Осман сөзінің арабша жазылуы, Стамбұл, Айя София
Мұхаммед (оң жақта) және Әли (сол жақта) сөздерінің арабша жазылуы
Ашарату мубашшара, (арабша: **العشرة المبشرون بالجنة**) - көзі тірісінде жәннатпен сүйіншіленген Мұхаммед пайғамбардың он сахабасы. Ашарату мубашшара терминологияда он сахабаға қолданылатын термин.

Олар жайлы хадисте
------------------

Мұхаммед пайғамбар хадисінде былай деген: "Мына кісілер Жәннатқа кіреді:

1. Әбу Бәкір,
2. Омар,
3. Осман ибн Аффан,
4. Әли ибн Әбу Талиб
5. Зүбәйір ибн Әууәм,
6. Талха ибн Ұбайдуллаһ,
7. Сағд ибн Әбу Уаққас,
8. Әбу Ұбайда ибн Жаррах,
9. Абдуррахман ибн Ауф
10. Сағид бин Зәйд

Басқада сүйіншіленген сахабалар болған
--------------------------------------

Көзі тірісінде Жәннәтпен сүйіншіленген осы он кісіден бөлек басқалар да бар. Алайда есімдері бірге аталған сахабалар осылар. Аттары аталмаған басқа сахабалар жәннатқа кірмейді деген сөз емес. Өйткені сахабаларға Аллаһ тағала разы екендігін білдіретін Құранда көптеген аяттар бар.. Демек, Аллаһ тағала разы болған құлдарын Жәннатқа кіргізері сөзсіз. Алайда, жоғарыда атап кеткендей, олардың арасынан да дәрежелері әр түрлі сахабалар ұшырасады. Бұл сахабалардың көз тірісінде Жәннатпен сүйіншіленуінің өзіндік бірнеше себебі бар: Кей уақытта жасалған істің басқа кезде жасалған істерден артықшылығы болады. Бұл сахабалар Исламның алғашқы қиын-қыстау кезеңінде мұсылмандықты қабылдады. Пайғамбар Меккеде Исламды уағыздай бастаған алғашқы кезде (өзгелердің теріс айналғандарына қарамастан), олар Құранның әмірлеріне құлай сеніп, мойынсұнды. Қауіп-қатерге толы сол күндері көзсіз ержүректілік танытқандар болмаса, мұсылман болуға кез келгеннің батылы бара бермейтін. Хазірет Әбу Бәкір: "Басымызды өлімге тікпейінше сыртқа шығуға да, бір жерге кіруге де жүрексінетінбіз",–деуі арқылы сол күндердің көз көрген қиыншылығын
тілге тиек еткен.

Бұлардың ешқайсысы алған бетінен қайтпай, Пайғамбардың жан серіктері болып, Исламды шынайы көңілмен қабылдап, өмірлерінің соңына дейін қасиетті жолдан бас тартпады. Олардың барлығы Аллаһ тағала тарапынан әмір түскен кезде бала-шаға, мал-мүліктен айрылып қалу қаупіне қарамастан, қиындыққа көз жұмып, тәуекелге бел байлап һижрет етті. Бұлардың арасында шетелдермен қатынасып саудамен айналысарлықтай аса бай Абдуррахман ибн Ауфтың бәрін тастап Мәдинаға көшіп келгенінде, өмірін қайта бастауына тура келгендігін айта кету керек. Демек, олар бір ғана мақсатты көздеді: тек қана Аллаһтың разылығына бөлену.

Жәннатпен сүйіншіленген бұл он кісінің ортақ ерекшеліктерінің бірі – ел тізгінін ұстай алатын парасаттылықты иеленуі. Әу бастағы төрт халифаның өмірі бұған дәлел. Хазірет Пайғамбардың "Үмбетімнің сенімдісі" деген марапатына ие болған Әбу Ұбайданың бойында әйгілі қолбасшы Халидті он орап аларлық парасаттылық бар еді. Міне, осындай қабілеттеріне, дара қасиеттеріне қарамастан Пайғамбарға еруі – ардақтылықтың үлгісі болатын. Аты аталған тұлғалардың бәрі текті жерден шыққан. Хазірет Әлидің әкесі аса дәулетті болмаса да, Меккеде сөзі өтетін беделді кісілердің бірі еді. Исламның болашағы бұлдыр тартып тұрса да байлық пен шеншекпенге көз сатпай, бастарын қатерге тіккендігі үлкен жанқиярлықтың белгісі емей немене?! Олардың ешбірі дүниеге бас имеді. Керек жерінде Хазірет Осман бес жүз түйені үстіндегі жүгімен қоса садақаға берсе, Абдуррахман ибн Ауф дүниесінің ауырлығынан Жәннатқа кірерде кеш қалатынын естіп, қолындағы бар затын көзі қиып, тегіс Аллаһтың ақ жолына жұмсай білді.

Исламның аяғын тәй-тәй басқан алғашқы кезеңінде қиындыққа кеудесін тосушылардың бірі болуы олардың дәрежесін басқалардан ерекшелеп жоғары көтерді. Бұлардың ішінен дәрежесі жағынан төрт халифа ең алда келеді. Ендігі жерде солардың өмірлеріне қысқаша тоқталу арқылы сахабалардың дәуірі, олардың сіңірген еңбектері жайлы мәлімет беруге тырысамыз.

туған, қайтыс болған жылдары
----------------------------

|  |
| --- |
| **Жәннатпен сүйншіленген он сахабаның туған, қайтыс болған жылдары** |
|
| **Есімдері** | **Арабша жазылуы** | **туған жылы** |    **Қайтыс болған жылы**     |
| 01 !Әбу Бәкір | **أبو بكر** | 01 !c. 570 | 01 !634 |
| 02 !Омар | **عمر بن الخطّاب** | 04 !584 | 03 !644 |
| 03 !Осман ибн Аффан | **عثمان بن عفّان** | 02 !c. 579 | 05 !656 |
| 04 !Әли ибн Әбу Талиб | **علي بن أﺑﻲ طالب** | 09 !c. 599 | 08 !661 |
| 05 !Талха ибн Ұбайдуллаһ | **طلحة بن عبيد الله** | 08 !c. 597 | 06 !656 |
| 06 !Зүбәйір ибн Әууәм | **الزبير بن العوّام** | 06 !594 | 07 !656 |
| 07 !Абдуррахман ибн Ауф | **عبد الرحمن بن عوف** | 10 !? | 04 !c. 652 |
| 08 !Сағд ибн Әбу Уаққас | **سعد بن أبي وقّاص** | 07 !595 | 09 !664 |
| 09 !Әбу Ұбайда ибн Жаррах | **أبو عبيدة بن الجراح** | 03 !584 | 02 !640 |
| 10 !Саид ибн Зәйд | **سعيد بن زيد** | 05 !c. 594 | 10 !673 |

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Араб википедиясы
2. ↑  Саңлақ сахабалар. Алау Әділбаев. Алматы-2010ж. 31-бет.
3. ↑  رواه الترمذي في سننه عن عبد الرحمن بن عوف، رقم: 3680.
4. ↑  رواه ابن حجر العسقلاني في كتابه تخريج مشكاة المصابيح، عن عبد الرحمن بن عوف، ج5، ص436.
5. ↑  رواه السيوطي في كتابه الجامع الصغير، رقم: 73، عن عبد الرحمن بن عوف و سعيد بن زيد، وقال عنه: صحيح.
6. ↑  رواه أحمد بن حنبل في مسنده عن عبد الرحمن بن عوف، ج3، ص136، وصححه أحمد شاكر.
7. ↑  رواه النسائي في كتابه سنن النسائي|السنن الكبرى عن عبد الرحمن بن عوف و سعيد بن زيد، رقم:8193، و8194.
8. ↑  Қараңыз: Мәидә, 119; Тәубе 110; Фатх, 118; Мужәдәлә, 22; Бәййінә, 8
9. ↑  Саңлақ сахабалар. Алау Әділбаев. Алматы-2010ж. 31-33беттер.
10. ↑  Ағылшын википедиясы

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

|  Сахабалар |
| --- |
|  |
| 

Абдуррахман ибн Ауф ○ Талха ибн Ұбайдуллаһ ○ Аббад ибн Бишр ○ Аббас ○ Абдуллаһ ибн Аббас ○ Абдуллаһ ибн Абдуль-Асад ○ Абдуллаһ ибн Масғұд ○ Абдуллаһ ибн Рауаһә ○ Абдуллаһ ибн Сәләм ○ Абдуллаһ ибн Убәй ○ Абдуллаһ ибн Умм Мактум ○ Әз-Зубайр ибн әл-Аууам ○ Абдуллаһ ибн әз-Зубайр ○ Абдуллаһ ибн Омар ○ Абдуррахман ибн Әбу Бәкр ○ Айша бинт Әбу Бәкр ○ Әбу Зәрр әл-Ғифари ○ Абдуллаһ ибн Хузафа әс-Саһми ○ Абдуллаһ ибн Джафар ○ Әбу Әйюб әл-Ансари ○ Әбу Бәкр ○ Әбу Дуджана ○ Әбу Фуһәйра ○ Әбу Хузайфа ибн әл-Муғира ○ Әбу Һурайра ○ Әбу Суфйан ○ Әбу Убайда ибн әл-Джаррах ○ Әбул-Ас ибн әр-Рабиға ○ Әбу әд-Дарда ○ Әбу Хузайфа ибн Утбә ○ Әбу Мұса әл-Ашғари ○ Әбу Саид әл-Худри ○ Әл-Бара ибн Мәлик әл-Ансари ○ Әли ибн Әбу Tалиб ○ Аммар ибн Ясир ○ Әнәс ибн Мәлик ○ Башир ибн Сағд ○ Біләл ибн Рабах ○ Фадл ибн Аббас ○ Фатима ○ Фәйруз әд-Дайлами ○ Һабибә бинт Убәйд-Аллаһ ○ Хадиша бинт Хууәйлид ○ Хамза ибн Абдуль-Мутталиб ○ Хатиб ибн Әбу Балта ○ Һишам ибн әл-Ас ○ Хузайфа ибн әл-Йаман ○ Джафар ибн Әбу Талиб ○ Мусғаб ибн Ұмәйр ○ Миқдад ибн Асуәд ○ Муаз ибн Джәбәл ○ Муғира ибн Шуғба ○ Мұхаммад ибн Әбу Бәкр ○ Әбу Қатада ○ Рабиға ибн әл-Харис ○ Сағд ибн Әбу Уаққас ○ Сафия бинт Абд әл-Мутталиб ○ Саид ибн Амир ○ Сағид бин Зәйд ○ Сәлман әл-Фариси ○ Суһайб әр-Руми ○ Осман ибн Аффан ○ Үбәй ибн Кағб ○ Умәмә бинт Зайнаб ○ Омар ибн әл-Хаттаб ○ Уқба ибн Амир ○ Усама ибн Зәйд ○ Зәйд ибн Арқам ○ Зейд ибн Сабит ○ Зәйнаб бинт Әли
 |

 |