздіктер манызды орын алады. Қазақ тіліндегі «Сөз мәдениетінің» дамуына ауыз әдебиетінің өкілдері және Абай, М. Әуезов, Ғ. Мүсірепов, т.б. шығармаларының ықпалы зор болды. Қазақ тіл білімінде Сөз мәдениетінің мәселелерін А. Байтұрсынұлы, М. Балақаев, Р. Сыздықова т. б. ғалымдар зерттеді.

Кенестік орыс тіл білімінде Сөз мәдениетінің теориялық мәселелерін Л. В. Щерба, В. В. Виноградов, Г. О. Винокур, Р. И. Аванесов, С И. Ожегов, Ф. П. Филин т. б. зерттеді.

Тағы қараныз:
-------------

* Сөз айшықтары
* Сөз варианттары
* Сөзге морфемдік талдау
* Қаратпа сөз
* Сөздердің байланысу тәсілдері
* Сөздердің байланысу формалары
* Сөздердің орын тәртібі
* Сөздік
* Сөздік ұя
* Сөздің қызметі
* Сөздің лексикалық мағынасы
* Сөздің негізі
* Сөздің ішкі формасы
* Сөзжасам
* Сөз қолданыс
* Сөз құрамы
* Сөз
* Сөз таптары
* Сөзтұлға
* Сөз тіркесі
* Сөз енгізу
* Сөз синтезі
* Сөйлем
* Модаль сөз
* Сөз табы
* Ділмәр сөз
* Дәйек сөз
* Қыстырма сөз
* Төл сөз
* Төлеу сөз
* Етістікті сөз тіркестері
* Қосалқы сөз
* Есімді сөз тіркестері
* Байырғы сөз
* Қос сөз
* Басқарушы сөз
* Индекстік сөз
* Қарапайым сөз
* Сөз бостандығы
* Қысқарған сөз
* Машиналық сөз
* Алғы сөз
* Бөгде сөз
* Басқаратын сөз
* Туынды сөз
* Резервтелген сөз
* Сөз қолданылуы
* Сөз тіркесінің сыртқы формасы
* Сөзбе-сөз аударма
* Сөз түбірі
* Сөз қолдану ерекшеліктері
* Еліктеу сөз
* Ақындармен сөз жарыстыру
* Даналардан шыққан сөз
* Электронды пошта
* Сөз енгізу құрылғысы

Дереккөздер
-----------
**Гаэль Гарсиа Берналь** (исп. *Gael García Bernal*, 30 қараша 1978 жыл) – мексикан актері. 

Кішкентайынан театр сахналарында, телехикаяларда ойнай бастаған. «Amores Perros» және «Y tu mamá tambien» фильмдеріндегі рөлдері үшін бірнеше сыйлықтарға ие болған. Берналь ағылшын, португал, француз, итальян тілдерінде еркін сөйлейді. Сондықтан да болар оны АҚШ, Латын Америкасы және Еуропа фильмдерінен жиі көруге болады. 2005 жылы өзінің досы, актер Диего Лунамен және продюсер Пабло Крусомен бірге «Канано фильмс» продюссерлік фирмасын құрған. 

Фильмдері: «Частная жизнь» (2001), «Че Гевара: Дневники мотоциклиста» (2002), «Вавилон» (2006), «Крутой и сентиментальный» (2008), «Письма к Джульетте» (2010), «Главное – не бояться!» (2011), т.б.

Дереккөздер
-----------

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Ортаққор логотибі Ортаққорда бұған қатысты медиафайлдар бар: **Гаэль Гарсиа Берналь**
* Гаэль Гарсиа Берналь (ағыл.) *Internet Movie Database* сайтында
* Гаэль Гарсиа Берналь Мұрағатталған 27 қыркүйектің 2007 жылы.
* Гаэль Гарсиа Берналь *Twitter* сайтында
*Басқа мағыналар үшін Қаратөбе деген бетті қараңыз.*
**Қаратөбе** – Ойыл мен Шиелі өзендерінің суайрығындағы төбе.

Географиялық орны
-----------------

Ақтөбе облысы Темір ауданы Шұбарқұдық кентінің оңтүстік-шығысында 3 км жерде орналасқан.

Жер бедері
----------

Абсолюттік биіктігі 286 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай 12 км-ге созылып жатыр, енді жері 6 км. Оңтүстігінде Қотыртас, шығысында Қарабас қыстаулары орналасқан.

Өсімдігі
--------

Сортаңды сұрғылт қоңыр топырақ жамылғысында бетеге, жусан, сұлыбас, изен, т.б. өсімдіктер өседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
**Мұнайгазды аудан**. Мұнайгазды алқапты мұнайгеологиялық аудандастыру бірлігі. Алқаптарды аудандарға жіктеу кешенді түрде, яғни зерттелген алқап қимасына қарасты әрбәр мұнайгазды кешеннің геологиялық құрылыс ерекшеліктерін ескере отырып жүргізіледі. Осылайша дараланған әрбір Мұнайгазды аудан көмірсутектердің шоғырлану жағдайының және Бұл жатындардың әрбәр жекелеген кешеннің қалыптасуы барысында тұрақтануының ортақтығымен сипатталуы тиіс. Тек көмірсутек жатындарының таралуын бастанаяқ тектоникалық бақылау мүмкіндігі бар болған жағдайда ғана Мұнайгазды аудан бүкіл шөгінді тыс аумағында дараланатын болады. Алқаптарды Мұнайгазды аудандарға жіктеу барысында тау жынысы қималарының тектоникалықкұрылысы ғана емес, олардың литологиялық ерекшеліктері де жан-жақты сараланады. Соңғы мәселе аумағында шешілетін мәселелер төмендегідей: қиманы кешендерге жіктеу, сол қимадағы тиімді жинауыштардың, аймақтық және субаймақтық жапқыштардың даму белдемдерініңтаралу зандылықтарын анықтау, тиімді жинауыштар көрініс берген бөлікшелердің зерттелген ауданға тән тектоникалық құрылыс элементтерімен өзара байланысын нақтылау. Бұл мәселе әсіресе жер қойнауының терең қабаттарында орналасқан мұнайгазы кешендер үшін өте маңызды болып есептеледі, себебі нақ осы өңірлер ауқымында мұнай мен газ жатындарын құрылымдық бақылау, литологиялық бақылау мәселесіне қарағанда, қосалқы рөл атқарады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мұнай және газ геологиясы танымдық және кәсіптік-технологиялық терминдерінің түсіндірме сөздігі. Анықтамалық басылым.- Алматы: 2003. ISBN 9965-472-27-0
Координаттар: 29°22′ с. е. 47°58′ ш. б.﻿ / ﻿29.367° с. е. 47.967° ш. б.﻿ / 29.367; 47.967 (G) (O) (Я)

**Кувейт собор мешіті** – Кувейт мемлекетіндегі ең ірі мешіт.

Жалпы аймағының ауданы 45 000 км², ал мешіт оның 20 000 км² алып жатыр. Мешіттің күмбезінің диаметрі – 72 м, мұнараның ұзындығы – 43 м және АЛЛАХтың 99 атымен көркемделген. Мешітті '*шейх Джабер Аль-Ахмед аль-Сабах* салдырып, өзі ашқан болатын. Құрылыс жұмыстары 1979-1986 жылдар аралығында болған. Мешіттің ауласында гүлдер, пальмалар, бақтар, бұрқақтар және сарқырамалар бар. Ерлердің намаз оқитын залына 10 000 адамдар сыяды.

Суреттер
--------

* Орнаменті

Дереккөздер
-----------

1. ↑
**Мұнайды жинақтау пункті** - мұнай ұңғымасы
өнімін жинауға және кәсіпшілік өңдеуден
өткізуге арналған арнаулы пункт. Мұнай мен
газды тасымалдауға дайындауды, сондай-ақ
мұнай мен газды сақтауды және қойнауқаттық
судан тазартуды қамтамасыз етеді. Құрамына
мұнайды айыру, сусыздандыру, тұзсыздандыру
тазарту, газды құрғату, тазарту қондырғылары,
қорқаймалық парктер, сорап станциялары,
газкомпрессор станциялары, технологиялық
құбыр желілерінің жүйесі, жарық беру жүйесі,
энергиямен және сумен қамтамасыз ету нысандары кіреді. Айырудан соң, ақырғы рет газсыздандыру үшін соңғы айыру қондырғысына
беріледі, мұнда мұнайдың қаныққан буының
қысымы 66,7 кПа-қа дейін төмендетіледі, осыдан соң мұнай тауарлық қорқоймаларға немесе арналық мұнай құбырының бас ғимаратына
қотарылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстанның мұнай энциклопедиясы. 2 томдық - Алматы: "Мұнайшы" Қоғамдық қоры, 2005. ISBN 9965-9765-1-1
Бигелді Жошыұлының өмірбаяны
----------------------------

**Бигелді Жошыұлы** (1860, Алматы облысы, Балқаш ауданы, Желтораңғы ауылы — 1933, сонда) — би, шешен, сынықшы. Батырлар әулетінен шыққан. 

Күрті, Балқаш, Бақанас, Топар, Іле өңірін жайлаған елдің әйгілі көшбасшысы. Қара қылды қақ жарған би, ақындар айтыстарының жеңімпазы, емші-сынықшы ("Біреуде ақың кетсе Бигелдіге бар, бір жерің сынса Бигелдіге бар" деген сөз қалған), мерген аңшы ретінде Жетісуда есімі құрметтелген. Бигелді би *"Атаңды ұятқа қалдырма"* деген ұлағатты қатаң қолданған. Бидің шешендік сөздері, мақал-нақылдары, өлең термелері ел аузында сақталған. Бигелдінің жақсы қасиеттері мен өнері баласы — Қазақстанның халық ақыны Балтағұл Бигелдиевның (1891 — 1981) бойынан жалғасын тапты.

Бигелді Жошыұлы туралы әңгіме
-----------------------------

Сонымен Бигелді Жошыұлы ширек ғасырдай Күрті, Балқаш, Бақанас, Топар, іле өңіріне билік құрған айтулы шешен би боп өткен. 1933 жылы 73 жасында дүниеден қайткан. Бүгінде Бигелді биден қалған шешендік билік сөздер, мақал, нақылдар, өлең-термелер, аңыз-әңгімелер сол Бигелді билік еткен ауыл, аудандардан көп кездеседі. 1965-68 жылдары сол аудандарда фольклорлық экспедидияда Жүргенде ел аузынан (әсіресе, Балтағұл Бигелдиевтің өзінен) жазып алған Бигелді бидің шешендік сөздері мен мақал, қанатты нақыл, термелері мына темендегідей: 

Арзымасқа алдырма,
Аяғыңды шалдырма.
Арзымасқа алдырып,
Аяғыңнан шалдырып,
Атаңды ұятқа қалдырма.
Тектіменен дос болсаң,
Қадіріңді біледі.
Тексізбенен дос болсаң,
Өзіңді сыртқа тебеді.
Әйеліңмен дос болсаң,
Отаныңа береке кіреді.
Білімдімен дос болсаң,
Сасқанда ақыл береді.
Әркімнің өз сүйгені бар,
Ер жігіт елін сүйеді.
Диқан жерін сүйеді,
Малшы төлін сүйеді,
Бақа көлін сүйеді,
Бұлдырық шөлін сүйеді.
Өз ауылыңның -
Қыздары айдай көрінер,
Ұлдары дардай көрінер,
Құлыны тайдай көрінер,
Тайлағы нардай көрінер,
Торғайы тұрымтайдай көрінер,
Үш ағайынды жігіттің.
Отар-отар малы бар.
Екі ағайынды жігіттің,
Кере қарыс жалы бар.
Жалғыз басты жігіттің,
Шығар-шықпас жаны бар.
Қайсар жігіт болғаның,
Қолбасшыңның арқасы.
Жайсаң жігіт болғаның,
Жолдасыңның арқасы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл, ISBN 5-89800-123-9, II том
2. ↑  Даланың дара ділмарлары.-Алматы: ЖШС "Қазақстан" баспа үйі", 2001, - 592 бет. ISBN 5-7667-5647
**Уилер Джефри** (1898-1990) - ағылшын шығыстанушы ғалымы.

### Қызметі

1920-40 ж. ағылшын армиясы қатарында Иран мен Үндістанда қызмет еткен. 1940-50 ж. дипломат қызметте болып, полковник шенінде отставкаға шықты.

### Орта Азияда

1956-68 ж. "Орта Азия шолулары" атты журнал шығарып, онда Қазақстан мен Орта Азияның тарихына қатысты бірқатар мақалалар жариялады. Осы мақалаларында ол "кеңестік отаршылдық" деген тұжырымдаманы ұсынушы ретінде танылды. Оның еңбектерінде кеңес өкіметінің Орта Азияда жүргізген саясаты жергілікті ұлттың мүддесіне үйлеспейтіндігі жайлы пікірлер білдіріп, кеңестік биліктің орыстандыру бағытында ұйымдастырған іс-шаралары айыпталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Ұлттық Энциклопедиясы
**Үлкен тораңғы қоңызы** (лат. *Capnodis miliaris*) – қатты қанаттылар сабының златкалар тұқымдасына жататын, оқта-текте және жеке дара сирек кездесетін ірі қоңыз.Табиғат әшекейі. Иран, Орта Азия, Оңтүстік Қазақстан және Синь-Цзян провинциясы (ҚХР) шөлді аймақтарындағы өзен аңғарындағы тораңғы орман алқаптарында тіршілік етеді. Дернәсілдері ағаш діңінің түбінде, ағашты кеміріп жеп дамиды. Ересектері мамыр-маусымда белсенді, қосымша жапырақтармен қоректенеді. Әлсіреген және қураған ағаштарды қоныстанады. Саны барлық жерде төмен. Қазақстанда түр нақты Сырдария өзенінің орта ағысында (Түркістан орман шаруашылығы) және Iле өзенінің орта ағысында (Үлкен Қалқан, Айдарлы елді мекені маңында) кездеседі. Қоныстануға ыңғайлы ағаштың жетіспеушілігінен саны қысқарып отыр. Сонымен қатар, дернәсілдерін тоқылдақ жейді. Түр Ұлттық табиғи бақ «Алтынемелде» қорғалады. Дегенмен, барлық жерде тораңғы орман алқаптарын қорғауды ұйымдастыру қажет және бұл сирек кездесетін әдемі қоңызды жасанды жолмен өсіруді қолға алу керек.

Дереккөздер
-----------

Ғажайып омыртқасыздар. Қазақстан Қызыл кітап беттерінен. Құрастырушылар И.Д.Минтяев, Р.В. Ященко, В.Л. Казенас.
**Жер беті ағындысы**, ауырлық күшінің әсерінен атмосфералық судың жер бетімен жылжу процесі; жердегі су айналымының (ылғал айналымы) құрамды бөлігі. Жер беті ағындысының көлемі жауын-шашын мөлшеріне және ормандылыққа байланысты: ормансыз ауданда жер беті ағындысы жауын-шашынның жылдың қосындысының 65%-ын құрайды және топырақтың су эрозиясына себепші болады; ормандылыққа Жер беті ағындысы 5%-ын ғана құрайды.

Жер беті суларының режімі
-------------------------

A."Судың тұздығы мен температурасының өзгерісі"
**Жер беті суларының режімі** — жер беті суларының табиғат заңы бойынша кайталанып, өзгеріп отыратын көрсеткіштерінің жинағы. Жер беті суларының режімі алаптағы су теңдестігінің кірісі мен шығысы элементтерін әрекетке келтіріп, жергілікті климат жағдайымен жөне су жинағыш алаптағы жер бетінің бедерімен тығыз байланысты болады.

Жер бетімен суландыру
---------------------

A."Жер бетімен суландыру"
**Жер бетімен суландыру** — суландыру тәсілі, суландыру кезінде су жер бетімен жайылып, топырақ біртегіс ылғалдандырылады. Жер бетімен суландыру және су басу аңыз арқылы, суды жер бетімен жайып жіберу, жаңбырлатып және су басу суландыру әдістері болып бөлінеді.

Жер бетіндегі судың жалпы қоры
------------------------------

**Жер бетіндегі судың жалпы қоры** — шамамен 1386 млн. км²-ге тең. Өзен арналарындағы су қоры 2120 км3-ге тең, тұщы көлдердегі су — 91 мың км3. Тұщы жер асты суларының қоры 10,5 млн. Км3 мөлшерінде деп есептелсе тұщы сулардың жалпы қоры — 3,5 млн. Км3 немесе гидросфера көлемінің 2,53%-ын құрайды. Егер, біз тұщы судың негізгі массасы мұздықтарда жиналғанын есте ұстасақ, онда адам қажетіне жұмсалатын таза тұщы судың көлемі шұғыл кемиді және шамамен гидросфераның 0,80% бөлігін қүрайды.

Жер бетіндегі ылғал айналымы
----------------------------

A."Ылғал айналымы"
**Жер бетіндегі ылғал айналымы** — судың фазалық өзгерістері негізінде табиғатта үздіксіз жүретін жер беті мен атмосфера арасындағы ылғал алмасу. Ылғал айналы-мының екі түрі болады: 1) кіші немесе мұхиттық су айналысы, яғни мұхиттар мен теңіздердің бетінен буланған ылғал құрлыққа тасымалданбай, су бетінен аспанға тік көтеріліп конденсацияға ұшырайды да, теңіздер мен мұхиттардың бетіне жауын-шашын болып қайта оралады; 2) үлкен айналым, ылғалдың ауа ағындарының күшімен мұхиттардың үстінен құрлықтарға тасымалдануы. Онын құрлық бетіне жауын-шашын түрінде түсіп, мұхиттар мен теңіздерге жер беті немесе жер асты жолымен қайта оралу процесі. Су буының мұхит бетінен келген I кішігірім бөлігі құрлықтың түйық аймақтарына жауын-шашын түрінде түседі жөне қайтып оралмайды, яғни үлкен айналымға қатыспайды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі. Су шарушылығы. – Алматы, «Мектеп» баспасы, 2002 жыл.
2. ↑  Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Экология және табиғат қорғау / Жалпы редакциясын басқарған – түсіндірме сөздіктер топтамасын шығару жөніндегі ғылыми-баспа бағдарламасының ғылыми жетекшісі, педагогика ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлығының лауреаты А.Қ.Құсайынов. – Алматы: «Мектеп» баспасы» ЖАҚ, 2002 жыл. – 456 бет. ISBN 5-7667-8284-5
**Мұнайгаздылықты көлемдік-тектік тұрғыдан болжау әдісі.** Мұнай мен газ қалыптасуының мөлшерін алаптағы шөгінділер көлемімен және солардағы органикалық заттар мөлшерімен байланыстыратын, көмірсутектер қалыптасуының шөгіндену-жылыстау теориясына негізделген сол көмірсутектердің болжамдық қорын бағалау әдісі. Әдістің ең басты теориялық қағидасы төмендегі түсінікке саяды: көмірсутектердің құрамы мен мөлшері оларды қалыптастырған шашыранды органикалық заттардың тектік түріне, олардың диагенез сатысында өзгермеленуінің фациялық-геохимиялық жағдайына, шөгінділердің жер қойнауының әр түрлі деңгейлеріндегі катагендік өзгермеленуінің қарқындылығына, сол сияқты жатыннан жылыстаған көмірсутектердің онда сақталған көмірсутектер мөлшерінің қаншалық бөлігін құрайтындығына байланысты. Есептеулерді жүзеге асыру үшін таужыныстардағы түрлі шашыранды органикалық заттардың таралуы және массасы, жыныстардағы қалдық таушайыр тектестерінің үлес салмағы, алаптағы шөгінді қабаттардың палеотемпературасы мен палеотереңдіктері жайлы деректерді білу керек. Бұл әдісті көмірсутектердің қалыптасуы мен жинақталуы дербес өрбіген нысандарда ғана қолдану ұтымды. Қалыптасқан және жинауыштарға нақталған сұйық және газ түріндегі көмірсутектердің мөлшерін бұл әдіс көмегімен бағалау тым жақсы нәтижелер береді, бұл мөлшер мұнай мен газ қалыптасуының ең жоғарғы мүмкіндігін анықтайды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мұнай және газ геологиясы танымдық және кәсіптік-технологиялық терминдерінің түсіндірме сөздігі. Анықтамалық басылым.- Алматы: 2003. ISBN 9965-472-27-0
**Мұнайды газсындандыру** - өндіріліп
жатқан мұнайдан ондағы еріген метанды,
этанды, пропанды, сондай-ақ күкіртсутекті,
азотты, көмірқышқыл газын бөліп алу.
Буланудың әсерінен бензиндік фракцияның
шығынын азайту, бір фазалы мұнайдың тасымалын қамтамасыз ету, сораптық агрегаттар жұмысының тиімділігін жоғарылату үшін
жүргізіледі. Кәсіпшілік жағдайында ұңғымадан
шығатын мұнайдың қысымын сатылы
төмендету және мұнайды сұйық (су, мұнай)
және газ фазаларына белу арқылы іске асы-
рылады. Ақырғы процесті бумен жібітіп тазарту бағанында - стабилизаторда жүргізеді.
[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстанның мұнай энциклопедиясы. 2 томдық - Алматы: "Мұнайшы" Қоғамдық қоры, 2005. ISBN 9965-9765-1-1
**Ив дю Мануар атындағы Олимпиада стадионы** (фр. *Stade Olympique Yves-du-Manoir*) сондай-ақ, **"Коломбо"** деген атпен де танымал — Париж маңындағы Коломбо қаласындағы стадион. 1907 жылы іргесі қаланған. Француздың әйгілі регбишісі, 1928 жылы ұшақ апатынан қайтыс болған Ив де Мануардың аты берілген.

Тарихы
------

1924 жылғы жазғы Олимпиада ойындарының негізгі, басты аренасы болған. Ол уақытта сыйымдылығы 45 000 адам болды. 1938 жылы сыйымдылығы 60000 адамға артты. 1938 жылғы футболдан әлем чемпионатының басты стадиондарының бірі болды, турнирдің финалдық матчы өткізілді. Италия футболшылары 4:2 есебімен Мажарстан құрамасын ұтып, екінші рет қатарынан әлем чемпионы атанды. 

1930-70 жылдары стадион Франциядағы ең басты ареналардың бірі болды. Францияның регби және футбол құрамалары өз алаңдағы ойындарын осында өткізіп жатты. Әр кезде футбол кубоктерінің финалдық матчтары да өткізіліп тұрды. 1972 жылы "Парк де Пренс" күрделі жөндеуден өтіп, қайта пайдалануға берілген соң Франция футбол құрамасының ойындары сонда өткізілетін болды да, "Ив дю Мануар" стадионында тек регби ғана ойналатын болып қалды. Франция футбол құрамасы мұндағы соңғы матчын 1975 жылы өткізді.

Қазіргі таңда стадионға 14000 адам жайғаса алады. "Расинг-92" регби клубының стадионы саналады.

Атаулары
--------

* Stade du Matin (1907–1919)
* Stade de Colombes (1920–1928)
* Ив дю Мануар (1928 жылдан бері)

Стадионда өткен ірі турнирлер
-----------------------------

* 1924 — Жазғы Олимпиаладық ойындар
* 1938 — Футболдан әлем чемпионаты

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Стадионның тарихы Мұрағатталған 9 қыркүйектің 2008 жылы.
**Карло Понти** (итал. Carlo Ponti; 1912 ж. 11-желтоқсан — 2007 ж. 10-қаңтар) — итальяндық кинопродюсер.

Өмірбаяны
---------

Карло Понти 1912 жылдың 11-желтоқсанында Италияның Маджента қаласында дүниеге келген. Понти құқық негіздерін Миландық университетте оқыған. Продюсерлік іспен Понти 1941 жылдан бастап айналысты жəне өз мансабында 140-тан астам фильм түсірді. Олардың қатарына Федерико Феллини («Жол»), Витторио Де Сики («Неапольдің алтыны»), Дэвид Лин («Живаго дəрігер»), Микеланджело Антониони («Суретті үлкейту», «Қызметім — репортёр») секілді көптеген итальяндық жəне əлемдік кинематографтың классиктерінің фильмдері жатады.

Карло Понтидің екінші əйелі өзі əлемдік деңгейдегі жұлдызға айналдырған Софи Лорен болды. Бұл некеден оның екі ұлы, дирижер болған кіші Карло Понти (бала кезінде киноға түскен) жəне кинопродюсер болған Эдуардо Понти болды. Бірінші некеден туған Алессандро да кинопродюсер мансабын таңдады.

Карло Понти 2007 жылдың 10-қаңтарында өкпе ауруынан Швейцарияның Женева қаласында дүниеден өтті.

Таңдаулы фильмографиясы
-----------------------

1954 ж. — «Жол»

1954 ж. — «Неаполь алтыны»

1956 ж. — «Соғыс пен бірлік» 

1958 ж. — «Сондай əйел»

1960 ж. — «Чочара» 

1961 ж. — «Əйелдің аты əйел»

1961 ж. — «Дін қызметшісі Леон Морен»

1962 ж. — «Боккаччо-70» 

1962 ж. — «Өсекші»

1962 ж. — «Альтона сопылары»

1963 ж. — «Кеше, бүгін, ертең»

1963 ж. — «Жек көрушілік»

1964 ж. — «Итальянша неке»

1965 ж. — «Оныншы құрбан»

1965 ж. — «Живаго дəрігер»

1966 ж. — «Үлкейтілген сурет»

1967 ж. — «Өрт сөндірушілер балы» 

1968 ж. — «Көңілдестер»

1972 ж. — «Ақ, қызыл жəне ...» 

1974 ж. — «Сапар»

1975 ж. — «Жарайсың, сұлуым!»

1975 ж. — «Мамандығым - репортер» 

1976 ж. — «Оңбаған, арам əрі жауыз»

1976 ж. — «Кассандраны өткізу»

Дереккөздер
-----------
Магнезит
Плутоногендік гидротермалық кенорындар қышқыл, біршама қышқыл және біршама сілтілі магмалық таужыныстармен кеңістіктік және генетикалық байланыста.
  
Рудалану тік бағытта 1-2 км тереңдікке дамып, жақсы ұстамдылығымен ерекшеленеді. 
  
Руда денелері қуыстарды толтыру немесе метасоматоздық жолмен қалыптасады.Олардың пішіні сыйыстырушы таужыныстар мен тектоникалық құрылымдарға байланысты болып , әр түрлілігімен сипатталады.
  
Изометрлі, жалпақ және құбыр пішінді үйлесімді және үйлесімсіз типті жатындар белгілі. Денелердің өлшемі кең ауқымда өзгереді- ұзындығы бірнеше метрден ондаған километрге дейін. Ең көп таралғаны-қалыңдығы аз, саны көп руда денелерінен тұратын кенорындар.

  
Руда жаралу сыйыстырушы таужынстардың қарқынды өзгеруімен ұштасады.

  
Оларды серициттену,серицитетну, хлортттену, кварцталу, доломиттену,листветтену, серпентиндену, флюоритетену,пириттену, гематиннену қен таралған.
  
Рудалардың бітімі- секпілді, желішікті, шомбал, ал құрылымы- түйірлі, порфир тәрізді, эмульсиялық, пластиналық, торлы.

  
Плутонгендіктерге кенорындардың мынадай типтері жатады: 

* алтын-кварцты;
* вольфрамит-молибенит-кварцты;
* касситерит-кварцты;
* никель-кобальт-арсенитті;
* молиденит-халькопиритті (мысты порфирлік);
* галенит-сфалеритті;
* алтын-сульфидті;
* кассиерит-силикат-сульфидті;
* талькті;
* магнезитті;
* хризотил- асбестті;
* флюоритті және киноварь-антимонит-кварцты.

Осы типтердің негізгілерін қысқаша сипаттайык.
**Никодим Иванович Васькин** (1910-1972), тау-кен инженері. Донецк индустриалдық институтын бітірген (1937). Ұлы Отан соғысы жылдары Қарағанды бассейніне жіберілді, бірнеше шахтаны басқарады. Соғыстан кейін Киров атындағы шахта директоры, «Ленинкөмір» тресінің басқарушысы. 1959-1965 жылдары «Қарағандыкөмір» комбинатының бастығы. 1966—1970 жылы Қаз КСР көмір өнеркәсібі басқармасы бастығының 1-орынбасары, 1970 жылдан «Қарағандыкөмір» комбинаты бастығының орынбасары. Ленин, Октябрь революциясы, «Құрмет Белгісі» ордендерімен марапатталған. «Шахтер даңкы» белгісінің толық иегері. Қарағанды қаласының құрметті азаматы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5
**Ақұнтақ кеселі**  - шөптесін, ағаш, шала бұта өсімдіктердің ақұнтақ саңырауқұлағы тудыратын ауруалар тобы. Бұл саңырауқұлақтар Қазақсанда ауыл шаруашылығының 66 түрін, соның ішінде қант қызылшасы, асқабақ, жүзім зақымдайды. Ақ ұлпа күйінде өсімдік жапырағына, өркені мен сабағына, гүлі мен жемісіне түседі де, кейін киіздей үйысып, көптеген ұсақ қара даққа айналады. Ауру салдарынан өсімдіктің жапырағы мен өркені солып, сүрегі өсуін тоқтатады, жемісі шіри бастайды. Бұл аурудың қоздырғышы Ақұнтақты саңырауқұлақтар конидиялар, жемісі арқылы тарап, өсімдік қалдықтарында, мицелий күйінде өсімдік бүршігінде т.б органдарда қысап шығады.

Емдеу
-----

Арылу шаралары: сүдігерді терең жырту, фосфор, калий тыңайтұыштарын шашу, ауыл шаруашылығына ақұнтақ кеселіне төзімді сорттар мен түрлерді пайдалану, өсімдікке күкіртті препараттар бүрку.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ ССР қысқаша энциклопедиялық-2 том-Қазақ Совет энциклопедиясының бас редакциясы-Алматы,1987-
**Корольдік пингвин** — (лат. *Aptenodytes patagonicus Miller,JF, 1778*) - Пингвинтәрізділер (лат. *Spheniscidae*) тұқымдасының ұшпайтын құсы.

### Биологиялық сипаттама

Корольдік пингвиндердің дене тұрқының ұзындығы 91 см-ден 100 см-ге дейін жетеді.

Қауырсындары қысқа, тығыз, арқасы сұр, бауыры ақ түсті, басы сары теңбілді болады. Шөжелері сұрбүлт түсті болады. Төс бұлшық еттері жақсы жетілген, қанаты ескекке айналған, қабыршақ тәрізді қауырсынмен қапталған.

Жақсы жүзеді, сүңгиді, жарғақты саусақтары мен қысқа құйрығы руль қызметін атқарады. Жағалауға, мұз үстіне секіріп шығып, құрлықта көбіне екі жағына теңселе адымдап, баяу қозғалады, қар үстінде бауырымен сырғанайды. Тері астындағы дәнекер ұлпадан тұратын май қабаттары жақсы жетілген, ол денесіндегі жылуды реттеп отырады. 

Корольдік пингвиндер құрлықта түлейді, бұл кезде олар қоректенбейді. Моногамиялы, ұя салып, жұмыртқалау кезінде бірнеше мыңдаған дарабастары бірігіп үлкен топ құрады. Ұяларын жағалаулардағы жазық, тасты жерлерге, үңгірлерге, ағаш тамырларының қуыстарына салады. Ұяда 1 — 2 (кейде 3) жұмыртқа болады. Корльдік пингвиндер шаянтәрізділермен, басаяқты ұлулармен, балықтармен қоректенеді.

### Таралуы

Корольдік пингвин Антарктика аралдарында: Оңтүстік Георгия, Оңтүстік Сандвич аралдарында, Марион, Козе, Кергелен, Херд, Маккуори аралдарында таралған.

### Корольдік пингвин және адам

XVIII ғасырдан бастап теңізшілер Корольдік пингвиндерді бақылаусыз өлтірген. 1918 жылы кейбір Корольдік пингвин мекендердің саны сыни межелге жетеді. Бүгінгі күні көпжылдық жұмысының нәтижесінде барлық аралдардағы Корольдік пингвиндер саны қалпына келді.

### Пайдалынған әдебиеттер

* Жизнь Животных т.6 Птицы М.: Просвещение 1986
* "Қазақстан": Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998
* Биология:Жалпы білім беретін мектептің 7-сыныбына арналған оқулық. Алматы: Атамұра, 2007.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

*

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *BirdLife International* *Aptenodytes patagonicus*. *IUCN Red List of Threatened Species. Version 2013.2*.  International Union for Conservation of Nature (2012). Тексерілді, 26 қараша 2013.
**Хорхе Факундо Арана Тагэ** (ис. *Jorge Facundo Arana Tague*) – Аргентина киноактері. 

1972 жылы 31 наурызда Буэнос-Айресте туған. 15 жасында театрда өнер көрсеткен. Саксофонда өте жақсы ойнайды. 1992 жылдан бастап телехикаяларда түрлі рөлдерді сомдап жүреді. **«Қыздар»** атты телехикаядан соң халыққа кеңінен таныла бастайды. Атақты **Наталья Орейро**мен бірге түскен **«Жабайы періште»** телехикаясынан соң, Факундо Арана Ресей, Израиль, Польша, Чехия, Қазақстан елдеріне танылады. «Побег» (исп. La Fuga), «Дотянуться до небес» (исп. Tocar el cielo) т.б фильмдер мен телехикаяларда ойнайды. 2002 жылы шыққан «099, Орталық» атты фильмде Томас Ледесма рөлімен «Ең үздік актер» атағына ие болады. Мартин Фиерро ұлттық сыйлықпен бірнеше рет марапатталған.

Дереккөздер
-----------