recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Дөңгелек құрттар** (аскаридалар)
Ұзындығы 20—30 см. дейін болады Түсі: ақ немесе күлгін

Таралу тәсілі
-------------

Нәжістен ауызға түседі. Жеке бастың гигиеналық ережелерін жеткілікті сақтамағандықтан аскарида урығы бір адамның нәжісінен екінші адамның аузына түседі.

Денсаулыққа әсері
-----------------

Аскаридалар ұрығы ауызға түсісімен одан өніп көбейіп, қанға араласып, денеде қышыма пайда болады. Содан соң олар өкпеге жетіп, кейде құрғақ жөтел тудырады, арты насырға шапқанда өкпені қабындырып, қан аралас жөтелге ұштасады. Аскаридалардың жас өскіндері өкпедегі жөтелмен шығып, ішке жүтылып, ішекке түседі де, әбден өсіп жетіледі.

Ішектегі аскаридалардың көпшілігі асқазанның қорытпауына және әлсіздікке әкеліп ұрындырады. Ішегінде аскаридасы көп балалардың көбіне іші кеуіп жүреді. Кейде аскаридалар демікпе, жиі қысылып қалу немесе ішектің таралу ауруларын туындатады. Баланың қызуы жоғарылаған кезде, олар дәреті арқылы немесе аузы мен мұрнынан да шығады. Кейде олар ауа жібермей, бала қақалып-шашалуы да мүмкін.

Алдын алу шаралары
------------------

Әжетхананы пайдаланыңыздар, ас ішерден немесе ас дайындардан бұрын қол жуыңыздар, тамақты шыбыннан қорғаңыздар, жеке бас гигиенасының бұл тараудың алғашқы бөлімінде айтылған ережеперін сақтаңыздар.

Емделу жолдары
--------------

Әдетте аскаридаға қарсы мебендазол қолданылады. Сондай-ақ пиперазин де көмектеседі.

ЕСКЕРТУ: Тиабендазолды аскаридаға қарсы қолданбаңыз. Бұл көбіне аскариданың мұрын мен ауызға қарай жылжуын кушейтіп, бұдан бала түйіліп, шашалуы мүмкін.

Дереккөздер
-----------

* **Вернер, Дэвид**. Халыққа медициналық жәрдем көрсету жөніндегі (Анықтамалық). Қазақ тіліне аударғандар: Айымбетов М, Бермаханов А.—Алматы: "Демалыс", "Қазақстан", 1994— 506 бет.

ISBN 5-615-01453-9

Осы кітаптың кез келген бөлігін коммерциялық емес мақсатта көшіруге және таратуға басып шығарушылар арнайы рұқсат берген. **Сол үшін оларға көп-көп рақмет!**
**Жобалай бидің кесенесі** – Жобалай Бәйсейітұлына тұрғызылған, Көктал ауылының батысынан 10 шақырымда. Кесенеге тапсырыс берген және салған шебер белгісіз. Кесене 1989 ж. зерттелген. Дөңгелек түрінде өзекті үлгімен тұрғызылған, кесененің негізі біртіндеп күмбезбен жалғасқан. Аласа етіп, батыс жаққа бағытталған кірер есік тас тақтамен көмкерілген. Бір метрге жуық биіктетіп, бұрыш пен өзек ретінде жасалған тесіктер бар. Қабір қазылған жердің орны байқалмайды. Күмбезге шикі кірпіш пен лай ерітіндісі пайдаланылған. Күмбездің көлемдік мөлшері: биіктігі 3,3, негізінің қимасы 5,0, қабырғаларының қалыңдығы 0,5 метр, жалпы көлемі 46 текше метр. [1].

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Шығыс Қазақстан облысы, Аягөз ауданының «Аягөз» энциклопедиясы.1 том.«Көркем» баспасы, Алматы -2010 жыл
**Барнум Браун** (ағылш. *Barnum Brown*; 12 қаңтар 1873, Карбондейл ) — американдық палеонтолог. XX ғасырдың ең атақты "динозаврлар аңшыларының" бірі. 

Барнум Браунның аса маңызды ашуылуларыныың басым бөлігі Америкалық табиғи тарих мұражайымен тікелей байланысты. Бұл палеонталогия бөлімінде ол 45 жылдан астам уақыт жұмыс атқарған. 1897-1910 жылдар аралығында Браун куратордың ассистенті болып жұмыс істеді. Ал 1910-1926 жылдар аралығында кіші куратор жұмысын істеген және 1926-1942 жылдар аралығында бөлім кураторы болған. Өзінің кураторлық мансабын артында сақтай отырып, жұмыстан шығуға тиіс болса да, Браун одан кейін жиырма жылға жуық мұражаймен тығыз байланысты өмір сүрді.

Дереккөздер
-----------
**Жозеф Луи Пруст** (26 қыркүйек 1754 ж. – 5 шілде 1826 ж.) - Француз химигі. Анжер атты шағын қалашықта дәріханашының отбасында дүниеге келген.
Париж университетінде химия бойынша білім алғаннан кейін, 1775 жылы ол Сальпетриер ауруханасындағы дәріхананың басқарушысы қызметіне тағайындалады.  

1777 жылы Пруст Вергардағы (Испания) жаңадан ашылған Корольдік семинарияның химия және металлургия кафедрасына шақыру алады және онда 1780 жылға дейін жұмыс істейді. 1785 жылы Испания королі ІІІ Карл Прустты Сеговиядағы Артиллериялық мектептің химия профессоры қызметіне шақырады. Кейінгі кездері Пруст Саламанка (1789), Мадрид (1791-1808) университеттерінде химия кафедраларын басқарған.
Корольдің үлкен қаржылай көмегінің арқасында Пруст Мадридте өте жақсы жабдықталған зертхананы ұйымдастырып, оны минерал мен реактивтердің құнды жинақтарымен толықтырды. 1808 жылы Наполеон әскерлерінің Испанияға басып кіруі кезінде және елдегі орын алған халық көтерілісін тоқтату кезінде Прусттың зертханасы мен оның жинақтары жойылып кетеді. Бұл кезде Францияда болған Пруст сол жақта қала беруді ұйғарады. 
1816 жылы ғалым Париж ғылым академиясының мүшесі болып сайланады.  

Прусттың ең үлкен ғылыми жетістігі құрам тұрақтылығының заңын ашу болып табылады. Испанияда Пруст әртүрлі металдар – қалайы, мыс, темір, никель т.б. қосылыстарының құрамын және қасиеттерін зерттеумен айналысты. Ол металл оксидтерінің құрамын анықтаған кезде, оның көптеген замандастары гидроксидтерді оксид деп санап, қате жіберетіндіктерін дәлелдеді. Сонымен қатар Пруст бір ғана металдың әртүрлі оксидтері
белгілі бір құрамды болатынын және олардың секірмелі түрде өзгеретінін көрсетті. 1797-1809 жылдары жүргізілген металдардың әртүрлі оксидтерінің, сонымен қатар олардың сульфидтерінің және хлоридтерінің құрамдарын зерттеу оның тұрақты қатынастар заңын ашуына негіз болды. Пруст оны келесідей тұжырымдады: "Үнемі өзгеріссіз қатынастар, бұл табиғи немесе жасанды түрде алынған нақты қосылыстарды сипаттайтын тұрақты қасиеттер; бір сөзбен айтқанда, Штальдің дәл көрсеткеніндей, бұл табиғаттың тұрақтылығы, мұның барлығы, менің тұжырымым бойынша, химик үшін барлық қосылыстар реакцияларын басқаратын <ұқсастықтың> таңдамалылық заңымен бірдей екен".
Химиялық қосылыстар құрамының тұрақтылығы жайлы туындаған пікірсайыстағы Прусттың қарсыласы, оның жерлесі – белгілі химик Клод Луи Бертолле болды. Бұл екі ғалымның 1801 жылдан бастап 1808 жылға дейін созылған дауларын белгілі француз химигі Жан Батист Дюма кейін былай сипаттайды: "...бұл бір-бірімен күш сынасуға лайық екі белгілі қарсылас арасында оның қатысушыларының дарындарымен қатар жақсы талғамдарымен ерекшеленетін үлкен ғылыми дау басталды. Формасы бойынша да, мазмұны бойынша да бұл ғылыми пікірталастың көрнекі үлгілерінің бірі ".
Прусттың өлшеулері өз уақыты үшін ерекше дәл болғандықтан, пікірсайыс Прусттың жеңісімен аяқталды және құрам тұрақтылығының заңы көптеген химиктердің арасында кең танылып, классикалық химия уақытының химиялық теориясында үлкен орынды иеленді.
Облыс орталығы - Өскеменде өткен Тарбағатайдың мәдени күндерінде, сол өңірдің тумасы, белгілі айтыскер ақын Сара Тоқтамысовамен қазақтың төл өнері – айтыс төңірегінде біраз ой бөліскен едік. Оқырман назарына сол сұхбатты ұсынып отырмыз.

Орта жүз Найман руынан шыққан.

Семейлік жас ақындар ақындардың жолын ашқан – Ринат Зайытов. Қолына 7 сыныптан бастап домбыра ұстап, айтысқа әуестене бастады. 9 сыныпта оқып жүргенде алғаш рет облыстық оқушылар айтысына қатысып, бас жүлдені еншілеген еді. Бұдан кейін сәтіне орай өрлей бастады. Семейде «Наркескен» атты ақындар мектебі бар, өкінішке қарай, қазір ол жұмыс істемейді. Жетекшісі Сиязбек Сүлейменов деген ағамыз-тын. Сол кісі қосып, ақындарды бір-бірімен қағыстырып отыратын. Ал жолдарын ашқан Ринат Зайытов болды. Жүрсін ағаға алдымен сол көрінді, республикалық аламандарда жақсы өнер көрсетті. «Семейден жақсы ақындар шығып келеді екен» деген пікір қалыптастырды. Артынан Қарлығаш Әубәкірова, Фархат Маратұлы, Әсем Ережеқызы сынды ақындар шықты. Жүрсіннің көңілінен шығуға ықпал еткен сол кездегі ұстазы Сиязбек болатын.Ал ән-күй сабағын Нағима Қауысқызы 1 айдың ішінде домабыра шертуді үйреткен еді.

Дереккөзі
---------

"Мөлдір Бұлақ журналы"
**Сара Луиза Кристина Чок** - 1976 жылы 27 тамызда туған актер.

NBC телеарнасының «Клиника» сериалындағы Эллиот Рид, Бекки Коннер Хили «Розанна және CBS каналының «Как я встретил вашу маму» сериалындағы Стелла рөлдерімен әйгілі. Сара Чок Оттава, Онтариода туды, ал балалық шағын Ванкувер қаласында өткізді. Ол Дуглас және Энджи Чоктардың екінші баласы. Сара Чок ағылшын, француз және неміс тілінде сөйлей алады. Оның әртіс карьерасы сегіз жасынан басталады, сол кездері ол түрлі мюзиклдерде ойнайды. 1993 жылы ол Лесли Горансонның «Розанна» сериалында Бекки Хили рөлін ойнады. 2001 жылы ол NBC телеарнасының «Клиника» сериалында Эллиот Рид рөлін алды.

Дереккөздер
-----------
**Шоманов Сәкен** (1896-1998), шахтер, Социалистік Еңбек Ері (1948), КСРО-ның құрметті шахтері (1947). 1918-1920 жылдарында қарқаралы — Семей жол құрылысында жұмысшы, 1920-1925 жылдарында Семізбұғы кенішінде жүктиеуші, 1925-1929 жылдырныда қарағайлы кенішінде сутасушы. 1929-1939 жылдарында Қарағандыда №4 шахтаның, сонан соң №18 шахтаның көмір қазушы-забойшысы. 1939-1956 жылдарына №18-бис шахтасының көмір құлатушылар бригадирі. Ұлы Отан соғысы жылдары және 4-бесжылдықта (1946-1950) өз бригадасымен ауысымда көмірендіру келемін 300-400 тоннаға жеткізді. КСРО-ның Шығыс С. Шоманов. аудандарының тас кемір өнеркәсібі жұмысшылары кәсіподағының 3-съезінің делегаты (1947). 2 мәрте Ленин, Еңбек Қызыл Ту ордендерімен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5

*Бұл жаңа мақаланың бастамасы. Бұл мақаланы толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесуіңізді сұраймыз.*
**Ұйымдастырудың даралық нысаны** - әр оқушының мүмкіндігіне орай өзіндік тапсырмалар беру арқылы оқытуды кемелдендіру. Ұйымдастырудың топтық нысаны — белгілі бір тапсырмаларды орындау үшін оқушыларды топқа бөліп жүргізілетін жұмыс. Ұйымдастырудың даралық нысаны лабораториялық жұмыстарда, шығармашылық тапсырмаларда және т.б. қолданылуы мүмкін. Ұйымдастырудың тұтастық нысаны — педагогтің бүкіл оқу тобымен бір мезгілде жүргізетін жұмысы. Мысалы, үй тапсырмасын сұрайды, барлық оқушылармен әңгімелеседі, бақылайды және т.б. Ұйымдастырудың ұжымдық нысаны — таным процесінде оқушылардың сабақтағы өзара әрекеттестігіне негізделген ұйымдастыру нысаны: оқушылардың бірін-бірі оқытуы, бақылауы, өзара сөйлесуі және т.б.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Жантану атауларының түсіндірме сөздігі. — Алматы: "Сөздік-Словарь", 2006. - 384 бет. ISBN 9965-409-98-6
**Ньюфаундленд** (ағылш. *Newfoundland*) — материктен бөлінген арал, ол орасан зор көлемдегі материктік тайыз жағалауда жатыр. Осы тайыз жерлердін бедерінен өзен аңғарлары айқын байқалады. Мұның өзі бұл жерлерді бұдан біршама уақыт бұрын мұхит суы басқанын көрсетеді. Ньюфаундлендтің төңірегінде теңіз түбінің едәуір жоғары көтерілген учаскелері — банкалары бар. Олардың ішіндегі неғұрлым белгілісі — аралдың оңтүстік-шығысына таман жатқан Үлкен Ньюфаундленд банкасы. Ол өзге банкалармен қоса есептегенде шамамен Ньюфаундлендтің өзі көлеміндей жерді алып жатыр деуге болады.

Арал түгелдей дерлік биіктігі 400—600 м келетін дөңес үстірт болып табылады. Ол Аппалач тау жүйесінің бір белігі ретінде байырғы кристалл тау жыныстарынан тұрады. Аралдың ең биік бөлігі — Лонг-Рейндж тауы, оның биіктігі 800 метрге жетеді.
**Буйон Жорж** (т.-е. ж. б.), Бельгияның қоғам қайраткері, ақын, жазушы. Көптеген дастан, әңгіме, баллада, ертегі, публицистикалық мақалалардың авторы. 

Жетпісінші жылдары «Бельгия-КСРО» достық қоғамының президенті болып тұрған кезде Қазақстанға келген. Ол өзінің сол сапардан алған әсерін «Мен Қазақстанның көкжиегінен таң кердім» атты кітабында (1974) жан-жақты баяндап жазды. Әсіресе қазақ ақындары мен жазушыларының өмірі мен шығармашылық жолына ерекше көңіл бөлді. Кітаптың бір тарауы «Абай және Әуезов» деп аталды. Онда екі данышпанның арасындағы рухани жалғастық пен дәстүрлік байланысқа тоқталып, Абайды әлемге керкем оймен мойындатудағы Әуезовтің орнын жоғары бағалайды. Тарихи тұлғаның бейнесін жасау арқылы Әуезов: «Букіл Қазақстанды ұйытып алған ұлттық абайтанушылдықтың ғажайып жұмбағын түсіндіріп береді. Мен үшін бүкіл бір хапықтың жалғыз тұлғаға бас ұрып, соған қарап бой түзеуі аса айтулы құбылыс, әсіресе, өзге халықтар өзінің романдары мен фильмдерінде жат жұрттық қаһармандарды үлгі тұтуды әдетке айналдырған қазіргі кезеңде мұның мәні ерекше», - деп пікір білдірді (1974). Б. бұдан басқа да жазбалары мен мақалаларында Қазақстандағы оқиғалар мен болып жатқан жайлар туралы қалам тартып, қазақ әдебиеті мен медениетінің өкілдерін өз еліне таныстырды.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мұхтар Әуезов энциклопедиясы — Алматы, «Атамұра» баспасы, 2011 жыл. ISBN 978-601-282-175-8
**Ньюфаундленд қасқыры** (лат. *Canis lupus beothucus*) - сұр қасқырдың кіші түрі. Ареалы Ньюфаундленд аралын және Канаданың шығыс жағалауын қамтыды. Сипаттама бойынша, бұл омыртқаның бойында қара жолағы бар ірі ақ қасқыр болған.

Тарихы
------

Еуропалық қоныстар қасқырды қара малды өлтіруші ретінде қарады, сондықтан олар қасқырларды жою науқанын бастады. Олардың басты мақсаты аралдағы қасқырлардың популяциясын толығымен жою болды. 1839 жылдың 14 қыркүйегінде отаршылдық үкімет әр өлген lараққа бес фунт көлемінде сыйақы жариялады. Жыртқыштарды ату, капкан орнату және оларды бақылаудың белсенді әдістері Ньюфаундлендтағы қасқырлардың санының жылдам қысқаруына әсер етті. Сонымен қатар аралда қасқырлардың аң аулаудағы ең басты объектілерінің бірі бұғы - карибу популяциясы азайды. 1911 жылы соңғы жабайы қасқыр атылды, алайдf ресми жоғалуы 1930 жылы белгіленген.

Кіші түр өзінің жоғалуына дейін формальды түрде сипатталған жоқ. Нәтижесінде кіші түрдің ғылыми атауы үшін Ньюфаундлендтің жоғалып кеткен байырғы тұрғындарының аттары Беотук сөзі қолданылған.

Бассүйегі

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Allen, Glover; Barbour, Thomas (May 1937). "The Newfoundland Wolf". *Journal of Mammalogy* (American Society of Mammalogists) **18** (2): 229–234. doi:10.2307/1374474. JSTOR 1374474.
**Күнзе**, кориандр (лат. *Coriandrum*) – шатыршагүлділер тұқымдасына жататын бір жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. 

  

Жерорта т. маңында кездесетін 2 түрі белгілі. Қазақстанда қолдан өсірілетін 1 түрі – мәдени күнзе (С. satіvum) бар. Оның биіктігі 30 – 70 см, тамыры жіңішке, жіпше иретіліп жатады. Сабағы қатпарланған. Төменгі жапырақтары тұтас немесе үшке бөлінген, ал жоғарғылары – қауырсынды тілімденген. Тостағанша жапырақшалары үш бұрышты тісті, күлтелері ақ түсті, екі қалақты. Гүлдері дара жынысты, 10 – 15 гүлі бірігіп, шатырша гүлшоғырын құрайды. Шатыршалары 4 – 5 сәулелі. Маусым – шілде айларында гүлдеп, шілде – тамызда жеміс салады. Жемісі шар тәрізді домалақ. Жас бұтағын дәм-татымдық ретінде (кинза) тағамға қосады. Күнзенің жемісінің құрамында 1,18% эфир майы бар. Жемісін қайнатқаннан кейін эфир майының құрамында 18%-дай жоғары сапалы май пайда болады, оны сабын қайнатуда пайдаланылады. Майын бөліп алғаннан кейінгі күнжарасы құнарлы мал азығы ретінде малға беріледі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ энцклопедиясы"
Actinophrys sol
**Күнтәрізділер** — негізінде тұщы суларда тіршілік етеді. Кейбіреулері теңізде де кездеседі. Денелері шар тәрізді. Цитоплазма екіге бөлінген: тығыз ұсақ түйіршікті ішкі эндоплазмаға және вакуольді сыртқы эктоплазмаға. Орталық капсуласы және минеральды қаңқасы болмайды, тек кейбір теңізде тіршілік ететін түрлерінде кремнеземнен құралған тор тәрізді қаңқалары болады. Жыныссыз жолмен көбейеді, кейбіреулері ғана жынысты жолмен көбейеді. Түрлері өте аз.[1]

**Негізгі өкілдері** - Actinosphaerium eichhorni, Actinophrys sol.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Дәуітбаева К. Ә.Омыртқасыздар зоологиясы. Оқулық. - Алматы: 2004. ISBN 9965-749-11-6
"**Әй-керім**" –"Әй-керім" бағдарламасының (31 арна) негізгі мақсаты – әйелдердің қоғамдағы орны..Қоғамдағы әйел ананың беделін көтеріп, тарихтың қандай да бір қиын–қыстау кезеңіндегі қазақ әйелі атқарған орасан зор істер жас ұрпаққа қашанда үлгі. Қыз бала шыр етіп өмірге келгеннен отбасын құрып, от анасы болғанға дейін оның тәрбиесіне айрықша мән берілуі тиіс. Жалпы қазақ қызының тарихи бейнесінен бастап, бүгінгі замандағы атқарып отырған келелі істері де тәрбие құралы. Қазақ қызының бойындағы ерекше қасиеттерінен қазіргі заманның талаптарына сай бола отырып, қазақ елінің атын шығарып, даңқын көтеpiп жүрген жандар хабардын кейіпкерлері. Қарапайым ғана қазақ әйеліне тән мінезбен қоғамның дамуына үлес қосып отырған аналарымыз қаншама. Авторы – Фатима Бегенбаева.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Баспагері мен полиграфистері. Анықтамалық. Алматы, "Білім" баспасы. 2005 ж. — 576 бет.ISBN 9965-09-134-Х
**Қырымошаған** (Medicago minima) - жоңышқа туысына жататын шөптесін өсімдік.

Биологиялық сипаттамасы
-----------------------

Биіктігі 10-40 см, көп бұтақты, ірі бөбе жапырақты, жапырағының ұзындығы 10 мм, тікенді. Гүлі қоңырау пішіндес, сары, ұзындығы 5 мм, баданасы домалақ, ұшы имек тікенді, көп тұқымды. Ерте көктемде гүлдейді.

Таралуы
-------

Қырымошаған Солтүстік Африка, Иран, Ауғанстан, Үндістанда, Ресейдің еуропалық бөлігінің оңтүстігінде, Орта Азия, Кавказда таралған. Қазақстанда Теріскей, Күнгей, Қырғыз Алатауында, Тянь-Шаньда кездеседі. Тау беткейінде, *эфемерлі өсімдіктер* арасында сортаң жерлерде өседі.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1975ж. 7 том
**Топан күйі** — Дәулеткерей Шығайұлының басынан аяғына дейін лирикаға толы, жүрек тереңінен шымырлап, қайнап жатқан шын сезімге құрылған жанға жағымды, көкейге қонымды шығармасы. «100 күй» құрамына енген.

Шығу тарихы
-----------

Дəулеткерейдің Топан атты қыран бүркіті болыпты. Бір күні сол құс ұшты-күйлі жоғалып кетеді.Дəулеткерей бүркітін күте-күте келмеген соң,аяғы жеткен жердің бəріне де сұрау салады.Күндердің күнінде домбырасына өзінің қапы көңілін қосып жатса, шаңырақтың ар жағында, шыңырау көкте қалықтап ұшып жүрген Топанды көреді. Қуанғаннан сол жерде "Топан" деп құсына арнап күй тартады.

Сілтемелер
----------

* Дəулеткерей-Шығайұлының-күйлері Мұрағатталған 7 ақпанның 2018 жылы.
* Күйдің ноталары Мұрағатталған 22 маусымның 2021 жылы.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеуДәулеткерейдің күйлері |
| --- |
|  |
| 

Ақбала қыз • Бұлбұл • Ващенко • Желдірме • Жұмабике • Жігер • Керілме • Көрғұлы • Көркем ханым • Қаражан ханым • Қоңыр • Қосалқа • Қос ішек • Құдаша • Қыз Ақжелең • Мұңды қыз • Салық өлген • Тартыс • Топан • Төндірме • Шолтан • Ысқырма
 |

 |
**Фикоуробилин** — цинобактериялардағы және қызыл балдырлардың фотосинтезіне қатысатын қызғылт түсті тетрапррол. Хромофор фикомилипротеинге фикоэритрин, жеңіл жинау жүйесінің (фикобилизомдар) дистальды бөлігі арқылы қосылады.

Фикоэритринмен араласқан фикуроилин максимум 495 нм құрайды. Бұл хромофор, әдетте, фикоарритиндерде донорлық хромофор болып табылады, ал иесі фиколореррориллин болып табылады. Ол сондай-ақ фикобилизомдағы байланыстыратын полипептидтерге алдын ала бөлінуі мүмкін, онда оның рөлі әлі толық түсінілмейді.

Фикоуробилин су ағзаларының фикобилисомында табылған. Ол оларға жасыл-көк түсті сіңіруге қажет. Synechococcus-да әйгілі теңіз цанобактериумында фикобилизомдардағы фикауробилин мөлшері бактериялардың экологиялық орнымен тығыз байланысты: терең су Synechococcus фикогурбилинге өте бай, ал жағалаудағы сорттар өте аз. Мұның бәрі цианобактериялық жарық жинау жүйесінің керемет бейімделуін көрсетеді, өйткені мұхит сулары жағалау суларына қарағанда көгілдір жарықта теңдесі жоқ.
**Топан** — астық және бұршақ тұқымдас дақылдарды бастыру, тазартудан кейінгі қалдық. Мұнда **дән қауызы, масақ, пыш болған дән, арам шөп дәні, өсімдік жапырақтары** болады. Орта есеппен 1 *га* күздіктен 2-4 *ц*, жаздық дақылдан 1-2 *ц* топан түседі. Топынның нәрлілігі сабаннан 2 есеге жуық артық, сапасы орташа пішінге жақын болады. Мысалы, 100 кг бидай сабанында 22, сұлы сабанында 30 азық өлшемі болады. Ең жақсысы тары мен сұлы топаны; бұоарды жылқы жақсы жейді, бидай мен арпа топаны қылтықты болғандықтан сиырға беріледі. Топанды жүгері балаусасына, қызылша жомына, бақша дақылдарына қосып сүрлеп береді. Мұндай мүмкіндік болмаған жағдайда топанды тұзды суға шылап, булап жұмсартып, не жем сеуіп, сірне қосып береді. Бұршақ тұқымдас дақылдың топанында протеин көбірек, әсіресе, соя, жасымық, зығырдың топаны құнарлы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет энциклопедиясы
**Жібек Ерубайқызы** (1910 жылы туған, Батыс Қазақстан облысы Ақжайық ауданы Балықшы ауылы) - халық ақыны.

  

Жасынан жетімдік, жоқшылық көріп, зарлы өлең, сын-сықақ жырлар шығарған. Ақынның бір топ өлеңдері ("Қазақстан әйелдері" 1965, № 5) және белгілі ақын К.Жүсіпбековпен айтысы ("Айтыс" 3-т, 1966) баспа жүзін көрген. Бұл айтыс 8-сыныпқа арналған "Қазақ әдебиеті" оқулығында (Қ.Жұматиев, 1969) талданған. Көптеген өлең, жыр, толғаулары кезінде жазылып алынбаған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
**Семюэл Александер** (ағылш. *Samuel Alexander*, 6 қаңңтар 1859, Сидней, Аустралия — 13 қыркүйек 1938, Манчестер, Ұлыбритания) — ағылшын неореалист-философы, эмерджентты эволюциясы идеалистік теориясының негізін қалаушы. Жалпы салыстырмалы теорияны идеалистік тұрғыда түсіндіруді негізге ала отырып, Александер кеңістік-уақытты дүниенің түп төркіні деп есептеді, оны қозғалысқа ұқсатты. Осы кеңістік-уақыттан ішкі себептерге байланысты сапалық секірістер арқылы бірте-бірте материя, өмір, психика, "үшінші сапа" (құндылық), "періштелер", Құдай пайда болады. Эмердждент эволюциясы жаңаға қарай ұмтылыс түрінде көрінуі мүмкін мінсіз серпіліс арқылы бағытталады. Александер Семюэлдың көзқарастары осы заманғы ғылымға қайшы келді.

Негізгі шығармалары
-------------------

* "Кеңістік, уақыт және Құдай" (Space, Time and Deity, 1920)
* *Moral Order and Progress: An Analysis of Ethical Conceptions*, 1889
* *Art and Material Beauty*, 1925
* *Beauty and Other Forms of Value*, 1933.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Философиялық сөздік, Алматы: Қазақ энциклопедиясы, 1996, 525 б. ISBN 5-89800-097-6
**Якобсон Павел Максимофич** (1902- 2009)− орыс ғалымы, психология ғылымдарының докторы. 1922 жылы Мәскеу университетінің психология- философия бөлімін бітірген. 1942 жылы ММУ- ды, 1944 жылы Психология институтында қызмет атқарған. Ол Ресей психологтарының ең көп ғұмыр кешкен өкілі.

Ғылыми жұмысының негізгі бағыттары
----------------------------------

Оның ғылыми- зерттеу жұмыстарының негізі үш бағытта өріс алды. Олар:

* Өнер психологиясы
* Техникалық ой мен шығармашылық
* Адамның эмоциялық сезім дүниесінің мәселелері.

Негізгі еңбектері
-----------------

* "Процесс творческой работы изобретателей" (1934)
* "Психология сценических чувств актера" (1936)

"Эмоциональная жизнь школьника" (1966) т.б

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Психология: Энциклопедиялық сөздік./ Бас ред. Б. Ө. Жақып — Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011 ISBN 9965-893-71-3
**Жан-Теофиль Леклерк** (фр. ; 1771 жыл 7 тамыз, Монбризон, (қазіргі Луара (департамент) - 1796 жыл) - Ұлы француз буржуазиялық революциясының қайраткері, *«Еліргендер» тобының* өкілі *Кордельерлер клубының* мүшесі.

Өмірі
-----

Мартиникада (1790-1791), Лионда (1793) *революциялық қозғалысқа*, Париждегі халық көтерілісіне (1793) қатысты. *«Халық досы» газетінде* қала кедейлерінің тұрмысын жақсарту, контрреволюцияға қарсы күресті өрістету мәселелерін көтерді. *«Болото»* мен *дантоншылар* өкілдерін конвенттен шығаруды талап етті. *Конвент мүшелерін* қайта сайлау туралы талапты да жақтады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1975ж. 7 том
Көшеге Кеңес Одағының Батыры Әлікбай Қосаевтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 28.05.1980 № 347 шешімі) берілген. Қосаев Әлікбай (1905-1941) Алматы облысының Еңбекшіқазақ ауданында дүниеге келген. Ол 1941 жылы Мәскеу түбінде ерлікпен шайқасқан 28 гвардияшы-панфиловшылар дивизиясының жауынгерлерінің бірі. Көше Жетісу ауданында орналасқан. Ноғайбаев көшесінен басталып, Түркімен көшесіне дейін созылып жатыр. Ахтанов, Жансүгіров, Щорс көшелерін қиып өтеді. Бұрынғы атауы - Свинцовозаводская көшесі. Көшенін ұзындығы - 1250 метр.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алматы көшелері. Анықтамалық энциклопедия. – Алматы: "ИП Волошин" баспасы, 2009. ISBN 978-601-7157-18-0
Британ құрлық әскерінің эмблемасы
Британ әскерінің құрамында 120 000 сарбаз бар. 2020 жылы құрлықтағы британ қарулы күші қайта жаңармақ және қызметкерлер саны 82 000-ға жетеді. Британ әскері жеті бригададан құралған. Оның бірі – әуе десанты, үшеуі брондалған механикалық бригада, тағы бір үшеуі жаяу әскер бригадасы болады. Америкалық жасақ секілді британ әскері де жаңа жүйе бойынша қаруланған. «Challenger II» негізгі танкі мен жаяу әскердің «Warrior» көлігі механикалық бөлімдерде қолданылып жүр. Ерекше жағдайдағы және арнайы операцияларды орындауға арналған британ армиясының құрамы да аса үлкен емес, бірақ олар әлемнің ең мықтыларының қатарында. Қарулы күш 16 әуе-десанттық бригадасы бар үш десантты батальоннан тұрады. Және де онда атақты 22-арнайы әуе қызметінің (SAS) полкі бар. Сондай-ақ, патшаның құрлықтағы әскери күшті негізге алған 8000 теңіз десанты әскери-теңіз күші басқармасына қарайды.

Әскери шені
-----------

|  | Шын аты | Аудармасы | Погон |
| --- | --- | --- | --- |
| Маршал | Field Marshal | Фельдмаршал |  |
| Генерал | General | Генерал |  |
| Lieutenant-General | Генерал-лейтенант |  |
| Major-General | Генерал-майор |  |
| Brigadier | Бригадир |  |
| Үлкен офицер | Colonel | Полковник |  |
| Lieutenant-Colonel | Подполковник |  |
| Major | Майор |  |
| Кіші офицер | Captain | Капитан |  |
| Lieutenant | Лейтенант |  |
| Second Lieutenant | Екінші лейтенант |  |
| Кадет | Officer Cadet | Кадет |  |
| Унтер-офицеры | Warrant Officer Class 1 | Унтер-офицер бірінші |  |
| Warrant Officer Class 2 | Унтер-офицер екінші |  |
| Сержанты | Staff Sergeant | Штабс-сержант |  |
| Sergeant | Сержант |  |
| РҚатардағы сарбаз | Corporal | Капрал |  |
| Lance Corporal | Кіші капрал |  |
| Private | Рядовой | **Погоны жоқ** |

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Ranks
2. ↑  Chief of the General Staff Мұрағатталған 4 желтоқсанның 2009 жылы.
**Нәдіров Айтқали Нұрышқалиұлы** (20.6.1940 ж.т. Батыс Қазақстан облысы Таскала ауданы Ширяев а.) - ақын. Орал педагогикалық институтын бітірген (1968). 1968 - 88 ж. Батыс Қазақстан, Маңғыстау облысы газет редакцияларында қызмет істеген. 1988 - 92 ж. Қа- зақстан Жазушылар одағы көркем әдебиетті насихаттау бюросының Орал, Ақтөбе, Атырау, Маңғыстау облысы бойынша уәкілі, 1992 жылдан Қазақстан Жазушылар одағы **"Аққұс"** қауымдастығы Батыс Қазақстан облысы бөлімшесі басқармасының төрағасы қызметтерін атқарған. Қазір облыстық теледидарда жұмыс істейді. Тырнақалды туындылары респ. жас ақындардың **"Жас керуен"** үжымдық жинағында жарияланған (1969). **"Жүрек толқындары"**, **"Көк майса"** (1970), **"Еркін есейіп келеді"** (1975), **"Тыныштықты тілеймін"** (1980). **"Еңбек зейнеті"** (1985), **"Самал"** (1990), т.б. кітаптары жарық көрген. Респ. жастар поэзиясы фестивалінің дипломанты (1972). Тасқала ауданының құрметті азаматы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
Ізғұтты Құрманбайұлы Айттықов
Көшеге қазақтың ержүрек ұлы, Кеңес Одағының Батыры Ізғұтты Айтықовтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 27.11. 1957 №26 шешімі) берілген. Ізғұтты Құрманбайұлы Айттықов (1922-1944) Шығыс Қазақстан облысының Ұлан ауданында Тарғын ауылында дүниеге келген. Ұлы Отан соғысы кезінде Сталинград пен Күрск түбіндегі шайқаста ерен ерлік көрсеткен.

Көше Жетісу және Түрксіб аудандарында орналасқан. Шелихов көшесінен басталып, Читинская көшесіне дейін созылып жатыр. 

* Баймағанбетов,
* Чернигов,
* Вологда,
* Саран,
* Құрманов,
* Дағыстан,
* Молдаван,
* Қызылорда,
* Рысқұлов даңғылын - қиып өтеді. Көшенің ұзындығы - 2100 метр.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алматы көшелері. Анықтамалық энциклопедия. – Алматы: "ИП Волошин" баспасы, 2009. ISBN 978-601-7157-18-0
**Қойтүн** (ұйғ. *كۈيتۇن شەھىرى*, қыт. 奎屯, пінин: Kuítún) — ҚХР-дың Шыңжаң-Ұйғыр автономиялы ауданындағы Іле-Қазақ автономиялы облысының қалалық ауданы. Бұл атау моңғол сөзі, «үлкен аяз» дегенді білдіреді.

Тарихы
------

1884 жылы Шыңжаңның әскери билігі бұл жерлерде пошта бекетін құрды. 1913 жылы Синхай төңкерісінен кейін бұл жерлер Қойтүн ауылы ретінде Ұсу уезінің құрамына кірді (уездегі тоғыз ауылдың бірі). 1950 жылы тамызда ҚХР құрылғаннан кейін әкімшілік бөліністі қайта құру жүргізіліп, Койтүн Ұсу 2-уезд ауданының 1-болысы болды. 1957 жылдың наурыз айынан бастап Шыңжаң өндірістік-құрылыс ғимаратының бір бөлігі Қойтүнде орналасты.

1958 жылы Қойтүн Ұсу уезінен бөлініп, жаңадан құрылған Қарамай қалалық ауданына ауыстырылды. 1975 жылы 25 наурызда Шыңжаң өндірістік-құрылыс ғимараты таратылып, оның бөліктері алып жатқан жерлер жергілікті билік басқаруына берілді.

1975 жылы 29 тамызда ҚХР Мемлекеттік кеңесінің жарлығымен Шәуешек ауданының Қарамай қалалық уезінен шығарылып, Іле Қазақ автономиялық облысының үкіметіне тікелей бағынатын Қойтүн қалалық ауданы құрылды.

1975 жылы 10 қыркүйекте Іле-Қазақ автономиялық облысының астанасы Құлжадан Қойтүнге көшірілді.

1979 жылы қазанда Іле-Қазақ автономиялық облысының астанасы Қойтүннен Құлжаға қайтарылды.

1981 жылы желтоқсанда Шыңжаң өндірістік-құрылыс ғимараты қайта құрылды.

Географиясы
-----------

Қойтүн солтүстігі мен оңтүстігінде Қарамай қалалық ауданы, шығысы мен батысында Тарбағатай аймағымен шектеседі.

Әкімшілік бөлінісі
------------------

Қойтүн қалалық ауданы 5 көше комитетіне және 1 болысқа бөлінеді.
*Басқа мағыналар үшін Қойтас (айрық) деген бетті қараңыз.*
**Қойтас** – Тарбағатай жотасының батыс бөлігіндегі тау массиві.

Географиялық орны
-----------------

Шығыс Қазақстан облысы Тарбағатай ауданы мен Абай облысы Үржар ауданы шекарасында орналасқан.

Жер бедері
----------

Абсолюттік биіктігі 2583 м. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 18 км-ге созылып жатыр, енді жері 7-8 км-ге жуық. Беткейлері шатқал, сай аңғарларымен тілімделген. Оңтүстік беткейі тік жарқабақты, кейбір бөліктерінде таудың түпкі жыныстары жалаңашталған.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Тас көмір, девон кезеңдерінің жыныстарынан түзілген.

Өсімдігі
--------

Таудың қызғылт қоңыр топырағында боз, бетегелі-жусанды дала өсімдіктерімен бірге, биіктік белдеулерде зерек, итмұрын, қараған, тал, көк терек, т.б. өседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
**Айуантөбе** – Қаратау жотасының орталық бөлігіндегі тау.

Географиялық орны
-----------------

Жамбыл облысы Сарысу ауданы жерінде орналасқан тау. Абсолюттік биіктігі 1024 м.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Жер қыртысы, негізінен, протерозойдың тақтатас пен құмтастарынан түзілген.

Жер бедері
----------

Тау үсті тегістеу келген. Оңтүстік, оңтүстік-батысы көлбеуленіп жазыққа ұласып кетеді. Солтүстік беткейлері шамалы тілімденген жартасты келеді.

Өсімдігі
--------

Айуантөбенің етегінде шөлді ландшафт түзілген. Онда селеу, боз, кейбір жерлерінде ши, жусан өседі. Етегі жыл бойы мал жайылымына пайдаланылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *Қазақ ұлттық энциклопедиясы*
Санитарлық торап біріктірілген және бөлек болады. Біріктірілген санитарлық торапта унитаздан бастап , барлық санитарлық жабдықтар бір бөхзлмеде орналасады: бқлек торапта унитаз жеке бөлмеге-әжетханаға орнатылады.Санитарлық торап бөлмесінің қабыралармен едендері суа төзімді материалдармен қапталған болуы тиіс.Барлық санитарлық жабдықтар су ағызатын бекітпе-сифондардың көмегімен канализация жүйесіне қосылады,мұның өзі үйге зиянды иістермен газ кіруін бодырмайды.Ванналарды, қол жуғышта сифондар оның астынғы жағына орнатылады және қалдықтарды тазартуға арналған бұрандалы тығынмен немесе алынып-салынатын стакандармен жабдықщталған.Сифондарды дүркін-дүркін ыстық сумен және ван тұздың көмегімен жуып, тазалап тұру керек.
**Евгений Николаевич Аверченко** (6 сәуір 1982 жыл, Қызылжар, Қазақ КСР, КСРО) — қазақстандық футболшы, жартылай қорғаушы. Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының экс-ойыншысы.

Карьерасы
---------

Карьерасында "Қызылжар", "Авангард", "Ақтөбе", "Тобыл", "Жетісу", "Ертіс", "Тараз" секілді Қазақстан чемпионатының жетекші клубтарында ойнады. 2009 жылы "Ақтөбе" сапында Қазақстан чемпионы атанды.

2009 жылы 6 маусымда Алматыда өткен Англия құрамасына қарсы ойында тұңғыш рет Қазақстан құрамасы сапында алаңға шықты. Бұл 2010 жылғы әлем біріншілігінің іріктеу матчы болатын. Төрт күннен соң сырт алаңда Украинаға қарсы екінші ойынын өткізді. Жалпы 2010 жылдың соңына дейін тоғыз рет құраманың намысын қорғады.

2010 жылы Бернд Шторк кеткеннен кейін құрамаға шақырылмады.

Жетістіктері
------------

* Қазақстан чемпионы: 2009
* Қазақстан суперкубогы: 2010

Дереккөздер
-----------

1. ↑

Сілтемелер
----------

* Футболшының профилі
**Патон Евгений Оскарович** [20.2(4.3).1870,Ницца,- 12.8.1953,Киев] – электрлік пісіру және көпір салу ісі саласындағы совет ғалымы, УССР ҒА- ның академигі (1929), Соц.Еңбек Ері (1943). 1944 жылдан КПСС мүшесі. Дрездендегі политех. ин-тын (1894) және Петербург жол қатынасы инженерлері ин-тын бітірген соң (1896) Ресей т. ж-дарында, 1898 жылдан Москва инж. уч-щесінде, ал 1905 жылдан Киев политех. ин-тында қызмет істеді. 1921-31 жылдары Киевтің көпір сынау ст-сын басқарды. 1929 жылдан бастап электрлік пісіру мәселесімен шұғылданды. 1934 жылы УССР ҒА- ның электрлік пісіру ғыл.-зерт, ин-тын құрды әрі оны басқарды. 1945 жылы бұл институтқа Патонның есімі берілді. Патонның ғылми еңбектері электрлік пісіру процестерін автоматтандыру, флюс қабаты астында пісіру, пісірілген жапсардың беріктігін зерттеу, арнаулы болаттарды пісіру мәселелеріне арналған. Днепр ө-не тұтастай пісіріліп құрастырылған көпір салынды. Қазір бұл көпір Патон есімімен аталады. 2 – 3сайл.КСРО Жоғары Советінің депутаты, КСРО Мемл. сыйлығының лауреаты (1941). 2 рет Ленин орденімен, 4 рет басқа орденімен және медальдармен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ совет энциклопедиясы
2. ↑  Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении звания Героя Социалистического Труда действительному члену Украинской Академии наук Патону Евгению Оскаровичу» от 1 марта 1943 года // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1943. — 6 марта (№ 10 (216)). — С. 1
**Шапорин Юрий Александрович** (8. 11. 1887, Сумы облысы, Глухов,—9. 12. 1966, Мәскеу) — орыс композиторы, КСРО халық артисі (1954).

Санкт-Петербург университеті (1913) мен консерваториясын (1918, Н. А. Соколовтың композиция класы бойынша) бітірді. 1919—34 ж. Ленинград театрларында дирижер болып, музыкалық бөліміне жетекшілік етті әрі спектакльдерге музыка жазды. Ол — «Декабристер» операсының (1953), «Куликово даласында» симфония кантатасының (1939), ораториялардың, циклдік романстардың (Пушкин, Тютчев, Блок сөздеріне жазылган), вокальдық лириканың т. б. авторы. Шалорин шығармашылығы орыс музыкалық классика дәстүрімен тығыз байланысты. 1939 жылдан Мәскеу консерваториясында (профессор, 1940) ұстаздық етті. Шәкірттері: Р. А. Жұбанова, Е. Ф. Светланов, Р, К. Щедрин, Р. М. Яхин т. б. 1952 жылдад КСРО Композиторлар одағының секретары. Кеңес бейбітшілік қорғау комитетінің мүшесі (1955). КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1941, 1946, 1952). Ленин орденімен және басқа 2 орденімен медальдарымен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Ұлттық энциклопедиясы
**Құлжабасы** – Қопа аңғарының солтүстігіндегі таулар.

Географиялық орны
-----------------

Алматы облысы Жамбыл және Жамбыл облысы Қордай аудандары аралығында орналасқан.

Жер бедері
----------

Абсолюттік биіктігі 1178 м. Солтүстік-батыстан шығысқа қарай 39 км-ге созылған, енді жері 9 км. Қиыр солтүстік-батыс бөлігіндегі ең биік жері 1183 м. Беткейі тауаралық аңғарлармен сай-жыралармен тілімденген. Шу-Іле тауларының сілеміне жатады. Тау бөктерінде Таспа, Ақмола, т.б. көптеген бұлақтар бар. Солтүстігінде Қарой аңғары, шығысында Доланқара тауы жатыр.

Өсімдігі
--------

Етегінде жусан, бетеге, қараған, т.б. өсімдіктер өседі. Мал жайылымына қолайлы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
**SNMP** (**Simple Network Management Protocol** – желіні басқаруды жеңілдететін хаттама. ТСР/ІР негізінде тұрғызылған желілерді орталықтандырылған басқаруға мүмкіндік беретін, қарапайым әдістерді қолданатын хаттама.
 SNMP хаттамасының негізгі мақсаты:
1. хаттаманың арзан болуы
2. алыстатылған басқару мүмкіндігін береді
3. Жаңа технология сай хаттаманы жаңалап отыру мүмкіндігі
4. басқарылатын құрылғы архитектурасына тәуелсіздігі
5. қарапайымдылығы яғни бұл хаттама кез келген желілік құрылғылардың түрлеріне сәйкес келуі
SNMP арқылы мост, концентратор, комутатор, маршрутизатор сияқты күрделі құрылғыларды басқаруға болады.
SNMP хаттамасының маңызды қызметтерінің бірі. MDP хаттамасымен бірге жұмыс істеуді яғни, ол хабарлама алмасу үшін қажет SNMP хаттамасында екі негізгі проект бар. Менеджер және агент жұмыс станциясында немесе серверді іске қосылатын программа менеджер болып табылады. Ал осы программа процесстермен өзара әсерлесуін агент деп атайды. Мұндай процесте әрбір басқарылатын құрылғыларда мост консентратор тіпті жұмыс станциясында іске асырылады. Программа менеджер агенттерге сұраныс жібереді, ал агент өзіне бағынышты құрылғылар жайлы ақпарат жіберіп отырады. Программа менеджерімен агент құрылғылары өзара байланысатын шектеулі станциялар жиынын премитив. Премитив сұраныс жасауға және агент пен менеджер арасындағы мәліметтер алмасуына мүмкіндік береді. 
1. GET агенттері мәліметтер алмасу үшін қолданылады.
2. GET NEXT агентпен бірнеше мәліметтер алу үшін қолданылады. 
3. SET алыстатылған құрылғыға белгілі бір қалыптауларды орнату үшін қолданылады.
1. GET RESPONSE менеджердің GET және GET NEXT сұраныс қайтару үшін қолданылады. 
2. TRAP әдетте сұранысы мен менеджер ғана жіберіледі, бірақ кейбір жағдайларда менеджерге қабылдау үшін қолданылатын приметив.
**Salamander** — атақты неміс аяқ-киім компаниясы. .

Тарихы
------

1885 жылы Корнвестхайм қаласындағы еврей етікшісі Сигле негізін салған. Батыс Еуропа нарығындағы аяқ-киім шығаратын компаниялардың көшбасшы. 1897 жылдың өзінде-ақ кәсіпорында 125 жұмысшылар жұмыс істейтін болды.

Salamander Ресейде
------------------

1970-80-ші ылдары КСРО-да аяқ-киімге тапшы болады. Сәнді аяқ-киімді айдың аяғында немесе таныс арқылы алуға болатын. "Пролетарская победа" фабрикасында Salamander Ленвест жобасын шығара бастады. Ленвесттің негісін салған В. Коловай. 1994 жылы кәсіпорын 2,5 млн-ға жуық аяқ-киім шығарады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
Евгений Ефимович Тетерин (22 ақпанда 1905, Мәскеу— 19 наурызда 1987, Мәскеу) — кеңес киноның актері,кинорежиссер.

Биография
---------

Евгений Мәскеуде туған.Ол МХАТ сахна студиясың және Евгений Вахтанговтың студиясың бітірді(1926).1929-1937-Мәскеудегі Санкультура театрының режиссері мен актері, 1938—1940 —Орел мен Ногинсктегі театрлардың актері, 1940—1941 — «Мосфильм» киностудияның, 1944—1946 — Музкомедия театрының , 1946 жылдан — Мәскеудегі киноактер театр-студиясының актері.

Ресейдің еңбегі сінген әртісі (1958).

Фильмография
------------

```
   1938 — Болотные солдаты
```

```
    1941 — Дело Артамоновых — Мирон
```

```
   1948 — Молодая гвардия
```

```
   1949 — Звезда
```

```
   1953 — Таинственная находка
```

```
   1954 — Переполох
```

```
   1955 — Отелло — Брабанцио
```

```
   1955 — Попрыгунья — доктор Фёдор Лукич Коростылёв
```

```
   1956 — Главный проспект
```
SIG SG 550
**SIG SG 550**/**Stgw 90** (нем. ***St**urm**g**e**w**ehr 90*) - 1979-1980 жылдары жасалған швейцариялық автомат.

Тарихы
------

Бұл қаруды жасап шығару жайлы талапты 1978 жылы Швейцарияның қарулы күштер басшылығы қойды. 1983 жылы сәтті сынақтан өткеннен соң әскери басшылық қаруды армия қаруы қатарына алу туралы шешім қабылдады. Бірақ қаржылық күштердің жетімсіздігіне байланысты оны шығару онжылдықтың екінші жартысына қалдырылды. Ал ресми түрде **SG 550** винтовкасы мен оның қысқартылған түрі **SG 551** автоматы 1990 жылы қару қатарына қабылданды.

Қару жайлы анықтамалар
----------------------

*SIG SG 550* автоматикасы түтіндік газды оқпан каналынан шығаруға негізделген, бекітпені екі рет қайыру арқылы жабылады. Қайырмалы серіппесі оқпанның жанында орналасқан. Атқан кезде ол арнайы сояуыш жағасы мен оқпан қорабының алдыңғы қабырғасының ортасында бүгіледі. *SIG SG 550* атқан кездегі орташа ауытқуы 300 метрде 60-70 мм құрайды*. SIG SG 550* минутына 700 оқ атады.

Нұсқалары
---------

* SG 550
* SG 551 SWAT
* SG 552 Commando
* SG 553
* SIG 556
* SIG 556 SWAT
* SIG SG 550 Sniper
* SG 550 SP, 551 SP, 552 SP, PE 90 и SIG Sport
* SIG SG 751 (SIG SAPR)

Қаруды пайдаланушы елдер
------------------------

* Үлгі:Байрақ/Argentina
* Үлгі:Байрақ/Brazil
* Үлгі:Байрақ/Canada
* Үлгі:Байрақ/Finland
* Үлгі:Байрақ/France
* Үлгі:Байрақ/Germany
* Үлгі:Байрақ/India
* Үлгі:Байрақ/Indonesia
* Үлгі:Байрақ/Macau
* Үлгі:Байрақ/Malaysia
* Үлгі:Байрақ/Malta
* Үлгі:Байрақ/Netherlands
* Үлгі:Байрақ/Serbia
* Үлгі:Байрақ/Slovakia
* Үлгі:Байрақ/South Korea
* Үлгі:Байрақ/Spain
* Үлгі:Байрақ/Switzerland
* Үлгі:Байрақ/Turkey
* Үлгі:Байрақ/Tunisia
* Үлгі:Байрақ/United States
* Үлгі:Байрақ/Vatican City

Галерея
-------

* 
* 
* 
* 
*

Дереккөздер
-----------

1. ↑  1100 қызықты деректер
2. ↑  Энциклопедия вооружений
3. ↑   Мұрағатталған 29 шілденің 2014 жылы. Guns of the Swiss Guard

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* 
*
Юрий Алексеевич Кубайчук
**Юрий Алексеевич Кубайчук**

1953 жылы 10 наурызда Қарағанды қаласында туған. Украин.

Әкесі - Кубайчук Алексей Алексеевич, зейнеткер, «Қарағанды кемір» ендірістік бірлестігінің «Майқұдық» шахтасында ұңғылау бригадасының бригадирі , Социалистік Еңбек Ері. Анасы - Кубайчук Екатерина Николаевна, зейнеткер, үй шаруасымен айналысқан.

Қарағанды мемлекеттік техникалық университетінің таукен факультетін (1975) бітірген, кен инженері. 
Техника ғылымдарының кандидаты (2000). Кандидаттық диссертациясының тақырыбы: «Тазарту комбайндарының жұмысы кезіндегі кемір сортын жақсарту және шаңтүзілуін азайту тәсілдерін жасау».

9 ғылыми еңбектің, соның ішінде «Кескіштерді секторлық орналастырып қою атқарушы ұйымдарының шахталық 
сынақтар нәтижесі», «Тазарту комбайндарының жұмысы кезінде шаң түзілуін азайту», «Кескіштерді секторлық 
орналастырып қою шнектерін сынау» еңбектерінің авторы. 3 өнертабысына авторлық куәлігі бар; 34 ұтымды ұсыныстардың авторы.

Орыс және украин тілдерін біледі.

«Нұр Отан» ХДП мүшесі (1998 жылдан).

1975 жылдан - «Майқұдық» шахтасында кен шеберінен бас инженерлікке дейін өсті. 1993 жылдан - «Қарағанды» шахтасының директоры. 1995 жылдан - Қарағанды облыстық әкімшілігінің ғимараттары мен қызмет үйлері дирекциясының бас инженері. 1996 жылдан - «Қазақмыс» корпорациясы «Бөрлі» ӨБ бас директоры. 1997 жылдан -«Қазақмыс» АҚ жылу-энергетикалық кешенінің бас директоры. 2002 жылдан - «Қазақмыс» корпорациясының 
Қарағанды облысы және Қарағанды қаласы бойынша бас уәкілі.

2008 жылдан бері - Қарағанды облысының Нұра және Жаңа Арқа аудандық мәслихаттарынан сайланған ҚР Парламенті Сенатының депутаты, Заңнама және құқықтық мәселелер комитетінің мүшесі.

ҚР Парламенті Сенатының жергілікті өкілдік органдармен (мәслихаттармен) өзара қатынас жөніндегі «Өңір» депутаттық тобының мүшесі. ҚР Үкіметі жанындағы стратегиялық нысандар жөніндегі комиссия мүшесі. «Құрмет» орденімен (2007); «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005), «Қазақстан Парламентіне 10 жыл» (2006), «Астананың 10 жылдығы» (2008) медальдарымен марапатталған.

*Әскери атағы* - аға лейтенант.

*Саяси қайраткер ретіндегі идеалы* - Н.Ә. Назарбаев.

*Қазақстанның болашағы туралы болжамы* - «Қазақстан экономикасының екпінді шапшаң өсуі және Қазақстанда өмір сүретін халықтың әл-ауқатының артуы».

*Хоббиі* - орманда демалу және саңырауқұлақ жинау.

*Сүйіп оқитын әдебиеті* - жаңарған энергия көздері саласында техникалық әдебиеттер.

*Үйленген*. Жұбайы - Кубайчук Валентина Петровна (1951 жылы туған), дәрігер-педиатр, үй шаруасымен айналысады. Қыздары - Оксана (1976 жылы туған), Мария (1977 жылы туған).

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Республикасында кімнің кім екені - 2011 жыл. Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 ІSВN 978-601-278-473-2
**Сарыесікатырау** – Балқаш көлінің оңтүстігінде, Іле мен Қаратал өзендерінің аралығындағы құмды алқап.

Географиялық орны
-----------------

Алматы облысы Балқаш жіне Жетісу облысы Көксу, Кербұлақ және Қаратал аудандарының жерінде.

Жер бедері
----------

Ұзындығы 240−250 км, ені 120−180 км, ауданы 40 мың км2-ге жуық. Қырқааралық ойпаңдарында сор не тақыр жерлер кездеседі. Жер асты суы 2−80 м аралығындағы тереңдіктен шығады (Нарынбай, Ағашаяқ, Шекара, Шеңгелді, Бидайшы құдықтары).

Климаты
-------

Климаты тым континенттік. Қаңтар айының орташа температурасы – 9 −14°С, шілдеде 25°С. Жылдық жауын-шашынның орташа мөлшері 150−180 мм.

Сарыесікатырауда Іле өзенінің көне арналарының (Шетбақанас, Ортабақанас, Ортасу) ізі сақталған. Сонымен бірге жеке төбелер (Көшқонар, Қарақаралы, Босаған, Орта Көкдобақ, Қаражды, т.б.) мен қоныс (Қарқаралы, Мыңғылши, Ұзынарал), қыстаулар (Арыстан, Сәрсембай, Нарын, Бесшағыл, т.б.) кездеседі.

Өсімдігі
--------

Іленің атырауында қара сексеуіл, жүзгін, жусан, теріскен, еркекшөп, құм қияғы, изен, сортаң жерлерінде күйреуік, Балқаш көлі жағалауында жыңғыл өседі. Негізінен мал жайылымы үшін пайдаланылады. Көктем, күз айларында Сарыарқа өңірінің қазақтары Сарыесік түбегі арқылы өтіп, Сарыесікатырау құмын қыстау еткен.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы, 7 том
**Вадим Борейко** (1959. РКФСР, Калиниград қаласы) – тележурналист .

М.Ломоносов атынд. ММУ-ді бітірді (1980).

1980 жылы "Ленинская смена" газетінде жауапты хатшының орынбасары, 1982 жылы ҚР ІІМ-нің органы "На страже" інде жауапты хатшы, 1983 жылы "Огни Алатау" газетінде жауапты хатшының орынбасары, 1989 жылы "Горизонт" газетінің жауапты хатшысы, 1992 жылы "Caravan Business News" журналының жауапты хатшысы, 1993 жылы "АБВ" газетінің жауапты хатшысы, редактордың орынбасары, 1994 жылы "Караван-Блиц" газетінің жауапты хатшысы, 1996 жылы"Какаду" және "Будем!" журналдарының жауапты хатшысы, 1997 жылы "Юридичесқой газеты" жауапты хатшысы, 1998 жылы КТК телеарнасының бас редакторы. 1999 жылы "Время" газетінің шолушысы, 2001 жылы "Время" газетінің күнделікті шығарылымының бас редакторы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ телевизиясы", Энциклопедия. "ҚазАқпарат" Алматы, 2009,1-т ISBN 978-601-03-00-70-5
**Вадим Фёдорович Рындин** (1902 — 1974) — совет театр суретшісі, КСРО халық суретшісі. КСРО Көркесмсурет академисының толық мүшесі. 1951 жылдан КОКП мүшесі. 

1918-1922 ж. Воронежде, 1922-1924 ж. Мәскеуде, Вхуметаста оқыды. Мәскеудегі Камералық және Е.Б.Вахтангов атындағы драма театрларының, Үлкен театрдың бас суретшісі болды. В.В.Вишневскийдің "Оптимистік трагедия", Н.Ф.Погодиннің "Ақсүйектер", У.Шекспирдің "Гамлет", "Қысқы ертігі", С.С. Прокофьевтің "Соғыс және бейбітшілік", Дж. Ведирдің "Дон Карлос", К.В.Молчановтың "Белгісіз солдат" қойылымдарының декорция эскиздері мен костюмдерін жасады. КСРО Мемлекет сыйлығының лауреаты. Ленин орденімен және басқа 3 орден, медельдармен марапатталды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1976ж. 9 том