recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Кот-д’Ивуар** спортшылары 11 Олимпиядалық ойындарға қатысты. Алғаш рет 1964 жылы Токиода өткен Олимпиядалық ойында өнер көрсетті. Содан бері Кот-д’Ивуар барлық жазғы Олимпиадалық ойындарға қатысты, тек Мәскеуде өтілген жазғы Олимпиядаға байкот алғаннан соң қатыспады.

2016 жылы Рио-де-Жанейродағы Олимпиадада тұңғыш алтын медалін алды, тхэквондошы Шейх Саллах Сиссе чемпион атанды.

Жүлдегерлер
-----------

| Медаль | Спортшы | Ойын | Спорт түрі | Категория |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Алтын | Шейх Саллах Сиссе | Рио 2016 | Тхэквондо | 80 кг |
| Күміс | Габриэль Тиако | Лос Анжелес 84 | Жеңіл атлетика | 400 м, ерлер |
| Қола | Рут Гбагби | Рио 2016 | Тхэквондо | 67 кг |
| Қола | Рут Гбагби | Токио 2020 | Тхэквондо | 67 кг |

Дереккөздер
-----------

1. ↑
{{Тексерілмеген мақала|date={{subst:#time:F Y}}}}Ұлықбек медресесі- Бұхарадағы медресе, Абдулазиз медресесімен бірдей комплексте. 1417 жылы іргесі қаланып, 1585 қайта жөндеуден өтіп, сырты майоликпен қапталды. Мелресе 2 айваннан және ішкі жағы мешіт пен дәрісханадан тұрады.

Қасбетті медресе екі қабатты балкондар және мұнаралық гүлдестеден тұрады. Ғимараттың кіреберісінің жоғары жағында «білімге ұмтылу. - әрбір мұсылман ер және әйелдің парызы» деген жазу орналастырылған  

  

Қазіргі таңда  Бұхара медресесінде Бұхара ескерткіштерін қалпына келтіру тарихы мұражайы орналасқан.

  

**Көкілдаш медресесі**- бұрынғы Ташкенттегі 23 медреселерден ең ірісі. 1569 ташкенттік министр Барак хан және Дервиш хан шейбанид сұлтанның «көкілдаш» деген атауымен ашылған. Биіктігі 19,7 метрлік басты портал ішкі ауладағы 2 қабатты худжрге ұқсас жатаханаға ішкі аулаға апарады. Әрбір худжра бөлмелерден және кіреберс айваннан тұрады. 2-3 студентке бір бөлме берілген. Негізгі порталы бқрыштарында муэдзиндер немесе азанчилар мұнаралар аралығында, ғибадатқа ( намаз ) шақырып қонырау ұрады.  

Портал жел сілкінісі кезінде 1866-1886 жж құлады. 1950-60 жж қалпына келтірілді.

Дереккөз
--------
**Ұлықбек Асанбаев Пахритдинұлы** (*өзб: Улуғбек Осонбоев;* 13 қыркүйек , 1979 жыл, Шымкент, КСРО) — қазақстандық футболшы, жартылай қорғаушы, Қазақстан құрамасының бұрынғы ойыншысы.

Мансабы
-------

Шымкеннттік футболдың тәрбиеленушісі. 17 жасында Қазақстан чемпионатында дебютқа шыққан. Асанбаев сол кезде «СКИФ-Ордабасы» клубында болған. 

1997 жылы Өзбекстанға көшіп, МХСК клубымен келісімшартқа отырған. Бір жылдан кейін «Дустлик» клубына көшеді. 2000 жылы Пахтакор клубымен келісім-шартқа отырады. 5 маусым ойнағаннан кейін Қазақстанға қайтып келеді. 

2003-2006 жылдар аралығында Қайрат клубында ойнады. 2006 жылдың жазынан, 2009 жылдың қысына дейін «Ақтөбе» клубында ойнаған. 
2010-2011 жылдарда – шымкенттік «Ордабасы» клубының ойыншысы. 

2011 жылдың жазынан бастап «Ертіс» клубында ойнады. 

2012 жылы футболшының мансабын аяқтауы туралы жариялады. Қазіргі кезде футболшылардың жаттықтырушысы болып жүр. 2012 жылдың жазында «Шахтёр» клубының директоры болып тағайындалды. 

Қазақстан құрамасында 6 ойынға қатысты. Дебют 2006 жылдың 5 шілдесінде болды. Ойын Қырғызстан құрамасына қарсы өтті. Ойынды Қазақстан құрамасы жеңді (1:0).

Стаистикасы
-----------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 1996 | Қазақстан СКИФ-Ордабасы | 27 (0) |
| 1997 | Өзбекстан МХСК (Ташкент) | 4 (0) |
| 1998—1999 | Өзбекстан Дустлик | 15 (1) |
| 2000 | Өзбекстан Пахтакор | 38 (5) |
| 2001 | Қазақстан Есіл (Көкшетау) | 16 (4) |
| 2001 | Жеңіс | 8 (0) |
| 2002 | Қазақстан Есіл-Богатырь | 26 (1) |
| 2003 | Қазақстан Жеңіс | 5 (0) |
| 2003—2006 | Қазақстан Қайрат | 67 (7) |
| 2006—2009 | Қазақстан Ақтөбе | 78 (7) |
| 2010—2011 | Қазақстан Ордабасы | 34 (2) |
| 2011 | → Қазақстан Ертіс (Павлодар) | 13 (1) |

Жетістіктері
------------

* Қазақстан чемпионаты: 2004, 2007, 2008, 2009 жылдар.
* Қазақстан жүлдесінің иегері: 2003, 2008 жылдар.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Профиль игрока на сайте УЕФА(қолжетпейтін сілтеме)
* Профиль на сайте fannet.org Мұрағатталған 28 мамырдың 2018 жылы.
* Профиль на сайте soccer.ru
**Геологиялық барлау жұмыстары жоспарларының көрсеткіштері** Геологиялық барлау жұмыстарын жоспарлау ұстанымы. Бұл көрсеткіштер екі түрге бөлінеді, олар жоғарғы органдардың
бекітуін қажет ететін басты көрсеткіштер және өндірістің ішкі басқаруын және ұйымдастыруын реттеп отыруға керекті есептеу көрсеткіштері. Сөз болып отырған көрсеткіштер бірнеше салалар бойынша жасақталады, олар төмендегідей.

1.Геологиялық барлау жұмыстары бойынша жасақталатын көрсеткіштер:

а)геологиялық тапсырыс көрсеткіштері (мұнай мен газдың жоғарғы органдар бекіткен қорының мөлшері; нақтылы алқаптар бойынша қордың өсімділігі; болжамдық қорды бағалауға қажетті тапсырыстары нақтыланған геологиялық,физикалық т.б. түсірулер мен іздеу жұмыстарының көлемі; мұнай мен газға
ең терең бұрғылауға дайындалған құрылымдардың жалпы саны; деген терең бұрғылауға енгізілген алқаптар саны; құрылып біткен ұңғымалардың жалпысаны);

ә) сметалық құны арқылы берілген геологиялық барлау жұмыстарының
қөлемі;

б) жылдағы жоспарланған тапсырыстарға сәйкес, өндірістің өз күшімен
тамамдалған геологиялық барлау жұмыстарының көлемі.

2. Еңбек көрсеткіштері (еңбекақының жалпылама көлемі).

3. Қаржы көрсеткіштері (қосымша табыс, бюджетке аударылатын төлемдер және бюджеттен алынатын қаржы көлемі).

4. Экономикалық ынталандыру көрсеткіштері.

5. Ұзақмерізімге есептелген құрылыс көрсеткіштері.

6. Жаңа техниканы енгізу көрсеткіштері.

7. Материалдық-техникалық жабдықтау көрсеткіштері.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мұнай және газ геологиясы танымдық және кәсіптік-технологиялық терминдерінің түсіндірме сөздігі. Анықтамалық басылым. — Алматы: 2003 жыл. ISBN 9965-472-27-0
**Көң қоймасы**  – көң сақтайтын орын. К. қ. мал және құс ш-тарында шығатын, құрамы әр түрлі көңді қоршаған ортаны бүлдірмей сақтау үшін пайдаланылады. Көң дұрыс сақталмаған жағдайда оның құрамындағы қажетті хим. элементтер (азот, фосфор және калий) ыдырап жойылады да, оның тыңайтқышқа пайдалану құндылығы төмендейді. Көңді қоймада сақтау одан әр түрлі аурулар таралуына жол бермейді және оны залалсыздандыруға мүмкіндік береді. Көңді құнды тыңайтқыш ретінде жақсы сақтау және мал мен құстың жұқпалы әрі іш құрт ауруларының таралмауы үшін К. қ. мынадай зоогигиеналық талаптарға сай болуы керек: көң сақтайтын орын құрғақ, топырағы су өткізбейтін, мал суаты мен ауыз суынан қашық болуы; мал қорасынан кемі 50 м, тұрғын үйлерден 200 м қашықтықта және қорадан төмен беткейде орналасуы тиіс. Көңді жер бетінде немесе шұңқырда сақтайды. Сақталатын көңнің түріне және ауа райына байланысты қоймалар жер бетінде орналасқан, жерден төмен қазылып, едені мен қабырғалары бетондалған, беті ашық немесе жабық болуы мүмкін. Қысы қатты аймақтарда ашық қоймаларда сақталатын көңнің беткі қабаты 12 – 16 см тереңдікке дейін қатады. Жабық қоймаларда көңнен шығатын жылу әсерінен оның беткі қабаты қатпайды да микробиол. процестің жүруі тоқталмайды. Ашық қоймаларда жазғы уақытта аммиакты азоттың шығыны 16%-ға жетсе, жабық қоймаларда ол 8 – 10%-дан аспайды. Жұқпалы ауру байқалған малдың көңін өртейді, не биотермиялық тәсілмен (1 – 6 ай бойы) зарарсыздандырады. Қазіргі уақытта құс, сиыр және шошқа фермаларында К. қ. кеңінен қолданылады.
**Ауыспалы жайылым**, жайылымды алмастырып пайдалану - жер отының мол болуын қамтамасыз ететін ғылыми шараның бір түрі.

Қазақ халқы ертеден-ақ мал жайылымын жиі-жиі ауыстырып отырған. Қазір бұл ғылыми негізде іске асырылады. Жайылым бірнеше өріске бөлініп, алмастырылып пайдаланылады. Әр жайылымның түріне қарай оның айналымы белгіленіп, жайылымды күту шаралары көрсетіледі. Жайылымды бөліп пайдаланғанда, оның кей бөлігіне малды жыл сайын кешірек жаяды, сонда ғана келесі жылы өсімдік бітік өсіп, жердің оты тез көтеріледі. 

Мал табынына жайылым белгілеу үшін жердің отын анықтау керек. Жайылымды ауыстырып пайдалану үшін әрбәр шаруашылыққа нормадан тыс артық жер бөлінеді:

* далалық аймақта 10-15%,
* шөлейтті аймақта 20-25%,
* шөлді аймақта 30-35%.

Ауыспалы жайылымды қай уақытта, қанша мерзім пайдалану керектігі арнаулы графикте көрсетіледі, оны зоотехниктер дайындайды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет энциклопедиясы/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1972, 1 том
**Геологиялық барлау жұмыстарын жоспарлау**. Геологиялық барлау өндірісін ұйымдастыру және басқару негіздерін
қалайтын ғылыми тұрғыдан дәлелденген ережелер мен тұжырымдар жүйесі.
Мұндай тұжырымдардың ең бастыларының бірі жоспарлаудың үздіксіздігін
қамтамасыз ету ұстанымы. Бұл ұстанымға сәйкес, мұнай және газ өнеркәсібін
дамытуды бір-бірімен сәйкестірілген ұзақ мерізімге, орташа мерізімге және
қысқа мерізімге жоспарлау шаралары жүзеге асырылады. Ұзақ мерізімге
жоспарлау мұнай мен газ ресурстарын қоғам тарапынан болашақта үнемді
пайдалану және жер қойнаулары мен қоршаған ортаны қорғау талаптарын
қалтқысысыз орындау тұжырымдамаларына сәйкес тұрғыдан жер қойнауларын
зерттеудің және мұнай мен газ жатындарының мүмкін деген ресурстарын
бағалаудың басты-басты бағыттарын таңдап алу шараларын қамтамасыз етеді.

Бұл ретте шаруашылық құрылымындағы, отын-энергия және шикізат
өндістеріндегі мүмкін деген өзгерістер ескеріледі, ғылыми-техникалық прогресс
жолдары белгіленіп, оның мұнай мен газға қатысты салаларындағы табыстарын
кеңінен пайдалану керектігі есепке алынады. Ұзақ мерізімдік жоспар мұнай 
мен газ қорларын дайындаудың жалпылама қарқынын көрсете отырып, жұмыс
көлемін, мүмкін деген шығындарды және оларды келелі деп есептелген
аймақтарға тарату көрсеткіштерін сипаттайды. Орташа мерізімге жоспарлау
(мәселен, бес жылдық жоспарлау) ұзақ мерізімдік жоспардың құрам-бөлгі бола
отырып, геологиялық барлау жұмыстарын жоспарлаудың ең басты түрі болып
табылады. Бүл жоспарлау құжаттарында геологиялық іздеу және барлау
жұмыстарының басты-басты бағыттары геологиялық және экономикалық
тұрғылардан негізделеді, осы негіздеуге сәйкес әр түрлі аумақтар мен су алаптары
түптерінің геологиялық қүрылысын зерттеу және олардың мұнай мен газға
деген мүмкіндіктерін бағалау шаралары жүзеге асырылады, кенорын қорларының
В + С1 категориялары бойынша өсімділігін қамтамасыз ету үшін тапсырыстар
жасақталады, барша жұмыстардың көлемі, түрлері және әдістері нақты тұрғыдан
және олардың құндылығы тұрғысынан анықталады. Қысқа мерізімге жоспарлау
(жылдық, жарты жылдықжоспарлау, т.с.с.) орташа мерізімдер ішіндегі жылдық
межелерді нақтылай түседі. Олар жаңадан алынған геологиялық деректерге 
негізделген геологиялық тапсырыстарды әрбір кәсіпорын үшін, әрбір кенорын
үшін, тіпті әрбір барлау алаңы үшін жасақтау шараларын көздейді. Геологиялық
барлау жұмыстарының нақтылы көлемі және қаржыландыру көздері белгіленеді,
өзге де есептеліп шығарылатын және жоғарғы органдар тарапынан бекітілетін
көрсеткіштер анықталады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мұнай және газ геологиясы танымдық және кәсіптік-технологиялық терминдерінің түсіндірме сөздігі. Анықтамалық басылым.- Алматы: 2003. ISBN 9965-472-27-0
**Мойнақ ауданы** (қарақ. *Moynaq rayonı / Мойнақ районы*, өзб. *Moʻynoq tumani / Мўйноқ тумани*) — Өзбекстан Республикасы құрамындағы Қарақалпақстан Республикасының әкімшілік бірліктерінің бірі. Әкімшілік орталығы – Мойнақ қаласы.

Орналасқан жері және географиясы
--------------------------------

Мойнақ ауданы Қарақалпақстан Республикасының (Өзбекстан Республикасының құрамындағы автономиялы республика) солтүстік бөлігінде орналасқан, ол өз кезегінде Өзбекстанның солтүстік-батыс бөлігінде орналасқан. Аудан солтүстіктен және ішінара солтүстік-шығыс жағынан Арал теңізі арқылы Қазақстанмен, батыс және оңтүстік-батыс жағынан Қоңыратпен, шығысында Тақтакөпірмен, оңтүстігінде Қарақалпақстанның Кегелі, Шымбай, Қараөзек аудандарымен шектеседі.

Ауданның ресми ауданы 37,9 мың км², бірақ соңғы онжылдықтарда Арал теңізі деңгейінің төмендеуіне байланысты ауданның ауданы күрт ұлғайды. Алып жатқан жер көлемі бойынша Мойнақ ауданы Қарақалпақстан аудандары арасында екінші орынды (бірінші орында Қоңград облысы 74,4 мың км²) иеленеді. Мойнақ ауданының географиясы біршама бірыңғай және аумақтың негізгі бөлігін шөлдер, далалар мен сортаңдар, сонымен қатар Арал теңізінің бір бөлігі алып жатыр.

Тарихы
------

Мойнақ ауданы 1930 жылы құрылды. 1963 жылы аудан таратылып, 1964 жылы қалпына келтірілді.

1942 жылдан 1992 жылға дейін Арал теңізіндегі Возрождение аралында (Қарақалпақстанның Мойнақ ауданына кіретін арал аумағының бөлігінде) «Барқан» шартты атаулы әскери биохимиялық сынақ полигоны жұмыс істеді. Ресми атауы: 52 далалық ғылыми-зерттеу зертханасы (ДҒЗЗ-52).

Табиғаты
--------

### Климаты

Ауданның климаты күрт құбылмалы, жазы ыстық және құрғақ, қысы біршама суық келеді. Орташа жылдық температура +14,5 °C; қаңтардың орташа температурасы -7,4 °C, шілденің орташа температурасы +26,3 °C. Абсолюттік ең төменгі температура -28 °C, абсолюттік температура максимумы +60 °C болды. Аудан аумағына жылына орта есеппен 150-180 мм жауын-шашын түседі (жауын-шашынның көп бөлігі көктем мен күзде түседі). Өсімдік өсетін мезгіл 210-213 күнге созылады.

2011 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша аудан құрамына кіреді::

* аудандық бағыныстағы қала

1. Мойнақ

* азаматтардың ауылдық жиындары

1. Бозатау
2. Қазақдария
3. Мәделі
4. Тікөзек
5. Үшсай
6. Хәкімата

Есімнама
--------

* Тілеуберген Күпбатуллаұлы Жұмамұратов (1915—1990) — Қарақалпақ АКСР халық ақыны, Өзбек КСР халық ақыны.
* Аяпберген Мұсаұлы (1880—1936) — Қарақалпақ АКСР халық ақыны.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  ӘАҚБЖ Әкімшілік-аумақтық құрылымдарды белгілеу жүйесі Мұрағатталған 4 қаңтардың 2012 жылы.
**Ауғанстан телевизиясы** — Ауғанстанда жеке телеарналар, бес коммерциялық телевизия желілі телевизия. .

Және олар мемлекеттік арналардан әлдеқайда танымал, олардың аудиториясы әлдеқайда кеңірек. Соның ішінде "Толо ТВ" арнасы австралия-ауғандық "Моби кэпитал партнере" медиа-тобының иелігінде. Телеарналардағы бағдарламалардың үлкен бөлігі музыкалық шоу, Индиядан импортталған телехикаялар және бұрын-соңды эфирде болмаған батыс форматындағы бағдарламалар. Аталған жобалардың аудиториясы 30 жасқа дейінгі жастар. Ауғанстан телеарналары: Ауғанстан ұлттық телевизиясы Ауғанстан мемлекеттік Телерадиокешені. "Толо ТВ" "Лемар ТВ" жеке телекомпания. "Айна ТВ" жеке телекомпания, Ауғанстанның солтүстігінде, Шеберганда хабар таратады. 

"Ариана ТВ" Кабулдағы жеке телекомпания, шетаймақтарда ретрансляция жүргізіледі. "Афган ТВ" жеке телекомпания (Кабул). Балх провинциясының телеарнасы - Мазари-Шариф қаласынан жергілікті таратылым, ал Герат провинциясының телеарнасы-Герат қаласынан жергілікті таратылым жасайды.

Дерекөздер
----------

1. ↑  Қазақ телевизиясы. Энциклопедия. — Алматы: "ҚазАқпарат", 2009, 1-т. ISBN 978-601-03-0070-57.
**Көңіл толқыны** – қазақ композиторы, домбырашы, күйші – Секен Тұрысбеков шығарған күй.
Бұл күй тағдыр тәлкегіне түскен кезде дүниеге келген. «Көңіл толқыны» 1985-87 жылдары туған.

Күйдің шығу тарихы
------------------

Секен аға екі жасар Жанар және Анар атты қыздарынан табан асты айырылып қалған. Бірін көлік қағып кетсе, екіншісіне көз тиіп қайтыс болған. Қос бірдей баласын жер астына тапсырған Секен аға ауыр күйге түсіп, қатты тұйықталып кеткен. Жер бетіне сыймай, қайғы жамылған сәтте, «Көңіл толқыны» күйін өмірге әкеледі. Күй бірден көпшіліктің ыстық ықыласына бөленіп, кеңінен таралады. Тіпті, алыс-жақын шетелдегі жұртшылық күйді тыңдаған бойда оның авторын іздестіріп, күйдің шығу тарихына білгілері келеді. Жапондық тыңдармандар күй аннотациясын сұраған кезде, автор іштегі орны толмас, өкінішті сыртқа шығармас үшін «Бұл күй «Невада-Семей» қайғысына арналған еді» деп қоя берген.
Секен Тұрысбеков «Көңіл толқыны» кітабында былай деп жазады: «Күйдің өзегінде әкенің орны толмас өкініші мен өксігі жатыр. «Көңіл толқыны» - өзіне дейінгі ұлы күйші-сазгерлердің рухани жалғасы болғанымен, ішкі табиғаты мүлде бөлек, жүрек қылын дірілдете шертер күші бар, тыңдаушысын ой мен сезім тұңғиығына тартатын туынды».
**Ауыспалы өтпе толқындар әдісі** (орыс. *Метод обменных проходящих волн*) — ауыспалы толқындар әдісінің толқын өрісінің тік бағыттағы және радиальды бағыттағы құрамбөліктерін тіркеуге негізделген жеке түрі. Техникалық-әдістемелік ерекшеліктері жағынан сынған толқындар әдісіне жақын. Қадағалау жүйесін таңдау мүмкіндігі зерттеу тереңдігімен анықталады, себебі бұл әдіс зерттелген қиманың әр түрлі шекараларынан, солардың ішіндегі ең терең шекарадан туындайтын сынған қума сейсмикалық толқындарды тіркеуге және қадағалап отыруға негізделген. Әдіс мұнайгазды провинциялардағы аймақтық зерттеу барысында платформаның кристалдық іргетасының орналасу жағдайын және шөгінді қабаттардағы шекараларды анықтауға пайдаланылады. Ауыспалы өтпе толқындар әдісінің тиімділігі ауыспалы толқындар табиғатын (ауысу шекаралары, толқындардың қимада таралуының сәулелік сызбасы) анықтау дәрежесінің шындыққа сәйкестігімен анықталады. Ал өзге толқындар түрі жайлы жеткілікті деректер болмаған жағдайда немесе терең ұңғымаларда арнаулы қадағалау шаралары жүргізілмеген жағдайда ауыспалы толқындар табиғатын тап басу қиынға түседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мұнай және газ геологиясы танымдық және кәсіптік-технологиялық терминдерінің түсіндірме сөздігі. Анықтамалық басылым. — Алматы: 2003 жыл. ISBN 9965-472-27-0
**Александр Юрьевич Тараков** — 1961 жылы 30 сәуірде УКСР Чигирин қаласында туған.

Әкесі - Тараков Юрий Андреевич, зейнеткер, журналист,
партия қызметкері, «Советы Казахстана» газетінің редакторы болған. Анасы - Таракова Таисия Леонтьевна, зейнеткер, зоотехник-экономист болған.

С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің журналистика факультетін (1983), журналист; ҚМЭБИ
(1993) бітірген, саясаттанушы.

ҚР Журналистер академиясының академигі (2008 жылдан).

«Тырнаның ғасыры» (1999), «Күннің төбесіндегі тұтылу»
(2000), «Терра террариум» (2002), «Тыңның тартылысы»
(2004), «Миллениумге дейін және кейін» (2006), «Ирокездің белгілері» (2008), «Жер, жергілікті және жерлестер туралы» (2008) кітаптарының авторы.

Орыс және ағылшын (сөздікпен) тілдерін біледі.

КОКП мүшесі (1988-1991).

1983 жылдан - «Ленинская смена» республикалық газетінің тілшісі, мәдениет және тұрмыс бөлімінің меңгерушісі. 1988 жылдан - «Арай-Заря» қоғамдық-саяси, әдеби-көркем республикалық жастар журналының бөлім редакторы, бас редакторының орынбасары. 1991 жылдан - Қазақстанның КП ОК «Сұхбат-Позиция» жаршысы бас редакторының орынбасары. 1992 жылдан - «Аз и Я» мемлекетаралық газеттің шолушысы. 1997 жылдан - «Казахстанская правда» республикалық газеті» АҚ бас редакторының орынбасары, 1998 жылдан - бас редактордың бірінші орынбасары, 2002 жылдан - вице-президенті.
2007 жылдың қараша айынан бері - «Казахстанская правда» республикалық газеті» АҚ президенті.

ҚР Президенті жанындағы Адам құқығы бойынша комиссияның мүшесі (2002-2003), Бас редакторлар клубының мүшесі, 
ҚР Қазақстан жазушылар одағының мүшесі.

«Құрмет» орденімен; «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Тыңға 50 жыл» (2004), «Темір жолына 100 жыл» (2004), «Астананың 10 жылдығы» (2008) медальдарымен марапатталған.

Әскери атағы - запастағы лейтенант.

Діни көзқарасы - православиелік.

Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.

Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Жоғары көтеріліп келе жатқан тұрақты даму».

Хоббиі - кітап оқу.

Сүйіп оқитын әдебиеті - А.С. Пушкин, М.Ю. Лермонтов, Дж. Лондон, Э. Хемингуэй, Н.С. Лесков, А.И. Куприн.

Үйленген. Жұбайы - Таракова Лариса Ивановна, педиатр. Қызы - Елена (1987 жылы туған); ұлы - Игорь (1993 жылы туған).

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Республикасында кімнің кім екені - 2011 жыл. Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 ІSВN 978-601-278-473-2
**Бақытжан Алдияр** 1974 жылы 20 қазанда Қазығұрт ауданының «Тұрбат» ауылында дүниеге келген. 

Шанышқылы тайпасының Ағанай-Жолық руынан шыққан. 

Қ.А. Иасауи атындағы Халықаралық Қазақ-Түрік университеті Шымкент бөлімінің филология факультетін бітірген. 
Қазақстан Жазушылар Одағына 2001 жылы мүше болып қабылданды. Шығармалары төрт ұжымдық жинаққа енгізілген. 1998 жылы «Жібек жолы» баспасынан «Көзайым» атты жеке жыр жинағы жарық көрді. 

Ол көптеген халықаралық, республикалық мүшәйралардың, «Сорос-Қазақстан» халықаралық қоры әдеби сыйлығының жүлдегері, Республикалық М. Ғабдуллин атындағы сыйлықтың, ҚР Президенті тағайындаған арнайы стипендияның екі дүркін иегері. 

Сондай-ақ, Сорос қорының, Түркістан, «Серпер» жастар сыйлықтарының жүлдегері. 

Б. Алдияр «ТұранӘлемБанкі» АҚ ұйымдастырған жазба ақындардың мүшайрасында екінші орынды алды. Сондай-ақ, Түркияның бүкілдүниежүзілік түркі жастары әдебиетін қолдау қорыны сыйлығына ие болды.

Б. Алдияр Оңтүстік Қазақстан облыстық тілдерді дамыту жөніндегі басқармасы бастығының орынбасары, басқарма бастығы, «Оңтүстік Қазақстан» облыстық газеті редакторының орынбасары қызметтерін атқарды.

**Шығармашылығы**
Өлеңдері 3 жинаққа енген, 3 жеке кітабы бар. Тұңғыш рет өлеңдері 21 жасында «Жыр додасы» - 1995 атты жинақта жарық көрді. Соңғы жыр кітабы «Құбыла» 2006 жылы жарық көрді.

* Алдияр Б. Көзайым: Өлеңдер.-Шымкент: Жібек жолы, 1998.-64 бет.
* Алдияр Б. Сезім кілті: Өлеңдер.- Шымкент
* Алдияр Б. Құбыла: Өлеңдер.- Алматы: «Үш қиян», 2006.- 192 бет.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *Мекембай Омарұлы*  = Шаңышқылы шежіресі / А.Ирисбаев —  Ташкент: Езувчи, 2000. — 232 б. — 1000 таралым. — ISBN 5-8255-0662-4.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Қаламгер Мұрағатталған 17 желтоқсанның 2014 жылы.
**Глориоза** - лалагүлділер тұқымдасына жататын ерекше гүл. Биіктігі *1-2 метрге* дейін жетеді. Жапырақтарының ұшындағы шырмауық мұрттары оратылып, биікке қарай өсуіне ықпал етеді. Глориоза XIX ғасырдың орта кезінен бастап *Ресейде* өсіп келеді. Ерекше күтімді талап етпейтін сәнді өсімдік гүл өсірушілердің сұранысына тез ие болды.

Глориоза
**Глориоза** - терезенің алдына қоюға, мерекелік орындарды безендіруге таптырмайтын әдемі гүл. Кез-келген сәндік гүлдермен араластырып гүл шоғын жасауға да ыңғайлы. Алайда ол-улы өсімдік.Әрі глориозаны түбінен ажыратып көбейтеді.

Шағын тарихы
------------

Өсімдік ең алғаш тропикалық **Африка** елінде өсе бастаған. Гүлі мен жапырақтарына қарап африкалық белгілер мен түстерді байқауға да болады. Өз отанында Глориоза шынайы махабаттың белгісі болып саналады. Глория сөзі "еркіндік"деген мағына береді.

Күтімі
------

Глориозаны күн түсетін жерге қою керек, ал жазда далаға шығарып қойса да болады. Көктем-жаз уақыттарында +25.С температура қажет.Қыста бөлме температурасы +12С-тан төмен болмау қажет.Глориоза ауаның дымқылдығын ұнатады. Ол үшін ыдысының табанына су құйылған табақша қойып қоюға болады. Шашыратып суарғанда судың гүлге тиіп кетпеуін қадағалау қажет. *Көктем-жаз айларында* топырақтың беткі қабаты құрғаған сайын тұндырылған сумен суарады. Топырағының кеуіп кетпеуіне жол бермеу керек. Ал *күзде* жапырағы сарғая бастаған кезде суаруды тоқтатады. 2 аптада 1 рет минералдық және органикалық тыңайтқыштармен тыңайтып отыру керек.

Көбейту
-------

*Глориозаны* жыл сайын көктемде отырғызады. Оның ыдысы аласа әрі көлемді болғаны дұрыс. Күзде жапырақтары сарғайып солған соң суаруды тоқтатып, ыдысымен бөлме температурасында қойып қояды. *Көктемде* түптерін ажыратып жеке-жеке ыдыстарға отырғызады.

Дереккөздер
-----------

"Қазақстан әйелдері" республикалық журналы;
Қазақстанның еңбек сіңірген ұжымы. 1939 жылы ұйымдастырылған. 

Оның ұйымдастырушысы және тұңғыш жетекшісі — Қазақ ССР-нің халық артисі Б. В. Лебедев (1939-1941жж.). 1954 жылы ұжым қайтадан құрылған, 1958 жылға дейін оған Қазақ КСР-нің еңбек сіңірген артисі Г. Е. Виноградова, мұнан соң ұзақ жылдар бойына КСРО-ның халық артисі А. В. Молодов басшылық жасады. Қазіргі кезде оның көркемдік жетекшісі және бас дирижері Б. Демеуов болып табылады. Ұжым репертуарында қазақтың халық әндері, күйлер, қазақ композиторларының шығармалары, орыс және шетел классиктерінің шығармалары бар. Хор капелласы үшін композиторлар Б. Байқадамов, А. Жұбанов, Ғ. Жұбанова, Б. Жұманиязов, Қ. Қожамияров, М. Төлебаев, Е. Рахмадиев, Л. Хамиди және тағы басқа шығармалар жазды.
**Дәметкен Идрисова** — артист, Қазақстан Республикасының Мәдениет қайраткері. Ол 1960 жылдың 21-ші қыркүйегінде дүниеге келген. Ұлты қазақ болып келеді. Алған білімі арнаулы орта - студияға мамандалған. Дәметкен Идрисова театрдың балет тобының негізін қалаушысы. Ол 22 жыл балет артисті қызметін атқарды. Қазіргі кезде ол Семей қаласындағы Абай атындағы музыкалы-драма театрында артист ретінде жұмысын жалғастырып жатыр. 

*Кейінгі мерзімде сомдаған рольдері:*

* Ө. Боранбаев «Сотанайдың соңғы үйленуі» - Камилла
* С. Ахмад «Келіндер көтерілісі» - Мехри
* Мұхтар Әуезов «Қаракөз» - Өсекші әйел
* «Кішкентай Мукар» ертегісінде – Агвация
* «Аладдиннің сиқырлы шамы» ертегісінде – Шешесі
* О. Бодықов "Ит өлім" – Ракшана
* Шыңғыс Айтматов "Боранды бекет" – Жуан-жуан
* А. Сапышев "Күн астындағы Күнікей қыз" – Уәзір, т.б
* Жаңа жылдық, Наурыз интермедиясының авторы
**Бақытжан Әбдірахманов** (1965 ж.т. Қаратау қ.) — ғалым, заң ғылымының докторы, профессор. 

1990 ж. әл-Фараби атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің заң факультетін бітірген. Жер құқығы жөнінде маман. 1990 - 1992 ж. "Ақсай" оқу-өндірістік шаруашылықтың заң кеңесшісі, 1995 ж. жоғары арақазылық соттың экономикалық кеңесшісі, мемлекет арақазысы, судьясы, ҚР Соттар Одағының төрағасы, ҚР Жоғары Сот Кеңесінің мүшесі.

Ғылыми жұмыстарының бағыттары
-----------------------------

Әбдрахмановтың ғылыми жұмыстарының негізгі бағыттары: 

* Қазақстан Республикасының жер туралы заңдарын жетілдіру;
* Жер туралы пікірталастарды шешу барысында соттардың қолдануына қажетті құқықтардың өзекті мәселелері;
* ҚР жер қатынасын реттеудің заңдылығын қамтамасыз етудің құқытық мәселелері.

[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Тараз, Жамбыл облысы" энциклопедиясы, Алматы 2003
**Бақытжан Тұрдалықызы Нұрпейісова** –Желтоқсан көтерілісіне қатысқан еліміздің патриот азаматшаларының бірі. 

1966 жылы 1 ақпанда Шығыс Қазақстан облысы, Зайсан ауданы, «Қаратал» ауылында дүниеге келген. 1980 жылы Алматы қаласындағы Ахмет Жұбанов атындағы республикалық музыка мектебіне қабылданады. Аталмыш мектепті ойдағыдай аяқтағаннан кейін, 1985 жылы Театр және көркемсурет институтының театр өнері факультетіне оқуға түседі.

```
Желтоқсан көтерілісіне қатысып, талай қуғын-сүргін көріп, оқуын тек  1991 жылы ғана бітіреді. 
```

Бұл күнде екі баланың анасы. Қазір Т.Жүргенов атындағы өнер академиясында «Сахна тілі» кафедрасында оқытушы болып жұмыс істейді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Желтоқсан қарлығаштары» кітабы, ISBN 788-548-4258-64-5
**Шот-фактура** — бастапқы бухгалтерлік есептің қосымша ресми есеп-бақылау құжаты. Мазмұны жағынан Шот-фактура несиегер борышқордың атына ресімдейтін, олардың арасындағы шарт қатынастарының болғандығын және борышқордың ақшалай міндеттемелері сомасын куәландыратын, сондай-ақ тиісті шаруашылық қызметтің бухгалтерлік есебі мен салық бақылауы үшін қажетті ақпараттар тұратын шот болып табылады. Шот-фактура қосылған құн салығын төлеушілер үшін міндетті құжат болып табылады, салық органдары осы құжаттың негізінде салықтың бюджетке дұрыс және толық төленгенін бақылайды. Шот-фактураның толтырылмағаны және пайдаланылмағаны үшін жауапкершілік салық заңнамасымен реттеледі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Орысша-қазақша заңдық түсіндірме сөздік-анықтамалық.- Алматы: «Жеті жарғы» баспасы, 2008 жыл. ISBN 9965-11-274-6
2. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IX том

Сілтемелер
----------

Тағы қараңыз
------------

* Жүкқұжат
* Смета
**Күләш Байсейітова атындағы ұлттық опера және балет театры** - саяси және мәдени орталығы Астана қаласын әрі қарай өркендету мақсатымен 2000 ж. қаңтарында ҚР Президенті Н. Ә. Назарбаевтың ықыласымен «Ақ Орда» опера және балет театры атымен құрылды.

2000 ж. шілде айында Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымөн 2000 ж. Мәдениетті қолдау Жылы деп жариялануына орай, сонымен қатар Астана қаласының опера және балет театрына қазақтың әйгілі әншісінің есімін мәңгі есте қалдыру мақсатымен Күләш Байсейітованың есімі және Ұлттық мәртебе берілді. Бүгінгі күні, К. Байсейітова атындағы Ұлттық опера және балет театры — еліміздегі қазақтың және әлемдік музыка мәдениеті дәстүрлерін арқалаған, жаңарып келе жатқан Қазақстан жұртшылығының рухани талаптарын жүзеге асырушы — ең жас музыкалық театр.

Ұлттық театрдың ең алғашқы қадамынан бастап алған репертуарлық бетке ұстар бағыты, отандық және әлемдік музыкалық театрдың маңдайалды туындыларымен айқындалды, сонымен қатар Қазақстандағы опера — балет жанрын дамытуға ықпал жасайтын жаңа шығармаларды жарыққа шығару болды. Алғашқы әртістік құрам Қазақтың музыка академиясының, Құрманғазы атындағы Қазақтың Ұлттық консерваториясының А. Селезнев атындағы Алматы хореографиялық училищесінің, Л. Н. Гумилев атындағы Еуразиялық Ұлттық университетінің, сонымен қатар келешегі айқын талантты әртістерден және тәжірибелі сахна шеберлерінен құралды.

Театрдың бірінші маусымы 2000 жылдың 14 қазанында М. Төлөбаевтың «Біржан — Сара» операсымен ашылды. КСРО халық әртісі, Мемлекеттік сыйлықтардың лауреаты, Халық қахарманы Ә. Мәмбетовтың қоюшы — рөжиссер, Қазақстанның енер қайраткері В. Семизоровтың қоюшы — суретші және А. Мұхитдиновтың қоюшы — дирижер ретінде керемет еңбектерінің арқасында, сонымен қатар театрдың бүкіл шығармашылық ұжымының жанқиярлық жұмыстарының арқасында қазақ опера өнерінің әйгілі шығармасы дүниеге келді.

Театрдың ұлттық репертуары кейінгі маусымдарда басқа да отандық музыкалық театр классикасының аса көрнекті туындыларымен толыға түсті. Астананың мәдени өміріндегі аса маңызды уақиға — ол қазақ операсының інжу — маржаны болған Е. Брусиловскийдің «Қыз Жібек» (қоюшы — режиссер — Ә. Мәмбетов) және Е. Рахмадиевтің «Қамар сұлу» спектакльдерінің қойылымдары болды. «Қамар сұлу» қойылымына қоюшы — режиссер Е. Обаев ерекше бір жаңа леп еңгізді және операны ұғынуға деген жаңа көзқарас туындатты.

Ұлттық жанрларды дамытуға бейім бағыт алғандықтан болар, Мағжан Жұмабаевтың «Батыр Баян туралы аңыз» атты поэмасы бойынша қойылған эксперименталдық қойылым Астананың мәдени өмірін дүр сілкінтіп тастады. Композитор Франсуа Жанно мөн Бекболат Тілеуханның музыкалық — поэтикалық көзқарастары, еуропа мен ұлт өнерінен өзгеше бір үйлесімін тауып, жаңа ізденіс түрлерін табуға, жанрларды дамытуға жаңа қадам болды. Театрдың келешектегі игі жоспары — қазақтың опера өнерінің алтын қазынасындағы барлық опералық спектакльдерді қою.
**Шотланд-норвег соғысы** — Шотландия патшалығы мен Норвегия патшалығының арасындағы 1262-1266 жылдары Шотландия жағалауынан бірнеше аралдардың даулы аумақтық үлестігіне байланысты болған қарулы қақтығыстар.

Себептер мен алғышарттар
------------------------

Норвегия патшалығының Гебрид аралдарына құқығын 1240 жылдары шотланд королі Александр II келіспеді. Ол ұзақ уақыт бойы Норвегиядан Гебрид аралдарын сатып алуды ұсынған болатын. Шотландияның барлық ұсыныстарына Норвегия королі Хакон Хаконарсон әрдайым бас тартып отырды, нәтижесінде 1262 жылы шотланд тағына отырған Александр ІІІ, егер Хакон аралдарды сатуға келіспесе, оларды күшпен тартып алатындығы туралы ультиматум жариялады.

Әскери іс-қимылдар барысы
-------------------------

Александрдың талаптарына жауап ретінде, Хокон ірі флот жинады (шамамен 120 әскери кеме) және 12 мыңдық (шамамен алғанда) әскерімен шотландық иеліктерін қорғау үшін Норвегиядан шықты. Арран аралына келіп, дауылды маусымның басталуына дейін созбақшы болған Александр III-мен келіссөз жүргізе бастады. Қарсыластың жоспарын түсінгенде, норвег патшасы бірінші болып шабуыл жасады, бірақ оның флоты қатты дауылға ұшырап, елеулі шығындарға ұшырады, нәтижесінде Хокон шегінуге мәжбүр болды. 1263 жылы норвегтер тағы да Шотландияға шабуыл жасауға тырысты, бірақ Ларгс түбіндегі шайқаста жеңіліске ұшырады. Бұл шайқас, ең үлкен және ең қанды емес, соған қарамастан Шотландияның соғыста нақты жеңісін білдірді. Хокон әскерімен Оркней аралдарына аттанды, сонда ол кенеттен 1263 жылы желтоқсанда қайтыс болды. Хаконның мұрагері Мэн және Гебрид аралдарын Александр III-ге беруге мәжбүр болды, бірақ ол Оркней мен Шетланд аралдарын өзінде сақтап қалды.

Соғыстың аяқталуы
-----------------

1264 жылға қарай Шотландияның Гебридтерді басып алғанына қарамастан, соғыс ресми түрде 1266 жылы Пертте бейбітшілік туралы келісімнің жасалуымен аяқталды. Оның шартына сәйкес шотландықтар Гебридті 4000 белгісіне біржолғы төлеммен және жылына 100-ге жуық жүйелі төлеммен сатып алды.

Тағы қараңыз
------------

* Ларгс түбіндегі шайқас

Көркем әдебиетте
----------------

* Сигрид Унсет. «*Хествикеннен келген Аудунның ұлы - Улав*» (1925)
**Ұлықшоркөл** (өзб. *Ulugʻshoʻrkoʻl/Улуғшўркўл*), **Ұлышоркөл** (өзб. *Ullishoʻrkoʻl/Уллишўркўл*, түрікм. *Ulyşorköl*), **Шоркөл** (өзб. *Shoʻrkoʻl/Шўркўл*) — Өзбекстанның Хорезм облысындағы және Түрікменстанның Дашоғыз уәлаятындағы тұзды көл.

Географиялық сипаттамасы
------------------------

Ұлықшоркөл көлінің солтүстік бөлігі Өзбекстанға (Хорезм облысы, Жаңаарық ауданы), оңтүстік бөлігі Түркіменстанға (Дашоғыз уәлаяты) тиесілі. Хиуа қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 14 км, Шығырша ауылынан оңтүстікке қарай 6 км жерде орналасқан.

Ұлықшоркөл солтүстіктен оңтүстікке қарай созылып, оңтүстікке қарай бірте-бірте тарылып келетін үшбұрышқа жақын пішінді. Өзбекстан ұлттық энциклопедиясының мәліметінше, көлдің ұзындығы 16 км, ені солтүстік бөлігінде 4 км, ауданы 14,8 км². Сол энциклопедия бойынша су қоймасы 86 м биіктікте, Бас штабтың топографиялық карталары бойынша теңіз деңгейінен шамамен 100 м биіктікте жатыр. Ұлықшоркөлдің жағалау сызығы тұрақты еместігін айта кету керек. Көл оңтүстіктен, батыстан және шығыстан Оңғыз Қарақұмының құм барқандарымен қоршалған.

Ұлықшоркөлдің суы тұзды.

Достық көл коллекторы су қоймасының солтүстік бөлігі арқылы солтүстік-шығыста Бөрітапкөл көлімен байланысады. Көл осы арна арқылы ағып келетін су ағынымен қоректенеді. Солтүстіктен егістіктерді суарудан келетін ағынды сулармен де қоректенеді. Коллекторды ұстау идеясы Хорезм облысының әртүрлі көлдеріндегі судың түсуі мен булануы арасындағы теңгерімсіз қатынасқа байланысты туындады, мұнда кері сулар келді: су қоймаларының бір бөлігі кеуіп, екінші бөлігі толып жатты. Көлді теңдеуші коллекторының 1-кезеңі 1954 жылы Доңызкөлден Ұлықшоркөлге дейін жүргізілді; Ұлықшоркөл-Шықкөл теліміндегі коллектордың 2-кезегі 1957 жылы іске қосылды. Алайда, көлдердегі әлсіз булану олардың апатты түрде толтырылуына және бұрын салынған коллекторлардың істен шығуына әкелді. 1959 жылы Өзбек КСР мен Түрікмен КСР-нің бірлескен күшімен Халықтар достығы Үлкен көл коллекторының құрылысы басталып, мелиоративтік мәселелер шешілді.

Шаруашылықта пайдалану
----------------------

Көлде Хорезм балық өсіру шаруашылығы жұмыс істейді.

Ұлықшоркөлдің рекреациялық маңызы бар.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Улуғшўркўл — Өзбекстан ұлттық энциклопедиясы Мұрағатталған 13 тамыздың 2020 жылы. (өзб.) — Ташкент, 2000—2005.
**«Варзоб»** — 1996-2005 жылдары Тәжікстан чемпионаттарында ойнаған Душанбе қаласындағы футбол клубы. 

1996 жылы Тәжікстан ішкі істер министрлігінде істейтін генерал-майор Сухроб Қасымовтың бастауымен құрылды. 1996, 1997 жылдары қалалық турнирлерде ойнады, 1998 жылы клуб елдегі мықты ойыншылардың көбін жинап алды да, Тәжікстан жоғары лигасында ойнап, чемпион атанды. Бұл табысын 1999, 2000 жылдары да қайталады. 

Мұнан соң клуб нашарлай бастады да, 2005 жылғы басында чемпионаттан шеттетілді.

Жетістіктері
------------

* Тәжікстан чемпионы: 1998, 1999, 2000
* Тәжікстан кубогы: 1998, 1999

Сілтемелер
----------

* ЧЕМПИОН ТАДЖИКИСТАНА ЕДЕТ ПОБЕЖДАТЬ
**Скикда** – Алжирдің солтүстік-шығысында, Жерорта теңізінің жағалауында орналасқан қала

Халық саны 170 000 адам (2005 жылғы халық санағы бойынша). Рим империясының кезінде бұл жерде Русикаде қаласы болған. Скикданың өзін 1838 жылы француздар салған болатын. Ол кезде қала Филипвиль деп аталған. Ал 1883 жылы 10 қазанда жер сілкінісінің нәтижесінде қала біраз қирайды. 1552 жылы 20 тамызда Алжирдегі Азамат соғысы кезінде көтерілісшілер қалаға шабуыл жасап, әйелдер мен балаларды аяусыз өлтірді. Тек бірнеше сағаттан кейін француз әскері келген соң көтеріліс басылды. 1962 жылдан бастап Алжирдің құрамында.

Дереккөздер
-----------
**Сапарбек Ашимбеков** — Орта деңгейдегі мамандық бойынша жоғарғы категориялы аға артист. Ол 1942 жылы 24 қаңтарда Абралы ауданы Қоныстан ауылында дүниеге келген. Арғын тайпасының Қаракесек руының Жалықбас бұтағынан шыққан. 1965 жылдан Семейдегі Абай атындағы қазақ музыкалы-драма театрында актер болып қызмет атқарып келеді. Ойын ашық айтады. Қызметтен кешігуді ұнатпайды. Сапарбек Ашимбеков шахматты ойнауды жақсы көреді. Бірнеше әндер жазған әуесқой композитор. Күйлерді орындау оның басты міндеті. Сонымен қатар ол театрда қойылатын көптеген пьесалар үшін рольдерді шығарады.

Кейінгі жылдары сомдаған рольдері:

* Мұхтар Әуезов «Айман –Шолпан» - Көтібар
* Мұхтар Әуезов «Қаракөз» - Жабай
* Иран-Ғайып «Адасқан бақ құсы» - Бас Уәзір
* Б. Алимжанов «Қайран кемпір, шалдар-ай» - Дайырман
* Р. Отарбаев «Ғасыр қасіреті» - Әке
* С. Кенжеахметұлы «Жарысқазан» - Айса-ата
* С. Тұрғынбекұлы «Абай - Біржан» - Майбасар
* М. Әуезов "Еңлік-Кебек" – Еспембет би.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
2. ↑   Мұрағатталған 18 мамырдың 2015 жылы.
**Скептизм** (көне грекше: σκεπτικός — қарастыратын, зерттейтін) — 

1. объективті шындықты дұрыс тану мүмкіндігіне күдікпен қарайтын философиялық бағыт; бұл жағынан скептицизм агностицизмге — дүниені танып білу мүмкіндігін жоққа шығаратын философиялық бағытқа жақын, соның бастапқы сатысы болып табылады;
2. бір нәрсеге сыни тұрғыдан, күдікпен қарау, мүмкіндігіне, шындығына күмәндану;
3. күдікшілдік, сенбеушілік.

Әлемдік философияда нақты мәдени-тарихи жағдайға сай және дүниені философиялық тұрғыдан түсінудің негізгі жолдарына байланысты пайда болған скептицизмнің әр түрлі формалары бар. Скептицизмәдетте ғылымдағы, таным процесіндегі күрделі бетбұрыстар, теориялық нұсқамалардың (парадигмалардың) өзгеруі тұсында пайда болды. Скептицизм негізінен ғылым саласында, таным процесінде орын алатын ұстаным, сонымен бірге оның белгілі бір арнаулы өмірлік, тұлғалық ұстаным ретінде де маңызы бар. Парасатты адам кез келген мағлұматты, пікірді, идеяларды көзжұмбайлықпен жай қабылдай бермейді, ой елегінен өткізеді, сынайды, күдіктенеді. Скептицизмнің орын алу себебі: таным — танылатын затқа, құбылыс — мәнге, сөз — іске, теория — шындыққа сәйкес келе бермейді, олардың арасында алшақтық болады.

Философия тарихында скептицизмнің туындауында дүниедегі құбылыстардың, ұғымдардың шарттылығы ой-пікірі адамның көңіл-күйіне және қалыптасқан жағдайларға байланысты өзгеріп отыратындығы себеп болды. Ертедегі скептиктердің ішінен (софистер, Пиррон, Энисидем, т.б.) бізге еңбектері жеткені Секст Эмприк (200 — 250). Скептицизмнің мәнісін ол былай түсіндіреді:
"мына жағдайды көз алдыңызға келтіріңіз: көптеген асыл заттары бар үйден түнде адамдар алтын іздеп жатыр; 
әркім алтын таптым деп ойлайды, бірақ шынында да алтын тапса да, тапқаны алтын екенін білмейді. 
Сол сияқты философтар да кең үй сияқты осы дүниеге ақиқатты табу үшін енеді;
егер де олар ақиқатты тапса да тапқаны шынында да ақиқат па? Мұны біле алмайды".
Қайта өрлеу дәуірінде скептицизм принципі ортағасырлық догматтық ойлау, схоластиканы жоққа шығару бағытында болды. Француз философы Рене Декарт (1596 — 1650) скептицизмді жаңа заман философиясының және ғылымының негізін қалау ісінде шығарм. тәсіл ретінде пайдаланып, дүниені ойлау арқылы танып білуге болатынын паш еткен әйгілі қағидасын ұсынды: "Ойлаймын, демек өмір сүремін". Скептицизм құбылыстарға, болып жатқан процестерге, оқиғаларға сын көзімен, күдіктене қарауды ұсынады. Бірақ күдіктенумен шектелмей, ойлану, іздену, танып білу, түсіну арқылы күдіктерді жеңе біліп, күмәннан арылу керек. Жаңа құбылыстардың сырын танып білуде тағы да скептицизмге жүгініп, осылайша шындықты іздеу жолы шексіз ізденістен тұрады. Абай "Анау айтса анаған, мынау айтса мынаған" сене беретін, ере беретін, "ақсақал айтты, бай айтты, кім болса, мейлі сол айтты" деп далақтап шаба беретін парықсыз адамдарды сынға алды.[1]

Пайдаланылған cілтемелер
------------------------

1. ↑  Қазақ Энциклопедиясы, 7 том
**Пабло Пикассо** (толық есімі – *Пабло Диего Хосе Франсиско де Паула Хуан Непомусено Мария де лос Ремедиос Сиприано де ла Сантисима Тринидад Мартир Патрисио Руис и Пикассо*) (ис. *Pablo Diego José Francisco de Paula Juan Nepomuceno María de los Remedios Cipriano de la Santísima Trinidad Martyr Patricio Ruíz y Picasso*; 25 қазан 1881 жыл, Малага, Испания – 8 сәуір 1973 жыл, Мужен, Франция) — испан суретшісі, мүсіншісі, графигі, керамисті және дизайнері.

Өмірбаяны
---------

Шыққан тегі испандық. Пикассо 10 жасынан суретшілік талантымен танылған. Ол Барселонадағы әсемдік өнер мектебінде, Мадридтегі Сан-Фернандо Академиясында (1897–98) оқыды. 1897 жылы алғашқы шығармашылық көрмесі ұйымдастырылады. Руис фамилиясынан бас тартқан Пикассо Парижге (1900) көшіп, коллекционер А.Воллардың галереясында көрме ашты. Пикассоның осы жылдардағы еңбектері – "көгілдір" (1901–04) және "қызғылтым" (1905–06) кезең туындыларына жатады. Бұл екі түсті гамманың басымдылығымен ерекшеленетін шығармаларының басты тақырыбы – жалғыздық, қайыршылық, кезбелік. Алғашқы үздік танылған картиналары: "Әйелдің басы" (1903), "Бала ерткен қайыршы шал" (1903), "Шар үстіндегі қыз" (1905), т.б. 

A.1907 жылдан бастап Пикассо реалистік кескіндеме дәстүрінен алшақтап кубизм, неоклассицизм, сюрреализм ағымдарына бой ұрды. Оның "Авиньон бикештері" (1907), "Желпуіш ұстаған әйел" (1909), "А.Воллар портреті" (1910), "Үш музыкант" (1920) атты еңбектері кубизм тәсілінде салынса, неоклассицизм мәнерінде "Бастау басындағы үш әйел" (1921), "Ана мен бала" (1922) шығармаларын жазды. Ал "Би" (1925), "Жағажайдағы әйел" (1930) картиналарында сюрреализм дәстүрінің негізі сақталды. 1936–39 жылдары суретші Испанияда өмір сүріп, фашизмге қарсы күреске белсене араласты, өзінің соғысқа, фашизмге деген көзқарасын саяси өткір картиналарымен көрсетті. Осы тақырыпта топтама суреттер "Генерал Франконың арманы мен өтірігі" (1937), үлкен трагед. композиция "Герника" атты еңбектері жарық көреді. 1946 жылдан Францияның оңтүстігінде өмір сүрген Пикассо сурет өнерімен қатар керамика, мүсін өнері, балет декорацияларын жасаумен де шұғылданды. 1947 жылы соғысқа қарсы қозғалыстың символына айналған "Бейбітшілік көгершінін" дүниеге әкеледі. Соғысқа қарсы қозғалыстарға белсене араласып, Дүниежүзілік Бейбітшілік Кеңесіне мүше болды. Бейбітшілік тақырыбындағы өнер туындылары үшін 1950 жылы Халықаралық Бейбітшілік сыйлығын алды.

Сарапшылар Пикассоны ең «қымбат» суретші деп атады – 2008 жылы оның жұмыстарының тек ресми сатылымдарының көлемі 262 млн долл[2] құрады. 2010 жылдың 4 мамырында Пикассоның Кристис аукционында 106,482 миллион долларға сатылған «Жалаңаш, жасыл жапырақтар және мүсін» картинасы дүние жүзінде қашан да болсын сатылған ең қымда өнер туындысына айналды.

1,4 млн оқырмандарға The Times газеті 2009 жылы өткізген сауалнаманың нәтижелері бойынша, Пикассо соңғы 100 жыл бойы өмір сүргендердің арасындағы ең жақсы суретші болып мойындалды. Оның суреттері ұрылардың арасында «белгілілігі» бойынша бірінші орында тұр.

*

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VII том
**Дәмдісу** – Тобыл өзенінің төменгі ағысындағы көл.

Географиялық орны
-----------------

Қостанай облысының Бейімбет Майлин ауданы жерінде орналасқан. Қазанбасы шоқ тоғайлы-батпақты алқаптың батысында, Евгеньевка аулынан 3 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 157 м.

Гидрографикасы
--------------

Аумағы 10,7 км2, ұзындығы 5,9 км, ені 3 км. Жауын-шашын және жер асты суларымен толығады. Қараша – сәуір аралығында суы қатады.

Жағалау сипаты
--------------

Жағасы жайпақ, шығыс жағы жарқабақты. Шабындықты көлдетіп суғаруға пайдаланылады. Суы тұщы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. – 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
**Оңтұстікмұнайгаз** - 1985-1996 жылдары Құмкөл кенорнынан мұнай өндірумен айналысқан мемлекеттік акционерлік қоғам. Меншік түрі - жеке. Оңтүстік Торғай өңірінің мұнай және газ кенорындарын игеру және барлау алғашқы кезде республиканың өз күшімен және өз қаржысымен жүргізілді. 1986-1993 жылдары Құмкөлді игеруге 6 млрд теңге қаржы жұмсалды, жабдықтарды дайындау және жөндеу мақсатында Кентаудың "Эксковатор" зауыты, Жосалының механикалық зауыты және Қызылорданың жөндеу-механикалық зауыты тартылды, "Туран-сервис" бірлескен кәсіпорны құрылды. Акционерлік қоғам құрамында 13 технологиялық және қызмет көрсету белімшелері жумыс істеді. Акционерлік қоғамды сатқанға дейін Құмкөлде 10 млн. тонна мұнай өндірілді. Оңтүстік Қазақстанның өзге кенорындарын барлауға, игеруге және олардан өнім алуға нақты келісім-шарттар негізінде "Құмкөл-Лукойл", "Қазгермунай", "Туранпетролеум", "Қуатамлонмунай" бірлескен кәсіпорындары
тартылды. 1996 жылы Қазақстан Республикасының Үкіметі "Оңтүстікмұнайгаз" мемлекеттік акционерлік қоғамын Канаданың "Харрикейн Хайдрокарбондз Лтд" компаниясына сатты. Сату-алу келісіміне сәйкес, байырғы дауыстаушы акциялардың 89,5%-ы канадалық компанияның иелігіне өтті, сөйтіп ол "Оңтүстікмұнайгаздың" жеке-дара иегері мәртебесін иеленді. Акциялардың қалған 10,5%-ы акционерлік қоғам мүшелеріне таратылды. Кәсіпорынның кейінгі атауы - "Харрикейн-Құмкөл Мұнай", одан да кейінірек ол "Петро Қазақстан Құмкөл Ресорсиаз" деп аталды.

Дереккөздер
-----------
**Пабло Демба Тиам** (ағылш. *Pablo Thiam*; 3 қаңтар 1974 жыл, Конакри, Гвинея) — гвинеялық футболшы, жартылай қорғаушы.

Карьерасы
---------

### Клубтық

Бонндағы гвинеялық дипломаттың отбасында дүниеге келді. 15 жасында "Кельн" футбол академиясына қабылданып, 1994 жылы кәсіпқой карьерасын бастады. 1994 жылы 5 қарашада "Боруссия Менхенгладбах" клубына қарсы Германия Бундеслигасындағы тұңғыш ойынын өткізді.

Одан кейінгі клубы — "Штутгартқа" 1998 жылы ауысты. "Штутгарт" сапындағы үш маусымда 89 рет алаңға шықты, Германия кубогы иегері атанды. 

2001 жылы жазда "Баварияға" ауысты. 24 тамызда "Ливерпульге" қарсы УЕФА суперкубогы матчында тұңғыш рет алаңға шықты (2:3). Клубтағы мықты ойыншылардың көптігінен Тиам екі маусымда 16 рет қана Германия чемпионатында клуб намысын қорғады.

2003 жылы қаңтарда "Бавариядан" кетті. 2008 жылға дейін "Вольфсбургта" ойнады.

### Ұлттық құрама

1994, 1998, 2006 жылдары Африка Ұлттары кубогына қатысты.

Жетістіктері
------------

**Штутгарт**

* Интертото кубогы: 2000
* Германия кубогы: 1998

**Бавария**

* Құрлықаралық кубок — 2001

Дереккөздер
-----------

1. ↑

Сілтемелер
----------

* Профилі (Fussballdaten.de)
**Дәмжапырақ** немесе **Лавр** (лат. *Laurus*) - Лавр тұқымдасына жататын субтропикалық мәңгі жасыл ағаштар не бұталар тегі. Көбіне Жерорта теңізінің жағалауынан таралған. Мәңгіжасыл, бұтақты өсімдіктерге жатады. Гүлдері ақ түсті, ұсақ, ерекше әдемі емес, жапырақтары қатты, қабықты болып келеді. Дәмжапырақтың жапырақтары ежелден Грекия елінде жеңістің, даңқ пен ұлылықтың белгісі ретінде жоғары бағаланады. Оның құрамында эфир майы, цинеол, капрон, сірке қышқылы бар. Табиғатта өсетін дәмжапырақты көптеген ауруларды емдеуге қолданады. Отанында табиғатта өссе, Қазақстанда дәмжапырақтың Laurus nobilis деген түрін үй жағдайында өсіреді. Жапырағының ұзындығы 10 см. Тәбет ашатын қасиеті үшін, жапырақтарын тағамға қосады. Көктем кезінде гүлдейді. Гүлінің түсі ақ, алтын түстес. Күтімі өте жеңіл, шыдамды, ауруларға шалдыға бермейді. Ағаш секілді үлкен болып кететіндіктен, сабақтарын кесіп, бойының биіктігін белгілі бір қалыпта сақтауға болады.

Биологиялық сипаттамасы
-----------------------

Лавр гүлінің диаграммасы
Жапырағы кезекті орналасқан, қалың, беті жылтыр. 
Гүлі ұсақ ақшыл сары, шатыр тәрізді гүл шоғырына жинақталған. 
Жемісі қара көк, бір тұқымды.

Жарығы
------

Жарық және алакөлеңкелі жерде де өсе береді.

Жылуы
-----

Қыста температура 12-15 °C - дан төмен болмағаны дұрыс.

Суғарылуы
---------

Қыс кезінде сирек, жаз бен күз аралығында мол суғарады.

Ылғалдылығы
-----------

Жапырақтарына күнделікті су бүркіп тұрған жөн.

Қоректендірілуі
---------------

Көктем және жаз айларында арнайы тыңайтқышпен айына бір рет қоректендіру қажет.

Аурулары
--------

Жапырақтары шаң болып кетсе, зиянкестерге шалдығуы мүмкін.

Көбейтілуі
----------

Тұқымы, қалемшесі, өскіндері арқылы көбейтуге болады

Сілтемелер
----------

* Гүлстан, өсімдіктер туралы сайт Мұрағатталған 20 ақпанның 2012 жылы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Гүлстан" республикалық ғылыми-танмыдық, көпшілік журнал, 2010 жыл ISSN 2078-6727.