Неон Ne
**Неон** (лат. *Neonum*; **Ne**) — элементтердің периодтық жүйесінің VІІІ тобындағы хим. элемент, ат. н. 10, ат. м. 20,179; инертті газдарға жатады. Жерде негізінен атмосфераның құрамында кездеседі, 1 м3 ауада 16 см3 Н. болады. Атмосф. Н. тұрақты үш изотоптан: 20Ne (90, 92%), 21Ne (0,257%), 22Ne (8,82%) тұрады. 

Неонды ағылшын ғалымдары У.Рамзай (1852 – 1916) мен М.Траверс сұйық ауаның ұшқыш фракциясын зерттеу кезінде ашқан (1898). Н. қалыпты жағдайда түссіз, иіссіз газ. 0°С-та тығызд. 0,900 г/л, балқу t –248,6°С, қайнау t –245,9°С. Суда ерігіштігі 10,4 мл/л. Қатты Н-ның кристалдық торы кубты. Н. молекуласы бір атомды; атомының сыртқы электрон қабатында 8 электроны бар және олар өте тұрақты. Н-ның хим. қосылыстары синтезделінбеген. Ауаны ыдырату кезінде алынады. Н. негізінен электртех. өнеркәсіпте қолданылады. Н-мен толтырылған қызыл түс беретін шамдар порттарда, әуежайларда, т.б. пайдаланылады. Сұйық Н. төмен температура алу үшін қолданылады.

Неон гелиймен бірге сұйылту және ірі өнеркәсіптік қондырғыларда ауаны бөлу процесінде жанама өнім ретінде алынады. "Неоно-гелий" қоспасын бөлу адсорбция және конденсация және төмен температуралы ректификация есебінен бірнеше тәсілмен жүзеге асырылады.

Адсорбциялық әдіс гелийге қарағанда неон қабілетіне негізделген, сұйық азотпен салқындатылатын белсендірілген көмірмен адсорбциялау. Конденсациялық тәсіл сұйық сутегімен қоспаны салқындату кезінде неонды мұздатуға негізделген, ректификациялық әдіс гелий мен азоттың қайнау температурасының айырмасына негізделген.

Неонды ауадан сұйық ауаны екі рет ректификациялау аппараттарында шығарады. Газ тәрізді неон мен гелий жоғары қысымды колоннаның жоғарғы бөлігінде, яғни 0.55 МПа жуық қысыммен сұйық N2 салқындатылатын дефлегматордың құбыр кеңістігіне берілетін конденсатор-буландырғышта жиналады. Дефлегматордан NE байытылған қоспасы және N2-ден тазарту үшін белсендірілген көмірі бар адсорберлерге жіберілмейді, олардан қыздырғаннан кейін газгольдерге түседі( NE + He құрамы 70% - ға дейін); газ қоспасын шығару дәрежесі 0.5-0.6.


| Менделеев құрастырған химиялық элементтердің периодтық кестесі |
| --- |
|  | 1 | 2 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| 1 | H |   | He |
| 2 | Li | Be |   | B | C | N | O | F | Ne |
| 3 | Na | Mg |   | Al | Si | P | S | Cl | Ar |
| 4 | K | Ca |   | Sc | Ti | V | Cr | Mn | Fe | Co | Ni | Cu | Zn | Ga | Ge | As | Se | Br | Kr |
| 5 | Rb | Sr |   | Y | Zr | Nb | Mo | Tc | Ru | Rh | Pd | Ag | Cd | In | Sn | Sb | Te | I | Xe |
| 6 | Cs | Ba | La | Ce | Pr | Nd | Pm | Sm | Eu | Gd | Tb | Dy | Ho | Er | Tm | Yb | Lu | Hf | Ta | W | Re | Os | Ir | Pt | Au | Hg | Tl | Pb | Bi | Po | At | Rn |
| 7 | Fr | Ra | Ac | Th | Pa | U | Np | Pu | Am | Cm | Bk | Cf | Es | Fm | Md | No | Lr | Rf | Db | Sg | Bh | Hs | Mt | Ds | Rg | Cn | Nh | Fl | Mc | Lv | Ts | Og |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Сілтілік металдар |  Сілтілік жер металдар  | Лантаноидтар | Актиноидтар | Ауыр металдар | Басқа металдар | Металлоидтар | Басқа бейметалдар | Галогендер | Инертті газдар |

 |



1. 1 2 3  Size of neon in several environments  (ағыл.).  www.webelements.com. Тексерілді, 8 шілде 2009.