recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Едірей**  – Сарыарқадағы Арқалық және Мыржық тауларының солтүстіндегі тау.

Географиялық орны
-----------------

Қарағанды облысы Қарқаралы ауданы жерінде орналасқан. Абсолюттiк биіктігі 893 м. Ұзындығы 15 км, ені 5 – 10 км.

Жер бедері
----------

Көптеген жақпартасты шоқылар мен қырқалардан тұрады. Беткейлері тік құламалы, жартасты, аз тілімденген. Таудың орталық бөлігінде Қызылшілік қонысы бар.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Пермь мен девонның граниттері мен гранитті сиениттерінен түзілген.

Өсімдігі
--------

Қызғылт қоңыр сортаң топырағында бетеге, селеу, сұлыбас, жусан, қараған, тобылғы өседі. Аңғарларында шөпті-айрауықты, шилі-бетегелі шалғындар кездеседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
**Еділбай Хошейғалиұлы Шұратов** (12.10.1938 жыл, Ресей, Астрахан облысы, Володар ауданы, Козлово селосы) – қазақ эпидемиологы және микробиологы, медицина ғылымдарының докторы (1976), профессор (1987). Қазақстан Республикасы Медицина ғылым академиясының корреспондент мүшесі. 

Алматы мемлекеттік медицина институтын (1963, қазіргі Қазақ ұлттық медицина университеті) және КСРО Медицина ғылым академиясының Ленинград эксперименттік медициналық институты аспирантурасын (1967) бітірген. Қазақ эпидемиология, микробиология және жұқпалы аурулар ғылыми-зерттеу институтында (қазіргі Гигиена және эпидемиология ғылыми-зерттеу орталығы) кіші, аға ғылыми қызметкер, лаборатория меңгерушісі, институт директорының ғылыми жұмыстар жөніндегі орынбасары (1967–1977), директоры (1977–1998); 1998 жылдан лаборатория меңгерушісі қызметін атқарады. 

Ғылыми еңбектері вирусология, жұқпалы аурулар иммунологиясы мен эпидемиологиясы мәселелеріне арналған. 270-тен астам ғылыми жарияланым мен 11 монографияның авторы. 7 авторлық куәлігі бар.[1]

Дереккөздер:
------------

1. ↑  Қазақстан ұлттық энциклопедиясы
**Еже тіл** — ерте кездегі қазақ жұртының өзара құпияласып сөйлейтін сөзі, жастар жаргонының бір түрі. 

  

Еже тіл бойынша екі жақтың сөзін бөгде адам түсінбес үшін сөз ішіндегі буын аралығына бөтен дыбыстар қосылып айтылады. Олар тілдесуші жастарға белгілі код (дыбыс) болуға тиіс. Мысалы, *секін (сен) мақығақын (маған) кекіл (кел)*. Ондай дыбыстар [к], [c], [п], [ф] тәрізді дауыссыздар болып келеді. Байырғы кездегі жастардың құпия тіліне байланысты ерекшелікті қазақ әдебиетінің классигі Ғ. Мүсіреповтің өткен ғасырдағы қазақ даласындағы әлеуметтік тартыстарды суреттейтін "Оянған өлке" романдағы Назыкеш пен Сейіттің құпияласып тілдесуінен байқауға болады.

*Өфетіфіріфік ефемефес, афалдафай сафал (өтірік емес, алдай сал)*, —дейді Сейіт қалжыңдап. - *Афалдафау мефен өфетіфіріктіфі ефегіфіз дефемефейтіфін бефе ефе-діфі?* (Алдау мен өтірікті егіз демейтін бе еді?) — деді Назыкеш. Ертедегі қазақ жастары арасындағы "құпия" сөздің тағы бір түрі сөздің басқа буынына бөтен сөзді қосап айту: *белнази, кеунази, көнази, бейнази*, — "белбеуіңді кеудеңе көтеріп байла".

Ғ. Мүсірепов сынды суреткердің байқампаз қаламы жалпыхапықтық; тіл фактісін нәзік юмор жасаудың өзіндік тәсілі ретінде пайдаланған. Көркем шығарманың тіл кестесінде белгілі бір эстетикалық қызметке жегілген жағдайда болмаса, жалпы еже тіл элементтері жаргонизм, аргонизмдер тәрізді сөз мәдениетіне жат құбылыс деп танылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ тілі. Энциклопедия. Алматы: Қазақстан Республикасы Білім, мәдениет және денсаулық сақтау министрлігі, Қазақстан даму институты, 1998 жыл, 509 бет. ISBN 5-7667-2616-3
**OGGI** ─ жастар киімі дүкендерін басқаратын ресейлік киім бренді.

Тарихы
------

Ресей бренді 1998 жылы Санкт-Петербург қаласында негізі қаланады. Пайда болғаннан бастап Армения, Польша, Украина, Ресей, Қазақстан сияқты мемлекеттердің 400-ге жуық қалаларында өз дүкендер желісін ашқан. 2010 жылы OGGI компаниясы OODJI атауымен атын ауыстырады. OODJI жаңа атауы 2010 жылдың тамыз айындағы «Осень-зима» коллекциясында пайда болады.

Дүкендері
---------

* Украина: 45 дүкен
* Қазақстан: 22 дүкен
* Армения: 1 дүкен
* Молдавия: 2 дүкен
* Белоруссия: 1 дүкен
* Польша: 9 дүкен
* Словакия: 1 дүкен
* Чехия: 2 дүкен.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Елена Добмрова Семейка Oggi. Сеть магазинов Oggi расширяет ассортимент за счет мужской и детской одежды // Ведомости, 2010 (орыс.)
**Ойва Тойкка** (фин. Oiva Toikka; 29 мамыр 1931, Выборг, Финляндия) — фин суретшісі, түрлі-түсті шыны маманы, Финляндиядағы өнер қайраткерлеріне берілетін ең жоғарғы мемлекеттік марапатқа ие («Pro Finlandia» медалі, 1980), стокгольмдік Konstfack өнер және дизайн мектебінің профессоры.

Суретші көптеген танымал дизайнерлік фирмалармен жұмыс істеді, соның ішінде «Arabia» (1956—1959) және «Iittala». Халықаралық тандымалдылықты суретшіге ондаған жылдар бойы коллекциялау заты болып табылатын шыны құстар және «Шықтар» (фин. Kastehelmi) атты дизайнерлік ыдыстың топтамасы әкелді.

|  |  |  |  |
|  | «Шық» ыдыс топтамасы
  | Лағыл құс
  |  |
**One Direction** — 2010 жылы Лондонда құрылған ағылшын - ирландиялық бой-бэнд. Оның құрамына 5 жігіт кіреді, олар: Гарри Стайлс, Луи Томлинсон, Найл Хоран, Лиам Пейн және Зейн Малик. The X Factor шоуындағы орындаудан кейін, олар Саймон Коуэллдің *Syco Records* деп аталатын дыбыс жазушы компаниясымен контракт жасасты. Солтүстік Америкада *Columbia Records* компаниясымен контрактқа қол қойды. 

«One Direction» 2012 жылғы *Up All Night* дебютті альбомының релизінен кейін әлемдік деңгейде танымал болды. «What Makes You Beautiful» синглі әлемдік чарттарды бастаса, топтың альбомы *US Billboard 200*-де бірінші орынға ие болды. What makes you beautiful клипы 600 млн көрермендер жинаған.Ұлыбританиялық топтың дебюттік альбомы бірінші рет америкалық чартта осындай биік орынға ие болды, бұл көрсеткіш Гиннес рекордтар кітабына енгізілді. 2012 жылы 12 қарашада *Take Me Home* альбомы шықты. 2013 жылы олар өздері туралы One Direction:This is Us деген фильм түсіреді. 2014 жылы өткен Where We are туры 290 млн долларды жинаған және сол турды Where we ere фильмінде көрсетеді.Музыкадан басқа «One Direction» қайырымдылық фондтары мен ұйымдарына қатысып, Pokémon, Nokia, HarperCollins және Hasbro компанияларымен жарнама туралы келісімі бар. Олардың 3 дүниежүзілік туры бар:Take me home tour , Where we are tour , On the road again tour. Олардың фанаттары бүкіл әлемді басып алғандай. Кино жұлдыздар да , әншілер де , барлығы бұл жігіттерге ғашық. Олардың фанаттары "өте күшті фандом" деген номинациялардың жеңімпазы.

Дискография
-----------

### Студиялық альбомдары

* «Up All Night» (2011)
* «Take Me Home» (2012)
* «Midnight Memories» (2013)
* «Four» (2014)
* «Made in the A.M.» (2015)

### Бейнеклиптер

* «What Makes You Beautiful» (2011)
* «Gotta Be You» (2011)
* «One Thing» (2012)
* «More Than This» (2012)
* «Live While We're Young» (2012)
* «Little Things» (2012)
* «Kiss You» (2013)
* «One Way or Another (Teenage Kicks)» (2013)
* «Best Song Ever» (2013)
* «Story Of My Life» (2013)
* «Midnight Memories» (2014)
* «You & I» (2014)
* «Steal my girl» (2014)
* «Night Changes» (2014)
* «Drag Me Down» (2015)
* «Perfect» (2015)
* «History» (2015)

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Твиттердегі басты парақшасы
* Инстаграмдағы парақшасы:
**Жетітөр**, *Жетітор* – Күнгей Алатауындағы асу.

Жер бедері
----------

Абсолюттік биіктігі 3912 м. Асу өтетін кезең Шілік-Кемін тауларының шығыс жағында орналасқан. Күнгей Алатауының бұл бөлігі - Шілік өзені және Ыстықкөл көлі алаптарындағы суайрық жота. Асудың солтүстік беткейінде шағын Жарбұлақ мұздығы жатыр, оңтүстік беткейі қорымтас. Жарбұлақтың (Шілікке құятын Жаңғырық өзенінің оң саласы) жоғарғы ағысынан Ыстықкөлге құятын Ақсу өзенінің бас жағына баратын жол осы Жетітөр асуы арқылы өтеді. Алматыдан Ыстықкөлге апаратын ең төте жол саналады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ ұлттық энциклопедиясы
Oman Oil жанармай құю стансасы, Ал-Батина
**Oman Oil Company** — Оманның мемлекеттік мұнай компаниясы.

1992 жылы Оман сұлтандығының мұнай мен минералдық қорлар, қаржы мен экономика министері құрған. 

Өңделмеген мұнай, табиғи газ, газконденсат сұйықтықтарын геология барлау, бұрғылау, пайдалану, өндіру, тасымалдау, өңдеумен айналысады. Компания өз елінде де, сырт жерлерде де энергетикалық өнеркәсіпте стратегия инвестиция жұмсау мақсатын көздейді.

Қазақстанмен байланысы
----------------------

Бұл компания Қазақстанның мұнай-газ секторында жұмыс істеуші шетелдік кәсіпорын болып саналады және Қазақстанның мұнай-газ өнеркәсібін дамытуға қатысады.

Атырау облысындағы «А» және «Е» барлау блоктарында барлауға және мұнай өндіруге, Маңғыстау облысының Түпқараған ауданындағы Дөңге кенішінде көмірсутек шикізатын өндіруге, Каспий құбыр желісі консорциумының жұмысына қатысуға ҚР Үкіметінен рұқсат алған. Дөң кенішінде кәсіпорын өзінің мұнай-газ бизнесіндегі әріптесі «Партекс» компаниясымен бірлесіп жұмыс істейді.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Ресми сайты Мұрағатталған 2 мамырдың 2010 жылы.

Дереккөздер
-----------

1. 1 2  «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9
2. ↑  «ҚазМұнайГаз» ҰК АҚ ресми сайты Мұрағатталған 15 қазанның 2011 жылы.
**Жетітармақ** - қазақ поэзиясында лирикалық өлеңдерде қолданылатын шумақ өрнегі. Мағжанның "Жазғытұрым", "Күзді күні" атты өлеңдерінде, Сәкеннің "Жазғы түнде" атты өлеңінде осы шумақ үлгісі алынған. "Жамылар ымырт, кеш батып, Тыныштанар бертін ел жатып. Басады шық мөп-мөлдір Сұлудың көз жасындай, Сап күміс меруерт тасындай. Жердің жүзі құлпырар әсем аспан да". Мұнда соңғы тармақ келесі шумақтардағы сәйкес тармақпен ұйқасып отырады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
**OPTIMUM** - тәуелсіз сараптамалық-консалтингтік фирма. 2000 жылы құрылған.

Геология, көмірсутек шикізатын барлау, өндіру және тасымалдау, ұңғымалар тұрғызу, кенорындарды жайластыру және қоршаған ортаны қорғау мәселелері бойынша жобалар мен жұмыс бағдарламаларын дайындауға байланысты мұнай және газ өнеркәсібінің кәсіпорындары үшін кең ауқымды қызмет көрсететін, сол сияқты жер қойнауын пайдалану проблемаларымен байланысты кеңес беретін және сараптамалық қызметтер атқаратын кешенді ғылыми-жобалау мекемесі (№011587 мемлекеттік лицензия).
Жұмысты "толығымен дайын" күйде табыстайды, яғни жобалар жасақтау, оларды мемлекеттік бақылау органдарымен келістіру, қажетті рұқсаттар мен сараптамалық тұжырымдар алу жүмыстарын атқарып
береді, мұның өзі тапсырыс берушіге жобаны жедел түрде іске асыруга бірден кірісіп кетуіне мүмкіндік береді. Фирма өз жұмысын негізінен Маңғыстау облысы ауқымында жүргізеді, алайда оның бүкіл Батыс Қазақстан аймағы бойынша зерттеулер жүргізуге де толық мүмкіндігі бар.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстанның мұнай энциклопедиясы. 2 томдық - Алматы: "Мұнайшы" Қоғамдық қоры, 2005. ISBN 9965-9765-1-1
**Oh Wonder** — Джосефина Вандер Гюхт мен Энтони Вест 2014 жылы құраған инди-поп дуэті. Дебюттік альбомнің жарыққа шыққаннан кейін синглдердің арқасында бүкіл дүниежүзілік аудиторияға танымал болды. 2014 жылдың қыркүйегінен бастап, Гюхт пен Вест жыл бойы біріне соң бірі шығармаларын жазып, шығарды. Барлық әндер бір уақытта дебюттік альбом ретінде дебюттік альбом ретінде 4 қыркүйекте 2015 жылы шығарылды. 2017 жылы 14 шілдеде дуэт өзінің *Ultralife* атты альбомын шығарды. Альбомдардың екеуі де плаьформааралық сәттілікке ие болды.

Олар дебюттік альбом шыққаннан кейін бір апта өткен соң Лондонда, Парижде, Нью-Йоркта и Лос-Анджелесте толық билеттерін сатылымға шығарып, өнерін көрсетті. Бұл дуэттің гастрольдік мансабының басталуын білдірді.

Дискография
-----------

Студиялық альбомдар
* *Оh Wonder* (2015)
* *Ultralife* (2017)
* *No One Else Can Wear Your Crown* (2020)

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Caroline International Truly Global Label Services: Oh Wonder.  Caroline International (13 тамыз 2015). Басты дереккөзінен мұрағатталған 17 тамыз 2015.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 2 қаңтар 2018.
2. ↑  *Marcy Donelson* Oh Wonder. Biography & History. Тексерілді, 2 қаңтар 2018.
3. ↑  *James Ryang* Discovery: Oh Wonder.  Interview Magazine (3 қыркүйек 2015). Тексерілді, 2 қаңтар 2018.

Сілтемелер
----------

* Ресми парақшасы Oh Wonder (ағыл.)
**Ерназар Тоқсанбаев** (1992 жылы Алматы қаласында дүниеге келдi) – қазақ балуаны. Тараз еркiн күрес мектебiнiң түлегi.

Өмірі
-----

1998 жылы отбасымызбен Алматыдан Тараз қаласына көшiп келдi. Осында бiлiм алып, ең алғаш мектеп табалдырығын аттадым. Еркiн күреспен 2002 жылдың көктемiнен берi айналысып келедi. Отбасымда үш ағайынды, үш ұлдың үлкенi. Әкесі Тоқсанбаев Берiк – еркiн күрестен спорт шеберi, қазiргi таңда жеке бапкерi. Iнiлерi – Амангелдi, Ернар жас болса да көптеген жарыстарда жүлдегер атанып, тiптi облыс жеңiмпазы дәрежесiне дейiн көтерiлгенi бар.
Бала кезiнен әкесімен бiрге жаттығу залына барып жүрдi. Артынан сол жерде жаттығу жасап, осы спорт түрiн ұнатып кеттi.

Жетістіктері
------------

2007 жылы республикалық жарыстарда жүлдегер болды. 2008 жылы жасөспiрiмдер арасында өткен Қазақстан бiрiншiлiгiнде жеңiмпаз атанды. Сол жылы Якутияда "Азия балалары-2008" ойындарында қола жүлдегер атанды. 2009 жылғы республикалық кадеттер арасындағы жарыстың алтын медалiне ие болды. Үндiстанның Пуна қаласында өткен Азия ойындарының қатысушысы.
(Ni Zan; Ni Tsan) (Уси, Цзяньсу провинциясы, Қытай ), қытай суретшісі. Қытай суретшілер тобының мүшесі, кейіннен Юань әулетінің 4 шебері атағын иеленген (оның арасында: У Чжень, Хуан Гунван және Ван Мэн бар). Бай отбасында дүниеге келген, бірақ шетелдік Юань моңғол әулетіне қызмет еткісі келмеген және оның орнына сабақ беру мен жеке өмір сүруді ұнатқан. Оның замандастары өте тыныш және талап қойғыш екенін, оның өнерінен бұл сапаларды аңғаруға болаынын айтады. Өзінің суреттерінде, әсіресе пейзажды, монохромды тушпен салған, қағаздың көп бөлігін бос қалдырады. Оның жұмыстарына тұнжыраған тыныштық және деревня хижинасы, бірнеше ағаштар не өсімдік белгісі және жер түрлері тән. Оған өзінен кейін өмір сүрген суретшілер еліктеген, сондықтан оның жұмыстарының түпнұсқасын табу қиын.

Сілтемелер
----------

* Ни Цзань каллиграфиясының үлгілері
**Хольгер Бадштубер** (нем. *Holger Badstuber;* 13 наурыз 1989, Мемминген, Бавария) — германиялық футболшы, "Штутгарт" клубының қорғаушысы. 2010 жылғы әлем чемпионатының қола жүлдегері.

Карьерасы
---------

"Штутгарт" клубының түлегі. 2002 жылы "Бавария" балалар клубына ауысты. 2007 жылы кәсіпқой карьерасын осы "Баварияда" бастады. 2007 жылы 27 шілдеде "Унион" клубына қарсы ойында тұңғыш рет Бундеслигада алаңға шықты.

"Бавария" сапындағы жалғыз голын 2009 жылы 4 желтоқсанда "Боруссия Менхенгладбах" қақпасына соқты. Бұл ойында "Бавария" 2:1 есебімен жеңіске жетті.

2012 жылы 1 желтоқсанда "Боруссия Дортмундпен" ойында тізесінен ауыр жарақат алды да, 2014 жылы шілдеде ғана ойынға оралды. Осы жарақаттың кесірінен 2014 жылғы әлем чемпионатына қатыса алмады.

2017 жылдың басында "Шальке 04" клубына жалға берілді.

2017 жылы жазда "Штутгартқа" ауысты.

Жетістіктері
------------

«Бавария»
* Германия чемпионы (6): 2009/10, 2012/13, 2013/14, 2014/15, 2015/16, 2016/17
* Германия кубогы (4): 2009/10, 2012/13, 2013/14, 2015/16
* Германия суперкубогы (2): 2010, 2012
* Чемпиондар лигасы: 2012/13
* Еуропа суперкубогы: 2013
* Клубтар әлем чемпионаты: 2013

Германия
* Әлем чемпионатының қола жүлдегері: 2010
* Еуропа чемпионатының қола жүлдегері: 2012

Дереккөздер
-----------

1. ↑

Сілтемелер
----------

* 
*
**Кепкен** – Ешкіөлмес тауының шығысындағы шоқылы тау.

Географиялық орны
-----------------

Қарағанды облысы Шет ауданы Ақжал кентінің солтүстік-батысында 42 км жерде орналасқан. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 2 км-ге созылып жатыр, енді жері 0,7 м. Абсолюттік биіктігі 812 м, салыстырмалы биіктігі 62 м.

Жер бедері
----------

Көлбеу келген беткейлерінде тау жартастары жер бетіне шығып жатыр. Солтүстік беткейінде қорымтастардың мол үйіндісі бар.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Девон жүйесінің ортаңғы және төменгі бөлігінің жыныстарынан түзілген.

Өсімдігі
--------

Тауалдының нашар дамыған қоңыр топырағында жусан, боз, бетеге, бұталар өседі. Жазғы жайылымдық пен мал қыстатуға пайдаланылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
**Қамыстыбас** — Қызылорда облысы Арал ауданындағы ауыл, темір жол бекеті, Қамыстыбас ауылдық округі орталығы.

Географиялық орны
-----------------

Аудан орталығы - Арал қаласынан оңтүстікке қарай 90 км, Қамыстыбас көлінен шығыс қарай 2 км жерде орналасқан. Қамыстыбастан оңтүстікке қарай Қызылорда қаласы 371 км. Қазалы ауданына 61 км. Байқоңыр ракета ұшу айлағына 178 км.

Тарихы
------

1918 жылы құрылған. XIX ғасырдың бас кезінде Хиуа хандығының жаугершілігіне қарсы Сыр бойы қазақтарының ұйымдастырушысы Жанқожа батырдың сарбаздарына қару-жарақ соғушы темір ұсталарының мекені болған. 1904 жылға дейінгі атауы – Темірші. Теміршіден дайындалған қару-жарақтарды Хиуа хандығына ғана емес, орыс отаршылдарына да қарсы сілтеген. Орыс отаршылдары 1904-1905 жылдары Орынбор-Ташкент темір жолының ашылуына байланысты іргелес Қамыстыбас көлінің жағалауындағы Қамыстыбас қонысының атауымен атауды жөн көріпті. 

1921 жылы қазан төңкерісінің көсемі В. И. Ленин (В. Ульянов) Поволжье мен Ресейдің орталық аудандарындағы құрғақшылыққа байланысты аштықтан зардап шеккен халыққа көмек көрсету жөнінде Арал балықшыларына әйгілі үндеу-хатын жолдап, көмек беруді сұраған. Аралдықтар бұл Үндеуге жауап ретінде Ресейге 14 вагон балық жіберген. Балық Қамыстыбас ауылында бакауыздан тиелген, тарихи орын қазірге дейін сақтаулы тұр.

1920 жылы аурухана жұмысын бастады. Соғыс жылдарында жұмысын тоқтатпаған аурухана 2017 жылы жұмысын тоқтатты.

Халқы
-----

1999 жылы тұрғындар саны 1531 адам (804 ер адам және 727 әйел адам) болса, 2009 жылы 1769 адамды (921 ер адам және 848 әйел адам) құрады.

Ауыл суреттері
--------------

* ҚамыстыбасҚамыстыбас
* Темір жол стансасыТемір жол стансасы
* ҚамыстыбасҚамыстыбас
* ҚамыстыбасҚамыстыбас

Дереккөздер
-----------

1. ↑  2009 жылғы Қазақстан Республикасы халық санағы Мұрағатталған 13 мамырдың 2013 жылы.


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

|  Қызылорда облысы Арал ауданы елді мекендері |
| --- |
|  |
| 

 Абай •
 Ақбай •
 Ақбасты •
 Ақеспе •
 Аққұлақ •
 Ақшатау •
 Аманөткел •
 Аралқұм •
 Арал •
 Атанши •
 Бекбауыл •
 Бердікөл •
 Бөген •
 Водокачка •
 Ерімбетжаға •
 Ескіұра •
 Жақсықылыш •
 Жалаңаш •
 Жаңақоныс •
 Жаңақұрылыс •
 Жіңішкеқұм •
 Көкаша •
 Көктем •
 Көлжаға •
 Көне Бөген •
 Көнту •
 Күршек •
 Қамыстыбас •
 Қаратерең •
 Қарашалаң •
 Қосаман •
 Қосжар •
 Құланды жылқы зауыты •
 Құланды •
 Құмбазар •
 Қызылжар •
 Мойнақ •
 Райым •
 Сазды •
 Сапақ •
 Сексеуіл •
 Тастақ •
 Тастүбек •
 Тоқабай •
 Хан •
 Шижаға •
 Шөміш •
 Шөмішкөл •
 №82-темір жол айрығы "Құрлық" •
 №83-темір жол айрығы "Тербенбес" •
 №84-темір жол айрығы "Құмсағыз" •
 №85-темір жол айрығы "Сарышығанақ" •
 №86-темір жол айрығы "Жалғызағаш" •
 №87-темір жол айрығы "Алтықұдық" •
 №88-темір жол айрығы "Тасбөгет" •
 №91-темір жол айрығы •
 №92-темір жол айрығы •
 №93-темір жол айрығы "Үкілісай" 
 |

 |
**Кепілдік** – [1]
  
1) тұлғаның өзінің контрагенті алдындағы міндеттемелерін орындауы үшін кепілгер деп аталатын басқа бір тұлғаның құжат жүзінде 
рәсімделген кепілгерлігі. Мемлекеттік орган (мемлекеттік кепілдік), коммерциялық банк (банк кепілдігі), ірі кәсіпорын, т.б. кепілгер болуы мүмкін. Өзіне қатысты кепілдік берілген тұлға міндеттемелерін орындамаған жағдайда кепілгер бұл міндеттемелерді кепілдікте көрсетілген мерзімде орындауға міндетті. Халықар. саудада жүк жөнелтуші жүктің саны, сапасы, буып-түйілуі, таңбалануы, т.б. бойынша шағым-талаптардың бәрін өз мойнына алуға әзір екендігі жөнінде жүк тасымалдаушыға беретін кепілдікті хаттар кең таралған. Басқаша айтқанда жүк жөнелтуші жүк тасымалдаушыға жүктің таңбалары, салмағы, саны және сыртқы күйі туралы коносаментке енгізілген мәліметтердің дәл болмауы салдарынан келтірілген зиянды оған өтеу жөнінде кепілдік береді; 
  
2) сатушының (жеткізушінің) сатылатын (жеткізілетін) тауардың, көрсетілетін қызметтің сапасы үшін жауапкершілігі. Кепілдік, біріншіден, сатушының сатып алушыға сатып алу-сату шартының талаптарына сай келетін тауарды ұсынуға, ал шартта тауардың сапасы туралы талаптар жоқ болған жағдайда – мұндай тауардың пайдаланылу мақсатына жарамдысын ұсынуға міндеттілігін көздейді, екіншіден, сатушының немесе дайындаушының тауардың кепілдікті мерзім бойына жұмыс істеуін қамтамасыз етуге міндеттілігін көздейді. Сатып алушыға сапасы төмен тауар ұсынылған жағдайда ол сатушыдан: елеулі және жөндеуге келмейтін ақаулар анықталған жағдайда – сатып алу-сату шартының күшін жоюды немесе сапасыз тауардың ауыстырылуын; елеусіз және жөндеуге болатын ақаулар анықталғанда – сатып алу бағасын лайықтап азайтуды, тауардың кемістіктерін тиісті уақытта тегін жөндеп беруді, тауардың кемістіктерін жөндеуге жұмсаған өзінің шығынын өтеуді талап етуге құқылы.[2]

Кепілгердің кепіл болуы
-----------------------

Қайсыбір тұлғаның ақшалай немесе басқадай міндеттемелерді орындауына кепілгердің кепіл болуы.Міндеттеме орындалмай қалған жағдайда кепілгер жауап береді; Заңда немесе шартта көзделген міндеттеме, кепілгерлік. Борышқор міндеттемені толық немесе тиісті дәрежеде орындамаған жағдайда кепілдік берген қайсы бір тұлға (жеке немесе заңи тұлға) несиегерлердің алдында осы кепілдік бойынша толық немесе ішінара жауапты болады. Қазақстанда Комитетті банкілер несие тәртібін бұзған ұйымдарға несие беру кезінде пайдаланады.
[3]

Жеке кепілдік
-------------

Қылмыстық құқықта — сенімге ие болған адамдардың олар сезіктінің немесе айыпталушының және олардың қылмыстық істі жүргізуші органның шақыруы бойынша келетіндігіне кепілдік беретіндігі туралы жазбаша міндеттемесінен тұрады. Кепілдік берушілердің саны екеуден кем болмайды.[2]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
2. 1 2  Орысша-қазақша заңдық түсіндірме сөздік-анықтамалық. — Алматы: «Жеті жарғы» баспасы, 2008 жыл. ISBN 9965-11-274-6
3. ↑  Қаржы-экономика сөздігі. — Алматы: ҚР Білім және ғылым министрлігінің Экономика институты, «Зияткер» ЖШС, 2007. ISBN 978-601-215-003-2
**Кептертұлға шағала** (лат. *Larus genei*, лат. *Chroicocephalus genei*) — шағын денелі (250-350 г) шағалалар тұқымдасының құсы. Кептертұлға шағала жіңішкелеу және ұзын тұмсығы көзге түсіп танылатын, мөлшері және қысқы жабын қауырсындары бойынша көл шағалаға өте ұқсас. Көл шағаланың күйттеу кезінде басы қошқыл реңді болады, ал кептертұлға шағаланың бүкіл денесі ақшыл қалпында өзгеріссіз қалады. Оның бауырындағы жабын қауырсындары қызғылт реңкті болып келеді.

Таралуы
-------

Қара Теңіз бен Кіші Азияның жағалауынан шығысында шығыс Иран және Пәкстанға дейін таралған. Қазақстанда Каспий теңізінің солтүстік бөлігінде, Теңіз-Қорғалжын ойпаңында, Балқашта және Сырдарияның төменгі сағасында ұялайды. Алайда көшпенді дарақтардың қай жерлерде болса да кездесуі мүмкін. Теңіз жағалауларын немесе тұзды және тұздылау көлдерді ұнатады.

Биологиялық сипаттамасы
-----------------------

Шоғырлары үнемі дерлік - аралдарға, ерекше жағдайда қорысты (топкие) жағалауға орнығады. Салындыдағы 2-3 теңбілді жұмыртқаларды аталығы мен аналығы үш апта басады. Балапандар жұмыртқадан жарып шыққаннан кейін екі күнде суға қарай кетуге тырысып, шағын топ түзеді. Кептертұлға шағалалар негізінде бунақденелілермен (оларды даладан аулайды) және ұсақ балықтармен қоректенеді. Қазақстанда сәуірден қазанға дейін болады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Құстар: мектеп энциклопедиясы / А. Ф. Ковшарь, В. А. Ковшарь. - Алматы : Атамұра, 2010. - 352 б. : ISBN 978-601-282-168-0
**Қамыс-Самар уезі** — 1919-1922 жылдары болған Қырғыз АСКР (1925 жылдан бастап — Қазақ) Бөкей губерниясының әкімшілік-аумақтық бірлігі.

Орталығы Қамыс-Самар болған Қамыс-Самар уезі 1919 жылы құрылды. 1920 жылы оған 17 көшпелі болыстар кірді, олардың атауларының орнына сандар (1-ден бастап 17-ге дейін) болды.

1921 жылдың қаңтарында 17 болыстың орнына 8 құрылды (барлығы көшпелі):

* Жарқын
* Қоға
* Көкшоқа
* Қошқар
* Самар
* Сарыгүл
* Сарыөзек
* Торлықұл

1922 жылы 6 мамырда Қамыс-Самар уезі таратылды. Оның аумағы Жаңақала уезіне өтті.

Сілтеме
-------

* Қазақстан ӘАБ анықтамалығы (1920 ж. тамыз - 1936 ж. желтоқсан) — Алматы, 1959
**Қамысақты** – Есіл алабындағы өзен.

Географиялық орны
-----------------

Солтүстік Қазақстан облысының Айыртау, Есіл аудандары жерімен ағып өтеді. Ұзындығы 106 км, су жиналатын алабы 1800 км2.

Бастауы
-------

Бастауын Галицино ауылының солтүстігінде 5 км жерден алып, Жалтыркөл көліне, одан шығып, Үлкен Тораңғыл көліне құяды.

Гидрологиясы
------------

Аңғарының ені 0,1 – 0,3 км, арнасы 10 – 40 м. Жағасы тік жарлы (2 – 4 м). Лавровка ауылы маңындағы орташа жылдық су ағымы 0,24 м3/с. Өзеннің бас жағындағы судың минералдығы 200-300 мг/л, Жалтыркөл көлінен төменде 400-600 мг/л.

Жауын-шашын, жер асты суларымен толығады. Көктемде суы жұмсақ, жазда қарасуларға бөлініп, орташа тұзы қалады. Өзен иірімі мен Жалтыркөл көлінің суы егіндікті суару үшін және жағын орналасқан елді мекендердің шаруашылық қажетіне пайдаланылады.

Лавров ауылында жалпы көлемі 16 мың м2 3 тоған бар. Өзеннің автомобиль жолымен қиылысатын жерінде 3 көпір салынған. Ел аузындағы аңыздарға қарағанда, Қамысақты қазір құрып кеткен Қамысты өзенінің бас жағы болып табылады. 19 ғасырда Қамысақты аңғарында қалың орман өскен, кейіннен қоныс аударушы шаруалар отап, тауысқан. Осыдан соң өзеннің су жинайтын алабы қысқарған. Тың жер өзен жағасына дейін жыртылып, жағдайы одан сайын қиындай түсті. Маңайдағы көлдерден және Есіл өзенінен су әкелу өзен ағысын реттей алмады. Қамысақтының құрып кету қаупі бар.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Республикасының табиғаты 3 том, 2 бөлім
**Платформалық алқап** - тектоникада: геосинклин
ұғымына қарама-қарсы мағынада қолданылатын, сол геосинклиндерден
тектоникалық режимінің мейілінше салғырттығымен айырықшаланатын,
континенттерге тән жер қыртысының ең басты құрылымдық элементтерінің
бірі. 
Геоморфологияда: жербедері жазықтармен сипатталатын, өте марғау
қозғалатын алқаптар; материктік және мұхиттық платформалық алқаптар болып екі түрге
жіктеледі. Материктік платформалар негізінен алғанда көтеріңкі аймақтар
жиынтығын құрайды, оларға тән жер қыртысы басты-басты екі бөліктен —
қатпарлы түғырдан яки кристалдық іргетастан және таужыиыстардың
деформацияға үшырамаған қабаттарынан, яғни бір-бірімен көлбеу бағытта астасқан
платформалық тыстан тұрады. Мұхиттық платформалар негізінен түсіңкі өңірлер
жиынтығынан тұрады, сөйтіп мұхит төсеніші аймағынан көрініс береді; жалпылама
алғанда біршама тегіс алаптар құрайтын мұхиттық платформалық алқаптар суасты қыраттары
мен жоталарын, сол сияқты ойыстар мен қазанойпаттарды біріктіреді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мұнай және газ геологиясы танымдық және кәсіптік-технологиялық терминдерінің түсіндірме сөздігі. Анықтамалық басылым.- Алматы: 2003. ISBN 9965-472-27-0
**ЗЖБ** — ЗЖБ немесе «**Зертханалық Жобалау Бюросы**» немесе «Арнаулы жобалау бюросы».

Жаңа техникалардың үлгілерінің жобалауымен айналасысатын мекеме, Кеңес Одағында тараған арнаулы отрасілдік ұйымдардың аталуы. ЗЖБ-нің арнайы номері, бағынатын ведомстволардың атауың, өзіндік аталуы болды. Мысалы, *А. И. Микояна және М. И. Гуревича атындағы МиГ (компаниясы) КСРО Авиация өнеркәсібі Министірлігі* — әйгілі ұшақ жасаушы «МиГ» компаниясы. 

  

ЗЖБ Сокол (г. Казань)

Авиация және ғарыш отрасыльдеріндегі әйгілі ЗЖБ-лар
---------------------------------------------------

* Энергия (РКК) — Королёв, Сергей Павлович
* СБ-1 (МРБ «Стрела») — Берий
* СБ-1 (ЦКБ «Алмаз»)
* НИИ-1 ((РНИИ), Мәскеу жылу-техника институты)
* ОКБ-2 — Надирадзе, Александр Давидович
* ОКБ-2-155 (филиал ОКБ-155, МКБ «Радуга») — Березняк, Александр Яковлевич
* ОКБ-2 (МКБ «Факел») — Грушин, Пётр Дмитриевич
* ОКБ-4 (КБ «Молния»)

Тағы қараңыз
------------

* Туполев КБ
**Warcraft III: Reign of Chaos** - RPG элементтері бар нақты уақыттағы стратегия жанрындағы компьютер ойыны. Blizzard Entertaiment компаниясымен жасалынып сатылымға 2002 жылы шықты.  

Warcraft III: Reign of Chaos сол кездегі ең көп күткен ойын болды: 4,5 млн алдын ала тапсырыс, және 1 млн-нан асатын ойынның көшірмелері бір айдан кем уақытта сатылды. Осы көрсеткіштер арқылы Warcraft III: Reign of Chaos осы жылдың ең сатылатын ойыны болды. Сонымен қатар Warcraft III: Reign of Chaos жылдың "жылдың ең жақсы ойыны" және "жылдың ең жақсы стратегиясы" жүлделеріне ие болды.  

Бұдан алдыңғы серия ойындарынын айырмашылығы расалардың саны төртке дейін өсті. Ендігі өліктер және түнгі эльфтер деген расалар қосылды.  

Ойынмен бірге карталардың редакторы World Editor бар. World Editor арқылы ойнның өзінің карталарын өзгертіп немесе карталарды өзіне де жасауға болады. Ең әйгілі карталардың бірі DotA: Allstars болды. Бір жылдан кейін Warcraft III: Reign of Chaos-қа The Frozen Throne деген үстеме шықты.
**Забеловка** — Қостанай облысы Жітіқара ауданындағы ауыл, Забелов ауылдық округі орталығы.

Географиялық орны
-----------------

Аудан орталығы – Жітіқара қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 12 км-дей жерде, Тобыл өзенінің сол саласы – Желқуар өзенінің жағалауында, қара топырақты дала белдемінде орналасқан.

Халқы
-----

1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 2097 адам (1080 ер адам және 1017 әйел адам) болса, 2009 жылы 2158 адамды (943 ер адам және 1215 әйел адам) құрады.

Тарихы
------

Іргесі XX ғасырдың бас кезінде қаланған. 1930 жылдан бастап тың игеру науқанына дейін ұжымшар орталығы болды. 1951 жылы мұнда ауылдық кәсіптік мектеп ашылды. 1954 жылы Жітіқара қаласын көкөніс және сүтпен қамтамасыз ету мақсатында ұйымдастырылған "Пригородный" көкөніс-сүт бағытындағы кеңшардың орталығына айналды. 1996 жылдан кейін кеңшар негізінде шаруа (фермер) қожалықтары мен өндірістік кооператив құрылды.

Инфрақұрылымы
-------------

Кәсіптік-техникалық мектеп, орта мектеп, клуб, кітапхана, аурухана, байланыс пункті бар. Ауылдың батыс жағында, Желқуар өзеніне үлкен бөген салынған. Тұрғындары көрші елді мекендермен автомобиль жолы арқылы қатынасады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

|  Қостанай облысы Жітіқара ауданы елді мекендері |
| --- |
|  |
| 

 Аққарға •
 Волгоградское •
 Жалтыркөл •
 Жітіқара •
 Забеловка •
 Қазірет •
 Қондыбай •
 Құсаққан •
 Львовка •
 Милютинка •
 Мүктікөл •
 Пригородное •
 Приречное •
 Степное •
 Тасыбай •
 Тимирязево •
 Тоқтаров •
 Тургеневка •
 Чайковское •
 Шевченковка •
 Ырсай 
 |

 |
**Vivo Communication Technology Co. Ltd.** — әлемдегі ең ірі смартфон өндірушілердің бірі болып табылатын Қытай компаниясы. Қазақстанда 2019 жылдың маусымынан бастап сатылады.

Тарихы
------

Vivo компаниясы 2009 жылы Қытайда құрылған. 2012 жылы компания *Vivo X1* смартфонын ұсынды. 2014 жылдан бастап шетелдік нарықтарға кеңейту басталады. Vivo Үндістан мен Оңтүстік-Шығыс Азия елдерінде жұмыс істей бастайды.

2017 жылы Vivo 2018 және 2022 жылғы әлем чемпионаттарының смартфондарының ресми бренді болу үшін ФИФА-ның ресми демеушісі болды. Сондай-ақ, компания Еуро-2020 және 2024 жылғы Еуропа футбол чемпионатының ресми серіктесі ретінде УЕФА-мен келісімшарт жасасты.

Қызметі
-------

Vivo компаниясының офисі
2017 жылдың бірінші тоқсанының қорытындысы бойынша Vivo нарыққа 600,2 млн смартфон шығарды, бұл компанияға смартфон өндірушілердің жаһандық рейтингінде 5-орын алуға мүмкіндік берді. Дәл осындай ұстаным 2017 жылдың екінші тоқсанының қорытындысы бойынша да сақталды. Forbes атап өткендей, Vivo Батыста іс жүзінде жоқ, бірақ қытайлық смартфондар нарығы соншалықты сыйымды, сондықтан үш көшбасшының қатысуы әлемдегі жетекші өндірушілердің қатарына кіруге мүмкіндік береді.

Қазіргі уақытта Vivo 4 зауытқа ие, олардың екеуі Қытайда, қалғаны Үндістан мен Индонезияда орналасқан.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Vivo — производитель смартфонов из Китая (орыс.)
2. ↑  About Vivo Milestone (ағыл.)
3. ↑  Oppo, Vivo Break Into World’s Top 5 Smartphone Rankings (ағыл.)
4. ↑  The World Cup Is Chinese Powerhouse Vivo’s Big Step To Global Expansion (ағыл.)

Сілтемелер
----------

* Компанияның ресми сайты
Интегралдау дегеніміз – негізгі анализ теоремасына сәйкес кері дифференциалдау операциясы. Интегралдауды басқаша тілмен берілген туындысы бойынша функцияның өзін табу деп те атауға болады. Интеграл негізінен қисық сызықты трапецияның ауданын есептеуде ,дененің қозғалыс заңдылығын анықтауда қолданылады. Функцияның интегралын табудың бірнеше әдістері болады.

### **Бөлшектеп интегралдау әдісі.**

```
Бұл әдіс келесі формула бойынша жүзеге асады:{\displaystyle \int u\cdot dv=u\cdot v-\int v\cdot du.} не: {\displaystyle \int u\cdot v'\cdot dx=u\cdot v-\int v\cdot u'\cdot dx.}
```

### **Мысалдар**

{\displaystyle \int \left(x-1\right)} {\displaystyle {\sqrt {5-x}}}
{\displaystyle {\begin{vmatrix}\left(x-1\right)=x&d\times x=\mathbf {d} \times \mathbf {u} \\d\cdot v={\sqrt {5-x}}&v=\int {5-x}={\frac {\left(5-x\right)^{\frac {3}{2}}}{\frac {3}{2}}}\end{vmatrix}}}
{\displaystyle =\left(x-1\right){\sqrt {5-x}}+{\frac {2}{3}}\cdot \int \left(5-x\right)^{\frac {3}{2}}dx}
{\displaystyle =\left(x-1\right){\sqrt {5-x}}+{\frac {2}{3}}\cdot \left({\frac {2\cdot \left(5-x\right)^{\frac {5}{2}}}{\frac {5}{2}}}\right)dx}
{\displaystyle ={\frac {-2}{3}}\cdot \left(5-x\right)^{\frac {3}{2}}\cdot \left({\frac {3x}{5}}+1\right)}

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Ильин В. А. Позняк, Э. Г.Бөлім 6. анықталмаған интеграл // математиматикалық анализ негіздері. — 1998. — Т. 1. — (жоғарғы математика и математиматикалық физика курсы).
Ильин В. А. Позняк, Э. Г. Бөлім10. анықталған интеграл // математиматикалық анализ негіздері. — 1998. — Т. 1. — (жоғарғы математика и математиматикалық физика курсы).
«WTM» халықаралық туристік көрмесі ірі дүниежүзілік көрмелердің бірі болып табылады. Ен алғашқы рет көрме 1979 жылы бой көтерген болатын. Сол кезден бастап, көрме 5000-дай қатысушы мен Еуропа, Азия, Африка, Оңтүстік Америка, АҚШ -тың 179 елінің өкілдіктерінің басын қосады. Көрменің негізгі мақсаты – туристік ұйымдардың арасындағы байланыстарды жаңарту, көптеген елдердің ұсынған жаңа маршруттарымен танысу, қажетті келісімшарттарға қол қою болып табылады. Сіздің еліңіздің стенді 506 ш.м. орынды алады, бұрын бұл көрсеткіш 284 ш.м. болатын. «WTM» директоры Фиона Джеффридің нұсқауы бойынша 2003,2004,2005 жылғы қатысушылар 2002 жылғы бағаны төлеулері қажет деп айтқан. Мұндай жеңілдік 2005 жылы болған көрменің 25 жылдығына орай жасалған шара болып табылған. Көрмені ұйымдастырушылардың айтуы бойынша, көрменің маңыздылығы мен оның қатысушыларының саны, экспонаттардың саны жылдан-жылға тек ұлғаюда. Дегенмен, көрменің соңғы жылдары бірқатар мәселелері болды:

1) қатысушылар құрамының кішкене де болса төмендеуі ( маңызды туроператорлардың болмауы, яғни, үлкен британдық төрттіктің: Airtours, First Choice, Tut UK, Thomson, бірден-бір мүшесі болған жоқ);

2) көрменің алғашқы екі күндері зал көбінесе тек жартылай ғана толы болды, бұрынғыдай 90-шы жылдардағыдай сан қилы стендтер мен суреттер аз болды, турфирмалар көбінесе тек бірінші күні ғана көрмеге келген болатын;

3) ең үлкен мәселе – құрал-жабдықтар мен орынға бағаның жылдан-жылға өсуі болып табылады[1].

Дереккөздер
-----------

1. ↑
**Интегриметр** (латынша integer – тұтас және... метр) – график түрінде берілген функцияны есептеуге арналған аналогты механикалық прибор. Интегриметрдің бірнеше түрі бар. Соның бірі полярлы Интегриметр өзара топсамен байланысқан полярлы және айнымалы рычагтан құрылған. Полярлы рычаг топса төңірегінде айналады. Интегралдауыш ролик санауыш механизммен бірге рычагты бойлай қозғала алатын болып бекітіледі. Бұл Интегриметр график түрінде берілген физикалық шамаларды және аудан есептеу үшін пайдаланылады. Есептеу кезінде санауыш механизмнің өлшеу бірлігі белгіленеді де ине сызықтың бойымен жүргізіледі. Санауыш механизм көрсеткен шама бойынша есептеу жұмысы орындалады. Бұл прибордың дәлдігі 0,1% шамасы.

Дереккөздер
-----------

Қазақ совет энцеклопедиясы
**Интеллект тестілері** –индивидтің ақыл-ой әлеуетін анықтауға арналған психологиялық диагностика әдістемелері. Интеллект тестілерінің көпшілігінде сыналушыға арнауыл бланкте тестінің міндеттері солардан құрастырылған терминдер мен ұғымдар арасындағы нұсқауда көрсетілген логикалық топтастыру, ұқсастыру, қорыту және т.б. қатынастарды анықтап белгілеу ұсынылады. Сыналушы өзінің шешімдерін жазбаша түрде, не бланкіде бар бірнеше варианттың біреуіне белгі қояды. Есептер кейде суреттерден, геометриялық фигуралардан және т.б. тұрады. Тестілер есептеріндегі дұрыс орындалғандарының санына қарап сыналушының ойдағыдай өткені анықталады, зияткерлік коэффициенті шығарылады. Алайда тестілеу нәтижелерінің сыналушының ақыл-ой әлеуетін анықтаудан гөрі оның бұған дейінгі тәжірибесінің, оқытылғандығының ерекшіліктерін анықтауға ғана себеп болатын жағдайлар мен қиыншылықтар бар. Сондықтан бұл нәтижелерді «тестілік» немесе «психометриялық» зият деп есептеуге де негіз бар. Шын мәнінде «тестілік» зият индивидтің ақыл-ойы дамуының деңгейін көрсетеді, ал мұның критерийі нақты зият тестілерінің авторлары ұсынған ұғымдар мен терминдердің және олардың арасындағы логикалық қатынастардағы жинағы болып шығады. Әртүрлі мәдениеттердің өкілдері болып болып табылатын индивидтер үшін бұл жинақтың критерий бола алмайтыны түсінікті. Интеллект тестілерінің әртүрлі үлгілері теориялық зерттеулерде және дефектолгия пркатикасында қолданылады, тестілеу нәтижелері үшін өңдеудің ерекше әдістері талдап белгіленген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Психология" энциклопедиялық сөздік, Алматы 2011
OOPS журналы Қазақстандағы оқырмандар арасында қолдау тапқан журнал .Бұл журнал Ресей елінен шықса да Қазақстан,т.б. жерлерде де өз орнын тапқан.OOPS журналында орыс,шетел әртістерінің өмірі,шығармашылығы,қызық жағдайлары,әр түрлі киім түрлері, әр түрлі тест туралы жазылған.Ол әр ай сайын жаңартылып отырады.Алайда, онда шетел қыздары, әйелдері (Lady Gaga,Rihanna,Britney Spears,Demi Lovato секілді) журнал бетінде шығады.Онда тағы сахна саңлақтарынан басқа әр түрлі тест,қаалй әсем киінуге болатыны,әлемде болып жатқан түрлі жаңалықтар туралы жазылады.Журналды оқыған соң, көп бикештер кәсіпқойдың ақыл-кеңестерінің пайдалануды біледі және косметикамен әсем пайдалануды біледі. Сендер қызықты деректерді,жұлдыздың өмірімен танысасыздар. Оның беттерінде табуға болады,соңғы жаңалықтары,туралы дүние жүзілік сәнде, ең оғаш ашына тарих, жұлдызнамалар, күлкілі күлдіргі қысқа әңгіменің және қызық тарихтың көпшілігін оқи аласыз. Журналдан соң бас-басы мезгілдің трендттік жаңалықтарына қарайды.

автор:Самадулла Анель
**Жалынды эмиссиялық спектроскопия**
(жалынды фотометрия).
Жалынды эмиссиялық спектроскопия - сәуле шығару көзі ретінде факел жалыны пайдаланылатын эмиссиялық спектрлік талдаудың
бір түрі. Жалынды фотометрия әдісінің принципі қарапайым: қандай
болмасын жанғыш газбен жұмыс істеп тұрған жанарғы жалынына
арнаулы тозаңдатқыш арқылы аэрозоль түріндегі талданатын ерітіндіні енгізеді. Жалында туындаған анықталатын элементтің сәуле
шығаруы оптикалық жүйе арқылы өте отырып, санақ қондырғысы
бар ФЭК көмегімен тіркелінеді. Жалындағы қозу көзі ретінде пайдаланатын жоғарғы температура оңай қозатын болмашы ғана элемент
сызықтары бар жәй спектрді береді.
Жалын фотометрия әдісі талдаудың тездігі мен қарапайымдылығынан, аппаратураның аса күрделі болмауына және едәуір дәлдігінен байланысты сілтілік жер металдарын анықтау үшін кең қолдануда. 
Жалынды фотометрия қондырғысынын принциптік схемасы
1-суретте келтірілген.
Жалынды эмиссиялық спектроскопия әдісі үшін аса маңызды
параметрлердің бірі - жалын температурасы. Бұдан бірдей элементтің спектрін қоздыру үшін құрылғының жарамдылығы тэуелді бола-
ды. Кейбір жалындардың температурасы 2-суретте келтірілген.
Талдау үшін екі газды қоспа пайдалы, олар: ауа-ацетилен және азот-
ацетилен шала тотығы.

Ауа-ацетиленді қоспа көптеген элементтерді анықтау үшін
кеңінен қолдануда және ол температураға тұрақты оксид түзілмеген
жағдайда, әрі жалындағы фотометрия, әрі атомды абсорбциялық
спектроскопия әдісінде де пайдалы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Құлажанов Қ.С.Аналитикалық химия: II томдық оқулық. II - том. Оқулық. Алматы:«ЭВЕРО» баспаханасы, 2005. - 464 б. ISBN 9965-680-95-7
**Opel Insignia** (ˈoːpəl ɪnˈsiːɡnɪa) — Opel компаниясы шығаратын, Opel Vectra-ның орнына келген орта класстағы автомобиль. 22 маусым 2008 жылы Лондонда көрсетілді. 2008 жылдан бастап шығарылады. Ресейде 2009 жылдаң ақпанынан бастап сатылады. Атауы мына сөзден шыққан лат.  *insigne*  — эмблема.

Opel Insignia
Opel InsigniaOpel Insignia ОртаққордаOpel Insignia на ортаққоре
Жалпы мәліметтер

|  |  |
| --- | --- |
| Өндіруші: |  |

|  |  |
| --- | --- |
| Өндіріс жылдары: | 2009 жылдар |

|  |  |
| --- | --- |
| Құрастырылуы: | Германия Германия |

|  |  |
| --- | --- |
| Өзге атаулары: | Vauxhall Insignia  Buick Regal 
  |

Дизайн

|  |  |
| --- | --- |
| Шанақ тип(тері) : | 4 есікті 5 орын, 5 есікті 5 орын 
  |

|  |  |
| --- | --- |
| Платформа: | GM Epsilon II 
  |

|  |  |
| --- | --- |
| Компоновка: | ПП-компоновкасы, П4-компоновкасы 
  |

|  |  |
| --- | --- |
| Дөңгелек формуласы: | 4х2, 4х4 
  |

Қозғалтқыштары6-жылдамдық МКПП және АКПП

Дереккөздер
-----------
Сурет:OK! magazine cover, 2011 (cropped).jpg
**OK! (журнал)** – жұлдыздардың өмірі жайлы мақалаларды жариялайтын, апта сайын жарық көретін британдық журнал. Жұлдыздардың өмірі, сән шаралары, театр, жаңа кинолар, кітаптар, көрмелер тақырыптарын қамтыған мақалалар ұсынылады. Бастапқыда ай сайын шыққан басылымның алғашқы нөмірін 1993 жылы сәуір айында Northern and Shell компаниясы басып шығарып , 2006 жылдың қазан айынан бастап әр апта шыға бастайды. 2005 жылы АҚШ-та, 2006 жылы мамыр айында Үндістанда, 2006 жылы испан тілінде Мексикада, 2007 жылы болгар тілінде және 2008 жылы испан тілінде басылып шығады. 20-дан астам елде 30 миллион оқырманы бар дүниежүзіне танымал ең ірі журнал.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Dan Tench, Photo finish, *The Guardian*, 3 мамыр 2005
**Бірінші ханым** (ағылш. *First Lady*) – таңдалған мемлекет басшысының жұбайы. Бастапқыда *First Lady* термині Америка Құрама Штаттарының президентінің жұбайын білдіру үшін қолданған. Алайда мұнан былай ол басқа да тілдерге еңіп, енді кез келген мемлекеттің басшысының жұбайы үшін қолданылады, егер ол монарх болмаса. Парламенттік республикалар мен конституциялық монархияларда термин елдің премьер-министірінің әйеліне қолданылады. Кейбір елдерде терминді мемлекеттік тілге аударады, солай, мысалы, Латын Америкада - *Primera Dama*, ал Францияда - *Première* Dame деп айтады. 

АҚШ-та термин алғаш рет 1849 жылы қолданылды. Президент Закари Тейлор 4-ші президент Джеймс Мэдиссонның әйелін, Долли Мэддисонды жерлеу рәсімінде мадақ өлеңіңде «Бірінші ханым» деп атаған. Алайда «Бірінші ханым» деп атала бастаған бірінші әйел Харриет Лэйн – АҚШ-тың 15-ші президенті Джеймс Бьюкененнің жиені (Бьюкенен жалғыз бойдақ президент болды, сондықтан Ақ үйдің бәйбішесінің рөлін мемлекет басшысының жиені атқарды) болды. Бірақ жалпы мойындаушылықты бұл ұғым тек 1877 жылы иемденді. Сол жылы Мэри Эймс өзінің президент Рутерфорд Хэйздың инаугурациясы жайында газет репортажінде оның жұбайы өте әйгілі Люси Уэбб Хэйзді сипаттау үшін «Бірінші ханым» терминің қолданды.

Бірінші ханымдар әдетте басқа мемлекет басшыларының жұбайылары мен отбасыларымен дипломаттық қарым-қатынасты нығайтады, ресми кездесулер кезінде жиі «әйелдер бағдарламасын» ұйымдастырады. Кейбір бірінші ханымдар белсенді түрді елдің саясатына үлестерін қосады, мысалы – Элеонора Рузвельт пен Эва Перон. Ал Хиллари Клинтон 2008 жылы президент лауазымына өзінің кондидатурасын Демократиялық партия атынан ұсынды, алайда ол басқа кандидатт Барак Обамаға жеңілді. 2016 жылы ол АҚШ президентінің лауазымына негізгі кандидат болды. Аргентинаның екі Бірінші ханымдары – Исабель Мартинес де Перон және Кристина Фернандес де Киршнер Аргентина президентінің лауазымында өздерінің жұбайларын алмастырды (Хуан Перон мен Нестор Киршнерді). Сондай-ақ Исабель Перон әлемде ең бірінші әйел-президент атанды. 

Соңғы уақытта кей кезде «Мемлекеттің бірінші джентльмені» термині әйел-президентінің күйеуіне қолданыла бастады. Мысалы, солай индонейзиялық президент Мегавати Сукарнопутридің жұбайын Тофик Киемасаны атаған.
**Жалған бөденешөп** (лат. *Veronica spuria*) – бақажапырақ тұқымдасына жататын өсімдік. Жалған бөденешөп Қазақстан даласында кең таралған. Әдетте бұл өсімдік орманды далалы аймақтарда,құрғақ шабындықтарда және қайыңды ормандарда кездеседі. Сабағы биік-120 сантиметр,жапырақтары 3-4-тен орналасқан ұзын жіңішке, гүлдері ұсақ, біркелкі көкшіл, ұзынша қою шашаққа жиналған, сабақ ұшында сыпырғышқа ұқсас гүл құрайды. Бөденешөп ешуақытта үлкен шілік құрмайды, гүлдеу кезеңінде маусым, шілде айларында ерекше көзге түсетін кәдімгі орманды дала өсімдігі болып табылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстанның өсімдіктер энциклопедиясы.
**OSI** эталондық моделі. Желілік программалық жабдықтарды құруды реттеу мақсатында және кез келген есептеу жүйелерінің әрекеттесу мүмкіндіктерін қамтамасыз ету үшін Халықаралық стандарттау ұйымы (International Standart Organisation — ISO) ашық жүйелер әрекеттестігі эталондық моделін (Open System Interconnection - OSI) құрды.

Деңгейлері
----------

* физикалық деңгей
* арналық деңгей
* желілік деңгей
* көліктік деңгей
* сеанстық деңгей
* көрсетімдік деңгей
* қолданбалы деңгей

Бұлардың алғашқы үшеуі (физикалық, арналық, желілік) мәліметтер жеткізу мен бағдарлауға, көліктік деңгей алғашқы үшеуі мен жоғарғы деңгейлер арасындағы байланысты жасақтауға, соңғы үш (сеанстық, көрсетімдік, қолданбалы) деңгейлер пайдаланушы қолданбаларына қызмет көрсетуге негізделген. әрбір деңгей салыстырмалы тәуелсіз, әрбір деңгей желілік құрылғылардың қатаң анықталған әрекеттесу функцияларын сипаттайды. Барлық деңгейлер иерархиялық құрылым құрады, мұнда қандай да бір деңгейде жасалған сұраныс орындалуға одан төмен деңгейге беріледі. Сұранысты өңдеу нәтижелері жоғарғы деңгейге қайтарылады. Деңгейлердің программалық және аппараттық әрекеттесуін сипаттау үшін интерфейстер және хаттамалар қолданылады. Екі көршілес деңгейлер арасындағы әрекеттесуді және олардың арасындағы берілетін мәліметтердің пішімін сипаттау үшін интерфейс (мысалы, Х.25 ) деп аталатын ережелер мен келісімдер орнатылады. Бір деңгейдегі объектілердің әрекеттесуінің, сонымен қатар бір деңгейдегі объектілер арасында берілетін хабарламалардың көрсетім пішімдерін бекітетін ережелер жиынтығы хаттамалар деп аталады.

**Ауқымды есептеу желілері** – бір-бірінен алыс орналасқан жергілікті желілер мен жеке компьютерлерді байланыстыратын есептеу желісі. Ауқымды есептеу желілері үш құрауыштан тұрады: желінің түйіні ретінде қарастырылатын жергілікті есептеу желілері; жергілікті есептеу желілерін байланыстыратын арналар; байланыс арналарына байланыс құруға мүмкіндік беретін жабдықтар мен программалар. Ең әйгілі ауқымды есептеу желісі – Internet.

**Internet** – түрлі хаттамалармен жұмыс істейтін, әр түрлі есептеу машиналарын байланыстыратын, мәліметтерді тасығыштардың (телефон сымдары, оптикалық талшық, радиомодемдер, т.б.) барлық түрлерімен тасымалдайтын компьютерлік желілердің бірлестігі. Оның өзінің атауы "желі арасында" мағынасын білдіреді. Желілерді біріктіру үлкен мүмкіндіктерге ие болады. Өз компьютерінен, гаджеттерінен кез келген Internet абоненті басқа қалаға мәліметтерді жібере алады, Вашингтондағы Конгрес кітапханасының каталогын көре алады, Нью–Йорктағы Метрополитен музейінің соңғы көрмесінің суреттерімен таныса алады, IEEE конференциясына және әр түрлі мемлекеттердің желі абоненттерімен ойындарға қатыса алады. Internet – тің аса маңызды ерекшелігі - оның әр түрлі желілерді біріктіре отыра ешқандай иерархияны құрмайтыны, желіге қосылған барлық компьютерлер тең құқықты.

Тағы қараңыз
------------

* Компьютерлік желі
* Internet

Дереккөздер
-----------
**Крустацеоздар** (лат. *Crustaceosis*) - паразиттік шаянтәрізділер тудыратын кәсіпшілік балықтар мен теңіз сүтқоректілерінің инвазиялық аурулары.

Паразиттік шаянтәрізділер балықтың әртүрлі мүшелері мен ұлпаларына, омыртқаға дейін: теріге, желбезектерге, жүзбеқанаттарға, көздерге, ауыз қуысына және т.б. енеді. Олар жараларды және басқа патологиялық зақымдарды тудырады.

Тоған балықтарында ескекаяқты, желбезекқұйрықты және теңаяқты шаянтәріздестер эргазилез, синэргазилез, лернеоз және аргулоз ауруларын тудырады. Аквариумдағы балықтарда ескекаяқты мен желбезекқұйрықты шаянтәрізділер паразиттейді.

Бұл балық аурулар адамдар үшін қауіпті емес. Алайда шаянтәрізділердің медициналық маңызы бар: олар кейбір гельминттердің аралық иелері (дифиллоботриоз, дракункулез, парагонимоза және т.б.), аллергия тудыруы мүмкін, лингвулиттер кіші класс өкілдері арасында адам паразиттері де бар.

Тағы қараңыз
------------

* Арахноэнтомозалар
* Лингватулидозалар

Әдебиет
-------

* Шаянтәрізділер тудыратын аурулар