recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Аймақтың жоспары
**Париждің 11-аймағы** (*Arrondissement de Popincourt*) — Париждегі 20 муниципалды аймақтардың бірі. Аймақтың жалпы аумағы 367 гектарды құрайды.

Географиялық орналасуы
----------------------

11-аймақ Сена өзенінің оң жақ жағалауында орналасқан. Шығыста 20-шы аймақпен шектес, батыста 10-шы және 3-ші аймақтармен, солтүстікте 19-шы және оңтүстікте 12-ші аймақтарымен шектес.

Орамдар
-------

№ 41-44 орамдары:

* Фоли-Мерикур (*Quartier de la Folie-Méricourt*)
* Сент-Амбруаз (*Quartier Saint-Ambroise*)
* Рокетт (*Quartier de la Roquette*)
* Сент-Маргерит (*Quartier Sainte-Marguerite*)

Халқы
-----

2005 жылғы халық санағының мәліметі бойынша 11-ші аймақта 150 500 адам тұрады, халықтың тығыздығы - 41 008 адам/км². Бұл Париж қаласының 7 % тұрғындарын құрайды. Осылайша, 11-ші аймақ Париждің ең халық тығыз орналасқан аймағы болып табылады.

| Жыл | Халқы | Халық тығыздығы адам/км² |
| --- | --- | --- |
| 1911 | 242 295 | 66 092 |
| 1962 | 193 349 | 52 741 |
| 1968 | 179 727 | 49 025 |
| 1975 | 159 317 | 43 458 |
| 1982 | 146 931 | 40 079 |
| 1990 | 154 165 | 42 053 |
| 1999 | 149 102 | 40 672 |

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Мэрияның ресми сайты
* Ортаққор логотибі Ортаққорда бұған қатысты медиафайлдар бар: **Париждің XI аймағы**

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеуПариж қаласының аймақтары |
| --- |
|  |
| 
Iші  • IIші  • IIIші  • IVші  • Vші  • VIшы  • VIIші  • VIIIші  · IXшы  • Xшы  • XIші  · XIIші  • XIIIші  • XIVші  • XVші  • XVIшы  • XVIIші  • XVIIIші  • XIXшы  • XXшы | 1 |
|  |
| 1 Франция порталы |

 |
Байжан би
---------

Өз қатарынан асып туғанн әкелі-балалы **Байжан** және Сартай билердің есімдері 300 жылдан бері ұмытылмаған емес. Қандай бір саяси кезеңдерде бұл билердің халқына жасаған қызметі, елдің елдігін сақтауға белсене араласқан игілікті істері халық жадынан шықпаған.  

Байжан би Қосқұлақұлы мен Байжанұлы Сартайдың есімі XVIII-XIX ғасырларда қазақ даласына жайылған Ресейдің әскері қызметші-зеттеушілері мен шығыстанушы-ғалымдарының,қазақ жерін аралаған шетелдік саяхатшылардың, Ресей елшісі М.Тевкелевтің күндері мен жазбаларына жиі ұшырасады. Әрине,ол жазбалардан ірі тұлғалардың бүкіл қызметі мен қоғамдығы орны тұтыстай көрібегенімен олардың өмір сүрген уақыты,шыққан тегі және басқа да оқиғаларды білумізге септігі тиері сөзсіз.  

**Алшын** тайпасының Шекті руының Жақайым бөлімінің Ақбура аталығынан Асан батыр туaды. Оның баласының аты да Асан. Сол кіші Асаннан-Дәулет, Қосқұлақ туған.Қосқұлақтан-Алтынбай, Байжан өсіп-өнеді. Арғы-бергі бабалардан жеткен шежіре сілемі осылай.  

Байжан бидің есімі бізге алғаш рет орыс-қазақ қатынастарында,6 наурыз 1732 жылғы дерегінде кездесті. Сосын, М.Тевкелев өз күнделігінде өзін жақтырмайтын бірнеше старшиналардың атын айта келіп, солардың қатарында Байжан би мен Сартайды да атайды.  

Бір атаның буынын орта есеппен 25-30 жас деп есептесек,сонда Байжан би Қосқұлақұлы шамамен 1650-1660 жылдары туып, 1740-1750 жылдары қайтыс болған

Дереккөздер
-----------

* Билер сөзі-киелі. Құраст.:Т.Дайрабай, М.Ахметов:Алматы, 2012. - 208б.
* "Қазақстан": Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998
**Кеңқияқ** — Ақтөбе облысы Темір ауданындағы ауыл, Кеңқияқ ауылдық округі орталығы.

Географиялық орны
-----------------

Аудан орталығы – Шұбарқұдық кентінен оңтүстік-шығысқа қарай 74 км-дей жерде, Темір өзенінің оң жағалауындағы көкпек, қара жусан, бұйырғын өскен бозғылт қоңыр топырақты шөлейт белдемде орналасқан.

Халқы
-----

1999 жылы тұрғындар саны 4777 адам (2226 ер адам және 2551 әйел адам) болса, 2009 жылы 4954 адамды (2414 ер адам және 2540 әйел адам) құрады.

Ауыл шаруашылығы
----------------

1961 – 1997 жылдары "Кеңқияқ" қой өсіретін кеңшарының орталығы болып келді. Оның негізінде Кеңқияқта және осы кенттік әкімшілік округіне қарасты Бәшенкөл ауылында шаруа қожалықтары, ЖШС құрылған. Кеңқияқта мұнай-газ құбырын шегендеу басқармасы, көлік, құрылыс-құрастыру басқармалары, техникалық жөндеу шеберханасы, мұнай айдау стансасы, т.б. кәсіпорындар жұмыс істейді.

Инфақұрылымы
------------

Орта мектеп, әуежай, интернат, мәдениет үйі, кітапхана, аурухана, дәріхана, сауда орындары, т.б. мекемелер бар.

Транспорты
----------

Елді мекен арқылы Ақтөбе – Шұбарқұдық – Қандыағаш – Темір – Кеңқияқ - Шұбарши - Жаңажол автомобиль жолы өтеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

|  Ақтөбе облысы Темір ауданы елді мекендері |
| --- |
|  |
| 

 Ақсай •
 Алтықарасу •
 Ащысай •
 Бабатай •
 Бәшенкөл •
 Бірлік •
 Еңбекші •
 Жақсымай •
 Жамбыл •
 Кенжәлі •
 Кеңқияқ •
 Қалмаққырған •
 Қопа (Кеңесту а.о.) •
 Қопа (Сарыкөл а.о.) •
 Құмқұдық •
 Құмсай •
 Сарыкөл •
 Сарытоғай •
 Тасқопа •
 Темір •
 Теректі •
 Шибұлақ •
 Шитүбек •
 Шұбарқұдық •
 Шұбарқұдық кәсіпшілігі •
 Шұбарши •
 Шығырлы 
 |

 |
Нұрлан Ілиясұлы Сүлейменов
**Нұрлан Ілиясұлы Сүлейменов**

1946 жылы 22 қаңтарда Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданының Ақбастау ауылында туған.

В.И. Ленин атындағы Қазақ политехникалық институтын (1968) тау-кен инженері мамандығы бойынша; 

Алматы жоғары партия мектебін (1988) партиялық және кеңестік құрылыс, ғылыми коммунизм оқытушысы мамандығы бойынша бітірген.

Қазақ және орыс тілдерін біледі.

«Нұр Отан» ХДП мүшесі (2001 жылдан).

1968 жылдан - Оңтүстік Қазақстан геологиялық басқармасының инженері, аға инженері.

1971 жылдан - Қазақстан ЛКЖО Алматы қалалық комитетінің комсомол ұйымдары бөлімінің нұсқаушысы, меңгерушісі.

1973 жылдан - Қазақстан ЛКЖО Кеңес аукомының бірінші хатшысы.

1976 жылдан - Қазақстан Компартиясы Алматы қалкомының ұйымдастыру бөлімінің нұсқаушысы.

1978 жылдан - Қазақстан Компартиясы Алматы обкомының ұйымдастыру-партиялық жұмысы бөлімінің нұсқаушысы.

1979 жылдан - Қазақстан Компартиясы Алматы обкомының бірінші хатшысының көмекшісі.

1985 жылдан -Әуезов аудандық аткомының төрағасы, Халық депутаттары кеңесінің төрағасы.

1992-1994 жылдары - Алматы қалалық әкімшілігі басшысының орынбасары.

1995 жылдан - Алматы қаласы әкімінің орынбасары – әкім аппаратының басшысы.

1997 жылдан - Алматы қалалық еңбек және халықты әлеуметтік қорғау басқармасының бастығы.

1999 жылдан - Алматы қалалық халықты еңбекпен қамту және әлеуметтік қорғау департаментінің бастығы.

2001 жылдан - Алматы облысының әкімі аппаратының басшысы.

2008 жылдан бері - ҚР Парламенті Сенатының депутаты, Экономикалық және өңірлік саясат комитетінің мүшесі. 

ҚазКСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты (1990-1993). 

ҚР Жоғарғы Кеңесінің депутаты, ҚР Жоғарғы Кеңесінің хатшылық басшысы (1994-1995).

«Отан» партиясы Алматы облыстық филиалының терағасы (2001-2006).

«Нұр Отан» ХДП Алматы облыстық филиалы төрағасының орынбасары (2006 жылдан).

Әскери атағы - запастағы майор.

Хоббиі - волейбол, футбол.

Марапаттар
----------

* «Құрмет белгісі» (1982),
* «Құрмет» (2007) ордені;
* ҚазКСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасы (1976);
* ҚР Президентінің алғыс төс белгісі (2006)
* Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері (2002)

Отбасы
------

Үйленген. Жұбайы - Сүлейменов Нағима Ертуғанқызы (1942 жылы туған), зейнеткер, дәрігер-педиатр. 

Қыздары -Гүлмира (1970 жылы туған), Айгүл (1972 жылы туған), Шолпан (1974 жылы туған); ұлы - Ерлан (1980 жылы туған). 6 немересі бар.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Республикасында кімнің кім екені - 2011 жыл. Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 ІSВN 978-601-278-473-2
**Үйрек еті** - басқа құстармен салыстырғанда үйректің бірқатар артықшылығы бар. Мысалы өсу қарқыны жағынан басқа етке өсірілетін ауыл шаруашылық малдар арасынан оған сәйкесі жоқ. Жеті апта өсу ішінде тәуліктік балапанның тірі салмағы 60 реттей жоғарылап, 3,0-3,5 кг болады. Еті тәтті, нәзік талшықты, дәнекер ұлпа аз. Бұлшық ет құрамында 20% дейін толық құнды ақзат, еті майлы - 36,2%. Дегенмен, майының еру температурасы басқа малдардікіне қарағанда төмен (олеин қышқылының көптігінен), осы себептен 1 кг етінің калориясы - 4156 ккал. Осы себептен адам ағзасында жеңіл қорытылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Ә.Байжұманұлы, К.Бекболатұлы. Мал шаруашылығы сөздігі. Алматы-2011. ISBN 978-601-7254-21-6
**Париждің 1-ші аймағы**, *Arrondissement du Louvre* — Париж қаласындағы ең көне муниципалды аймақтарының бірі. *Quartier des Halles* аймағының құрамына кіретін орамдарының бірі, өз бастауын Орта ғасырлардан алады.

1-ші аймақтың кескіні

Географиялық орналасуы
----------------------

1-ші Париж аймағы негізінде Сена өзенінің оң жақ жағалауында орналасқан, бірақ Сите аралының батыс жағы да аймақтың құрамына кіреді. Аймақтың ауданы 183 гектарды құрайды. Бұл Париждегі ең кішкентай аймақтардың бірі. Солтүстікте 2-ші аймақпен шектес, батыста 8-ші, оңтүстікте (қарама-қарсы жағалау) 6-шы және 5-ші, шығыста 3-ші және 4-ші муниципалды аймақтармен шектес.

Халқы
-----

1999 жылдың халық санағы бойынша 1-ші аймақтың халық саны 16 888 адамды құрады. Халық тығыздығы 9 228 адам/км². Бұл Париж қаласының 0,8 % тұрғындарын құрайды.

1-ші аймақтың картасы

| Жыл | Халқы |
| --- | --- |
| 1861 | 89 519 |
| 1962 | 36 543 |
| 1968 | 32 332 |
| 1975 | 22 793 |
| 1982 | 18 509 |
| 1990 | 18 360 |
| 1999 | 16 888 |

Орамдар
-------

1-ші аймақтың құрамына келесі орамдар кіреді:

| Орам | Халқы | Аумағы(га) | Халық тығыздығы(адам/км²) |
| --- | --- | --- | --- |
| *Quartier Saint-Germain-l’Auxerrois* | 1 670 | 87,1 | 1 917 |
| *Quartier Les Halles* | 8 980 | 41,2 | 21 796 |
| *Quartier Palais-Royal* | 3 190 | 27,9 | 11 434 |
| *Quartier Place Vendôme* | 3 040 | 27 | 11 259 |
|

Басқару органдары
-----------------

2008 жылдың наурызында төртінші рет либерал-консервативті Халық қозғалысы үшін одақ партиясының мүшесі Жан-Франсуа Легаре́ (*Jean-François Legaret*) болып сайланды. 

* Мэрияның мекен-жайы:

*4, Place du Louvre*
*75001 Paris*
* Телефон: 01 44 50 75 01

Көрнекті жерлері
----------------

Түнгі *Лувр*
*Вандом колоннасы*. Артқы планда — *Ритц* мейманханасы
* Лувр
* Кіші салтанат қақпасы
* Вандом колоннасы
* Консьержери (париж түрмесі)
* Франция банкі
* Париж қор биржасы
* Ле-Аль
* Әділеттілік сарайы
* Оранжери музейі
* Пале-Рояль (Патша сарайы)
* Сент-Шапель
* Жаңа көпір
* Комеди Франсез
* Ритц мейманханасы
* Сент-Эсташ шіркеуі
* Сен-Лё-Сен-Жиль шіркеуі

### Саябақтар, алаңдар

* Тюильри бағы
* Пале-Рояль саябағы
* Шатле алаңы
* Риволи көшесі
* Вандом алаңы
* Дофин алаңы

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Мэрияның ресми сайты Мұрағатталған 11 сәуірдің 2020 жылы.

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеуПариж қаласының аймақтары |
| --- |
|  |
| 
Iші  • IIші  • IIIші  • IVші  • Vші  • VIшы  • VIIші  • VIIIші  · IXшы  • Xшы  • XIші  · XIIші  • XIIIші  • XIVші  • XVші  • XVIшы  • XVIIші  • XVIIIші  • XIXшы  • XXшы | 1 |
|  |
| 1 Франция порталы |

 |
A. *Парик*.
**Парик** (фр. ) – монтюрге (керекті көлемге шағындап жасалған арнайы кепе) синтетикалық талшықтан, шаштан, қылдан, қылшықтан, шудадан жасалатын кимелі шаш. 

  

Парик Ежелгі Мысыр (Египет), Ассирия мен Вавилонияда, сонымен қатар Ежелгі Грекия мен Римде (б.з.б. 1 ғасырдан) әсіресе әйелдер арасында кең өріс алды. Еуропада 16 ғасырдан белгілі. 18 ғасырда дворяндар мен қызметкерлер парик киюге міндетті болды. 

Театр мен кинода парик гримнің бірден бір мәнерлі бөлшегі болып саналады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: "Аруна Ltd." ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8
2. ↑  Қазақ Энциклопедиясы
**Парика** (ағыл. Parika) — Эссекибо аралдары - Батыс Демерара аймағындағы портты қала.

Географиясы
-----------

Ол Гайананың солтүстігінде, Эссекибо өзенінің сағасында, Джорджтауннан батысқа қарай 29 км. жерде.

Халқы
-----

Халқының саны бойынша Гайанада 10- орында. 2002 жылғы жағдай бойынша мұнда 4106 тұрғын тұрған бар, бұл 1991 жылға қарағанда 41% - ға артық.

Тарихы
------

Бұрын мұнда өзен мен мұхиттың тасқынынан қорғайтын бекініс салынған. 1848 жылы британдық отарлаушылар Оңтүстік Америкада бірінші теміржол жүйесін салды. Парика өзінің базарларымен, фермерлік сату нүктелерімен танымал. 500-ге жуық жеке саудагерлер өз өнімдеріне есептегіш құрылғыларын орнатты. Бұл өнімдерге банан, кокос, кассава, қарбыз т.б. жатады. Парика сонымен қатар тотықұстар мен түрлі құстарды қоса алғанда, экзотикалық қолөнерімен танымал.

Транспорты
----------

Порт Бартика қаласымен, басқа жақын қалалармен және көптеген аралдармен байланыстыратын паромдық тасымалдарымен танымал. Қаладан көптеген автобус маршруттары бастау алады. Бұл сонымен қатар, жергілікті таксилер үшін аялдама болып табылады, олар 100 долларлық таксилерімен де танымал.

Дереккөздер
-----------



* Parika (ағыл.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеуГайана қалалары мен аймақтары |
| --- |
|  |
| Елорда: **Джорджтаун** |
|  |
| Гайана аймақтары | 
Барима-Уайни  • Померун-Супенаам  • Эссекибо аралдары - Батыс Демерара  • Демерара-Махайка  • Махайка-Бербис  • Шығыс Бербис - Корентайн  • Куюни-Мазаруни  • Потаро-Сипаруни  • Жоғарғы Такуту-Жоғарғы Эссекибо  • Жоғарғы Демерара-Бербис |
|  |
| Гайана қалалары | 
Джорджтаун  • Линден  • Нью-Амстердам  • Анна-Реджина  • Бартика  • Скелдон  • Парика  • Вред-эн-Хуп  • Корривертон  • Летем |

 |
Қобызшы. 1979 жылы Ақмола облысында туған. К. Байсейітова атындағы республикалық музыкалық колледжді қобыз-прима класы бойынша бітірген. Қазір Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының студенті. Әселдің сахналық ойыны сұлу сезімге өрілген. Ол - К. Байсейітова атындағы жас музыканттар конкурсының I сыйлығының лауреаты; жас орындаушылардың 17- ші Республикалық конкурсының Гран-при жүлдегері; Д. Нұрпейісова атындағы Республикалық орындаушылар сайысының I сыйлығының лауреаты; А. Жұбанов атындағы Республикалық фестивальдің лауреаты, 1998 жылы Астана Құрманғазы атындағы Халықаралық конкурсының Гран-при сыйлығының жүлдегері.

Марапаттамалары
---------------

К. Байсейітова атындағы жас музыканттар конкурсының I сыйлығының лауреаты; жас орындаушылардың 17- ші Республикалық конкурсының Гран-при жүлдегері; Д. Нұрпейісова атындағы Республикалық орындаушылар сайысының I сыйлығының лауреаты; А. Жұбанов атындағы Республикалық фестивальдің лауреаты, 1998 жылы Астана Құрманғазы атындағы Халықаралық конкурсының Гран-при сыйлығының жүлдегері

Дереккөздер
-----------

1. Әнші бұлбұл кітабы, 2007 ж, 98 бет
*Басқа мағыналар үшін Құрманғазы (айрық) деген бетті қараңыз.*
**Кұрманғазы көшесі** Николай Гоголь көшесінен басталып, Көктомар орамымен қиылысады. Ұзындығы - 928,5 м.

Құрманғазы Сағырбайұлы (1823-1889) - ұлы күйші-композитор, дүлдүл домбырашы. 70-тен аса күй қалдырған. «Ақбай», «Төремұрат», «Байжұма», «Назым», т.б. антропологиялық атауларға құрылған күйлері бар. Композитордың «Кісен ашқан», «Түрмеден қашқан», «Қайран шешем», «Перовский марш», «Қызыл қайың», т.б. ғүмырбаяндық күйлері оның патша үкіметі, билік иелері тарапынан қуғын-сүргін көргенінің куәсі іспетті.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Астана көшелері. Құрастырушы: Е. Тілешев, О. Сүлейменов. Алматы 2008. ISBN 9965-32-642-8

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы Мұрағатталған 16 қаңтардың 2013 жылы.  (қаз.) (ағыл.) (орыс.)
**Париж шарты** *(1952)*, «Еуропалық қорғаныс бірлестігі» - Батыс Еуропа елдерінің империалистік соғыс блогын құру туралы жасаған жобасы. 1952 жылы 24 маусым айында Парижде, Францияда, Италия, Бельгия, Нидерланд, Люксембург және Герман Федеративтік Республикасының Сыртқы істер министрлері қол қойған шарт. Бұл жоба социалдық елдерге, Батыс еуропалық демократиялық күштерге, отарлардағы ұлт- азаттық күреске қарсы бағытталғанәскери топ құруды көздеді. Париж шарты 132 статьядан, бірнеше протоколдар мен құпия келісімдерден құрастырылды да, барлық мүше елдердің мойындауынан соң іске асырылуы белгіленді. НАТО- мен тығыз байланысты болатын бұл ұйымның «еуропалық армиясы»: 14 француз, 12 итальян, 12 батыс- герман т.б. елдердің дивизияларынан құралуы жоспарланып, оны НАТО- ның жоғары қолбасшысы басқаруы келісілді. Париж шарты Потсдам конференциясының (1945) шешімдеріне қарама- қарсы әрекет болды. Париж шартына қарсы Еуропа халықтары наразылық білдірді күреске шықты. Бұл жағдайда Францияның Ұлттық жиналысы 1954 жылы 30 тамыз айында париж шартынан бас тартуға мәжбүр болды. Сондықтан «Еуропалық қорғаныс бірлестігін» құру жоспары тиісті нәтиже бермеді. Бірақ Париж келісімі (1954) жоғарыда аталған елдер мен Ұлыбританияны қамтыған Батыс Еуропалық одақтың құрылуына себеп болды.

Дереккөздер
-----------

Қазақ совет энцклопедиясы
*Басқа мағыналар үшін Гейне деген бетті қараңыз.*
**Дэвид Кабуа** ағылш. *David Kabua* (1951 жылы .туғ) — Маршалл Саясаткер және үкімет министрі, қазіргі уақытта Маршалл аралдарының тоғызыншы президенті (13 қаңтар, 2020). Ол Маршалл аралдарының тұңғыш президентінің ұлы Амата Кабуа мен оның әйелі Эмлен Кабуа. 2012 және 2013 жылдары денсаулық сақтау министрі, 2014 жылы ішкі істер министрі болып тағайындалды.

Өмірбаяны
---------

6 қаңтарда Кабуа ұлттық заң шығарушы органмен бір қарсылықпен 20–12 дауыспен Маршалл аралдарының президенті болып сайланды. Ол екінші мерзімге үміткер болған Хилда Хейнді жеңіп алды, бірақ бірінші сессияда жеңіліп қалды. Кабуа климаттың өзгеруіне қарсы тұру, АҚШ-пен 2023 жылы аяқталатын қаржыландыру келісімшартын ұзарту туралы келіссөздер жүргізу және Рунит күмбезі туралы мәселені оның президенттігінің басты басымдықтары ретінде қарастыру екенін айтты. Оның кеңсесі 2020 жылдың 13 қаңтарында басталды.

Бұл кәсіпкер, содан кейін саясатқа тыйым салатын уақыт; 2008 жылы ол ұлттық парламентке Вото атоллының атынан сайланды. Ол 2012 жылы президент Кристофер Лоик пен денсаулық сақтау министрі, ал 2014 жылы ішкі істер министрі болып тағайындалды. 2016 жылы жаңа президент Хилда Хейн оны президенттің көмекшісі етіп тағайындады2. Ол оған қарсы президенттікке 6 қаңтарда, 2019 жылдың қараша айындағы парламент сайлаудан кейін, 2020 жылы президенттік сайлауға түсті. Ол тату, тату және келісімді адам ретінде, жиырма депутаттың дауысын, ондағы президент үшін он екіге қарсы жинады.. Ол өзінің үкіметінің басымдықтары халықаралық қауымдастықты жаһандық жылынуға қарсы әрекет етуге жұмылдыруды жалғастыратындығын білдіреді; Америка Құрама Штаттарымен Маршалл аралдары еркін қауымдастығы туралы келісімнің 2023 жылы аяқталған кезде американдық экономикалық көмек көрсету туралы келіссөздер жүргізу; американдықтардың 1950 жылдардағы американдық ядролық сынақтарынан қалған Эниветок атоллында бірнеше тонна радиоактивті қалдықтарды сақтау алаңының қауіпсіздігі, сонымен қатар ол өзінің Қытай елінің (Тайвань) дипломатиялық мойындауын растайды , содан кейін Маршалл аралдары бұл мемлекетті мойындаған Мұхиттағы жалғыз төрт мемлекеттің бірі болды.

Кабиент
-------

Кабуа мен оның кабинеті 2020 жылдың 13 қаңтарында Маршалл аралдары Жоғарғы сотының бас судьясы Карл Инграммен ант қабылдады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Profile of David Kabua
2. ↑  Presidential Cabinet.  Rmiembassyus.org. Басты дереккөзінен мұрағатталған 30 наурыз 2015.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 2 маусым 2015.
3. ↑  *Үлгі қатесі: қара* {{Кітап}}
4. ↑  Profile of David Kabua
5. ↑  Marshall Islands - Marshall Islands President Christopher Loeak has defeated a second vote of no confidence last Tuesday, by a vote of 17-13.  Tfbmicronesia.com (19 наурыз 2014). Тексерілді, 2 маусым 2015.
6. ↑  New president for Marshall Islands.  Radio New Zealand (6 January 2020). Тексерілді, 6 қаңтар 2020.
7. ↑  Marshalls' president-elect anticipating challenging term.  Radio New Zealand (6 January 2020). Тексерілді, 6 қаңтар 2020.
8. ↑  New RMI leaders sworn in.  The Marshall Islands Journal (16 January 2020).
**«Құрметті металлург»** - құрметті атақ, металлургия өнеркәсібі озаттарын ынталандырудың бір формасы. КСРО Министрлер Кеңесінің 10.12.1947 жылғы қаулысымен тағайындалған. 

Құрметті атақ домна, болат балқыту, прокат цехтарындағы ыстық жердегі агрегаттарда кемінде 10 жыл мінсіз жұмыс істеген және жоғары өндірістік көрсеткішке қолы жеткен, өнім өндіру мен өндірістік жоспарды артығымен орындаған, озық еңбек үлгісін көрсеткен, өндіріс технологиясын жақсартуға және жоғары техникалық және экономик, көрсеткіштерге қолы жеткен жұмысшыларға, бригадир мен мастерлерге беріледі және белгіленген үлгі бойынша кеудеге тағатын *«Құрметті металлург»* белгісі тапсырылады. Қ. м. атағын беру тәртібі бойынша белгі кеуденің оң жағына тағылады. 

Алғашқылардың бірі болып бұл құрметті атақты Қарағанды металлургия комбинатында Ф. И. Вагденко, А. Жүнісов (1956), Е. Байғазиев, М. Мүслімов (1959) т. б. алды.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5
Мәдениет сарайы
---------------

Риддер қаласындағы мәдениет сарайы Семенова көшесінде орналасқан. Бұл ғимарат қаладағы әсем ғимараттардың бірі. Ол 1961 жылы Франц Феликсович Иванчуктың басшылығымен салынған, сонымен қатар ол Мәдениет сарайының декоративті безендіру жұмыстарына жауапты болды. Бұл ғимаратта қаланың басты музкалық шаралары өтетін үлкен концерт залы және атақты суретшілердің картиналары қойылатын көрме залы орналасқан. Мәдениет сарайында 2003 жылы Қазақстанның алғашқы президенті ашқан "Еуразия сақинасы" журналистердің халықаралық форумы өткізілді. Ғимарат сталиндік ампир стилінде жасалаған, салтанатты қасбеттік композиция төрт бағанаға негізделеді. Олардың үстінде арка орнатылған, онда кеңестік кезеңде Кеңес Одағының гербі бейнеленген жапсырылған композиция жасалған. Қазіргі уақытта бұл комозиция жоқ, ал үш қабатты ғимарат сыланып, екі түрлі түске боялған. Негізгі түс қою қызыл түс, ал ғимараттың сәндік бөлшектері ақ түспен боялған.

Орналасуы:071300 ШҚО Риддер қ..Семенова көшесі

1. ↑
Олимпиадалық ту
**Олимпиада рәміздері** — Олимпиаданың ерекше белгісі.
Олимпиада рәміздеріне ту (Олимпиада сақиналары), әнұран, ант, ұран, медаль, от, зәйтүн бұтағы, тұмар, эмблема және отшашу жатады. Олимпиада рәміздерін коммерциялық мақсаттарында қолдану Олимпиадалық хартиямен тыйым салынған.

Ту
--

Ту — ақ жібек үстінде олимпиадалық эмблема тігілген бой. Эмблеманы 1913 жылы Пьер де Кубертен ойлап тапты және ол Антверпен қаласында болған 1920 жылдың жазғы VII Олимпиадалық ойындарында көрсетілген.
1920 жылы Антверпенде көрсетілген ту, 1988 жылы жаңа туға ауыстырылды. Қазіргі кезде Швейцарияның Лозанна қаласындағы Олимпиада ойындарының мұражайында сақтаулы тұр.

Олимпиадалық әнұран
-------------------

Олимпиадалық әнұран Олимпиадалық туды көтергенде немесе ойындардың ашылу және жабылу рәсімінде орындалады.

От
--

Олимпиада оты

Медальдар
---------

Медаль-2006 жыл

Зәйтүн бұтағы
-------------

Зәйтүн бұтағы немесе "катинос", венок түрінде ораулы бұтақша. Оны жеңімпазға медальмен бірге береді.
Осы дәстүр 2004 жылы Афина қаласында өткен XXVIII жазғы Олимпиада ойындарда қайта тудырылды.

Зәйтүн бұтағынан жасалынған венок

Тұмар
-----

Әр-бір Олимпиаданың өз тұмары болады. Тұмарды Ойындарды өткізетін мемлекеттің өз қалауынша таңдайды. Әдетте тұмар ретінде қандай болса да жануардың немесе басқа да бір стильдендірілген суретті таңдайды.

2008 жылы Бейжіңде өткен жазғы Олимпиада ойындарының тұмарлары

Ойындар эмблемасы
-----------------
Олий Мәжілісінің Сенатының құрамы:  
     Партиясыз (100)
Заң шығару палатасының құрамы:**Үкімет коалициясы:**  
     Өзбекстан Либерал-демократиялық партиясы  
     Өзбекстан «Ұлттық жаңғыру» демократиялық партиясы  
**Басқа партиялар:**  
     Әділет социал-демократиялық партиясы  
     Өзбекстан Халық Демократиялық партиясы  
     Өзбекстанның экологиялық партиясы
**Олий Мәжіліс** (өзб. *Oliy Majlis; Олий Мажлис*) — Өзбекстанның парламенті. 1995 жылы ол Өзбекстан Жоғарғы Кеңесінің ізбасары болды және 2005 жылғы реформаға дейін бірпалаталы болған.

Қазір Олий Мәжіліс екі палата: жоғарғы Сенат палатасы және төмеңгі Заң Шығару палатасы деп бөлінеді. Заң шығару палатасында 150 депутат бар. Сенат құрамында 100 депутат; соның ішінде 86-сы Қарақалпақстан және Ташкенттен сайланады және қалған 16-сы Өзбекстан президентімен тағайындалады. Екі палатаның екеуі де 5-жылдық мерзімдерге сайланады

Тарихы
------

**Өзбек КСР Жоғарғы Кеңесі** (өзб. *Ўзбекистон ССР Олий Совети*) — 1938 жылдың шілдесінде негізі қаланған Өзбекстанның Кеңес үкіметі заманындағы басты парламенті.

1991 жылы 31 тамызда Жоғарғы Кеңестің кезектен тыс 6-сессиясында Өзбекстанның тәуелсіздігі мен егемендігі жарияланды. 1992 жылы Кеңес атауын өзгертті. Соңғы шақырылымнан кейін Жоғарғы Кеңес 1995 жылы ақпанда таратылып, Өзбекстан Республикасының Олий Мәжілісі болып қайта құрылды.

2005 жылы қаңтар айында болған реформаға байланысты Олий Мәжілісінің екінші палатасы құрылды.

Дереккөздер
-----------

1. 1 2  Өзбекстан Олий Мәжілісінің тарихы Мұрағатталған 30 тамыздың 2022 жылы.
**Камал Қармысов** (24 сәуір 1912, қазіргі Алматы облысы, Жамбыл ауданы, Беріктас - 21 мамыр 1991, Алматы) — кино және театр актері, Қазақстан халық артисі (1957).

Өмірбаяны
---------

Камал Қармысов 1912 жылдың 24 сәуірінде қазіргі Алматы облысы, Жамбыл ауданы, Беріктас ауылында дүниеге келген.

1927 жылы Қармысов Алматы сауда қызметкерлері клубының драмалық үйірмесіне белсене араласты.

1929 жылы Ташкенттегі Орта Азия университеттінде оқуын бітірді.

1930 жылы Риддер жұмысшы-жастар театрын ұйымдастыруға қатысты.

1931 жылы Камал Қазақ ақадемия-драмалық театрының құрамына қабылданады.

1936 және 1958 жылдары Мәскеу қаласында өткен Қазақ әдебиеті мен өнерінің онкүндігіне қатысты.

Ойнаған рольдер
---------------

Қармысов - кейіпкердің кескін-келбетін, қимыл-қозғалысын дәл тауып, оның ішкі жан дүниесімен шебер шендестіре білген актер. Әсіресе, өткір мінезді, сатиралық рольдердің шебері болған. Ол Керім (М.Әуезов пен Л.Соболевтің "Абайында"), Қозы, Жантық (Ғ.Мүсіреповтің "Қозы Көрпеш - Баян сүлуында"), Төлеген Тоқтаров (Әуезов пен Ә.Әбішевтің "Намыс гвардиясында"), Гасфорт (Мұқановтың "Шоқан Уәлихановында"), Қаражан (О.Бөкейдің "Құлыным, меніңінде"), т.б. бар. Қармысов орыс және шетел классик, шығармаларында көп ойнады. Атап айтсақ, Барон (М.Горьқийдің "Шыңырау түбіндесінде"), Хлестақов (Н.В. Гогольдің "Ревизорында"), Гарпагон (Ж.Мольердің "Сараңында"), Яго (У.Шекспирдің"Отеллосында"),т.б. бар.

1945 жылдан бастап киноға түскен, олардың арасындағы ең белгілі рөлдері: Оспан ("Абай әні", 1945), Жантақ ("Махаббат дастаны", 1954), Әлімхан ("Дала қызы", 1954), т.б.

Фильмографиясы
--------------

| Атауы | Жанры | Түскен жылы | Рөлі |
| --- | --- | --- | --- |
| Түнгі сарын | Спектакль | 1935 | Нұрқан |
| Ревизор | Спектакль | 1936 | Хлестаков |
| Жаздық махаббат | Спектакль | 1937 | Федор Швандя |
| Отелло | Спектакль | 1939 | Яго |
| Ақан сері-Ақтоты | Спектакль | 1942 | Сердалы |
| Намыс гвардиясы | Спектакль | 1942 | Төлеген Тоқтаров |
| Асауға тұсау | Спектакль | 1943 | Транио |
| Абай әндері | Фильм | 1945 | Оспан |
| Шыңырау түбінде | Спектакль | 1946 | Барон |
| Сараң | Спектакль | 1952 | Гарпагон |
| Махаббат дастаны | Фильм | 1954 | Жантақ |
| Дала қызы | Фильм | 1954 | Әмірхан |
| Іштарлық | Спектакль | 1955 | Келіман |
| Біздің сүйікті дәрігер | Фильм | 1957 | Сиқыршы |
| Майра | Спектакль | 1957 | Дүрбіт |
| Айман-Шолпан | Спектакль | 1960 | Жарас |
| Сәуле | Спектакль | 1961 | Сірдақ |
| Тұлпардың ізі | Фильм | 1964 |  |
|

Марапаттары
-----------

* Қазақстан Мемлекеттік сыйлығы (1980).
* 2 рет Еңбек Қызыл Ту ордені.
* "Халықтар достығы" медалі.
* "Құрмет белгісі" ордені.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: "Аруна Ltd." ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8
**Мәдениет социологиясы** — қоғам мәдениетінің дамуы мен қызмет ету заңдылықтарын зерттейтін социология ғылымының саласы. 

Социологияда мәдениет, ең алдымен, әлеуметтік тұрғыдан, яғни әлеуметтік өзара іс-қимылдардың нәтижелері мен процестеріне көзқарас тұрғысынан қарастырылады. Ол мәдениет саласындағы шығармашылық мақсаттарда процеске әсер ететін материалдық, әлеуметтік және саяси факторларды талдайды. Мәдениет социологиясы мәдениетті жасаушы әрі оны тұтынушы ретіндегі халықтың әлеуметтік-демографиялық, тағыда басқа сипаттамаларын, оның қызығушылықтары мен талғамдарын, бейімделу мотивтерін, сондай-ақ мәдени ұйымдарды, мәдени іс-шаралар мен мәдени өмірдегі оқиғаларды зерттейді. Мәдениет социологиясы ғылылми-танымдық, білім беру және тәжірибелік, тағыда басқа қызметтер атқарады. ұыл.-танымдық қызмет арқылы Мәдениет социологиясы мәдени процестердің өзгерісіне, нәтижесіне әсер ететін әлеум. факторлар мен механизмдер, мәдени динамика заңдылықтарының өзіндік ерекшелігі туралы шынайы білімді қалыптастырады. Мәдениет социологиясының білім беру қызметі қоғам мүшелері арасында тиісті білім таратуға бағытталған. Тәжірибелік қызметтің мақсаты мәдени өзгерістер мен мәдени саясат бағыттарының ғылыми негізін әзірлеу болып табылады. Мәдениет социологиясы жұртшылықтың мәдени өмірдегі оқиғаларға қатынасын білдіретін қоғамдық пікір, көркем сын мәселелеріне де назар аударады. Мәдениет социологиясы шеңберінде жүргізілетін зерттеулер мәдени дамудың өзіне тән белгілері мен тенденцияларын, оған әсер ететін әр түрлі әлеуметтіл-экономиқалық факторларды айқындауға мүмкіндік береді. Мәдениет социологиясы зерттеу барысында сұрау, сұхбат, контент-талдау секілді социологиялық әдістерді қолданады. Оның теориясы мен әдістемесінің жетілдірілуі қоғамдық өмірдің барлық салаларында адам факторы рөлін көтеру, мәдени қызметті күшейтіп, байыту үшін маңызды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Энциклопедиясы
Самуил Готлиб Гмелин
**Самуил Готлиб** (нем. *Samuel Gottlieb Gmelin*) (1744, Тюбинген - 1774, Дағыстан)) - саяхатшы, табиғат зерттеуші. 

1767 жылы Петербург ғылым академиясының шақыруымен Ресейге келеді. Сол жылдан бастап академик болып есептеледі. 1768-1774 жылдары академияның тапсырысы бойынша Дон алқабына, Волганың төменгі сағасына, Кавказға және Каспий теңізіне саяхатқа шығады. Сол жұмыста жүріп, Дағыстанда қайтыс болады. Ол өзінің *Путешествие по России для исследования трех царств естетства* (1771-1785) деген шығармаларында осы болған жерлерінің табиғаты туралы бағалы мәліметтер қалдырған және өсімдіктер мен жануарлардың жаңа түрлерін, соның ішінде тарпаңды да сипаттап жазған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы,9 том
**Құрманқұл Тоқтағұлов** (24.9. 1950 ж. туған, Қордай ауданы) – қоғам қайраткері. Орынбор ауыл шаруашылық институтын (1973), Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақ менеджмент, экономика және болжау институтын (1993) бітірген. 1973 – 1981 ж. Красногор техникумында агроном, аудандық ауыл шаруашылық басқармасында, «Жаңатұрмыс» кеңшарында аға агроном, 1981 – 1995 ж. ауданы партия комитетінде, облысы партия комитетінде нұсқаушы, бөлім меңгерушісі, Жуалы ауданы атқару комитеті төрағасының, әкімінің орынбасары, 1995 – 1996 ж. облыс ауыл шаруашылық департаментінің бастығы, 1996 – 1998 ж. облыс әкімінің орынбасары қызметтерін атқарған. 1998 жылдан облыс көші-қон және демография басқармасының бастығы. 
*Ж. Нұралиев*

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Тараз энциклопедиясы
*Драма қаласы* (Грекия) (гр. *Δράμα*) — Грекиядағы қала. Халық саны 42 501 адам (2001 жылғы халық санағы бойынша). Қаланың көп жылдық тарихы бар және көптеген археологиялық ескерткіштер сақталған. Рим империясының кезінде қала *Дравискос* (маж. *Δραβήσκος*) деген атпен белгілі болған. Ол маңызды сауда орталығы және **Эгнатиев жолының** маңындағы әскери лагерьдің орталығы болған.

Қаланың аты *Гидрама* (маж. *Γηδράμα*) сөзінен шыққан деген болжам бар. Қаланы таудағы су көздері сумен қамтамасыз етеді. Бірінші балкан соғысынан кейін қаланы болгар әскерлері басып алады, ал екінші балкан соғысынан соң қала Грекияның құрамына өтеді. 1941-44 жылдары қаланы қайтадан болгар іскері басып алады. 

Өткен жылдары Драма экономикасы мата өнеркәсібіне негізделді, бірақ өнеркәсіптің бұл саласы жабылады. Халық тұрғындарының басқа көздері ауылшаруашылығына негізделген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
**Үнді-Еуропа тілдерi** — Еуразиядағы ең ірі тіл шоғырының бірі. 

Үнді-Еуропа тілдері тарихи кезеңдерге байланысты Еуропаға, Иран мен Үндістанға, Алдыңғы Азия мен Орталық Азияға, Кавказға, кейін Оңтүстік пен Солтүстік Америкаға, Сібірге, Австралия мен Африканың кейбір бөліктеріне тараған. Үнді-Еуропа тілдер құрамына кіретін тілдер тобы: 

* хетт-лувия немесе анатолия;
* үнді тілдері;
* иран тілдері;
* армян тілі;
* фригий тілі;
* грек тілі;
* фракий тілі;
* албан тілі;
* иллирий тілі;
* венет тілі;
* италий тілі;
* роман тілдері;
* кельт тілдері;
* герман тілдері;
* балтық тобы: батыс, балтық-прусс, ятвяж;
* славян тілдері;
* тохар тобы: тохар A немесе карашар; тохар Б немесе кушан, т.б.

Үнді-Еуропа тілдерін жақындастыратын негізгі белгілері басқа тілдермен салыстырып қарайтын тарихи әдіс арқылы анықталады. Мұның өзі тілдің жеке бөліктерін құрайтын әр деңгейдегі формальды элементтерінің жүйелі түрдегі сәйкестігін көрсетеді. Үнді-Еуропа тілдерінің ұқсастығы тіл шоғырының әуел баста баба тілден бастау алғанын, сондай-ақ басқа тілдердің даму барысында өзара жақындасып, типология құрылымда ортақ белгілерінің қалыптасуынан пайда болған деген жорамалға негізделген. Кейбір еңбектерде барлық тіл бір кезде біртұтас ностра тілдері шоғырына біріккен деген болжам да бар.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Тіл білімі терминдерінің түсіндірме сөздігі — Алматы. «Сөздік-Словарь», 2005. ISBN 9965-409-88-9
**Самюэль Гопкинс Адамс** (ағылш.  *Samuel Hopkins Adams*) (26 қаңтар 1871 — 15 қараша, 1958) — солтүстік-америкалық жазушы, АҚШ президенті Гардингтің өмірі жайында жазған **«A Revelry»** (1926) романының авторы. 1920 жылы осы тақырыпта жазылған Адамстың драмасын қоюға тыйым салған.

Биография
---------

Нью-Йорк штатындағы Данкрик қалашығында дүниеге келген. 1891 жылы Гамильтон колледжін (ағылш. *Hamilton College*) тәмамдаған. 1891-1929 жылдарда **«The Sun»** Нью-Йорк газетінде тілші болып жұмыс жасаған. Кейін **«McClure’s»** журналына ауысады. 

Адамс журналистикамен бірге көркемәдебиетпен шұғылданады. Оның **«Түнгі автобус»** (ағылш. *Night Bus*) әңгімесі бастапқыда журналға басылады, кейін **«Оскар»** жүлдесін иеленген *«Это случилось однажды ночью»* фильмінің сценарийіне негіз болады. 

Адамстың танымал шығармасына 1926 жылы шыққан *«Revelry»* жатады. Онда Уоррен Гардингатің әкімшілігінде болған жанжал жайында айтылған. 1929 жылы жазушы *«Incredible Era»* атты президент Гардинг жайында жазған биографиясының жалғасын жазады. 

1920 жылы ол екі роман жазады. Олар: **«Flaming Youth»** және **«Unforbidden Fruit»**. Бұл романдар джаз заманындағы жас келіншектердің жыныстық құштарлығы жайында жазған. Екі романда бестселлер атанып, кейін фильм түсіріледі. 

Самуэль Адамс 1958 жылы 15 қарашада Оңтүстік Королина штатында, Бофортеде қайтыс болады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
**Қожахметова Клара Жантөреқызы** (11.3.1951 ж.т. Батыс Қазақстан облысы Шыңғырлау аудан Ащысай а.) – педагогикалық ғылым докторы (1999), профессор (2000). Халықаралық педагогикалқ академиясының толық мүшесі (2002). 

Орал педагогика институттын (1974, қазіргі Батыс Қазақстан мемлекеттік университеті) және ҚазПИ-дің (1989, қазіргі ҚазҰПУ) аспирантурасын бітірген.Батыс Қазақстан облысында (1974–81) және Алматы қалаласында (1981–83) орта мектепте мұғалім, директордың орынбасары, Республика Мұғалімдер білімін жетілдіру ин-тында әдіскер, кафедра меңгерушісі (1983–2002), Қазақ білім академиясында тәрбие мәселелері ин-тының директоры (2003–05) қызметтерін атқарды. 2005 жылдан Қазақ мемллекеттік қыздар педагогика университеттінде проректор. 

Сорос-Қазақстан қоры грантының (2000) және Ы.Алтынсарин атынд. сыйл. (2006) лауреаты.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ Энциклопедиясы"
**Имамедин Әмірғалиев** (1898 жыл, Бөкей Ордасы ауданы, Ноғайбай ауылы - ө.ж.б.) - жылқышы, Социалистік Еңбек Ері (1949 жыл 22 қазан).

Еңбек жолы
----------

Қазан революциясына дейін байдың малын баққан. Кеңес үкіметі кезінде С.М.Буденный атындағы ұжымшарда, кейін М.Мәметова атындағы ұжымшарда бақташы, жылқышы болды. Қарамағындағы табынын шығынсыз бағып, төл алуда жоғары жетістіктерге жеткені үшін сол кездегі ең мәртебелі Социалистік Еңбек Ері атағына ие болды. Ұлы Отан соғысына қатысқан.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Батыс Қазақстан облысы. Экциклопедия. Толықтырылған 2-ші басылымы. - Алматы: "Арыс" баспасы, 2010. - 580 бет + 32 бет түрлі түсті суретті жапсырма. ISBN 978-601-291-049-0

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Жеке тектік құжаттарға шолу Мұрағатталған 3 ақпанның 2015 жылы.
**Клара Аяпбергенова** (2. 9. 1933 жылы туған,қ Семей облысы , Ақсуат ауданы ) — филолог ғылым кандидаты (1987), доцент (1993). Алматы қыздар педагогикалық интын бітірген (1955). 1956—1964 ж. "Социалистік Қазақстан" (қаз. "Егемен Қазақстан") газетінің, "Қазақстан әйелдері" журналының қызметкері.

1964-1968 ж. Гурьев педагогикалық институтының, 1968—1971 ж. Алматы хореография училищесінің оқытушысы.

1971—1996 ж. Алматы медициналық институтында оқытушы, доцент, кафедра меңгерушісі. Акад. Ә. Қайдардың жетекшілігімен "Қазақ тіліндегі медицина терминдерінің жасалу жолдары мен шығу көздері" деген тақырыпта кандидаттық диссертация қорғады. 40-қа жуық ғылым еңбектері бар.Шығармалары: Учебное пособие no казахскому языку для студентов русской аудитории медицинских институтов. А. 1978; Русско-казахский медицинский разговорник-словарь. А. 1980; Некоторые вопросы преподования казахского языка в русской аудитории АГМП. А. 1982; Истоки формирования и развития медицинской терминологии в казахском языке. АКД. А. 1987; Методическое пособие для преподователей. А. 1990; Толкование медицинских терминов на казахском языке. А. 1993; Медицина терминдерініңқалыптасу жолдары. А. 1994; Қазақ тілін үйретушілерге окулық. А. 1993; Қазақ тілі. А. 1995.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ тілі. Энциклопедия. Алматы: Қазақстан Республикасы Білім, мәдениет және денсаулық сақтау министрлігі, Қазақстан даму институты, 1998 жыл, 509 бет. ISBN 5-7667-2616-3
Раймунд I
Раймунд I[1] (фр. Raymond, шам. 815/820 — шам. 865) — 841жылдан Лимож графы, 849 жылдан Руэрг пен Керси графы, 852 жылдан Каркассон менТулуза графы, 855 жылдан Тулуза маркизі, Руэрг графы Фулькоальд пен Сенегундтың баласы.
841 жылы Раймунд Лимож графы деп танылды. 849 жылы Карл II оны Аквитаня королі Пипин II қарсы соғыста көмектескені үшін Керси мен Руэрг графы қылып тағайындады. Ағасы Фределонның өлімінен кейін ол Тулуза графтығын (Пальярс пен Рибагорсуды қосқанда) мұраға алды. 855 жылы Карл Раймундты Тулуза маркизі деп жариялады. 
862 жылы Раймунд Бургундия маркизі мен Барселона графы Онфруамен қақтыңысып, алдымен Лимождан, кейін 863 жылы Руэрг пен Тулузадан айырылды. Бірақ Онфруадан сескенген Карл Онфруаның иелігін басып алып, оны таратып жібереді. Енді Раймундқа өзінің бұрынғы иеліктерін қайтару керек болды. Ол Барселонаның жаңа графымен соғыс жүргізді. 856 жыл осы тартыста қайтыс болды. 
Раймунд I
Раймунд I[1] (фр. Raymond, шам. 815/820 — шам. 865) — 841жылдан Лимож графы, 849 жылдан Руэрг пен Керси графы, 852 жылдан Каркассон менТулуза графы, 855 жылдан Тулуза маркизі, Руэрг графы Фулькоальд пен Сенегундтың баласы.
841 жылы Раймунд Лимож графы деп танылды. 849 жылы Карл II оны Аквитаня королі Пипин II қарсы соғыста көмектескені үшін Керси мен Руэрг графы қылып тағайындады. Ағасы Фределонның өлімінен кейін ол Тулуза графтығын (Пальярс пен Рибагорсуды қосқанда) мұраға алды. 855 жылы Карл Раймундты Тулуза маркизі деп жариялады. 
862 жылы Раймунд Бургундия маркизі мен Барселона графы Онфруамен қақтыңысып, алдымен Лимождан, кейін 863 жылы Руэрг пен Тулузадан айырылды. Бірақ Онфруадан сескенген Карл Онфруаның иелігін басып алып, оны таратып жібереді. Енді Раймундқа өзінің бұрынғы иеліктерін қайтару керек болды. Ол Барселонаның жаңа графымен соғыс жүргізді. 856 жыл осы тартыста қайтыс болды.
Науқасталып жын тәсілім алдында жатқан адам өз иманан өзі атып , тілін кәлимаға келтіреді. Егер ол өзі айтуға шамасы келмесе күзетте отырған адам иман айтуға міндетті. Дәстүрімізде ауыр науқасты күзететін ғұрып бар. Күзету деп беті бері қарамайтын науқастың жанында жанашыр адамы, туысы, молда отырып, оның ақырғы сәтін күтуді айтады. ауру өте әлсіреген кезде молда деп салып отырады. Мұндай жағдайда науқас жақындарымен арыздасып, кешу сұрап, өсиетін айтады. Иманын өзі айтып, кәлимға тілін келтіруге шамасы келмей көз жұмған адамға да кеңшілік бар.

Дереккөздер
-----------

Қазақтың салт- дәстүрлері мен әдет- ғұрыптары, Алматы, "Атамұра", 2010
**Райнер Мария Рильке** (нем. *Rainer Maria Rilke*, толық аты: *René Karl Wilhelm Johann Josef Maria Rilke* — **Рене Карл Вильгельм Иоганн Йозеф Мария Рильке**; 4 желтоқсан 1875, Прага — 29 желтоқсан 1926, Вальмонт, Швейцария) — Аустрия ақыны. Прагада туған, аустриялық азаматтығы болған, немісше жазған, Триестте, Парижде, Швейцарияда өмір сүрген. Қара сөз шығармалары да болған.

Өмірдерек
---------

Чиновник отбасында туған. Әдеби жұмыспен ерте айналысты. "Символдар кітабы", "Уақыт кітабы", "Жаңа өлеңдер" т.б. поэзиялық кітаптарын, "Мальте Лауридса Бриггенің жазбалары" романын т.б. шығармаларын жазды. Райнер Мария Рилькенің бірқатар шығармаларында торығуылық пен сарыуайымшылдық сарыны орын алды. Оның шығармашылығы өрлеу жолына түсуіне Ресейге келген сапарларындағы әсерлері үлкен роль атқарды. *Л.Н.Толстоймен* кездесіп, ақын *С.Д.Дрожинмен* достасты. Орыс тілі мен әдебиетін оқып, үйреніп, *"Игорь жорығы туралы жырды"* аударды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1973ж. 448-бет 2 том
**Әлімбеков Имам** (1883 — 17.09.1938 жылдары өмір сүрген) — "Алаш" партиясының қайраткері, ағартушы, публицист. 

Қарқаралыдағы орыс-қазақ училищесін,Семей мұғалімдер семинариясын бітірген. Қазан төңкерісіне дейін Семей мектептері мен гимназияларында мұғалім болды. 1917 — 18 ж. Семей өңірінде "Алаш" партиясының облыстық және уездік ұйымдарын құруға белсене қатысты. Облыстық қазақ комитетінің мүшесі, "Алаштың" Семей обкомы төрағасының орынбасары, "Қазақ" газеті басқармасның қызметкері, "Сарыарқа" газетінің редакторы, Алашорда атты әскерлер полкін жасақтаушылардың бірі, Семей уездік Кеңесінің мүшесі болды. 1919 ж. көктемінде колчакшылардың абақтысында отырып шықты. Кеңес өкіметі кезінде Әлімбеков ағартушылық қызметке ден қойды. 1920 жылдан бастап Қарқаралы педтехникумында, Бесоба, Милыбұлақ, Қу болыстарындағы, Ақтоғайдағы мектептерде, Қызылжар техникумында оқытушы болды. 1933 жылы "Алаш ісі" бойынша Мағжан Жұмабаевпен бірге 10 жылға сотталып кетеді, бірақ 1935 жылы босанып шығады. Қарқаралыға қайтып, бір кездері өзі ашқызған Бесоба мектебінде оқытушы болып істеп жүргенде қайта ұсталады. Семей облысы УНКВД үштігінің үкімімен 1937 жылы 17 қыркүйекте ату жазасына кесілді. 1990 жылы 15 наурызда ақталды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан энциклопедиясы 1-том
2. ↑  "Қазақстан": Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9
3. ↑  «Алаш» қозғалысы. Алматы, 2008. ISBN 9965-32-715-7
Сет Бенджамин Гессель Грин (ағыл. Seth Benjamin Gesshel Green, туған. 8 ақпан 1974, Филадельфия) — американдық актёр, продюсер, күлдіргіш, сценарист, режиссёр және жазушы. «Эмми» сыйлығының иегері.

Өмірбаяны
---------

Сет Грин 1974 жылы 8 ақпан күні Пенсильвания штатындағы Филадельфия қаласында өмірге келген. Әкесі- Герб Грин математика пәнінің мұғалімі, ал анасы- Барбара Гессель - суретші. Жас кезінде қоғамдық мектепке оқып, футбол спортын ұнатып, ойнайтын. Актерлің жолын алты жасында "Хелло, Долии!" қойылымын тамашалағаннан кейін көздеген. 

1983 жылы Сет Грин актерлің мансапын бастады. Оның бірінші рөлдерінің бірі «Отель Hью-Хэмпшир» фильмінде болған. 1987 жылы Сет тағы бір әйгілі Вуди Аллен рөлін "Дни радио" фильмінде ойнаған. 1990 жылы "Оно" фильмінде бала Ричард Тозиер рөлін ойнаған. Кейін 2005 жылы "Робоцып" мультсериалын құрастырған. 1999 жылдан бастап "Гриффины" мен "Шоу Кливленда" мультсериалдарда Крис атты кейіпкерді дауыстайды. Өзінің келбетін мен дауысын Mass Effect (2007 ж), Mass Effect 2 (2010 ж) және Mass Effect 3 (2012 жыл) ойындарындағы Джефф «Джокер» Моро кейіпкеріне сыйлаған.

Жеке өмірі
----------

Сет Грин — Брекин Мейердің, Дональд Фэйсонның және Эми Смарттың досы. 2008 жылдан бастап актриса мен модель Клэр Грантпен кездесіп, 2010 жылы 1 мамыр күні екеуі неке кұрды. Ерлі-зайыптылар Лос-Анджелесте тұрады.

Дереккөздер
-----------

1. Сет Гриннің ресим сайты
2. Сет Грин Internet Movie Database сайтында
3. Сет Грин
Кәдімгі сұлыкеш (лат. *Emberiza citrinella*) - Сарыторғайлар тұқымдасының көпшілікке көбірек таныс өкілі.

Биологиялық сипаттама
---------------------

Бүкіл бауыр бөлігінің жабын қауырсындары ашық сары реңді аталығының жемсауынан сарғылт-қызыл сары жалпақ жолақ өтетін, орташа денелі (27- 36 г) құс. Бұталары бар жапырақты ормандарда қоныстанады, әсіресе ашық алаң, ағашы кесілген және орман шетін ұнатады. Аталығы күйттеу кезеңінде бір буыны бірнеше рет қайталанып, соңында: «зинь- зиньзиньзинь - зиииииии» деп созылып бітетін өте сыңғырлаған қарапайым әуенді ұзақ сайрайды, оның үстіне тіпті қапырық түскен уақытта сайрайды. Ұя - бұтаның немесе қалың өскен шөп будасының астында қалқаланып, жерде салынады. Бір жылда екі рет балапан өргізеді. Салындыда әр жолы 4-5-тен тот түстес қоңыр теңбілді және сызықтары бар сүрғылт жұмыртқалар болады. Жұмыртқаларды аналығы 12-14 күн басады, аналықты оқта-текте аталық алмастырады. Ата- енелері балапандарды ұяда 12-13 күн қоректендіреді. Кейде балапандар 10 күн жан-жаққа таралып кетеді. Балапандардың негізгі жемі - бунақденелілер. Сұлыкештер күзде және қыста тұқым жейді.

Таралуы
-------

Еуразияда: Атлантикадан Байкалға дейін және Поляр шеңберінен Жерортатеңізіне дейін кең таралған. Бұл орман құсы Қазақстанда тек қана солтүстік облыстардың орманды дала өңірлерінде Алтайда және Ертіс маңында ұялайды. Республиканың барлық қалған аумақтарын кәдімгі сұлыкеш көктемде және күзде ұшып өтеді, ал оңтүстікте өте көп мөлшерде қыстап шығады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *BirdLife International* *Emberiza citrinella*. *IUCN Red List of Threatened Species. Version 2013.2*.  International Union for Conservation of Nature (2012). Тексерілді, 26 қараша 2013.
2. ↑  Мектеп энциклопедиясы. Алматы: Атамұра, 2010.
**Кәдімгі пайыз** (лат. *Fringillidae*) — Таушымшықтар тұқымдасының көрікті, есте қаларлық кескіні бар, баршаға танымал құс.

Биологиялық сипаттамасы
-----------------------

Кәдімгі пайыздың басындағы қара безендіруі, тұмсығының төңірегіндегі қызыл қауырсындар және қанатындағы сары «көзтартары», әсіресе ұшқанда жақсы байқалады. Бұл белгілердің барлығы біздің құстардың ешқайсысына ұқсамайды.

### Ерекшелігі

Кәдімгі пайыздың көңілді, албырт әуенінде жағымсыз сыбдырдан басқа қоңыраудың сыңғыры бар. Бұл әдетте жылдың көп бөлігінде естіліп тұрады. Мұның үстіне аталық көбінесе басқа құстардың әуеніне еліктеп, оны байыта түседі. 

### Мекені

Кәдімгі пайыз Қазақстанда тек қана екі жерде: солтүстік Көкшетау көтерілімінің шыршалы-қайыңды ормандарында және солтүстік-шығыста Ертістің оңтүстік жағалауларындағы шыршалы тоғайда ұялайды. Бұл пайыз Қазақстанның оңтүстігі және оңтүстік-шығысында қыс бойы болытын дағдылы құс, ал басқа жерлерде көктемгі және күзгі маусымдық ұшу кезінде кездесуі мүмкін..

Таралуы
-------

Еуропе, Солтүстік Африка, Азия және Батыс Сібірде кең таралған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *BirdLife International* *Carduelis carduelis*. *IUCN Red List of Threatened Species. Version 2013.2*.  International Union for Conservation of Nature (2012). Тексерілді, 26 қараша 2013.
2. ↑  Құстар. Мектеп энциклопедиясы. Ковшарь А.Ф. Ковшарь В.А. ISBN 978-601-282-168-0