**Постмодернизм** ( фр. *postmodernisme* - модернизмнен кейін ) - 20 ғасырдың екінші жартысы мен 21 ғасырдың басындағы ғаламдық қоғамдық өмір мен мәдениеттегі құрылымдық жақын құбылыстарды айқындайтын ұғым болып табылады.Көп жағдайда «модернизмді ауыстырған» [2] деп түсіндіріледі. Ол философиядан кейінгі классикалық емес түрін суреттеу үшін де, өнердегі стильдер жиынтығын сипаттау үшін де қолданылады. Постмодернизм – модернистік өнердің (ішкі) ресми антитезасын білдіретін бірегей философиялық ұстанымды, сондай-ақ қазіргі дәуірдің бұқаралық мәдениетін қамтитын заманауи мәдениет жағдайы   .

Тарих
-----

Постмодерндік идеологтар 20 ғасырдың бастапқы кезінде, қазіргі кезеңдегі ойлаудың классикалық түрі классикалық емеске, ал дәуірдің аяғында постклассикалық емеске ауысады деп тұжырымдайды. Постмодерндік дәуірдің қалыптасуы 1960-1970 жылдары қалыптасты, ол оның идеяларының дағдарысына, сондай-ақ аса негіздердің «өлуі» деп аталатын реакция ретінде қазіргі дәуірдің процестерімен байланысты және логикалық түрде туындайды. : Құдай ( Ницше ), авторы ( Барт ), адам (гуманитарлық)  .

Постмодернизмнің алғы шарттары ертеректе пайда болды. Осылайша, Лобачевский математикада сонау 1829 жылы өзінің «Геометрия принциптері туралы» еңбегінде Евклид геометриясын еркін қисық кеңістіктерге жалпылай отырып, кеңістіктің евклидтік емес геометриясын енгізді. Осылайша, ол евклид геометриясының кеңістіктің қисықтығы нөлге тең болғандағы айтарлықтай жағдай екенін көрсетті.

Курт Годель 1930 жылы арифметика аксиомаларының дәйектілігін арифметика аксиомаларының негізінде дәлелдеуге болмайтынын (егер арифметика сәйкес келмесе) және оның толық емес болмайтынын дәлелдеді.

Алан Тьюринг алгоритмдік шешілмейтін есептердің бар екенін көрсетті, атап айтқанда, ол 1936 жылы Тьюринг машинасында тоқтату мәселесі шешімі жоғын дәлелдеді. Алгоритмдік шешілмейтін есептердің болуы, оның дәл логикалық сипаттамасы бар болса да, есептің шешімін жасайтын әмбебап шешуші алгоритмнің жоқтығын білдіреді.

Постмодернизмнің жарияланған «бастауы» Лесли Фидлердің 1969 жылы Playboy журналында батыл жарияланған «Шекараны кесіп өт, арықты толтыру» атты мақаласы болып саналады. Американдық теолог Харви Кокс 1970 жылдардың басындағы Латын Америкасындағы дін мәселелеріне арналған еңбектерінде «постмодерндік теология» ұғымын кеңінен қолданады. Дегенмен, «постмодернизм» термині Чарльз Дженкстің арқасында танымал болды. «Постмодерндік архитектураның тілі» кітабында ол бұл сөздің өзі 1960 және 1970 жылдары американдық әдебиеттануда ультрамодернистік әдеби эксперименттерді белгілеу үшін қолданылғанымен, автор оған түбегейлі басқа мағына бергенін атап өтті  .

1970 жылдардағы ғылымның, мәдениеттің және жалпы қоғамның қазіргі жағдайын Дж.Ф.Лиотар «постмодерндік мемлекет» ретінде сипаттады. Бұрынғыдан түбегейлі ерекшеленетін жаңа дәуірдің психикалық ерекшеліктерін алу үшін «постмодернизм» термині қолданысұа енгізілді.

Терминнің өзі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде (декаденттік тенденциялардың шыңында) Р.Панвицтің «Еуропалық мәдениет дағдарысы» (1917) еңбегінде пайда болды. 1934 жылы әдебиеттанушы Ф.де Онис өзінің испан және латын америкалық поэзиясының антологиясы кітабында модернизмге реакцияны көрсету үшін қолданады. 1947 жылы Арнольд Тойнби өзінің « Тарихты түсіну » кітабында постмодернизмге мәдени мағына береді: постмодернизм дін мен мәдениеттегі Батыс үстемдігінің аяқталуын білдіреді  .

Осылайша, математиканың көмегімен дүниені сипаттаудың екіұштылығы мен шектеулері, математикалық жүйелер арқылы әлемнің белгілі бір аспектілері мен бөлшектерін ғана суреттеуге болатындығы, дүниені математикалық түрде әр түрлі, бірақ ешқашан қарама-қайшы емес құралдардың көмегімен ғана көрсетуге болатыны көрсетілді. .

Постмодернизм неоавангардтың экстремизмі мен нигилизмінен бас тартуды, дәстүрге қайта оралуды, сәулет өнерінің коммуникативті рөліне баса назар аударуды білдірді. Архитектураға деген көзқарасындағы антирационализмді, антифункционализмді және антиконструктивизмді негіздей отырып, Дженкс эстетикалық артефакт жасаудың басымдылығын талап етті . Кейіннен бұл тұжырымдаманың мазмұны американдық сәулет өнеріндегі жаңа бағыттардың және француз философиясындағы жаңа қозғалыстың ( Ж. Лакан, Дж. Деррида, Ж.-Ф. Лиотар, М. Фуко ) бастапқы өрісі тар анықтамасынан бастап, оны қамтитын анықтамаға дейін кеңейді. 1960-1970 жылдары мәдениеттің барлық салаларында, соның ішінде феминистік және нәсілшілдікке қарсы қозғалыстарда басталған процестер . 1990 жылдары постструктурализм, постмодернизм және француз феминизмінен постмодерндік феминизм пайда болды.

Ұғымның негізгі интерпретациясы
-------------------------------

Қазіргі уақытта постмодернизмнің мәдени феномен ретіндегі бірқатар концепциялары бар, олар кейде бір-бірін жоққа шығарады  :

1. Юрген Хабермас, Дениел Белл и Зигмунт Бауман трактуют постмодернизм как итог политики и идеологии неоконсерватизма, для которого характерен эстетический эклектизм, фетишизация предметов потребления и другие отличительные черты постиндустриального общества.
2. В трактовке Умберто Эко постмодернизм в широком понимании — это механизм смены одной культурной эпохи другой, который всякий раз приходит на смену авангардизму (модернизму) («Постмодернизм — это ответ модернизму: раз уж прошлое невозможно уничтожить, ибо его уничтожение ведёт к немоте, его нужно переосмыслить, иронично, без наивности»)
3. Постмодернизм — общий культурный знаменатель второй половины XX века, уникальный период, в основе которого лежит специфическая парадигмальная установка на восприятие мира в качестве хаоса — «постмодернистская чувствительность» (Hassan, 1980; Welsch, 1988, Ж.-Ф. Лиотар).
4. Постмодернизм — самостоятельное направление в искусстве (художественный стиль), означающее радикальный разрыв с парадигмой модернизма (Г. Хоффман, Р. Кунов).
5. По мнению же X. Летена и С. Сулеймена, постмодернизма как целостного художественного явления не существует. Можно говорить о нём как о переоценке постулатов модернизма, но сама постмодернистская реакция рассматривается ими как миф.
6. Постмодернизм — эпоха, пришедшая на смену европейскому Новому времени, одной из характерных черт которого была вера в прогресс и всемогущество разума. Надлом ценностной системы Нового времени (модерна) произошёл в период Первой мировой войны. В результате этого европоцентристская картина мира уступила место глобальному полицентризму (Х. Кюнг), модернистская вера в разум уступила место интерпретативному мышлению (Р. Тарнас (ағыл.)).

Постмодернизм мен модернизмнің айырмашылығы
-------------------------------------------

Модернизмге антитеза ретінде пайда болған, санаулылар ғана түсінуге ашық , постмодернизм бәрін ойнақы күйге келтіріп, бұқара мен элиталық пайдаланушылар арасындағы қашықтықты теңестіреді, элитаны бұқараға қысқартады ( гламур ).

Модернизм - бұл Модерн әлемін экстремистік жоққа шығару (позитивизмі және сциентизмімен), ал постмодернизм - сол Модернизмді экстремистік емес теріске шығару.[]
</link></link></link> .

Постмодернизм мен модернизмнің айырмашылығы мынада  : постмодернизм философиясында ғылыммен емес, өнермен жақындасу бар. Сонымен, философиялық ой ғылымға қатысты маргиналдылық аймағында ғана емес, сонымен қатар 20 ғасырдың аяғындағы көркем мәдениетте де байқалатын концепциялардың, тәсілдердің, рефлексия түрлерінің индивидуалистік хаосы жағдайында болады. Философияда, сондай-ақ жалпы мәдениетте деконструкциялау тетіктері жұмыс істейді, бұл философиялық жүйеліліктің ыдырауына әкеліп соқтырады, философиялық концепциялар «әдеби пікірталастарға» және «лингвистикалық ойындарға» жақындап, «салаң ойлау» басым. «Негізінде сенімділік пен объективтілік мүмкіндігін жоққа шығаратын... «әділет» немесе «дұрыс» сияқты ұғымдар өз мағынасын жоғалтатын...» [10] «жаңа философия» жарияланды. Сондықтан постмодернизм өзіне тән антирационалдылығы бар маргиналды китчи философиялық дискурс ретінде анықталады.

### Гносеологиялық дағдарыс және конструктивизм доктринасы постмодернизмнің негізі ретінде

О.Ю атап өткендей. Цендровский, «жаңадан қалыптасып келе жатқан постмодерндік дүниетанымның мазмұны негізінен сыншыл және жағымсыз, ол «жаңа білімді» тудырмайды, «ескі білімнің» заңдылығына күдік тудырады». гносеологиялық дағдарыс және жобаның сәтсіздігі туралы хабардарлық Ағарту.Философиясы постмодерндік дүниетанымның негізі де, көрінісі де болған постструктуралистік ойшылдар объективті білімнің мүмкін еместігін және сенімділік критерийлерінің жоқтығын алға тартады, олар «әдістемелік» принципін бекітті. күмән» барлық позитивті ақиқаттарға, көзқарастар мен сенімдерге қатысты.» Қазіргі заман идеалдарының заңдылығы, оның «биліктері мен киелі орындары өздерінің ішкі қисынсыздығымен, негізсіздігімен және деструктивтілігімен әшкереленеді. Прогресс, шындық, мән, тәртіп, әділ қоғам, тұтастай алғанда, бүкіл батыстық « логоцентристік дәстүр», Жак Дерриданың анықтамасы бойынша, идеологиялар мен мифтердің жиынтығы деп жарияланды» .

### Әлем мәтін ретінде

Әлемнің постмодерндік суретінде конструктивистік таным теориясы тұрғысынан белгі (соның ішінде вербальды, яғни белгілер жүйесі ретіндегі ұғым мен мәтін) «өзінің сілтемелік функциясынан айырылған» , шындықты бейнелеу функциясы. Бұл түбегейлі мүмкін емес деп жарияланды. Бұл жағдайда не қалады? Тек басқа белгілер мен басқа мәтіндер. Сонымен, кез келген дискурстың шынайы мазмұны тек басқа дискурстар болып табылады;ұғым – ұғымдардан, белгі – белгілерден, мәтін – мәтіндерден тұрады, олардың шындықпен байланысы жоқ. Бүкіл әлем, соның ішінде өзіміз, өзіміз туралы идеямыз тек мәтін, күрделі семиотикалық жүйелер. Бұл жағдайдың классикалық анықтамасын Дж.Деррида берген: «Мәтіннен тыс ештеңе жоқ», мәдениет, тарих, тұлға – бәрінің мәтіндік сипаты бар  .

### Метабаяндар мен үлкен жобалардың күйреуі

Лиотард пен З.Бауман атап өткендей, дәстүрлі және индустриалды қоғамдардың ең маңызды ерекшелігі – оларда адамдарды біріктіретін және оларға үлкен алыс мақсаттар беретін идеологиялардың үстемдігі, бір сөзбен айтқанда, «үлкен жобалар» мен әмбебап тілдер дәуірі болды. оларды сипаттайтын ( метанарративті ), мысалы, метанарративті платонизм, христиандық, қазіргі еуропалық рационализм және ағартушылық. «Бүгін, - деп жазады Лиотар, - біз «ұлы әңгімелердің» бөлшектенуіне, екіге бөлінуіне және көптеген қарапайым, кішігірім, жергілікті «әңгіме-әңгімелердің» пайда болуына куә болып отырмыз  » ойлауды басу және билікті заңдастыру әлемнің жаңа бейнесінің бір бөлігіне айналғандықтан, білім мета-баяндауларға сенімсіздікке әкелді.Бір сөзбен айтқанда, біз «үлкен жобалардың», соның ішінде әлеуметтік жобалардың құлауы туралы айтып отырмыз. Канттың жаһандық либерализмі, сосын фашизм мен коммунизм»  .

### Құдайдың «өлімі», тақырыптың «өлімі», автордың «өлімі».

Жылдар бойы ақырындап жүзеге асыруға тырысқан Құдайдың «өлімі» постмодернизмде әлем мәтін, адам мәтін болғандықтан, адам бостандығы туралы сөз болмайтынын түсіну арқылы толықтырылады. Біздің іс-әрекеттеріміз біздің «Мен» мәтіндік, мәдени құрамымен анықталады, біз мұрагерлік мінез-құлық үлгілерінің және шындықты қабылдау тәсілдерінің жиынтығымыз. Бұл өзінен емес, тек өзінің субъективтілігінен емес, ғасырлар бойына жалғасып келе жатқан бүкіл орасан зор мәтіндер жинағы атынан жасайтын авторға да қатысты. Осылайша, постмодернизм діндер мен Құдайдың баяндауын нақты бақылауға бағытталған мәтіндерге түсіріп қана қоймай, сонымен бірге «автономды, егемен жеке тұлғаның өмір сүруінің мүмкін еместігі туралы тұжырымдаманы алға тартты және жасырын дәйексөз және бұрыннан бар нәрсені қайта біріктіру ретінде қайта ойластырылған шығармашылық. жазылған» .

### Постмодерндік философияның альтернативті сипаттамасы

Бодрияр қоғамның семантикалық сферасындағы иеліктен шығару кезендерінің келесі белгілерін анықтайды:

Постмодерндік философия өзінің дисъюнктивтілігімен, кез келген толық дискурсты жоққа шығарумен және кез келген құндылықтардың салыстырмалылығын мойындауымен зерттеушілер ғылымның иллюзорлық табиғатын түсінумен байланыстыратын ғылымның дамуындағы принципті жаңа, классикалық емес кезеңнің негізіне айналады. ғылымның шексіз мүмкіндіктері туралы идеялар, кез келген дискурстың толық еместігін мойындау, оның ішінде ғылыми, ғылымның қызмет етуіндегі жасырын білімнің маңызды рөлі, салыстырмалылық және ғылыми білім нәтижелерінен пәннің түбегейлі бұлтартпастығы, оның жауапкершілігі. қабылданған шешімдер үшін ғалымдар  .

Постмодернизмнің жағымды аспектісі мынада: постмодерндік философия мен ғылым арасындағы диалогқа түбегейлі ашықтық жаңа ғылымдар мен бұрын мүлдем байланыспаған білім салаларын синтездейтін және біріктіретін жаңа ғылымдар мен ғылыми бағыттардың қалыптасуына ықпал етеді, мысалы: кванттық механика, К.Годель теоремалары, космология. синергетика, экология, жаһандық зерттеулер, жасанды интеллект және т.б.  .

Нормалардың, қағидалар мен құндылықтардың конвенциялық, шарттық сипатын тану, априорлық қатынасты жоққа шығару постмодерндік философияның барынша ашықтығын, кез келген кеңістіктік-уақыттық кезеңде бар кез келген мәдениеттермен, құрылымдармен, формалармен және нормалармен тең диалогқа дайын болуға мүмкіндік береді. тарих. Постмодернизмдегі басқа, батыстық емес мәдениеттердің маңыздылығы мен теңдігін тану құбылысы «тану» деп аталады 

Постмодерндік философияның қолайсыз жағы «негізінде сенімділік пен объективтілік мүмкіндігін жоққа шығаратын жаңа философияның» жариялануынан көрінеді... «әділдік» немесе «дұрыс» сияқты ұғымдар өзінің априорлық мәнін жоғалтады. ..» . Демек, постмодернизм өзіне тән антирационалдылығы бар маргиналды китчи философиялық дискурс ретінде анықталады  .

Осылайша, Гегельдің диалектиканы даму заңы ретінде түсінуін суреттейтіндей, мәдениеттің ұлы жетістіктері олардың қарама-қайшылығына ауысады. Қазіргі қоғамдағы құндылық бағдарлардың иеліктен шығуы мен жоғалу жағдайын жариялай отырып, постмодернизм теоретиктері бұл құбылыстың маңыздылығын бағалауда ерекшеленеді  .

Бір жағынан, «мәңгілік құндылықтар» шығармашылық іске асыруға кедергі келтіретін тоталитарлық және параноидтық идфикстер болып табылады. Постмодернисттердің шынайы идеалы – хаос, оны Делез хаосмос, тәртіпсіздіктің бастапқы күйі, шектелмеген мүмкіндіктер күйі деп атайды. Дүниеде екі принцип үстемдік етеді: шығармашылық дамудың шизоидты бастауы және тұншықтырғыш тәртіптің параноидты бастамасы  .

Екінші жағынан, апокалиптикалық көзқарастың өкілдері ( Жан Бодрияр ) «мәңгілік құндылықтардың» құнсыздану кезеңін күрт теріс бағалайды және құндылық құндылықтарының жоғалуы белгі мен оның объектісі арасындағы алшақтық нәтижесінде пайда болады деп санайды, белгі дербес объектіге айналғанда, ол өздігінен көшірудің ұзақ тізбегі арқылы ол белгілеуге арналған шындықтан толығымен үзіліп, шынайы шындықпен ешқандай ортақтығы жоқ виртуалды шындықты құрайды. Тұлға бірте-бірте өзінің бірегейлігін, «бет-әлпетін» жоғалтады, маскалардың мағынасыз калейдоскопының біртұтас элементіне айналады, объектілер арасындағы объектіге айналады. Адамзат, Бодриярдың пайымдауынша, адамға «ақыл-парасат» бере алатын сыртқы күштер, әлемдік апаттар арқылы ғана ақиқат жолға сала алады  .

Бодрияр концепциясының бітіспес антагонисті Мишель Фуко ұстанымы болып табылады. Өз жұмысын өмірдің барлық салаларындағы тотальды дискурстарды сынауға арнаған М.Фуко «өзіне қамқорлық» немесе «өзін-өзі құтқару» концепциясын адамның толықтай диктатура мен иеліктен шығару жағдайында өзін-өзі жүзеге асыру тұжырымдамасы ретінде алға тартады.  .

1. шынайы шындықтан дерлік тәуелсіз және белгілі бір оқиғалардың мағынасын ерікті түрде құрастыратын виртуалды шындықты қалыптастыру (соның ішінде БАҚ арқылы);
2. таңбаланушының таңбалауыштан бөлінуі;
3. құндылықтар және нормалардың құнсыздануы;
4. ғылыми-техникалық прогрестің адам үшін бақылаусыздығы және апатты салдары  .

Сонымен бірге апокалиптикалық көзқарасты сынаушылар Бодриярдың тұжырымдамасын ғылыми емес деп санайды.

Бодрияр концепциясының бітіспес антагонисті Мишель Фуко ұстанымы болып табылады. Өз жұмысын өмірдің барлық салаларындағы тотальды дискурстарды сынауға арнаған М.Фуко «өзіне қамқорлық» немесе «өзін-өзі құтқару» концепциясын адамның толық диктатура мен иеліктен шығару жағдайында өзін-өзі жүзеге асыру тұжырымдамасы ретінде алға тартады.  .

Фуко «мәңгілік құндылықтардың» жиынтығы және олардың әлемді қабылдаудың «параметрлерін», «мүмкіндіктер өрісін» белгілейтін және адамды шынайы әлемнен алшақтататын әрқашан саналы емес таным дискурстарында тамырланбауы керек деп санайды. Адамның өзіне жат күштерге бағынуын, Дж.Бодриярдың сөзімен айтқанда, «объектінің жағына өтуін», сондай-ақ осы құндылықтардың «толық деконструкциясын» бағалау ретінде қызмет етеді (Делеуз тұжырымдамасы)  .

Делез мен Бодрияр концепцияларының шектен шығуына жол бермеуге тырысып, Фуко «мәңгілік құндылықтарды» және олар адамның мәніне дұшпандық ретінде негізделген дискурсивті тәжірибелерді толығымен жоққа шығаруға шақырмайды, бірақ оларды белгілі бір «сілтеме» деп санауды ұсынады. нүктелер», «шығару нүктелері», өз жеке бағдарламаңызды құрастыра отырып, адамға үстем дискурстың тезаурусынан шығуға және әлемнен алшақтауды жеңуге мүмкіндік береді, шынайы мағынаны ашу арқылы «мәңгілік құндылықтардың» шынайы мәнін ашады. жеке өмір тәжірибесінен кристалданған және физикалық және рухани дамудың шынайы заңдылықтарына негізделген ішкі қағидалар мен аксиомаларға негізделген өз болмысың, өзін-өзі жүзеге асыру  .

Фуко өзінің алғашқы еңбектерін, соның ішінде *эпистема* концепциясының түбегейлі түсіндірмелерін сынай отырып, постмодернистер үшін жалпы қозғалыс ретінде дискурсивті тәжірибенің кездейсоқ еместігі және тарихи сабақтастығы, өзін-өзі өзгерту, өзін-өзі өзгертуге бағытталған жеке күш-жігердің жинақталған нәтижесі туралы арандатушы мәлімдеме жасайды. -құтқару, жеке адамның сана-сезімін кеңейтуге және белгілі бір кеңістіктік-уақытша дискурстың шегінен шығуға мүмкіндік беретін, бастапқы дискурста мүмкін емес өзін-өзі жүзеге асыру және өзін-өзі құтқару мүмкіндіктерін аша отырып. Бұл тұрғыда тарихи сабақтастық әлеуметтік және мәдени кондицияны жеңуге, дискурсты үлкен еркіндікке және жеке өзін-өзі жүзеге асыру мүмкіндіктерінің плюрализміне қарай түрлендіруге бағытталған жеке күш-жігердің эстафетасы ретінде қозғалыс етеді  .

Фуко үшін «өзіне қамқорлық» проекциялық аспектіде өзіне қамқорлық ретінде көрінеді: өзі туралы, «мен болғым келетін». Өмірдің қадір-қасиеті, Фуконың ойынша, дұрыс ойлау, әлеуметтік және тарихи жағдайды жеңу, адамдардың жалпы өміріне мүмкін болатын үлес қосу, өзін өнер туындысына айналдыру. Адамның өз бетінше жұмыс істеуі адам мен оның адамгершілік мінез-құлқын құрайтын тәжірибелер арқылы жүзеге асады. Фуко бұл тәжірибелерді «өзіндік техникасы» деп атайды - олар «жеке тұлғаларға өздерінің денесінде, рухында, ойларында және мінез-құлқында белгілі бір оталарды орындауға мүмкіндік береді және сонымен бірге кейбір түрлендірулерді, өзгерістерді тудыратындай етіп жасайды. өздері және белгілі бір кемелдікке, бақытқа, тазалыққа, табиғаттан тыс күшке жетеді  .

Егер Бодрияр Фуконың шындықты жеке тәжірибе және тұлғалық түрлендіру арқылы тану концепциясын сынай отырып, «Фуконы ұмытуға» шақырса, Фуко, керісінше, Бодриярдың апокалиптикалық көзқарасын «қабылдауға» нақты балама ретінде қарастыра отырып, «Фуконы ұмытуға» шақырады. өзіне қамқорлық» адамның жеке түрленуі және өнер туындысы ретінде өзінің бірегей тұлғасын құру туралы шешім қабылдауға қабілетсіздігі жағдайында жағдайлардың дамуының нұсқасы  .

Постмодернистер Фуко мен Барттан кейін «автордың өлімі» идеясын растайды. Кез келген тәртіптің ұқсастығы дереу деконструкцияны қажет етеді — барша мәдениетке енген негізгі идеологиялық концепцияларды инверсиялау арқылы мағынаны босатады.  .

Постмодернизм өнерінің философиясы кез келген философиялық дискурс өмір сүруге құқығы бар және кез келген дискурстың тоталитаризміне қарсы соғыс жарияланған тұжырымдамалар арасындағы келісімді болжамайды. Осылайша постмодернизмнің трансгрессиясы қазіргі дәуірде жаңа идеологияларға көшу ретінде жүзеге асырылады  .

Постмодерндік философия мен өнерді зерттеушілер қазіргі заманғы өнердің идеологиялануы, оның шекарасының жоғалуы, принциптер мен құндылықтардың құнсыздануы, өнерді әлемдік әкімшілік желі бақылауы, екінші жағынан, виртуалды шындық жүйесіне араласу деп кқрсетеді, шынайы шындықтан ажырап, адамдарды астына қояды Мәселе өнердің өзіндік принциптері, нормалары мен құндылықтары бар өмірдің дербес саласы ретінде болуының өзі болып табылады  .

Классикалық және постмодерндік эстетиканы салыстыра отырып, Бодрияр олардың түбегейлі айырмашылықтары туралы қорытындыға келеді. Сұлулық философиясы ретіндегі классикалық эстетиканың іргетасы тәрбие, шындықты бейнелеу, терең шынайылық, трансценденттілік, құндылықтар иерархиясы, максималды айырмашылықтар, шығармашылық қиялдың қайнар көзі ретіндегі пән. Постмодернизм немесе симулятор эстетикасы жасандылығымен, иерархияға қарсылығымен, үстірттігімен және кең мағынаның жоқтығымен ерекшеленеді. Оның орталығында түпнұсқаның бірегейлігі емес, субьекті емес объект, көшірудің артықтығы тұрады  .

Символды тәуелсіз объектіге ауыстыру процесінің қайнар көзі, Бодриярдың көзқарасы бойынша, батыс мәдениетінің бастауларына тән субъект-объектілік дихотомия дәстүрі болып табылады, ол қазіргі заманғы мәдениетте субъект өзінің бақылауын жоғалтқан кезде ең жоғары деңгейге жетеді. виртуалды шындықты жасайтын компьютерлік технологиялар түріндегі объект, оның өзі субъектіге оның болмысының параметрлерін айтып бастайды.

Дегенмен, хаос жағдайы ерте ме, кеш пе, жаңа деңгейдегі жүйеге енеді деп тұжырымдауға болады және философияның болашағы оның жинақталған ғылыми-танымдық мәліметтерді жалпылау және түсіну қабілетімен анықталады деп күтуге толық негіз бар. мәдени тәжірибе  .


1. ↑  Новый философский словарь. Постмодернизм. — Мн.: Современный литератор, 2007. — С. 425.
2. ↑  *Можейко М. А.* Постмодернизм // Постмодернизм: Энциклопедия / Сост. и науч. ред. А. А. Грицанов, М. А. Можейко. — Мн.: Интерпрессервис; Книжный Дом;, 2001. — 1040 с. — (Мир энциклопедий).
3. ↑  Проблема бытия в философии — МегаЛекции.  megalektsii.ru. Басты дереккөзінен мұрағатталған 14 мамыр 2019.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 14 мамыр 2019.
4. ↑  Постмодернизм как феномен культуры XX-XXI вв..  lektsia.com. Басты дереккөзінен мұрағатталған 14 мамыр 2019.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 14 мамыр 2019.
5. 1 2  *Маньковская Н. Б.* Эстетика постмодернизма. — М.: ИФ РАН — С. 132
6. ↑  Модернизм и постмодернизм. *Киберпедия*. Басты дереккөзінен мұрағатталған 14 мамыр 2019.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 14 мамыр 2019.
7. ↑  Усовская Э. А. Постмодернизм в культуре XX века: учебное пособие для вузов. — Минск, 2003. — С. 4-5.
8. ↑  Методологические основы постмодернизма и постструктуализма.  Studopedia. Басты дереккөзінен мұрағатталған 14 мамыр 2019.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 14 мамыр 2019.
9. ↑  Влияние логического позитивизма.  lektsii.org. Басты дереккөзінен мұрағатталған 14 мамыр 2019.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 14 мамыр 2019.
10. ↑  Деррида Ж. О грамматологии. М.: Ad Marginem, 2000. С. 318.
11. ↑  Цит. по: Ильин И. П. Постструктурализм. Деконструктивизм. Постмодернизм. М.: Интрада, 1996. С. 213.
12. ↑  Цендровский О. Ю. Культурно-мировоззренческие основания глобального сетевого общества XXI в. Мұрағат көшірмесі Wayback Machine мұрағатында // Человек и культура. № 5. С. 1-57.
13. ↑  Методы и этапы анализа.  lektsii.com. Басты дереккөзінен мұрағатталған 14 мамыр 2019.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 14 мамыр 2019.
14. 1 2 3  Студопедия — Постмодернизм в философии.  studopedia.info. Басты дереккөзінен мұрағатталған 14 мамыр 2019.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 14 мамыр 2019.
15. 1 2 3  Альтернативная характеристика постмодернистской философии.  mydocx.ru. Басты дереккөзінен мұрағатталған 14 мамыр 2019.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 14 мамыр 2019.
16. ↑  Брайсон В. Политическая теория феминизма. — М.: Идея-пресс, 2001. — С. 12
17. ↑  Ситуация постмодерна» и философия постмодернизма.  Studopedia.org. Басты дереккөзінен мұрағатталған 14 мамыр 2019.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 14 мамыр 2019.
18. 1 2 3 4 5  Постмодернизм как состояние культуры постиндустриального общества.  Studopedia. Басты дереккөзінен мұрағатталған 14 мамыр 2019.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 14 мамыр 2019.
19. ↑  Экзистенциально-феноменологическая стратегия философского мышления.  zdamsam.ru. Басты дереккөзінен мұрағатталған 14 мамыр 2019.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 14 мамыр 2019.
20. 1 2 3  Постмодернизм в философии — Мегаобучалка.  megaobuchalka.ru. Басты дереккөзінен мұрағатталған 14 мамыр 2019.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 14 мамыр 2019.
21. ↑  Философия постмодернизма. В философии постмодернизма отмечается сближение её не с наукой, а с искусством.  studopedia.su. Басты дереккөзінен мұрағатталған 14 мамыр 2019.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 14 мамыр 2019.
22. ↑  Отличие постмодернизма от модернизма. Философия французского просвещения(XVIII в.)..  studepedia.org. Тексерілді, 14 мамыр 2019.
23. ↑  Философская герменевтика, структурализм и постмодернизм..  lektsii.com. Басты дереккөзінен мұрағатталған 14 мамыр 2019.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 14 мамыр 2019.