recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Юн Ын Хе**(з қазан ,1984, Сеул, Оңтүстік Корея) — актриса, модель және әнші. «KyungHeeCyber» университетін аяқтаған.

Өмірбаяны
---------

Юн Ын Хе корейлық кинематографтың нағыз жұлдызы болып табылады. Сонымен қатар актриса, модель және әнші сияқты да елге танылған.

Фильмографиясы
--------------

#### 1999-2005: Baby V. O. X. -дағы бастама

1999-шы жылы 15 жасында Ын Хе Baby V. O. X. тобының мүшесі сияқты дебютке шығып, алдыңғы топ мүшесінің ( Гай Ли ) орнын ауыстырды. Топта ең кішкентай болғандықтан ол басқа төртеуіне қарағанда назарды азырақ алып отырды және бұл оның жанына тиді. Ын Хе көбіне антифанаттарға олжа болып отырды. Ең болмаса дертті қақтығысты есімізге алайық, Ын Хенің дебют жылында бір антифанат оның көзіне су зеңбірегінен соя тұздығы мен уксустың қосындысынан соқыр қылу мақсатында көзіне атқан. Оны тезірек ауруханаға апарып, онда дәрігерлер оның шынайнасын бүлдіргенін хабарлады. 6 жылдан кейін ол бұл топтан кетіп қалады.

#### 2005-жыл: Актерлық бастама

Ын Хе Baby V. O. X. тобын қалдырып кеткен соң ол басқарушы компаниясыз қалып қалады. Бірақ бұл оны тоқтатқан жоқ, ол өзінің карьерасын тв-шоуларда жалғастырады. Бұл уақыттың аралығында Ын Хе теледидарда жиі шығып жүрді, әр түрлі шоуларға қатысты және комедиялардағы кішігірім рөлдерге алынып жүрді. Ол SBS каналында X-Man бағдарламасында жиі қонақ болды, себебі, ол көрермендердің сүйіктісі болды. Шоу әйгілі болса да, Ын Хе оны бір жылдан кейін актерлық карьерасын жалғастыру үшін тастап кетеді. Актерлық бастауы «Легенда о седьмом ноже» фильмінде басталды. Ын Хе Чон Хан Су атты ұл-боксшыны ойнайды. Айтқандай, Ын Хеге басты бокс қимылдарын үйрену үшін бар болғаны екі сағат кеткен, бірақ әдетте адамдарға бұл үшін бір апта кетеді. Ол атлетикалық түрде жақсы дайындалған, сондықтан оған бокс баптаушысы бокс үйірмесіне келуі туралы ұсынады. Бірақ Ын Хе бұған келіспейді. Басында фильмді 2005-жылы шығаруды жоспарлаған, бірақ кешіктірді.

#### 2006-жыл :

2005-жылдың соңында Ын Хеге «Сарай» сериалында басты рөл ұсынғанда, « Eight Peak » компаниясымен жаңа контрактқа отырды. Ол тұрмысқа шығуы керек қазіргі заманның қызын ойнайды. Осы сериал арқылы ЫнХе бүкіл Азияға танымал болады. Алғашында қызығушылар оның актерлық ойынында күдіктенеді және ЫнХены басқа актрисамен ауыстыруды сұрайды. ЫнХенің өзінде де бұл рөлден бас тарту ойы болған, бірақ ол сенімді екенін және өз-өзіне қолынан барлығы келетінін дәлелдегісі келетінін барлығына жайып салды. Сериал орташа рейтингпен басталса да, оған қызығушылықтар өсті. Тіпті серия мөлшерін үлкейтуге тура келді (20 сериядан 24 серияға дейін).

Марапаттары
-----------

2008-44th Baeksang Awards: Best Actress Award (ПервоекафеПринц)

2007-MBC Drama Awards: Top Excellence Acting Award (ПервоекафеПринц)

2006-The Grime Awards:Best Actress (Виноградарь)

2006-KBS Acting Awards: Best New Actress Award (Виноградарь)

2006-KBS Acting Awards: Best Couple Award with Oh Man Suk

2006-MBC Drama Awards: New Actress Award (Сарай)

2004-Hallyu Award: 15th Seoul Music Awards

2003-Korean Music Awards: Best Singer Award

2002-SBS Music Awards: Representative Award

2001-Award Model Line: Best Dressed Singer

1999-10th Seoul Music Awards: Best Singer Award
**Стефан Сессеньон** (фр. ; 1 маусым 1984, Зу) — бениндік футболшы, жартылай қорғаушы.

Карьерасы
---------

### Клубтық

Карьерасын 2003 жылы "Рекуинс де л'Атлантик" клубында бастады. Бір маусымнан соң Франция төменгі лигаларындағы "Кретей" клубына ауысты. Сол жылы Бениннің үздік футболшысы атанды (кейін қатарынан 8 рет осы атаққа қол жеткізді). 
2006-08 жылдары "Леман" клубында ойнады. 

2008 жылы жазда "Пари Сен-Жерменге" ауысты. 16 тамыз күні "Бордоға" қарсы чемпионат кездесуінде тұңғыш рет париждік клуб сапында алаңға шықты. Келесі ойында "Сошо" қақпасына матч тағдырын шешкен жалғыз голды соқты. 

2011 жылы клуб жетекшілерімен кикілжіңге келген Стефан дереу жаңа клуб іздеді. Сол жылы қаңтарда "Сандерлендке" ауысты. 

### Ұлттық құрама

2008, 2010 жылдары Африка Ұлттары кубогына қатысты. Көп жылдар бойы ұлттық құраманың капитаны болды.

Жетістіктері
------------

* Франция кубогы: 2009/10
* Бениннің үздік футболшысы: 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Тransfermarkt.com

Сілтемелер
----------

* Профилі

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  Осы үлгіні қарау   Тематикалық сайттар | 
FootballDatabase.eu · National-Football-Teams.com · Soccerway · Transfermarkt · worldfootball.net · Turkish Football Federation |

 |
**Молекулалық масса**, салыстырмалы молекулалық масса – заттың бір молекуласының массасы. Молекулалық масса молекуланы құрайтын барлық атомдар массаларының қосындысына тең.

Массаның атомдық бірліктері
жиынтығымен өлшене отырып, заттағы бүкіл атомдар массасының қосындысымен
сипатталатын молекула массасы. Массаның атомдық бірлігі ретінде көміртектің
он екінші изотопы (12С) атомы массасының мөлшері 1,66043.10−24 г-ға тең келетін
1/12 бөлігі алынған. Молекулалық салмақ затты құрайтын элементтердің бүкіл изотоптық
құрамын ескере отырып анықталған молекуланың орташа массасы болып
табылады. Синонимі — "молекулалық масса". Молекулалық салмақ терминінен гөрі осы
"молекулалық масса" терминін пайдаланған орынды, себебі алғашқысы ескірген
термин.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мұнай және газ геологиясы танымдық және кәсіптік-технологиялық терминдерінің түсіндірме сөздігі. Анықтамалық басылым. — Алматы: 2003 жыл. ISBN 9965-472-27-0
**Болысбаев Едіге** (8.4 1950. Алматы облысы Бақанас а.) – кинорежиссер.

Мәскеудегі Бүкілодақтық Кинематография институтын (шебер И.Таланкин мектебін) бітірген (1985). "Қазақтелефильм' студиясында өзінің алғашқы "Отбасылық альбом" қысқаметражды көркем фильмін түсірді. Ол Орталық теледидардан көрсетілді. Е.Болысбаев 1974 жылдан бастап «Қазақфильм» киностудиясында режиссердің ассистенті, режиссер. Режиссер ретіндегі алғашқы туындысы қысқаметражды көркем фильм "Күсен-Күсеке". Фильм қаламгер Сайын Мұратбековтың осы аттас әңгімесінің желісі негізінде жасалған. Жас режиссер осы картинаны жасаған кезінде өзінің шығармашылығын бағыттағы өзгеше таланты мен танылып, бүгінгі заман ауылының көркем келбетін басқа қырынан сомдады. КСРО Кинематографистер Одағының мүшесі (1989).

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ телевизиясы", Энциклопедия. "ҚазАқпарат" Алматы, 2009,1-т ISBN 978-601-03-00-70-5
**Стефан Стефанович Мокульский** (7 тамыз 1896 жыл, Тбилиси - 25 қаңтар 1960 жыл, Мәскеу) — орыс кеңес театр және әдебиет зерттеушісі, филология ғылымының докторы, профессор (1937).

1918 ж. Киев университетінің филология факультетін бітірді. 1916 – 17 ж. лингвистика бойынша алғашқы зерттеулері жарық көрді. 1918 жылдан театр сыны және педагогикалық қызметпен шұғылданды. Негізгі ғылыми еңбектері Ағарту және Қайта өркендеу дәүіріндегі итальян, француз өнері мен әдебиетін зерттеуге арналды. Ленинград университетінде, ГИТИС-те (1943 – 48 ж. институтт директоры, 1952 – 1960 ж. шетел театры кафедрасының меңгерүшісі болды), КСРО ғылым академиясының Өнер тарихы институтында т.б. ғылыми-зерттеу орындарында қызмет етті. 2 томдық «Батыс европалық театр тарихының» (1936 – 1939) авторы. «Театр энциклопедиясының» 1-т бас редакторы болды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ совет энциклопедиясы 1976 жыл. / М.Қ.Қаратаев
**Еділ-Теңіз қазақтар жері** — 1919-1921 жылдары болған Бөкей губерниясының құрамындағы әкімшілік бірлік (аймақ).Еділ-Теңіз қазақтар жері халқының барлығы дерлік көшпелі болғандықтан, бұл аймақта әкімшілік орталық болған жоқ.

Еділ-Теңіз қазақтар жері 1919 жылы 21 қарашада Астрахан уезінің Әбубәкір мен Семибугровск болыстарынан және негізінен қазақтар тұратын Астрахан губерниясы Краснояр уезінің Арқар, Жарық, Синеморская, Тіленді болыстарынан құрылды. Оны басқару үшін бес адамнан тұратын Қырревкомнан арнайы комиссия (ревком) тағайындалды. 1920 жылы Астрахань губерниясының тағы 4 болыс: Ганюшкин, Сафоновск, Самхинск және Николаевск Еділ-Теңіз қазақтар жеріне берілді.

Астрахан губерниясы мен Қырревкомның (Халық Комиссарлары Кеңесі мен Бүкілресейлік Орталық Атқару Комитеті) атқару комитетіне қатысты бұл шешімді жоғары органдар бекітпегендіктен, Қырревкомның ықпалы саяси және мәдени жұмыстармен, сондай-ақ халыққа білім беруді орнатумен ғана шектелді.

Еділ-Теңіз қазақтар жері 1921 жылдың шілдесінің соңына дейін, Қырғыз АКСР құрылғанға дейін өмір сүрді. Оның жерлері (аумағы шамамен кейінгі Астрахан облысы Володар ауданына сәйкес келетін Арқар болысынсыз) көп бөлігі осы республиканың Бөкей губерниясы II Теңіз маңы уезіне өтті.

Әдебиет
-------

* *Сапожников В. В. Шишкин Б. К.* Қазақстанның әкімшілік-аумақтық бөлінісі туралы анықтама (тамыз 1920 ж. - желтоқсан 1936 ж.) / Базанова Ф. Н. —  Алматы: Қазақ КСР ІІМ мұрағат басқармасы, 1959. — 1500 таралым.
* *Аманжолова Д. А.* Қазақ автономиясы: ұлт ұғымынан бастап кеңестік жолмен өзін-өзі анықтауға дейін (p. 125 Acta Slavica Iaponica, tomus 21, 2004 Hokkaido University)
Қалта анемометрі
**Анемометрия** - желдің жылдамдығы мен бағытын өлшеудің және тіркеудің әдістері, сондай-ақ осы мақсатта қолданылатын анемометр, анемограф сияқты аспаптардың құрылымы туралы ілім.

*Анемометрлік барлау'*- анемометрлік түсірімдер арқылы жердегі жел режимін зерттеу, сондай-ақ зерттелетін аудандағы әр пункт үшін жел режімінің орташа көрсеткішін алуға мүмкіндік беретін коэффициентті анықтау.

**Анемометрлік түсіру** - кейбір аумақта уақыттың белгілі бір сәтінде желдің таралуын зерттеу. Қаланың немесе аса тілімденген жердің микроклиматын зерттегенде қолданылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: География және геодезия. — Алматы: «Мектеп» баспасы, 2007 жыл. — 264 бет. ISBN 9965-36-367-6
**Едіге тауындағы тас мүсіндер** - Ұлытау төңірегіндегі тарихи екі дәуірді қамтитын тас мүміндер тобы. Қарағанды обл. Ұлытау сілемі, Едіге тауының етегіндегі Қорғантас ауылынан оңтүстікке қарай 5 км жерде орналасқан. 1946-60 жылдарда Орталық Қазақстан археологиялық экспедициясы зерттеген. Мұндағы 12 ғұрыптық қоршаулар мен обалар солтүстіктен оңтүстікке дейін тізбектеле салынған. Түркі қағанат заманының (6-7 ғ.) ескерткіштері әдеттегідей қырынан қойылған үлкен тақташалардан төртбұрыш немесе шаршы түрінде жасалған. Бұлардың кішілерінің аумагы 1.8х2 м, үлкендері 5.9х6 м-дей. Бетімен күншығысқа қараған тас мүсіндер қоршаулардың шығыс іргесінде тұр, одан әрі балбалдар тізбегі жалғасады. Ең кіші тізбектің ұзындығы 5м, ең үлкені 250 м-ге жетеді. Қыпшақ кезеңіне жататын ескерткіштер (8 – 13 ғасырлар) қоршау емес, тастан үйілген обалар түрінде қаланған және бұлардың балбалдар тізбегі жоқ. Мүсіндер қиратылып, бүлінген. 2 мүсін жақсырақ сақталаған. Биіктігі 180 см, ені 28 см, қалыңдығы 22 см. Мүсінде ұзын мұрты, үлкен дөңгелек көзді, отра жастағы ер адамның бейнесі айқын бедерленген. Биіктігі 140см, ені 32 см 5-мүсін қыпшақ заманына жатады. Бұл, әсіресе, адам бейнесінің толық түсірілмеуінен байқалады. Тас мүсін орнату дәстүрінің қыпшақ кезеңіне қарай әлсіреуі сол кездегі қоғам дамуына, ең алдымен ислам дінінің нығаюына байланысты болған.

### Дереккөз

1. ↑  Ә. Марғұлан, Ұлытау төңірегіндегі тас мүсіндер, 1966.
Құлып тас орнату және күмбез тұрғызу
====================================

Қаза болған кіснің басына белгі тас орнату және күмбез тұрғызу істері, көбінесе жыл нәзіріне дейін немесе қаза болғаннан бір жылға толғанға дейін, орындалатын әрекетті көрсетеді. Тас орнату болсын, күмбез тұрғызу болсын бір малды атап сойып нәзір беріп орнатылады. Құлып тастың бас жағына жарым ай формасын ойып келтіріп, ‹‹бійсімылла раһыман раһим›› деп жазу түсіріп, марқұм деген жазу жазылып аты-жөні, туған уақыты, қайтыс болған уақыты деген соң пәниден бақиға кетті, жаныңыз жанатта болсын! Деп қояды. Тас тұрғызу, күмбез орнату болсын барлығы қаза болушының кім екендігі жөніндегі ‹‹белгі›› болмақ. Күмбез көбінесе атақ даңқы үстем кісілерге, бар кісілерге орнатылады.

Дереккөздер
-----------

* [ҚХР Іле жастары журналынан Авторы: Әбсамат Тоқтасынұлы, толықтаған: Ахметұлы Бейсен]

Сыртқы сілтеме
--------------

www.senkazakh.com
«**Жол көрмек, жоба білмек, жиһан көзбек...**» - Абайдың кейін табылған өлеңі, 4 тармақты 2 шумақтан тұрады. Өлеңде Абайдың ой-қиялы шарықтап, әбден асқар биігіне жеткен шағындағы байсалды да байыпты, байырғы ойларын түйіндеген. Адам жан-жақты есейіп, қабілет-күші марқайып, ақыл-ойы толығып, өмірді, салт-дәстүрді, жол-жобаны біліп толысады, шындық іздеп шыңдалады. ЖиҺан кезіп: «Көре-көре көсем болады, сөйлей- сөйлей шешен болады». Жастық шақ, жігіттіктің аласұрған екпінді қызуы енді бойды жеңіп, ақылға, иман-салауаттылыққа ауыспақ. «Тағдырдың маңдайға жазғанын хақтан біліп» жақсылық тілемек, игілік ұстанбақ. Ол үшін өзіңнен озған өнер иесінің соңына ер, жөнін жақтап, жыртысын жырт, көшелі кісі бол дейді ақын. Бұл қиын нәрсе ме? Әрине, қиын. Әсіресе өзім білем, менде кем емеспін дейтін тоң мойын, бір бет, қисық мінезді адамға қиынның қиыны. Алдымен құдай жаратқан пенденің ниеті түзу, көңілі аппақ, пейілі кең болуы ләзім. Түзу, адал, таза жүрген мақұл. Өсек айтпа, өтірік, жалған сөйлеме, біреуді сыртынан ғайбаттама. «Екі елі аузына үш елі қақпақ қой», былапыт, бос даурықпаға үйірсек болма деген уағыз халық тәрбиесінің негізгі принциптерімен ұштасып, ұрандасып, үндесіп жатыр. Шын әрекет, шын өмір - ғылым мен өнерде. Ерінбейтін еңбекшіл, таусылмайтын талапкер, жалықпайтын жанкешті еңбек қана жігіттің абырой-беделін асырмақ, елінің ері атандырмақ. Өлеңнің айтпақ ойы осы. Туынды 10, 11 буынды қара өлең үлгісімен жазылған. Алғаш 3. әл-Жауһаридің Уфа қаласында басылған «Насихат қазахия» рисаласында жарияланған. Шығарма ой сарыны мен өлең өрнегі жағынан алғанда Абайдың 1886 жылғы «Қартайдық, қайғы ойладық, ұйкы сергек»деген өлеңіне жақын келеді. Тіпті осы аталмыш өлеңнің бесінші шумағының екінші жолы : «Ақыл таппақ, мал таппақ, адал жүрмек», -деп берілсе, «Насихат қазақиядағы» екінші шумақтың соңғы жолы: «Ғылым, өнер, мал таппақ, жұртқа жақпақ», - деген жолмен ой жағынан да, сөз жағынан да үйлес шығып жатыр. Басылымдарда өлеңнің алғашқы шумағының үшінші жолындағы бір сөз толық анықталмағандықтан, оның орны көп нүктемен берілген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Абай. Энциклопедия. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясының» Бас редакциясы, «Атамұра» баспасы, ISBN 5-7667-2949-9
**Ирланд сагалары** - ертедегі Кельт тайпаларының тарихи оқиғалар мен мифтік сюжетке құрылған эпикалық шығармалары. 

Біздің заманымыздан бұрын 1 ғасырында пайда болған. Ирланд сагаларын арнаулы жыршылар ғана айтатын болған. Олардың басқа елдердің дастандарынан ерекшеліктері сол - ирланд сагалары өлеңмен емес, қара сөзбен айтылатын. Ирланд сагаларының бізге жеткен нұсқаларында өлеңмен жазылған бөлімдері де бар. Бірақ ол бөлімдер кейін қосылған. Ирланд сагаларын жинап, жазып алу 8 ғасырдан басталып, 12 ғасырда аяқталды. Жазып алушы монахтар оларды көшіріп жазушы ғана емес, өздерінше қысқа нұсқаларды үлкейтіп, кейіпкерлерді сипаттауға көңіл бөлген өңдеуші де болды. Сондықтан ирланд сагаларының алғашқы түрімен кейінгі нұсқаларын салыстырғанда, өзгешеліктер байқалады (ал ондағы романтикалық толғаныстар орта ғасырда қосылған). Жырда кездесетін мифтік, батырлық сарындар көне дәуірге жатады. Ирланд сагаларының дені ("Куальнгеден өгізді ұрлаудан" басқасы) көлемі шағын, сюжеттік құрылысы қарапайым келеді. Ирланд сагалары кейінгі кездерде халық ертегілері ретінде айтылып жүр. [1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Ирландские саги, первое вступление. А.А Смирнова.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* academic.ru
* feb-web.ru
**Ирландия маноры** (ирл. *Tiarnas na hÉireann*; ағыл. *Lordship of Ireland*) — ортағасырлық ирландық мемлекет. Мемлекет 1169-1171 жылдардағы нормандардың Ирландияны жаулап алуынан кейін пайда болды және 1541 жылы Ирландия патшалығы сол аумақта пайда болған кезге дейін өмір сүрді. Мемлекетті пейл аумағында орналасқан (Анжуй әулетінің бақылауында) парламент басқарған болатын, ал Ирландия билеушілері Англия монархтары болды. Ирландия лорды Англия патшасы болғандықтан, оның өкілі Ирландия наменгері болды.

Гэльдік патшалар сияқты көптеген құқықтарға ие болатын гибер-норман асыл тектілер автономиясына айтарлықтай ықпал еткен - феодалдық жүйе. Дегенімен де, бұл мемлекет бүкіл аралды қамтығанымен, оның кейбір бөліктерін нормандарға басып алу мүмкін болмады және олар Тюдар дәуіріне дейін тәуелсіз болды.

Пэйл (сұрмен боялған) 1450 жылы

Әдебиет
-------

* Norman Davies (1999), The Isles: A History, Palgrave-Macmillan.
* Robin Frame (1982), English Lordship in Ireland 1318–1361, Clarendon Press.

Сілтеме
-------

* Free Gaelic people in English Ireland, c. 1250–c. 1327 at History Ireland
**Ирландия** 4 (тарихи) провинциядан тұрады және провинциялары 32 (тарихи) графтыққа бөлінеді. Оның тоғызы - Ольстер графтығына, ал алтауы - Солтүстік Ирландияға, яғни Ұлыбритания Құрама Патшалығы мен Солтүстік Ирландияға жатады.

Провинциялары
-------------

| Провинция | Орналасуы | Туы | Айрықша |
| --- | --- | --- | --- |
| **Коннахт**  *Cúige Chonnacht* Конн ұрпағының елі |  |  |  |
| **Ленстер**  *Cúige Laighean*  «Laigin тұқымының бестен бірі» |  |  |  |
| **Мунстер**  *Cúige Mumhan*  Кельттердің Мума құдайы |  |  |  |
| **Ольстер**  *Cúige Uladh* |  |  |  |

Ирландия Республикасында провинциялар мемлекет басқаруында ешқандай рөл атқармайды, тек спорттағана. Ольстердың регби Лигасы провинцияның ирландиялық және британиялық бөлшектерін қамтиды.

Графтық
-------

Графтық (ағылш. *County*) — Ирландияның ең маңызды әкімшілік бірлігі — бұл Ирландия Республикасы мен Солтүстік Ирландияға да қатысты. Қазір Ирландияда 32 графтық бар, 26-сы - Ирландия Республикасында, 6-ы — Солтүстік Ирландияда.

|  |  |
| --- | --- |
| **Ирландия Республикасы**1. Дублин
2. Уиклоу
3. Уэксфорд
4. Карлоу
5. Килдэр
6. Мит
7. Лаут
8. Монахан
9. Каван
10. Лонгфорд
11. Уэстмит
12. Оффали
13. Лиишь
14. Килкенни
15. Уотерфорд
16. Корк
 | 17. Керри
18. Лимерик
19. Типперэри
20. Клэр
21. Голуэй
22. Мейо
23. Роскоммон
24. Слайго
25. Литрим
26. Донегол

**Солтүстік Ирландия**1. Фермана
2. Тирон
3. Лондондерри
4. Антрим
5. Даун
6. Арма
 |

Тарихы
------

Графтықтар 12 ғ. ағылшын-норман билігінің тұсында қалыптасқан.
**Петраускас Кипрас** (23.11.1885, Цейкиняй ауылы-17.1.1968, Вильнюс)- литван совет әншісі, музыкақайраткері,КСРО халық әртісі (1950). 1911 жылы Петербург консерваториясын бітірді. 1951 жылдан Литван консерваториясының профессоры. Литван опера және балет театрының негізін қалаушылардың бірі. Әнші ретінде алғаш 1906 жылы ағасы М.Петраускастың "Бируте" операсына қатысты. Басты партиялары: Григорий ( Дзержинскийдің "Тынық Донында"), Самозванец (Мусоргскийдің "Борис Годуновында") т.б. 2 және 4-сайлау КСРО ЖОғары Советінің депутаты. КСРО Мемлекет сыйлығының лауреаты (1951). Ленин ордені, Еібек Қызыл Ту ордені және медальдармен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

Қазақ энциклопедиясы
***Крашенников наголоваткасы*** 
Ең көп тараған түрдің (Қазақстанда 52 түрі бар) өкілі. Қазақстанның жергілікті түрі(эндемигі). Құмды далада, шөлде және қызыл саз шығатын оңтүстүк дала алқабында кездеседі. Сондай-ақ Шу, Іле тауларында. Бұл басқаларға ұқсамайтын көпжылдық сұрғұлт жасыл түсті, торлы шатасқан түк басқан түр. Бірнеше бұтақтанған гүлдейтін сабақтары бар онша үлкен емес түбірге ұқсас. Жапырақтары ұзынша, жиектері төменге қарай қайрылған,жіңішке қыяқ тәрізді сегменттерге терең тарамдаған. Төменгі жағындағы жапырақтары сағақты,жоғарғылары-отырыңқы,тұтас. Гүлдердің себеттері көп, бұтақтармен сабақтардың ұштарында бір-бірден орналасқан. Себеттердің орамдары жіңішке (1см айналасында), тостаған тәрізді. Гүлдері бірдей қосжынысты,түтікті гүл тәжі кеңейген және жоғары жағы 5 тісті. Ерте гүлдейтін түр(сәуірден гүлдейді). Жемістері-ұзынша тоқымшалары аппақ айдарлы,өте тез піседі. Осы себептен де бір түптен бір мезгілде күлгін-қарақошқыл түсті гүлдеп тұрған себеттерді және аппақ жемістері үлпілдек айдары тұқымымен кездестіруге болады.
Петр Петрович Хузангай
**Петр Петрович Хузангай** (чув. *Петĕр Хусанкай*; 22 қаңтар, 1999, Сиктерма, Қазан губерниясы (қазіргі Татарстанның Алькеевск ауданы) – †4 наурыз, 1970, Чебоксары) — чуваш кеңес ақыны. Чуваш АКСР-нің халық ақыны (1950). 1943 жылдан КПСС мүшесі. Шаруа отбасысында туған. Қазандағы Шығыс педагогикалық институтында оқыды (1927-29). Ұлы Отан соғысына қатысты. 1958-60 жылдары Чуваш Жазушылар одағының председателі болды.

Еңбектері
---------

Шығармалары 1924 жылдан жариялана бастады. 1928 жылы "Дауылдан кейін" тұңғыш өлеңдер жинағы шықты. "Магниттау"(1933), "Таня"(1942), "Антраманның семьясы"(1954), "Ұлы жүрек"(1960) т.б. поэмалары жарық көрді.

Қолданылған әдебиет
-------------------

* Қазақ Совет энциклопедиясы, 1978 жыл, Алматы, 12 том, 60 бет
**Роланд Шаллаи** (маж. *Roland Sallai*; 22 мамыр 1997 жыл, Будапешт, Мажарстан) — мажар футболшысы, Мажарстан Ұлттық футбол құрамасы мен "Фрайбург" клубының шабуылшысы.

Карьерасы
---------

Карьерасын 2014 жылы "Пушкаш Академия" клубында бастады. 2017 жылға дейін Мажарстан чемпионатында 48 кездесуде алаңға шықты. 
2016-17 жылғы маусымды "Палермода" арендада өткізді. Италия А сериясында 21 рет алаңға шықты. 

2017 жылы тамыз айында АПОЭЛ-ге ауысты. 9 қыркүйекте жаңа клубы сапындағы тұңғыш ойынын өткізді. 

2018 жылы тамызда "Фрайбург" қатарын толықтырды. 

2016 жылғы Еуропа чемпионатының қарсаңында Кот-Д'Ивуар құрамасына қарсы жолдастық кездесуде тұңғыш рет Ұлттық құрама сапында алаңға шықты. Бірақ финалдық турнирге баратын 23 футболшының тізіміне ілінбеді.

Жетістіктері
------------

* Кипр чемпионы: 2018

Дереккөздер
-----------

1. ↑

Сілтемелер
----------

* Профилі
**Андыз** (лат. *Inula*) – астралылар тұқымдасына жататын көп жылдық, кейде бір жылдық шөптесін өсімдіктер. 

  

Қазақстандағы шалғынды алқаптарда, өзен, көл жағасында, жазық және таулы жерлердегі ормандарда 12 түрі өседі. Олардың ішінде ең көп тарағандары – биік андыз (*I. helenium*) және үлкен андыз (*I.grandis*). Бұлардың биіктігі 10-70 см-ден 2.5 м-ге дейін жетеді. Тік сабағына бүтін жиекті жапырағы кезектесе орналасады. Ашық сары түсті гүлі қалқанша тәрізденіп, бір-бірден не топтанып біткен себет гүл шоғырына жиналады. Маусым-шілде айларында гүлдеп, тамызда жеміс береді. Жемісі цилиндр тәрізді тұқымша. Өсімдіктің тамырында жүрекке әсер ететін, қатыну процесін басатын, құрттар мен микробтарды өлтіретін қантты зат – эфир майы, инулин бар. Сондықтан андыз бағалы дәрі-дәрмек алатын өсімдік ретінде пайдаланылады, сондай-ақ тағам өндірісінде және бояу алу үшін қолданылады.

### Емдік ролы

Өт пен асқазанды қуаттандырады, у қайтарып сарай ашады. ауыруды басып, төрелмені тыныштандырады.

### Жинау

Араласпадан арылтып, тазалап жуып, тураған соң кептіріп алады.

*Андыз helenium*

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақтың этнографиялық категориялар, ұғымдар мен атауларының дәстүрлі жүйесі. Энциклопедия. - Алматы: DPS, 2011. - ISBN 978-601-7026-17-2
**Ақбота Батырбекқызы Бейбітбек** (8 шілде 1994 жыл, Отырар ауданы, Оңтүстік Қазақстан облысы) — қазақстандық поэзия ақыны, Қазақстан Жазушылар Одағының мүшесі. "Көңіл күйсандығы" жыр жинағының авторы.

Өмірбаяны
---------

Түркістан қаласындағы Сәкен Сейфулин атындағы №4 мектеп-лицейінде білім алған. 

2011 жылдан бері шығармашылықпен айналысады. 

2017 жылы Мұхтар Әуезов атындағы ОҚУ-нің «Қазақ тілі және қазақ әдебиеті» факультетін тәмамдаған.

Марапаттары
-----------

2014 жылы "Әуезов шайыры" атты жыр мүшәйрасында бас жүлдені иеленді. 2016 жылы өткен «Шам жарығындағы кездесу» поэтикалық дуельінің бірінші орын иегері. 

2015 жылы «Білесің бе өлеңнің жүрегінде, қазақ деген аяулы ел жатқанын?» атты Әбілдә Аймақты еске алуға арналған мүшәйрада бас жүлдені иеленді.

2021 жылы «Қазақиям — азат ұям тәуелсіздігміздің 30 жылдығына арналған жыр мүшайрасында 3 – орынды иеленген. 

2021 жылы дәстүрлі қала әкімнің 29 жасқа дейінгі "Үздік жастар" премиясының "Үздік ақын" номинациясының иегері.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қаламгер.кз—Ақбота Бейбітбек

Сілтемелер
----------

* «ҚАУЫРСЫН ҒАЛАМ» хабары. Қонақта ақын Ақбота Бейбітбек
Координаттар: 47°49′19″ с. е. 59°37′16″ ш. б.﻿ / ﻿47.82194° с. е. 59.62111° ш. б.﻿ / 47.82194; 59.62111 (G) (O) (Я)

**Матей (Матай) Қоқанұлы атындағы мешіт** — Шалқар қаласындағы мешіт. 2011 жылы салынған. Мешіт сыйымдылығы: 300 адам. Мешіт кешенінде 30 орындық медресе және 400 орындық асхана бар.

Тарих
-----

Мешіт Дильда Қоқанованың есебінен салынды және 2011 жылы Қазақстанның Тәуелсіздік күніне орай аудан әкімі Рахат Сыдықов пен қала әкімі Ербол Данағұловтың қатысуымен салтанатты түрде ашылды. Салтанатты шарада мәслихат депутаты Жарас Ізғұлов «Нива» автокөлігінің кілтін мешіттің имамы Нұрлыбек Такеевке табыстады.

Мешіт Матай Қоқанұлының (1884 ж.т.) есімімен аталған, ол діни сауатты, Бұхара жоғары оқу орнын бітірген және араб тілін білген .

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *Кыдырали Алин*. В Шалкаре открылась мечеть = Шалқарда мешіт ашылды  (қаз.), *Газета «Актобе»* (8-12-2011). Тексерілді 16 сәуірдің 2013.
**Кребс циклі** (Цитрат циклі Кребс циклі үшкарбон қышқылы циклі, лимон қышқылының циклі) - бұл бос көміртекті ацетилдік фрагменттің толық тотығуына әкелетін реакциялар жүйесі. Циклдің Ханс Кребс көптеген реакцияларын ашып зерттегендіктен оның атын берген және 1953 жылы Нобель сыйлығы берілді.
Цитрат циклі белоктар, көмірсулар, майлар тотығуының жалпы және соңҒы жолы болып табылады. Цитрат циклінің барлық реакциялары митохондрияда шоғырланған.
Толық цикл жолында келесі процесстер өтеді: · ацетилдік қалдықтың толығымен СО2-нің екі молекуласына дейін тотығуы;· тотықсызданған НАД+ -тің 3 және ФАД+ -тің 1 молекуласы түзіледі; · субстраттық фосфорлануда ГТФ-тің 1 молекуласы түзіледі.
**Кребс циклінің ферменттері**.1-пируватдегидрогеназдық комплекс, 2-цитратсинтаза, 3-аконитаза, 4-изоцитратдегидрогеназа, 5-a-кетоглутаратдегидрогеназалық комплекс, 6-сукцинил-КоА-синтетаза, 7-сукцинатдегидрогеназа, 8-фумараза, 9-малатдегидрогеназа. Цитратсинтаза. Циклдің бірінші реакциясы-бұл оксалоацетат пен ацетил-КоА-ның конденсациялануы. Реакция АТФ-тің гидролизденуінен бөлінген энергияны пайдаланып, цитратсинтазаның катализдеуімен цитрат түзіп өтеді. Аконитаза. Циклдің екінші реакциясы - бұл цитраттың аконитаза ферменті әсерінен молекулаішілік қайта құрылып (изомерленіп) изоцитраттың түзілуі. Құрамында гемдік емес темірі болатын, стереоспецификалық фермент аконитаза -ОН тобын көрші көміртегіне ауыстырады. Изоцитратдегидрогеназа. Циклдің үшінші реакциясы бұл изоцитраттың тотыҒып декарбоксильденіп және дегидрленіп, изоцитратдегидрогеназа катализдеуімен a-кетоглутараттың түзілуі. Реакцияда ИДГ кофакторы НАД+ екі протонды қосып алып НАДН2-ге айналады. ИДГ митохондриялық -кофакторы НАД+ және цитоплазмалық пен митохондриялық -кофакторы НАДФ+ түрлеріне бөлінеді. Бұл реакциядағы түзілген СО2 цитрат синтезіне жұмсалады. a-Кетоглутаратдегидрогеназа. Циклдің төртінші реакциясы-бұл a-кетоглутараттың декарбоксилденіп және дегидрленіп, a-кетоглутаратдегидрогеназа катализдеуімен, сукцинил-КоА түзіледі. Реакциябарысында СО2 және тотықсызданған НАДН2 бөлінеді. Бұл қайтымсыз реакция Сукцинил-КоА-да макроэргиялық байланысы бар қосылыс. Сукцинил-КоА-синтетаза (сукцинилтиокиназа).Циклдік бесінші реакциясы-бұл. Сукцинил-КоА-ның сукцинатқа айналады. Макроэргиялық байланыстың үзілуінен түзілген энергиядан ГДФ фосфорланып ГТФ түзіледі.Бұл субстраттық фосфорлану реакциясы да болып табылады. Сукцинатдегидрогеназа. Циклдің алтыншы реакциясы бұл сукцинаттың фумаратқа дегидрленіп айналуы.Реакцияда ФАД екі протонды қабылдап ФАДН2-ге айналады. Фумараза. Циклдің жетінші реакциясы – бұл фумаразаның катализдерімен малаттың түзілуі.Малатдегидрогеназа. Циклдің сегізінші реакциясы бұл малаттың дегидрленіп оксалоацетатқа айналуы. Реакцияда үшінші тотықсызданған. НАДН2 түзіледі.
Осы реакциямен циклдің бір айналымы аяқталады. Түзілген оксалоацетат жаңа келген ацетил-КоА молекуласымен циклдің жаңа айналымын бастауға қатыса алады.
**Кребс циклінің биологиялық маңызы.**1.ЦЦ –АТФ-тің негізгі шығу көзі; 2.ЦЦ-бұл барлық кластағы қосылыстардың катаболизмінің терминалдық этапы, 3.ЦЦ-анаболизм процессінде маңызды роль атқарады.
**Дженни Энн Моллен** (ағылш. *Jenny Ann Mollen*; 30 мамыр 1979, Финикс, Аризона, АҚШ) — америкалық актриса және сценарист.

Өмірбаяны
---------

Дженни Энн Моллен 1979 жылы 30 мамырда Финиксте өмірге келеді. Оның ата-анасы дәрігерлер болып жұмыс атқарған. Дженни Германия, Франция елдерінде тұрған.

Карьерасы
---------

Дженни 2000 жылы «18 кругов правосудия» телесериалында өзін сынап көреді де, Сьюзан Карранның рөлін ойнайды. 2009 жылы Моллен Эмилидің рөлін ойнап, «Похищая Кэйтлинн» фильмінде түседі. Осы рөлі үшін 2009 жылы «Accolade Competition» жүлдесінің номинанты атанған. Ол 26 фильм және телесериалдарда түскен. Дженни «Playboy» және «The Smoking Jacket» сайттарының жазушысы.

Жеке өмірі
----------

2008 жылдың 23 сәуірінен Дженни Джейсон Биггза атты актермен некеде. Олардың Сид Моллен-Биггз (2014) атты ұлдары бар.
**Фотофор** - суда тіршілік ететін басаяқты ұлулардың жарық шығаратын мүшесі. Ұлулардың жарық шығаратын мүшесі олардың денесіндегі көгілдір нүкте. Судың терең қабатын мекендейтін кальмарлардың денесінде 200-ге жуық фотофорларды байқауға болады. Фотофордың сыртқа қараған жағынан басқа жері жарық өтпейтін қара қабатпен қапталған, ал түп жағында жарқырауық ұлпа орналасқан. Осы фотофорда түрлі түсті жасушалардан тұратын жарық фильтрі болады. Басаяқты ұлулардың көзінде және көз алмасында жарық шығаратын мүше орналасқан. Көзде орналасқан фотофор тек қана бас аяқты ұлуларда ғана емес, су тереңіндегі шаяндар мен балықтарда да кездеседі.

Дереккөздер
-----------

Қызықты биология. 2-бөлім: Жануарлар дүниесі (омыртқасыздар). - Алматы: "Таймас" баспа үйі, 2007. - 136 бет. Сәтімбеков Р. Әлімқұлова Р.
*Басқа мағыналар үшін Қарынжарық деген бетті қараңыз.*
**Қарынжарық** – Маңғыстау түбегі мен Үстірт аралығындағы құмды алқап.

Географиялық орны
-----------------

Маңғыстау облысының Қарақия ауданындағы жерінде орналасқан.

Жер бедері
----------

Солтүстіктен оңтүстік-батысқа қарай 130 – 160 км-ге созылған, ені 24 – 40 км. Ауданы 2 мың км2. Негізгі жыныстарының мүжіліп, үгілуінен қалыптасқан құмды төбелердің биіктігі кейде 5 – 15 м-ге жетеді. Кей жері тақырға, сортаңға, сорға айналған. Шығысын бойлай теңіз деңгейінен 52 м төмен жатқан Кендірлі соры мен Қарынжарық ойысы орналасқан.

Климаты
-------

Климаты континенттік, қаңтар айының орташа температурасы –5 – 6°С, шілдеде 27°С. Жауын-шашын мөлшері 120 – 150 мм шамасында. 3 – 7 м тереңдікте минералды грунт сулары бар.

Өсімдігі
--------

Шығысы құмды саздақтардан құралған аллювийлік жазық. Мұнда жусан, сораң өседі. Батысының жері дөңестеу, онда баялыш, жусан, жүзгін, күйреуік, ақ сексеуіл өседі. Солтүстігінде ойыс Қарабауыр жонына ұштасады. Мал жайылымы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. – 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
**Рене Рейнальдо Харрис** (ағылш. *René Reynaldo Harris*; 11 қараша 1947 — 5 шілде 2008) — Науру саясаткері, 1999 — 2004 жылдар аралығында Науру президенті ретінде төрт рет (1999-2000, 2001-2003, 2003 және 2003-2004). 1977—2008 жылдар аралығында Науру парламентінің мүшесі.

Өмірбаяны
---------

Викториядағы (Австралия) Джилонг колледжінде білім алған. Парламентке сайлануға дейін Наурудың фосфат корпорациясында (NPC) жұмыс жасаған және Наурудың ұлттық кеме қатынасы компанисында (NPL) менеджер қызметін атқарған.

1977—2008 жылдар аралығында — Наурудағы заң шығарушы ассамблеясының депутаты. Оның спикері ретінде 1978 және 1986 жылдары сайланды. 

1992 жылы NPC директорлар кеңесінің төрағасы қызметіне тағайындалды. 1998 жылы ол түрмеде отырған өз отбасының үш мүшесін күшті қолдана отырып бостандыққа шығарды. Австралия телеарналарымен мемлекеттік ақшалай қаражатты жаратқаны үшін бірнеше рет айыпталды. 

2004 жылы президент қызметінен босатылды.

2008 жылы парламенттік орнынан айырылды және сол жылдың 4 шілдесінде ұстамалы жүрек ауруынан қайтыс болды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Former Nauru president Rene Harris dead at 61 (english)
2. ↑  "Former Nauru president Rene Harris dead at 61", AFP (ABC News Australia), 6 July 2008.


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеуНауру Науру президенттері |
| --- |
|  |
| 

Хаммер Де-Робурт • Бернард Довийого • Лагумот Харрис • Хаммер Де-Робурт • Кеннан Аданг • Хаммер Де-Робурт • Кеннан Аданг • Хаммер Де-Робурт • Кенос Арои • Бернард Довийого • Лагумот Харрис • Бернард Довийого • Кеннан Аданг • Рубен Кун • Кинза Клодумар • Бернард Довийого • Рене Харрис • Бернард Довийого • Рене Харрис • Бернард Довийого • Рене Харрис • Бернард Довийого • Дерог Гиура • Людвиг Скотти • Рене Харрис • Людвиг Скотти • Маркус Стивен • Фредерик Питчер • Спрент Дабвидо • Барон Вака
 |

 |
**ФОТОТЫНЫС АЛУ**, жарықпен тыныс алу — өсімдік клеткасында жарықтың әсерінен оттектің сіңіріліп, көмірқышқыл газдың бөліну қарқынының арту процесі. Фототыныс алудың табиғаты митохондриялық тыныс алудан ерекше. Хлоропласта фотосинтез барысындағы көмірқышқыл газды байланыстыруға жауапты фермент рибулезабифосфаткарбоксилаза СО2-нің мөлшері аз немесе О2-нің атмосферадағы шамасы жоғары болғанда, оксигендік қасиет танытуы нәтижесінде рибулезабифосфат үш және екі көміртекті қосылыстарға тотыға ыдырайды. Түзілген екі көміртекті гликоль қышқылы пероксисомаға өтіп, глиоксиль қышқылына айналады да, глицин амин қышқылын түзуге қатынасады. Ол өз кезегінде митохондрияда серинге айналады. Сонымен Фототыныс алу реакциялары үш органелланың (хлоропласт, пероксисома, митохондрия) қатысуымен жүзеге асады. Фототыныс алу барысында біраз фотоөнім ысырап болады. Кейбір өсімдіктерде Фототыныс алу кезінде фотосинтез барысында түзілген өнімнің тең жартысына дейін пайдаланылады. Бірақ Фототыныс алу нәтижесінде өсімдік тіршілігіне қажетті көптеген аралық өнімдер пайда болады. Кейбір тропиктік өсімдіктерде Фототыныс алу мүлдем байқалмайды.

Сілтемелер
----------

"Қазақ Энциклопедиясы", 9 том
**Джиннифер Мишель Гудвин** - 1978 жылы 22 мамыр күні Мемфис, Теннессида туған американдық актер. Ол Тим Гудвин, музыкант және дыбыс жазу студиясының иерегі және Линда Гудвин, FedEx компаниясының қызметшісінің отбасысында дүниеге келген. Онын Мелисса атты сіңлісі бар. Ол қуыршақтар аниматоры. Гудвин өзінің Дженнифер атын Джинниферге ауыстырды, себебі ол өзі және оның туыстары оның атын солай айтады. Бесінші сыныптан бастап Джиннифер әртіс болуды армандады. Мектеп бітіре сала, ол Бостондық университетке көшеді де, оны 2001 жылы бакалавр деңгейінде бітіреді. Оқуды Англиядағы Шекспир Университетінде жалғастырады. Оқу кезінде ол түрлі қойылымдар қоюда қатысты, ол Жанна д’Арк, Офелия «Гамлетте және Джессиканы «Венецианском купце».
Фотолаборатория - жарық сезгіш фотография материатдарымен жұмыс істеуге арналған (сыртқы жарық көзінен қорғалған) үй (бөлме).

Стационар Фотолаборатория
-------------------------

**Стационар Фотолаборатория** — электр энергиясымен, сумен қамтамасыз етіліп, желдеткішпен жабдықталады. Мұндай фотолабораторияның әшіне фотографиялық кассеталар мен аппараттарды зарядтауға, фотоматериалдарды айқындауға, бекітуге, күшейтуге, әлсіретіге және жууға арналған столдар, сондай-ақ қажетті химиялық заттарды, ерітінділерді, фотоматериалдар мен химиялық ыдыстарды сақтау үшін шкафтар қойылады. Фотолабораторияда кескіндерді шығаруға арналған *қондырғылар, кептіргіш құрылғылар, лабораториялық шамдар, термометр, таразы* т.б. болады. Әдетте фотолабораторияның төбесі мен қабырғасы ақ не ақсары түспен боялады. Ірі Фотолаборатояларда айқындауыш машиналар, репродукциялық қондырғылар т.б. болады.

Жылжымалы фотолаборатория
-------------------------

**Жылжымалы фотолаборатория**— автомобольге, самолетке, космостық ұшу аппараттарына т.б. орнатылады. Көп жағдайда мұндай фотолаборатоияларда фотоматериалдарды өңдеу процесін автоматты түрде әрі тез жүргізуге арналған құрылғылар болады. 
[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет энциклопедиясы
**Ұлы Пакаль II** - Майя өркениетінің әрі мемлекеті, әрі қаласы болып саналатын Паленкенің билеушісі. Пакель анасы жағынан патша әулетіне жатады. Таққа отыруына паленкелік патриоттар партиясының жеңісі себеп болды. 615 жылы 29 шілдеде таққа отырған кезде Пакель бар болғаны 12 жаста болған екен. Сол кезеңде Паленкеге көршілес Помон және Калакмуль қалаларының әскері қайта-қайта шабуыл жасап жатты. Жаулары тұтқындарды құрбандыққа шалып отырғандықтан, Паленкеде күннен -күнге ер адамдар саны азая берді. Пакаль әлі жас болғандықтан, ол есейгенше оның анасы Сак Кук елді басқарды. Пакаль билікке келген соң бірнеше шағын қала-мемлекеттерді өзіне бағындырды. Осыдан бастап Паленке тарихында жаңа кезең басталды. Бұрынғы ата жауларынан кек қайтару үшін Пакаль Помон қала-мемлекетіне дүркін-дүркін шабуыл жасап, Майяның өзге тайпалары арасында өз халқының үстемдігін күшейтті. Өз билігін нығайтқаннан кейін Пакаль алып ғимараттардың құрылысын салумен айналысты. Паленке сарайы - Майя сәулет өнерінің үздік үлгісі. Ол қазірге дейін сақталған. Пакаль анасы жағынан тақ мұрагері болғандықтан көпшілігі Пакальді ұнатпаған. Жұрттың бұл наразылығын тыю үшін Пакаль анасы Сан Кук пен қлы Кан Баламды "тәңірі" деп жариялап, әулеттің тарихын қайта жазып шықты. Ұлы Пакаль 80 жасқа келгенше билік құрды.. Ол "Жазба ғибадатханасы" деп аталатын, пирамида түрінде салынған үлкен мазарда жерленген. Мазардың бұлай аталу себебі- оның қабырғаларындағы жазуларға байланысты. Мұнда Паленке билеушілерінің шежіре-тарихы жазылған. Бұл сәулет ескерткіші- Майя классикалық өнерінің бір бөлшегі ғана.

Дереккөздер
-----------


[1]

1. ↑  Ұлы Императорлар. – Алматы: «Аруна» баспасы. -130-131 беттер. «11000 қызықты деректер».
**Лушан**  (қыт. 庐山) - тау жүйесі және ЮНЕСКО-ның мәдени мұралар тізіміне кірген Қытай Ұлттық қорығы. Әлемдік деңгейдегі әйгілі тау. Ол Қытайдың Жяңши өлкесінің солтүстігінде орналасқан. 90-нан астам шоқысы бар, жалпы 382 шм алып жатыр. Лушан тауы айбаттылығымен, ғажайыптығымен, қатерлілігімен де әлемге әйгілі болып келеді. Лушан тауларын үнемі бұлт басып жатады. Әр жылдың орташа 190 күні тұман басып жатады.

Географиясы
-----------

Лушан тауы- жазықтықта көтерілген жалғыз тау. Бас шыңы - Дахаяң шоқысы, оның теңіз деңгейінен биіктігі 1474 м. Шоқылардың ара-арасы жота-жалдар, шатқал-сайлар, жалама жартастар,  үңгірлер болып келеді. Шатқалдағы қатты ағыс әсерінен сарқырама, шүңеттер, қазан көлдер қалыптасқан. Атақты Үш қаттау сарқырама 155м биіктіктен ағып түседі. Шілдедегі орташа температура 22,6 градус болады.

Табиғаты
--------

Лушан тауында тіршілік мол, орманмен көмкерілу салыстырмасы 76,6%, жоғары дәрежелі өсімдіктердің 3 мыңға таяу түрі кездеседі,жануарлардың 2 мың түрі кездеседі. Тау етегінде Бояңху көлі жыл құстары қорығы-"тырна патшалығы" саналады, ақ тырнаның әлем бойынша ең көп шоғырланған жері осы жер.Лушан тауында  субтропик бамбук ормандары, ыстық белдеулік мәңгі жасыл кең жапырақты орман, қоңыржай белдеулік жапырақ тастайтын кең жапырақты орман, суық белдеулік қылқан жапырақты ормандар да кездеседі.

Галерея
-------

|  |  |  |  |  |
| Лушандағы сарқырамалардың бірі |  |  |  | Лушан тауындағы тұман |

|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |

Дереккөздер
-----------

1. ↑   "Көрші" әмбебап мәдени журналы. Әуелқан Қалиұлы. Алматы. № 33 2009 ISSN 1673-3843
Азубаев Ғибрат
**Азубаев Ғибрат** - әнші, хореограф.

Өмірбаяны
---------

Абай ауданының Қарауыл ауылында туған.
1983 жылы орта мектепті бітіріп, осы жылы Шымкенттің Әл-Фараби атындағы өнер институтына түскен. 1987-1989 жылдары әскер қатарында азаматтық борышын өтеген соң Ленинградтың (Санкт-Петербург) мәдени-ағарту институтында оқуын қайта жалғастырып, 1991 жылы бітірген.
Жолдама бойынша Ташкент қаласындағы «Бахор» мемлекеттік би ансамблінде жұмыс істеген. 1991 жылдан Абай ауылына келіп, «Бал-дәурен» балалар ансамблін құрып, «Қаламқас» ансамблінде балетмейстер, көркемдік жетекші болып еңбек етті. «Көңіл толқыны», «СОНАР», «Сельские зори», «Балдәурен» ансамбльдерінің құрылуына атсалысып, осы ансамбльдермен бірге 18 мемлекетті аралап, Еуропада, Қытайда, Кубада өнер көрсеткен. 1993 жылы жаңадан ашылған Абыралы ауданына арнайы шақыртумен барып, ансамбльдер құрып, мәдениет бөлімінің бастығы қызметін атқарды. Қазір Санкт-Петербургтегі «Солнечный круг» үлкен фестивалін өткізу қоғамының Азия аймағы бойынша жауапты мүшесі.

Жетістіктері
------------

1994 жылы Қытайда, 1995 жылы Түркияда өткен «Навруз» дүниежүзілік түркі тілдес халықтардың фестиваліне қатысып, Гран-приді жеңіп алған.

Дереккөздер
-----------

1. Қазақ халқының атақты тұлғалары кітабы, АЛМАТЫКІТАП 2010ж.

2. ↑
Пакайя Гватемаладағы
күрделі
құрылысты
жанартаулар-
дың бірі болып
табылады.
Ол алғаш рет 23000 жыл бұрын атқылаған болатын. Гватемаладағы испан басқыншылығынан бастап кемінде 23 рет атқылаған.
Пакайя жанартауы Гватемала қаласының оңтүстігінде 25-30 шақырым қашықтықта орналасқан.
Пакайяға Антигуа Гватемала немесе Гватемала қаласының өзінен-ақ оңай жетуге болады.

Пакайя жанартауы Тынық мұхиты жағалауын бойлай орналасқан жанартаулар тізбегіне жетеді. Ол Орталық Америка жанартаулар доғасының бір бөлігі болып табылады.
Оның қазіргі уақыттағы белсенді фазасы 1965 жылы басталған болатын. Сол уақыттан бері жанартау үнемі атқылауда.
Пакайя жанартауының маңы қазіргі уақытта Пакайя Ұлттық саябағы деп аталады.

Пакайя белсенді жанартау болғандықтаң оған саяхатшылар көп келеді.
Пакайяның үш шыңы бар, олар: Серро-де-Агуа,
СерроЧино және Пико Маккиней. Жанартау кратері Пико Маккиней шыңында орналасқан.
Пакайя жанартауының биіктігі 2552 м-ді қурайды. Жанартаудың атқылауы кезінде үнемі күд
су буы мен майда тастар сыртқа атқылап шығады.

Аталған жанартаудың жанартаулық белсенділігі шағын газ атқылау мен бу бөлуден бастап, химиялық заттарды аспанға 12 шақырымға дейін лақтыруға жететіндей қуатты атқылаулармен сипатталады.

Дереккөз
--------

1. Алматы: "Аруна" баспасы. 208 бет. Сер.:"1100 қызықты дерек".
**Комментарий** (лат. *commentarius* — жазбалар, түсіндірме) — филологиялық зерттеудің жанры, түсіндірме, әдеби ескертіштің тексін түсіндіру. Комментарий текстке сындық тұрғыда жасалған зерттеулерді баяндайды әрі оның басылымынын мағлұмат беріп отырады. Комментарий текстологиямен, сондай-ақ әдеби шығарманы жете зерттейтін әдебиеттану, тарих, эстетика, тіл тарихы т.б ғылымдармен тығыз байланыс жүргізіледі. Комментарий текстологиялық, ғұмырнамалық, тарихи, тарихи-әдебиеттік, және тілдік болып 5-ке баяндайды әрі оның шығу тегіне талдау жасайды. Ғұмырнамалық комментарий шығарманы жазушының өмірімен байланыстырады, ал тарихи комментарий тексте келтірілген оқиғалар, кейіпкерлер жайында сөз етеді. Тарихи-әдебиеттік комментарий шығарманың тарихи негізін талдап, оның әдебиет тарихындағы алатын орны туралы түсінік береді, ал тілдік комментарий жазушы сөздігінің ерекшеліктерін ашады. Комментарий мына басылымдарға қолданылған: Абай Құнанбаев. Шығ. 1961; Сұлтанмахмұт Торайғыров. Шығ. 1-2 т. — А. 1967; Мұхтар Әуезов. Шығ. 1-2 т. томдық. — А. 1979-85: Шоқан Уәлиқанов, Соч. т. 1. — А.-А. 1985 т.б.
**Джера́рд Артур Уэй** (ағылш. *Gerard Arthur Way*; 9 сәуірде 1977 жылда туды) — америка музыканты, кейбір комикстардың авторы және My Chemical  Romance (2001—2013) группаның вокалшысы.

Өмірбаяны
---------

Джерард Уэй Саммите, Нью-Джерси, Донны Ли және Дональд Уэйдің отбасында туды. Кейін оның отбасы Беллвиль қаласына көшіп кетті. Ода анасының жағынан итальяндық түбі және әкесінің жағынан шотландық тубі бар. Ең бірінші рет ол төртінші сыныпта спектаклде өлең айтқан, сол кезде ол Питер Пэннің рөлін атқарды.Оның анасы жағынан апасы, Елена Ли Раш, оны жас кезінен бастап өлең айтуға, сурет салуға және адамдардың алдына шығуға үйретті. Джерард шың өлең айта алатынына өте қатты таңғалды. Кейінірек Уэй еске алған сөздері: «Олмені барлық мен білетін заттарға үйреткен». Мектепте Джерард танымал болған жоқ, оны барлығы «толық лузер» деп атаған және өте көп адамдарға ғашық болған. Дегенмен, ол ұнатқан қыздардың бірі Грецияға кетіп қалды, ал екіншісі тіпті өзінің досына өзін ашық кейіптерде көрсеткен, бұл істері Джерардты қатты ренжіткен. 

1995 жылы орта мектепті бітіргеннен кейін Белвилля Уэй өзінің карьерасын комикстардың индустриясында жалғастырғысы келген. Қазіргі кезде оның екі комиксі бар: Амбрелла Академиясы (ағылш. *The Umbrella Academy*) және Аңызға айналған кайфоломдары және олардың өмірі (ағылш. *The True Lives of Fabulous Killjoys*). 

Ол Нью-Йорктегі көзбен шолып байқау исскустволық мектебке түсті, ал 1999-ыншы жылы бітірді.

Мансабы
-------

2000 жылдың басында Уэй Нью-Йоркте жұмыс істеді. Бірақ бір оқиғадан кейін өз өмірін өзгерткісі келді. Ол оны музыкамен байланыстырғысы келді. Үйіне қайтқан соң Мэтт Пелиссьер деген досымен топ құрастырды, одан соң оларға Рэй Торо қосылды. Осы ағасының жұмысы Майкқа да ұнап қалды, сол үшін ол колледжті тастап бас-гитарада ойнауды жарты жылдың ішінде үйренді.Ол осы топтың атын «Ecstasy: Three Tales of Chemical Romance» қойсын деп айтқан.

Жеке басының өмірі
------------------

2007 жылдың 3 қыркүйегінде, Колорадо концертінен кейін, Уэй «Mindless Self Indulgencs» тобының бас-гитарада ойнайтын Линдси Баллатоға үйленді. Қазіргі уақытта Лос-Анджелес, Калифорнияда өмір сүреді. 2009 жылдың 27 мамырында, оларда Бэндит Ли атты қыз туды.
**Пак Мок Вольдің** шығармалары өзгеше әсемдігімен корей әдебиетінде ерекшеленді. Корей « Чхоннокпха » ұйымы арқылы Пак Мок Воль әдебиет саласынан бастау алды. « Ұсыныс » атты журнал бетінде Чон Чжи Ен былай деген : « Пак Мок Воль өлеңдері әсемдікпен нәзік талғамымен ерекшеленеді. Ақын өлеңдерінде ұлттық сипаттарын поэзияға енгізу талпынысын аңғаруға болады ».   

Пак Мок Воль Кенсан-Пукто провинциясындағы Кенджу қаласында 1916 жылы дүниеге келген. Ақын ауқатты отбасында тәрбиеленеді. Оның шын аты – Пак Ен Чжон. Оның атасы данышпан кісі болған. Атасының нұсқауымен ақын үйінен алыс Тэгу қаласындағы мектепте білім алады. Ақын жалғыздығын сезбеу үшін білімге терең еніп, жазушылықпен айналыса бастайды. 1933 жылы ақын 17 жасқа толған кезінде, ол өзінің бала кезінде жазған өлеңдерін журнал басып шығаратын редакцияға жіберіп, өзін әдебиет саласына танымал етеді.   

1939 жылдар шамасында жаңа әдеби « Ұсыныс » атты журнал пайда болады. Ол журналда жас ақындар шығармалары басылып отырған. Пакта сол журналға өзінің шығармаларын « Мок Воль » деген лақап атпен жібереді. Мок Воль – « ағаш пен ай » деген мағынаны білдіреді. Сол жылы қыркүйек айында ақын өзінің « Жол тәріздес » (Кильчхором ) мен « Тәжірибеге бай » ( Еллюн ) атты көлемді өлең шығармаларын қоғамға ұсынған. 1941 жылы жапон басшылары барлық корей әдеби журналдарын жаптырғанның салдарынан ақын шығармаларын қағаз бетіне түсіру мүмкіндігінен айырылады. 1942 жылы ақын өзінің туған қаласында Чо Чжи Хун ақын досын кездестіреді. Ақын сол досына арнап « Жахһангер » ( Нагыне ) атты шығарма жазады.   

Корей жапон басқаруынан бостандығына иеленгеннен кейін, 1946 жылы Пак өзінің « Чхоннокчип » атты өлеңдер жинағын баспаға апарып қағаз бетіне түсіреді. Ақын өзінің « Сандохва » атты алғаш өлеңдер жинағын 1955 жылы басылымға шығарып, « Азиялық әдебиет бостандығы » премия жүлдегерін иеленеді. Одан кейін де ақын университетте сабақ беріп жүріп, бірнеше өлеңдер жинағын басып шығарады. Пак Мок Воль корей әдебиетінде бұрын-соңды болмаған жаңа әдеби бағытты енгізеді. Ақын 1978 жылы 24 наурыз айында көз жұмады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Л.Р.Концевич. Корейтану. М,2000.
2. ↑  Академия наук СССР институт востоковедения. Корейская литература, сбор статей. – Москва, 1959. – 117-143стр.
3. ↑  М. В. Солдатова, К. А. Пак. Современная литература Корей. Учебная пособия. – Владивосток, 2003. – 92-98 стр.
**Петр Филимонович Акулов**(1913-1974), кенші,
Социалистік Еңбек Ері (1948). 1942-1963 ж. Қарағанды
бассейнінің «Октябрь» көмір тресіндегі №33/34
(Қазір «Майқұдық») шахтада проходкашылар бригадирі, учаске бастығы. Акулов бригадасы қазба
кендерді шапшаң проходкалаудың бастамашысы болды. Акулов бір сменада 17 норма орындап, шапшаң
проходкалау жөнінде жеке рекорд жасады. Ленин және «Құрмет Белгісі» ордендерімен марапатталған. Оның есімі Қарағанды облыстық кәсіподақтар кеңесінің Құрмет кітабына енгізілген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5

*Бұл жаңа мақаланың бастамасы. Бұл мақаланы толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесуіңізді сұраймыз.*
**Ахмед Әл Әсир** ливандық мұсылман суннит, оңтүстік Ливанның қаласы Сайдадағы "Биляль бин Рабах" мешітінің бұрынғы имамы. Жергілікті саясатта беделі және әсері көбейгендіктен және БАҚ-мен қарым-қатынасы жақсы болғандықтан, ол Ливанның қазіргі саяси сақынасындағы үлкен және белгілі тұлғаға айналды. Оны "саляфи" деп атайды, бірақ ол өзін ұлттық телеарнада сектаға қатысы жоқ суннитпін деп атады. Ол Иранға және лаңкестік қарулы шиит тобы Хезболлаға қарсы сөз сөйледі, сөзінде оларды Ливанның діни балансын және демократиясын құртуында айыптады.

Дереккөдер
----------

1. 1 2  Al-Assir: A New Guardian of "Sunni Interests" in Lebanon, *Al Akhbar English* (2 наурыз 2012). Тексерілді 24 маусымның 2013.