recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Басқа мағыналар үшін Сам деген бетті қараңыз.*
**Сам ауылы** (2007 ж. дейін — *Қызыләскер*) — Маңғыстау облысы Бейнеу ауданындағы ауыл, Сам ауылдық округі орталығы.

Географиясы
-----------

Аудан орталығы – Бейнеу ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 55 км жерде, Сам құмының батыс етегінде орналасқан.

Тарихы
------

Іргесі 1949 жылы құрылған. 1973–1995 жылдары «Сам» қаракөл қой кеңшарын ұйымдастыруға байланысты оның бөлімшесі есебінде қаланды.

Халқы
-----

| 1999 | 2009 | 2021 |
| --- | --- | --- |
| 451 | ▼450 | ▲526 |

Экономикасы
-----------

«Сам» қаракөл қой кеңшары негізінде Самда мал шаруашылығымен айналысатын 14 шаруа қожалығы ұйымдасқан. Одан басқа су айдайтын Бейнеу МТС-ке қарасты Қарағайлы мекемесі орналасқан.

Транспорты
----------

Ауыл арқылы «Сыңғырлау-Сам-Ноғайты-Тұрыш» автотрасса жолы мен «Бейнеу-Жезқазған» теміржолы жүреді.

Тарихи ескерткіштер
-------------------

Ауылдан 12 шақырым жерде Қошмағанбет, 9 шақырым жерде Қарғабай атты тарихи ескерткіштер сақталған.

Инфрақұрылымы
-------------

Ауылда орта мектеп, кітапхана, клуб, фельдшерлік-акушерлік пункт, тағы басқалар бар. Тұрғындары жер асты су көзін пайдаланады.

Ауыл тұрғындарына Сам мектеп-балабақша кешені, медициналық пункт, «КазТрансГазАймақ» бөлімшесі, Казпошта бөлімшесі, АТС байланыс торабы, Билайн байланысы, «Бейнеусусервис» КМК-ны қызмет көрсетсе, табиғи газ, электр энергиясы және ауыз сумен қамтылуда іркіліс жоқ.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Бейнеу ауданының Қызыләскер ауылын Сам ауылы деп атау туралы
2. ↑  Маңғыстау энциклопедиясы, Алматы, 1997;
3. ↑  2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том
4. ↑  2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары
5. ↑  Сам селолық округі əкімінің есебі Мұрағатталған 13 наурыздың 2017 жылы.


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| Маңғыстау облысы Бейнеу ауданы елді мекендері |
| --- |
|  |
| 

 Ақжігіт •
 Бейнеу •
 Боранқұл •
 Есет •
 Ноғайты •
 Сам •
 Сарға •
 Сыңғырлау •
 Тәжен •
 Төлеп •
 Тұрыш 
 |

 |
**Мурабба** (араб.: مربى‎) — Оңтүстік Кавказдың, Орталық Азияның, Оңтүстік Азияның және Таяу Шығыстың көптеген аймақтарында танымал тәтті жеміс джемін білдіреді. Ол әдетте жеміс-жидек, қант және дәмдеуіштермен дайындалады.

Танымал тәтті жемістер — алма, өрік, қарлыған (амла), манго, қара өрік, айва және күздік қауын.

Галерея
-------

* Непалдан келген мурабба қысқы қауыныНепалдан келген мурабба қысқы қауыны
* Асқабақ джемі немесе мурабба, Тебриз, Иран ӘзірбайжаныАсқабақ джемі немесе мурабба, Тебриз, Иран Әзірбайжаны
* Тебриздегі мураббаның әртүрлі түрлері, Иран ӘзірбайжаныТебриздегі мураббаның әртүрлі түрлері, Иран Әзірбайжаны

Тағы қараңыз
------------

* Мурабба

Сілтемелер
----------

* Моголдардың жемістерге деген сүйіспеншілігі Scroll.in сайтында Үндістандағы мураббаның танымалдылығын түсіндіре алады.
**Эшли Фуллер Олсен** (ағылш. *Ashley Fuller Olsen*; 13 маусым 1986, Лос-Анджелес, Калифорния, АҚШ) – американдық актриса, кәсіпкер, продюсер, дизайнер.

Мансабы
-------

### Актерлік мансабы

Эшли Олсен өзінің кәсіби мансабын он айлық болған кезде бастады. Сол 1987 жылы оны және әпкесі Мэри-Кейтті «Толық үй» телехикаясындағы *Мишель Таннер* рөліне сынап алыпты. 

1993 жылы апалы-сіңілі Олсен үшін Dualstar компаниясы құрылды. Тұңғышында осы компания екі апалы-сіңілі басты рөлдерді ойнаған өте табысты фильмдердің өндірісімен айналысқан. Кейін болса, екі қыздың бейнесімен түрлі киімдер, фильмдер, кітаптар, иіс майлар өндіріле бастады. 

1995 жылы «Толық үй» телехикаясы біткеннен кейін Эшли Мери-Кейтпен бірлесіп түсуді жалғастырған. Олар бірігіп көптеген табысты видеофильмдерді шығарып, жасөспірімдер арасында танымал болды (1990 жылдарының соңы-2000 жылдардың басы). Осымен қатар 2000 – 2005 жылдар аралығында Mattel компаниясы Эшли Олсен мен Мэри-Кейт Олсеннің қуыршақтары өндіре бастады.

### Компанияны басқару

«Толық үй» телехикаясының көптеген жетістіктерінен кейін пайда болған Dualstar Entertainment Group компаниясының директорлар кеңесінің қатарына Эшли Олсен 2004 жылы аяқ басты. Қазіргі уақытта осы бренд АҚШ-тың 3000-нан астам дүкендерінде сатылса, бүкіл әлем бойынша 5300-ге жуық дүкендерде сатылып отыруда. 2002 жылдан баста екі апалы-сіңілі Forbes-тың  «100 танымал адамдар» тізімінде орын алуда ;

### Дизайнерлік мансабы

2008 жылы Мэри-Кейт пен Эшли «Ықпал» атты кітапті шығарды, осы кітаптың ішінде атақты жасампаз адамдармен көптеген сұхбаттар бар. Осы адамдардың ішінде Карл Лагерфельд, Терри Ричардсон, Диана фон Фюрстенгберг және тағы басқалары бар.

Жеке өмірі
----------

Голливудтағы *Campbell Hall Episcopal Day School* мектебінде оқыған. 2004 жылы Эшли мен Мери-Кейт Нью-Йорк университетіне оқуға түседі. Әпкесі осы университетті 2005 жылы тастап кетсе де, Эшли 2007 жылы университеттегі оқуын бітірмей-ақ кетеді. 

2004 жылының мамыр айында Колумбиялық университеттің квотербегі Мэтт Кэпланмен айырылысады, екеуі үш жыл бойы кездескен.  

2005 жылы көпке созылмаған Джаред Лето және Скотт Сартианомен қарым-қатынаста болса, 2007 жылы велосипедші Лэнс Армстронгпен кездеседі. 

2008 жылдан бастап актер Джастин Бартамен кездесіп, 2011 жылы онымен де айырылысады .

Дереккөздер
-----------
**Базарбаевтар** — қазақстандық отбасылық комедиялық сериал. Сериалды түсіруге мұрындық болған Нұрлан Қоянбаев. Сериал түсірерден бұрын Нұрлан Қоянбаев «31 арнада» ойын-сауық бағдарламаларының продюсері ретінде «Әзіл студио», «Қыздар-ай», «Ризамын», «Қазақша концерт» жобаларын дүниеге әкелген болатын. "Жұлдыздар отбасы" журналына берген сұхбатында Нұрлан:
- *Ендігі кезекте, осыған дейінгі жинаған тәжірибемді мен жаңа бір жанрда пайдаланып көрмекпін - деген болатын.*
- *«Бұл телетоптаманы қолға алмас бұрын, біз үлкен дайындықтан өттік,* - деді жоба продюсері. – *Айталық, «Әзіл студио» жобасында белгілі бір тақырыпты бірер минуттың ішінде ашып беру басты мақсат болса, ситком мұндай жеңіл күлкі, жеңіл әзілге илікпейді. Яғни, мұнда тұрақты кейіпкерлер, белгілі бір оқиғалар тізбектеліп, әзілдер де соған сай өріліп отыруы тиіс. Сондықтан, КВН-ді де, телевизиядағы басқа жобаларды да осы ситкомның алдындағы дайындық, өзімізді шыңдау мектебі болды деп айта аламыз».*

Сюжеті
------

Ситкомның оқиғасы Алматыдағы қарапайым үш бөлмелі пәтерде өтеді: Саламат пен Айғаным және балалары – Шерәлі, Арсен, сондай-ақ, бірінші курс студенті Гүлнәр. Күндердің күнінде үлкен ұлдары Шерәлі аяқ астынан келін әкеліп, өзі де тарлық етіп жүрген пәтерде қиындық туындай бастады.
Енді Базарбаевтар отбасында кез-келген ұсақ-түйек , тіпті 1 шаршы метр жер де ұрыс-керіске себеп болуы мүмкін. Алайда, осындай болмашы қиындықтарға қарамастан, бұл үйдің адамдары кез-келген жағдайдан жол тауып кетеді.

Кейіпкерлер
-----------

Отағасы Саламат Алматы метросының құрылысына белсенді атсалысып жатқан маман, бригадир.
Айғаным белгілі тележүргізуші, сондай-ақ, туған-туыс, құда-құдағилармен ішкі-сыртқы саясат сияқты барлық мәселені қадағалап отыратын ханым.
лкен ұлы Шерәлінің жасы 25-те. Ол болашағынан үміт күттіретін футболшы. 
Ортаншы ұлы – Ералы Кембридждің студенті.
Кіші ұлы Арсенді көршілер мен мұғалімдердің бәрі жақсы көреді.
Гүлнәр әкесінің сүйікті қызы.

Әртістер
--------

Бекжан Тұрыс Саламаттың рөлінде,

Райхан Халиолдина Айғанымның рөлінде,

Нұрдәулет Шертім Шерәлінің рөлінде,

Аида Жантілеуова Назым келіннің рөлінде,

Гүлнәр Сильбаева 1 маусымда Гүлнәрдің рөлінде,

Дастан Қалдыбаев Ералының рөлінде,

Нұрлан Қоянбаев Ералының досы,

Нұржан Тұтов Назым келінінінің әкесі,

Күнсұлу Тұрғынбекқызы Назымның анасының рөлінде,

Әлихан Байсұлтанов - Саламаттың кіші ұлы, қырсықтау мінезі бар, анасының ерке баласы. Ол әкесі мен үлкен әпкесінен қаймығады, ағаларының сөзіне құлақ аса бермейді.

Бақыт Әліпбаева - сатушы саудагер, критик.

Түсіру тобы
-----------

### Режиссёрі

Қоюшы-режиссер: Стас Булов

### Продюсерлері

Бас продюсері - Нұрлан Қоянбаев

### Сценаристі

Нұрлан Қоянбаев, Нұрдәулет Шертім, Жаммид Көшербаев

Сыртқы сілтемелер
-----------------

 Мұрағатталған 4 қазанның 2013 жылы.

 Мұрағатталған 4 қазанның 2013 жылы.
**Морихэй Уэсиба** (14.12.1883—26.04.1969) — шығыс жекпе-жегінің шебері, айкидо негізін қалаушы.

Айкидомен айналысатын адамдар оны Кайсо (開祖, Негіздеуші) немесе Осенсей (大先生, Ұлы ұстаз) деп жиі атайды.

Өмірбаяны
---------

Уэсиба төрт баланың ішінде үлкені болды.

1903 жылы ол өз еркімен армияға жазылады. Орыс-жапон соғысына қатысқан.

1915-19 жылдары Дайто-рю Айки-дзюдзюцу шебері Сокаку Такэденің шәкірті болады.

1919 жылы оның әкесі о дүниелік болады, көп ұзамай екі сәбиі де қайтыс болып кетеді.

1921 жылы Киссёмару деген үшінші ұлы туады, кейін ол әкесі сияқты жекпе-жектің асқан шебері атанады.

1922 жылы Морихэй Уэсиба Айки-будо жекпе-жек стилін баршаға таныстырады, бұл кейін айкидо атауымен танымал болып кетеді.

Дереккөздер
-----------
**Николас Чарльз Спаркс** (ағылш. *Nicholas Charles Sparks*; 31 желтоқсан, 1965, Омаха, Небраска, АҚШ) — танымал америкалық жазушы, Христиан діні, махаббат, адамның сезімдері жайлы көптеген романдардың авторы. Оның шығармалары шамамен 80 миллион рет сатылған, ал оның 50 миллионы АҚШ-та, 45 тілге аударылған. Қазіргі кезде Николас Спаркс әйелі Кэти Котпен және 5 баласымен Солтүстік Каролина штатындағы Нью-Берн қаласында өмір сүреді.

Өмірбаяны
---------

Николас Чарльз Спаркс 1965 жылы 31 желтоқсанда Омаха қаласында дүниеге келеді. Оның әкесі - профессор Патрик Майкл Спаркс (1942—1996), анасы- Джил Эммы Марии Спаркс (1942—1989).

1985 жылы, Николас мектепте оқып жүргенінде, «Расставание» романын жазады. Бірақ оны жарияламайды. Оның тағы жарияланбаған «Королевские убийства» атты романы бар. Нотр-Дам университетінде білім алған. 1992 жылы Спаркс Оңтүстік Каролинаның Гринвилл қаласына көшеді. Бас уақытында «Дневник памяти» атты романын жаза бастайды. Екі жыл өтіп, оны Тереза Парк атты әдебиет агенті байқайды. Бұл роман 1996 жылдың қазан айында шығып, көп сатылатын кітаптардың бірі атанады. «Послание в бутылке» (1999), «Спеши любить» (2002), «Дневник Памяти» (2004), «Ночи в Роданте» (2008), «Дорогой Джон» (2010), «Последняя песня» (2010), «Счастливчик» (2012) и «Тихая гавань» (2013), «Лучшее во мне» (2014) атты романдарына фильм түсірілген болатын.

Жеке өмірі
----------

Николас Спаркс өзінің әйелі Кэтимен 1988 жылы танысып, 1989 жылы үйленеді. Олардың Майлс, Райан, Лэндон атты ұлдары, Лекси және Саванна атты қыздары бар.

Дереккөздер
-----------

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Николас Спаркс
* Николас Спаркс твиттер сайтында
* Николас Спаркспен сұхбат Мұрағатталған 4 сәуірдің 2010 жылы.
**Костенко атындағы шахта** — «АрселорМиттал Теміртау» АҚ көмір департаментінің ірі көмір өндіруші кәсіпорны. Шахта Қарағанды қаласында орналасқан. 1980 жылдары Қарағанды көмір бассейнінің ең ірі шахталарының бірі болған. Қарағанды бассейнінің игерушілердің бірі, «Қарағандыкөмір» трестін басқарушы Иван Акимович Костенконың құрметіне аталған.

Тарихы
------

Шахта 1934 жылы 18 мамырда шахта оқпанын салу кезінде алғашқы тонна топырақ алынған кезде салынды. 1942 жылы 8 мамырда аяқталмаған шахта пайдалануға берілді. Ұлы Отан соғысы жылдарында уақытша даму схемасы бойынша жұмыс істеді.

1952 жылы 26 мамырда жобалық қуаты жылына 750 мың тонна көмір болатын шахтаның бірінші кезегі пайдалануға берілді. 1962 жылы сол қуаттың екінші кезегі енгізілді.

1968 жылдың 1 қаңтарында Костенко атындағы шахтаға №86/87 шахтасы қосылды, кейіннен қайта құру және өндірістік қуаттылықты 3 млн 200 мың тоннаға дейін ұлғайтылды. 1984 жылы шахта тарихындағы ең көп көмір 3 млн 942 мың тонна өндірілді. 1992 жылы 7 мамырда шахта ұжымы 100 миллион тонна көмір берді.

Жоғары өнімді, жанқиярлық еңбегі үшін шахта ұжымы 1971 жылы Ленин орденімен марапатталды.

1996 жылы Костенко шахтасы "Испат Интернейшнл" халықаралық компаниясының "Испат Кармет" АҚ көмір департаментінің құрамына кірді, бұл қазіргі "АрселорМиттал Теміртау" АҚ.

1998 жылдың 1 қаңтарында Костенко атындағы шахтаға "Стахановская" шахтасы қосылды. Біріккен шахтаның өндірістік қуаты 2 млн 500 мың тоннаны құрады.

2023 жылдың 28 қазанында түнгі сағат 2:33 шамасында шахтада жарылыс орын алды. Шахтадан 252 кеншінің 208-і құтқарылды, 46 адам қаза тапты.

Қызметі
-------

Шахта аумағындағы ТЭМ7 тепловозы
"АрселорМиттал Теміртау" АҚ құрамында жұмыс істеген жылдары Костенко шахтасы 16,5 млн тонна көмір өндірді, 47 км-ден астам тау-кен қазбалары өтті.

Тау-кен бөлу алаңы 1370 га құрайды. Тау-кен жұмыстары 840 м-ден астам тереңдікте 8-ші тік оқпандармен ашылған бес жұмыс көкжиегінде жүргізіледі. Тау-кен қазбаларының ұзындығы 100 км-ден асады.

Шахта кенеттен көмір мен газ шығарындылары үшін қауіпті. Барлық көмір қабаттары көмір шаңының жарылғыштығы өте жоғары. Желдету әдісі — ауаны сорып алу.

Костенко атындағы шахтада Қарағанды облысының 1992–1997 жылдардағы әкімі Пётр Петрович Нефёдов еңбек жолын бастаған.

2023 жылы болған апаттан кейін Қазақстан Президенті ArcelorMittal инвесторымен және оның негізін қалаушы Лакшми Митталмен қарым-қатынасты тоқтатып, барлық шахталарды ұлттық қорға беруді тапсырды. Қасым-Жомарт Тоқаевтың айтуынша, бұл компания Қазақстан тарихындағы ең нашар компания болып шықты.

Тағы қараңыз
------------

* Қарағанды металлургия комбинаты

Дереккөздер
-----------

1. 1 2  http://arcelormittal.kz/coal\_division\_ru/ «АрселорМиттал Темиртау» АҚ компаниясының ресми сайты
2. ↑  Взрыв на шахте Костенко: число погибших возросло до 33  (орыс.).  kapital.kz (28 қазан 2023). Тексерілді, 29 қазан 2023.
3. ↑  Число жертв аварии на шахте в Караганде возросло до 36  (орыс.).  ТАСС (29 қазан 2023). Тексерілді, 29 қазан 2023.
4. ↑  Погиб 21 человек. В "АрселорМиттал Темиртау" сообщили подробности ЧП на шахте  (орыс.).  Tengrinews.kz (28 қазан 2023).
*Мейоз процесі* үздіксіз жүретін жүйелі екі кезеңнен тұрады. Бірінші кезең мейоздың бірінші бөлінуі немесе реакциялы бөліну, екінші кезең эквационды бөліну деп аталады. Мейоздың бірінші бөлінуінде хромосомалардың саны екі есе азаяды.Бірінші мейоздық бөлінуді редукциялык, бөліну деп атайды.

Редукциялық бөліну.Редукциялық бөлінудің профазасында өте күрделі әрекеттер жүреді. Олар бес сатыға бөлінеді, жіңішке жіпшелер сатысы(лептонема), қосарланған жіпшелер сатысы (зигонема), жуандаған жіпшелер сатысы (пахинема), жіпшелердін, бір-бірінен алыстау сатысы (диплонема), хромосомалардың (жіпшелер) цитоплазмада ретсіз орналасу сатысы (диакиназ).

Жіңішке жіпшелер сатысы (лептонема). Бұл фазада хромосома жіпшелері ұзын шумақталған және өте жіңішке болады. Электронды микроскоппен зерттеудің нәтижесінде әрбір хромосома екі жіпшеден тұратындығы анықталды. Мүның өзі хромосомалардың редупликациясы (екі еселенуі) профазада жүзеге асатынын көрсетеді.

Метафаза. Бұл фазада ахроматин жіпшелері пайда болады, ядро қабықшасы еріп, ядрошықтар жойылады. Кариоплазма цитоплазмамен араласып кетеді, хромосомалар жасушаның экваторына тізіліп, хроматидтер ахроматин жіпшелеріне бекиді. Осыдан кейін анафаза басталады.

Анафаза. Бұл фазада қосарланған гомологтік хромосомалар ахроматин жіпшелеріне бекиді. Ахроматин жіпшелеріне бекінген хроматидтер жасушаның қарама-қарсы полюсіне ажырайды.

Телофаза. Бұл сатыда гомологиялык, хромосомалар екі полюске жиналады. Телофазаның уақыты (мерзімі) қысқа болады. Бұл сатыда ядро қабықшасы пайда болады, ядрошықтар синтезделеді, нәтижесінде алғашқы бір ядродан екі жас ядро пайда болады. Әрбір ядродағы хромосомалар саны гаплоидты жиынтыққа айналады. 

Мейоздың екінші бөлінуі жыныс жасушаларының пайда болуымен аяқталады.
Редукциялы бөліну митоз сияқты төрт фазадан тұрады: профаза, метафаза, анафаза және телофаза. Редукциялы бөлінудің профазасы өте күрделі. Ол бірін-бірі толықтыра жүретін бірнеше сатыдан тұрады.

1. Лептотена - жіңішке жіпшелер сатысы. Бұл сатыда хромосомалардың жіпшелері екі еселеніп, шумақ түзеледі. Әрбір хромосма екі жіпшеден тұрады.
2. Зиготена - қосаранған жіпшелер сатысы. Бұл сатыда гомологты хромосомалар бір-біріне тартылып жақындасады. Хромосомалардың өзара жақындасуын конъюгация (қосылу) деп атайды. Хромосомалардың конъюгациялануы оның ұш басталып, ортасына қарай ауысса, екінші бір хромосомада конъюгация процесі олардың ортасынан ұштарына қарай ауысатындығы дәлелденеді. Осыдан кейін хромосомалар ширатылып, өзіне тән пішіні мен мөлшеріне келеді. Яғни ол ұзынан қысқарып, көлденеңінен жуандайды.
3. Диплотена - жіпшелердің бір-бірінен алыстау сатысы. Диплотена сатысында конъюгация барысына қарама-қарсы процесс жүреді, яғни жақындасқан хромосомалар бір-бірінен ажырайды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Оқушы анықтамасы: 5-11 сыныптар. 2-кітап - Астана: «Арман-ПВ» баспасы, 2008 ж. - 536 бет. ISBN 9965-861-72-2
**Цистит** (лат. *cyctіtіs*; грек. *kystіs* — қуық және *іtіs* — қабыну) — қуықтың өте жиі кездесетін қабынуы. циститпен балалар да, ер адамдар да, әсіресе әйелдер жиі ауырады.

Әдетте ауру микроорганизмдерден туындайды (бактериялық цистит), бірақ ол патогенді микрофлораның қатысуынсыз дами алады (аллергиялық, уытты).

Негізінен цистит қуыққа микроорганизмдердің енуіне байланысты пайда болады. 80-95% жағдайда бұл зәр шығару мүшелерінің жанында орналасқан тік ішекте тұратын ішек таяқшасы. Көбінесе гигиеналық ережелерді елемеу мен дұрыс жууға байланысты бактериялар уретраға енеді. Қабынуды басқа микробтар да тудырады - стафилококктар мен энтерококктар, жыныс мүшелерінің инфекцияларының қоздырғыштары - хламидиоз, трихомонас, Candida саңырауқұлақтары, герпес вирусы.

Аурудың қоздырушылары
---------------------

Аурудың қоздырушылары: ішек таяқшасы, протей, стафилококк, т.б. инфекциялар. Бұлар қуыққа гематогендік жолмен организмдегі қабыну ошағынан немесе сырттан уретра (үрпі түтігі) арқылы жыныс мүшелерінен енеді. Аурудың дамуына қуыққа салқын тигізу, іш қату және ысталған, сүрленген тағамдарды көп жеу, т.б. әсер етеді. циститтің екі түрі ажыратылады.

Этиология
---------

Циститтің жедел түрінде адам кіші дәретке жиі барады, зәр сындырғанда қуықтың тұсы, сегізкөз сыздап ауырады. Науқастың дене температурасы көтерілмейді. Несепті талдаудан өткізгенде, оның құрамынан лейкоцит,эротрицит және белоктың бар екені анықталады. Аурудың жедел түрінде дәрігердің тағайындаған емін уақытымен, дұрыс қабылдап, дерттің созылмалы түріне ауысып кетпеуіне күш салу керек. Науқас осының бәрін орындаса, аурудан жазылып кетеді. Циститтің созылмалы түрі қуық ісігі, простатит, уретрит, т.б. аурулардың салдарынан дамиды. Кейде дерттің өршуіне туберкулез, трихомоноз ауруларының да көп әсері бар.

Eмделу
------

Емі: режим және диета сақтау (рационнан консерві, ащы соустар, әр түрлі дәмдік қоспалар, ішімдік түрлерін шығару), жеміс-жидекті көп пайдалану, денені жылы ұстау, қуық тұсына жылу басу, бұлау қабылдау керек. Кейде дәрігер сұйықты көп ішуді (жылы сүт қосылған шәй, минералды су) ұсынады. Егер ауру асқынып кетсе, бұған себеп болған ауруды анықтап, соған байланысты арнайы ем қолданылады.
**«Форрест Гамп»** (ағылш. *Forrest Gump*) — режиссер Роберт Земекистің тоғызыншы толық метражды фильмі. Уинстон Грумның романы бойынша түсірілген, экрандарға 1994 жылы шықты. Сыншылардың ойынша, режиссердің ең табысты фильмі (38 марапатқа ие, соның ішінде 6 "Оскар марапаты" бар.

Сюжет
-----

Фильмнің басты оқиғасы етіп "Форрест Гамп" есімді (ағылшын тілінде "орман ақымағы" деп естіледі) кейіпкер алынған. Ол ойдан шығарылған Гринбоу қаласында, Алабама штатында тұрады. Жарым есті Форрест XX ғасырдың екінші жартысында болған АҚШ-тың ең басты оқиғаларына қатысқан.

Сыншылардың ойы
---------------

Сыншылардың көбісі фильмді дұрыс қабылдады. Оның "Rotten Tomatoes" сайтындағы рейтингі 72%, ал оданда беделді сыншылар арасында 82%. Ықпалды сыншы Роджер Эберт те фильмге жақсы пікір айтты және төрт жұлдыздан төртеуін қойды. Оның айтуынша, "Форрест Гамп" секілді фильмді бұрын-сонды көрмепті. 
Фильмнің барлығына ұнауы сыншылардың ойынша тікелей оның эмоциялық толықтығына байланысты: фильм көрерменді күйзелуге, қуануға және жылауға мәжбүр етеді. Продюсер Венди Финерман да осымен толықтай келіседі: "Форрест Гамптың балалық пәктігі- бұл бәріміз шыққан мерзім. Бұл эмоциалдық саяхат. Сіз күлесіз және жылайсыз. Фильмнің басты мақсаты- өзіңіздің тірі екендігінізді сезіндіру болса, ол оны толықтай орындады".

Тақырыптары
-----------

АҚШ-тың 60-80 жылдардағы проблемалары, соның ішінде, мысалы, нашақорлық және Вьетнам соғысы, ақкөңіл Форресттің көздерімен көрсетілген. Rolling Stone журналының өкілі Питер Треверстің ойынша, Форрест американдықтардың ең жақсы ұлттық қасиеттерін (адалдық, батырлық және берілгендік) бойына сіңірген кейіпкер. Ал "Washington Post" газетінен Рита Кемпли "Форрест Гампта" осы мінездің бұзылғаны түсірілді деп ойлайды.

Жалғасы
-------

2001 жылы Эрик Рот фильмнің сиквелінің сценарийін жазды, бірақ лаңкестік шабуылдардан кейін Рот, Земескис және Том Хэнкс барлығын сол қалпында қалдыру керек деп шешті, себебі дүние өзгерді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Forrest Gump (1994).

Сілтемелер
----------

* Форрест Гамп
* Форрест Гамп
* Форрест Гамп
* Форрест Гамп
* Фильмді түсірген жерлер Мұрағатталған 14 қаңтардың 2012 жылы.
**Полатқосшы ауылдық округі** – Жамбыл облысы, Жамбыл ауданындағы әкімшілік бірлік.

Әкімшілік құрамы
----------------

Құрамына Жалпақтөбе ауылы кіреді. Орталығы – Жалпақтөбе ауылы. Жер көлемі - 42749 га. 

Халқының саны (2009, 2021)| Елді мекен | 2009 | 2021 | 2021 2009-ға пайызбен | Ерлер 2009 | Ерлер 2021 | 2021 2009-ға пайызбен | Әйелдер 2009 | Әйелдер 2021 | 2021 2009-ға пайызбен |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Жалпақтөбе ауылы | 8394 | ▲9833 | 117,1 | 4148 | ▲4961 | 119,6 | 4246 | ▲4872 | 114,7 |

Ауылдық округте Чкалов атындағы орта мектеп, ауылдық клуб, кітапхана, дәрігерлік амбулатория бар.

Ауыл маңы
---------

**Ақби қыстауы** - адам атымен аталған.
**Ақшолақ** - тау сілемі беткейіндегі жазғы жайылымда ауылдық округтен 60 км жерде құрылысы белгісіз себептермен бітпей қалған Ұлы Жібек жолының бойында орналасқан **Ақыртас** - ежелгі құрылыс орыны бар.
**Алмалы** - тау ішіндегі жабайы алмасы бар мал жайылымы.
**Байбота, Едіге** - Мойынқұм өңіріндегі қысқы қыстау.
**Жікіл кенті** - Жалпақтөбе ауылынан 2 км қашықтықта 12-ғасырға дейін өмір сүрген қаланың орны. Атауы түркі тайпасының атауынан шыққан.
**Көкой** - құмның ортасындағы оазис сияқты көкорай ой, негізінен көктемгі жаңбыр суы жиналып, аумақ көк шалғынды, қамысты болып тұрады.
**Қыршынды** - мал жайылымы, бүгін шөбін қырып шауып алғанына қарамастан ертеңіне шөптің қаулап шығуына байланысты қойылған атау, қазіргі Ақбастау ауылдық округіне қарасты Бірлесу еңбек ауылының оңтүстік батысындағы жер, бірақ малының көптігіне байланысты қазіргі "Юнчи" ӨК-не берілген.
**Қырғауылды** - мал жайылымы қырғауыл құсының көптігінен қойылған.
**Мойынқұм құмы** (Мойынға ұқсап иіліп жатқандықтан шыққан атау) өңірінде қысқы мал жайылымдары.
**Елқаттаған** - 1927 жылы құмдағы мал-жанды есепке алу мақсатында тізімін жасаған, соған байланысты елді мекен атауы туған.
**Тектұрмас кесенесі** - ауылдың күншығыс жағында Талас өзенінің оң жағалауындағы төбенің үстінде орналасқан. Ол жерде Әулие Сұлтан Махмуд Хан жерленген, ХІV ғасырдың көзі.
**Семізсаз жайылымы** - Мойынқұм өңірінде шөбі шүйгін, мал оңалатын сазды жер.
**Сарықамыс** - аудан шаруашылықтары жекешелендірілгенге дейін ауданның мал өсіретін шаруашылықтарының қысқы қыстаулары болған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл. ISBN 5-89800-123-9, X том
2. ↑  2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары
3. ↑  Жамбыл облысының топономикалық атауларының анықтамалығы


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * к
* т
* ө
Жамбыл облысы Жамбыл ауданы ауылдық округтері |
| --- |
|  |
| 

 Айша бибі •
 Ақбастау •
 Ақбұлым •
 Аса •
 Бесағаш •
 Гродеков •
 Ерназар •
 Жамбыл •
 Көлқайнар •
 Қаракемер •
 Қараой •
 Қарасу •
 Қаратөбе •
 Қызылқайнар •
 Өрнек •
 Полатқосшы •
 Тоғызтарау 
 |

 |
Логикалық ой қорыту
**Болжам** *(немесе болжау)* - 

1. *ғылым методологиясында* – мәні толық анықталмаған заттар мен құбылыстардың негізінде жатқан ішкі байланыстар мен қатынастар туралы ұсынылатын ғылыми жорамал;
2. *құқықтануда* – логикалық ой қорыту негізінде пайымдау.

Болжам таным әдісі ретінде ежелгі заманда-ақ (мысалы, ежелгі Грекия философиясы мен математикасында) белгілі болғанымен, оның ғылыми танымдағы эвристикалық рөлі *XVII–XIX ғасырларда* эксперименттік-математиканың, жаратылыстанудың айрықша жетістіктеріне (Ньютон механикасының дамуы, физика мен химияда атомдық-молекулярлық көзқарастың қалыптасуы, энергияның сақталу және айналу заңының ашылуы, т.б.) орай нақтылана бастады. Қазіргі ғылым философиясы мен методологиясында болжам тек жаратылыстанудың ғана емес, жалпы ғылыми танымның әмбебап әдісі екендігі негізделген. Болжам ғылыми-зерттеудің пәрменділігін арттырады. Ол қисапсыз эмпирикалық ізденістерге шек қойып, ақиқатқа жетуді тездетеді. Таным процесінде бірнеше болжамдар қатар ұсынылып, олар өзара бәсекеде ұштала келе ғылыми теория құруға негіз болатын идеяны нақтылай түседі.

Тағы қараңыз
------------

* Гипотеза
* Ғылыми таным

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақстан": Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9
2. ↑  Орысша-қазақша заңдық түсіндірме сөздік-анықтамалық. — Алматы: «Жеті жарғы» баспасы, 2008 жыл. ISBN 9965-11-274-6
**Досым Асанов** (1892 жылы, Шеңгелді ауылы — 1992 жылы) — Қазақ КСР, Шығыс Қазақстан облысы, Марқакөл ауданындағы Куйбышев атындағы ұжымшардың аға шопаны. Социалистік Еңбек Ері (1948).

Өмірбаяны
---------

1892 жылы Шеңгелді ауылында (қазіргі — Шығыс Қазақстан облысы, Күршім ауданы) кедей шаруа отбасында дүниеге келген. Еңбек жолын он жасында бастады. 18 жасынан бастап Алқабек кенішінде ағаш кесу жұмыстарымен айналысты. 1935 жылы Марқакөл ауданы Куйбышев атындағы ұжымшарына (1957 жылдан бастап — «Марқакөл» қой кеңшары) кірді. Шопан болып жұмыс істеді, кейін аға шопан болып тағайындалды.

1945 жылы мал басын көбейту жоспарын асыра орындады, ол үшін Қызыл Жұлдыз орденімен марапатталды. 1947 жылы Досим Асановтың тобы 517 ұрғашы құйрықты қойдан 648 қозы өсірді, бұл пайыз бойынша әр жүз ұрғашыға 125 қозыдан келді. Қозының орташа салмағы 40 келіні құрады. 1947 жылы колхоз ауылшаруашылық өнімдерін міндетті түрде жеткізуді және мал шаруашылығын дамыту жоспарын орындағанда мал шаруашылығының жоғары өнімділігін алғаны үшін оған Жоғарғы Кеңес Президиумының жарлығымен Социалистік Еңбек Ері атағы берілді. 1948 жылы 23 шілдеде КСРО Ленин орденімен және «Орақ пен Балға» алтын медалімен марапатталды.

Кейінгі жылдары жыл сайын әр жүз ұрғашыдан орта есеппен 115-130 қозы алды. 1957 жылы мал шаруашылығындағы айрықша еңбек жетістіктері үшін Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталды.

Бірнеше рет аудандық соттың халық кеңесшісі, Марқакөл аудандық депутаты және ауылдық кеңестерінің халық депутаты болып сайланды.

1958 жылы зейнеткерлікке шықты. 1992 жылы қайтыс болды.

Әдебиет
-------

* Жүмүкенова, Л. Ауылым менің -Шеңгелді [Мәтін] / Л. Жүмүкенова // Рауан. — 2008. — 16 тамыз.
* Шығыс Қазақстан облысы [Мәтін] : энциклопедия. — Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2014. — Асанов Досым: б. 186.
* Музалевский М. В. Герои Социалистического Труда. Биобиблиографический словарь. — М.: РИЦ «Кавалер», 2008. — Т. 2. — 200 с.
* Герои Социалистического Труда — казахстанцы [Текст]. Т. 1. — Алма-Ата : Казахстан , 1969.

Тағы қараңыз
------------

* Шыңғыс Әзімбаев
* Тілеуқабыл Өмірбеков
* Батырқайыр Қасқабасов

Сілтеме
-------

* *Темір Кәрімов.* Асанов Досым «Герои страны» сайтында.
* Асанов Д. Шығыс Қазақстан: әйгілі есімдер
**«Nature»** (ағыл. «Табиғат») – ең ежелгі және беделді, аптасына бір рет жарық көретін жалпы ғылыми журнал болып табылады. 

Басылым кең ауқымды мәселелерге жауап беретін зерттеулер мен ғылыми-жаратылыстану тақырыптарындағы материалдарды жариялайды. Толық атауы –«Nature: a weekly journal of science». Алғашқы саны 1869 жылы 4 қарашада ағылшын физигі Джозеф Норман Локьердің басшылығымен жарыққа шығады. Ол 1919 жылға дейін журналдың бас редакторы болады. «Nature» Ұлыбританияда редакцияланып, Лондондағы «Nature Publishing Group» баспа үйінде басылады. Сонымен бірге журналдың Нью-Йоркте, Сан-Францискода, Вашингтонда, Токиода, Парижде, Мюнхен мен Бэсингстоунде кеңселері орналасқан. ISSN: 0028-0836.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
Джей Барушель
**Джонатан Адам Саундерс Барушель** (9.04.1982 жыл, Оттава, Канада) - канадалық актер және музыкант. 

Оның әкесі сирек кездесетін заттарды сататын, ал анасы журналшы болды. Оның 1987 жылы туған апайы бар. 12 жасынан Джей өнер мектебіне барады, ол мектепті бітіргеннен кейін әртіс болғанды мақсат етеді. Бірінші рөлдері ол телесериалдардағы кішігірім рөлдер. Мысалы, «Боишься ли ты темноты?» және «Мой родной город». 1997-1998 жылдары ол «Популярная механика для детей» телебағдарламасын жүргізеді. «Малышка на миллион» табысты рөлдерінің бірі ол фильмінде ол Морган Фримен, Клинт Иствуд және Хилари Суонк деген атақты әртістермен ойнайды. 2007 жылы ол «Немножко беременна» фильмінде түседі. Оның «Ученик чародея» фильміндегі басты рөл ойнауы оған үлкен танымалдылық әкелді.
**«Халық алғысы» медалі** — Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың 2020 жылғы 8 маусымдағы Жарлығына сәйкес тағайындалған Қазақстан Республикасының мемлекеттік марапаты.

Медаль туралы ереже
-------------------

«Халық алғысы» медалімен (бұдан әрі – медаль) білім беру, денсаулық сақтау, әлеуметтік қорғау салаларында жемісті еңбек еткен, сондай-ақ COVID-19 пандемиясымен күресте ерекше көзге түскен Қазақстан Республикасының азаматтары марапатталады.

1. Медальді Қазақстан Республикасының Президенті табыс етеді, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Президентінің атынан және тапсырмасы бойынша оны төменде көрсетілгендер табыс ете алады:
	1. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік хатшысы;
	2. облыстардың, Астана, Алматы және Шымкент қалаларының әкімдері;
	3. басқа лауазымды тұлғалар.
2. Медальді табыс ету салтанатты жағдайда, көпшілік алдында өткізіледі және алушыға жеке табыс етіледі. Табыс етудің алдында марапаттау туралы Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығы жарияланады.
3. Әрбір алушыға медаль тапсырумен бір мезгілде тиісті куәлік беріледі.

Медальдың сипаттамасы
---------------------

«Халық Алғысы» медалі белгі мен қалыптан тұрады. Медаль белгісі – диаметрі 32 мм, алтын түсті металдан – жезден жасалған кәдімгі шеңбер болып келеді.

Медальдың бет жағында, ең алдымен «Birgemiz» логотипінің суреті бар. Медальдың жоғарғы жағында ұлттық ою-өрнек орналасқан. Төменгі жағында «ХАЛЫҚ АЛЫСЫ» деген жазу бар. Медальдың сырт жағында шеңберге ұлттық ою-өрнек салынған. Орталық бөлігінде «ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ 2020» деген жазу бар. Медаль құлақша мен сақинаның көмегімен, алтын түсті жезден жасалған ені 32 мм төртбұрышты жолақпен біріктірілген. Орталық бөлігінде ұлттық ою-өрнек орналасқан. Жолақтың аясы көгілдір эмальмен толтырылған. Медальдағы барлық бейнелер мен жазулар шығыңқы келеді. Медальдың шеттері жиектелген. Қалыптың артқы жағында киімге бекітілетін визор құлпы бар түйреуіш бар.

Марапатталғандар
----------------

Елімізде барлығы 60 дәрігер мен 39 полиция қызметкері, 30 әскери қызметкер, 41 ерікті және 34 меценат марапатталды. Сонымен қатар, медалмен 38 мәдениет және білім қайраткері мен 25 БАҚ өкілі марапатталды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Біз Біргеміз» онлайн-форумы. «Халық Алғысы» медалімен марапаттау рәсімі.
2. ↑  Коронавируспен күресте белсенділік танытқан 343 адам «Халық алғысы» медалімен марапатталды.
**Алексей Владимирович Баталов** (1928 жыл 20 қарашада Владимир - 2017 жыл 15 маусымда Ресей Мәскеу) — Кеңестік және ресейлік театр және кино актері, кинорежиссер, сценарийші, мұғалім, көркемдік шеберлік шебері (оқырман) және Қоғам қайраткері. Социалистік еңбек ері (1989). КСРО халық әртісі (1976). КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1981). Васильевтік бауырлар атындағы РСФСР Мемлекеттік сыйлығы (1966), Ресей Федерациясының Мемлекеттік сыйлығы (2005),

1969 жылы Ресей Федерациясының және 1976 жылы КСРО-ның халық әртісі атағын алады. 

Алексей Баталов бес жасынан бастап жазушы Виктор Ардов отбасында өседі. Анасы – актриса Нина Ольшевская. Әкесі – актер және режиссер Владимир Баталов. 
1950 жылы МХАТ-тың мектеп-студиясын Виктор Станицынның курсында бітіріп шығады. 1953-1956 жылдары МХАТ сахнасында ойнайды. 1957-1975 жылдары «Ленфильм» киностудиясында актер және режиссерлік қызмет атқарады. 1944 жылдан баста киноға түсе бастайды. 

1975 жылдан бастап ВГИК- те ұстаз, ал 1979 жылдан бастап профессор болады.

Өмірбаяны
---------

Алексей Баталов 1928 жылы 20 қарашада Владимир қаласында театр отбасында дүниеге келген. Бес жасынан бастап жазушы В.А.Адовтың отбасында өсті. Алдымен Боггмадағы эвакуация кезінде соғыс кезінде оқиға орнына келді, онда анасы театрын ұйымдастырды. 1950 жылы Мәскеуде КСРО МХАТ-мектеп студиясың театрында В.И.Немирович-Данченконың Мәскеудегі көркемөнер мектебін бітірді. М.Горький (С.К. Блинников пен В.Я. Станицынның шеберханасы).

1950 жылдан бастап - Совет Армиясы Орталық театрының актері, Кеңес әскерінде қызмет етті. 1953-1956 жылдары Москва театрының сахнасында (Мәскеуде де), 1957-1975 жылдары - Ленфильм киностудиясының (Ленинград, қазір Санкт-Петербург) актеры және режиссері. 1944 жылы ол кинотеатрда дебют жасайды, LO Arnshtam фильміндегі Зоя фильміндегі эпизодтық рөлде ойнайды.

### Өлім

Актер қан тамырларымен проблемалар тудырды, ол жиі оның айналуы болды. 2017 жылдың қаңтарында ауруға шалдығудың тағы бір себебі, ол үйге кіріп, оң жақ аяғына жамбастың мойнына соқты, ал бір айдан кейін ол қалпына келтірілді, содан кейін аурухана қабырғаларын өлгенше қалдырмады. Оның өліміне бір күн қалғанда, діни қызметкер аурухана бөлімінің қабырғаларына кірді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *правды», Татьяна ЗИМНЯЯ | Сайт «Комсомольской*. Алексей Баталов восстанавливается после перелома шейки бедра  (орыс.), *KP.RU - сайт «Комсомольской правды»* (28 февраля 2017). Тексерілді 15 маусымның 2017.
**Карнеги Меллон Университеті** (ағылш. **Carnegie Mellon** немесе **CMU**) Американың Пенсильвания штаты Питтсбург қаласында орналасқан жеке-меншік зерттеу-университеті.

Тарихы
------

Азаматтық соғыстан кейін Американың индустриялистері ақша жинап, сол ақшаға институттар сала бастады. Олар Вашингтон Дюк - Дюк университетін, Эзра Корнель - Корнель университетін, Джон Хопкинс - Джон Хопкинс университетін, Леланд Стэнфорд - Стэнфорд университетін және Корнелиус Вандербильт - Вандербильт университеттерінің негіздерін қалайды.

### Карнеги Меллон бүгінгі күні

Уин холы, әлемнің тұңғыш интернет арқылы сатып алынатын су сатушы мәшіне (internet-enabled soda vending machine).

Бакалавр
--------

Познер Холлы, Теппер Бизнес Мектебінің алғашқы ғимараты
2011 жылы Питтсбург кампусына 27,913 ерекше адам тапсырып оның 5,948 (21%) университетке қабылданды. 

Скараб (Scarab) Ай бетінде жүретін мәшіне зерттеу институты дамытқан.

Рейтингісі
----------

Образование в области Компьютерлік технология облысында, конструкциялау, бизнес және экономика, мемелекеттік қызмет, ақпарат жүйелері, психология, қоғамдық және басқару ғылымдары (decison science) және өнер жөнінен әлемдегі ең күштілердің бірі болып саналады.

2010 жылы Университет US News and World Report рейтингісі бойынша 23 орын, ал Times Higher Education QS World University Rankings бойынша — 20 және 34. Университет компьютерлік технологиялар мамандарын дайындау санатынан әлемдегі озықтардың бірі.

Фото галерея
------------

* 
* Сурет:Resnik House.jpg
* Сурет:Posner Center.jpg
* Сурет:College of Fine Arts.jpg
* Сурет:Future Gates Center for Computer Science.jpg
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Сілттемелер
-----------

1. ↑  Randy Pausch's Last Lecture: Really Achieving Your Childhood Dreams.  Randy Pausch. Тексерілді, 7 мамыр 2008.
2. ↑  Carnegie Mellon Admission Statistics.  Carnegie Mellon University. Тексерілді, 14 қараша 2011.

* "Burton Morris: The King of Pop Art Hits the "Red Carpet", Carnegie Mellon Today, 2004

Сыртқы сілттемелер
------------------

* Ресми торабы
**Кристофер Морис «Крис» Браун** (ағылш. *Christopher Maurice "Chris" Brown*; 5 мамыр 1989 жылы, Таппаханнок, Виргиния) — америкалық әнші және актер.

Өзінің алғашқы альбомын 2005 жылдың аяғында 16 жасында шығарды. Альбом ішінде Billboard Hot 100 қатарында биіктерге көрінгіен "Run It!" әні болды. Соның арқасында ол бірінші әні қатарды бастаған алғашқы афроамерикандық әнші атанды. Альбом Құрама Штаттарда екі миллионнан аса көшірмемен сатылды және ол Американың Дауысжазу Инустрия Ассоциацасынан (RIAA) екі мәрте сертификат алды.

Браунның екінші студиялық альбомы Exclusive әлем бойынша 2007 жылдың қарашасында шықты. Ол екі әннен тұрды және Billboard Hot 100 хит әндер қатарында T-Pain және «With You» қосылуымен «Kiss Kiss» әні екінші Америкадағы хит әндер қатарында болды. Браун альбомының делюкс нұсқасын The Forever Edition атымен шығарды. Billboard Hot 100 әндер кестесінде оның 2008 жылы мамырда шығарылған «Forever» әні екінші орынды алды. Exclusive RIAA-ның сертификатын алды.

Өзінің жеке әндерінен тапқан пайдаға қоса ол Джордин Спаркс атты әншімен дуэт құрып, «No Air» іспеттес хит әнді атқан. Сонымен қатар, Браун Bow Wow атты рэпермен «Shortie like Mine», Lil Mama және T-Pain-мен «Shawty Get Loose» әнін шырқаған. Браунның би өнеріндегі шеберлігі бойынша оны танымал R’n’B-әртістер Ашер және Майкл Джексонмен салыстырған және Кристің сөзіне сүйенсек солар оның өнер жолына үлкен әсер еткен.

Дискографиясы
-------------

### Альбомдар

* 2005 — *Chris Brown*
* 2007 — *Exclusive*
* 2009 — *Graffiti*
* 2011 — F.A.M.E.
* 2012 — *Fortune*.
* 2014 — *X*
* 2015 — Fan Of A Fan: The Album
* 2015 — *Royalty*
* 2017 — *Heartbreak on a Full Moon*
* 2019 — *Indigo*

### Синглдары

* 2005: «Run It!»
* 2005: «Yo (Excuse Me Miss)»
* 2006: «Gimme That»
* 2006: «Say Goodbye»
* 2006: «Poppin'»
* 2007: «Wall to Wall»
* 2007: «Kiss Kiss»
* 2007: «With You»
* 2008: «Take You Down»
* 2008: «Forever »
* 2008: «Dreamer»
* 2009: «I Can Transform Ya»
* 2009: «Crawl»
* 2009: "Sing L\* 2008: «Superhuman Like Me»
* 2010: Deuces feat Tyga & Kevin McCall
* 2010: No Bullshit
* 2010: Yeah 3x
* 2011: Look At Me Now
* 2011: Beautiful People featuring Benny Benassi
* 2011: She Ain't You
* 2012: *Turn Up the Music*
* 2012: Don't Wake Me Up
* 2012: «Don’t Judge Me»
* 2013 \**Fine China*
* 2013: Love More
* 2014: It Won’t Stop
* 2014: Loyal
* 2015: AYO

Дереккөздер
-----------

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Ресми сайты  (ағыл.)
Бір түбірдің екі рет кайталануынан жасалған қос сөздер **қайталама қос сөздер** деп аталады. Олардың жасалу жолдары мынадай:
1) қосымшасыз және қосымшалы түбірдің түгелдей қайталануы, мысалы тау-тау астып, көре-көре көсем боласың, сөйлей-сөйлей шешен боласың, үсті басы су-су болып жатыр, алпамсадай-алпамсадай жігіттер, т. б.;
2) бір сыңары қосымшалы, бір сыңары қосымшасыз бір түбірдің қайталануы, мысалы: көзбе-көз айтту, ауыл- ауылды аралады, өз-өзінен қысылды, жүзбе-жүз көрісті, т. б.;
3) бір түбірдің әр түрлі қосымша жалғанып қайталануы, мысалы: өз-өзіне айтты, қолды-қолына, ерні-ерніне жұқпады, айтып-айтпай не керек, орынды- орынсыз күлме, барар-бармасымды кім біледі, т. б.;
4) екінші сыңары бірінші сыңарына еліктеу мәнінде келіп, дауыссыз дыбыстан басталатын сөздің бірінші дауыссыз дыбысының орнына және дауысты дыбыстан басталатын сөздің алдына **м, п, с** дыбыстары қосылып жасалуы, мысалы: ет-мет, шай-пай, түйе-мүйе, ат-мат, т. б.;
5) еліктеуіш сөздің екінші сыңары кейбір дыбыстық өзгерістерге ұшырап қайталануы, мысалы: тарс-турс дыбыс шықты, жалт-жұлт етті, найзагай жарқ-журқ етті, т. б.;
6) түбір сөздің алдынан күшейткіш буын қосылып айтылуы, мысалы: үп-үлкен, қып-қызыл, теп-тегіс т. б.
Леопольд Седар Сенгор
**Леопольд Седар Сенгор** (фр. *Léopold Sédar Senghor*, 9 қазан 1906 ж. Жоаль, Сенегал - 20 желтоқсан 2001 ж. Нормандия, Франция) — сенегал ақыны, философ, саясаткер, Сенегалдың алғашқы президенті.

Сорбонна университетінің филология факультетін бітірді (1933). 1936-1948ж. Француз социалисттік партиясының (1948) негізін қалаушы (1959 ж. Сенегал Прогерсшіл одағы (СПО) болып қайта құрылды). 1959 жылдан СПО партиясының бас хатшысы. 1959 ж. 4 сәуірінен 1960 ж. 20 тамызына дейін Мали Федерациясының Федералдық төрағасы. 1960 жылдан Сенегал Республикасының президенті; 1962 ж. желтоқсан - 1970 ж. ақпан үкімет басшысы. Париж, Страсбург университеттерінің құрметті докторы. Француз ҒА моральдық-саяси ғылымдарының шетелдік мүшесі (1969).

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет энциклопедиясы, 1976 жыл, Алматы,10 том, 128 бет
**HSK (Hanyu Shuiping Kaoshi)** — қытай тілін білу деңгейін анықтау мақсатында Бейжің тіл және мәдениет университеті тарапынан ұйымдастырылған Қытай мемлекеттік емтиханы. 

HSK қытай тілі ана тілі болып табылмайтын барлық Қытайдың аз ұлт өкілдеріне, сонымен қатар қытайлық эмигранттар мен шетелдіктерге арнайы тағайындалған. 

«HSK» емтиханы «Негізгі деңгей», «Бастапқы және орта деңгей», «Жоғарғы деңгей» деп жіктелетін көпдеңгейлі құрылыман тұрады. Әр деңгей тыңдау, грамматикалық тест, мәтінді түсіну қабілетін анықтауға арналған тапсырма, сонымен бірге жоғарғы деңгейлік сертификатқа тапсыру кезінде шығарма жазу секілді өзіндік тапсырмалар топтамасын құрайды. Кез келген сертификат білім деңгейінің тек формалды көрсеткіші болып табылуына қарамастан, бүгінгі күні аталған құжат қытай тілін білу деңгейін ресми халықаралық куәландыратын жалғыз ғана құжат болып табылады. Арнайы сайты –  Мұрағатталған 19 тамыздың 2000 жылы..

1-деңгейді тапсырған үміткерлер қытай тілінің ең оңай сөздері мен сөйлемдерін меңгеріп, тілді қарым-қатынас құралы ретінде қолдана алады, сонымен қатар ол қытай тілін одан әрі қарай жеңіл игеру мүмкіндігіне ие болады.
2-деңгей үміткерлердің қытай тіліндегі күнделікті қолданылатын сөздері мен сөйлемдерін еркін меңгергендігін және бастапқы қытай тілінің жоғарғы деңгейі жеткендігін көрсетеді.
3-деңгейге ие үміткерлер күнделікті тұрмыс-тіршілікте, оқу мен жұмыста қытай тілін еркін қолданып, Қытай еліндегі саяхатта тілдік кедергілерден еркін өте алады.
4-деңгейге ие үміткерлер көптеген тақырыптарда пікір таластырып, қытай тілі ана тілі болып табылатындармен қиындықсыз қарым-қатынас орната алады.
5-деңгейден өткен үміткерлер қытай тіліндегі газет-журналдарды оқып, қытайлық фильмдер мен телебағдарламаларды тамашалай алады, яғни олар қытай тілінде еркін сөйлеп, еркін жазады.
6-деңгей үміткерлердің қытай тілін толық меңгергендігін көрсетеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
*Басқа мағыналар үшін Константиновка деген бетті қараңыз.*
**Константиновка** — Ақмола облысының Аршалы ауданындағы ауыл, Константинов ауылдық округі орталығы.

Географиялық орны
-----------------

Аудан орталығы – Аршалы кентінен шығысқа қарай 35 км жерде, Ерейментау тауының оңтүстік етегінде орналасқан.

Халқы
-----

1999 жылы тұрғындар саны 1617 адам (799 ер адам және 818 әйел адам) болса, 2009 жылы 1240 адамды (608 ер адам және 632 әйел адам) құрады.

Тарихы
------

Іргесі 1905 жылы қаланған. 1929 жылдан "Передовик" ұжымшарының орталығы болды. 1951 жылы ол Киров ұжымшарымен бірікті. 1961 жылдан "Константиновский" астық кеңшарының орталығы болып келді. 1997 жылдан оның негізінде "Константиновский" ауыл шаруашылығы өндірістік кооперативі жұмыс істейді.

Инфрақұрылымы
-------------

Мектепке дейінгі балалар мекемесі, орта мектеп, кітапхана, клуб, мұражай, отбасылық дәрігерлік амбулатория бар. Жақын темір жол станциясы – Аршалы (48 км). Тұрғындары көрші елді мекендермен автомобиль жолдары арқылы қатынасады. Ауылдан 3 км жердегі тау шатқалында қайың, терек, тал, т.б. өскен. Ол – Аршалы кенті, Теміртау, Қарағанды қалалары тұрғындарының демалыс орны.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * к
* т
* ө
Ақмола облысы Аршалы ауданы елді мекендері |
| --- |
|  |
| 

 Ақбұлақ •
 Ақжар •
 Ақтасты •
 Анар •
 Анаркөл •
 Арнасай •
 **Аршалы** •
 Бабатай •
 Байдалы •
 Белоярка •
 Бұлақсай •
 Бірсуат •
 Елтоқ •
 Жалтыркөл •
 Жібек жолы •
 Ижевское •
 Константиновка •
 Красное Озеро •
 Қойкелді •
 Қостомар •
 Михайловка •
 Николаевка •
 Ольгинка •
 Родники •
 Сарыоба (ауыл) •
 Сарыоба (станция) •
 Түрген •
 Шөптікөл •
 Шортанды •
 №41-темір жол айрығы •
 №42-темір жол айрығы •
 №102-темір жол айрығы 
 |

 |
Сергей Георгиевич Лазо
**Сергей Георгиевич Лазо** (7 наурыз 1894 жыл, Бессарабия губерниясы, Ресей Империясы - мамыр, 1920 жыл) - ресей дворянины, Ресей Империясының әскерінің офицері, Ресей Империясының ыдырау және Кеңес Одағының орнатылу жылдарына - әскери қолбасшы және мемлекеттік қайраткері, Сібірде және Таяу Шығыста Кеңес өкіметі орнатылуының белсенді қатысушысы, 1918-1920 жылдарындағы Азамат соғысының батыры. 

1918 жылдан Компартия мүшесі. Петербург технология институтында, кейін Мәскеу мемлекеттік университетінің физика-математика факультетінде оқыды; студенттердің революция үйірмелеріне қатысты. 1916 жылы маусымда армияға алынып, Мәскеуде Алексеев жаяу әскер училищесін бітірді. 1919 жылы желтоқсанда Приморьеде көтеріліс әзірлеу жөніндегі әскери-революциялық штабтың бастығы. 1920 жылы 31 желтоқсанға қараған түнде Приморьеде ақ гвардияшылар өкіметі құрылтайын өткізді. Лазо революциялық әскери кеңестің мүшесі болған.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы,7 том
**Ұждан** — адамның өз мінез-құлқын бақылау, қадағалау оған белгілі бір шек қойып, мүлтіксіз орындау қабілетін бейнелейтін әдеттану санаты. Ұждан адамның халық пен қоғам немесе жеке адамдар алдындағы өз әрекеті, іс-қимылы үшін моральдық жауапкершілігін сезініп, саналы түрде ұғынуын, өз ойы мен іс-әрекетін адамгершілік ұжданымен бағалай білуін бейнелейді. Ар-ұждан намыс деген ұғыммен тығыз байланысты. Ар — адамның өз тәртібін өзінің қадағалауына негізделген, тұлғаның эстетикалық қарым-қатынасымен байланысты қарастырылатын мінез-құлықтық категория.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Жантану атауларының түсіндірме сөздігі. — Алматы: "Сөздік-Словарь", 2006. - 384 бет. ISBN 9965-409-98-6
Неміс ұлтшылдары соғыс жылдары 250 мыңнан астам еврейдің көзін жойған Собибор лагерін қазіргі Польша аумағында құрады. Нақтырақ айтсақ, 1942 жылдың 15 мамырынан 1943 жылдың 15 қазанына дейін жұмыс істейді. Оның жойылуына лагерь ішіндегі көтерілістердің бірі түрткі болған. Айта кетсек, лагерьде тұтқын болған Александр Печерский есімді кеңес офицерінің бастауымен ұйымдастырылған көтеріліс лагерьдің тұрақты жұмысын тоқтатады.

Немістердің «Рейнхард» операциясы негізінде құрылған Собибор лагері Польшаның оңтүстік-шығысында орналасқан еді. Лагерьдің атауы ең жақын ауылдың Собибор аталуына қатысты қойылады. Соғыс кезінде Литва, Нидерланды, Франция, Чехословакия және КСРО елдерінен тұтқындалған еврейлер осы лагерьге жеткізіледі.

Қолға түскен тұтқындардың көп бөлігін лагерьге жеткен соң, газбен улап өлтіретін болған. Ал қолында күші бар еврейлерді лагерьдің қатаң тәртіптегі жұмыстарына салған. Осындай ұлтшылдық тәртіппен бір жарым жылда 250 мың тұтқын өмірден озады.

Дереккөздер
-----------

Соғыстың алапаты. -Алматы: - 128 бет.