**Америкалықтар**  — АҚШ-тың қазіргі халқы. Жалпы саны — 194,2 млн. адам (1992). Соның ішінде АҚШ-та 193 млн. Канадада 350 мың, Мексикада 135 мың адам. Антропологиялары жағынан әрқилы. Еуропадан қоныс аударушылардан, Африкадан апарылған негрлерден құралған. Тілі — ағылшын тілінің америкалық нұсқасы, солт. оңт. батыс диалектілері мен говорлары бар. Жазуы — латын графикасына негізделген. Діні жөнінен протестанттар мен католиктер. 16 ғ-да Еуропа отаршылары Солт. Америкаға жаппай қоныс аудара отырып, тұрғылықты халқы — үндістерді өз мекендерінен ығыстырды, қырып-жойды, олардың орнына апарылған африкалықтар жаңа тіл мен мәдениетті қабылдап, афро-америкалық этно-нәсілдік қауымға айналды. Алғашында Солт. Америкада ағылшын отарларының көп болуы, америкалық этник. қоғамда ағылшын тілі мен мәдениетінің рөлін арттырса, кейін Еуропадан барған басқа халықтардың — немістердің, голландықтардың, француздардың мәдени әсері мол болды. А. ұлт ретінде 1775 — 83 жылдардағы тәуелсіздік соғысынан кейін қалыптаса бастады. 19 ғ-дың басында ел үш экон.-геогр. және мәдени аймаққа: сауда-өнеркәсіптік, фермерлік Солтүстікке, құл иеленушілік Оңтүстікке, қоныс аударушы Батысқа жіктелді. 19 ғ-дың ортасында АҚШ-қа Еуропадан қоныс аударушылар тасқыны үдей түсті. 1846 — 48 ж. Мексика соғысында тартып алынған жерлердегі мексикалықтар (испан-үндіс метистері, испандықтардың ұрпақтары) Америка халқының құрамына енді. 1861 — 65 ж. Америкадағы азамат соғысы А-дың ұлт болып қалыптасуына, мемл-тің нығаюына, құлдардың азат етілуіне жол ашты. 20 ғ-дың 20-жылдарында қоныс аударушыларды нәсілі мен ұлтына қарай шектеп, сұрыптап отыру үшін қатаң көші-қон заңы қабылданды. Этник. тұрақтану мен этностар тоғысы АҚШ-ты көп ұлтты мемл. болудан сақтап, Америка халқын ұлтына, дініне, нәсіліне қарамайтын біртұтас қауымға айналдырды. 1965 ж. АҚШ-та қабылданған жаңа көші-қон заңы нәсілдік шектеуді жойды, оқыған мамандардың келуіне жол ашты, филиппиндіктердің, қытайлардың, корейлердің, т.б. қоныс аударуы күрт өсті. Ана тілдерін ұмытпаған қоныстанушылардың өз тілінде сөйлеуіне шек қойылмады. Туысқандық жүйесі — ағылшындық. Америкалықтар тез қоныс аударғыш, батыс, оңт. штаттарда халықтың тығыздығы жоғары. 4 шілде — Тәуелсіздік күні, қарашаның соңғы бейсенбісі — Қайырымдылық күні, маусымның 2-жексенбісі — Ана күні кеңінен аталып өтіледі. Ұлттық спорт түрлері: бейсбол, баскетбол, бокс, туризм, регби, хоккей кеңінен дамыған. Әдеб: Нитобург Э.Л. Негры США, 18-начало 20 в, М. 1979; Богина Ш.А. Этнокультурные процессы в США (конец 18-начало 19 в.), М. 1986; Страны и народы мира, М. 1996.

| Еуропалық ата-бабалары |
| --- |
| Орны | Тегі | Пайызы | Саны | Орны | Тегі | Пайызы | Саны | Benjamin Franklin Henry Ford Rita HayworthJacqueline Kennedy Onassis Wright Brothers |
| 1 | **немістер** | 15.2% | 42,841,569 | 11 | **Swedish** | 1.4% | 3,998,310 |
| 2 | **ирландықтар** | 10.8% | 30,524,799 | 12 | **Russian** | 0.9% | 2,652,214 |
| 3 | **ағылшындар** | 8.7% | 24,509,692 | 13 | **Welsh** | 0.6% | 1,753,794 |
| 4 | **италиандықтар** | 5.6% | 15,638,348 | 14 | **Danish** | 0.5% | 1,430,897 |
| 5 | **француздар** | 3.8% | 10,658,000 | 15 | **Hungarian** | 0.5% | 1,398,702 |
| 6 | **польшалықтар** | 3.2% | 8,977,235 | 16 | **Czech** | 0.4% | 1,258,452 |
| 7 | **шотландтар** | 1.7% | 4,890,581 | 17 | **Portuguese** | 0.4% | 1,173,691 |
| 8 | **голландтар** | 1.6% | 4,541,770 | 18 | **Greek** | 0.4% | 1,153,295 |
| 9 | **норвегтер** | 1.6% | 4,477,725 | 19 | **British** | 0.4% | 1,085,718 |
| 10 | **шотланд-ирландиалықтар** | 1.5% | 4,319,232 | 20 | **Swiss** | 0.3% | 911,502 |
| 2000 United States Census Bureau\*French Americans reported 8,309,908 inclu.French Canadian were 2,349,684 = 10,658,000 | Benjamin Franklin (English). Henry Ford (Anglo-Irish, Belgian). Rita Hayworth (Spanish, English, Irish).Jacqueline Bouvier (French, English, Irish). Wright Brothers (English, Dutch, German-Swiss). Paul Newman (Hungarian, Polish, Slovak). |

| Африкалық ата-бабаларынан |
| --- |
| Орны | Тегі | Пайызы | Саны | Орны | Тегі | Пайызы | Саны | Oprah WinfreyOprah Winfrey descendent of the Kpelle of Liberia.Paul RobesonPaul Robeson of Igbo descent. |
| 1 | **Nigerian** | 0.0% | 254,794 | **Ugandan** | 0.0% | 11,674 |
| 2 | **Ethiopian** | 0.0% | 186,679 | **Senegalese** | 0.0% | 8,767 |
|
| 3 | **Cape Verdean** | 0.0% | 90,828 | **Zimbabwean** | 0.0% | 6,367 |
| 4 | **Ghanaian** | 0.0% | 84,777 | **Other Subsaharan African** | 0.0% | 126,463 |
| 5 | **South African** | 0.0% | 55,895 | **Subsaharan African** | 0.5% | 2,866,419 |
| 6 | **Liberian** | 0.0% | 49,428 | **Black Hispanic** | 0.4% | 949,195 |
| 7 | **Kenyan** | 0.0% | 44,467 | **Black or African American** alone | 12.3% | 38,093,725 |
| 8 | **Sudanese** | 0.0% | 36,663 |
| 9 | **Sierra Leonean** | 0.0% | 13,281 |
| 2009 American Community Survey Bureau |

| Азиялық ата-бабаларынан |
| --- |
| Орны | Тегі | Пайызы | Саны | Орны | Тегі | Пайызы | Саны | Bobby JindalLouisiana Governor Bobby Jindal of Indian descent.Ellison OnizukaEllison Onizuka of Japanese descent.Lucy LiuLucy Liu of Taiwanese descent.  |
| 1 | **Қытайлар** | 1.0% | 3,204,379 |  |  |  |
| 2 | **Indian** | 0.8% | 2,602,676 |  |  |  |
| 3 | **Filipino** | 0.8% | 2,475,794 |  |  |  |
| 4 | **Vietnamese** | 0.5% | 1,481,513 |  |  |  |
| 5 | **Korean** | 0.4% | 1,335,973 |  |  |  |
| 6 | **Жапондар** | 0.2% | 766,875 |  |  |  |
| 7 | **Taiwanese** | 0.2% | 529,147 |  |  |  |
| 8 | **Pakistani** | 0.1% | 210,245 |  |  |  |
| 9 | **Other Asian** | 0.6% | 1,907,401 |  |  |  |
| 10 | **Asian American (total)** | 4.5% | 13,774,611 |
| 11 |  |  |  |
| 2009 American Community Survey Bureau |

Дереккөздер
-----------

1. ↑  2000 USA Census Мұрағатталған 20 қаңтардың 2012 жылы.
2. ↑  Wright Brothers: Popular Science Jan 1929.
3. ↑  2009 American community Survey: Ancestry Мұрағатталған 12 ақпанның 2020 жылы.
4. ↑  Oprah's Roots, An African American Lives Special
5. ↑  2009 American community Survey: Asian American Ancestry Мұрағатталған 11 ақпанның 2020 жылы.