recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Джо Кальзаге** (ағылш. *Joe Calzaghe*; 23 наурыз 1972, Хаммерсмит, Англия, Ұлыбритания) — британдық кәсіпқой боксшысы. Екінші орта салмақ дәрежесінде өнер көрсетеді. 2-ші орта (WBO тұжырымы, 1997— 2008; IBF тұжырымы, 2006; WBC тұжырымы, 2007— 2008; WBA тұжырымы, 2007— 2008) салмақ дәрежесі бойынша әлем чемпионы.

Кәсіпқой мансабы
----------------

1993 жылы қазанда алғашқы айқасын өткізген. Кальзаге барлық айқастарын Ұлыбританияда өткізген. 1997 жылы қазанда суперорта салмақта иесіз WBO белбеуі үшін айқаста танымал боксшы Крис Юбенкты тізе бүктірді. 1997 жылдан 2002 жылға дейін көптеген боксшыларды, онымен қоса жеңіліс көрмеген Марио Файта мен Чарльз Брюерды жеңіп өзінің атағын қорғап қалған.

28 маусым 2003. Джо Кальзаге —Байрон Митчелл
--------------------------------------------

* Өткен орны: Интернэшнл Арена, Кардифф, Уэльс, Ұлыбритания
* Нәтиже: Кальзаге 12 раундтық айқастың 2 раундында техникалық нокаутпен жеңіске жетті.
* Статусы: 2-ші орта салмақтағы WBO белбеуін қорғау. (Кальзагеның 13-ші рет қорғауы)
* Рефери: Дэйв Пэррис
* Салмақ: Кальзаге 75,70 кг; Митчелл 76,20 кг
* Трансляция: Showtime

2003 жылы маусымда Джо Кальзаге Байрона Митчелла қарсы рингке шықты. 2-ші раундта Митчелл солжақ жанынан соққы жасап Кальзагеның жағына соққысын өткізді. Кальзаге мансабында тұңғыш рет нокдаун алды. Ол бірден аяғынан тұрды. Митчелл британдықты төпелей жөнелді. Кальзаге қарымта шабуыл жасап қарсыласын нокдаунға жіберді. Митчелл көтеріле алды. Енді керісінше Кальзаге төпелеуге көшті. Ол бірнеше тура соққылар жасаған соң, Митчелл есеңгіреп барып арқанға сүйеніп қалды. Рефери айқасты тоқтатты.
**Фабиандық социализм** - ғыл. социализмнің антиподы ретінде пайда болған Англиядағы реформистік ағым. "Фабиастық социализм" деген ат римдік қолбасшы *Фабий Кунктатордың* (Медлительдің) есіміне байланысты берілген. 1884 жылы Англияда Фабиан қоғамы ұйымдастырылып, ол 1900 жылы әдеби-публицистикалық топ хұқымен лейбористік партияның құрамына енді. Ф. с. өкілдері: ерлі-зайыпты С. және Б. Вебб, М. Филлипс, Г. Уэллс, Б. Шоу және басқалар. Ф. с. ресми түрде қандай да болсын философиядан бас тартты, алайда оны жақтаушылардың көпшілігі дінді қолдап, тарихқа деген көзқараста идеялардың қоғам өміріндегі шешуші ролі туралы ілімді ұстанды, таптық күресті мойындамады.

### Дереккөздер

1. ↑  Қазақ Энциклопедиясы - "Философиялық сөздік"
A. *Ақсу*.
**Сабыр** – ортағасырлық қоныс орны. Ақсу аулынан 3 км солтүстік-батыста, Ақсу өзенінің сол жағалауында. Алғаш 1941 жылы Жамбыл археологиялық пунктінің экспедиция (жетекшісі Г.И. Пацевич) ашып, зерттеді. 1989 жылы ҚазМУ (қазіргі әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті) археологиялық отряды (жетекшісі М.Елеуов) үстінен материалдар жинастырды. Қазіргі орны сопақша келген көлемі 170×115 м, биіктігі 2,5 м төбе болып табылады. Зерттеу барысында сырсыз құмыра, қақпақ, көзе, табақша секілді заттар жинастырылды. Бұларға қарағанда Сабырды халқы 10 – 12 ғасырларда мекен етіп, егін және мал шаруашылықтарымен айналысқан.

Сілтемелер
----------

* Қоныс
* Экспедиция
* Ақсу ауылы

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Тараз энциклопедиясы
**Беса** (алб. besa) — албандардың ұлттық болмысы мен ұлттық сипатының іргелі ұғымдарының бірі.

Беса лингвомәдени ұғым ретінде
------------------------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| *Кезінде «беса» деп айтқан албан ешбір жағдайда уәдесін бұза алмайды немесе оған адал бола алмайды.* | "|
| Мехмед Ферид-паша |

Беса сөзі орыс тіліне сөзбе-сөз аударғанда «сенім», «уәде» немесе «құрмет сөзі». Бұл ұғым лат тіліне жақын. Оның жақын туыстығы (бұл ретте сол лат. *fides* діни сезім мағынасында албан тілінде басқа формаға ие болды - feja). Бесник сын есімі «адал» немесе «шындық» деген мағынаны білдіретін беса сөзінен шыққан. Албандар арасында әйел есімі Беса және еркек есімі Бесник жиі кездеседі.

«Беса» ұғымы отбасы мүшесінің немесе досының алдындағы сөзіне және міндетіне адал болуға негізделген. Ол сондай-ақ қайтыс болған ата-бабалардың өсиетімен немесе оларға берілген уәдемен байланысты жағдайда негізгі ұғым болып табылады.

Жарғылары Шкодра, XV ғасырда италию-венециялық диалектіде жазылған, етістігі bessare пайдаланады (ант беру), бұл Ардиан Клоси және Ардиан Вехбиу, тәжірибенің алғашқы құжатталған ескертуі. XVI ғасырда Гён Бузуку аударған миссалда діни сенімді білдіретін беса сөзі қолданылған: лат. o mulier, magna est fides tua → Alb. o gruo, e madhe äshte besa jote. XIX ғасырдың басында албан-грек сөздігін жасаған кезде Маркос Боцарис албан сөзін беса (грек алфавитінде μπέσα деп жазылған) θρησκεία сөзімен аударып, діни сенімді білдіреді. 1896 жылы фр-мен салыстырғанда «беса» ұғымы туралы мақала жарияланды.

Мәдениетте
----------

Көптеген албан мақал-мәтелдері «беса» ұғымымен байланысты:

* Besa e shqiptarit nuk shitet pazarit (алб. — «Албанның намысы базарда сатылмайды, сатып алынбайды»)
* Shqiptarët vdesin dhe besen nuk e shkelin (алб. - «Албандар сөзінен шыққанша өлген артық»)
* Besa e shqiptarit si purteka e arit (алб. — «Албанның намысы алтыннан да қымбат»).

Дереккөздер
-----------

1. 1 2  *Kushova, Alma* Besa  (ағыл.) (21.07.2004).(қолжетпейтін сілтеме)
2. ↑  *Di Lellio, Anna; Schwanders-Sievers, Stephanie* The Legendary Commander: The construction of an Albanian master‐narrative in post‐war Kosovo  (ағыл.).(қолжетпейтін сілтеме)
3. ↑  *Gawrych, George.* The Crescent and the Eagle: Ottoman rule, Islam and the Albanians, 1874–1913 (англ.). — London: IB Tauris, 2006

Сілтемелер
----------

* BESA: The Promise (2012): Екінші дүниежүзілік соғыста еврейлерді құтқарған албандар туралы деректі фильм
* Беса: Ар-намыс кодексі, Холокост кезінде еврейлерді құтқарған мұсылман албандар: Яд Вашемнің онлайн көрмесі
**Садақбоз қау** (лат. *Stipa capillata*) – астық тұқымдасының қау туысына жататын, тек далалы ауданда ғана емес, Қазақстанның барлық жерінде, тауда және шөлде кездеседі. Өте қаулай өспегенмен,әдетте қауырсынды қауға араласа, шашырыңқы түрде кездеседі. Бірақ ұзақ уақыт мал жайылымына пайдаланылған жерлерде қаудың басқа түрлерін ығыстыра отырып, таза шілік құрайды. Бетеге боз қаудан барлық бөліктері мөлшерінің үлкендеу болатындығымен, сабағының және жапырағының қаттылығымен, ең бастысы қауырсынсыз, мейлінше жалаңаштылығымен ерекшеленеді. Екі айға кешігіп гүлдейді (шілде-тамызда). 

Тырса - Қазақстан даласы өсімдігінің мал азығы ретінде маңыздыларының бірі болып табылады. Бірақ, сіңімділігі жағынан қауға жол бермейді. Қаудың жаппай, қаулай өскен жерлеріне мал жаюды немесе шөп шабуды тек гүлдеу мерзіміне дейін жүргізу керек. Пісіп жетілген жеміс мал үшін қауіпті, әсіресе ұзын өсті үшкір дәндер,қойдың жүнін шатастырады, содан кейін малдың терісіне одан денесіне кіреді. Бұл ауру тіпті кейде қойдың өлуіне дейін алып барады. Кейбір жағдайларда жалпы отардың 3 пайызы зардап шегуі мүмкін.
**Ерлан Бекхожин** (06.05. 1963 жыл Шымкент қаласы) - журналист, заңгер. Отандық БАҚ саласының ірі топ-менеджері [1].

ҚазМУ-ді (1985 жыл), Орталық Азия университетін бітірген (2000 жыл). Университетті бітіргеннен кейін Қазақ радиосының "Панорама дня" жаңалықтар бағдарламасында жургізуші (1985-1992 жылдары), Қазақ теледидары жаңалықтар бағдарламасынң комментаторы, бас редактордың орынбасары (1992-1994 жылдары), "Хабар" агенттігі жаңалықтар бағдарламасының жүргізушісі (1994-1996 жылдары), "Хабар" агенттігі "Жеті күн" ақпараттык бағдарламасының авторы әрі жүргізушісі (1996-1997 жылдары), ОРТ-дағы "МИР", МТРК "Вместе" бағдарламасының жүргізушісі 
(1997-1998 жылдары), МТРК "МИР"-дің ҚР бөлімшесінің директоры (1998-2003 жылдары), желтоқсан 2003 жылы ЖШС "Литер-Мedia" бас директоры, "Литер" және "Айқын" газеттерінін редакциялық кеңесінің төрағасы. Қазір ҚР Президенті Телерадиокешенінің бас директоры. "Алтын Жұлдыз" жүлдесінің "Жылдың үздік журналисі" иегері (1996 жылы); Ресей Журналистер одағы сыйлығының (1997 жылы) және Қазақстан Журналистер одағы (2000 жылы) сыйлығының иегері; Халықаралық телекинофорумның дипломанты (2000 жылы). ҚР Журналистика академиясының академигі (2001 жылы).

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Телевизиясы. Энциклопедия. Алматы: "ҚазАқпарат" 2009, 1-т: 640 бет, ISBN №978-601-03-0070-5
**Қостанай темір кенді алабы** – Торғай қолатындағы Қостанай облысының солтүстігі мен орталығын алып жатқан темірлі белдем. Қазақстанда барланып, зерттелген темір кендерінің 85%-ы осында шоғырланған. Зерттеу жұмыстары 1946 жылы басталған. Қостанай темір кенді алабында орналасқан кен орындарының жалпы саны 50-ден астам, кен білінімдер – 3.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Кен орны жаратылуына байланысты 4 түрге бөлінеді: 

* магматикалық кен орындары (2);
* метасоматикалық (33);
* скарндық стратиформдық жапсарлы метаморфтық белдем (5);
* шөгінді кендер (17).

Кен белдемдегі кен топтары
--------------------------

Кен топтары:

* Қашар темір кен орны
* Сарыбай темір кен орны
* Соколов темір кен орны
* Ломоносов темір кен орны
* Қоржынкөл-Елтай темір кенді торабы,
* Шағыркөл темір кен орны,
* Адай темір кен орны,
* Бенқала темір кен орны,
* Жаңадәуір темір кен орны, т.б.

Бұл аудандардағы темір кендерінің жалпы қоры 17 млрд. тоннадан асады. Кен орындарының көбі және ірілері скарндық (метасоматиттік) түрге жатады. Шөгінді кен орындары аса көп емес. Ондағы кен қоры екі ірі кеніште (Әйет, Лисаковск) шоғырланған. Қазіргі кезде Лисаковск кенішінен "Испат Кармет" комбинатына жылына 1,38 млн. т байытылған концентрат балқытылуға өткізіледі. Бұл кен қоры комбинаты алдағы 53 жылға дейін шикізатпен қамтамасыз ете алады.

Құрамы
------

Кентастың минералдық құрамы гидрогетитті, гидрогетит-сидерит-лептохлоритті, глауконитті. Кентастағы темірдің мөлшері 35 – 37%, фосфор 0,4%, күкірт – 0,7%. Магмалық кендердің геологиялық қоры 965 млн. тонна, оның 945 млн. тоннасы Қашар тау-кен байыту комбинатына жақын орналасқан Давыдов кенішінде. Давыдов кен орнында темір кентасынан басқа кобальт, никель, мырыш бар.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
2. ↑  "Қазақ энциклопедиясы", VI-том
Маккаллерс Карсон (1959)
**Маккаллерс Карсон** (Лула Карсон Смитте туып-өкен) (McCullers, Carson; Smith, Lula Carson), (1917 жылы, 19 ақпан АҚШ, Джорджия штаты, Коломбус – 1967 жыл, 29 қыркүйек, Нью-Иорк штаты Ниак), америкалық жазушы, Колумбия және Нью-Иорк университетінде оқыған, сонан соң Нью-Иорктағы Гранвич-виллижға қоныс аударған. .

Жастайынан бірнеше рет инсульт алып, нәтижесінде сал болып қалады. Оның романдарындағы оқиға әдетте кішкентай оңтүстіктің жерінде өтеді және жалғызбасты адамның ішкі жан-дүниесі сипатталады. Маккаллерстің шығармаларының ішінде – Жалғызбасты аңшының – жүрегі (1940), ең таңдаулы шығармасы: Көздің шағылысы (1941); Тойға қатысу (1946) пьесасын қайта өңдеген (1950), және 1963 жылы Э.Олви сахналаған Көңілсіз асқабақ жайында баллада (1951). 

Барлық романдары экранда көрсетілген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Britanica настольная энциоклопедия. Том І «АСТ-Астрель» Москва, 2006. ISBN 978-5-17-08532-4 (T.1) (ACT) ISBN 978-5-271-1512-0 (T.1) (Aстрель)
**KAZ.KZ ұлттық акпаратты-іздестіру жүйесі** — бұл Интернет желісінің ұлттық сегментіндегі қоғамға бағытталған ақпараттарға жедел кіріс механизмі. KAZ.KZ жүйесінің негізгі ерекшеліктері ақпараттарды көптілді іздеу (қазақша, орысша) және басқа ұлттық ақпараттық жүйелер мен мәліметтер базасымен интеграциялау болып табылады.

KAZ.KZ акпаратты-іздестіру жүйесі Интернет желісінің қазақстандық сегментінде және .KZ домендік аймағындағы веб-сайттарды құрамы бойынша іздеу жүргізеді. 
Іздестіру жүйесі ақпараттық іздеу саласындағы ең жаңа жетістіктер негізінде құрылған және табылған нәтижелерді сұрыптаудың ерекше алгоритмдерін пайдаланады.

«KAZ.KZ ақпаратты-іздестіру жүйесі» жобасы Интернет желісіндегі қазақстандық сегментінің бірыңғай ақпараттық кеңістігін дамытуға жағымды ықпал етеді.

KAZ.KZ ұлттық акпаратты-іздестіру жүйесі 2009 жылдың 16 желтоқсанында ресми түрде іске қосылды.

Сілтемелер
----------

* Ресми сайты
* Национальный поисковик Kaz.kz первым в СНГ получил поддержку многоязычного поиска (орыс.)
* В Казахстане запустили новый поисковик - kaz.kz (орыс.)
* Поисковая система KAZ.kz выйдет на страны Центральной Азии (орыс.)
* Кaz.kz вместо «Гугла» и «Яндекса»  Мұрағатталған 18 ақпанның 2013 жылы.  (орыс.)
* Вопросы развития поисковой системы KAZ.kz обсудили в Алматы Мұрағатталған 1 мамырдың 2011 жылы. (орыс.)
* KAZ.KZ бросает перчатку Yandex Мұрағатталған 2 мамырдың 2011 жылы. (орыс.)
**Макинтош Чарльз Ренни'** (Mackintosh, Charles Rennie) (1868 жылы, 7 маусым, Глазго – 1928 жылы, 10 желтоқсан, Лондон), шотландық архитектор, жиһаз құрастырушы, дизайншы және суретші. .

Өнер мен қолөнер кәсібін жүргізген қайраткер, әсіресе өзі оқыған Глазго өнер мектебінде әйнек пен тас студиясы арқылы аты шыққан (1896-1909). Өнер мен жиһаздың керек-жарақтарын, плакаттарды шығару арқылы 1890 жылы халықаралық атаққа ие болды. Ар Нуво стиліндегі шынайы британдық алғашқы архитекторды жеңілдігі, түпнұсқалығы, эсемдігі жағынан тең келері жоқ екенін мойындап, құрылымын жасады. Глазгоға төрт тамаша шайы арқылы танымал (1896-1904). 1914 жылдан бастап акварель өнеріне толығымен көшкен. 

20 жылдан соңында оның жұмысына деген қызығушылар артты, нақты геометриялық сызбалардан тұратын оның конструкциясымен құралған креслосы мен канаптары қайта ретке келтірілді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Britanica настольная энциоклопедия. Том І «АСТ-Астрель» Москва, 2006. ISBN 978-5-17-08532-4 (T.1) (ACT) ISBN 978-5-271-1512-0 (T.1) (Aстрель)
Сүретте JSP файлының бағдарламалық жасақтамадағы қызметі көрсетілген.
**Servlet** сервлет - компьютер сервері мүмкіншіліктерін арттыруға арналған Java бағдарламалық тілінде жазылған класс.
Java Servlet-тің Applet-тен айырмашылығы Java Servlet сервер құрылғысында жұмыс істейді, ал Applet клиент жақта жұмыс істейді.
Әдетте веб-браузер рөлін атқарады, веб-браузер серверден сервлет арқылы сұрау жібереді, жауабын сервлет HTML-беті ретінде қайтарады.

JSP JavaEE
----------

Веб-браузерге қайтарылатын HTML жауап дұрыс форматта сақталуы үшін сервлетте Java EE-нұсқасынан бастап JSP беттері технологиясы қолданыла бастады.

Мысалы
------

```
import java.io.IOException;
 
import javax.servlet.ServletConfig;
import javax.servlet.ServletException;
import javax.servlet.http.HttpServlet;
import javax.servlet.http.HttpServletRequest;
import javax.servlet.http.HttpServletResponse;
 
public class ServletLifeCycleExample extends HttpServlet {
 
    private int count;
 
    @Override
    public void init(ServletConfig config) throws ServletException {
        super.init(config);
        getServletContext().log("init() called");
        count=0;
    }
 
    @Override
    protected void service(HttpServletRequest request, HttpServletResponse response)
            throws ServletException, IOException {
        getServletContext().log("service() called");
        count++;
        response.getWriter().write("Incrementing the count: Count = "+count);
    }
 
    @Override
    public void destroy() {
        getServletContext().log("destroy() called");
    }	
 
}

```

Тағы қараңыз
------------

* 
* JSP

Сілттемелер
-----------



|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|   Java |
| --- |
|  |
| Java платформалары | 

Java (бағдарламалау тілі)
• JVM
• Micro Edition
• Standard Edition
• Enterprise Edition
• Java Card
 |  |
|  |
| Sun технологиялары | 

Squawk
• Java Development Kit
• OpenJDK
• Java virtual machine
• JavaFX
• Maxine VM
 |
|  |
| Платформа технологиялары | 

Applets
• Servlets
• MIDlets
• jsp
• Web Start (jnlp)
 |
|  |
| Өзге мекемелер технологиялары | 

JRockit
• GNU Classpath
• Kaffe
• TopLink
• Apache Harmony
• Apache Struts
• Spring framework
• Hibernate
• JBoss application server
• Tapestry
• Jazelle
 |
|  |
| Тарихы | 

Java version history
• Java Community Process
• Sun Microsystems
• Free Java implementations
 |
|  |
| Негізгі бағдарламалау тілдері | 

BeanShell
• Clojure
• Groovy
• Oxygene
• Java Tcl
• JRuby
• Jython
• Processing
• Rhino
• Scala
• тағы қараңыз…
 |
|  |
| Java конференциялары | 

JavaOne
 |

 |
**Тлемсен** – Алжирдің солтүстік-батысында орналасқан қала 

Қаланың тарихы көне болып саналады және оны *«Мағрибтің маржаны»* деп атайды. Қала теңізден алыс аймақта орналасқан. Қаланың аты *«Тала Имсан»* бербер сөзінен шыққан, аудармасы *«құрғақ бұлақ»* деген мағына береді. Қаланың атын кейде **«Тлемсан»** немесе **«Тилимсен»** деп те атайды. 1830-1962 жылдарда Францияның отары болды. Тлемсен өзінің бірқалыпты климатының арқасында француздардың арасында демалатын жер ретінде жақсы танымал болған. 20 ғасырдың ортасындағы Алжирдегі Тәуелсіздік соғысына тұрақты араласпаған.

Дереккөздер
-----------
**Java Persistence Query Language** (**JPQL**) объектке бағытталған платформаға байланысы жоқ мәліметтер базасының тілі.

Мысалдар
--------

```
@Entity
public class Publisher {
    @Id
    private Integer id;
    private String name;
    private String address;

    @OneToMany(mappedBy = "publisher")
    private List<Book> books;
}

```

Then a simple query to retrieve the list of all authors, ordered alphabetically, would be:

```
SELECT a FROM Author a ORDER BY a.firstName, a.lastName

```

To retrieve the list of authors that have ever been published by XYZ Press:

```
SELECT DISTINCT a FROM Author a INNER JOIN a.books b WHERE b.publisher.name = 'XYZ Press'

```

JPQL supports named parameters, which begin with the colon (`:`). We could write a function returning a list of authors with the given last name as follows:

```
import javax.persistence.EntityManager;
import javax.persistence.Query;
import org.apache.commons.lang.StringUtils;

...

@SuppressWarnings("unchecked")
public List<Author> getAuthorsByLastName(String lastName) {
    String queryString = "SELECT a FROM Author a "+
                         "WHERE :lastName IS NULL OR LOWER(a.lastName) = :lastName";
    Query query = getEntityManager().createQuery(queryString);
    
    query.setParameter("lastName", StringUtils.lowerCase(lastName));
    return query.getResultList();
}

```

Hibernate Query Language
------------------------

JPQL is based on the Hibernate Query Language (HQL), an earlier non-standard query language included in the Hibernate object-relational mapping library.

Hibernate and the HQL were created before the JPA specification.
As of Hibernate 3 JPQL is a subset of HQL.

Тағы қараңыз
------------

* Object-relational mapping
* Hibernate (Java)
* Java Persistence API

Сыртқы сілттемелер
------------------

* Full Query Language Syntax from The Java EE 5 Tutorial
* JPA Queries and JPQL - a chapter of the ObjectDB Manual
* Type safe Hibernate (HQL) query engine - TorpedoQuery

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|   Java |
| --- |
|  |
| Java платформалары | 

Java (бағдарламалау тілі)
• JVM
• Micro Edition
• Standard Edition
• Enterprise Edition
• Java Card
 |  |
|  |
| Sun технологиялары | 

Squawk
• Java Development Kit
• OpenJDK
• Java virtual machine
• JavaFX
• Maxine VM
 |
|  |
| Платформа технологиялары | 

Applets
• Servlets
• MIDlets
• jsp
• Web Start (jnlp)
 |
|  |
| Өзге мекемелер технологиялары | 

JRockit
• GNU Classpath
• Kaffe
• TopLink
• Apache Harmony
• Apache Struts
• Spring framework
• Hibernate
• JBoss application server
• Tapestry
• Jazelle
 |
|  |
| Тарихы | 

Java version history
• Java Community Process
• Sun Microsystems
• Free Java implementations
 |
|  |
| Негізгі бағдарламалау тілдері | 

BeanShell
• Clojure
• Groovy
• Oxygene
• Java Tcl
• JRuby
• Jython
• Processing
• Rhino
• Scala
• тағы қараңыз…
 |
|  |
| Java конференциялары | 

JavaOne
 |

 |
Микробиологияда зерттеу объектісі ретінде қолданылатын мицелилі микроскоптық саңырауқұлақтар негізінен үш қласқа жатады: *Lygomycetes, Acsomycetes* және *Deuteromycetes*. Олардың клеткалары ұзынша пішінді, бұтақталған жіпшелер- мицелиден тұрады. Вегетативтік мицелилерінің диаметрі 5- тен 30 мкм-ге дейін барады. Гифтері жәй көзге көріне береді, мицелилері көп клеткалы.
Кейбір микроскоптық саңырауқұлақтар өте күшті тарамдалған гифтерден, яғни склероцилардан тұрады. Бұл қолайсыз жағдайға тым төзімді, тыныштық жағдайдағы орган. Мицелилі саңырауқұлақтар қозғалмайды. Оларға *Penicillium* және *Aspergillus* түрлері жатады.
Мицелилі саңырауқұлақтар вегетативті, жыныссыз және жынысты жолдармен көбейеді. Мысалы, *Lygomycetes* жыныссыз жолмен спорангиларда түзілетін эндоспоралар арқылы көбею процесін жүзеге асырады. Спорангилар жеміс денелерінің бос ұшында орналасады. Бұған *Mucor* саңырауқұлақтары мысал ьола алады. Осы саңырауқұлақ жынысты жолмен көбейгенде бір мицелидің гифтері арасында көп ядролы клеткалар, яғни гаметангийлер түзіледі.
Олар өзара қосылып зигота апйда болады. Тыныштық кезеңі біткен соң зиготадан спорангий өсіп шығады. Актиномицеттер жыныстық жолмен көбейгенде олардың қапшықтарында аксоспоралар түзіледі. 

Гифтер
Микроскоптық саңырауқұлақтарды басқа эукариоттар сияқты клетка қабырғасы айқын көрінеді. Оның ішінде цитоплазма орналасқан. Ядросында ядрошықтар болады, ол саңылауы бар жарғақшамен қоршалған. Барлық саңырауқұлақтарда митохондрий бар. Ал жарғақша құрылымында эндоплазматикалық тор, Гольджи аппараты және лизосома болады. Клеткада вакуоль айқын көрінеді. Ол ересек клеткада көбірек кездеседі.
Микроскоптық саңырауқұлақтардағы негізгі қоректік заттардың қоры- волютин, липидтер және гликоген. Оларды цитоплазмадан да және вакуольден де кездестіруге болады.

<references>

1. ↑  **Микробиология**- практикалық жұмытар бойынша студенттерге арналған оқулық-Алматы, "Арыс" баспасы, 2003.-192 бет
Компания ғимараты
**JPMorgan Chase** (қаз. *Джей-Пи-Морган-Чейз*) — әлемдегі ең ірі және беделді қаржы конгломераттардың бірі болып саналады. Сонымен қатар, әлемдегі ең ірі көпшілік компания болып табылады (Forbes журналы бойынша).

Нью-Йоркте пәтерлерге орналастырылған, инвестициялық және коммерциялық банктер арасындағы қызмет көрсету аймағында көшбасшы болып табылатын қаржы институт. $2,3 трлн мөлшеріндегі активтері бар JPMorgan Chase, АҚШ-тың ең ірі банктердің арасында бірінші орынға шықты — Citigroup және Bank of America банктеррдің алдында тұр. JPMorgan Chase-тің басқаруымен жұмыс істейтін Хедж-фонд 28,8 млрд АҚШ доллар (2006 жыл) мөлшеріндегі активтерімен, АҚШ-тағы фондар арасында екінші орынға орналасты.

Тарихы
------

Сэмон Чейз — белгілі американдық саясаткер және заңгер. Оның құрметіне «Chase National Bank» аталған. 1877 жылы құрылып, 1930 жылға қарай бұл банк әлемдегі ең ірі банкке айналды, ал 1955 жылы «Чейз нэшнэл банк» және «Банк оф Манхаттен» АҚШ-тың ең ірі банктері біріктірілді, «Чейз Манхаттен банк» деген атауын алған жаңа банк, 1970-ші жж. басында активтер мөлшері бойынша елдегі ең ірі банктер арасында үшінші орынға иемденді.

Тағы қараңыз
------------

* Bear Stearns
* Washington Mutual

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* JPMorgan Chase ресми сайты  (ағыл.)

Дереккөздер
-----------

1. 1 2  Google Finance-тағы профилі  (ағыл.). Басты дереккөзінен мұрағатталған 18 ақпан 2012. Тексерілді, 15 мамыр 2010.
**Макензи Уильям Лайон** (Mackenzie, William Lyon) (1795 жыл, 12 наурыз Шотландия, Ангус, Спрингфилд – 1861 жыл, 28 тамыз, Торонто), канадалық журналист және шотландық саяси үгітші. .

1820 жылы Канадаға қоныс аударған және Жоғарғы Канаданың комерсанты болған (қазіргі Онтарио). Ол 1824 жылы Куинстаундағы Жоғарғы Канада олигархиясының басқаруын сынаған Колониал Эдвекейт газетінің негізін жасайды. Правинцияның ассамблеясына сайланған ол (1828-36), үкіметке қарсы тұрғаны үшін кертартпа көпшіліктің әсерінен газетке қарсы шығып, алты рет қудалауға ұшырайды. Зәбір көрген Макензи Канаданы басқару британдықтарды отарлауға алып келгенін жариялап, правинция губернаторына пікір білдіреді. 

1837 жылы 80 сыбайластарымен бірігіп правинцияның үкіметін құлатуға әрекеттенгені сәтсіз аяқталды. Қатысқан өз адамдары Нью-Йорк штатындағы Ниагара өзеніндегі Нейви-Айлендқа апарылып, АҚШ-тың бейтараптығына қарсы шыққаны үшін абақтыға отырғызылады. 1849 жылы Канадаға қайтып келіп, аяғында Канада парламентінде мәжіліс құрады (1851-58).

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Britanica настольная энциоклопедия. Том І «АСТ-Астрель» Москва, 2006. ISBN 978-5-17-08532-4 (T.1) (ACT) ISBN 978-5-271-1512-0 (T.1) (Aстрель)
**Михаэль Грубер** (нем. *Michael Gruber*; 1979 жылы 5 желтоқсанда Шварц қаласында дүниеге келген) — атақты австриялық қоссайысшы, 2006 жылғы Олимпиада чемпионы, әлем чемпионы.

Спорттық мансабы
----------------

Михаэль Грубер 2006 жылы Турин қаласында Олимпиада чемпионы және 2002 жылы Солт-Лейк-Ситиде қола жүлдегер атанды. Жеке жарыстарда ең жақсы нәтиже 2006 жылы 12 орын.

Әлем чемпионаттарында Михаэль Грубер командалық жарыстарда екі медаль жеңіп алды: 2003 жылы - Алтын, 2005 жылы - қола. Жеке жарыста үздік нәтиже 2005 әлем чемпионатында спринтте 5 орын.

Әлем кубогының кезеңдерінде оның активінде жеке жарыстарда 2 жүлделі орын және командамен бір жеңіс.

Сілтемелер
----------

* Мұрағатталған 29 қаңтардың 2010 жылы.
**Іле бөріқарақаты** (Berberіs іlіensіs) — бөріқарақаттар тұқымдасына жататын тікенекті бұта. 

  

Іле Алатауының шатқалында, Ұзынқара (Кетпен) жотасында, Жетісу (Жоңғар) Алатауының оңтүстік беткейінде, Іле өзенінің жайылма бөлігінде кездеседі. Биіктігі 3 м-ге жетеді. Ескі бұталары сұр қабықты, бір жылдық бұталары қызыл қоңыр қабықты. Тікенектері жай, 3 және 5-6 бөлікті. Жапырақтары қалың, жеміс салатын өркендеріндегі кос жапырағы жұмыртқа пішінді, бүтін жиекті және сопақтау, жеміс салмайтын өркендерінің жиегі тікенекті-тісті. Гүлшоғыры — көп гүлді шашақ, ұзындығы 5 см. Гүлдері сары түсті, диаметрі 3-4 мм, гүлсағақтарының ұзындығы 5-7 мм. Мамырда гүлдейді, маусымда жеміс салады. Жемісі ақшыл қызыл түсті, жұмыртқа пішінді, ұзындығы 7-8 мм, ені 3-4 мм. Сирек кездеседі, эндемик. Қазақстанның "Қызыл кітабына" енгізілген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Жетісу энциклопедия. - Алматы: «Арыс» баспасы, 2004 жыл. — 712 бет + 48 бет түрлі түсті суретті жапсырма. ISBN 9965-17-134-3
2. ↑  Қазақстан өсімдіктер әлемінің асыл қазынасы. ISBN 9965-24-750-1

Тағы қараңыз
------------

* Бөріқарақат
**«Фавн лабиринті»** (ағылш. *Pan's Labyrinth*, ис. *El laberinto del fauno*) — 2006 жылы испан-мексикалық қараңғы фантастикалық фильм.

Сюжеті
------

Фильмде 1944 жыл суреттеледі. Испанияда азаматтық соғыс жүріп жатыр, партизан жасақтары фашистерге қарсы ормандарда күресуде. Бас кейіпкер, Офелия атты 10 жасар қыз аяғы ауыр анасымен бірге өгей әкесі капитан Видальдың әскери лагеріне келеді. Қатал да қатігез, менмен Видаль Офелияны ә дегеннен жақтырмайды. Әскери орта, Видальдың тәкаппарлығы, анасының төменшіктеп, шетқақпайлай беруі кішкентай қыздың көңілін жаралайды.

Осы кезде ол лагерьдың маңындағы ескі лабиринт үйінділерін кездестіреді.

Бірде түн ортасында Офелия өзін оятқан кішкентай қанатты адамның соңынан еріп лабиринтке келіп кіреді. Қанатты адам оны лабиринттың иесі Фавнға әкеліп жолықтырады.

Фавн Офелияның сиқырлы патшалықтың ханшасы екенін, көп жыл бұрын жоғалып кеткенін айтады және патшалыққа қайта оралуға ұсыныс жасайды. Тек ол үшін алдымен жаңа ай тумай тұрып үш сынақтан өту керектігін жеткізеді. Офелия келіседі…

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *EL LABERINTO DEL FAUNO – PAN'S LABYRINTH* (15). *British Board of Film Classification* (6 July 2006). Тексерілді, 13 сәуір 2013.
2. ↑  Pan's Labyrinth (2006) - Box Office Mojo. *boxofficemojo.com*. Тексерілді, 6 сәуір 2018.
3. ↑  *EL LABERINTO DEL FAUNO – PAN'S LABYRINTH* (15). *British Board of Film Classification* (6 July 2006). Тексерілді, 13 сәуір 2013.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Фавн лабиринті (ағыл.) *Internet Movie Database* сайтында
* Фавн лабиринті (ағыл.) Rotten Tomatoes сайтында
**«Отечественные записки»** − ХІХ ғасырдағы орыс әдеби журналы. [1]. 1818-1884 жылдары Санкт-Петербург қаласында жарық көріп отырады. 

1818 жылы тарихшы және жазушы П.П. Свиньин негізін салған. 1820 жылдың басында тарихшы, журналист, жазушы Н.А. Полевой журналдың дамуына атсалысады. 

1839 жылы Свиньин А.А. Краевскийге тапсырады. Журналдың әр саны «Современная хроника России», «Науки», «Словестность», «Художества», «Домоводство, сельское хозяйство и промышленность вообще», «Критика», «Современная библиографическая хроника», «Смесь» айдарларымен шыққан. 1868 жылы Краевский Н.А. Некрасовқа журналды тапсырады. Журналда Н.Х. Кетчер, А.И. Кронеберг, А.Н. Струговщиков сияқты аудармашылар жұмыс істейді. 

1840 жылы журналда Д.В. Григорович, В.Ф. Одевский, В.И. Панаев, В.А. Соллогуб, И.И. Панаев, А.М. Майков шығармалары жарияланып отырады. 1884 жылы журнал жұмысын тоқтатады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
**Іле шөгінді алабы** өзімен аттас ойыспен байланысты, ол солтүстігінен және оңтүстігінен Жоңғар Алатауының, Қаймен жотасының және Іле сырты Алатауының қатпарлы құрылымдарымен шектелген, оңтүстік-батыс бағытта созылған теріс мағыналы құрылымдар жүйесін құрайды. Іле алабы Қалқан-Бөгет дөңесі арқылы Батыс және Шығыс бөліктерге бөлінген, олардың мөлшерлері, тиісінше, 150x20-50 км және 125x70 км. Алаптың іргетасы пермнің эффузиялық жаралымдарынан құралған. Ойыстың батыс бөлігінде мезозойлық түзілімдердің қалыңдығы айтарлықтай азайып барып, бірте-бірте мүлдем құрдымдалып кеткен, ал шығыс бөлігінде оның қалыңдығы, кайнозой кешендерімен қоса есептегенде, 4,5-5,0 км-ге дейін жетеді (Іле өзенінің оң жақ жағалауында). Қиманың мезозойлық-кайнозойлық секциясы көлдер мен батпақтарда және өзен аңғарларында түзілген құмды-сазды таужыныстардан құралған, олардың арасында жақсы қорқоймалық қатқабаттар да, берік флюид тіректері де бар. Шығыс Іле ойысы құрылымдық тұрғыдан нашар жіктелген, солай бола тұрса да оның аумағында іргелік және тереңірек ойысқан орталық бөліктерді даралауға болады.

Зерттеушілердің басым көпшілігінің пікірі бойынша, алаптың мұнай мен газға деген перспективаларын Жаркент ойысымының кейбір жекелеген тереңірек ойысқан бөлікшелерімен (Панфилов ойысымы) байланыстыруға болады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстанның мұнай энциклопедиясы. 2 томдық - Алматы: "Мұнайшы" Қоғамдық қоры, 2005.

ISBN 9965-9765-1-1
**Макино** (ағылш. *Mackinac Island*) — АҚШ-тың Макино бұғазындағы арал, Мичиганенің жоғарғы түбегінің оңтүстік-шығысына дейін жалғасқан..

Ұзындығы 5 км. 1780ж. ағылшындар мұнда бекініс салғанда, онда ежелгі үнді Мишилимакино қорғаны болған. Өте келе Американдықтар бақылау жасағанда, мұнда Америкалық қымбат тері компаниясының факториясы орын алған. 1812 жылғы соғыс кезінде Британия басып алады, ал 1815 жылы АҚШ өзіне қайтадан алған. 1895 жылы мемлекеттік саябақ болып, онда автомобильдерге рұқсат берілмеген. Арал туристерге танымал, жергілікті Гранд-отель (1887) әлемдегі жазғы демалысқа арналған ежелгі қонақ үй болып есептеледі.

* 
* 
* 
* 
* 
*

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Britanica настольная энциоклопедия. Том І «АСТ-Астрель» Москва, 2006. ISBN 978-5-17-08532-4 (T.1) (ACT) ISBN 978-5-271-1512-0 (T.1) (Aстрель)
**Апелдорн** – Амстердамның шығысынан 90 км қашықтықта орналасқан орталық Нидерландыдағы қала[1]. Гелдерланд провинциясындағы Апелдорн муниципалитетінің аймақтық орталығы. Аумағы – 341 13 шаршы км. 

Қаладағы Парк Оранг, Принзенпарк, Ферзец-Стрэйдерс-Парк , Мхенпарк , Парк Доггерсбанк, Спрангенпарк , Оңтүстік парк , Каналпарк , Матенпарк секілді әсем саябақтар қаланы көріктендіріп тұр. Қалада елдегі ірі қағаз және қатты қағаз өндіретін фабрикалар мен көптеген қаржылық мекемелер орналасқан. 

Сондай-ақ 1971 жылы негізі қаланған Апенхеуль хайуанаттар паркі қаланың батыс бөлігінде орын тепкен. Аталған хайуанаттар паркі маймылдардың қонақтармен қатар еркін жүріп-тұруына мүмкіндік берген әлемдегі тұңғыш парк ретінде ерекшеленеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
**Фабиан Делф** (ағылш. *Fabian Delph*; 21 қараша 1989 жыл, Брадфорд) —англиялық футболшы, Англия Ұлттық футбол құрамасы мен "Манчестер Сити" клубының жартылай қорғаушысы.

Карьерасы
---------

### Клубтық

"Лидс Юнайтед" клубының түлегі. 2007 жылы осы клубта кәсіби карьерасын бастады да, екі маусымдай доп тепті. Екі маусымда да "Лидс" премьер-лигаға шыға алмады. Бұл Фабианның басқа клуб іздеуіне себепші болды да, 2009 жылы жазда "Астон Виллаға" ауысты. 

2012 жылы қаңтар айында туған клубы "Лидске" жалға берілді.

2015 жылы жазда "Манчестер Ситиге" ауысып, бес жылдық келісім шарт жасады. 

### Ұлттық құрама

Англияның бірнеше жастағы құрамаларында ойнады.

2014 жылы 3 қыркүйекте Норвегияға қарсы жолдастық кездесуде тұңғыш рет Англия құрамасы сапында алаңға шықты. 2018 жылы әлем чемпионатына, 2019 жылы УЕФА Ұлттар Лигасына қатысты.

Дереккөздер
-----------

1. ↑

Сілтемелер
----------

* Профилі  (ағыл.)
* Профилі  (ағыл.)
* Профилі  (ағыл.)
Скаттың көрінісі
**Көгілдір дақты скат** - түтасқанаттылар - тақтажелбезектілер отрядының жоғары тобына жататын балықтар. Олар - Атлант мұхитының оңтүстік-шығысында, Оңтүстік Африка және Мозамбик суларында тіршілік етеді.
Көгілдір дақты скаттың ұзындығы 40-70 см аралығында.
Жалпақ түмсығы үшбұрышты. Днесінің жартысын қүйрығы алады.
Есейген кездерінде денесінің үстіңгі жағында ақшыл-көк дақ және қара нүктелер, құйрығында ақ және қара сақиналар пайда болады.
Скаттың ауыз қуысында екі түтігі болады, соның көмегімен асшаяндар мен теңіз шаяндарын бақалшықтарынан сорып алады.
Осы бір ашық түсті скат ірілігімен көзге түседі. Денесінің үстінде көгілдір дақтары бар. Қанаттары дөңгелектене келіп, тұмсығымен жалғасып кеткен.
Қүйрығының екі жағында да көк жолақтары бар. Ұзын қүйрығының үстіңгі жағында шанышқы сияқты мүшесі болады. Жауынан қорғанғанда осы қүйрығымен ұрып сақтанады.

Қызықты деректер
----------------

* Көгілдір дақты скаттар топталып таяз, қүмды суларға моллюскалармең қурттармең теңіз шаяндарымен қоректену үшін қоныс аударып турады.
* Бұл скаттар 100 метр тереңдікте тіршілік етеді.
* Олар маржанды рифтерде тіршілік еткенді жақсы көреді.
* 9 айға созылатын жүктілік кезеңінен кейің 1-5 ұрпағын өмірге әкеледі.
* Скаттың аузы мен желбезек саңылаулары бауыр жанында орналасқан[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  1100 қызықты деректер, Улы жәндіктер, 14-ші бет
Мэзер Коттон
**Коттон Мэзер** (Cotton Mather) (12 ақпан 1663 жыл, Бостон, Массачусетс-Бей колониясы — 13 ақпан 1728 жыл, сол жерде) — американдық пуритандардың көшбасшысы. .

Инкриз Мэзердің ұлы, Гарвард университетінде магистр дәрежесін алды, 1685 жылы конгрегационист дін қызметкері мәртебесіне ие болады, бұдан кейін бостондық Норт-Черч (1685-1723) шіркеуінде әкесінің көмекшісі болды. Массачусетстің атағы әйгілі емес ағылшын губернаторы Э.Андросты қуғындауға ықпал етті (1689). 

Оның сыйқырлық тақырыбына жазылған шығармалары Салем процестеріне әкеп соққан истерияны реттеді, ол бұл процестерді мақұлдамады, «аруақтық дәйектемелерді» қолдануға қарсы күресті. Оның анағұрлым танымал шығармалары: «Христианское величие Америки» (1702), «Историю церкви Новой Англии» және «Дневник» (1711 — 12). «Любопытная Америка» шығармасының арқасында Мэзер Лондондық Корольдік қоғамның мүшесі болды. Шешек ауруына қарсы вакцинация салуды қолдағандардың алғашқысы болды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Britanica настольная энциоклопедия.Том І «АСТ-Астрель» Москва, 2006. ISBN 978-5-17-08532-4 (T.1) (ACT), ISBN 978-5-271-1512-0 (T.1) (Aстрель)
**Дағдарыстық және қақтығыстық** саяси жағдайлардың мәні мен мазмұнының сараптамасын өзінде сақтайтын саясаттанулық проблемалар саяси ілімдер жүйесінде маңызды орынды иеленеді. Осы саяси жағдайлардың ерекше, экстремалды екендігі айдан анық және осы орайда саясаттануды белгілі бір түрғыда одан шығудың қоғам үшін ауыртпалықсыз жолын іздейтін ғылым деп есептеуге болады. Осы ретте келесі жағдайларды көрсете кеткеніміз жөн.
  

Біріншіден, дағдарысты және қақтығысты саяси ситуациялар қоғамдық ахуалдың тоқыруына әкеліп соғатын, халықтың басым бөлігінің өмірінде айтарлықтай қиындықтар туғызатын, оның өмірлік деңгейін төмендететін, әлеуметтік топтардың өзара қатынастарында әлеуметтік шиеленісті қоздыратын, ал тұлғалық деңгейде — шығар жол жоқ, тұйық жағдайға әкеліп тірейтін әлеуметтік қайшылықтар пісіп-жетілген қоғамдық организмнің ерекше күйін сипаттайды. Нәтижесінде оларды шешудің жаңа жолдарын, тәсілдері мен құралдарын жедел іздестіру пайда болады, яғни қоғамдық организмде инновациялық процестер басталады, өйткені қолданыста жүрген дәстүрлі тәсілдер өзінің анық тиімсіздігі мен жеткіліксіздігін көрсетеді.
  

Екіншіден, қарастырылып отырған жағдай саяси қатынастар субъектілерінің жоғары әлеуметтік және саяси белсенділігімен сипатталынады. Субъектілердің мүдделерін терең түсіну процесі басталады, бағдарламалар, саяси платформалар, мақсаттар айқындалынады, саяси күштердің
мейлінше анық бөлінуі өтеді, тактикалық және стратегиялық міндеттерінің ортақтығы негізінде жаңа блоктар мен одақтар пайда болады.
  

Үшіншіден, осы жағдайларда қоғамдық дамуды айқындайтын тенденциялар, шынайы мүмкіндіктер жасырын түрде сақталынады. Саяси процесс осы жағдайда айтарлықтай қысымдалған және тек қарқынды даму мен өрістеудің өлшемі бойынша ғана өзінің проблемалығын, мазмүнының шынайы байлығын аша алады. Қоғамның саяси мәдениетінің дамуы үшін жемісті негіз пайда болады. Қалыптасқан мемлекеттік құрылымдар, билік және билік құрушы субъектілер жан-жақты және мақсатты сынға үшырайды, туындап отырған қажеттіліктерге олардың функционалдық және тұлғалық сәйкессіздіктері дәлелденеді. Жаңару тенденциялары белсенді түрде шынайы өмірге ендіріледі.
  

Қоғамдық өмір қайнай түсіп, адамзат құмарлықтары шегінен шығады, саяси сахна әр түрлі тектегі саяси тұлғалардың әсерінен тығыздала түседі.
Даянанда Сарасвати
**Свами Даянанда Сарасвати** (महर्षि स्वामी दयानन्द सरस्वती; 12 ақпан 1824 ж. Танкара, Гуджарат — 31 қазан 1883 ж. Аджмер, Раджастхан) — үнді философ-теолог, индуизмның діни реформаторы. 

1875 жылы Бомбейде "Арья самадж" (арийлер қоғамы) құрды, ол өзіне "Ведтерге қайтып оралу" - Арийлердің көне дінін жаңғырту мақсатын қойды. Даянанда пұтқа табынушылыққа, көп құдайлыққа, абыздардың зорлығына, дінге сенушілікке, керітартпа әдет-ғұрыпқа және т. б. қарсы шығып, Индуизмді орта ғасырлық қоспалардан "тазартуға" ұмтылды. Даянанда бойында діни реформаторлық пен ағартушылық идеялармен таңқаларлықтай ұштасып жатты. Ол жалпыға бірдей жаратылыстану білімін беру қажет екенін қорғай отырып ғылыми нәтижелерін вед ережелерінің дамуы етіп көрсетуге тырысты. Философияда *Даянанда Матхваның* двайта-веданталарының ізбасары ретінде көрініп, соңғысының ережелері негізінде ежелгі 6 ортодокстік философиялық жүйенің бәрін бітістіруге ұмтылды. Үндістанның тәуелсіз ұлттық дамуын жақтаған пікірлер айтты.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Философиялық сөздік, Алматы: Қазақ энциклопедиясы, 1996, 525 б. ISBN 5-89800-097-6
**Баян қаған** (т.ж.б. - 730) - Еуропада VI - VIII ғасырларда болған Уархун қағандығының ең әйгілі басшысы.

  

454 жылы Еділ (Аттила) патша өлген соң, Батыс Ғұн мемлекеті ыдырады. Алайда VI ғасырда Хунгария (Мажарстан) жерінде ғұндардың, яғни Еділдің ізбасарларының жаңа мемлекеті пайда болды. Бұл мемлекет өздерінің билеушісі Уар батырдың есімімен аталуына байланысты барлық деректерде "Уархундар мемлекеті" деп жазылған. Уархун ордасының аса күшейген тұсы Баян қаған басқарған кезі болды. Еуропаның көп халқын өз құрамына кіргізіп, Византияны көп жылдар бойы салық төлеуге мәжбүр еткен. Баян қаған сол кездері Арал өңіріндегі тарнияқ, котзагер, забендер атты 3 тайпаны өзіне шақырып алып, қағандықтың қуатын арттырған. Бұл тайпалар қазақ даласында VI ғасырдан соң аталмайды. Осыған қарағанда, олардың түгелдей Еуропаға кетіп, Баян қаған ордасына қосылғандығы шындыққа саяды.

  

Тарих ғылымында қазақ және басқа халықтар құрамындағы арғын тайпасының тарихы осы Уархун дардан басталады деген де пікір бар. Баян қаған мен оның ордасы туралы неміс және латын тілдерінде көптеген еңбектер жазылған.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
Талуар – орта ғасырда үнділердің басты қаруы болған қару. Оны еуропалық қылыштың баламасы деуге болады. Қазірігі кезде талуарды Үндістан, Пәкістан, Бангладеш пен Ауғаныстаннан кездестіруге болады. Талуар арабтардың саифы, парсылардың шамширы, түркі халықтарының қылышымен қатар дамыды. Орталық Азияның жауынгер халықтары – көшпенді түркілердің қайқыиқылышпен жауларына тойтарыс бергені тарихтан мәлім. Талуарды жаяу әскер де, атты әскер де қолданған. Жалпы қылыш басы неғұрлым қайқы болса, оның кескіштік қасиеті де күшті болады. Парсылардың шамширынан айыпмасы: талуардың жүзі жалпақ болады.

Дереккөздер
-----------

1100 қызықты деректер.
**Жадты басқару** *(Управление памятью; memory managment)* — бар жадты есепке алу және программалар арасында үлестіру, сондай-ақ оған қатынас құруды жасақтау. Ж.б-дың мақсаты сақтауыш құрылғының әрбір типіне қатынасулардың ең жоғарғы тиімділігін және бар жадтың программалар арасында ұтымды үлестірілуін жасақтау болып саналады. Бірінші жағдайда дискіні бүркемелеу мысал бола алады, яғни тым жиі пайдаланылатын диск секторларын жедел жадқа сақтау ұйымдастырылады. Екінші жағдайда дискі мен жедел жад арасындағы беттік алмасуы бар виртуаль жадты ұйымдастыру. мысал бола алады. Ж.б. аппараттық және программалық құралдармен, сондай-ақ пайдаланушы әрекетімен жүзеге асырылады. Мыс. мәліметтерді жедел жадтан бүркеме-жадқа ауыстыру аппараттық жолмен орындалады, ал дискіні бүркемелеуді админ немесе бүркеме диспетчері деп аталатын тұлғалық программа басқарады. Ж.б. міндетін аткаратын программалар супердидарлар деп аталады және олар операциялық жүйенің құрамына кіреді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Информатика және компьютерлік техника / Жалпы редакциясын басқарған, түсіндірме сөздіктер топтамасын шығару жөніндегі ғылыми-баспа бағдарламасының ғылыми жетекшісі, педагогика ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлығының лауреаты А. Қ. Құсайынов. – Алматы: «Мектеп» баспасы» ЖАҚ, 2002 жыл. – 456 бет. ISBN 5-7667-8284-5
Афон тауының теңізден қарағандағы көрінісі
**Афон тауы** — (гр. *Όρος Άθως*, гр. *Ἄθως*) Македониядағы таудың әрі аралдың аты. Таудың биіктігі 2033 метрге жетеді. Тау «Қасиетті тау» деген атпен де белгілі. Грекияның әкімшілік аудандары жүйесінде «Қасиетті таудың дербес монахтық мемлекеті» деген атауға ие.

Мұндай ресми атауы болғанымең бұл жер өзінше дербес мемлекет емес, әлемдегі ең ірі православтық монахтық жүйе. 2001 жылы Афонның тұрғындары 2262 адам болған. Салыстырмалы түрде 1903 жылы Афон тауының тұрғындары шамамен 7432 адам, ал 1917 жылы 10500 адамға жетті. Афон монахтар тауының ерекше дәстүрі бойынша ол жерге әйелдер мен ұрғашы жануарлардың кіруіне тыйым салынған. Афон тауы - әрі географиялық нүкте әрі Ватикан сияқты діни мемлекет. 

Тау қырлы жартастар мен қалың ормандардан тұрады. Ертеректе, пұтқа табынушылық заманда, бұл тау Аполлон ғибадатханасы арқылы белгілі болған. Кейінірек таудың ұшар басында Зевстің ғибадатханасы орын тепті. Ол грекше «Афос» деп аталған. Афон академиясы Ватопед монастыріне жақын орналасқан, ол жерде даңқты Космас Афанасий Париос және Церцоулас білім алған.

Салоника атты қаласында бірнеше туристік фирма жұмыс істейді. Бүгінде Афонда 20 монастырь бар. Қасиетті таудың жарғылық хартиясына сай 21-ші монастырьді ашуға тыйым салынған. Афон тауына баруға рұқсат алу өте қиын, дегенмен баруға болады. Бұл үшін тек қана грек визасын алу жеткіліксіз, сонымен қатар Қасиетті таудың губернаторының рұқсаты керек. Афондағы соңгы негізі қаланған монастырь - Ставроникита монастырі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алматы: "Аруна" баспасы. 208 бет. Сер.:"1100 қызықты дерек".
Лубсан Данзан өңдеп жазған "Алтын шежіренің" екінші нұсқасы
**"Алтан тобчи"** ("Алтын шежіре") - Шыңғыс хан империясы туралы ірі тарихи шығарма. Шығарманың толық аты - "Хандардың тегі туралы алтын шежіре". "Алтан тобчидің" осы күнге жеткен екі нұсқасы бар. Бір - бірінен ажырату үшін бұл нұсқаларды "Кіші алтан тобчи" және "Үлкен алтан тобчи" деп атайды.

Бірінші нұсқасы
---------------

"Алтын шежіренің" алғашқы кіші нұсқасының авторы белгісіз. Шамамен XVII ғасырда жазылған. Бұл нұсқадағы Шыңғыс хан туралы шежіре - аңыздар мен Үгедей, Құбылайлардан бастап Тоқа Темірге, ең соңы Линдан ханға дейінгі 270 жыл ішінде өткен оқиғаларды баяндайтын тараулардың [ғылыми маңызы зор.

Екінші нұсқасы
--------------

"Алтын шежіренің" екінші нұсқасын 1630 жылы ордостық Лубсан Данзан өңдеп, толықтырған. [1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алтын Орда: Қазақ хандығы (I бөлім). Қазақстан балалар энциклопедиясы / Т. Жұмаханов, Б. Жұматаев, Т. Шаңбай. - Алматы: "Аруна" баспасы, 2007. - 224 бет, илл. ISBN 9965-26-042-7
**Афлатун жуасы** (лат. *Allium aflatunense*) – амариллистер тұқымдасының жуа туысына жататын Қазақстанда сирек кездесетін түр. Тек Батыс Тянь-Шаньда кездеседі. Қазақстан жерінен тыс Ферғада және Ұзынахмет жоталарында таралған. Жапырақты ормандар мен бұталар арасында, орта тау, кейде жоғарғы тау белдеулерінде шөптесінді беткейлерде өседі. Бытырап және сирек кездеседі. Өте әдемі сәндік өсімдік - сабағы биік, ұзын көкшіл топтанған жапырақтары бар, ақшыл күлгін гүлдері үлкен гүл шоғырында жиналған. Мәдени түрде төзімді, тұқымы арқылы көбейеді. Тек Алматыда ғана емес, тіпті Мәскеуде де жақсы өседі. Табиғи популяциялары пиязшықтарын тағамдық және жоғарғы сапалы желім алу мақсатында жаппай жинау нәтижесінде зардап шегіп отыр. Түрдің табиғаттағы жағдайына бақылау жасап, зерттеп, мәдени түрде өсіруді қолға алу керек.
**Семей Анисимов** - Шығыс Қазақстан облысындағы Предгорное селосында туған.

Өскемен, Семей педагогикалық техникумдарында, Ленинград Журналистика институтында оқыған.

1931 — 1933 жылдары Семей облыстық «Прииртышская правда» газеті редакциясының ауыл шаруашылығы бөлімінде мал шаруашылығы секторын басқарады. Ұлы Отан соғысына қатысқан. Шығармашылығын өлеңмен бастаған ол прозада да қалам тартты.

Отызыншы жылдардан бастап оның әңгімелері баспасөз беттерінде жариялайды.

1968 жылы «Жазушы» баспасынан «Тайна Паралона Крутихина» атты повесі мен әңгімелері жинағы жарыққа шықты.

Қызыл Жұлдыз орденімен және бірнеше жауынгерлік медальдармен марапатталған.

Шығармалары
-----------

Прииртышье. Стихи. А, ҚМКӘБ. 1954; Родничок. Стихи. А. ҚМ КӨБ, 1956; Современник. Поэма, стихи. А. ҚМ КӨБ, 1962; Тайна Паралана Крутихина. Повесть. А, «Жазушы», 1968; Сентябрь. Стихи. А. «Жазушы», 1980.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса — Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл
**Сайқан желі** - Ебі желіне кері бағытта Жоңғар қақпасы арқылы Орталық Азияға қарай соғып тұратын жел. Алакөл үстінде жоғары қысым орнағанда, антициклон тұрақтап күшіне енген кезде, Сайқан желі солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай соғады. Желдің жылдамдығы 50-60 м/с. Алакөл ойысында температура 30-37°С-қадейін төмендейді. Сайқан жоталарын қуалай соғатын жел болғандықтан, сайқан желі деп аталады. Жел қыркүйек пен көкек айлары аралығында күшті соғып, көктем мен күзде бәсеңдейді. Қатты соққан кезде Алакөлдің су деңгейі 1 м-ге дейін көтеріледі. Тигізер зияны көп. Сайқан желі уақыты 2-3 тәулікке созылуы мүмкін. Жауған қарды ұшырып әкетеді, топырақты құрғатады, мал басын шығынға ұшыратып, жол қатынасын қиындатады, балық аулауға зиянын тигізеді.

Дереккөздер
-----------

"Талапкер" топтамасы. География: 6-10 сыныптар. - "Арман" баспасы, 2004 жыл - 432 бет. ISBN 9965-636-23-0