**«Бекет»** — Мұхтар Әуезов авторлығындағы пьеса, опера.

Пьесаның түпнұсқасы мұражай-үйдің қолжазба қорында сақтаулы, көлемі- 79 бет. Соңына «1938 жыл» деп белгі қойылған. «Төрт актілі, бес суретті күйлі (музыкалық) пьеса» алғаш рет «Әдебиет және искусство» журналының 1939 жылғы N 2 санында жарияланған. Әуезовтің таңдамалы шығармаларының 6 томдық жинағының 5-томында (1956), 12 томдық шығармалар жинағының 10-томында (1982) қайталанып басылды. Пьеса ақ өлеңмен жазылған. Оқиға 19 ғасырдың ортасында Жем өзенінің бойында өтеді.

Бекет пен Зеренің үйлену тойы үстінде Арыстан сұлтан келіп, елдің шырқын бұзады. Оларды туған жерінен көшугө бұйырады. Батыр Бекет қарсылық көрсетіп, ақыры итжеккенге жер аударылады. Одан достарының көмегінің арқасында қашып шығып, дұшпанынан кегін алады. «Бекет» операсы 1940ж. 29 ақпан күні Абай атындағы мемлекеттік академиялық опера және балет театрының сахнасында қойылды. Композиторы - А. Зильбер, оркестрге түсірген - Р. Глиэр, режиссері - Қ. Байсейітов, дирижері - Ф. Кузьмич (кейіннен Б. Врана), суретшісі - А. Ненашев, биді қойған - Ю.Ковалев, хордың жетекшісі - Г. Петров. Би көріністерінде Шара Жандарбекова мен Е. Лифанова өнер көрсетті.

Музыкалық шығарманың бұл қойылымы мамандардың арасында екі ұдай пікір тудырды. «Бекет» операсы туралы: «Қазақ операсының ұйымшыл ұжымы табанды ізденістің нәтижесінде қызықты спектакльді сахнаға шығарды. «Бекет» операсы, әрине, қазақ опера өнерінің шыңы емес, алайда бұл оның даму жолындағы ілгері басқан қадамы» (Ғ. Шарипова, «Бекет»); «Театр ұжымы үлкен жеңіске жетті» (Д. Прянишников, «қазақтың жаңа операсы «Бекет»); «Бекеттегі» мәніссіз, мазмұнсыз айғайдың мұнда да жүргенін көреміз» (А. Жұбанов, «Тұтқын қыз») - деген қарама-қарсы пікірлер білдірілді. Әсіресе, қазақтың халық әндерін өндеусіз пайдаланған композитор А. Зильбердің атына көптеге ескертулер мен сын айтылды. Қалай дегенмен «Бекет» операсы өзінің тарихи міндетін орындаған сахналық музыкалық қойылым болып табылады. Мұнда тұңғыш рет орыс әншілері (С. Колтон, О. Хан) қазақ операсында өнер көрсетті.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мұхтар Әуезов энциклопедиясы — Алматы, «Атамұра» баспасы, 2011 жыл. ISBN 978-601-282-175-8

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеуМұхтар Әуезов шығармалары |
| --- |
|  |
| Романдары | 
**Абай жолы** (роман-эпопея) • Өскен өркен • Тұман айығарда (роман эскиздері) |
|  |
| Повестер мен әңгімелері | 
Қараш-қараш оқиғасы • Қилы заман • Көксерек • Дауыл • Қорғансыздың күні • Оқыған азамат • Сыбан Ақтайлақ би • Үйлену • Сөніп-жану • Қаралы сұлу • Кім кінәлі? • Жетім • Барымта • Кінәшіл бойжеткен • Бүркіт аңшылығының суреттері • Қыр суреттері • Қыр әңгімелері • Ескілік көлеңкесінде • Қасеннің құбылыстары • Жуандық • Үш күн • Білекке-білек • Іздер • Құм мен Асқар • Шатқалаң • Бүркітші • Асыл нәсілдер • Шыңғыстау |
|  |
| Либретто мен пьесалары | 
Еңлік — Кебек • Бәйбіше, тоқал • Қарагөз • Айман — Шолпан • Ақ қайың • Абай трагедиясы • Абай (либретто) • Тас түлек • Октябрь үшін • Тартыс • Алма бағында • Бекет • Шекарада • Сын сағатта • Намыс гвардиясы • Түнгі сарын • Хан Кене • Қара Қыпшақ Қобыланды • Ақан — Зайра • Калкаман и Мамыр (орысша либретто) • Алуа • Бес дос |
|  |
| Оқу құралдары | 
Әдебиет тарихы • Жеткіншек • Новый аул • Абайды білмек керек ойлы жасқа |
|  |
| Басқасы | 
Аудармалары • Мақалалары • Индия очерктері • Америка әсерлері • Ақын елінде • Абай (кинодрама) • Абай (әдеби сценарий) • Абайтанудан жарияланбаған материалдар • Уақыт және әдебиет • Әр жылдар ойлары • Белгісіз Әуезов • Әуезовтану |

 |