recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Олег Иванович Борисов** (шын аты *Альберт*) – совет, орыс театр- және киноактері. 1962 жылы Украина КСР-нің еңбек сіңірген әртісі, 1978 жылы КСРО-ның халық әртісі атағын алады. 1978, 1991 жылдары КСРО-ның мемлекеттік сыйлығының лауреаты болады.[1]

Биографиясы
-----------

Альберт Борисов 1929 жылы 8 қарашада Приволжский қаласында дүниеге келеді. Балалық шағы Ярославский облысы Карабихте өтеді. Әкесі техникум директоры болады. Кейін отбасымен бірге Мәскеу облысына көшіп келеді. 
1947-1951 жылдары МХТА мектеп-студиясын тәмамдайды. Сол жылы Леси Украинки атындағы Киев орыс драма театрына қабылданады. 
1964-1983 жылдар аралығында Ленинградта М. Горкий атындағы театрда актер болады. 1991 жылдан бастап Антреприз Олег Борисов театрында жетекші болады. 1950 жылдың орта кезеңінен бастап киноға түсе бастайды. 
1994 жылы 28 сәуірде ауыр науқастанып дүниеден өтеді.

Отбасы
------

Әйелі — Алла Романовна Латынская (Борисова) 
Ұлы — кинорежиссёр Ю. О. Борисов (1956—2007) 
Ағасы — актёр Л. И. Борисов (1933 жылы туған)

Дереккөздер
-----------

1. ↑
**Олег Олегович Павлов** – жазушы. [1]

1970 жылы Мәскеуде дүниеге келген. 1994 жылы «Новый мир» журналында алғашқы *«Казённая сказка»* романы жарияланады. Үш жылдан кейін жарық көрген *«Дело Матюшина»* романы сынға ұшырайды. 1998 жылдары *«Сны о себе»*, *«Яблочки от Толстого»* әңгімелері, *«Школьники»* повесі мен *«В безбожных переулках»* романы жарық көреді. Оның шығармалары ағылшын, француз, испан, қытай, серб тілдеріне аударылған. Жазушының шығармалары **«Проза новой России»** және **«Современная литература народов России»** ұлттық әдеби антологияларына енген. 
2009 жылы *«Аситолия»* романы үшін **«Знамя»** журналының сыйлығын иеленеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
Рамзан (Роман) Белаев (1990 жылдың 7 тамызында туған, Гусев, Калининград облысы, Ресей) — Германияда өмір сүретін Ресей боксері. Чечен руынан шыққан. IBF және WBF бойынша әлем чемпионы болып саналады.

Өмірбаяны
---------

Тамыздың 7-сінде Калининград облысы Гусев қаласында туылды. 1997 жылы аудандық бокс мектебінде бокспен айналасуды бастаған. Оның бірінші бапкері Михаил Анисимов болды. Рамзан Белаев 64 кг-ға дейінгі категорияда шыққан. Көптеген турнирлерді ұтып алды. 19 жасында төрешілердің әділетсіз көзқарасы үшін бокста кейбір уақытқа тастады.
Содан кейін Германияға көшіп кетті. 20 жасында профессионалды боксер ретінде жаттығуларын қайтадан бастады. 66,7 кг-ға арналған категорияда шығып жүр. 15 жекпе-жекке шығып, 14 рет қарсыластарын ұтты. 10 рет нокаутпен жеңді.
2013 жылдың 19 сәуірінде Нельсон Пилоттины жеңіп, IBF юниорлар арасындағы титулды жеңіп алды. 
2013 жылдың 8 маусымында Люксембрургта World Boxing Federation көзқарасы бойынша интерконтиненталды чемпион болды. Ол Нассер Атуманины жеңді.
2014 жылдың 1 ақпанында Монакода Ирландиядан шыққан Дин Бёрнды ұтып, WBA көзқарасы бойынша континенталды чемпион болды.
2014 жылдың 15 қарашасында Роман Белаев ЮАРдан келген Али Фунекоға, 11 раундта, жарақат үшін жеңіліп қалды.

Дереккөздер
-----------
**Текстолит** (лат. *textus* – мата және грекше *lіthos* – тас) — табиғи талшық (негізінен мақта) пен фенолды немесе крезол-формальдегидті шайырлар түріндегі полимерлік байланыстырушыдан құралатын қабатты материал. Текстолит шынылы маталардың негізінде жасалған – шынытекстолит, асбест маталардың негізінде дайындалған – асботекстолит, мақтауылы қағазды маталардың негізінде жасалған (мысалы, бөз, миткаль, бельтинг, шифон), жасанды және синтетикалық органикалық талшықтардан құралған текстолиттер деп ажыратылады. Беймата материалдар да текстолиттің толықтырушысы бола алады. 

Текстолиттің механикалық (тығыздығы 1,3–1,4 103 кг/м3, Бринелль шкаласы бойынша қаттылығы 20 – 40 кг/мм2, беріктілік шегі 1300 – 1700 кг/см2, т.б.) және диэлектрлік қасиеттері жоғары, органикалық еріткіштер мен ылғалды орталарға төзімді әрі механикалық өңдеуге икемді болады. Текстолит электр мәшинелері мен аппараттарында оқшаулағыш материал ретінде, металл емес бөлшектер (шусыз тісті дөңгелек, мойынтірек астары, т.б.) жасау үшін пайдаланылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Полиграфия, өлшеу техникасы, ағаш өңдеу жабдықтары және металл өңдеу техникасы мен технологиясы: Қазақша-орысша терминдердің түсіндірме сөздігі.
2. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том
Притхвирадж Чаухан – үндінің Раджпут Чаухан әулетінен шыққан патшасы. Притхвирадж Чаухан таққа б.з. 1169 жылы 20 жасында отырды. Ол елді қос астана – Аджмер мен Делиден бірдей басқарды. Притхвирадж Чауханның патшалығы қазіргі Раджстан мен Харьяна штаттарының территориясын қамтыды. Чаухан раджпут халқының басын біріктіріп, мұсылиандардың басқыншылығына қырсы тұрды. Делиді басып алған соң Чаухан жасағы Үндістандағы ең күші басым жасақ болып есептелді. 1911 жылы Чаухан алғашқы тариан шайқасында ауған билеушісі Мухаммед Гуридің әскерін талқандап, оны жеңді.

Дереккөздер
-----------

1100 қызықты деректер.
Калыбай Салтанат (талқ) 00:57, 2014 ж. сәуірдің 20 (ALMT)
**Пришвин атындағы көше (Алматы)** Көшеге орыс жазушысы Михаил Михайлович Пришвиннің есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 08.10.1958 №27 шешімі) берілген. Пришвин Михаил Михайлович (1873-1954) Орлов
губерниясының Елецск уезі, Хрущев селосында дүниеге келген (қазіргі Липецк облысы). Ол балалар әдебиетіне ерекше натурфилософия енгізген. «За волшебным колобком», «Лисичкин хлеб» т.б. кітаптардың авторы. Көше Әуезов ауданында орналасқан. Рысқұлбеков көшесі мен Тобаяқов көшелерінің аралығында созылып жатыр. Лодыгин, Черепанов, Карпинский, Губкин көшелерін қиып өтеді. Көшенің ұзындығы - 700 метр.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алматы көшелері. Анықтамалық энциклопедия. – Алматы: "ИП Волошин" баспасы, 2009. ISBN 978-601-7157-18-0
*Басқа мағыналар үшін Теке деген бетті қараңыз.*
**Теке** — Ертіс алабындағы ащы көл.

Географиялық орны
-----------------

Солтүстік Қазақстан облысы Уәлиханов ауданында. Аудан орталығы – Кішкенекөл кентінің солтүстік-шығысына қарай 40 км жерде орналасқан.

Гидрографикасы
--------------

Ауданы 265,6 км2, ұзындығы 33,3 км, ені 20,1 км, су жиналатын алабы 4240 км2. Жағалық сызығының ұзындығы 155,2 км, тереңдігі 1 м. Суының көлемі 0,13 км3 (орташа көп жылдық суының жылдық мөлшаруашылығы 10 миллион м3). Қазаншұңқырының беткейі жайпақ, түйетайлы. Жағалары тік жарлы (олардың биіктігі кей жерінде 6 м-ге жетеді). Көлге ұзынды-қысқалы 37 өзен мен жылға құяды (Ақсай, Кенесай, Көбенсай, Талдысай, т.б.) Жауын-шашын және қар суымен толығады. Қар қалың жылдары көктемде су деңгейі біраз көтеріледі (0,2-0,3 м).

Өсімдігі
--------

Су жиналатын алабының 70%-ы жыртылған, қалған 30%-ында бетеге, селеу, жусан, т.б. далалық өсімдіктер өседі. Алабы мал жайылымы ретінде пайдаланылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том
**«Nature Reviews Clinical Oncology»** (2009 жылға дейінгі атауы *Nature Clinical Practice Oncology*) – 2004 жылдан бері *«Nature Publishing Group»* баспасынан ай сайын жарық көретін медициналық ғылыми журнал. Басылым беттерінде онкологиялық клиниканың соңғы жетістіктері жайында баяндайтын мақалалар жарық көреді. Журнал зерттеулерінің негізгі бағыттары: химиятерапия, клиникалық фармакология, эпидемиология, эксперименталды терапия, генетика, гематология, иммунотерапия, гормоналды терапия және т.б. Бас редакторы: **кіші Винсент Т. ДеВита**. Қысқартылған атауы: Nat. Rev. Clin. Oncol. ISSN: 1759-4774.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

Дереккөздер
-----------

1. ↑
**Опалинина отрядының** (Opalinina) өкілдерінің негізгі ерекшелігі - көп ядролы, денесі түгел кірпікшелермен қапталынған, осыған байланысты біраз уақыт бойы опалининаларды кірпікшелілер класына, яғни Protociliata класс тармағына жатқызған. Олардың кірпікшелі инфузориялардан басты айырмашылығы - ядролары бірдей болып келеді, жынысты жолымен көбею кезінде ұсақ бір ядролы гаметалар пайда болып, копуляция процесі жүреді (инфузорияларда - конъюгация). Қосмекенділердің артқы ішегінде паразиттік тіршілік етеді, сапрофитті жолымен қоректенеді. **Басты өкілі - Ораііnа ranarum.**

Дереккөздер
-----------

Дәуітбаева К. Ә.Омыртқасыздар зоологиясы. Оқулық. - Алматы: 2004. ISBN 9965-749-11-6
**Зомби** — (ағылш. *zombie*) қазіргі заманда өте танымал болып келетін шын немесе өтірік екені белгісіз кейіпкер. Кейбір елдерде зомбиді **тірі өлік** деп те атайды. Яғни олар өз сана-сезімінен айырылған және өз денесін басқара алмайтын (біреудің бұйрығына бағынатын) адамдар.
Қазіргі кезде бұл сөз мағынасын ұмытқан. Қазіргі заманның адамдары зомби деп бір затқа немесе қимыл-іске тәуелді адамдарды айтады.

Зомбилар тарихы
---------------

Гаити аралындағы зомби
Зомби термині XVII ғасырларда пайда бола бастады. Тарихи деректерге сүйенсек зомби термині вуду дінінің сиқырымен байланысты. Вуду дінінің адамдары Гаити, Ямайка, Тринидад, Куба аралында адамдарды құлға айналдырған. Аңыз бойынша олар қаза болған адамға дін рәсімі бойынша жаман рухты шақырып، қаза болған адамға сол рухты кіргізетін болған. Осы арқылы адамдар қаза болған адамды құлға айналдырған. Дін бойынша [] Иштар құдай: «Мен Тозақтан өлілерді шығарамын.Олар тірілермен қоректенетін болады.Сол кезде өлілер тірілерден көп болады» деп уәде береді. Африка адамдары қарасиқыр иелеріне үлкен құрметпен қарайды. Себебі олардың ойларынша қарасиқыр иелері Иштар құдай жіберген адамдар.

Зомби терминінің пайда болуы
----------------------------

«Зомби» сөзінің пайда болуы әлі күнге дейін белгісіз. Кейбір ақпараттарға сүйенсек «зомби» сөзі «нзамби» сөзінің өзгерген түрі. «Нзамби» сөзі Африканың банту тілінде «кіші құдайлық» немесе «өліктің рухы» деген мағынаны береді. Басқа ақпаратқа сүйенсек бұл сөз «жамби» сөзінен шыққан. Бұл сөз «аруақ» деген мағынаны білдіреді. Одан бөлек афика адамдары үлкен қара жыланды «зомби» деп атаған деген теория бар.

Ағылшындардың тіліне бұл сөз XX ғасырларда ене бастаған. 1929 жылы «Нью-Йорк Таймс» бағдарламасының атақты репортёрі Вильям Сибрук «Сиқыр аралы» деген кітап шығарды.Ол кітаптың 4 томы бар.4 томының бәрі Гаитидегі зомбиге айналу процесі жайлы жазылған.

Зомбилар мәдениетте
-------------------

1818 жылы Лондон қаласында  Мэри Шелли Франкенштейн атты кітабын шығарды. Бұл кітап әдебиет әлемінде қорқыныш жанрының пайда болуына үлкен ықпалын тигізді. Ал фильмдерге келетін болсақ، зомби жайлы «Тірі өліктер түні», «Өлілер шұғыласы», «Z әлемдер соғысы» атты фильмдер бар. Әр фильмде зомбидің мінездемесі әртүрлі. Кейбір фильмдерде зомбилар суда жүзе алады. Зомби туралы анимелерде зомбилар үшін су өте қауіпті. Франкенштейнде зомби ақымақ әрі ұсқынсыз болып бейнеленсе، Мен аңызбын кітабында және фильмінде олар ақылды әрі бейбіт болып келеді.

Тағы қараңыз
------------

* Гуль
* Мәңгүрт
* Қасқыр-адам

Дереккөздер
-----------
**Проблемалық ситуация**-күнделікті тыныс-тіршілікте,[өмірде, тәжірибелік зерттеуде түйінді мәселені шешуде адамның ақыл-ой белсенділігінен байқалатын психологиялық қандайда болмасын мәселені шешуде алынған бұрынғы білімі мен тәжірибесінің, дағды икемділігінің қандай жағдайға үйесімді болып, субъектіні жаңаша oйлауға итермелейтін жағдай.

* **Проблемалық ситуация** - шешілуі қиын жолды іздестіру. Жеңіл шешілетін міндет немесе мүлдем шешілмейтін мәселе болса проблемалық ситуация тумайды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Психология: Энциклопедиялық сөздік./ Бас ред. Б. Ө. Жақып — Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011 ISBN 9965-893-71-3
**Бинарлық атаужүйе**. Ботаникада, зоологияда және палеонтологияда: жан-жануар, жәндік және өсімдік түрлерін атаудың халықаралық дәрежеде келісілген ережесі; бүл ережеге сәйкес, латын тілінде
рілетін атаулар жүйесі екі басты бөліктен, бір қосалқы бөліктен тұрады; басты
бөліктің біріншісі — қаралып отырған биологиялықтүрді өз құрамына кіргізетін
тек атауы, ол зат есім түрінде беріледі; басты бөліктің екінші бөлігі — жаңағы
текке кіретін биологиялық түр атауы, яғни көбінесе сын есім түрінде берілетін
тірлік эпитет. Биологиялықтүр атауынан кейін әдетге осы атауды алғаш ұсынған
яғни аталған түрді алғаш хаттаған ғалымның тегі (фамилиясы) қысқартылған
түрде беріледі (бұл да латын әріптерімен).

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мұнай және газ геологиясы танымдық және кәсіптік-технологиялық терминдерінің түсіндірме сөздігі. Анықтамалық басылым.- Алматы: 2003. ISBN 9965-472-27-0
**Дыр бул щыл** (орыс. *Дыр бул щыл*) — орыстың ақыны Алексей Елисеевич Кручёныхтың «заумь» тілін қолданып жазған өлеңі. Шығарма авторының айтуынша, бұл өлеңде Пушкиннің бүкіл поэзиясымен салыстырғанда «орыстығы» көбірек екен.

Өлең 1912 жылдың желтоқсан айында жазылған. Бұл күнді автор артынан «онымен шығарманың тек кей бөліктері емес (өлеңнің қайырмасы, дыбыстық әшекейлеу және т. б.), бүтін әрі дербес туындылар жазылатын заумь тілінің (яғни, қосалқы мағынасы жоқ тіл) құбылыс ретінде пайда болу уақыты» деп атаған. «Белгісіз сөздерден» тұратын туындыны жазудың бастамашысы Давид Бурлюк еді. Ең алғаш рет «Дыр бул щыл» өлеңі Крученыхтың «Помада» кітабындағы «3 өлең» топтамасында жарық көрген. Крученыхтың пікірінше, уақыт өте бұл өлең өз авторынан да танымал болып кеткен екен.

Крученых пен Велимир Хлебниковтың бірлескен «Слово как таковое» декларациясында «Дыр бул щыл» өлеңі «өзгеше дыбыс пен сөз тіркесінің» бірінші үлгісі ретінде жарияланды. Сол декларацияда «Дыр бул щыл» өлеңі «рухани диссонанстың» кесірінен пайда болған «құлаққа жағымсыз» шешілмеген диссонанстың үлгісі ретінде келтірілген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *Кручёных А. Хлебников Вл.* Слово как таковое —  М, 1913. — Б. 9.
2. ↑  *Кручёных А.* Фонетика театра: Книга 123 —  М, 1923. — Б. 38.
3. ↑  *Харджиев Н. И.* Судьба Крученых // Харджиев Н. И. Статьи об авангарде —  М, 1997 Т. 1. — Б. 301.
4. ↑  История русской литературы XX века. Первая половина. Книга 1: Общие вопросы —  М: Флинта, 2014. — Б. 133. — ISBN 9785457594845.
5. ↑  Автобиография дичайшего, Крученых Алексей // Наш выход: К истории русского футуризма —  М, 1996. — Б. 17.
6. ↑  *Левинтон Г. А.* Заметки о зауми. 1. Дыр, бул, щыл // Антропология культуры. Выпуск 3 —  М, 2005. — ISBN 9785457369290.
**Андре** , д`Андре (1819 — 1848) — Орынбор губернаторы кеңсесінің шенеунігі (1830 — 40). 1842 жылдан бастап қазақтардың әдет-ғұрып заңдары жөнінде материалдар жинаумен шұғылданған. 1846 ж. Орынбордың шекара комиссиясы А-ні қазақ даласына қазақтың әдеттік құқығы бойынша мәліметтер жинау үшін арнайы жіберді. Ол Елек қорғанынан шығып, Орта жүзде және Кіші жүздің батыс жақ бөлігінде екі жарым ай уақыт болды. 1846 ж. күзде Орынборға қайтып оралған соң шекара комиссиясына "Қырғыз әдет-ғұрыптарын суреттеп жазу" атты өзінің жүйеленген жинағын ұсынды. Шығ.: Фукс С. Некоторые моменты истории казахского права и "Описание киргизских обычаев", дӨАндре, Изв. АН Каз.ССР. Сер. юридич. наук. Вып. 1. 1948.
**Мәлік** (араб.‎‏.مال‎) — ислам дініндегі тозақтың (жаһаннәм) періштесі. 

  

Ол тозақ отын өзге 19 тозақ періштесімен бірге күзетеді. Оларды **әз-Забания** (араб.‎‏.الزبانية‎‎) деп атайды. 

Құранда Мәлік періште **Аз-Зухруф** сүресінің 77-ші аятында кездеседі: Жандары қиналған күнәһарлар Мәлікке былай дейді: «Құдайыңнан сұра, тозақ отының жан төзгісіз азабынан құтылу үшін, бізге ажал жіберсін». Ал Мәлік оларға былайша жауап береді: «Сендер тозақ азабын мәңгі көресіңдер».
Исламның хабарлауынша Мұхаммед пайғамбар көкке көтерілген. Ол жерде оған жұмақты (жәннат) және тозақты көрсетеді. Сол жерде ол Мәлік періште мен күнәһарлардың жантөзгісіз азабын көреді. Құранда бұл періште жайлы нақты мәліметтер жоқ. Әль-Бухари атты хадистер жинағында Мұхаммед пайғамбардың миғраж кезінде Мәлік періштені көргендігі айтылады.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *әль-Бухари* «Сахих» — хадис № 1308 (3239).
**Манатай** – Сарыарқаның орталық бөлігіндегі тау.

Географиялық орны
-----------------

Қарағанды облысы Шет ауданында, Ақсу-Аюлы аулының батысында 15 км жерде. Оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа қарай Жақсы Тағылы тауы мен Шерубай-Нұра өзені аңғары арасында 30 км-ге созылып жатыр, ені 5-7 км. Абсолюттік биіктігі 878 м.

Жер бедері
----------

Сайлармен тілімделген, беткейлері жайдақтау бірнеше ұсақ шоқылардан тұрады. Солтүстік және шығыс етегінде қорымтастың мол үйінділері бар. Қайрақты, Қойкел өзендері бастау алады.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Силур жүйесінің жоғарғы бөлімі жыныстарынан түзілген.

Өсімдігі
--------

Сортандау ашық қызыл қоңыр топырақ жамылғысында жусан, боз, бетеге, көкпек, бұталар өседі. Жайылымдыққа және мал қыстауға пайдаланылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5
**Мари́я Кристи́на де Бурбо́н** (исп. *María Cristina de Borbón*, 27 сәуір 1806 — 22 тамыз 1878) – екі Сицилияның да ханшайымы, Испания патшасы VII Фердинандтың төртінші әйелі және Испанияның патшайым-консорты, 1833-1840 жылдары қызы ІІ Изабелла кезінде Испания регенті.

Өмірі
-----

Мария Кристинаның әкесі – І Франциск, 1825-1830 жылдары екі Сицилияның да патшасы, ал анасы – Изабелла Испанская. Сондай-ақ Мария Кристина австриялық Габсбургтар әулетінің тікелей ұрпағы, себебі ол австриялық Мария-Каролинаның немересі болып келген.

11 желтоқсанда 1829 жылы Мадридте Испания патшасы VII Фердинанд, өзінің ағасына тұрмысқа шығады. Сол кезде патша жаңа әйелінен 22 жылға үлкен болды.

1833 жылы 29 қыркүйекте Фердинанд қайтыс болған соң, Мария Кристина қызы Изабелланың регенті атанады. Оның ағасы инфант дон-Карлос-Мариа-Исидро де Бурбон Изабелланың таққа құқығына келіспеді. Оның ойынша Изабелланың әкесі және оның ағасы Фердинанд заңсыз тәсілмен мұрагерлік туралы заңды өзгертті. Бұл өзгерту әйелдерге патшалық таққа отыруға рұқсат етілді. Кейбір дон-Карлостың жақтастары шектен шығып, Фердинанд тағын ағасына қалдырған, ал Мария Кристина бұл факті басқалардан жасырды деген жала жапты. Мария Кристина декреттің астына күйеуінің орнына қол қойып, қызын мұрагер етті деген ойлар да пайда болды.

Дон Карлостың билікті өз қолына алу талпынысы екі азаматтық соғысқа әкелді. Дон Карлостың күшіне мен жақтастарының мықтылығына қарамастан Мария Кристина тақты қызына сақтап қала алды. Карлисттік азаматтық соғыстар Испанияның болашығы үшін үлкен шайқасқа әкелді. Мария Кристина мен оның қызының жақтастары либералды конституция мен прогресивті социалды саясат үшін, ал дон Карлостың жақтастары абсолютті монархия мен дәстүрлі құндылықтар үшін күресті. Ақыры ІІ Изаабеллаға әскердің адалдығының арқасында бұл мәселе шешілді.

1841 жылы 18 мамырда Мария Кристина регент лауазымынан айырылып, Францияға кетеді. ІІ Изабелла 1868 жылы  30 қыркүйекте тақтан түсіріліп, оны таққа құқығынан бас тартқызды. Сол кезде таққа оның ұлы XII Альфонс отырып, Изабелла мен Мария Кристина елді басқара алмайтыны туралы жариялады, бірақ ол оларға қонаққа келуге рұқсат етті. Муньеспен неке Мария Кристинаны балалары мен ұрпақтарынан алыстатты. ІІ Изабелла да, XII Альфонста онымен қарым-қатынас жасауға талпынған жоқ. Мария Кристина 1878 жылы 22 тамызда Гаврда, Францияда қайтыс болды.

Балалары
--------

Изабелла (1830-1904), Испанияның болашақ патшайымы.

Луиза Фердинанде (1832-1897) - Испания инфантасы.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Екі Сицилияның Генеалогиялық ағаш династиясы
* Генеалогиялық мәлімет thepeerage.com сайтында
**Мария Каролина Австрийская** (нем. *Maria Karolina von Österreich*, итал. *Maria Carolina d'Austria*; 13 тамыз 1752, Вена — 8 қыркүйек 1814, Вена) – төңкерістер мен Наполеонның соғыстары кезінде күйеуін, патша IV Фердинандты басқарудан тықсыртып жіберген екі Сицилияның да патшайымы. Австрия патшаханымы Мария Терезияның қызы және француз патшайымы Мария-Антуанеттаның әпкесі.

Биографиясы
-----------

14 жасында Мария Каролина IV Фердинандқа тұрмысқа сөз байласқаннан кейін шешекпен ауырып, қайтыс болған үлкен әпкесінің орнына беріледі. 1777 жылы оларда ұл, болашақ патша Франциск І туылды. Неке шарттысы бойынша мұрагердің туылуы патшайымға мемлекеттік кеңеске кіруге мұрша береді. 

Өзінің көңілдесінің  ықпалынан 1793 жылы патшаны Тулонаға неополитандық кемелерді көмекке жіберуге көндірді. Әпкесінің өлімі патшайымда француздарға қарсы одан да бетер ызаландырды. 1798 жылы Неапольға кірген француз әскерінен патша отбасысы астанасынан қашуға мәжбүр болды.

Ушаковтың флоты 1799 жылдың маусымында Неапольді француздардан босатқаннан кейін ғана патша мен патшайым сол жерге қайтып оралды, ал көтерілістің жақтаушыларын өлтіре бастады. Мария Каролина Англиямен одаққа көзі жетіп, ол ағылшын елшісінің әйелімен леди Гамильтонмен достасады.  Орыс және ағылшын флоттарына сеніп патшайым 1805 жылы Неапольде француздарға қарсы соғыс жариялады. Бірақ 1806 жылы ол қайтадан қашуға мәжбүр болады. Тағы бір жағымсыз жайттың бірі Мария Каролинаның немересі Мария Луизаның Наполеонмен некесі болды.

Мария Каролина мен оның жұбайының арасында ешқашан махаббат болған жоқ. Ал патшайымның кардинал Руффоның қарақшылығына көмегі оның беделін түсірді. Жаңа ағылшын елшісі лорд Бентинк патшаны 1811 жылы Мария Каролинаны Сицилиядан қууға көндірді. Соңғы жылдарын Мария Каролина Венада өткізді. Оның өлімі жайында біліп, Фердинанд көңілдес әйелімен морганатикалық некеге отырады.

Балалары
--------

**Мария Каролинаның он алты баласы болған:**

1. Мария Тереза (1772—1807);
2. Мария Луиза Амелия Тереза (1773—1802);
3. Карло (1775—1778)
4. Мария Анна (1775—1780)
5. Франциск I (1777—1830),
6. Мария Кристина Амелия (1779—1849);
7. Карло (1780—1789)
8. Джузеппе (1781—1783)
9. Мария Амалия (1782—1866);
10. Мария Антуаннета (1784—1806);
11. Мария Клотильда (1786—1792)
12. Мария Генриетта (1787—1792)
13. Карло (1788—1789)
14. Леопольдо (1790—1851),
15. Альберто (1792—1798)
16. Мария Изабелла (1793—1801)

Дереккөздер
-----------

Орыс уикипедиясынан аударылған.
**Гидра** (лат. *Hydra*) – ішекқуыстылар типінің, гидралар (Hydrozoa) класының бір туысы. Ұзындығы 1 см-ге дейін, табанымен субстратқа бекініп тіршілік етеді. Өзендер мен шалшық суларда көп кездеседі. 

Денесі екі қабаттан: эктодерма және энтодермадан тұрады. Эктодерма қабаты тері-бұлшықет жасушаларынан, атпа жасушаларынан, жүйке және аралық жасушалардан түзіледі. Энтодерма қабаты асқорыту-бұлшықет жасушалары мен безді жасушалардан тұрады және ішек қуысын астарлап жатады.

Атпа жасушалары қармалауыштарда орналасады және олардың ішінде улы сұйығы бар қапшығы (капсуласы) болады. Қапшықта шиыршықталған жіңішке атпа түтікше-жіп жатады. Мұндай жасушаның гидра денесі жабынынан сәл қалтиып шығып тұратын сезімтал талшығы болады. Судағы ұсақ шаян немесе су бунақденелілерінің дернәсілі гидра денесіндегі сезімтал талшыққа тиіп кетсе, қапшықтағы атпа жіпше лезде жазылады да, денесіне жайылады. Гидра жемді қармалауыштары арқылы ауызына апарып, жұтады. Жем ішек қуысына түскен соң безді жасушалардан сөл бөлініп, ас ұсақталып қорытыла бастайды. Асқорыту-бұлшықет жасушаларының талшықтары ас түйіршіктерін араластырады да, пайда болған жасуша жалғанаяқтары (амеба сияқты) ол түйірлерді орап алып, цитоплазмаға өткізеді. Ас одан әрі вакуольдерде қорытылады. 

Қоректік заттар ағзаның барлық жасушаларына сіңіріледі. Қорытылмаған қалдық заттар ауызы арқылы сыртқа шығарылады.

Дереккөздер
-----------

1. 1 2  Үлгі:Cite WoRMS
2. ↑   Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі
3. ↑  Биология оқулығы, 6 сынып, Жүнісқызы К. Әлімқұлова Р. Жұмағұлова Қ. "Атамұра", 2011
**Мартышка** - Африканың тропиктік ормандарында өте көп таралған. 

Дене тұрқы 40-60 см, құйрықтарының ұзындығы 1 метрге дейін жетеді. Түктерінің түсі жиі өзгеріп, сарғыш, қоңыр- жасыл болып келеді. Салмақтары 3 кг-6 кг дейін жетеді. Көбінесе бұлар таудық жауын-шашын жиі жауатын аймақтарында кездеседі. Өте тез, жылдам қозғалады. Өсімдіктердің жапырақтарымен, жас өркендерімен қоректенеді.

Бұлар әр топта 40-55 болып топтасып өмір сүреді. Күндіз балаларымен 2-3 ірі айбатты аталықтары қалып, қалғандары қорек іздеуге кетеді. Аналықтары құрсақта балаларын 6,5 ай көтеріп, дүниеге 1-2 бала әкеледі. 7 күннен кейін баласы өрмелеп жүруге үйрене бастайды. 7 апта өткен соң өз бетінше өмір сүруге дағдыланады.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Биология, география және химия журналы» №4, 2002 жыл.
**Тагар мәдениеті** – б.з.б 7-3 ғ-ларда Сібір жерін мекендеген тайпалар мәдениеті (темір дәуірі). Ол Минусинск ойпаты, Енисей өзенінің орта ағысы, Красноярск ауданы мен Кемерово облысының шығыс жағында орын тепкен. Қазақстан мен Орта Азиян мекендеген сақ тайпаларының мәдениетіне өте ұқсас.(қ.Сақтар). Бұл мәдениеттің өзіне тән ерекшелігі- табылған заттардың барлығы (6000) қоладан жасалған. Оның орналасқан ауданы Еуразия жеріндегі қола өндірудің басты ошағы болған. Танар мәдениеті тұрғындары егін егіп, мал өсірген. Тагар мәдениетінің қалыптасып өсіп- өркендеуіне Алтай, Қазақстан, Орта Азия жеріндегі тайпалардың тікелей қатысы болды.

Қолданылған әдебиет
-------------------

Қазақ Совет энциклопедиясы, 1976 жыл, Алматы,10 том, 514 бет
**Азаматтық жауапкершілік** - азаматтық құқықтық жауапкершілік; өзге түлғаның субъективтік азаматтық құқықтарының бұзылуына байланысты, өзінің заңда көзделген міндеттерін орындамаудың немесе жеткілікті орыңдамаудың нәтижесінде туындайтын салдарлар. Азаматтық жауапкершіліктің ерекшелігі оның арқауына және реттеу әдісіне байланысты. Азаматтық жауапкершілік - мүліктік жауапкершілік. Ол келісімшарттық және келісімшарттық емес; үлестік; бірлескен; субсидиарлық, аралас, сондай-ақ регрестіктәртіптегі жауапкершілік болып бөлінеді. Ортақ қағидаға орай, өзінің міндетін орындамаған немесе тиісінше орындай алмаған тұлғаның кінәсі болған кезде Азаматтық жауапкершілік пайда болады. Азаматтық жауапкершілік, әдетте, құқық бұзушылық салдарынан келтірілген залалды толықтай өтеу принципіне негізделген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Биекенов К. Садырова М. Әлеуметтанудың түсіндірме сөздігі. — Алматы: Сөздік-Словарь, 2007. — 344 бет. ISBN 9965-822-10-7
Герон фонтаны
**Гидравлика** *(гр.*  hydraulicos, hydor  *— су,* aulos *— түтік)* — сүйықтықтардың қозғалысын және тепе-теңдік зандарын зерттеу мен оларды іс жүзінде пайдалану тәсілдерімен шұғылданатын ғылым саласы. Гидравлика тұтқырлығы аз, сығылмайтын сұйықтықтарды зерттейді. Қысымы мен тығыздығы тұрақты газдарға да гидравликаның негізгі зандарын қолдануға болады. Гидравлика сұйықтықтың қозғалыс және тепе-тендік зандылықтарын анықтайтын теориялық гидравлика және ол зандарды инженерлік мақсаттарға қолданатын іс жүзінде пайдаланылатын гидравлика болып бөлінеді. Сұйықтықтың тепе-теңдік заңдылықтарын зерттейтін гидравлика саласы гидростатика және олардың қозғалыс заңдылықтарын зерттейтін саласы гидродинамика деп аталады. Гидростатика ыдыс қабырғасына, құбырға, бөгетке, көпір тіреулеріне т.б. сұйықтыққа батырылған денеге әсер ететін сұйықтық қысымын зерттеу және денелердің жүзу шарттарын қарастырумен шұғылданады. Сүйықтықтың қозғалысын зерттеуде гидравлика гидродинамиканың Д. Бернулли есімімен аталатын және үздіксіздік тендеулеріне сүйенеді.

Гидравлика сұйықтықтар қозғалысы кезінде туатын гидравликалық кедергілерді мұқият талдай отырып, сұйықтық (мұнай, газ, жанармай және т.б.) ағатын құбырлардың мөлшерін (көлденең қимасын), олардан өтетін сұйықтық шамасын анықтау мәселелерімен де айналысады. Сонымен қатар гидравлика ашық арналардағы (канал, өзен жоне т.б.) су ағысының жылдамдығын, су өтімін зерттейді. Гидравликаның негізгі зандары гидротехника, мелиорация, жылумен және газбен жабдықтау, канализация, гидроэнергетика, су көлігі салаларында пайдаланылады. Сұйықтық пен газдарды тасымалдау және оларды әр түрлі мақсаттарға пайдалануға гидравликаның іс жүзінде маңызы зор.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мұнай және газ геологиясы танымдық және кәсіптік-технологиялық терминдерінің түсіндірме сөздігі. Анықтамалық басылым.- Алматы: 2003 жыл. ISBN 9965-472-27-0
2. ↑  Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі. Су шарушылығы. – Алматы, «Мектеп» баспасы, 2002 жыл.
3. ↑  О.Д.Дайырбеков, Б.Е.Алтынбеков, Б.К.Торғауытов, У.И.Кенесариев, Т.С.Хайдарова Аурудың алдын алу және сақтандыру бойынша орысша-қазақша терминологиялық сөздік. Шымкент. "Ғасыр-Ш", 2005 жыл. ISBN 9965-752-06-0
4. ↑  Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Ғылымтану. Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д. профессор Е. Арын - Павлодар: ҒӨФ «ЭКО», 2006 жыл. - 430 б. ISBN 9965-808-78-3
**Марфуға Бектемірова** 1958 жылы 26 қыркүйекте Көкшетау облысындағы Еңбекшілдер ауданының Прогресс (*ескі Макинка*) ауылында дүниеге келген. Қазақ мемлекеттік университетінің журналистика факулътетін бітірген.

Уәлиханов, Зеренді аудандық және облыстық *«Көкшетау правдасы»* газеттерінде, Қостанай облыстық радиосында тілші болған. Қостанай облыстық әкімшіліғінің ішкі саясат бөлімінде қазақ тілі, ономастика, ұлт саясаты және көші-қон жөніндегі жауапты маман болып қызмет атқарған, республикалық *«Ана тілі»* ғазетінің осы облыс бойынша меншікті тілшісі, Қазақстан Жазушылар одағы Қостанай облыстық филиалының директоры болған. Қазір *«Есіл»* қоғамдық-саяси газетінің Бас редакторы.

Еңбегі
------

Өлеңдері *«Жыр тәңірі», «Тың тынысы», «Көңіл әуендері», «Арман қанатында», «Қарлығаш»* атты ұжымдық жинақтарға енген. *«Жанары жәудір дүние», «Айдыным менің», «Ғашық жүрек», «Еңлікгүл», «Менің Атлантидам», «Аққуым менің қайдасың?», «Озера души», «Белый парус мечты»* жыр жинақтарының авторы. Ақынның аударуымен *«Жыр жауһар»* сериясымен Айна Ахматованың өлеңдері кітап болып жарық көрді.

Жетістіктері
------------

Ақын республикалық *«Жігер»* фестивалінің лауреаты, Абайдың 150 жылдығына арналған жыр мүшәйрасының, Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігі, *«Қазақмыс»* корпорациясы ұйымдастырған *«Отанымыздың Тәуелсіздігіне тарту»* тақырыбына өткен бай-қаудың жүлдегері. Қазақстан Республикасының Мәдениет және ақпарат министрлігінің *«Мәдениет қайраткері»* белгісімен, *«Астанаға 10 жыл»* мерекелік медалімен марапатталған. Қостанай облысы әкімінің арнайы сыйлыгының лауреаты.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса - Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл
2. ↑  "Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
**Мартышкалар тұқымдасы** (лат. *Cercopithecidae*) — тар танаулы маймылдардың көбірек тараған тобы. Бұлардың ұрты жақсы жетілген ұрт қалтасы, ұзын құйрығы, жамбас сірісі болады. Оның 140-тан астам түрі Африкада, Азияда, Еуропада тараған. Екі тұқымдас тармағына бөлінеді:

* Cercopithecinae - Мартышалар (тұқымдас тармағы)
* Colobinae.

Нағыз мартышкалар (лат. *Cercopith ecus*) негізінен ормандарда тіршілік етеді. Бұлар тропиктік ормандарда топтанып жүріп, өсімдікпен қоректенеді. 

Павиандар (лат. *Papio*) — көбінесе үңгірлерді мекендейтін, жартасты тауда болатын организмдер. Әр түрлі заттармен қоректенеді. Кейбір түрлері сүтқоректілерге де шабуыл жасайды. Негізгі таралу аймағы — Африка.

Макакалар (лат. *Macacus*) Оңтүстік Азияның орманды жерлерінде өмір сүреді. Көбінесе павиандар секілді таудың тасты жерлерін мекендейді.

Тағы қараңыз
------------

* Тар танаулы маймылдар

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Омыртқалылар зоологиясы», С. П. Наумов, „МЕКТЕП" баспасы, 1970, бет 257.
{{Тексерілмеген мақала|date={{subst:#time:F Y}}}} 
Таг **(арм. Տաղ) — уақыт өтуімен жалғасып отыратын, жиі сололы болатын, бірдауысты армяндық рухани музыканы орындау кезінде жалғастырылатын өте жоғары виртуозды- концертті мінезді сипататйтын, профессионалды Құдайға құлшылық ету Армениядағы ортағасырлық музыка түрі.**

Рухани таг
----------

Таг - ортағасырлық Армениядағы шіркеу ән жанрларының төрттен бірі болып есептелінеді. Оның ең алғашқы үлгілері бесінші ғасырға тән. Зерттеушілердің айтуы бойынша, алғашқы жарамды ән айту  өз алдарына поэтикалық уағызды білдірген, олар Иисус Христаның жердегі өмірінің интерпретациясын символдайтындығы анық. Тагтың өнерлі қайнар көзі әдетте гусан шеберлігіне жатады және күнделікті крестьяндардың музыкалық дәстүрі.  Осыдан шығатыны діни таг және тагтың дүниелік әртүрлілігі пайда болған. 

* Григор Нарекаци на миниатюре XII века.
* Сурет:Файл:Komitas Notes Avik.jpgТаг Григора Нарекаци (X век) «Авик», записанный Комитасом.
* Сурет:Файл:Tagharan1513.jpgПервое издание «Тагарана», 1513 год, Венеция.
Текодонтозавр
Текодонтозавр
**Текодонтозавр** — кейінгі Триас кезеңінде өмір сүрген өте ежелгі динозавр. Ол кезде жердегі климат салыстырмалы түрде жылы және құрлықтың көп бөлігі құрғақ және шөлді болатын. Бұл динозаврлар мен сүтқоректілердің енді пайда болып келе жатқан кезі еді. Ерте замаңғы прозауроподпен бірге жыртқыш салтопус, пахизаурискус, палеозаурискус секілді динозаврлар өмір сүрді. Текодонтозаврдың ұзындығы — 2,5 метр. Басы — шағын, саусақтары — ұзын, өткір тырнақты, мойыны — қысқа, аяқтары мен құйрығы да ұзын болған. Ол екі аяқпен де, төрт аяқпен де жүре алған.

Қызықты дерек
-------------

* Текодонтозаврдың сүйектері Англия мен Уэйлстен табылған.
* Текодонтозавр өмір сүрген кезде бұл жерлер шөлейт болған деген болжам бар.
* Текодонтозаврдың ауыз қуысы әр түрлі тістерге толы болды.

Мәліметтер
----------

* Қорегі : өсімдіктер
* Салмағы : белгісіз
* Тұқымдас : Текодонтозаврид
* Отряд тармағы : Зауроподоорф [1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Динозавр энциклопедиясы—Алматы: „Аруна" баспасы
**Лимбикалық жүйе** - сезім, қозу және еске байланысты сезімталдыққа қатысатын адамның ми құрылымы деп аталатын ұғым.
Лимбикалық жүйе көптеген ми қыртыстары мен мидың астыңғы қабаты сияқты құрылымнан тұрады. Лимбикалық жүйе эндокрин жүйесіне әсер ету арқылы жұмыс істейді. Әдетте, лимбикалық жүйе мидың рахат орталығы деп аталатын ми ядросының құрылымымен өзара байланысты. Лимбикалық жүйе сонымен қатар префронталды ми қартысымен де тығыз байланысты.
Лоботомия психо-хирургияның бір түрі, ол лимбикалық лейкотомия деген атпен де белгілі. Эмоциональді реакциялар лимбикалық жүйе арқылы іске асады. Ол вегетативтік рефлекстерді реттеуге де қатысады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "1100 қызықты дерек адам анатомиясы"
Эугения Клеменсовна Шулгайте (лит. Eugenija Šulgaitė; 1 маусымда 1923, Рагува, Паневежс ауданы— 28 шілдеде 2014) — кеңестік және литва киноактриса.Литваның еңбегі сінген әртісі.

Биография
---------

Эугения Шулгайте маусымда 1923 жылы Рагува Литваның Паневежск ауданында туған.1944 жылы Паневежск драма театрының актер студиясың бітірді және сол жерде зейенетке шыққанға дейін 50-ден астам жыл жұмыс істеді(1945-1998).Ол 100-ден астам рөлдер ойнады.Соның ішінде Аркадина, леди Макбет, Гедда Габлер.

Эугения кинода көп ойнады.Көбінесе ана рөлдерің ойнады («Никто не хотел умирать», «Счастливый невезучий человек», «Извините, пожалуйста», «Жизнь под клёном»).

Эугения Шулгайте 28 шілдеде 2014 жылы қайтыс болды.

Сілтемелер
----------
**Пробиотиктер дегеніміз** - тірі микроорганизмдерден және микробты заттардан 
құралған препарат, ол табиғи жолмен қолдану барысында физиологиялық, биохимиялық 
және иммундық реакцияларды микробты экологиялық жүйелерді қоздыру арқылы ағзаға 
пайдалы әсер береді. 
Қазіргі уақытта пробиотиктерді жетілдіріп, олардың әсер ету механизмін арттыру 
үшін оның жан-жақты қасиеттерге ие болуын қамтамасыз ету қажет, яғни патогенді және 
шартты патогенді жағдай туғанда пайда болатын микроорганизмдерді жоюға бағытталған, 
адгезиялық қасиеттері дамыған, асқазандағы ферментативті белсенділікке қатыса алатын, 
иммунды жүйені қоздыра алуы маңызды. Бүгінгі таңда әл–Фараби атындағы ҚазҰУ 
микробиология кафедрасы пробиотикалық бактерия штамдарын таңдап алып, оларды 
карбонизденген сорбенттерге иммобилиздеу арқылы жаңа пробиотиктерді жасау 
жұмыстарымен айналысуда.

ПРОБИОТИКТЕР ЖӘНЕ ОЛАРДЫҢ ЕМДІК ҚАСИЕТТЕРІ
------------------------------------------

Ішектің қалыпты микрофлорасының бұзылуы клинико-лабораториялық синдром – 
дисбактериозға алып келеді, бұндай жағдай әр түрлі аурулардың нәтижесінде туындайды, 
яғни ішектің қалыпты микрофлорасының сандық және сапалық құрамының өзгеруінен,

«ПРОБИОТИКТЕР» ЗЕРТХАНАСЫ
-------------------------

### Негізгі бағыты:

* Пробиотикалық микроорганизмдерді таңдап алу және зерттеу.
* Түйе сүті — шұбат, бие сүті — қымыз тәрізді дәстүрлі сүт өнімдерінен бөлінген сүтқышқылды боктериялар коллекциясын құру.
* Сүтқышқылды бактериялар коллекциясын заманауй молекулярлы әдістермен анықтау(иденфикациялау).
* Сүтқышқылды бактериялардың пробиотикалық штаммдары негізінде сүтқышқылды өнімдер алу стартерлер алуды жетілдіру және өндіру.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Микробиология кафедрасының ғылыми-зерттеу жұмыстары
2. ↑   Мұрағатталған 21 мамырдың 2014 жылы.
**Проблемалық корреспонденция** – проблемалық, түйінді мәселелер жайлы жазылатын корреспонденцияның айрықша түрі.. 

Мұнда журналист мәселеге жан-жақты әрі терең талдау жасайды. Сондай-ақ оқиға барысының баяндалуы мен оны қорытындылау анағұрлым күрделі болуы тиіс. Проблемалық корреспонденция күрделілігі және маңыздылығы жөнінен ауқымды әрі салмақты болып келеді, ал жедел және суреттеме корреспонденциялардың тақырыбы шағын және шектеулі болып келеді. Онда оқиға дәйектерін талдау, оның себептерін ашу, оларды түйіндеу арқылы ой-пікілердің туындауы жиі кездеседі. 

Корреспонденциядағы түйін оқиғаның қорытындысы журналист көзімен түйінделеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Тұрсын Қ. Нұсқабайұлы Ж. Теледидар сөздігі – тележурналист анықтамалығы. Оқу құралы. –Алматы, «Білім», 2001
A. *Дымкеш Мұқанов тұрған қала (Қарағанды)*.
**Дымкеш Мұқанов** (*26.6. 1936 жылы туған, Қарағанды облысы, Бұқар жырау ауданы, Текеқараөзек ауылы*) – ғалым, техника ғылымдардарының докторы (*2000*).

Өмірбаяны
---------

**Дымкеш Мұқанов** Ленинград (қазіргі Санкт-Петербург) электр-техника институтын бітірген (1959). Қарағанды көмір ғылыми-зерттеу институтында ғылыми қызметкер (1959–60), Қарағанды қаласында комсомол комитетінің 1-хатшысы (1961–64), Қарағанды металлургия комбинатында лаборатория меңгерушісі (1964–70), Бүкілодақтық автоматика ғылыми-зерттеу институтында директор (1971– 80), «Черметавтоматика» ғылыми-өндірістік бірлестігінде бас директор (1980–92), «Казчермет-автоматика» АҚ-ның директоры (1992–99) қызметтерін атқарды. 1999 жылдан ҚР Шикізатты кешенді өңдеу ұлттық орт-нда директордың орынбасары.

«Разработка и внедрение информационно-измерительных систем с использованием физических методов для автоматизации металлургических процессов» деген тақырыпта докторантуралық диссертация қорғады.

Ғылыми еңбектері
----------------

Негізгі ғылыми еңбектерді қара металлургия мәселелеріне арналған. 200-ден астам ғылыми еңбектің авторы.

ҚР Мемлекеттік сыйлығының иегері (*1984, 2005*). "Халықтар достығы"
 орденімен марапатталған.

Шығармалары
-----------

* Информационные технологии в минерально-сырьевом комплексе, 2003;
* Индустриально-инновационное развитие Казахстана: потенциал и механизм реализации, А. 2004;
* Металлургия Казахстана: состояние, инновационный потенциал, тренд развития,

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, X том
2. ↑  Қазақстанның халық комиссарлары (1920 – 1946), А. 2004
Бұл- әлемдегі кеңінен қолданылатын, тікұшақтан жіберілетін зымыран түрі. "Гидра-70" -америкалық 70 мм басқарылмайтын авияциялық зымыран. Зымыранды "Дженерал Динамикс"
компаниясы шығарады. НАР "Гидра-70" техникалар мен қозғалыстағы қарсыласты жоюға арналған. Зымыранның ұрысқа қатысатын бөлігінің бірнеше түрі бар: М151 қопарылғыш бөліктің салмағы 3.85 келі, М229 қопарылғыш бөлігінің салмағы- 7.3 келі, М255A1 оқ тәрізді зақымдаушы бөліктері бар, сондай-ақ түтіндететін, күйдіретін және жарық беретін түрлері бар.
Аталған зымырандар ұшақтар мен тікұшақтар бірнеше түріне орнатылып, бекітеледі. Әдетте зымыран М261-ге 19 оқ дәрісі мен М260-қа 7 іске қосу құрылғысы орнатылды. Стандартты нұсқасында калибрі- 70 мм, салмағы- 11.9 келі.
**Гидра-70** зымыранын АҚШ авиациясы 1950 жылдардан бастап пайдаланып келеді. Алғашқы түрлері ҒҒАR түріндегі НАР болатын.

Дереккөздер
-----------

**1100 қызықты деректер** кітабы (58 бет)
**Рорайма тауы** (ис. *Monte Roraima* ис. *ˈmonte roˈɾaima*, басқаша атаулары *Tepuy Roraima* және *Cerro Roraima*; порт. *Monte Roraima* порт. *ˈmõtʃi ʁoˈɾɐ̃jmɐ*) - Пакарайма жырасының ең биік шыңы. Алғашқылардың бірі боп тауды ағылшын зерттеушісі Уолтер Рэли 1596 жылы суреттеген. Тау үш елдің шекара нүктесі болып табылады, олар:Венесуэла (таудың 85% территориясы), Гайана (10%) және Бразилия (5%).

Рорайма тауы Гвиана таулы үстіртінде, Канайма ұлттық саябағының аумағында орналасқан. Бұл тау кәрі таулардың бірі болып саналады. Оның жасы шамамен 2 млрд. жыл және ол прекембрий кезеңінде құрылған.

Өсімдіктер мен жануарлар әлемі
------------------------------

Рорайма өсімдіктері
Рораймада табылған көптеген өсімдіктер бірегей болып табылады. Таудың баурайында көбінесе жәндікжегіш өсімдіктер (Хелиамфора), қоңыраугүлдер (қоңыраугүл) және рапатеялар кездеседі. Бұл тауда күн сайын жаңбыр жауады. Таудың үсті жағының барлық аумағы негізінен құмдақ, кейбір жерлерде бұталар (боннетия) және балдырлар кездесу мүмкін. Жердегі көптеген нәрлі заттар нөсермен шайылып сарқыраманы құрайтын таудың шеті бойынша құлама су боп төгіледі.

Гвиандық арлекин
Тауда қызыл кітапқа енген Гвиандық арлекин бақасы кездеседі.

1. ↑  *Hoogmoed, Marinus* IUCN Red List of Threatened Species. *Oreophrynella quelchii.*.  IUCN 2012. Тексерілді, 13 желтоқсан 2012.
**Мәлік Сабыр ұлы Фазылов** *(15 тамыз 1927 ж, Қостанай облысы)* - партия совет қызметкері, дипломат, тарих ғылымдар кандидаты. 1949 жылдан КПСС мүшесі. Мәскеу мемлекеттік халықаралық қаынастар институтын бітірген. 1951-1956 жылдары Қаз. ССР. СЫртқы істер министрлігінің бірінші секретары, министрлердің көмекшісі болып істеді 1956-1961 жылдары Қазақстан КП ОК лекторы. 1961 жылдан Көкшетау облыстық партия комитетінің секретары, ал 1966 жылдан екінші секретары болды. 1968-1973 жылдары Қазақстан КП ОК бөлім меңгерушісі. 1974-1976 жылдары Қаз. ССР. Сыртқы істер министрі. 1976 жылдан КСРО-ның Мали республикасындағы төтенше және өкілетті елшісі. 7,8,9 рет сайланған Қаз ССР Жоғарғы Советінің депутаты. 2 рет Еңбек Қызыл ТУ орденімен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1978 ж. 11 том
Мәйітті жерлеу
==============

Мәйітті жерлеу-мәйіт бейіт басына апарылғаннан кейін, алдымен ақым ішін торқалап шығады. Торқалау дегеніміз-ақым ішіндегі топырақты майдалап мәйітті жатқызғанда топырағы майда болсын дегендік. Одан соң, ақы иесінің біреуі ақымның ішіне кіріп көреді. Ақы иесі мақұлдаған соң, ақым ішіне екі адам кіріп, құдықта төрт адам тұрып қолдасып, мәйіттің аяқ жағы алдымен ақымға түсіріледі. Бұл барыста құдық төбесінде төрт адам ақырет киіздің төрт бұрышынан кере жайып күнді тасалап тұрады. Осы арқылы саумалап, ақым ішіне кіргізілген соң бас топырағы (құдықты қазуды бастағандағы бірінші күрек топырақ) және ақым ішіне барлық жамағат бір шымшымнан күрекке топырақ салып бас топырақпен бірлікте ақым ішіне жеткізіледі. Бас топырақты ақым ішіндегі бір адам, мәйіттің бас жағына паршаламай қойып, шымшымнан апарылған топырақты мәйтті айландыра шашып шығады да, мәйіттің үш жерінен буылған белбеу ағытылып мәйіттің басын батысқа бұрыңқырап, ақырет киімінің жағалық жағымен бет жағын қалқалап (бұл жерде мәйіттің басы солтүстікте аяғы оңтүстікке келтіріп жатқызады) жайғастырып болған соң, ішіндегі екі адам шығып, ақымның аузы бекітіледі. Ақы иесі алдымен жеті күрек топырақ тастаған кейін, бейіт басындағы жамағат толық отырып, молда құран оқиды. Одан соң жамағат құдыққа кезекпен Олған соң төбесі бесік формасына келтіріледі. Ақыммен құдықтың арасындағы керегесі 0.5метр болуы керек. Кей жерлерде ақым мен құдық арасындағы кереге берік болуы үшін әрі мәйітті алып кіруге қолайлы болуды ойластырып, құдық шығыстан батысқа, ұзын төрт бұрыш формасында қазылып жатқан жәйіттерде кездеседі.
1. Топырақ салу Топырақ тастағанда күректі қолдан-қолға алмайды. Күрек жерге тасталған соң, екінші кісі күректі алып топырақ тастайды. Топырақ тасталып шөккен нардың формасына келтіріліп үйіледі. Топырақты жасап қоймайды. Сонымен жамағат тағы отырады. Молда құран оқып тілек айтқан соң жерлеу аяқталған есептеледі.

2 .Ат қойып келу – жерліктен қырық адым ұзаған соң ақы иелері дауыс шығарады. Кей жерлерде дауыс шығармайтын жәйіттерде кездеседі. Жерліктен қайтқан жамағат әдететтегі аяңмен келеді. Ақы иелері үйге жақын қалғанда атты желдіртіп ат қойып келеді. Бұл дауысты естіген үй ішіндегі әйелдер жағы дауыс айтады. Ұлар шу болып сөгіліп жоқтау айтады. Жерлеуге кеткен ақы иелері мен көріспеген жақын жамияты, ер әйел қайта көріседі. Көріспеген басқа жамағат қол алысып көңіл айтады. Үлкен кісілерден бірнешеуі дауыс тоқтату жөнінде сабыр сұрайды. .

3. Аманат қою – жорықтарда, үркіншіліктерде, қолайсыз көші қондарда қаза болған адамдардың мәйітін аманат қояды. Бұл дегеніміз тау үңгірлеріне, жар, жота, сайлардың ыңғайлы жерлеріне мәйіттің бетін тасалап мықты бекітіп жауып, ел орныққанда көшіріп жерлеуді көрсетеді. Мәйітті аманатқа қойғанда Ақы иелері ‹‹аманат›› деп үш қайтара серт жасайды. Аманатқа келген жамағат соңынан ‹‹аманат›› деп бір ауыздан қайталайды.

Дереккөздер
-----------

Сыртқы сілтеме
--------------

* [ҚХР Іле жастары журналынан Авторы: Әбсамат Тоқтасынұлы

Ахметұлы Бейсен]
**Сартақ сұлтан** (1615, Түркістан — 1646) — Есім ханның кенже ұлы.

Өмірбаяны
---------

Сартақ сұлтан қазақтың ханы Есімнің отбасында дүниеге келген. Сартақ сұлтан Жәнібек хан мен Жәңгір ханның туған бауыры болған. А. Левшиннің айтуы бойынша Жәңгір ханның Сартақ сұлтан есімді бауыры болған; оның Құзырет сұлтан атты ұлы болды, ал соңғысында 1718 жылы Ұлы Петрге хат жазған Қайып хан деген ұлы болды.

Тарихта Сартақ сұлтан туралы мәліметтер өте аз. 1646 жылы Батыр қонтайшы Қазақ хандығына қарсы жаңа жорық жасағаны белгілі. Қазақтар жеңіліп, Жәнібек ханның інісі Сартақ сұлтан әйелдері және қызметшілерімен бірге тұтқынға түседі. Хошоуыттар көсемдерінің бірі Күнделі тайшының адамдары тұтқын қазақтар болған қонтайшы керуеніне шабуыл жасағаны көңіл аудартады. Күнделі тайшы туысы және текті тұтқын Сырдақ сұлтанды құтқарып алуға тырысты. Алайда, тосқауыл сәтсіз болып, Күнделі тайшы 250 адамынан айырылып, шегінуге мәжбүр болды.

Сілтеме
-------

* II Жәнібек хан XVII ғасырдағы қазақ мемлекетінің тарихында
Барлық адам – симбиотикалық ағза. Әрқайсымыздың ішімізде микробиотика өмір сүреді. Бұл ағза зат алмасуды реттейді, иммунитетте үлкен рөл атқарады, жоғары жүйке жүйесіне әсер етеді және ағзаға керекті 30% энергия өндіреді. Аталған жасушалардың саны 100 триллионға жетеді. Бұл дегеніңіз, адамдікінен 10 есе көп. Бактериялар ішек-қарын жолында, теріміздің барлық бөлігінде, ауызда және сілекейде болады. Адам мен микрофлора – бірі-біріне өте қажет, суперорганизмдер.

Тағы қараңыз
------------

жүйке жүйесі

энергия

микрофлора

Дереккөздер
-----------



Массатгет ойын-cауық порталы, "денсаулық" бөлімі

Сыртқы сілтемелер
-----------------
**Мэнтл Мики** (толық аты-жөні Мики Чарлз Мэнтл) (Mantle, Mickey; Mickey Charles Mantle) (20 қазан 1931 жыл, Спавиноу, Оклахома шт. — 13 тамыз 1995 жыл, Даллас, Техас шт. АҚШ) — американдық бейсболшы. [1].

1951 жылы «Нью-Йорк Янкис» командасының құрамына кіріп, мықты свитч-хитер және бірінші бейсмэн ретінде көрсетті. 1954 және 1961 жылдар аралығында «Мик» Америка одағында хоумраны ретінде 4 рет, «жүгіріс» жағынан 6 рет үздік болды. 1956 жылы хоумран, RBI және соғылған доптың орташа көрсеткіші (35,3) үшін Үш тәжді жеңіп алды. 

1961 жылы 54 хоумран жасады, сол жылы Бейбу Ругуға тиесілі рекорд жасаған командадағы досы Роджер Марисудан кейін екінші болды. Мэнтлдің тізесі мен тобығы зақымданғандықтан, ойындардың көп бөлігіне аяғы оралған күйінде шығуға мәжбүр болатын. 

1968 жылы бейсболдан кетті, жалпы көрсеткіші – 536 хоумран болды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Britanica настольная энциоклопедия.Том І «АСТ-Астрель» Москва, 2006. ISBN 978-5-17-08532-4 (T.1) (ACT), ISBN 978-5-271-1512-0 (T.1) (Aстрель)