recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Сергей Николаевич Пацай** (14 желтоқсан 1967, Алматы, Қазақ КСР, КСРО) — кеңестік және қазақстандық футболшы, шабуылшы. Кейін жаттықтырушылықпен айналысты.

Карьерасы
---------

### Клубтық

Карьерасын 1985 жылы СКИФ клубында бастады. Тұңғыш ойынын 1985 жылы 21 сәуірде "Спартак Семей" клубына қарсы өткізді. 18 мамырда тұңғыш голын "Ақтөбе" қақпасына соқты. Бұл ойында СКИФ 2:0 есебімен жеңіске жетті. 
1987 жылы "Химикке" ауысты.

1988 жылдың екінші жартысында "Қайратқа" жалға берілді. Бірақ негізгі құрамдағы Юрий Найдовский, Евстафий Пехлеваниди, Виктор Карачун тұрғанда бұған орын тимей, тек КСРО футбол федерациялары кубогында ғана ойнады, екі рет алаңға шығып, бір гол соқты. 1989 жылдың басында "Химикке" қайта оралды. 

Кейін КСРО чемпионатында "Алға" (Фрунзе), "Нефтяник" (Ферғана) клубтарында және Қазақстан, Украина, Мажарстан чемпионаттарында ойнады.

### Ұлттық құрама

1996 жылы 5 шілдеде Катарға қарсы матчта Азия кубогы іріктеуінде тұңғыш рет Қазақстан ұлттық құрамасы сапында алаңға шықты. Бұл ойында қазақстандықтар 0:3 есебімен ұтылды. Бір аптадан соң осы циклдегі тағы бір матч — Сирияға қарсы ойында да ойнады, бұл ойында қазақстандықтар тағы ұтылды — 0:1. Бұдан соң Пацай құрама сапында ойнамады.

Жеке өмірі
----------

Мажар қызына үйленген, үш қызы бар.

Дереккөздер
-----------

1. ↑

Сілтемелер
----------

* Профилі
**Сергей Петрович Сорокин** (21 қаңтар 1959) — КСРО-лық және қазақстандық футболшы, жартылай қорғаушы. Шабуыл шебінде де ойнаған.

Карьерасы
---------

Теміртау футболының түлегі. 1978-79 жылдары теміртаулық "Болат" клубы сапында КСРО екінші лигасында ойнады.

1979 жылдың ортасында "Қайратқа" ауысты. Бірақ қайраттықтар сапындағы тұңғыш ойынын 1980 жылғы маусымда ғана өткізді, 7 наурызда Кутаисидің "Торпедосына" қарсы КСРО кубогында алматылық клубтың намысын қорғады. 17 сәуірде "Динамо" (Минск) клубына қарсы КСРО жоғары лигасында тұңғыш рет алаңға шықты.

1981-85 жылдара Жамбылдың "Химик" клубында ойнады.

1986 жылы "Шахтерға" ауысты, бірақ маусым ортасында "Қайратқа" қайта шақырылды. 22 маусымда "Жальгирис" қақпасына жоғары лигадағы тұңғыш голын соқты. Екінші голын сол жылы қазанда "Шахтер" (Донецк) қақпасына енгізді, бұл ойында "Қайрат" 2:0 есебімен жеңіске жетті.

1987 жылы "Қайраттың" қосалқы құрамында отырып қалды, КСРО чемпионатында 7 ойында ғана алаңға шықты.

1988 жылы Целиноградтың "Целинник" клубына ауысты.

1991 жылы "Қайсар" футболшысы атанды. 1992 жылы Қазақстанның тұңғыш чемпионатында туған клубы "Болат" сапында ойнады.

1995 жылы карьерасын аяқтады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑

Сілтемелер
----------
Уақыттың өтуiмен байланысты қайталанып отыратын процесстердi тербелiстер деп атайды. Қайталанатын құбылыстың табиғатына байланысты тербелiстер әртүрлi, мысалы, механикалық, электрлiк т.с.с. болуы мүмкiн. Егер тербелiстер бiрдей уақыт аралығында қайталанатын болса, онда ондай тербелiстердi периодты тербелiстер деп атайды. Тербелiстiң қайталану уақытын тербелiс периоды деп атап, Т әрiпiмен белгiлейдi. Тербелiстiң ν жиiлiгi деп бiрлiк уақыт мезетiнде жасалатын толық тербелiстердiң санын айтады.
T=2π/ω 
Тербелiс периодының өлшем бiрлiгi 1 секунд ( 1 с ), ал жиiлiктiң бiрлiгi ретiнде 1 с уақыт аралығында 1 тербелiс жасайтын тербелiстiң жиiлiгi алынған. Оны 1 Герц ( 1 Гц ) деп атайды.
Периодты тербелiстiң қарапайым мысалы гармониялық тербелiстер. Гармониялық тербелiс кезiнде оны сипаттайтын физикалық шамалар синус немесе косинус функцияларымен анықталатындай болып өзгередi, яғни
x=Acos(ω·t+φ0) (2.3)
Мұндағы х - өзгеретiн физикалық шама. Тербелiстегi жүйенiң тепе-теңдiк қалыпынан ауытқуының ең үлкен мәнiн беретiн А шамасы тербелiс амплитудасы деп аталады. Ал (ω· t + φ0) - тербелiс фазасы, ω - циклдiк жиiлiк, φ0- бастапқы фаза.
Егер жүйеге сырттан қандай да бiр әсер болмай, ол тек iшкi себептердiң салдарынан тербелетiн болса, ондай тербелiстi еркiн тербелiстер деп атайды.
Табиғатта, әсiресе әртүрлi техникалық құралдарда жиi кездесетiн тербелiстердiң түрi электромагниттiк тербелiстер. Мұндай тербелiстер кезiнде магнит және электр құбылыстарымен байланысқан, конденсатор астарларындағы заряд, электр өрiсi, өткiзгiш маңындағы магнит өрiсi, тiзбектегi ток, кернеу тәрiздi шамалар периодты түрде өзгередi.
Электромагниттiк тербелiстердi шығарып алуға және байқауға болатын ең қарапайым жүйе – тербелмелi контур. Тербелмелi контур деп кедергiсi өте аз өткiзгiштер арқылы өзара параллель жалғанған конденсатор мен индуктивтi катушкадан тұратын жүйенi айтады.
Тербелмелi контурда электромагниттiк тербелiстерiнiң қалай пайда болып, өтетiнiн мына жерден көруге болады.
Зарядталған конденсатордың және бойынан I тогы өтiп жатқан индуктивтi катушканың энергиялары сәйкес мынадай өрнектермен анықталады және Электромагниттiк тербелiс кезiнде, әрине, бұл энергиялардың жекелей алғандағы мәндерi тұрақты болып қалмайды. Бiрақ конденсатор мен индуктивтi катушканы қосатын өткiзгiштердiң кедергiсiн елеместей аз деп есептесек, жүйенiң толық электромагниттiк энергиясы

сақталады. Тербелмелi контурда туындылайтын электромагниттiк тербелiс, механикадағы серіппеге немесе салмақсыз созылмайтын жiпке iлiнген жүктiң тербелiсiне ұқсас. Бұл жағдайлардағы айырмашылық , тек өзгеретiн шамалардың табиғаттарының әр түрлi болуында. Осындай тербелiстер кезiнде энергияның қалай түрленетiнiн мына тәжiрибе айқын көрсетедi.
Alienware Mx15
**Alienware** − америкалық компания, компьютерді аппаратпен қамтамасыз ететін компания. Alienware компаниясының, қосымша компаниясы Dell. Әсіресе, Alienware компаниясы персональды компьютерлерді басқа құралдармен жинақтаумен айналысады. Alienware компаниясы ойын ойнайтын адамдарға жасайды. Сондықтан, Alienware компаниясы мықты компьютерлер мен ноутбуктер жасап шығарады. Бұл компанияның продукциясы қиын графикалық үстемелермен айналысады.

Тарихы
------

Alienware компаниясы 1996 жылы құрылған. Осы компанияны құрған адамдар Нельсон Гонсалес және Алексей Агила. Осы компанияны Alienware деп Қойған себебі: культтық "The X-Files" деген бағдарламаны (сериал) тамашалап және тамсанып отырғанда ойлап тапты. Көп уақыт аралығында, бұл компания шағын энтузиастардың шағын ұйымы болды. Осы компанияның қызметкерлері ойынқұмар адамдар болғандықтан, олар ойындарға арнап Alienware деген компьютерлер мен ноутбуктер шығарды. Олардың ұрандары: "Ойыншыл адамдармен, ойыншыл адамдарға жасалған". Осы компания жақсы өнімділікке арнап шығарлыған, әсіресе, графика жағына. Alienware компаниясының компьютерлері мен ноутбуктері дизайны жағымен, яғни корпусы жағымен ерекшеленіп, сатылымда жақсы орын алады.
Бірақ, дизайн жағынан ғана емес, бұл компания өз технологиялары мен инновацияларымен танымал. 
Alienware компания, алғаш компания болып әлемдік нарықта ең көп жаңа технологияларды көрсеткеніне. 

* Бірінші ойындарға арналған ноутбук
* Бірінші екі еселенген графикасымен ноутбук
* Бүкіл десктоптарды, сұйық затпен салқындату.

Ең маңыздысы, осы компания әлемдік нарықта ең бірінші болып осындай бағдарламаны таңдады.

Бұйым
-----

### Alienware М17х

17 дюймды, әлемдегі ең жылдам жұмыс істейтін ноутбук. Корпусы үлкенірек, десктоп емес, яғни кез-келген жерге алып жүруге болады. 

### Alienware М15х

Alienware m11x ноутбугы
15 дюймды, корпусы Alienware М17х -ке қарағанда кішірек және Alienware М17х сияқты қатты жылдам емес.

### Alienware М11х

11 дюймды, корпусы кішірек. Көлемімен осы ноутбук әлемді таңғалдырады. 

### Aurora

Әлемдегі ең десктопты, өте жылдам компьютер mATX форматта. Осы компьютер Alienware компаниясының басты девайсы болып саналады.[1][2]

Дереккөздер
-----------

1. ↑
2. ↑
**ALMA - TV** - меншік иесі ЖАК "Алма-ТВ".. Тәуліктің 24 сағатына әлемнің ең алдынғы таңдаулы телеарналарының бағдарламаларын әлденеше пакет түрінде жазылымшыларына ақылы түрде таратады. Қызмет көрсету аясы - кабельдік бағытта. 

Алматы мен Астана және облыс орталықтарында филиалдары жұмыс істейді. Кабельдік саладағы аса ірі магнаттардың бірі. Хабарларын тек орыс тілдерінде таратады. Басқарма төрағасы - Б.Құлмаханов. Мекенжайы: Атматы. Гоголь көшесі, 20-үй. Байланыс тел: 8 (7172) 500-501; 500-510.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   "Қазақ телевизиясы", Энциклопедия, "ҚазАқпарат" Алматы, 2009 1-т, ISBN 978-601-03-0070-5
**Сергей Пантелеевич Филиппенко** (1913, Ресей, Төменгі Волга өлкесі, Фитино селосы – 1958, Түлкібас ауданы) – Социалистік Еңбек Ері (28.3.1948). 1931 – 41 ж. Арыс және Түлкібас ауданы "Сельхозснаб" бөлімшесінің меңгерушісі, ұшымшар төрағасы, Түлкібас ауданы еңбекшілер Кеңесі атқару комитетті төрағасының орынбасары. 1941 – 1945 ж. 2-дүниежүзілік соғысқа қатысты. 1946 – 1958 ж. аудандық ұжымшарларда басқарма төрағасының орынбасары, төрағасы қызметтерін атқарды. Ленин, 2-дәрежелі Отан соғысы, Қызыл жұлдыз ордендерімен, медальдармен марапатталған.

Cілтемелер
----------

"Оңтүстік Қазақстан облысының энциклопедиясы"
**Жай механизмдер** - күшті түрлендіріп, қозғалыс бағытын өзгерту үшін қолданылатын құралдар. Жай механизмдерге мыналар жатады: иіндік, блок, шығыр, көлбеу жазықтық, сына, бұранда т.б.

Құрылыс салуда, жер өңдеу жұмыстарында, ауыр нәрселерді көтеруде көптеген құралдар қолданылады. Ондай құралдарды қолданып , адам немесе басқа да қозғалтқыштар мен машиналар күштен ұтады. Екінші сөзбен айтқанда, аз күш жұмсап, бір жұмысты тындырып істей алады. Формула : A = FS. A - жұмыс; F - күш; S -аудан.

Механизмдерді қозғалысқа келтіретін жұмыс жалпы немесе толық жұмыс деп аталады.
Механизмдердің басқа денелердің қозғалысқа келтіретін жұмысы пайдалы жұмыс деп аталады.

Дереккөздер
-----------



1.
**Деян Станкович** (серб. Дејан Станковић, Dejan Stanković; 11 қыркүйек 1978, Белград) — серб футболшысы, жартылай қорғаушы.

Карьерасы
---------

1994-98 жылдары туған қаласындағы "Црвена Звезда" клубының намысын қорғады. 1996/97 жылғы маусымда клуб капитаны боп тағайындалып, клуб тарихындағы ең жас капитан боп тарихта қалды. Клуб сапынан 1998 жылғы әлем чемпионатына шақырылып, Югославия сапында турнирде үш кездесуде алаңға шықты.

Әлем чемпионатынан соң "Лациоға" ауысты. Бұл "Лационың" ең бір күшейген дәуірі-тұғын. Деян клубта Павел Недвед, Хуан Себастьян Верон, Иван де ла Пенья, Роберто Манчини секілді футболшылармен тізе қосып, 1999 жылы УЕФА Кубок иелерінің кубогын ұтты, ал 1999/2000 жылы Италия чемпионы атанды.

2004 жылы "Лационың" қаржылық жағдайы қиындай түсті де, клубтағы белді футболшыларды ұстап тұра алмады. Деян "Интернационалеге" ауысты. "Интернационаленің" сол кездегі бапкері Роберто Манчини болатын (Деянның "Лациодағы" бұрынғы клубтасы), Деянның сонда ауысуына осы жәйт те себепші болды, Манчини Деянды өз клубында көргісі келді.

Деян карьерасының соңына дейін "Интерде" ойнап, 2013 жылы тамыз айында карьерасын аяқтайтынын мәлімдеді.

Кейін бапкерлікпен айналысты.

Жетістіктері
------------

**Црвена Звезда**

* Югославия чемпионы: 1995
* Югославия кубогы: 1995, 1996, 1997

**Лацио**

* Италия чемпионы: 1999/00
* Италия кубогы: 2000
* Италия суперкубогы: 1998, 2000
* Кубок иелерінің кубогы: 1999
* УЕФА суперкубогы: 1999

**Интернационале**

* Италия чемпионы: 2005/06, 2006/07, 2007/08, 2008/09, 2009/10
* Италия кубогы: 2004, 2005, 2006, 2010, 2011
* Италия суперкубогы: 2005, 2006, 2008, 2010
* Чемпиондар лигасы: 2009/10
* Клубтар әлем чемпионаты: 2010

Дереккөздер
-----------

1. ↑

Сілтемелер
----------

* Профилі (серб)
* Профилі
**Сергей Романович Белякович** – совет және орыс актері, Оңтүстік-Батыстағы Мәскеу театрының негізін қалаушы және актері[1].

Өмірбаяны
---------

Сергей Белякович 1953 жылы 7 шілдеде дүниеге келген.

1974 жылы «Женитьба Коли Гоголя» қойылымына қатысады. Ағасы Валерий Беляковичпен бірігіп Оңтүстік-Батыстағы театрдың негізін қалайды.

1977 жылы Оңтүстік-Батыстағытеатрының ашылуындағы «Урокидочкам» қойылымында рөл сомдайды.

1977 жылдары Оңтүстік-Батыстағы театрда 50 ден астам рөл сомдайды. 

Сергей Романович Беляковичтің соңғы сомдаған рөлі «Аллегория» қойылымындағы Владимир комбат рөлі болады.

2009 жылы 31 мамырда дүниеден өтеді. 3 маусымда Пыхтинский мазарында жерленеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
**Сульги Литфуллин** (1923 жыл-?) - Кеңес Одағының Батыры (1945 жыл 19 сәуір). Ұлты - ұйғыр.

Өмірі
-----

1942 жылы Әндіжаннан Қызыл Әскер қатарына алынды. 1-Украина майданы құрамында *493-танкіге қарсы қолданылатын жойқыншы артиллерияның* зеңбірек командирі, аға сержант *Л.Висла* мен *Одерден өту кезіндегі ұрыстарда* асқан ерлік көрсетті. Соғыстан кейін ол Әндіжанға қайта оралып, сауда жүйесінде жұмыс істеді. 1951 жылы *Леннград сауда академиясын* бітірген. 1961 жылдан *Әндіжан қалалық өнеркәсіп тауарлары басқармасының* бастығы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1974ж. 7 том
Жазғы бақ аллеясы
**Жазғы бақ** - Петр І-нің үкімі бойынша 1704 ж. салынған Санкт-Петербургтың ортасыда орналасқан ескерткіш саябағы, көне демалыс орындарының бірі. Бақтың ортасыда патшаның Жазғы сарайы ораласқан (1704 ж. талқандалған). Мәжілістер мен Сарай думандарын өткізетін, қонақ қабылдайтын орын болған.

Жазғы бақты салуға И.Матвеев, М.Г.Земцов, Ж.Б.Лебло, К.И.Росси сияқты архитекторлар қатысты. Бағбандар - Я.Розе, И.Сурмин, Л.Лукьяов т.б. Бақ қатаң геометрикалық үлгімен жоспарланып (ауд. 11,5 га), мәрмәр мүсіндермен безендірілген (аллегориялық, мифтік мүсіндер, портреттік ескеркіштер мен бюсттер, көпшілігі 18 ғ-да тұрғызылған). Әсем нақышты темір қоршауы да (архитектор Ю.М.Фельтен, П.Е.Егоров, 1771-84) көз тартады.

### Жазғы бақтың әсем көріністері

* 
* 
* 
*

### Ескерткіштер мен мүсіндер

* 
* 
* 
*

### Дереккөздер

* "Қазақстан": Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998
**Сергей Павлович Бобров** – орыс ақыны, сыншы, аудармашы, математик.

Дереккөздер
-----------

Өмірі
-----

1889 жылы қараша айында Мәскеу қаласында дүниеге келген. Катков лицейінде білім алған. 1904-1909 жылдары сурет саласында оқыған. 1911 жылдан бастап Мәскеу археологиялық институтында ерікті тыңдарман болған.

Қызметі
-------

«Русский архив» газетінде қызмет атқарған. Пушкин мен Языковтың еңбектерін зерттеген. 
9 түрлі лақабын қолдана отырып, «Центрифуганың екінші жинағы» антологиясын толтырған. 
Бобровтың өлеңдері 1913-1917 жылдары революцияға дейінгі жинақтарда жарық көрген. Мысалы: («Вертоградари над лозами», «Алмазные леса», «Лира лир» т.б. 
Өмірінің соңына дейін өлең жолдарын жазуды тоқтатпаған. 1960 жылы «День поэзии» кітабы шығады.

Еңбектері
---------

20 ғасырдың басында Бобровтың 3 әлеуметтік романы жарық көреді: «Восстание мизантропов» (1922), «Спецификация идитола» (1923) және «Нашедший сокровище» (1931, А. Юрлов лақабымен). Балаларға арналған 2 ғылыми кітап шығарады: «Волшебный двурог» (1949) және «Архимедово лето» (1960-е, 2 бөлім). 
Аударма істерімен көп айналысқан. А.Рембоның «Пьяного корабля» толық аудармасын жасаған. «Песнь о Роланде» еңбегін орыс тіліне аударған. Өкінішке орай көптеген аудармалары жарық көрмеген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
Анион SO42− моделі
**Сульфаттар**. Сульфидтерде күкірттің өзі жеке түрде аниондық ролін атқарады, ал сульфаттарда күкірт оттекпен қосылып күрделі (комплексті) [SО4 ]-2 анион құрайды. Күкірттің осы сияқты екі түрлі күйде болуы негізінде: оттек жетіспейтін жерде күкірт жеке анион болады, ал оттек жеткілікті жерде күкірт ең алдымен сол оттегіне қосылып, комплексті ион құрайды. Оттек жердің ішкі қабаттарында жетіспегенімен жердің бетінде көп болады. Соған байланысты сульфидтер — көбінесе жердің астыңғы қабаттарында пайда болатын минералдар, ал сульфаттар — көбінесе жердің бетінде атмосфераның қатысы бар жағдайда пайда болатын минералдар. Сондықтан көп жерлерде сульфидтердің тотыққан беттерінде сульфаттар пайда болады деуге тура келеді.

Бір валентті, екі валентті және үш валентті металдардың тұздары сульфаттар түрінде кездеседі. Сонымен қатар қос тұздар,
күрделі тұздар да болады. Сульфаттардың сусыз және сулы түрлері бар. Халық арасында ежелден белгілі ашутас, тотияйын деген минералдар осы сульфаттар қатарына жатады. Сонымен, сульфаттар қатарына жататын минералдардың түрі көп. [1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Кристаллография, минералогия, петрография. Бұл кітап Абай атындағы Қазақтың мемлекеттік педагогты институтының, география факультетінде оқылған лекциялардың негізінде жазылды, 1990. ISBN 2—9—3 254—69
**Тасбұлақ**, демалыс үйі. Қарағандының шығысқа жағында 200 км, Қарқаралы қаласынан 7 км жерде, жасанды тоған жағалауындағы аралас орман арасында орналасқан. 1978 жылында ашылған, жыл бойы жұмыс істейді. Қыста 150, жазда 300 орынға арналған. Бір жолғы демалу мерзімі — 12-24 күн, жыл сайын 3 мың га жуық жұмысшылармен қызметшілерге және олардың балаларына (жайлы корпустарда немесе ағаш коттедждерде тұрады) Қызмет көрсетеді. Медикалық пункт, кинозал, кітапхана, би алаңы, жағажай бар.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5

*Бұл жаңа мақаланың бастамасы. Бұл мақаланы толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесуіңізді сұраймыз.*
Абақанов Таңатқан Досқараұлы – инженер-құрылысшы, сейсмолог, техникалық ғылымдар докторы (2000), Қазақстан Республикасының Жаратылыстану ғылымдары академиясының академигі (2009). Қазақ политехникалық институтын (1972, қазіргі Қазақ ұлттық техникалық университеті) және Мәскеу қаласындағы КСРО Мемлекеттік құрылысының орт. құрылыс конструкциялары ғыл.-зерт. ин-тының аспирантурасын (1983) бітірген. Алматы қалалық жобалау ин-тында инженер, аға инж. топ жетекшісі (1972–78), Қазақ өнеркәсіп құрылысының ғыл.-зерт. ин-тында кіші ғыл. қызметкер (1978–80), Орта Азия мемл. астық өнеркәсібін жобалау ғыл.-зерт. ин-тында сектор, бөлім меңгерушісі (1978–80), Қазақстан ғылым академиясының Сейсмология ин-тында аға ғыл. қызметкер (1986–91), бөлім меңгерушісі (1991–2006), 2007 жылдан ин-т директоры қызметтерін атқарады. «Динамика повреждений и модели сейсмостойкости сооружений» деген тақырыпта докт. дисс. қорғады. Ғыл. жұмыстарының негізгі бағыты – жер сілкіністерін алдын ала болжау және оның салдарын бағалау мәселелері. А. 130-дан астам ғыл. еңбектің, оның ішінде 5 монография («Қазақстан село құрылысын жақсартудың кейбір мәселелері», 1980; «Наперекор стихии. Землетрясение и его последствия», 1991; «Прогноз и снижение повреждаемости сооружений при землетрясениях», 1999) мен 7 патенттің авторы.
**Тасбағанды қаттау**. Микроскоптық зерттеу нәтижелерін пайдалана отырып, тасбағандардың сапалы сипаттарын нақтылы сұлбаға сәйкес хаттау. Мұның нәтижесінде дайындалған құжатта кеннің атауы, ұңғыманың нөмірі, тасбағанның алыну датасы, тасбаған шығыны көрсетіледі және оны құрайтын тау жынысы қабаттары қысқаша сипатталады. Аталған сипаттамада[1] көрсетілетін мәліметтер: тау жынысының атауы, құрғақ күйіндегі түсі, мұнай кіріктіру белгілері, минералогиялық құрамы, түйіршіктілігі, беріктігі, жұмырлығы, іріктелу дәрежесі, құрылымдық ерекшеліктері, нақыштық белгілері, палеонтологиялық қалдықтары, қалыңдылығы хатталып отырған қабаттан жұқалау қабатшалар мен линзалардың астасу мүмкіндігі және олардың көрініс беру деңгейлері, жарықтар мен жарықшақтар, сырғанау айналары, тау жыныстарының еңістену бұрышы т.с.с.[2]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мұнай және газ геологиясы танымдық және кәсіптік-технологиялық терминдерінің түсіндірме сөздігі. Анықтамалық басылым.- Алматы: 2003 жыл. ISBN 9965-472-27-0
2. ↑  Мұнай және газ геологиясы терминдерінің орысша-қазақша түсіндірме сөздігі. Жалпы редакциясын басқарған Қазақстанға еңбегі сіңген мұнайшы - геологтар Т.Н. Жұмағалиев, Б.М. Қуандықов, 2000 жыл. — 328 бет.
**Сергей Борисович Вишняков** (25 желтоқсан 1962, Семей, КСРО) — КСРО және Қазақстан футболшысы, жартылай қорғаушы.

Карьерасы
---------

Семей футболының түлегі. Карьерасын 1980 жылы Семейдің "Спартак" клубында бастады. 1986 жылы бір маусым Рубцовскінің "Торпедо" клубында ойнады да, 1987 жылы туған командасына қайта оралды. 

1992 жылы "Фосфор" сапында Қазақстан кубогының финалисі атанды. Келесі маусымда тағы да семейлік клубқа оралды ("Спартак" ол кезде "Елімай боп өзгерген-ді). 1994, 95 жылдары семейлік клуб сапында Қазақстан чемпионы атанды. 

2006 жылдан "Шахтер" (Қарағанды) клубынынң бапкерлер штабында жұмыс жасайды.

Жетістіктері
------------

### Командалық

* Қазақстан чемпионы: 1994, 1995, 1998
* Қазақстан чемпионатының күміс жүлдегері: 1996
* Қазақстан кубогы: 1995

### Жеке

* Қазақстан спорт шебері

Отбасы
------

Жұбайы – Хрисула Ильинична. Ұлы – Дмитрий.

Сілтемелер
----------

* Профилі
Тасбөгет бөгеті (1956)
**Тасбөгет бөгеті** — Қызылорда қалалық әкімдігі аумағында, Тасбөгет кентінің жанында орналасқан. Сырдария өзенінің арнасына салынған. Құрылысы 1946 жылы басталып, 1956 жылы аяқталды.

Гидрологиялық сипаты
--------------------

Тасбөгет бөгеті
Бөгеттің су өткізгіштігі 1750 м³/с. Тасбөгет бөгетінен су алатын Сол жағалық каналдың су өткізгіштігі 226 м³/с. Оң жағалық каналдікі 110 м³/с, жалпы көлемі 2096 м³/с. Апатты деңгейі 129,37 м, қалыпты тірек тұратын деңгейі 128,80 м.
Бөгет суы төменгі арынды типке жатады. Сол жағалық алқапта 89,6 мың га, Оң жағалық алқапта 8,7 мың га жер суарылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
**Сергей Владимирович Когай** (14 тамыз 1966 жыл, Қызылорда, Қазақ КСР, КСРО) — КСРО және Қазақстан футболшысы, шабуылшы.

Карьерасы
---------

### Ойыншы карьерасы

Қызылорда футболының түлегі. Карьерасының басым бөлігін "Қайсар" клубында өткізген. 1990 жылы КСРО бірінші лигасында ойнап жүрген "Қайратқа" шақырылды. Бір айналымнан соң "Қайраттың" ойыны тіпті нашарлап кетті де, команда құрамын жаңартқанда Когай қайтаан өзінің "Қайсарына" оралды.

1991 жылы 34 гол соғып, КСРО екінші лигасындағы сегізінші аймағының мергені атанды. Бұл жетістігін бір жылдан соң Қазақстанның тұңғыш чемпионатында да қайталап, 22 голмен мергендер көшін бірінші орынмен аяқтады.

1994 жылғы маусымды Ресей 2-лигасындағы "Балтикада" өткізді.

Кейін де бірнеше клубта ойнап, 1998 жылы карьерасын аяқтады.

### Бапкер карьерасы

2011 жылы бапкерлік лицензиясын алды.

2012 жылы "Қайсардың" бапкері қызметін атқарды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑

Сілтемелер
----------

* Статистикасы
* Сергей Когай "Қайсардың бас бапкері болды
* «Кайсардың» құрамы
7-Тасарал
**Тасарал аралы** – Балқаш көлінің солтүстік-батыс бөлігіндегі арал.

Географиялық орны
-----------------

Қарағанды облысы Ақтоғай ауданында орналасқан.

Жер бедері
----------

Ауданы 30 км2. Абсолюттік биіктігі 375 м. Су деңгейінен 35 м көтеріңкі жатыр. Сәл белесті денудацыялық жазықта тік жарлар кездеседі (биіктігі 3 – 17 м). Жағалық бөлігі террасалы белесті.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Палеозойдың силур жүйесінің тығыздалған жыныстарынан түзілген.

Климаты
-------

Климаты тым континентті. Қысы суық, қары аз, қаңтардың орташа температурасы –14 oС. Жазы ыстық, құрғақ, шілденің орташа температурасы 25 oС. Жылдық жауын-шашынның орташа мөлшері 150 мм.

Өсімдігі
--------

Қалыпты бозғылт қоңыр, шөлдік сортаң топырақтар тараған. Жусан, селеу, көкшұнақ бетеге, бұйырғын, тасбұйырғын өседі. Арал Кенесары мен Ағыбай батырдың сарбаздары дем алатын орын болған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. – 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
Сартаков Сергей Венедиктович (26.3.1908 ж.т. Омбы — 1.05.2005) — орыс кеңес жазушысы.

Өмірі
-----

1951 жылдан КПСС мүшесі Теміржолшы семьясында туған. Жас кезінде Саян өңірінде аңшылық, орманшы кәсібімен айналысты. Сартаков бірнеше рет РСФСР Жоғарғы кеңесінің депутаты болды. КСРО Жазушылар Одағы басқармасының секретары. (1967 жылдан ).

Еңбектері
---------

Шығармасы 1934 жылдан жарық көрді. «Алексей Худогонов» атты алғашқы әңгімелер жинағы 1945 ж. шықты. «Чунск бойымен» (1946) ,« Сал терістікке беттеп ағады» (1949), повестерін ,«Өзен үстіндегі ән » пьесасын (1947), « Терезе алдындағы бақ» (1959) әңгімелер кітабын т.б. шығармаларын жариялады. Сартаковтың кесек туындысы- «Саян жорталары» (1-3 кітап. 1940-1945) атты тарихи-революциялық роман. «Тас ірге» (1950), «Тау желі» (1957), «Мұз қазына» (1961) т.б. роман, повестері шықты. Екі кітаптан тұратын «Философия тасы» романын (1966) жариялады. «Алғашқы кездесу» әңгімелер жинағында (1967) В.И.Ленин жыне оның серіктерінің революциялық ісін суреттеді.

Сыйлықтары
----------

Сартаков «Барвин повестері» үшін КСРО Мемлекеттік сыйлығын (1970) алды.

Қолданылған әдебиет
-------------------

* + Қазақ Совет энциклопедиясы, 1976 жыл, Алматы,10 том, 34 бет
Тасбай Қабашұлы Симамбаев
**Тасбай Қабашұлы Симамбаев**

1947 жылы 20 қаңтарда Солтүстік Қазақстан облысы Сергеев ауданының Жалтыр ауылында туған. Қазақ

Ленинский ауылшаруашылық техникумын (1966); Целиноград ауылшаруашылық институтын (1973) ғалым-агроном мамандығы бойынша; Алматы Жоғары партия мектебін (1986); Қазақ мемлекеттік заң академиясын бітірген (2003), заңгер.

Украин және татар тілдерін біледі.

«Нұр Отан» ХДП мүшесі.

1966 жылдан - СҚО «Восход» кеңшарында агроном. 1970 жылдан - СҚО Жамбыл аудандық тұтынушылар одағының бірінші хатшысы. 1973 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1974 жылдан - СҚО «Тройцкий» кеңшарының партком хатшысы. 1975 жылдан - СҚО 
комсомол комитетінің хатшысы, екінші хатшысы. 1978 жылдан - Қазақстан компартиясы Солтүстік Қазақстан облыстық комитеті ұйымдастырушылық-партиялық жұмыс бөлімінің нұсқаушысы. 1980 жылдан - СҚО Преснов аудандық партия комитетінің хатшысы. 1988 жылдан - СҚО Сергеев ауданындағы аудандық агроөнеркәсіп бірлестігі төрағасының орынбасары. 1989 жылдан - СҚО «Москворецкий» кеңшарының директоры. 1992 жылдан -СҚО Сергеев ауданының әкімі. 1995 жылдың желтоқсан айынан бері - ҚР Парламенті Сенатының депутаты, 1996 жылдан - Халықаралық қатынастар, қорғаныс және қауіпсіздік комитетінің хатшысы; қазіргі уақытта - Аграрлық мәселелер және қоршаған ортаны қорғау комитетінің мүшесі.

ҚРЖоғарғы Кеңесі 13-шақырылымының депуттаттығына үміткер (1994).

ҚР Шахмат федерациясының вице-президенті. Еркін күрестен КСРО спорт шебері.

«Құрмет» орденімен (2006), 6 медальмен, ҚР Құрметті грамотасымен марапатталған. СҚО Сергеевка қаласы 
және Ғабит Мүсірепов ауданының Құрметті азаматы.

Әскери атағы - запастағы полковник.

Діни көзқарасы - мұсылман.

Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Бірнеше жылдар өткеннен кейін әрбір қазақстандық өзінің Қазақстан атты тәуелсіз және өркендеп дамыған Ұлы елдің азаматы екендігін мақтаныш ететін болады».

Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.

Хоббиі - аңшылық, балық аулау.

Сүйіп оқитын әдебиеті-тарихи романдар, мемуарлар.

Үйленген. Жұбайы - Симамбаева Көпей Шәйкенқызы (1947 жылы туған), экономист. Ұлы - Ерлан (1981 жылы туған), Астана 
қаласы Атқару органдары жүйесінде жұмыс істейді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Республикасында кімнің кім екені - 2011 жыл. Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 ІSВN 978-601-278-473-2
**Патрисио Габаррон Хиль** (исп. Patricio Gabarrón Gil; туған күні 17 сәуір 1993 жылы, Мула (Испания)) — испаниялық футболшы, «Барселона» және «Барселона Б» клубтарының қорғаушысы.

Патрик

### Мансабы

Патрик өзінің мансабын «Муленьо» клубында бастады. 2004 жылы ол провинцияның мықты клубтарының бірінің жүйесі - «Реал Мурсииға» кірді. Екі жылдан кейін ол «Вильярреал» клубына көшті, ал 2008 жылы «Барселона» клубына аяқ басты. 2012 жылы Патрик 22 қыркүйек күні бірінші ойының көрсеткен «Барселона Б» клубына көшірілген болатын. «Барселона» клубында ең алғаш ойыны «Аякс» клубына қарсы 26 қараша күні 2013 жылы өтті және де ол команда капитаны Карлес Пуйольді алмастырған еді.

### Дереккөздер

1. ↑
**Сергей Анатольевич Гоцманов** (27 наурыз 1959, Қарасу ауданы, Қостанай облысы, Қазақ КСР) — КСРО-лық және беларусьтік футболшы, шауылшы.

Карьерасы
---------

### Клубтық

Ата-анасы 50-жылдары Қазақстанға тың игеру үшін көшіп келді де, Сергей Қостанай облысында дүниеге келді. 1961 жылы қайтадан Минскіге көшіп өтті. 

1977 жылы карьерасын "Динамо" (Минск) клубында бастады. 

1978 жылғы маусымды "Динамо Брест" клубында өткізді. 

1979 жылы "Динамо" (Минск) клубына қайта оралып, одақ тарқағанша сонда ойнады. 1982 жылы КСРО чемпионы атанды. 

1990 жылы "Саутгемптонға" ауысты. Бір маусымнан соң Германияның "Галлащер" клубының сапына қосылды.

1992 жылы отанына қайта оралды. Кейін "Динамо" (Минск), "Динамо-93", АҚШ-тың "Миннесота Тандер" клубтарында доп тепті.

### Халықаралық

1984 жылы КСРО құрамасындағы тұңғыш ойынын өткізіп, ӘЧ-1986 іріктеу матчтарына қатысты. 1988 жылғы Еуропа чемпионында өнер көрсетті. 

1992 жылы Беларусь Ұлттық футбол құрамасы сапында ойнады.

Жетістіктері
------------

### Командалық

* КСРО чемпионы: 1982, қола жүлдегер: 1983
* Еуропа чемпионатының күміс жүлдегері: 1988

### Жеке

* Белорусь жыл футболшысы: 1983, 1985, 1987, 1989

Дереккөздер
-----------

1. ↑

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  Осы үлгіні қарау   Тематикалық сайттар | 
FootballFacts.ru · National-Football-Teams.com · Transfermarkt · worldfootball.net |
|  |
| Сөздіктер және энциклопедиялар | 
Большая российская |

 |
Бұл картада Италия әкімшілік бірліктерінің шекаралары белгіленген. Қара шекаралар - аумақтар, ақ - қауымдар
Италияда **қауым** үшінші деңгейдің әкімшілік бірлігі. Басты қаладан тұрады, және ол қауымға территория мен атау береді. 

Италияда қауым деңгейінде көптеген мемлекеттік функциялар орындалады, мысалы: өлім мен тууыды тіркеу, сайланушылардың тұрып жатқан орнымен тізімін, коммуналды жекеменшікті басқару, сонымен қатар жолдарда кіреді.

Қауым басшысы мэр (итал. *sindaco*) болып табылады, заң шығару органы - қауым кеңесі (итал. *consiglio comunale*), ал атқарушы өкімет - қауым басқармасы (итал. *giunta comunale*. Кауым кеңесінің мүшелерімен мэр қауым тұрғындарымен таңдалады. Басқарма мэрдың қолында болады. Қауым басқармасы муниципалитет (итал. *municipio*)деген ғимаратта отырады, оны тағыда «қауым үйі» (итал. *palazzo comunale*) депте атайды.

2007 жылғы мәліметтерге сай, Италияда 8101 қауым есептелді, қауымдар өзара жер көлемы және тұрғындар саны бойынша әртүрлі болып келеді. Рим қауымдар арасында ең ірісі, жер аумағы 1285,30 км², ал тұрғындар саны 2 726 539 адам. Фьера-ди-Примьеро Тренто провинциясында ең кіші (0,15 км²), ал Мортероне кауымы ең халқы сирек қоныстанған, тек 38 адам (2009 жыл).

Осындай өзгешеліктер ортақ қауым басқармасының тиімсіздігіне алып келеді, бірақ басқарманың қауымдарды өзере бөлу немесе қосу жоспары сәтсіздікке ұшырайды, себебі оған қауым тұрғындары қарсы болды, провинция мен аумақтрадан қарағанда, әр қауымның жүзжылдық немесе одан да көпке созылып жатқан тарихы бар.

Көптеген қауымдарда өз полициясы (итал. *polizia municipale*) бар, олар қоғамдық орындардағы тәртіпке жауапты, транспорттардың қозғалысымен, саудағы лицензияның болуына жауапты.

Кейбір қосымша құқықтарымен үстемдіктеріне таулы бірлестік (comunità montane) ие, таулы бірлестік - бұл таулы аймақта орналасқан қаумдардың одағы.
Таңбалы тастағы Будданың тасқа қашалған бейнесі
**Таңбалы тас** Бетпақдала сахарасының ортасын қия кесіп, ұзынынан созылған таңбалы тікжартас, Сарысу өзеннен 20 км-дей жоғарырақ, қызыл жыңғыл орманына қарама-қарсы, Биік Нұраның іргесінде орналасқан. Мұндағы тас өте жұмсақ болғандықтан, жазуға да сондай қолайлы.
Көне дәуірден келе жатқан Таңбалы тас жазуында ғасырлар бойы Қазақстан өлкесін қоныстанған тайпалардың тасқа жазып түсірген мыңдаған танбалары және ел басқарушылардың қол қойған аттары, ұрандар, тасқа қиып түсірген əдемі өрнектер, «қошқармүйіз », «түйе табан», «кісінің ізі», « аттың ізі» т. б. таңбалар көптеп кездеседі. Мұндай қалың жазулармен таңбалардың тұрған жерін қазақтар ерте заманнан бері қарай «Таңбалы тас», «Таңбалы жар » немесе «Таңбалы Нұра» деп атаған. Жартасқа
түсірілген таңбалардың ең көнесі шамамен XI ғасырдан басталады да, XIX ғ асырға дейін жалғасады.
Таңбалы тастың зор атаққа ие болу себебі бұл жерде қазақтар ұлы мереке жасап, ұран шақырып, бірел болып қосылған жері. Сондықтан бұл Таңбалы тасты алғаш ашқан ғалымдар «тарихтың зор куәлігі » деп атаған ( А. И. Шренк ). Ол таңбалар Орхон -Енисей жазба
есқерткіштері таңбаларымен еңдес белгілер болып табылады. «Біз бұл таңбалы тастан Сібірдегі қия
тасқа түсірілген жазу үлгілері сияқты белгілерді табуға үміттендік, ол үмітіміз босқа кетпеді. Ондағы орхон жазуына ұқсас алфавиттен бірнешеуін
түсіріп алдық» деп жазады ғалым А. И. Шренк.
Бетпақдаланы зерделей зерттеген атақты инженер Ю. Шмидтің бақылауынша Таңбалы тас қазақтың жантәнімен ардақтайтын бір киелі тасы. Ел аузындағы
кене деректерде Таңбалы таста XVIII ғасырда , дәлірек айтқанда 1710 жылында жоңғарларға қарсы соғыста үш жүздің баласы басқосып үлкен жиын еткізген.
Бұл жиыңда Таңбалы тасқа әр рудың таңбалары басылып,
басылғантаң бақұрым киізге ойылып таратылған, сонда қай ру таңбасы артық қалса, сол әскер келмегендігін білдірген. Сондай - ақ бұл жерде кектемгі
уақытта үш жүздің баласы бас қосып , таңбаларын алып, жаз жайлау, қыс қыстауларын белгілеп жер белісіп отырған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5

*Бұл жаңа мақаланың бастамасы. Бұл мақаланы толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесуіңізді сұраймыз.*
**Сергей Артемович Смирнов**(27.8.1918 ж.т. Липецк облысы. Данков ауданы. Спешново-Ивановское селосы.)- Қазақстан партия және кеңес қайраткері. Кеңес Еңбек Ері (1971), Қазақстан КСР-інің еңбек сіңірген кеншісі (1969).

Өмірі
-----

Шаруа отбасысында туған. 1951 жылдан КПСС мүшесі. Еңбек жолын 1936 ж. Қазақстандағы Есіл геологиялық барлау партиясында коллекторлық жұмыстан бастады. Мәскеу геологиялық бақылау институтын (1942) бітірген. 1940-1944ж.« Алтайполиметалл» тресінің сменалық бұрғылау мастері, «Золоторазведканың» Қазақстандық экспедициясында және Челябинск облысындағы «Ленгеолнеруд» тресінде геологиялық барлау партияларының отряд бастығы. 1944-1951 жылдары Бүкіл одақтық «Союзспецразведка» тресі жүйесінде аға инженер, экспедиция бастығы, бас инженер. 1951-1956ж. Ленинабад кен- химилық комбинатына қарасты № 10 кәсіпорынның бастығы. 1956-1975 ж. Целинный кен-химия комбинатының директоры. 1975 жылдан сәуірінен Қазақстан КСРО Министр Кеңесінің председателінің 1- орынбасары. 1971 жылдан Қазақстан КП ОК-нің мүшесі, 1975 жылдан оның Бюро мүшесі, КСРО Мемлекеттік сыйлығының екі мәрте лауреаты (1953,1967ж.)6-9-сайлау Қазақстан КСРО Жоғарғы Кеңесінің депутаты.

Сыйлықтары
----------

Ленин орденімен, екі РЕТ Еңбек Қызыл Ту және «ҚұрметБелгісі » орденімен, медальдармен марапатталған.

Қолданылған әдебиет
-------------------

Қазақ Совет энциклопедиясы, 1976 жыл, Алматы,10 том, 203 бет
**Жай сөйлем** — бір немесе бірнеше сөз бен сөз тіркестерінен құралып, тиянақты бір ғана ойды білдіретін сөйлем. Жай сөйлемнің негізгі ерекшелігі — құрамындағы сөздер өзара бір-бірімен семантикалық бірлікте болады, екпін тұтастығы, сөздердің орын тәртібі сақталады. Құрылымы жағынан жай сөйлем бір сөзден де, екі не одан да көп сөзден де тұрады. Мысалы, "Жаз". "Жаз келді". "Жазда жеміс-жидек піседі". Жай сөйлемдер *қос сыңарлы* болып та, *жеке сыңарлы* болып та келе береді. Жай сөйлем қос сыңарлы болғанда тұрлаулы мүшенің екеуі де қатынасады: "Студент оқып жүр". "Марат — студент". Қос сыңарлы жай сөйлемде сөз саны елеулі қызмет атқармайды, бастысы — сөйлемнің екі тұрлаулы мүшесінің неше сөзден құралғанына қарамастан, бір ғана тиянақты ойды білдіруі. Оның етістіктен ғана жасалған баяндауышқа аяқталуы міндетті емес. Есім баяндауышты да жай сөйлем бола береді. Жай сөйлем жеке сыңарлы болғанда, ол сөйлем не тек бастауыштан, не тек баяндауыштан тұрады: "Біздің ауыл". "Қала көшесі". "Таң атып келеді". "Күн батып бара жатыр". Семантикалық жағынан келгенде, жай сөйлем толық мағыналы сөздерден құралып, сөйлемнің мазмұнын айқындап тұруы керек. 
Жай сөйлем бірнеше топқа бөлінеді. Олар: толымды, толымсыз, жалаң, жайылма, жақты, жақсыз, атаулы.
**Сергей Витальевич Безруков** (18 қазан 1973, Мәскеу, КСРО) — Ресейдің театр және кино актері. Ресейдің халық әртісі (2008ж.). Ресей Мемлекеттік сыйлығының (1997ж.) лауреаты. 2002 жылдан бастап "Единая Россия "партиясының мүшесі.

Отбасы
------

Әкесі Виталий Безруков (1942 ж.т.) актер және режиссер, "Сатира" Мәскеу театрында жұмыс істеген. Анасы - Наталья Безрукова (1950 ж.т.) дүкен басқарушысы болып жұмыс істеген. Атасы - Сергей Безруков, әжесі (әкелік) - Безруков (Мухина) Пелагия. Сергейдің әкесі оның өзінің сүйікті ақыны - Сергей Есениннің құрметіне ұлының атын Сергей деп қойған. Әкесіне Сергейдің актер боламын деген мақсаты қатты ұнай қойған жоқ. Алайда, Сергей мектеп сахналарында ойнағанда, әкесі оған сахнада жай ғана ойнауды емес, ал сахнада өмір сүруді уйреткен болатын.

Білім
-----

Сергей Безруков жалпы білім беретін № 402 Мәскеу мектебінде оқыған, әкесінің жұмысында жүргенді ұнатып, бала кезінен әкесінің жолын қуғысы келген. 1990 жылы Мәскеудегі орта мектепті бітіргеннен кейін, МХАТ мектеп-студиясының "театр актеры және кино" факультетіне оқуға түскен. 1994 жылы Мәскеу Көркем Театр мектебін бітірген. 1993 жылдан бастап театрда Олег Табаковтың қол астында жұмыс істейді. «Бригада», «Мастер мен Маргарита», «Есенин», "Мама "және басқа киноларында ойнаған. Бірнеше жыл «Қуыршақтар» (НТВ) программасында жұмыс істейді.

Жетістіктері
------------

* 2001 жыл - Ресей Федерациясының еңбегі сіңген артисі
* 2008 жыл - Ресейдің халық артісі;
* Ол 50-ден астам фильмдерде ойнап, оннан астам телевизиялық жобаларда өзін көрсетті;
* 1994 жыл - "Созвездие" кинофестивалінің сыйлығы ;
* 1995 жыл - "Мәскеу Дебют" cыйақысы ;
* 1996 жыл - "Чайка" сыйақысы;
* 1997 жыл - С.Есениннің ролін орындаған үшін Ресей Федерациясының Мемлекеттік сыйлығының лауреаты;
* 2006 жыл - "Московский Комсомолец" газетінің сыйлығы;
* 1997 жыл - "Кумир" марапаттамасы;
* 2003 жыл - "Шансон года" сыйақысы;
* 2005 жыл - "Golden Eagle" сыйақысы;
* 2007 жыл - "Жыл ресейлігі" ұлттық сыйақысы;
* 2012 жыл - Ресей халық әртістік сыйлығы "Фигаро"ref> Мұрағатталған 9 сәуірдің 2015 жылы.</ref>.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
2. ↑   Мұрағатталған 25 шілденің 2020 жылы.
Тарихы
------

1954жылы профессор И.В.Стрельчук таңдамалы плаунды маскүнемдікті емдеу үшін қолданып байқады.Осы зерттеулердің нәтижесінде таңдамалы плаунның 5 проценттік тұнбасы маскүнемдікті емдеу үшін қолданылатын болды.

Өсімдік туралы
--------------

Таңдамалы плаун мәңгі көгеріп тұратын, көп жылдық, споралы өсімдік. Биіктігі 20-25 сантиметрдей келетін және тік өсетін бірнеше сабағы бар. Жапырақтары жіңішке, сопақша келген, қияқ тәрізді, ұштары өткір, қоңыр жасыл түсті. Бұл өсімдіктің споралары бұтақтарының орта шеніндегі және жоғарғы бөлегіндегі жапырақтарының түп жағына орналасқан. Шоқбарбас плауннан айырмашылығы мұның споралы масақшалары жоқ.Таңдамалы плаун қышалы ормандардың ішінде өседі.

Қолданылуы
----------

Дәрілік мақсат үшін өсімдіктің жер бетіндегі бөлігін пайдаланды.Құрамында селагин,ликоподин,псевдоселагин,акрифолин және Л8 деген алкалоидтер бар.Халық медицинасында бұл кісіні құстыратын дәрі ретінде пайдаланады.Таңдамалы плаун мөлшерден артық қолданылса, өте күшті у ретінде әсер ететндігі белгілі.Оның үстіне белгілі бір сырқаты бар кейбір ауруларға және жасы 60-таң асқан адамдарға таңдамалы плаунды қолдануға болмайды.

Дәріні дайындау тәсілі
----------------------

10 грамм ұнтақталған өсімдікті 200мл суға салып 15 минут жайлап қайнатады.Тұнбаны салқындатып,үстіне 200 миллилитрге жеткенше үстемелетіп су құяды және оны сүзіп алады да,тоңазтқышта сақтайды.Сақтау мерзімі-2күн.

Сілтемелер
----------

Гүлстан, өсімдіктер туралы сайт

Дереккөздер
-----------

Ә.Іскендіров "Қазақстанның дәрілік өсімдіктері"оқу әдістемелік кешені Алматы:Қазақстан
**Феодор** **Феликс** **Конрад** **Линен** (6 сәуір 1911, Мюнхен - 6 тамыз 1979, Мюнхен) - неміс биохимик. Ағзадағы май қышқылдарының және холестерин алмасуына іргелі зерттеулер жасаған. «Холестерин және май қышқылдарының метаболизмінің механизмі және реттелуіне қатысты олардың жаңалықтары үшін» Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының 1964 жылғы лауреаты. «Леопольдина» атты Герман Жаратылыстану ғылым академиясының (1959) және АҚШ Ұлттық ғылым академиясының (1962) мүшесі.

Өмірбаян
--------

Феодор Феликс Конрад Линен өмірге Мюнхенде ғалым отбасында келген. 1930 жылы Мюнхен университетіне оқуға түседі. Ол химия факультетінде оқыған. Оның мұғалімдер арасында Нобель сыйлығының лауреаты, профессор Генрих Виланд болды. 1937 жылы ол «мухомордағы улы заттар туралы» диссертациясын қорғады. Осы жылы, 14 мамыржа, Ева Виландқа, Генрих Виландтың қызына үйленді. Мен биохимия мамандығы бойынша университетте қалып жұмыс істеді.

Әскерге шақырудан денсаулық себептер бойынша босатылды.

1942 жылдан бастап оқытушылық қызметпен айналысты. 1947 жылы доценттік алды, ал 1953 жылы - Мюнхен университетінің биохимия профессоры атанды. 1954 жылдан Мюнхендегі Макс Планк атындағы қоғамның клетка химиясы институтының директоры. Негізгі ғылыми еңбектері *зат алмасу биохимиясын*, *организмдегі май қышқылдарының тотығуын*, *ацетатты активтендіру процестерін* зерттеуге арналған. 1964 жылы Конрад Блохпен бірге холестерин мен *май қышқылдарының биосинтезін* зерттегені үшін Нобель сыйлығын алды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1974ж. 7 том

Сілтемелер
----------

* Конрад Блохтың Нобель комитетінің сайтындағы өмірбаяны (ағыл.)
* Феодор Линеннің Нобельдік дәрісі (ағыл.)
* Конрад Блохтың Peoples.ru сайтындағы өмірбаяны

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеу1951-1975 жылдардағы Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының лауреаттары |
| --- |
|  |
| 

 Тейлер (1951) •
 Ваксман (1952) •
 Кребс / Липман (1953) •
 Эндерс / Уэллер / Роббинс (1954) •
 Теорелль (1955) •
 Курнан / Форсман / Ричардс (1956) •
 Бове (1957) •
 Бидл / Тейтем / Ледерберг (1958) •
 Очоа / Корнберг (1959) •
 Бёрнет / Медавар (1960) •
 Бекеши (1961) •
 Крик / Уотсон / Уилкинс (1962) •
 Экклс / Ходжкин / Хаксли (1963) •
 Блох / Линен (1964) •
 Жакоб / Львов / Моно (1965) •
 Роус / Хаггинс (1966) •
 Гранит / Хартлайн / Уолд (1967) •
 Холли / Корана / Ниренберг (1968) •
 Дельбрюк / Херши / Лурия (1969) •
 Кац / фон Эйлер / Аксельрод (1970) •
 Сазерленд (1971) •
 Эдельман / Портер (1972) •
 фон Фриш / Лоренц / Тинберген (1973) •
 Клод / де Дюв / Паладе (1974) •
 Балтимор / Дульбекко / Темин (1975)
 |
|  |
| 

---

Толық тізім | 
1901—1925 | 
1926—1950 | 
**1951—1975** |
1976—2000 | 
2001-ден бері

 |

 |
**Таңдамалы түрде сумен тоғыту** Кенорынның белдемді түрде әртекті болуы мұнай беруге мейілінше азырақ әсер етуін
қамтамасыз ете отырып, сол кенорынды игеру қарқынын барынша жоғарлату
мақсатын көздейтін, өнімді горизонттың геологиялық құрылыс ерекшеліктерінің
жай-жапсарын да қатты ескеретін, сөйтіп тоғыту ұңғымаларын орналастыру
нүктелерін мұқият та пәрменді түрде таңдап алуды қажет ететін шектеуіштік
сумен тоғыту әдісінің жеке түрі. Сумен тоғытудың бұл тәсілі қойнауқаттарды
өте анық байқалатын белдемдік әртектілікпен сипатталатын жатындарға
жинақталған мұнай массаларын игеру барысында қолданылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мұнай және газ геологиясы танымдық және кәсіптік-технологиялық терминдерінің түсіндірме сөздігі. Анықтамалық басылым.- Алматы: 2003. ISBN 9965-472-27-0
**Паттайя** (тай. พัทยา, พัทยา (ақп.), - Бангкоктен мыңжырам шақырым қашықтықта орналасқан қала. Бүгін Паттая тайландтың бай тұрғындарының сүйікті орны бола отырып, «Азиялық Ривьера» деп саналады. Қала доға пішінді болып иілген жағалауда орналасқан. Демалуға келген туристтерді су бетіндегі әртүрлі демалыс түрлері кетіп тұр. Олар: малтау, су шаңғылары, скутерлерді жүргізу, балық аулау, виндсерфинг, катердің артқы жағында парашютпен ұшу, ал арал жағалауларында су астында жүзуге арналған барлық жағдайлар жасалған. Қалада тамаша қонақ үйлер және толық қанды демалуға қажет ғимараттар салынған.

Күн, мұхит, пальмалар, коралл аралдарындағы алтын құм, түнгі қалада шексіз көңіл көтеру, - барлығы жыл бойына созылады. Паттаядағы өмір бір сәтте тоқталар емес. Мұнда күнделікті кешкісін қала көшелерінде көңіл көтеру басталады. Көптеген барлар, дискотекалар, талғамға сай ресторандар, шоулар, кегельбандар, тирлар, садақпен атуға арналған алаңдар, теннис корттары, сауда қатарлары, дүкендер мен ашық дүкендердің сансыз қатары, әртүрлі экскурсиялар мен көңілді бағдарламалар – барлығын атап бістпеспіз. Тайландтың дәстүрлі және барлық әлемге әйгілі тайлық бокс шыныменде қызықты көрініс. Көптеген барларда әр кеш сайын күрестер ұйымдастырылады. Кеш батысымен-ақ қала бір үлкен ойын – сауық, демалыс орталығына айналады. Мұнда әртүрлі барлардың қайсысына отыруды таңдау қиынға соғады. Паттая сондай-ақ, жеміс-жидек, көкөністермен қатар қолданылатын өзінің су өнімдерімен әйгілі. Су өнімдері «Сингха» деп аталатын тайлық сырамен ішуге арналған тайлық тағамдарды жасауда қолданылады.

Климаты
-------

| **Паттайя ауа райы**  |
| --- |
| Көрсеткіш | Қаң | Ақп | Нау | Сәу | Мам | Мау | Шіл | Там | Қыр | Қаз | Қар | Жел |
| Су температурасы, °C | 26 | 27 | 27 | 28 | 28 | 28 | 28 | 28 | 28 | 27 | 27 | 27 | 27 |
| *Дерекнама: =World Weather Туристтік порталы* |

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Pattaya Official Website Мұрағатталған 5 желтоқсанның 2006 жылы.
* Pattaya City Hall Мұрағатталған 10 қазанның 2008 жылы.  (тай.)
**Троп** (гр. *tropos* – айналым, тіл оралымы, иін, иірім, сөз қолданысы) немесе **құбылту** – атаудың немесе мағынаның ауыспалы түрде қолдану тәсілі. Сөздерді тура мағынасында емес, бұрма мағынасында қолдану, шындықты бейнелеп, кейде тіпті перделеп жеткізу тәсілі болып табылады. Әдеби тілдің әсемдігі ғана емес, әсерлігі үшін де орасан қажет.

Заттар мен құбылыстардың алуан түрлі өзгеріс-күйлері, қимыл қозғалыстары, реңктері болады. Троп солардың бәрін біршама дәл бейнелеуге қызмет етеді. Риторика мен стилистикада троп түрлері ежелден қарастырылып келеді. Квинтилиан оның 7 түрін атап көрсетсе, М.В. Ломоносов 11 үлгісін ұсынған, ал А.А. Потебня 3 түрі бар екенін айтады. А.Байтұрсынов троп түрлері туралы: "Тіл көрнекі болу үшін дерексіз нәрсе деректі нәрседей, жансыз нәрсе жанды нәрседей суреттеліп, адамның сана-саңлауына келіп түсерлік дәрежеге жетуі керек. 
Қалыпты түріндегі сөз ондай дәрежеге жету үшін түрлі әдістер істеледі. Ол әдістер негізгі түріне қарай үш топқа бөлінеді:

1. көріктеу,
2. меңзеу,
3. әсерлеу дейді.

Троп түрлеріне көріктеу, меңзеу, теңеу, ауыстыру, бейнелеу, алмастыру, кейіптеу, бернелеу, әсірелеу, арнау, қайталақтау, шендестіру, дамыту, түйдектеу, бүкпелеу, кекесіндеу, т.б. жатқызылады. Троп сөздің нәзік иірімінің күш-қуатын ажарландырып, эмоционалды-экспрессивті мәнін бейнелі жеткізеді. Сөз бір мезгілде тура және астарлы мағынада қолданылады, бұлардың бір-бірімен байланысының өзі заттар мен құбылыстардың ұқсастығына қатысты келеді. Тілде троп түрлері өте көп, ол екі нәрсенің, не құбылыстың бір-бірімен сабақтастығы мен арақатынасын ашу негізінде жасалады (метонимия, синекдоха), не сипатталатын құбылыстың белгілерін екінші бір құбылыс ерекшеліктеріне ұқсату, ауыстыру тәсілі негізінде туындайды (метафора, теңеу), сондай-ақ троп бір нәрсені үлкейту не кішірейту, не сықақтау яки қарсы мағынада сипаттаумен, әсірелеу сарынымен де шендеседі (гипербола, литота, кейіптеу, ирония). Троп көркем әдебиет стилінде, публицистика мен ауызекі сөйлеуде жиі қолданыс тапқанымен, ғылыми-техникалық мәтіндерде, ресми іс қағаздарында қолданылмайды. Көркем мәтінде троптың бірнеше түрі бір мезгілде қатар қолданыла береді. Мысалы, Жарқ етпес қара көңілім не қылса да, Аспанда ай менен күн шағылса да (Абай).

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақстан": Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9
2. ↑  "Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010.ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
**Стрептокароз**
----------------

### Анықтама

Стрептокароз (strepntcarosis) -асырынды үйрек, қаз,және коптеген су құстарының гельоминтоз ауруы. Қоздырғышы stertocara carsicauada. Стрептокароз кобіне ауру құстардан жұғады,көбіне балапандар аурады. Ауру құс көп қозғалмайды, қауырсыны үрпейіп, асқазаның кілегей қбығы бұзылады, жемнен қалады. Жемсуының кутикуласы бұзылып, зақымданған жері тартады, кілегей қабығы қанталайды. Аурудың алдын алу үшін үй құстарын суы таза көл мен тоғандарда өсіреді. Балапандарын бөлек бағады, үйрек өсіретін су қоймасы 1-2жылды ауыстырылыды.

### Емі

Құстың 1кг тірілей салмағына 2мг төрт хлорлы көміртегін зонд арқылы жемісуға береді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы. Алматы қаласы,1977 ж. 10-том, Самал Жел-Тегене. 426-бет