**Мемлекет кірістерінің сыныптамасы**-Мемлекеттің кірістерін сыныптау олардың экономикалық мағынасын, құрамы мен мақсатты бағыттылығын, қалыптасу кағидаттарын, яғни мемлекет кірістерінің бүкіл жүйесін тереңірек түсінуге мүмкіндік береді.  

*Меншік нысандарын ұйымдық-құқықтық ресімдеуге қарай мемлекеттің кірістері мыналардан тұрады*:  

*1)* мемлекеттік кәсіпорындар мен ұйымдардың табыстарынан;  

*2)* жеке кәсіпкерлік сектордың салық түсімдерінен;  

*3)* қоғамдық, кооперативтік және үжымдық кәсіпорындардың салық түсімдерінен;  

*4)* халық тың салық төлемдерінен;  

*Жасалу сфераларына карай мемлекеттің кірістері*:  

*1)* материалдық өндіріс сферасында қалыптасатын кірістер;  

*2)* өндірістік емес сферада жасалатын кірістер болып жіктеледі.  

*Қаржылықмазмұны бойынша мемлекеттің кірістері:*  

*1)* салықтық;  

*2)* салықтық емес (мемлекет иелігінен алудан және жекешелендіруден түсетін табыстар және т.б.) болып бөлінеді Салықтық кірістерді жұмылдыру жағдайында меншік нысандарының ауысымы болуы мүмкін. Жұмылдыру әдістері бойынша кірістер орталықтандырылған және орталықтандырылмаған болып жіктеледі.  

Жалпы қоғамдық өнім мен ұлттық табыс кұнының жеке құрамды бөліктері үкіметтің де, сондай-ақ мемлекетке қарасты шаруашылық құрылымдардың да мемлекет кірістері мен қаржылық ресурстарының жүйесін қалыптастырады. Олардың арасында негізгі орынды шаруашылық жүргізуші субъектілердің қосылған құн салығы, ақциздер, сыртқы экономикалық қызметтен түсетін табыстар, әлеуметтік қажеттерге (зейнетақы қорларына) аударылатын аударымдар түріндегі қоғамның таза табысы алады. Бұған сонымен қатар ауыл шаруашылығы өнімінің бағасындағы айырмашылықтарды реттеу жөніндегі шаруашылық ұйымдарының өзара қарым-қатынастарының сальдосы да жатады. Табыстардың бұл түрлері бөлгіштік үдерістерге түрліше қатыса отырып, меншіктің түрлі нысандарының кәсіпорындарында жасалады. Егер қосылған кұн салығынан, кеден баждарынан түсетін түсімдер түгелдей мемлекет карамағына берілсе, таза табыс, әлеуметтік мұқтаждарға аударылатын аударымдар тек ішінара беріледі.
Қоғамның таза табысы ақшалай нысанда қосымша өнімнің құнын білдіреді, яғни өткізу кезінде қосымша өнім таза табыстың нысанын алады.
Қосымша өнімнің және тиісінше таза табыстың аса маңызды бөлігі шаруа- шылық жүргізуші субъектілердің таза табысы болып табылады.Онда кәсіпорын- ның шаруашылық қызметінің барлық жақтары неғұрлым толық бейнеленеді. Сондықтан таза табыс өндіріс тиімділігінің маңызды кұндық көрсеткіштерінің бірі болып табылады.
Таза табыс өсуінің басты фақторлары мыналар болып табылады: еңбек өнімділігін арттыру (өнімді өндірудің көлемін арттыруды камтамасыз ететін және өнім өлшеміне жұмсалатын еңбек шығындарын, яғни өзіндік кұнды төмендететін);өнім өндіруге жұмсалатын материалдъщ және ақшалай ресурстарды үнемдеу;
өнім сапасын жақсарту негізгі және айталым өндірістік капиталдарын пайдаланудың тиімділігін арттыру;өндірістің табиғи жағдайлары.
Прақтикада жекелеген шаруашылық жүргізуші субъектілер табысты бағаны жөнсіз көтеру есебінен көбейтуге тырысады, бұл кәсіпорын-тұтынушылардың табыстылығын азайтуға ұрындырады, коғам мұдделеріне кайшы келеді, өйткені жеке шаруашылық жүргізуші субъектілердің мұдделеріне ұлттық табысты үйлесімді бөлуді өзгертеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Құлпыбаев С. Ынтыкбаева С.Ж. Мельников В.Д. Қаржы: Оқулық / - Алматы.

Экономика, 2010- 522 бет ISBN 978-601-225-169-2