recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Қоспаев Қасен**. 1924 жылы Батыс Қазақстан облысы Чапаев ауданының Мерген ауылында туған. Қаршы орталау мектебінде 8 сыныптық білім алды. 1942 жылы Кеңес Әскері қатарына шақырылып, I Украина, I және II Белоруссия майдандарында, 28-гвардиялық мотоатқыштар бригадасында, 8 – гвардиялық танк корпусында барлаушы болып, Батыс Украинаны, Польшаны азат етуге, Кенингсберг, Моблин, Люблин, Данциг қалаларын алуға қатысты.

Соғысты аяқтап, елге оралғаннан кейін Қаршы орталау мектебінде оқытушы болды. Ұстаздық ете жүріп, әуелі сырттай Орал педагогикалық училищесін, кейін педагогикалық институтты бітірді
.
1954 жылдан бастап 25 жыл бойы партия, Кеңес, шаруашылық органдарында қызмет етті.
Соғыс жылдарындағы және бейбіт кезеңдегі ерлігі мен еңбегі үшін Қасен аға екі рет I дәрежелі «Отан соғысы», екі рет «Қызыл Жұлдыз», «Октябрь Революциясы» ордендерімен, көптеген медальдармен және Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің «Құрмет Грамотасымен» 2 рет марапатталды.

Қасен ақсақал бір қыз, бір ұл тәрбиелеп өсіріп, 10 немере сүйіп отыр.
Соңғы 10 жылдың үстінде қоғамдық негізде Ақжайық ауданы ардагерлер ұйымының төрағасы жұмысын атқарып келеді.

Дереккөздер
-----------

* «Батыс Қазақстан облысы» энциклопедиясы
**Хосе Луис Кастильо** (ис. *José Luis Castillo*; 14 желтоқсан 1973, Эмпалме, Сонора, Мексика) — мексикандық кәсіпқой боксшы, 1-ші жартылай орта салмақта өнер көрсетеді. Жеңіл салмақтағы (WBC, 2000—2002 және 2004—2005) әлем чемпионы.

1990—2002
---------

1990 жылы мамырда дебютті айқасын өткізді, алайда оған даңқ тек 2000 жылы ғана келді. 2000 жылы шілде де Хосе Луис Кастильо алғаш рет Стиви Джонстонға қарсы чемпиондық атаққа таласты. Бәсекеге толы өткен айқаста Кастильо жеңіске жетті. Айқас Ринг журналының тұжырымы бойынша "жыл апсеті (күтпеген нәтиже)" деген атқа ие болды. 2000 жылы қыркүйекте қарымта кездесу өтті. Бұл жолы тең нәтижелі айқас өтіп, нәтижесінде Кастильо чемпиондық белбеуін сақтап қалды.

Кастильо - Мейуезер
-------------------

* .Өткен орын: Эм Джи Эм Гранд, Лас-Вегас, Невада, АҚШ
* .Нәтижесі: 12-раундтық айқаста Мейуезер бірауыздан жеңіске жетті
* .Маңызы: жеңіл салмақтағы WBC атағы (Кастильоның 4-ші рет қорғауы)
* .Рефери: Вик Дракулич
* .Қазылар есебі: Анек Хонгтонгкам (116—111), Джон Кин (115—111), Джерри Рот (115—111) — Мейвезердың пайдасына
* .Салмақ: Мейвезер 60,80 кг; Кастильо 61,00 кг
* .Трансляция: HBO
**Олег Анатольевич Шишкин** – жазушы, драматург, сценарист, тележүргізуші. 

1963 жылы 10 қыркүйекте Мәскеуде дүниеге келген. Ресей жазушылар Одағының мүшесі. Б. Щукин атындағы Театр институтында оқыған. 1984 жылы оқуды аяқтағаннан кейін **«Мосфильм» киностудиясында** жұмыс істейді. 

1989 жылы «Шесть рассказов об исчезновении и смертях» кітабы жарық көреді. «Чарльз Дарвин», «Дом русской классики», «Красный Франкенштейн» деректі фильмдері сценариінің авторы. 

2000 жылы *«Валентин Распутин»*, 

2003 жылы *«Красный Франкенштейн»*, 

2005 жылы *«Сумерки магов. Георгий Гурджиев и другие»* кітаптары мен 2009 жылы *«Ведьменыш»* романы жарық көреді. 

Олег Шишкин **«Культура»** арнасының тележүргізушісі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
**Метрит** (грек. *metra* — жатыр) — жатырдың кілегей және етті қабығының қабынуы. Метрит көбінесе жатырға инфекция (стрептококк, стафилококк) өтуінен, сондай-ақ аборттан кейін, қиналып босанудан болады. Кейде туберкулез, баспа т. б. жедел өтетін аурулардан кейін болуы мүмкін. Жатырға өткен инфекция жатырдың ішкі қабығын қабындырады (эндометрит}, ал уақытылы емделмесе кілегей қабығының қан және лимфа түйіндері арқылы ет қабатына өтiп, метроэндометритке айналады. Жедел басталған метрит кезінде дене қызуы көтеріледі, бас ауырады, жатыр ұлғаяды, жатырдан қан аралас ipiң бөлінеді. 

* Емі: жедел түрінде кіндіктен төмен мұз басу, антибиотиктер, сульфамиламидты препараттар, ал созылмалы метрит кезінде физиотерапия әдістері қолданылады. [1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы.1976. Том 8
**Светлана Велитченко** – (1964. Алматы) - журналист, ғалым, радиохабарларын тарату саласын зерттеуші. 

П. Чайковский атындағы Алматы саз училищесін (1984), ҚазМУ-ді (1990) және ҚазҰУ-дің аспирантурасын (1993) бітірген. 

Хор ұжымында концертмейстер болып жұмыс істеді. Филология ғылымдарының кандидаты, (1995), доцент (1998). Қазақ радиосының жастар редакциясында редактор, ҚазҰУ-дің радиожурналистика кафедрасының ассистенті, 1995 жылы аға оқытушы, 1998 жылы радиожурналистика кафедрасының доценті.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақ телевизиясы. Энциклопедия. – Алматы: «ҚазАқпарат», 2009, 1-т. – 640 б. ISBN 978-601-03-0070-5ISBN 978-601-03-0070-5
**Светлана Исааковна Мазовецкая** (туғ. 22 тамызда 1925) — кеңес пен ресей театр мен киноның актрисасы.

Биография
---------

С.И.Мазовецкая 22 тамызда 1925 жылы туған.1949 жылы Светлана Мазовецкая Островский атындағы Ленинград театр институтың бітірді,содан кейін Ленин комсомол атындағы Ленинград труппасына қабылданды.Сол жерде екі жыл жұмыс істеп актриса Балтика флотынының Ленинград театрына көшеді,ал кейін ол Солтүстік флоттың театрында,Ленсовет атындағы театрында,киноактер театр-студиясында жұмыс істейді.

Бірінші кинодағы рөлді Светлана 1956 жылы Иосиф Гандин режиссерінің Қыз бен Қолтырауын фильмдерде түскен.Кейін "ленфильм" киностудиясында мінезді актрисасының амплуасы бекітілген.

1980 жылдың ортасында Светлана Мазовецкая Израильге қоныс аударды.
Один-Вотан(жиһангер)
**Один**, немесе **Вотан** (ежелгі неміс тілінде *\*Wōđanaz немесе \*Wōđinaz*; ежелгі скандинав тілінде *Óðinn*) — неміс-скандинав мифологиясындағы жоғарғы құдай, барлық құдайлардың басшысы, Бёр мен Бестланың ұлы, Буридың немересі. Дана және бақсы, жазбалар мен ертегілердің нағыз шебері, патша-абыз, және сол уақытта соғыс пен жеңіс құдайы, Вальхалла қожасы және валькириялар әміршісі. Әйелі – Фригг.

Викингтердің эсхатологиялық мифтері бойынша, рагнарёк болатын күні Одинді алып қасқыр Фенрир өлтіреді.

Один ұрпақтары
--------------

* Одиннің жер Йордтан (Фьергюн) ұлы: Тор
* Одиннің Фриггтен ұлдары: Бальдр, Хед, Хермод
* Одиннің Риндтен ұлы: Вали
* Одиннің Гридтен ұлы: Видар
* Одиннің «Тоғыз анадан» ұлы: Хеймдаль
* Одиннің Гунхольдтан ұлы: Браги
* Одиннің алыптан ұлы: Тюр

Одиннің басқа да ұлдары Ингви – Инглинг әулеті мен Швеция корольдерінің ру басшысы; Сиги – Вельсунгтер мен ғұн хандарының ру басшысы; Сэминг – Сэмингтер мен Норвегия корольдерінің ру басшысы; Гаути – готтар корольдерінің ру басшысы; Сирглами – Гардарики корольдерінің ру басшысы; Векта – Веттиндер мен Саксония, Кента, Берниция корольдерінің ру басшысы; Белдег – Вестфалия, Дейры және Уэссекс корольдерінің ру басшысы; Витлег – Мерсия корольдерінің ру басшысы; Касере – Шығыс Англия, Линдисфарн және Винт корольдерінің ру басшысы.

Атрибуттары
-----------

Один серіктер – Хугин мен Мунин қарғалары («ойлаушы» және «есте сақтаушы»), Гери және Фреки («қызғаншақ» және «ашқарақ») қасқырлары, оның мінгесіп жүретін жануары – сегіз аяқты жылқы Слейпнир («сырғанаушы»). Вальхаллада  құрамына эйнхерияның үздік батырлары кіретін жасағына, соғыс алаңындағы батырлардың тағдырын шешетін, Вальхаллаға батырплар таңдайтын, валькириялар – бикештер кіреді. Одиннің қаруы, ешқашан асып не жетпей қалмайтын және әрқашанда жауын өлтіре қадайтын Гунгнир найзасы болып табылады. Одиннің кемесі, әлемдегі ең жылдам, ішіне кез-келген батыр санын сиғыза ала тұрып, керек кезде бүктеп қалтаға салып қоюға болатын Скидбладнир кемесі болып табылады.[1][2]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Один // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907.
2. ↑  Бёльверкр // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907.
**Хосе** немесе **Хусепе де Рибе́ра** ( ис. *José de Ribera*), лақап аты - Спаньолетто ( ис. *Lo Spagnoletto* — «кішкентай испандық»); 1591 ж. 12 қаңтар, Хатива — 1652 ж. 2 қыркүйек, Неаполь) — Неапольда тұрып, жұмыс жасаған барокко кезеңінің испандық караваджисті. Көркемсурет өнерімен қатар, графикаға да үлкен үлес қосқан. Гойға дейін жұмыс істеген атақты испан безеушісі.

Жұмыстарының басым бөлігі Прадо мұражайы мен неополитандық шіркеулерде (Қасиетті Януария соборында) сақталған.

Өмірбаяны
---------

Прометей, 1630 
Биограф Паломиноның берген мəліметіне сəйкес, Франсиско Рибальтаның шеберханасында тəлім алған. Рибераның жастық шағы жайлы мəлімет аз. Болжамдар бойынша, 1613 жылы Италияға көшіп келген. Рим мен Парма қалаларында шеберлердің суреттерін зерттеген.

Суретшінің сақталған суреттерінің барлығы неаполитандық кезеңге жатқызылады. Алғашқы рет Рибераның Неапольда екенін 1616 жылы жергілікті əйелге үйленуі көрсетеді. Король көмекшісі, герцог Осун мен оның мирасқорларының тапсырыстарын орындаумен айналысты. Тапсырыс берушілердің басым бөлігі оның суреттерін Испанияға алып кететін, мұнда оның шығармашылығын құрметтейтін əрі жиі көшірмелерін жасайтын. 1626 жылы Рибера Қасиетті Луки Рим академиясының мүшесі болып тағайындалды.

Шығармашылығы
-------------

Қасиетті Филипптің қиналуы, 1639 
Рибераның алғашқы суреттері тенебризм дəстүрінде салынған жəне тəлімгері секілді Караваджоның үлкен əсері айқын көрінеді. Караваджоның еңбектері секілді Рибераның стильдік əдебі жарық пен көлеңкеге негізделген. Драмалық қойылымдарда ол рух пен еркіндіктің тəннің əлсіздігі мен қиналуды қалай жеңетінін көрсетеді.

Оның суреттеріндегі натурализм белгілері Рибераны қорқынышты аңыздар мен өсектердің басты кейіпкері етті. Көптеген жылдар бойы Рибера түрмелерде жүргізілетін тергеулерге қатысып, қылмыскерлерді қинау кезіндегі суреттерін салды. Рибераның шығармашылығында мифологиялық жəне діни картиналар маңызды орын алады. Оны антикалық тарих, діни оқиғалар мен əулиелердің өмірі қызықтырды. Бірнеше портреттері де сақталған.

1635 жылдан бастап, Рибера қалыпты жағдайдағы суреттерді сала бастайды: жарық пен көлеңке шекарасы жұмсарып, түстер гаммасы алтын жəне күміс түстес бояулармен толығады. Шынайы өмірде қорқынышты болып көрінетін суреттердің маңызды бөлшектері бояуды өзгеше түрде жағу арқылы ерекшелендірілген. Жаралар, əжімдер мен сақалдың драмалық əсері қызыл бояудың қалың жағылуы арқылы артады.

Суретшінің үздік картинасы ретінде «Қасиетті Инесса» (1641; Дрездендегі сурет галереясы) картинасы есептеледі.

Дереккөздер
-----------
**Хосе Хираль**(*Хираль Перейра;Giral Pereyra*)(22.09.1879,Саньтяго - Де -Куба,-23.12.1963,Мехико) - испан саяси қайраткері және ғалым - химик. Саламанка және Мадрид университеттерінің профессоры. Ұлттық медициналық академияның мүшесі. Республикалық қозғалысқа белсене қатысушы. Испан халқының фашистік бүлікшілерге және итальян - герман интервенттеріне қарсы соғысы (1936-39) кезінде Хираль 1936 жылы шілде-қыркүйек аралығындағы- республикалық үкіметтің премьер министрі, 1937-38 жылдары сыртқы істер министрі болды. Бейбітшілікті жақтаушылар қозғалысына белсене қатысты. 1950-55 жылдары Бүкіл Дүниежүзілік Бейбітшілік Кеңесі Бюросының мүшесі.

Дереккөздер
-----------

[1]



1. ↑  Қазақ Совет энциклопедиясы, 1978 жыл, Алматы,12 том, 32 бет
**Ирина Петровна Аронова** - 1957 жылы Калининград облысы Светлый қаласында туған. әл-Фараби атындағы Шымкент педагогикалық мәдениет институтын, А.Байтұрсынов атындағы Қостанай мемлекеттік университетін бітірген. 

1977-1984 жылдары – Қостанай облысы Наурызым аудандық мәдениет үйінің методисі болды. 

1984-1985 жылдары – Қостанай облысы Наурызым аудандық мәдениет бөлімінің инспекторы 

1985-1987 жылдары – Қостанай облысы Наурызым аудандық жергілікті радиоұйымдастырушысы 

1987-1992 жылдары – Қостанай облысы Наурызым аудандық атқару комитеті мәдениет комитетінің төрайымы 

1992-1992 жылы – Қостанай облысы Наурызым аудандық мәдениет бөлімінің меңгерушісі 

1992–1995 жылдары – Қостанай облысы Наурызым ауданы әкімінің орынбасары 

1995–1998 жылдары – Қостанай өңірлік күнкөрісі төмен азаматтарды қолдау қорының атқарушы бастығы 

1998-2007 жылдары – «Нұр Отан» ХДП-ның Қостанай облыстық филиалының бірінші орынбасары 

2012 жылғы қаңтардан бастап бесінші сайланған Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаты, «Нұр Отан» Халықтық Демократиялық партиясының мүшесі, партиялық тізім бойынша сайланған. 

«Қазақстан Республикасының тәулсіздігіне 10 жыл» (2001ж.), «Қазақстан Республикасының Парламентіне 10 жыл» (2006ж.), ҚР Президенті құрмет грамотасымен (2007ж.), «Қазақстан Республикасының тәулсіздігіне 20 жыл» (2011ж.) медальдармен марапатталған.

Сілтемелер
----------

Мәжілістің құрамы мен құрылымы, АРОНОВА Ирина Петровна
Сәулет өнері.Өнердің бұл түрі Қазақстанда X-XII ғасырларда Қарахан мемлекетінің кезінде өркендей бастаған еді.Оның басты дәлелі-Тараз қаласының маңындағы Айша-бибі,Бабаджа қатын сияқты сәулет өнерінің тамаша туындылары.Алайда XIII ғасырдағы моңғол шапқыншылығы бұл өнердің дамуына үлкен нұқсан келтірді.Өйткені XIII ғасырдан XIV ғасырға дейін жерімізде айтарлықтай ірі құрылыстар салынбаған. 

```
        XIII ғасырдың екінші жартысынан бастап қалалық отырықшылық мәдениеттің жандана бастауының нәтижесінде XIV-XV ғасырларда ірі архитектуралық құрылыс жүйелері салына бастаған.Мәселен, бұл кезден бізге жеткен сәулет өнерінің тамаша үлгілеріне Арыстан-баб, Қожа-Ахмет Йасауи, Көккесене, Алашахан, Дәуітбек, Тектұрмас сияқты кесенелер жатады.
        "Арыстан-баб кесенесі" көне Отырар қаласының батыс жағында 3км жерде, Сырдария өзеніне жақын орналасқан.Ел аузындағы аңыз бойынша, Арыстан-баб VII-VIII ғасырларда өмір сүрген. Оның басына тұрғызылған кесене құлап қалған. Сол құлап қалған күмбезді Әмір Темір XIV ғасырда қайта салғызыпты. Арыстан-баб кесенесі екі бөлмеден  тұрады.Ортасында дәлізі бар. Негізгі бөлмелердің төбесі күмбезбен көтерілген. Кесене XIX ғасырда бірнеше рет жөндеуден өткен.
```
Джон Уэсли
Уэсли
Методизм (Methodism), Англияда 18 ғасырда Джон Уэсли бастаған протестанттардың діни қозғалысы. 1737 жылы ағылшын дін қызметшісі Уэсли өзін құтқаруға деген сенімі пайда болған кезде осы түсінікті қолданған. Осыдан кейін шіркеуден тыс уағыз жүргізе бастайды. Методизм Англия шіркеулеріндегі қайта тірілту бойынша қозғалыс ретінде басталған, оның өкілдері шіркеулермен 1795 жылға дейін жанжалдаспаған еді. Методистерде жақсы ұйымдастырылған шіркеулерді басқару жүйесінің мықты орталық билігі болған. Олар жер-жерде тиімді ұйымдасып, мамандандырылмаған священниктерді қолдана білген. Қозғалыс 19 ғасырда тез өршіп, өнеркәсіптік аудандардағы жұмысшы тобының арасында ерекше қолданысқа ие болады. Методисттік епископалдік шіркеу 1784 жылы АҚШ-та негізі қаланған. Методисттік священниктер көптеген американдық қоныс аударғандар арасында қолдауға ие болып, жақтастар саны арта түскен болатын. Содан кейін ағылшын және американдық миссионерлер методизмді дүние жүзіне таратады. Методисттік доктрина Әулие Рухтың билігін көрсетеді. Ол Құдаймен жеке қатынастың қажеттілігі, құлшылық етудің қарапайымдылығы және кембеғал жандарға қамқорлық ету.
Методистердің Орталық залы ғимараты
Методистердің Орталық залы - Лондондағы Виктория көшесінің бойында орналасқан зәулім ғимарат. Бұл ғимарат көптеген мақсаттарда пайдаланады. Ол жиналыс залы, көрме орталығы, өнер галереясы, кеңсе ғимараты және туристік орын ретінде қызмет атқарады. Зал 2352 орындықтан тұрады. Орталық зал ағылшын протестантының уағызшысы және методизмнің негізін қалаушы Джон Уэслидің қайтыс болғанына 100 жыл толуына орай, 1912 жылы Патшалық аквариум, Ән залы және Империялық театрдың тұрған орнына салынған.

Орталық залда 1946 жылы алғаш рет шақырылған Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясының жиыны өткізілген. Бұл жер көбінесе саяси пікірталастардың өтетін орны болған. Махатма Ганди және Уинстон Черчилль секілді танымал саяси қайраткерлер осы жерден көпшілікке өз сөздерін арнаған. Үлкен темір-бетоннан жасалған құрылымына қарап Орталық зал басында шатырсыз ашық аспан астында жиналыстар өткізетін алаң ретінде жобаланған деп топшылауға болады. 

Орталық зал Методист шіркеуінің штаб-пәтері болып табылады. Орталық залдың бас жобасын Ланчестер қаласындағы Стюарт және Рикардс мекемесінің өкілі Эдвин Альфред Рикардс жасаған. Ғимараттың ішкі келбеті Пиранези сұлбасы негізінде жасалған, алайда оны іске асыру бастапқы жобадан әлдеқайда арзанға түскен.
Ғимараттың ортаңғы бөлігі Орталық залдан және қызыл кірпіштен салынеан мұнарадан тұрады. [1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алматы: "Аруна" баспасы. 208 бет. Сер.:"1100 қызықты дерек".
Светлана Николаевна Қалпақова (1985 г. 30 наурызының ) - театрдың және киноның россиялық әртісі.2001 жылы түсіп және 2005 жылы жоғарғы театрлық училищені Б. В. Щукинның (Борисовтың М. курсы) бітірді. Островскийдың А. "табысты жерін" дипломдық қойылымдарда ойнады, "12 Шекспир У. түні", Достоевскийдің Ф. "ақ түндері", "ханшайым Греза" Э. Ростанның, "осы жанның кәрі үй".Училищенің жалғауының есегінде труппаға деген қабылда- МХТ Чеховтің болды. Дебют - "Өзен аспа-жалап ағыспен" қойылым қойды.
2005 - Шекспир және түсте көрмеді... (деректі).
2006 - ленинградтық - эпизод
2013 - халықтың әкесінің ұлы[
2013 - көңілге деген тексеріс
2014 - аспанды (телесериал) аймалай

Дереккөздері
------------

" Мұрағатталған 2 қаңтардың 2014 жылы. Светлана\_Колпакова"
**Светлана Николаевна Подобедова** (25 тамыз 1986 жылы, Иркутск облысы, Ресей) – Қазақстандық зілтемірші (ауыр атлет). Ресейден (Зима қаласынан) қоныс аударып келген спортшы. 

2012 жылы Олимпиада чемпионы атанғанымен, 2016 жылы ХОК допинг қабылдаған деген сылтаумен жоққа шығарды. 

2007 жылға дейін Ресей құрамасы сапында болған. 2007 жылы Светлана Қазақстан азаматтығын қабылдады. Екі дүркін Әлем чемпионы (2009, 2010), екі дүркін Еуропа чемпионы (2004, 2005), Қазақстан чемпионы (2010, 2011, 2012), Азия (2009) және Азия ойындары (2010) чемпионы атанған. 2011 жылы Әлем чемпионатының күміс жүлдегері. Жұлқи көтеруде 134 кг салмақпен Әлем рекордын орнатқан. Қос сайыс бойынша 295 кг салмақтағы Әлем рекордын да Светлана Подобедова орнатқан.

Пошта маркасы, 2013 жыл
2007 жылы Светлана Подобедова және жаттықтырушысы Қазақстан ауыр атлетика федерациясымен келіссөз жүргізіп Қазақстан атынан қатысуға келісімін берді. Алайда Ресей ауыр атлетика федерациясы оның бұл әрекетін құптамай, Халықаралық ауыр атлетика федерациясына шағымданды. Өйткені ереже бойынша қандай да зілтемір көтеруші басқа елдің азаматтығын қабылдағаннан кейін арада екі жыл өткеннен соң ғана ресми халықаралық жарыстарға қатыса алады. Сөйтіп, ол төртжылдықтың басты жарысы Бейжің Олимпиадасынан шет қалды. 2009 жылы Подобедованың Алматыға келгеніне екі жылдан астып, ол Қазақстанның атынан сынға түсе алатын болды.

2009 жылғы Әлем чемпионатында жұлқи көтеру бойынша 130 кг бағындырып Әлем рекордын жасаса, серпе көтеру сынында 160 кг көтерiп абсалютті әлем рекордымен 2-шi орын алған Цао Лейден (Қытай) 23 кг басым түседі. Подобедова 2009 жылғы әлем чемпионы атағын тағы жеңіп алды. Сонымен бірге ол Түркияның Анталья қаласында өткен әлем чемпионатында дүниежүзілік рекордқа үш рет өзгеріс енгізді.

Марапаттары
-----------

* Ресейдің еңбек сіңірген спорт шебері.
* Қазақстанның еңбек сіңірген спорт шебері.
* «Қазақстанның үздік спортшы қызы» (2009, 2010).
* Халықаралық ауыр атлетика федерациясы көрсеткіші бойынша «Ең үздік зілтеміршісі» (2010).
* Profile IWRP
* «Парасат» ордені

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Республикасында кімнің кім екені. Екі томдық анықтамалықаласы Алматы, 2011 жыл. ISBN 978-601-278-473-2
2. ↑  (қолжетпейтін сілтеме) Подобедова – жыл спортшысы
***Олег Николаевич Щербаков*** (1925-1945), Кеңес Одағының батыры (1945). 1941 жылында Балқаш қаласында
Максим Горький атындағы мектептің 9-сыныбында оқыды, жазғы демалыс кезінде Балқаш мыс зауытынын байыту цехында слесарь болып істеді. 10-сыныпта оқып жүргенде армия қатарына шақырылып, Ташкент қаласындағы Танк мектебін үздік бітірді. Ленинград қаласындағы №152 танк бригадасымен Карель мойнағында алғаш соғысқа араласады. Эстонияны азат ету жорығында кіші лейтенант Щербаков жаудың «Фердинанд» типгі өздігінен жүретін зенбірегін, 2 бронефанспортерін, түрлі
қапибрлі 8 зенбірегін, жүк тиелген 2 көлікті суға батырды, жау солдаттары мен офицерлерінің талайын (150) оққа ұшырды және бір өзі 50 солдат пен офицерді тұткынға алады. 1945 жылында наурыз айында Германия жерінде қаза тапты.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5

*Бұл жаңа мақаланың бастамасы. Бұл мақаланы толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесуіңізді сұраймыз.*
**Кодекс** - заңның белгілі бір салаларына жататын нормаларды жаңа талаптар мен жағдайларға сәйкес, ішкі мазмұны жағынан күшейтіп, өзгертіп, толықтырып бір жүйеге салу арқылы жасалған заң актісі. Кезіндегі КСРО-ның құру жолында ілгері басқан сайын мемелекеттік мүшелерінің заң нормаларын жасақтау міндеті де күшейе түсті. Бұрын қабылдаған кейбір заңдар күшін жояды немесе оларды жаңа жағдайға бейімдеп толықтыру талабы қойылады. Осыған байланысты мезгіл-мезгіл сол заңды нормаларды қайта қарау, реттеу, бір жүйеге келтіру қажет. Нормативті актілерді реттеудің негізгі 2 жолы бар:

Олар - интерпретация және кодификация деп аталады.

1. Интерпретация - қолданып келген заңдылық нормаларды мазмұны жағынан өзгертпей, сол күйінде қалдырып, сыртқы белгілері мен көріністері бойынша бір жүйеге келтіру, сөйтіп, оларды пайдалануды жеңілдету.
2. Кодификация - заңды нормаларды салаларына сәйкес талдап жинау, қайта қарап жаңа жағдайға сай жаңа заң шығару, яғни заңды мейлінше жетілдіру.

Кодекс - осы кодификацияға жатады.

### Дереккөздер

Алматы-кітап, 1997ж. 4-том
***Тулақ*** – үстіне жүн сабау үшін, немесе төсеніш ретінде қолданылатын жүні алынбай, керіліп, кептірілген шикі тері.

«Ер арыса – аруақ, ат арыса - тулақ» деп тегін айтпаған халқымыз. Тулақ жасау үшін жаңа сойылған малдың (аңның) терісін ірі қаратікен тұзбен тұздап, дегдіген соң шелі мен ілескен көк етін қырып, тазалайды. Егер тері өте майлы болса, аққұс(күйдірілген әк тас, известь), ащы (сортаң топырақ, тұзды көлдің сазы) жағып майын алады.

Терінің майын алу үшін құстың ұсақталып ұнталған саңтырығын да жағады.

Содан соң терінің іш жағын қырып, тазалап алып, көлеңкеге керіп кептіреді. Тері әбден кепкен кезде қатайып, көнге айналады. Кепкен терінің үстіне көрпе, бөстек жержастық салып төсеніш ретінде пайдаланады. Жерге төселген тулақтан сыз өтпейді.

Жүн сабағанда тулақты аударып төсейді. Егер сабайтын жүн көп болса, бірнеше әйел бірігіп сабайды. Жүн сабауға көмектескен адамдарға шашу тамақ беріледі. Оны «тулақ шашу» деп атайды. Сабауды түзу өскен жыңғылдан, тобылғыдан, тал мен мойыл шыбықтарынан жасайды.

Ертеректе күйеу жігіт қайын жұртына алғаш келгенде босағаға тулақ төсеп отырғызатын дәстүр болған.

Бір жас жігіт қайын атасының үйіне келгенде, жеңгелері астына тулақ төсеп босағаға отырғызып қойыпты.

Сол үйдің үлкен қабаған иті бар екен, бөтен адамды көргенде төбет арс етіп оқыстан үріп қалғанда күйеу жігіт шошып кетіп, төрге бір-ақ секіріп шығады. Сонда бір жеңгесі бетін шымшып: «Масқара-ай, күйеу жігіт атамның төріне шығып кетті ғой», – депті.

Күйеу жігіт есік жақтағы төбетті қолымен нұсқап: «Анандай бәлекет арс етіп ұмтылса, атаңның төрі түгілі, көріне кірерсің», – депті.

***Шарық*** – шикі теріден лекерлеп тігілген қара дүсін аяқкиім.

«Аяқта жуан жіппен буған шарық сүйреліп, киіз шұлғау жалпылдап тұр», – дейді Ілияс Жансүгіров бір өлеңінде.

Бұрынғылардан: «Жаяудың аты – шарық, күші - азық», – деген сөз қалған.

Сиырдың сауыр терісінен шелі мен көк етінен ажыратып, түгі өкшеге қарай жататындай етіп пішіп, арнаулы ағаш қалыпқа кигізіп бүгіп тігеді. Содан соң жиегін бүгіп, шетінен бір елі жерден қайыс баулық өткізетін тесіктер тесіп, бау тағып, тартып байлап қояды.

Тері кепкен соң ішінен киіз байпақ немесе жүннен тоқылған шұлық киіп, шарықтың табанына киіз ұлтарақ салады.

Шарықтың бауы өкше жағынан шығып тұрады. Баудың екі ұшымен қонышты (балтырды) айқыш-ұйқыш байлап алады. Дайын шарықпен көк шөп тығыз өскен беткеймен сырғанаса түгіне шөптің сірісі жұғып,шарықтың табаны жылтырап әрлене түседі.

***Саба*** – қымыз, қымыран, шұбат ашытуға арналған, қам теріден бес қиық етіп пішіліп, тігілген ыдыс. Сабаны көбінесе жылқының жон терісінен тігеді. «Іргеде еміздікті қара саба, піспегі шемешекті алма сағақ» (Ілияс Жансүгіров).

Саба жасау үшін жылқы терісінің жүнін жидітіп, тазалап алған соң, арнайы үлгіге салып пішеді. Содан кейін бірнеше тәулік малмаға салып қояды.
Көне түркілердің тулары
Түркілердің көсемі Ашина ерекше қабілетті билеуші, жаужүрек қолбасшы болған. Аңыз бойынша, оны қасқыр емізіп, асырап өсірген. Сондықтан Ашина өзінің шыққан тегін білдіру үшін сарай қақпасының алдына бөрінің басы бейнеленген ту ілген. Бізге жеткен қолжазбаларда: "...Ежелгі түркі билеушілері басқа елдің елшілерін осы бөрі басы бейнеленген туға тізе бүгіп, құрмет көрсеткеннен кейін ғана қабылдайтын болған..."- айтылған.
Көне түркілердің тікелей ұрпағы - қазақтарда мұндай тулар XIX ғасырға дейін сақталып келген. Жамбылдың ұстазы Сұінбай ақын:
-Бөрі басы - ұраным,
Бөрілі менің байрағым. 
Бөрілі байрақ көтерсе,
Қызып кетер қайдағым,- деп ата-бабаларының ерлік дәстүрін жырлаған.
**Игорь Александрович Вовнянко** (14 шілде 1942, Алматы - 10 қазан 2021) — кеңестік және қазақстандық кинооператор, режиссер, сценарист. Қазақ КСР Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1986), Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (1998).

Өмірбаяны
---------

Игорь Вовнянко БМКИ-ді тәмамдаған. Еңбек жолын 1958 жылы "Қазақфильм" киностудиясында кинооператордың көмекшісі болып бастаған. Бүкілодақтық кинематография институтын бітірген (1969). 1969-1971 жылдар аралығы Куйбышев (қазіргі Самара) телестудиясында жұмыс істеді. 1971 жылдан "Қазақфильм" киностудиясында оператор болып жұмыс істеді. 1974 жылдан бері - КСРО Кинематографистер одағының мүшесі. 2005 жылдан Қазақстан Кинематографистер одағының төрағасы болды.

2021 жылы 10 қазан күні Игорь Вовнянко 80 жасқа қараған шағында қайтыс болды.

Еңбектері
---------

Қоюшы-оператор ретінде "Ерекше күн" (1971), "Көкжиек" (1973), "Қайдасыңдар, шабандоздар" (1974), "Кездеспей кеткен бір бейне" (1977), "Жылан жылы" (1982) секілді кинофильмдер мен бірнеше телевизиялық фильмдерді ("Жеңімпаз", 1979; "Қауын", 1982; 4 сериялы "Шоқан Уәлиханов" 1983 - 1985; "Дермене", 1986, т.б.) түсірді. Сонымен қатар "Құмшағыл тарихы" (1986), "Аустриядағы кездесулер", "Теңіз" (екеуі де 1987) деректі фильмдерінің сценарийін жазды жөне режиссері болды.

Марапаттары
-----------

* Қазақ КСР Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1986)
* Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (1998)
* Тәуелсіз жалпыұлттық Тарлан сыйлығының лауреаты (2004)
* Құрмет ордені (2008)

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстандық кинооператор және режиссер Игорь Вовнянко қайтыс болды
2. ↑  "Қазақ Энциклопедиясы", 2 том
*Басқа мағыналар үшін Жаңаталап ауылдық округі деген бетті қараңыз.*
**Жаңаталап ауылдық округі** – Түркістан облысы, Сайрам ауданында болған әкімшілік бірлік. Құрамына *Жаңаталап, Игілік, Қызылжар, Черноводск* ауылдары кірді. 2014 жылы құрамындағы барлық ауыл Шымкент қаласына берілгендіктен таратылған. Тұрғыны 12 259 адам (2009). Орталығы – Жаңаталап ауылы болған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Жекелеген елдi мекендерді есептi деректерден шығару туралы
2. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл. ISBN 5-89800-123-9, X том.
**Жаңатаң мұнай кен орны** — Каспий маңы ойпатының шығыс ернеуі маңындағы мұнай кен орны.

Географиялық орны
-----------------

Ақтөбе облысы Байғанин ауданында, облыс орталығынан оңтүстікте 380 км жерде орналасқан. Ең жақын елді мекен - Кемерші, ол кен орынның батысында 20 км-де. Кен орын 1992 жылы ашылды.

Геологиялық құрылмы
-------------------

Көтерілім ойыстың ернеу маңы өңіріндегі карбонаттық кемер аумағында орналасқан.1112 шағылдырушы бет бойынша көтерілім бойлыққа жуық бағытта созылыңқы пішінде келеді, өлшемдері -3900 м-лік изогипса бойынша 17x6,2 км, амплитудасы 450 м-ден асады. Көтерілім ауқымында 3 төбе оқшауланған. Оңтүстік төбе солтүстігінен тектоникалық жарылыммен шектелген, - -3500 м-лік изогипсамен жартылай күмбез құрайды. Ортаңғы және Солтүстік төбелер -3600 м-лік изогипсамен шектелген. Терригендік тау жыныстармен байланысты төменгі таскөмір түзілімдерінің өнімділігі анықталған.

Тығыздығы, құрамы
-----------------

Кеуектілігі 7-16%, өтімділігі 0,042-0,00048 мкм2 құмтастар мен алевролиттер жинауыш рөлін атқарады. Мұнайға қаныққан тиімді қалыңдық 6,6-33 м, мұнайға қанығу коэффициент 0,7. Мұнай шығымы 7,2-8,3 м3/тәулік болды. Мұнайдың тығыздығы 852 кг/м3, құрамында 0,32% күкірт, 13%-ға дейін парафин, 3% шайырлар мен асфальтендер бар. Кен орны жете барлау сатысында.
**Кола түбегі** — Ресейдің еуропалық бөлігінің солтүстік-батысындағы түбек.

Географиялық орны
-----------------

Мурманск облысы жерінде. Түбекті айнала Баренц теңізі мен Ақ теңізі сулары шайып жатыр, ауданы 100 мың км²-дей.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Тектоникалық тұрғыдан Балтық кристалдық қалқанының шығыс бөлігін қамтиды. Кембрийге дейінгі гнейс, гранит және тақтатастан түзілген.

Жер бедері
----------

Жер беті біршама биіктігі Батыс бөлігі төбелі жазық (400 – 500 м). Ландшафтысында араларын ірі көлдер бөлген тау массивтері (Хибин, абсолютiк биіктігі 1191 м, Лобозеро тундрасы, 1120 м, Мончетундра, 1114 м, т.б.) көтеріліп тұрады. Орталық бөлігінде Кейва суайырық қырқасы өтеді. Шығысы белесті үстіртті.

Климаты, өсімдік жамылғысы
--------------------------

Климаты Нордкап жылы ағысына байланысты жұмсақ. Өзендерінің суы мол, шоңғалдар жиі кездеседі. Солтүстігінде тундра, орталығы мен оңтүстігінде орманды тундра мен тайга ландшафтысы таралған. Апатит, никель, т.б. кен орындары бар. Ең ірі қаласы және порты – Мурманск.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, X том
Палермодаға стадион
**Спорт ғимараттары** — спортпен жаппай шұғылдануға, спорттық жарыс өткізуге, дене шынықтыруға арналған ашық немесе жабық алаң, үймерет немесе арнайы жабдық. Оларға спорт ареналары, манеждер, әмбебап спорт сарайлары, қысқы стадиондар, туристік лагерьлер, су станциялары, ипподромдар, дене шынықтыру залдары жатады.

Негізгі құрылысы - стадион, ол шағын, үлкен және олимпиялық болып бөлінеді. Сондай-ақ Спорт құрылысының ареналары қажет кезінде көрме немесе конерт залына айнала алады. Қазақстанда тұңғыш Спорт құрылысы - «Динамо» (1931), «Спартак» (1936) стадиондары Алматы қаласында бірыңғай жобамен салынды. 1955-67 жылдары салынған. Орталық стадион Үлкен спорт аренасы мен Кіші аренадан тұрады. Стадион трибуналарының астында спорт ойындарының,күрес, бокс залдары, жаттықтырушылар мен дәрігерлер бөлмелері, мейманхана орналасқан. Жасанды мұз айдыны бар Спорт сарайына басты зал, мұз дайындайтын машина бөлімшесі, медициналық және методикалық кабинеттер кіреді. Алатаудың көрікті Медеу сайында теңіз деңгейінен 1691,2 м биіктікте орналасқан «Медеу» спорт комплексі сәулет өнерінің озық үлгісі қатарына жатады. Қазақстанда қазіргі кезеңде (1987) 155 стадион, 9205 футбол алаңы, 113 бассейн, 8 қолдан жасалған мұз айдыны жұмыс істейді. Қарағандада Спорт сарайы (1958) мен «Шахтер» стадионы (1963), Өскеменде Спорт сарайы (1963) т.б. салынды.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ ССР 4 томдық қысқаша энциклопедия./Бас редактор Р.Н. Нұрғалиев;Алматы; Қаз.Сов. Энциклопед. Бас. редак. 1989 ISBN 5-89 800-009-7
**Спорттық журналистика** (ағылш. *sports journalism*),(журн.тип.) – спорт тақырыбындағы оқиғалар мен жаңалықтарды ұсынатын журналистиканың бөлімі.

. 

Спорттық журналистика әлемнің көптеген елдерінде жеке сала ретінде қарастырылады және спорт журналистерін дайындайтын ЖОО-да арнайы факультеттері бар. Онда болашақ спорт журналистін журналистикаға дайындаумен қатар спорттық ойындардың пайда болу, даму, қалыптасу тарихын оқыта отырып, спорт тақырыбына жазатын студенттерді дайындайды. 

Бүгінгі күні елімізде арнайы спорт журналистерін дайындайтын оқу орны жоқ. Дегенмен спорттық журналистикаға деген қазақ жастарының қызығушылықтары артып, спорт тақырыбында қалам тербеп жүрген жас журналистердің саны күннен-күнге молаюда.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
**Спорт алаңы** (ауладағы) физкультура және спортпен үзбей шұғылдануға қолайлы жағдай жасайды. Ауладағы шағын стадион көп орын алмайды, микроауданды көріктендіре түседі. Алаңның жобасы 42×26 м мқлшерінде болады. Алаңға төселетін төсемнің құрамы 40% – майда топырақ, 50% – құмқайрақ, 10% майда әк топырақ болуға тиіс. Спорт алаңына қойылатын снарядтар негізінен металл құбырлар мен ағаштан жасалады. Негізгу снарядтар айналмалы барабан, өрмелейтін сырықтар, гимнастикалық снарядтар, бөренелер мен штангалар. Онда сондай-ақ волейбол, баскетбол және басқа спорт ойындарын ойнауға арналған алаңдар белгілінеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Шаңырақ : Үй-тұрмыстық энциклопедиясы. Алматы : Қаз.Сов.энцикл.Бас ред. 1990 ISBN 5-89800-008-9
**Агапова Ирина Анатольевна** – жазушы, драматург, суретші.. 

1975 жылы Мәскеуде дүниеге келген.

1989 жылы «Диана, Латона и вредная Слигарона» пьесасы кәсіби сахнада қойылады. 

2000 жылы «Клуб» журналы Ирина Агапованы «ХХІ ғасыр драматургі» бағалайды. Қазіргі жастар арасындағы деп қарым-қатынас, жасөспірім кезіндегі махаббат жайлы «Современный котел дури» пьесасы 2000 жылы «Праздник в школе. Выпускные балы» жинағында жарық көреді. 2008 жылдан бастап әдеби журналдарда фантастика жанрындағы әңгімелері мен повестері жарияланады. Шығармалары: «Сказки старой мельницы», «Вертихвостки», «Три огонька возле елки», «Сапфиры принцессы», «Дорогой сказок братьев Гримм», «Здравствуйте, я ваш дядя!».

Дереккөздер
-----------

1. ↑
**Cамойлюк Ирина Федоровна** — 1954 жылы Өзбекстанның Қашқандария облысындағы Қарыс конысында туған.. 

  

С.М.Киров атындағы қазақ мемлекеттік университетінң журналистика факультетін бітірген(1979). 1972—1973 жылдар аралығында кітапханашы, Үштөбе атқару комитетінде бастырушы-хатшы, балалар бакшасының меңгерушісі, Мағадан телестудиясының редакторы болып қызмет істеген.

И.Самойлюктің "Қайнар" баспасындағы еңбек жолы 1984-1994 жылдар арасын қамтиды. "Білім" редакциясында, "Прогресс" творчестволық тобында корректор, кіші редактор, редактор жұмыстарын атқарған ол кезінде еліміздің ауыл шараушылығындағы өзекті мәселелерді қамтитың кітаптарды дайындауға қатысса, кейінгі жылдарда оқырман талаптарына лайықты "Ауыл шаруашылығының қазіргі экономикалық ахуалы", "Қолдан өрнек тоқу", "Бал арасын өсіру", "Отбасылық салтанат түрлері" секілді басылымдарды шығарды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері. Анықтамалық. Алматы, "Білім" баспасы. 2005 жылы — 576 бет.ISBN 9965-09-134-Х
**Көне дүние өнері** , Жерорта т. маңайындағы (әсіресе Ежелгі Грекия мен Римде) Алдыңғы Азияның Қара т-бен шектесетін елдерінде б.з.б. 1-мыңжылдық пен б.з-дың 5 ғ-на дейінгі кезеңде дамыған. К. д. ө. тарихта өшпес із қалдырып, басқа елдерге ықпал еткен көне Шумер, Мысыр мәдениетінен және осы маңайда тұрған түркі тілдес халықтарға жақын этрус, аландар өнерінен бастау алады. К. д. ө. негізінен адамның сұлулығы мен асқақ рухын, жасампаздығын бейнелеуге ұмтылды. Сәулетті сарайлар (Парфенон, Гера ғибадатханалары, Афина акрополі, т.б.) салынып, мүсіндер (Родос – Гелиос, Афина мүсіні, т.б.) сомдалды. Осы кезеңде сәулет және мүсін өнерінің әйгілі шеберлері өмірге келді (Иктин мен Калликрат, Поликлет пен Мирон, Фидий және Пракситель, т.б.). Кейінгі дәуірде К. д. ө. басқа елдер өнерінің дамуына біршама ықпал етті; қ. Грекия, Рим империясы.
**Көнешұңқыр мәдениеті** , ежелгі дүниедегі шұңқырлы мәдениет – энеолит дәуірінен сақталған ескерткіштердің жиынтық атауы. Қорған астындағы жерлеу шұңқырына байланысты айтылған. Б.з.б. 3-мыңжылдықтың 2-жартысы мен 2-мыңжылдықтың басын қамтиды. Алғаш К. м. ескерткіштерін 1901 ж. Донның солт-нен В.А. Городцов (1860 – 1945) тапқан. Бұл мәдениет ең гүлденген кезінде аумағы шығыста Оңт. Орал маңын, батыста Днестр өз. алабын, солт-те Самара Лукасын, оңт-те Терек, Кубань өзендері аралығын алып жатты. К. м-нің белгілі бір тайпаға немесе этн. қауымдастыққа жататын өзіндік ерекше нұсқалары – мәйіттің охрамен боялуы, жанында түбі дөңгелектеу келген өрнекті қыш ыдыстардың болуы. Бұл – ашық далаларда жартылай көшпелі және көшпелі шаруашылықты, өзен аңғарларында егіншілікті қатар ұстанған мал өсіруші тайпалар мәдениеті. Тас, мүйіз, сүйек, мыс түйреуіш, балта, пышақ, біз, т.б. шаруашылыққа қажетті бұйымдар жасалған. К. м. үнді-еуропа тіл тобына, қола дәуіріндегі қима мәдениетіне өз ықпалын тигізген.
**Көміртектік бірлік**  – 12С көміртек изотопы атомы массасының 1/12 бөлігіне тең массаның атомдық бірлігі. Қазіргі хим. кестелерде элементтердің салыстырмалы атомдық массалары К. б-пен берілген. К. б-ті 1959 ж. Теориялық және қолданбалы химияның халықар. одағы (ІUPAC) ұсынды. Мұның себептері: біріншіден, көміртек өте көп хим. қосылыстар түзе алады. Сондықтан ол арқылы басқа элементтер мен қосылыстардың салыстырмалы атомдық және салыстырмалы молек. массаларын есептеуге болады. Екіншіден, табиғатта таралған заттардағы көміртектің басқа изотоптарының массалық үлестері өте аз, сондықтан жаңа шкаладағы элементтердің салыстырмалы атомдық массаларының мәндері бұрынғыдан көп өзгермейді, тек дәлірек болады. Үшіншіден, осы күндері атомдық массаларды анықтау үшін қолданылатын масс-спектрометрлерде басқа элементтерге қарағанда көміртек атомдары мен иондары оңай және дәл анықталады. Сондықтан ІUPAC конгресінде көміртектің 12С изотопы массасының 1/12 бөлігін массаның атомдық бірлігі (көміртектік бірлік) ретінде қабылдады (1961). Көптеген елдерде оны көрнекті ағылшын ғалымы Дж. Дальтонның құрметіне дальтон деп атап, D деп белгілейді. 1D=1,6605410–27кг.
**Көнте** (синонимдері: **кемер белбеу**, **деңмент**) — қазақтың сәндік белбеуі. Оны малдың берік жон терісінен немесе аң терілерінен істейді. Көнтені қазақта "күдері белбеу" деп те атайды. Көнте жуан, қалың жалпақ белдік, қарапайым тіршілікте буынып жүреді. Сәнденген құймаланған көнтені мансапты, лауазымды адамдар да буынады. Көнте-белбеудің ең сапалы, асыл түрі, неше түрлі көзі, бағдары, әлеміші бар күмістеген белбеу, күмістеген бағдарлы ботаның көзіне ұқсас.

*Деңмент* (→*деңбет*) - күміс жапқан белбеу. Бұл да жергілікті сөйлеу тілінде қолданылады. Атырау, Маңғыстау облыстарында дегмент - әрі белбеу, әрі қылыш, оның бір түрі бұрама деңбет деп аталады. Атырау төңірегінде деңмент - күміс жапқан белбеу түрі: жалпақтығы төрт елі барқытқа күмістен ою орнатып жасаған белбеу ,алтынмен әшекейленген, алтын жапқан белбеуді сары ала деңмент деп атаған.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақтың ұлттық киімдері" кітабы
**Колам** (сингалша колама - маска, бет перде) - сингал халық театры. Ол аурудың "жынын" аластап қуатын ертедегі салт - жоралардың негізінде пайда болды. Ойынға жын , дию, сондай - ақ маймыл, аю т.б. мақұлықтардың бет перделері пайдаланылған. Кейіннен бет перделердің түрлері көбейіп, король, сапай қызметшілері, шаруалар, ағылшын, француз отаршылары т.б. бейнеленетін болған. Колам ойыны 2 бөлімнен тұрады. Алғашқы бөлімі әдетте ұзаққа созылады. Сахнада корль, сарай қызметшілері бейнеленіп, оларжың алдында би, пантохима орындалады. Кейнгі бөлімі ертегі немесе аңызға құрылған шағын пьесадан тұрады. Ойын астролог бет ердесін киген актердің құдайдан қайырым тілеумен аяқталады. Колам Оңтүстік Шри Ланканың (Цейлон) деревняларында сақталған. Ойын кешке басталып, таң атқанша созылады. Оған маска киген орындаушылар мен қатар тақпақшы, барабаншы және хор қатысады.

Қолданылған әдебиеттер
----------------------

* Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы 1974 жыл,5 том, бас редакторы М.Қ. Қаратаев, 493 бет
**Якуб Блащиковский** (пол. *Jakub Błaszczykowski*; 14 желтоқсан 1985, Трусколясы, Польша) — поляк футболшысы, жартылай қорғаушы. Польшаның екі дүркін үздік футболшысы.

Карьерасы
---------

2006 жылы тұңғыш рет Ұлттық құрама сапында ойнап, 2012, 2016 жылдары Еуропа чемпионатына қатысты. 2012 жылғы турнирде капитан ретінде ойнады. Топтық кезеңнің екінші турында Ресейдің қақпасына бір гол соқты (1:1). 

2016 жылғы турнирде де бір рет мергендігімен көзге түсті, топтық кезеңде Украинаның қақпасына матч тағдырын шешкен жалғыз голды енгізді. Ширек финалда Польша-Португалия матчының соңы пенальтилер сериясына тіреліп, Якуб өз соққысын дарыта алмады, нәтижесінде жартылай финалға Португалия шықты.

Карьерасының жарқыраған жылдары "Боруссияда" (Дортмунд) өткізіп, Германия чемпионы, Германия кубогының иегері, УЕФА Чемпиондар Лигасының финалисі (2013) атанды. 

2017 жылы "Вольфсбургке" ауысып, қосалқы құрамда қалып кете бергесін Польшаға оралды да, бір кездері өзі ойнаған "Висла" (Краков) командасына ауысты. Клубпен жарты жыл бойы не-бары 116 еуро жалақыға ойнауға келісім шарт жасасты, сондай-ақ клубтың есеп шотына 300 мың еуро аударды, клуб ол қаржыны қарыздарынан құтылуға жұмсады. Осылай Якуб қайырымдылығымен де көзге түсті.

Жетістіктері
------------

### Командалық

«Висла (Краков)»

* Польша чемпионы (1): 2004/05,

«Боруссия (Дортмунд)»

* Германия чемпионы (2): 2011, 2012
* Германия кубогы (1): 2012
* Германия суперкубогы (1): 2013

### Жеке

* Польшадағы жыл футболшысы: 2008, 2010

Дереккөздер
-----------

1. ↑

Сілтемелер
----------

* 90minut.pl
* Профилі(қолжетпейтін сілтеме)

(қолжетпейтін сілтеме)
**Кола Ди Риенцо** (итал. *Cola di Riienzo*; шын аты-Никола ди Лоренцо Габрини (лат. *Nicola di Lorenzo Gabrini*), 1313 — 8 қазан 1354)- *итальян саяси қайраткері*.

Өмірбаяны
---------

1347 жылы мамырда Римде республика орнатылған соң, *Кола Ди Риенцо* *халық трибуны* болып жарияланды. Бірақ сол жылдын желтоқсанда оған наразы алпауыт феодалдар оны шетелге қашуға мәжбүр етті. 1350 жылы Прагада тұтқынға алынды. 1352 жылы 25 ақпанда шіркеуден аласталды. Оны өз мақсатына пайдаланбақ болған жаңа папа Иннокентий VI-ның көмегімен ол 1354 жылдың тамызында Римге қайта оралды. Ол Рим алпауыттарымен күресті қайта бастады, бұл үшін халықтан алынатын салықты өсірді, билеудін *тирандық әдістерін* қолданды. Бұл әрекеттері 1354 жылы 8 қазанда көтеріліс туғызды. Осы көтеріліс кезінде өлтірілді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1974ж. 5 том
**Жұмыс процестерінің жиынтығы** — өндіріс процестерінің ұйымдастырушылық және технологиялық ерекшелігі. Олар ерекше технологиялық мазмұнда болады, жұмыстың орындалуы барысында арнайы өндіріс құрал-жабдықтарының қажеттігін, жұмысшылардың белгілі мамандық иесі болуын талап етеді. Жұмыс процестерінің жиынтығы бірнеше тармақка бөлінеді. Айталық, жер асты және ашық тәсілдермен көмір қазып алу жұмыстарына дайындық немесе кен бетін ашу, тазалап қазып алу жұмыстары, көмірді темір жол вагондарына тиеу және басқалар жатады. .

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Орысша-қазақша түсіндірме сөздік. (Тау-кен ісі, кен байыту және металлургия салалары бойынша) Жалпы редакциясын басқарған Ә. Бектібаев. Алматы: Ғылым, 1999.ISBN5—628—00001—9
**Жекдуадақ** - дуадақтар тұқымдасына жататын, дене пішіні орташа, салмағы 1 – 2,5 кг құрайтын құс түрі. Шөлді аймақтарда онша көзге түсе бермейді, бірақ ұшқан кезінде бірден байқалады. Қанатында ақ және қара жолақтары бар, ірі құс. Әсіресе сәуірдің басында таңертең аталықтың ойнақ салуы таңқаларлық көрініс: жайылған ақ-қара жағасы құстың артына тастаған басын жасырып тұрады, шұғыл дірілдеген қозғалыс, бұл көріністің ғажайыптылығын одан әрі күшейтеді. Сондықтан оның екінші аты - сұлу дуанақты - осынысы үшін алған болар. Ұшу жылдамдығы 40 км/сағ дейін жетеді. Жекдуадақтың ең сүйікті мекендейтін жері - балшықты жазықтықтың құммен шектескен жиегі, бірақ, ол құмның ортасында, Бетпақдала мен үстірттің ортасындағы тақырда да мекендейді. Қазақстанда мекендейтін жекдуадақтар қыс мезгілінде Арабия, Иран, Ирак, Пәкістан шөлдеріне ұшып кетеді.Ол жақта олар атақты араб қыран аң аулауының қызығушылық нысаны болады. Осы аулаудың зардабынан бұл құстың саны азайып, Қазақстан Қызыл кітабына енгізілген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстандағы жануарлар әлемі» кітабы,«Алматыкітап» ААҚ, 2003 жыл. ISBN 9965-628-91-2
**«Знамя»** ─ ай сайын жарық көретін әдеби-көркем және қоғамдық-саяси орыс журналы. 

1931 жылдан бастап жарық көреді. Журнал алғашында «ЛОКАФ» (Қызыл армия мен флотының әдеби бірлестігі баспасы) атымен аталады. 1933 жылы «Знамя» атауы пайда болады. Казіргі бас редакторы – С.И. Чуприн. 

1934-1948 жылдары Всеволод Вишневский, 1949-1984 жылы Вадим Кожевников, 1986-1993 жылдары Григорий Бакланов, 1993 жылдан бастап Сергей Чуприн журналдың бас редакторы болады. 2003 жылы журналда «Ни дня без книги» айдары ашылады, Анна Кузнецова ай сайын 30-31 жаңа кітапқа шолу жасап, оқырмандарға түсініктеме беріп отырған.

Дереккөздер
-----------
**Рэйчел Вайс** (ағылш. *Rachel Weisz* [ˈvaɪs]; 7 наурыз 1970, Лондон, Ұлыбритания) — британдық кино және театр актисасы. «Оскар» жүлдесінің номинанты атанған.

Балалық шағы
------------

Рэйчел Ханна Вайс 1970 жылы 7 наурызда Ұлыбританияның Лондон қаласында дүниеге келген. Оның әкесі Джордж Вайс, ұлты бойынша еврей, Венгрияда дүниеге келген. Еврейліктерді жақтырмайтын адамдардан қашып, Англияға көшуге мәжбүр болды. Рейчелдің анасы, Эдит Рут, Венада туып өскен. Оның қанында да еврей қаны бар. Рэйчелдің айтуы бойынша, ол «интеллектуалды еврей үйінде» өскен және өзін еврей деп санайды. Актрисаның Минни атты апайы бар. Вайс ағылшын тілін Кэмбридж университетінде оқыған. Cambridge Talking Tongues атты студенттерге арналған драмалық группаның негіздеушілерінің бірі болған.

Мансап
------

1994 жылы Gielgud театрында қойылған Design for Living пьесасындағы рөлі Рэйчелға табыс әкеледі. Сол жылы «Цепная реакция» фильмінде түсіп, кейіннен Бернардо Бертолуччидің «Ускользающая красота» фильмінде рөлге ие болады. «Мумия» (1999 жыл) және «Константин: Повелитель тьмы» (2005) фильмдері де оның танымал атануына өз үлесін қосқан болатын. Вайс 2005 жылы Джон ле Карренің кітабынан түсірілген «Преданный садовник» фильмінде түсіп, «Алтын глобус» және «Оскар» сыйлықтарының номинанты атанған. 2006 жылы «Фонтан» және «Мои черничные ночи» фильмдерінде рөлдерге ие болады.

Жеке өмірі
----------

Вайстың американдық режиссер Даррен Аронофски атты жігіті болды. 2006 жылдың 31 маусымында екеуінің ұлдары Генри дүниеге келеді. Бірақ, 2010 жылдың 9 қарашасында олар бірге тұрмайтындығы және кездеспейтіндігі жайлы айтады. Оған қарамастан, олар достар болып қалды және ұлдарын бірге асырап жатыр. Рэйчел 2011 жылдың 22 маусымында Нью-Йорк қаласында Дэниел Крэйгпен некеге отырды.

Дереккөздер
-----------

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Рэйчел Вайс
* Рэйчел Вайс. Мұрағатталған 28 қаңтардың 2015 жылы.
**Хемоз** (chemosіs) — көз алмасының дәнекер тінді қабығының ісінуі. Хемоз ауруы негізінен көз алмасы мен оның қосалқы мүшелерінің жиі кездесетін ауруларының: блефарит (қабақтың қабынуы), кератит (көздің мүйізгек қабығының қабынуы) және конъюнктивит салдарынан дамиды. Ал Хемоздың асқынуына теріскен, дәнекер тінді қабықтың кейбір жедел қабынуларында (пневмококк, Кох-Уикс, гонококк, т.б.), көз алмасы қабықтарының қабынуларында, көз шарасының ісіктерінде, бадырақ көзде (экзофтальде) және организмнің жалпы әлсіреуінде (мысалы, қан аздықта, т.б.), сүйек қабынуы аурулары кезінде, қан мен лимфа сұйықтықтарының іркілуінде байқалады.

Сілтемелер
----------

"Қазақ Энциклопедиясы", 9 том