recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Амилкаре Чиприани** (итал. *Amilcare Cipriani*; 18 қазан 1843 жыл, Анцио (Рим) – 30 сәуір 1918 жыл, Париж) — белгілі итальяндық социалист, төңкерісшілі және анархист.

Өмірбаяны
=========

Чиприани Анцио қаласында, 1843 жылы туды. Ол 16-жасында Тәуелсіздік үшін екінші италияндық соғыс кезінде Джузеппе Гарибальдимен бірге француз әскерлері жағындағы соғысқа Сольферино жерінде қатысты.

Оны австриялық полиция қуғасын, ол Афинаға кетеді, ол жерде 1862 жылы Оттон короліне қарсы қозғалысқа қатысады. Чиприани грек анархисті Даудоглумен бірге демократиялық клубының ұйымдастырушыларының бірі болды. 1862 жылдың оқиғаларында Афина Византиялық шіркеуі баррикадаларда Чиприани грек анархисттерімен бірге Грецияда алғаш рет революцияның қызыл туын көтерді.

Грециядан айдалып кеткеннен соң Чиприани Египетке, Александрияға жол жүреді, онда грек, итальян, еврей анархисттерімен және социалисттерімен байланыс орнатады.

Чиприани 1867 жылы алғашқы Интернационалға қатысқан.

1868 жылы Чиприани Крит аралдарына кетеді, онда грек халқының түріктерге қарсы қозғалысына қатысады.

Францияға оралған Чиприани 1870 жылы франция-пруссия соғысы кезінде Парижді қорғауға қатысты. Коммуна жеңілгеннен соң Чиприани өлім жазасына сотталды, бірақ кейін басқа да 7 мың коммунлықтармен бірге Жаңа Каледонияға айдалды.

1880 жылғы амнистиядан соң Чиприани Францияға оралды, бірақ жақында мемлекеттен қуылады.

1881 жылы Италияда ол құпия келісім жасады деп сотталып, 10 жылға қамалуға айдалды, бірақ таңдауда депутаттыққа ие болып, 1888 жылы түрмеден босатылды.

Екінші Интернационалдың Цюрихтегі 1893 жылы болған конгрессінде Чиприани Роза Люксембург пен анархисттермен ынтымақтастығы үшін қызметінен кетеді.

Парижге оралып, ол грек анархосоциалисттері Каллергис және Аргириадиспен танысады. 1897 жылы ол өз еріктілермен бірге Риччиотти Гарибальди және Лучиано Мереу және итальяндық анархисттермен бірге Грецияға оралады, бұл жерде грек-түрік соғысына қатысады. Италияға оралып, Чиприани критяндардың тағы бір соғысын басқарады.

1898 жылдың шілдесінде Италияда Чиприани 3 жылға қамауға алынады.

Чиприани итальян парламентінің депутаты ретінде 8 рет сайланған, бірақ өз орынына отырмады, себебі Италиян королі Виктор Эммануил III өз орнын ұсынды.

Чиприани Le Plébéien және басқа да анархисттік басылымдарда өз мақалаларын жариялады.

Амилкаре Чиприани париж емханасында, 73 жасында қайтыс болды. оның мақалаларына Италияда 1911 жылы тиым салынды.

 Болашақ фашист диктаторы Муссолинидің әке шешесі өздерінің баласына Амилкаре атын Чиприани құметіне берді.

Дереккөздер
===========

• ↑ Cobban Alfred A History of Modern France. Vol 3: 1871–1962.. — London: Penguin Books, 1965. — P. 23.

• ↑ Joll James The Second International, 1889–1914. — Lincoln, 1974. — P. 72. — ISBN 0-7100-7966-4
**Жердің бедері және оны пландар мен карталарда бейнелеу** Жер бетіндегі таулардың, сайлардың, жота-ойпаттардың
жинагын жердің бедері дейді. Ал, жер бетіндегі әртүрлі құрылыстар,
жолдар, т.б. жиынтыгын геодезияда ситуация дейді.

Жер бедері ерекшеліктеріне байланысты мекен-жай, таулы,
және жазық болып бөлінеді: тау, қазаншұңқыр, жота, өзен, қайқы,
бел. Таудың ең биік жері-шың, ал тау табаны тау етегі деп аталады.

Жер бетінің бедері топографиялық карталар мен пландарда
горизонтальдар, шартты белгілер және биіктерді жазу арқылы
бейнеленеді.Құрлық бетіндегі абсолют биіктіктері бірдей 
нүктелерді біріктіретін қисық-тұйық сызықты горизонтальдар деп
аталады.

Жер бедерінін түрлері
---------------------

1) тау, төбе-айналадағы жазық кеңістікпен биік көрсетілген, күмбез,
конус тәрізді жер береді. Оның төбесі, беткейі және етегі болады

2) қазаншұңқыр-жер бетіндегі қазанга ұқсас ойпаң. Оның түбі,
бүйірлік беткейі, кернеуі болады

3) жота, тау-жотасы-бір бағытта созылып жатқан таудың, не
төбенің көтеріңкі беті. Ол екі жақты болып келеді, яғни екі
беткейден тұрады

4) өзек-екі таудың, жотаның арасындағы ылдилап созылып жатқан,
су жататын ойыс. Оның екі қабағы болады, өзек дами келе сайға
айналады. Озектің ең төменгі нүктелері арқылы жүргізілген
сызықты-су ағар (тальвет) деп атайды .

5) қайқы, бел-асу, тау жотасы қырқаларының бөліктері арасындағы
ойпаң. Олар тау жоталарының бір жағынан өтуге мүмкіндік
туғызады .

6) жыра-жауын мен қар суларының бұзу әрекеттерінен пайда болған
рельефтің ойық формасы. Жыралардың терендігі 10-15 м, ал
ұзындығы бірнеше километрге дейін жетеді. Жыралар
мен жарлардың тік бейнелері картада ұсақ, ирек сызықтармен
белгіленеді.

Рельефтің ерекше нүктелеріне таудың төбесі, шұңқырдың түбі,
жоталардың ең төменгі және жоғарғы нүктелері, т.б. жатады.
Горизонтальдарға перпендикуляр етіп жүргізілген кішкене
сызықшалар-бергштрихтар беткейдің бағытын көрсетеді. Тауды,
жотаны бейнелегенде бергштрихтар горизонталь бұрылысының
сыртынан, ал қазаншұңкырлар мен өзектерді бейнелегенде,
горизонталь бұрлысының ішінен қойылады. Карталарға
горизонтальдардың биіктігі өрлеу бағытына бағытталып жазылады.
Горизонтальдардың пландағы арақашықтығын салынды
(заложение) табан деп атайды. Егер горизонтальдар бір—біріне
жақын жатса, яғни салынды қысқа болса, беткейдің тік болғаны, ал
аралары бір-бірінен алые болса онда беткейдің жатық болғаны.
іргелес орнапасқан горизонтальдар биіктігінің айырмашылығын
(һ) қима биіктігі деп атайды. Рельефтің қима биіктіктері карта мен
пландардың масштабы мен рельефтің күрделілігіне тікелей
байланысты. Осыған орай әртүрлі масштабтағы карталар үшін
төмендегідей қима биіктіктер (һ) кабылданған.

Жер бедерінің халық шаруашылығының қай саласына болсын
тигізетін әсері өте зор. Әсіресе, тау-кен жұмыстарын ашык әдіспен
жүргізгенде, жер бедерінің ерекшеліктерін ескермеуге болмайды.
Инженер мамандар жер бедерінің (рельефтің) түрлерін айырып,
құрылыстарды жобалауда, кеніштерді салуда және де оларды дұрыс
та нәтижелі пайдалана білулері кажет.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Нұрпеиісова М.Б. Геодезия - Оқулық. Алматы: «ЭВЕРО» баспаханасы, 2005. ISBN 9965-769-09-5
**Бименде Ерденұлы** (1861-1918), ел билеген, болыс болған, ислам жолын ұстаған адам. Ерден Сандыбайұлының бел баласы. Ерден дүние салғаннан кейін 30 жылға тарта болыс болған. Омбыда патша мұрагерлерінің тойына қатысқан. Бименде 50 жасқа келген шағында болыстықты тастап,таза дін жолына түскен. Меккеге қажылыққа барып, ақыры көп пайғамбарлар жатқан Байтулладан топырақ бұйырады. Бименде өте нұрлы адам болған деген аңыз бар.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5

*Бұл жаңа мақаланың бастамасы. Бұл мақаланы толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесуіңізді сұраймыз.*
**Мамфорд Льюис** (19 қазан, 1895, Флашинг, Нью-Йорк, АҚШ - 26 қаңтар, 1990, Эмения, Нью-Йорк) - американдық сәулет сыншысы, мәдениет тарихын зерттеуші, сондай-ақ қалының жоспарлау жұмысымен айналысты. [1]

Нью-Йорктегі Сити Колледжі мен әлеуметтік зерттеу мектебін бітірген соң, әр түрлі оқы орындарында оқытушы болып қызмет істеді. 

"Нью-Йоркер", "Дайл", журналдарына мақала жариялап тұрды. 

"Технология және өркениет" (1934), "Қала және тарих" (1961), "Машина жайлы аңыз" еңбектері жарық көрді. Марфорд технология мен халықтың қалаға көшуінің қоғамға әсерін талдады. Жаңа технологиялық қоғамда адамгершілікке жатпайтын үрдістерді қатты сынады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Britannica настольная энциклопедия» Том I. АСТ-Астрель. Мәскеу, 2006 жыл. ISBN 978-5-17-038532-4 (Т.1) (АСТ). ISBN 978-5-271-15120-0 (Т.1) (Астрель)
**Сайфуллин Гани Бекинович** (1.7.1905, Ресей, Татарстан, Сарманов ауданы, Старый Кашир селосы - 14.10.1973, Қазан қаласы) - екінші дүниежүзілік соғысқа қатысушы, генерал-майор, 25-атқыштар корпусының командирі. Татар.

Селолық медреседе оқығаннан кейін, 1923-26 жылдар аралығындакеңестік партиялық мектепті тәмамдап, Семей облысындағы Бұқтырма кентінде нұсқаушы қызметін атқарды. 1927 жылы Кеңес әскері қатарына шақырылып, бірінші Қызыл қазақтар дивизиясында қатардағы жауынгер болды. 1930-31 жылдар жаяу әскер училещесінде, 1941 жылы М.В.Фрунзе атындағы кешкі факультетте оқыды. Сол жылдың маусым айынан бастап Ұлы отан соғысында Мәскеу, Калинин майдандарындағы шайқастарға қатысты. 1941-42 жылдар аралығында Сайфуллин қатысқан 709-Алтай атқыштарполкі 73 елді мекенді жаудан азат етті. Сайфуллин Қазақстанда жасақталған 38-атқыштар дивизисының командирі болды. Харьков, Курск, Воронеж, Ворошиловград және Ростов облыстары аймағында аса ауыр қорғаныс ұрыстарына қатысты. Жаңадан құрылған гвардиялық дивизияны басқарып, Белгород, Харьков қалаларын азат етті. Днепрдің оң жағалауына өтіп, плацдарм құрып, оны қолдан шығармады. Көрсеткен ерліктері үшін Сайфуллинге КСРО Жоғарғы Кеңес Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (26.10.1943). Сондай-ақ ол Ленин, Қызыл Ту, екінші дәрежелі Суворов ордендерімен және медальдармен марапатталды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  А 31 Айбын. Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. - 663 бет.ISBN 9965-893-73-Х
**Мамыргүл** немесе **Бөртегүл** (лат. *Syringa*) – зәйтүндер тұқымдасына жататын бұталар тегі. Текте әр түрлі мәлімет бойынша 22-36 түр кіреді. Олардың барлығы жабайы түрінде Еуразия түрлі аймақтарының таулы аудандарында өседі. Мамыргүлдің 2300-ден астам мәдени сорттары бар, олар Кәдімгі мамыргүл (лат. *Syrínga vulgáris*) түрінен алынған. Сорттары бұталар гүлденуі, биіктігі мен әдеті мерзімдері, гүл түсі, пішіні мен мөлшері және т.б. бойынша ерекшеленеді. 

Қазақстанда қалаларда, саябақтарда, бақшаларда және демалыс орындарында кәдімгі әсемдік үшін өсіріледі. Биіктігі 2-8 м.-дей, жасыл түсті жас өскіндері безді, бір жылдық бұтақтары сұр түсті. Бүтін жиекті жалаң жапырақтары сопақша жұмыртқа тәрізді, қарама-қарсы орналасқан, ұзындығы 5-10 см, ені 4-7 см. Сыпыртқы гүлшоғыры төбе жағына қарай бүйір, кейде соңғы бүршіктерінде орналасады. Ұзындығы 1,5-2 мм болатын 4 тісшелі тостағаншасы конус тәрізді, тісшелері үшбұрышты әрі өте қысқа, тісшелерініің арасындағы ойықтары доға тәрізді. Гүлі ұсақ, жұпар тәрізді. Күлтесі көкшіл немесе ақшыл түсті, ұзындығы 1 см-дей болатын түтікшесі бар. Аталығы 2, жатыны қос үйлі. Сопақша келген төрт қырлы қоңыр түсті қауашағы қос жармалы, сырты тегіс әрі жылтыр, ұзындығы 1-1,5 см. Тұқымы қабысыңқы, сыртында жарғақты жіңішке айдаршалары бар. Мамыр айында гүлдеп, маусымда жеміс береді. Гүлінің құрамында эфир майы мен глюкозид және тер шығаратын, ауруды басатын қасиеті бар. Гүлінің тұнбасын көкжөтелге және бүйрек ауруларына қолданады. Жапырағын жаралардың іріңін шығару үшін пайдаланады және халық медицинасында өкпе туберкулезін емдеуге қолданылатын шөптер қосындысының құрамына енеді.

Күтімі
------

Ашық күнді сүйеді, алакөлеңкелі жерде де жақсы өсіп, ұзақ гүлдейді. Гүлдеп болған соң қураған гүлшоғырларын уақыт өткізбей кесіп тастау керек. Себебі, бөртегүлдің гүлдеген бұталары келесі жылы гүл жармайды. Гүлдеп біткен соң гүлсабағымен қатар әлсіз бұталарын да түбінен кесіп алып тастау керек. Топырақ талғамайды, әкті жерде де өсе береді. Мамыр, маусым айларында топырағын құрғатып жібермей суғарып отырса, гүлді мол береді.

Көбейтілуі
----------

Бөртегүл жыл сайын тамырынан бірнеше жас өскін шығарады. Осы өскінді түбінен бөліп алып, оған жақсы сұрыпты қалемшені жалғау арқылы көбейтуге болады. Жаз айларында көлеңке жерде, күзде ашық алаңда қалемшелеп көбейткен жөн .

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан табиғаты» энциклопедиясы; 3 том Қ-М , Алматы 2011
2. ↑  Қ 74 Құлжабаева Г.Ә.;«Өсімдіктер әлемі» оқу-әдістемелік кешені, Жидектер: Дидактикалық материал. - Алматы, 2011. - 16 б;ISBN 978-601-7237-31-8

Сілтемелер
----------

* Гүлстан, өсімдіктер туралы сайт Мұрағатталған 20 ақпанның 2012 жылы.
**Дмитрий Фёдорович Филимонов** *(27 мамыр 1958 жыл)* —Ресей дубляж және кино актері.

Биография
---------

Дмитрий жас көрерменнің Мәскеу театрында ойнайды. Ол мәскеу студияларында дубляжбен мультфильмдерді дыбыстандырумен жұмыс істейді. Актер сөзі бойынша оның дыбыстандыру амплуасы -*«карлики, педерасты и негодяи»*. Ол дыбыстандыруды отбасы жұмысы деп санайды. Ең әйгілі жұмыстардыңбірі- M & M`s жарнама рөліктері. Осы рөліктерде Дмитрий Қызылды дыбыстандырады.

Кино мен сериалдардағы рөлдер
-----------------------------

* 2013 — *САШАТАНЯ* — Николай Евгеньевич Архипов, Таняның әкесі
* 2011 — *Сваты 5* — Дмитрий, (1 серия)
* 2008 - 2011 — *Универ* — Николай Евгеньевич Архипов, Таняның әкесі
* 2008 — *Золушка 4×4. Всё начинается с желаний* — паж
* 2003 — *Гении и злодеи уходящей эпохи* - Уолт Дисней
* 1984 — *Маленькое одолжение* — Миша, Валентин Озерниковтың тобының әншісі

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* 
*
**Мамедага Ширалиұлы Шералиев** (әзірб.: Məmmədağa Şirəliyev; 1909 - 1991) — әзірбайжан совет тілі білімінің маманы, түрколог, әзірбайжан диалектология ғылымының негізін қалаушысы.

Еңбек жолы
----------

Әзірбайжан КСР ғылым академиясының 1962 жылдары академигі, 1941 жылы филология ғылымдарының докторы, 1943 профессор атанған, 1947 жылы Түрік лингвистика қоғамының құрметті мүшесінің иегері, 1969 жылдан «Советтік түркология» журналының бас редакторы, 1960 жылы Әзірбайжан КСР-нің еңбек сіңірген ғылым қайраткері, 1944 жылдан КОКП мүшесі. 1931 жылы Азербайжан мемлекеттік университетінің шығыс тану факультетін ібітірді. Шералиев Әзірбайжан пединститутының оқытышысы (1933-1942), Азербайжан университетінің кафедра меңгерушісі (1942-1946) және оның проректоры (1946-1949) қызметтерін атқарды. 1949 жылы Әзірбайжан КСР Ғылыми Академиясының Тіл білімі институтына қызметке ауысты. 1960 жылдан оның директоры. Шералиевтің ғылыми-зертеушілік еңбектерінің дені азербайжан диалектологиясын зерттеуге арналған. Ол – грамматика, тіл тарихы, әдеби тілдің дамуы т.б. мәселелер жайлы зерттеулердің және мектептер мен жоғары оқу орындарына арналған бірқатар оқулықтардың да авторы болып саналады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1976ж. 8 том
**Юдит Янс Лейстер** (нидер. , 28 шілде 1609 ж. — 10 ақпан 1660 ж.*) — Нидерландтық алтын ғасыр суретшісі.*

Ол портрет және натюрморт жанрында суретші. Оның жұмыстарын замандастары жоғары бағалағанына қарамастан ол қайтыс болғаннан кейін, оның туындылары ұмытыла бастады. 1893 жылға дейін оның барлық туындылары Франс Халске немесе оның күйеуі Ян Миенс Моленерге тиесілі болды. Тек 19 ғасырдың аяғында ғана оның көркемдік қабілеттерін мойындай бастады.

Өмірбаяны
---------

Лейстер сыра қайнатушы мен тігіншінің отбасында дүниеге келді. 1633 жылы ол Харлем Суретшілер одағы - Әулие Лука гильдиясына қабылданды. 1636 жылы ол суретші Моленарға үйленіп, жағдайларын жақсарту мақсатында Амстердамға көшеді. Лейстер мен Моленарға бес баланы дүниеге алып келеді. Оның жұмыстарының басым бөлігі, оның күйеуге шықпай тұрған кезінде

Шығармашылығы
-------------

Лейстердің портреттерде, натюрморттарда және жанрлық кескіндеме жұмыстарында суретші Франс Халстың әсері байқалады (Лейстер оның шәкірті болған деген болжамдар бар). Ол Харлемдегі әулие Лука гильдиясының мүшелері қатарындағы алғашқы әйел болды. Оның бірнеше картиналарында 1620-1630 жылдардағы кескіндеме өнері үшін жаңа бағыт болған үй жұмыстарымен айналысатын әйелдердің суреттері бейнеленген.

Мұрасы
------

Джудит Лейстердің жұмысын сақтайтын мұражайларға Амстердам мемлекеттік мұражайы; Гаагадағы Маурицхейс; Харлемдегі Франс Хальс мұражайы; Париждегі Лувр; Лондондағы Ұлттық галерея; және Вашингтондағы Ұлттық өнер галереясы кіріді.

Әдебиеттер
----------

* Harris A.S. Nochlin L. Women Artists: 1550—1950. New York: Los Angeles County Museum of Art; Knopf, 1976.
* Fox Hofrichter F. Judith Leyster: a woman painter in Holland’s Golden Age. Doornspijk: Davaco, 1989.
* Chadwick W. Women, Art, and Society. London: Thames and Hudson, 1990.
* Welu J.A. Biesboer P. Judith Leyster: a Dutch master and her world. Zwolle: Waanders Publishers; Worcester: Art Museum, 1993.
* Fraser A.I. Judith Leyster. Indianapolis: Indianapolis Museum of Art, 1995.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Judith Leyster
2. ↑  Judith Leyster
3. ↑  12 Famous Female Painters Every Art Lover Should Know
**Мерей Төлегенұлы Ақшалов** — бокстан халықаралық дәрежедегі спорт шебері, 2004 жылы кадеттер арасында Азия чемпионы атанған, 2006 жылы Мароккода өткен жасөспірімдер арасындағы әлем біріншілігінде топ жарған, 2010 жылы АҚШ-та өткен әскерилер арасындағы әлем чемпионатында дес бермей алтын медальді жеңіп алған, сондай-ақ, соңғы 2010-2012 жылдары «Астана арландары» сапында өнер көрсетіп, 2012 жылғы ҚР біріншілігінде 64 келі салмақта чемпион.

  

Мерей Төлегенұлы Ақшаловтың туған жері – бұрынғы Семей облысы, Аякөз ауданы, Мыңбұлақ дейтін ауыл. Астана қаласындағы Қажымұқан атындағы спортқа дарынды балаларға арналған мектеп-интернат түлегі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Ағайынды Ақшаловтар Мұрағатталған 29 қазанның 2013 жылы.
Лэнглидегі ОББ штаб-пәтерінің жаңа ғимаратының алды
**Лэнгли** (ағылшын тілінде *Langley*) — АҚШ-тың Виргиния штатындағы Фэрфакс округінің Маклин жерінен статистикалық тұрғыдан оқшау орналасқан аумақ (нақтысы аудан) АҚШ астанасы Вашингтоннан13 км қашықтықта орналасқан және оның "ұйықтап жатқан" ауданы.

Лэнгли АҚШ-тың Орталық барлау басқармасы штаб-пәтерінің орналасуымен әйгілі, сонымен қатар Джордж Буш атындағы барлау орталығымен танымал. Көбінесе «Лэнгли» сөзі ОББ (Орталық барлау басқармасы) сөзімен синонимдес қолданылады. ОББ ғимаратының кешені АҚШ үкіметіне тиесілі. Ғимараттың негізгі кешені 1961 жылы наурызда салынып біткен. Штаб-пәтердің жаңа ғимараты 1991 жылы салынды. 

ОББ басқа Лэнглиде  Тёрнер-Фэрбэнк тас жолдарды зерттеу орталығы, АҚШ тас жолдары федералдық басқармасы (ағылшын тілінде Federal Highway Administration) және Клод Мурдың отаршылық фермасы АҚШ ұлттық саябақтар қызметі орналасқан. Лэнглиде сонымен қатар шәкірттерінің көбі ғарышкер болған Дэвид Лоудың мектебі (ағылшын тілінде *Langley High School*) бар.

Сонымен қатар көріңіз
---------------------

* Криптос
* Куантико
* Вашингтон агломерациясы

Дереккөздер
-----------

* Виртуальный тур по штаб-квартире ЦРУ на сайте Управления Мұрағатталған 25 мамырдың 2011 жылы.  (ағыл.)(ағылш.)
**Мерей Қартов** - театрдағы әдебиет бөлімінің меңгерушісі. Ол Шығыс Қазақстан Облысы, Тарбағатай ауданы, Үштөбе ауылында 1989 жылы дүниеге келген. Абай атындағы республикалық мамандандырылған дарынды балаларға арналған қазақ тiлi мен әдебиетiн терендете оқытатын мектеп-интернатта оқыған. 2007-2011 жылдары Семей мемлекеттiк педагогикалық институтының қазақ филология факультетiнде білім алған. Республикалық «Жұлдыз», «Тұмар» журналдарында, «Ана тiлi», «Қазақ әдебиетi» газеттерiнде жырлары жарыққа шыққан. «Есiмiң сенiң…» атты тұңғыш жыр жинағы жарық көрген. Қазіргі кезде Мерей Қартов Семей қаласындағы Абай атындағы музыкалы-драма театрында жұмыс істейді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Мұрағатталған 1 мамырдың 2017 жылы.
**Жер қыртысының типтері**. Жер қыртысы құрамы мен қалыңдығы бойынша үшке - *континенттік*, *мұхиттық* және *өтпелі* типке бөлінеді.

#### Континенттік типті қыртыс

Континенттік типті қыртыс барлық үш қабықтан, яғни *шөгінді*, *гранитті* және *базальтті* қойнауқаттардан тұрады. Олардың жиынтық қалыңдығы 70-80 км-ге дейін жетеді. Шөгінді қойнауқаттың қалыңдығы әдетте 10-15 км-ден аспайды, бойлық сейсмикалық толқындардың бұл таужыныстарда таралу жылдамдығы 1,5-5 км/с. Оның астында қалыңдығы 10-20 км гранитті қойнауқат жатады, мұнда толқындардың таралу жылдамдығы 5,8-6,0 км/с болады. Жер қыртысының ең төменгі бөлігінде жататын базальтті қойнауқаттың қалындығы 40 км-дей, ал оның таужыныстарында толқындардың таралу жылдамдығы 6,0-7,4 км/с болады.

Қойнауқаттарды бөлетін шекара негізінен шағылысқан және сынған сейсмикалық толқындар бойынша қадағаланады. Гранитті және базальтті қойнауқаттардың аралығындағы Конрад беті (шекарасы) әдетте 10-30 км терендікте орналасады. Континенттік қыртыс ерекшеліктеріне таулардың түбірі болуы, яғни жер қыртысы қалыңдығының биік тау жүйелері астында күрт артуы жатады. Мысалы, әлемдегі ең биік Гималай тауларының астында қыртыстың қалыңдығы 70-80 км шамасында.

#### Мұхиттық типті қыртыс

Мұхиттық типті қыртыс тек қана екі - шөгінді және базальтті қойнауқаттардан тұрып, қалыңдығы 5-10 км-ге дейін азаюымен сипатталады. Жоғарғысы - шөгінді қойнауқат, ол тереңсулық болбыр шөгінділерден тұрады, қалыңдығы жүздеген метрден аспайды. Төменгісі - базальтті қойнауқат, ол негізінен суасты жанартаулары атқылаған өнімдерден тұрып, кұрамында жалпы қалыңдығы 1,5-2,0 км нығыздалған шөгінділердің сирек қабатшалары болады. Қойнауқаттың төменгі жағы қалындығы 3-5 км негізді және ультранегізді таужыныстардан тұрады.

Сонымен, мұхиттық қыртыстың континенттік қыртыстан басты айырмашылығы - оның қалыңдығының күрт қысқаруымен қатар, құрамында гранитті қойнауқаттың болмауы.

#### Өтпелі алқаптар қыртысы

Өтпелі алқаптар қыртысы (немесе аралық типті қыртыс) шалғайлық теңіздер дамыған ірі континенттердің шеттеріне тән. Мұнда континенттік қыртыс мұхиттық қыртысқа алмасады. Құрылысы, қалыңдығы, таужыныстарының тығыздығы мен серпімді толқындар таралуының жылдамдығы бойынша өтпелі алқаптар қыртысы жоғарыда аталған басты екі қыртыс аралығында, яғни аралық жағдайда болады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Жалпы геология (Жер динамикасы): Оқулық. Алматы: ҚазҰТУ, 2008 ISBN 987-601-228-001-2
**Аралдық иін**  — мұхит пен құрлық жапсарласқан аймақтағы тау жоталары. Олардың төбелері бір-біріне тізбектеле жалғасқан аралдар жүйесін құрайды. Бұл аралдар жүйесінің жер бетіндегі пішіні кең ауқымды иінге ұқсайды. А. и-де сөнбеген жанартаулар, жер сілкінісі, жер қыртысы қозғалысы жиі болуы мүмкін. Жер бедері де ойдымды келеді. Мұхиттардағы терең шұңғымалар ("терең сулы науалар"), ірі-ірі гравитациялық қалыпсыздықтар, жер шарындағы барлық терең қыртысты жер сілкінулері нақ осы құрылымдар жүйесіне іргелес орналасқан. А. и-дер негізінен Тынық мұхит алабының өңіріне шоғырланған. Олар "Тынық мұхиттың отты шығыры" деп аталатын жалпыпланеталық алып құрылымның бір бөлігі болып табылады. Литосфералық плиталар тектоникасына сәйкес, А. и-дер жазық бағытта ұдайы жылжып отыратын мұхит төсенішінің континенттер астына қарай сұғына түсуі нәтижесінде қалыптасады.
**Мамыр қынжыгүлі** немесе **Мамыр інжугүлі** (Меруертгүл, лат. *Convallária majalis*) - Лалагүлдер тұқымдасының көпжылдық шөптес өсімдігі.

Биологиялық сипаттамасы
-----------------------

Мамыр қынжыгүлі 
Тамырсабағы қалың емес, қазы қауырсынның қалыңдығынан үлкен емес. Тамырлары жеңішке.

Көбіне екі немесе үш үлкен эллипс пішінді жапырақтардың арасында ірі бүршік орналасады.

Сабағында шашақ гүлшоғырында 6-20 майда хош иісті гүлдер орналасады. Гүлдері көбіне бірыңғай қарап тұрады. Мамырмен маусымның арасында гүлдейді.

Гүл Формуласы: 12px {\displaystyle \ast P\_{(3+3)}\;A\_{3+3}\;G\_{({\underline {3}})}}.

жемісі  — қызыл шартәрізді жидек, 6-8 мм. Маусым- шілдеде жеміс салады.

Таралуы
-------

Қазақстанда сирек кездесетін түр, таралу аймағының оңтүстік шекарасында орналасқан. Орал облысының тек солтүстік бөлігінде кездеседі. Небары оқшауорналасқан 6 жерден белгілі: Ақсуат, Петрово, Жайық маңы, Кирсанова, Аманкелді сайы мен Жайық өзенінің оң жағалауы(Орал қаласы мен Ақжайық елді мекені арасы). Қазақстан жерінен тыс Еуропаның орманды аймақтарында (Қырым мен Кавказды қосқанда) таралған.Емен-қарағашты және басқа жапырақты ормандарда, орман шетінде, бұталар арасында өседі. Саны орман көлемінің қысқаруына және гүлдеп тұрған өсімдіктерді жаппай жинау әсерінен азайып отыр. 1947 жылы Н.В.Павлов Жайық өзені аңғарындағы мамыр қынжыгүл қоры Қазақстанның дәрілік мұқтажын қамтамасыз етуге толық жетеді деп жазған болатын. Өт тартымды және көпке мәлім сәндік өсімдіктің гүлдеу кезеңі ұзақтау - 15-20 күнге созылады. Мәдени түрде төзімді, тамырсабағының кесіндісімен оңай көбейеді. Табиғи популяциялары жағдайын бақылап, қорғауды қажет етеді.

Галерея
-------

* Өсімдіктің жас көшеттері. ГерманияӨсімдіктің жас көшеттері. Германия
* Емен орманындағы қынжыгүлдер. ФранцияЕмен орманындағы қынжыгүлдер. Франция
* Қынжыгүл жемісіҚынжыгүл жемісі
* 
*

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Ботаника: учебник для студ. образоват. учреждений сред. проф. образования/А.С. Родионова и др.; Москва,Издательский центр "Академия",2006,

* "Қазақстан өсімдіктер әлемі асыл қазынасы" энциклопедиясы
* "Қазақстан": Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998
* Ортаққор логотибі Ортаққорда бұған қатысты медиафайлдар бар: **Мамыр қынжыгүлі**
Өзінің химиялық құрамының қалыптасуы нақтылы табиғи жағдайда және олардың таужыныстармен әрекеттесуі немесе жаралу тегі жағынан
әр түрлі сулардың өзара әрекеттесуі нәтижесінде жүзеге асады деген ұстанымға негізделген жерасты суларының жіктемесі. Сөз болған процестер нәтижесінде сулар түрлі-түрлі арнаулы құрамбөліктермен қанығатын болады, олардың бір-біріне қатынас мөлшері суларды төрт типке жіктеуге мүмкіндік береді, олар: сульфатты-натрийлі, гидрокарбонатты-натрийлі, хлоридті-магнийлі және хлоридті-кальцийлі сулар деп аталады. Бұлардың әрбіреуі, өз кезегінде, аниондарының құрамына қарай үш топқа (гидрокарбонатты, сульфатты және хлоридті) және катиондарының құрамына қарай үш топшаға (кальцийлі, магнийлі және натрийлі) жіктеледі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мұнай және газ геологиясы танымдық және кәсіптік-технологиялық терминдерінің түсіндірме сөздігі. Анықтамалық басылым. — Алматы: 2003 жыл. ISBN 9965-472-27-0
**Транс-ықпал** (ағылш. *Trans effect*) — кешенді қосылыстардың реакцияласу қабілеті бағынатын маңызды заңдылық. Бұл заңдылықты И.И.Черняев ашты. Ол транс жағдайда орналасқан әр түрлі лигандтар бір біріне ықпал ететіндігін анықтады және де бұған сәйкес сол лигандтар орынбасу реакциясына түсуге үлкен немесе кіші дәрежеде қабілеттілік көрсетеді.Трансықпал квадраттық немесе октаэдрлық құрылымдағы біртекті емес кешендер үшін жалпы заңдылық.

Трансықпалдың поляризациялануы
------------------------------

Трансықпалдың поляризациялық теориясына сәйкес кешентүзуші лигандтар полярлайды да, олар да индукцияланғаан дипольді туындатады. Кешеннің ядросы бірдей лигандтармен қоршалғанда ол симметриялық өрісте болады, барлық индукцияланған дипльдер бірін бірі теңестіреді, сөндіреді. Лигандыны жеңілдеу полярланатын топқа алмастырғанда кешентүзуші айналасындағы симметрия өрісі бұзылады және онда теңдестірілмейтін диполь индукцияланады. 

F−, H2O, OH− < NH3 < py < Cl− < Br− < I−, SCN−, NO2−, SC(NH2)2, Ph− < SO32− < PR3, AsR3, SR2, CH3− < H−, NO, CO, CN−, C2H4

Міне осылайша, кешентүзушімен барынша әлсіз байланыс болатын лиганд үлкен реакциялық қабілетке ие екендігін трансықпалдың поляризациялық үлгісі, моделі түсіндіреді. Бірақ та бұл жағдай кейде орындала бермейді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Жалпы химия, I том, Алматы-2003 жыл, С.Ж.Пірәлиев, Б.М.Бутин, Г.М.Байназарова, С.Ж.Жайлау
**ВВС телекомпаниясы** – мәдениет, білім беру, архитектура және экономика салаларындағы ғылыми-көпшілік телебағдарламаларды әзірлеп, таратумен айналысады. 

*ВВС WORLD* және *ВВС PRIME* компаниялары кіретін ВВС телекорпорациясында 35 мың адам жұмыс істейді. 

Аталған телеарна хабарларын дүниежүзі бойынша 273,6 млн. отбасы, оның ішінде Еуропада 93,4 млн. отбасы тамашалайды. Дүниежүзіндегі қонақүйлерде 1,2 млн. нөмірлері бар. ВВС бірыңғай пайда қуатын компания болып саналмайды. 

Оның негізгі мақсаты британдықтар мен әлемнің ағылшын тілді тұрғындары үшін нақтылы да пайдалы ақпараттар тарату болып табылады. 

ВВС-дің жарнамамен айналысатын жалғыз құрылымы ол - *ВВС WORLD*. Ол жарнама беруші елдер үшін архитектура, мәдениет және туризм салалары бойынша ақысыз имиждік жобалар ұсынады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақ телевизиясы. Энциклопедия. – Алматы: «ҚазАқпарат», 2009, 1-т. – 640 б. ISBN 978-601-03-0070-5ISBN 978-601-03-0070-5
Жансүгіров кентіндегі Ілияс Жансүгіров бюсті

Тарихы
------

Аудан орталығында ақынның шағын мүсіні 1964 жылы қойылды. 1984 жылы ақынның 90 жылдық мерейтойы қарсаңында оны аудан орталығындағы басты алаңға орнату жөнінде аудан басшыларының бастамасымен арнайы шешім қабылданды. Жаңа мүсінін Мәскеу қаласындағы металды өрнектеп құюмен айналысатын үй құрылысы комбинатында жасалып, әкелінді. Оның іргетасы граниттен қаланды. Ақынның осы мүсіні 2003 жылы орталық алаң төріне биік тұғырға көшіріліп, орны ауыстырылды. Бұл бюст-азаттықтықтың ақ таңын атыруға, Егеменді еліміздің Тәуелсіздігін жақындатуға атсалысқан, азаттықтың жаршысы асыл арыстарымыздың бірі репрессия құрбаны ретінде жала жабылып, ату жазасына үкім шығарылған дүлдүл ақын-жерлесіміз І. Жансүгіровке арнап қойылды. Ескерткіштің интерьерлерінде және орналасқан жерінде үлкен өзгерістер бар. өйткені ескерткіш аудан орталығы Жансүгіров кентінің орталық алаңының солтүстік беткейінде орналасқан болатын. Кейіннен ескерткіш бюст Кеңес дәуірінің көсемі Лениннің орнына қойылып,алаңның орталық бөлігіне ауыстырылды. Алғашқы планировкалық құрылым бойынша Ілиястың бюсті алаңның шетіне орналастырылған. Тарихи және мәдени құндылығын жоғалтуына байланысты Кеңес дәуірінің көсемі Лениннің орнынан алынуына орай, Жансүгіровтің бюсті алаңның орталық бөлігіне ауыстырылды.

Архитектуралық мәліметтер
-------------------------

Ені 0,60 см, көлденеңі 1 м, биіктігі 3 м болатын тас постаментке орнатылған ақынның бюсті 1 м биіктіктегі ені 9 м, көлденеңі 12 метрден тұратын сұр түсті, өрнектелген тас кірпіштен қаланған сахна түріндегі алаңқайға қойылған. Алаңқайға жабыстыра қаланған сатылармен көтерілу арқылы шығуға болады. Баспалдақ саны 5-еу. Оның екі жақ шетінде гүл қоятын екі цемент-ваза бар. Ескерткіш-бюсттің артында күн кескінін беретін темір трубалардан орнатылған күн шапақтары бар.

Дереккөз
--------

1. ↑  Алматы облыстық Халық Шығармашылығы орталығының жеке ақпараты
**Супияз** (лат. *Scilla*) – қасқыржемдер тұқымдасына жататын көпжылдық өсімдік. Қазақстанда Қаратау мен Батыс Тянь-Шаньның тау беткейлерінде өсетін бір түрі- пушкиния С-ы (S.puschkinioides) кездеседі. Оның биіктігі 5-20 см. Сабағы жіңішке, ұзын жапырағы (ені 0,3-1 см) тамырына жанаса орналасады. 2-8 гүлі топталып, қалқанша гүлшоғырын құрайды. Гүлдері негізінен көкшіл, кейде ашық түсті, гүл бөліктерінің ортасында көк жолағы болады. Аталығы гүлсерігінен қысқа, көкшіл, тозаңдығы ұзынша. Сәуір-мамыр айларында гүлдеп, жеміс салады. Қорапшасы домалақ, көп тұқымды.С. – ерте көктемде әсемдік өсімдік.

Дереккөздер
-----------


«Қазақстан» Ұлттық энциклопедия. /Бас ред.Б.Аяған. 8 том. Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», Алматы, 2006.
**Зои Луиза Болл** (23 қараша 1970 жылы туған) — британдық радио және теледидар жүргізушісі. Ол BBC үшін Radio 1 таңғы ас пен The Radio 2 таңғы ас шоуының алғашқы әйел жүргізушісі болды және 1996-1999 жылдар аралығында Джейми Теакстонмен бірге 1990-шы жылдардағы Live & Kicking балалар шоуын ұсынды. Болл Strictly Come Dancing үшінші сериясының қатысушысы болды. Осыдан кейін ол 2011 жылы Клаудия Уинклманды BBC Two спин-офф шоуының жүргізушісі ретінде ауыстырды Strictly Come Dancing: It Takes Two, ол 2021 жылы кеткенше. Ball сонымен қатар 2011 және 2015 жылдары Strictly Come Dancing Live турын өткізді. 

2018 жылы Ball The Radio 2 таңғы ас шоуының жаңа жүргізушісі ретінде жарияланды және 2019 жылдың қаңтарында Крис Эвансты басқарды.

Жеке өмірі
----------

Зои Болл Ланкаширдегі Блэкпул қаласында дүниеге келген және Букингемширдегі Фарнхэм Коммон қаласында өскен. Ол балалардың тележүргізушісі Джонни Болл мен оның әйелі Джулия не Андерсонның қызы. Зоя екі жаста болғанда ерлі-зайыптылар ажырасқан. Болл 1975-1978 жылдар аралығында Хаунслоу ауданындағы Хестон кіші мектебінде білім алған. Содан кейін оның отбасы Букингемширдегі Фарнхэм Коммонға көшті. Ол Чалфонттағы Сент-Питердегі Қасиетті Крест монастырь мектебіне және Амершам өнер және технология колледжіне көшкенге дейін Фарнхэм жалпы бірінші мектебінде және Фарнхэм жалпы орта мектебінде оқыды.

BBC Radio 1 -де болған кезде Болл диджей және музыкант Норман Кукпен (сонымен қатар Fatboy Slim ретінде белгілі) қарым-қатынасты бастады. Ерлі-зайыптылар 1999 жылы тамызда Сомерсеттегі Бабингтон үйінде үйленді. 2003 жылы ерлі-зайыптылар Болл оның қарым-қатынаста болғанын айтқан кезде ажырасып кетті; олар кейінірек татуласты. Ерлі-зайыптылардың Вуди (2000 жылы туған) атты ұлы және Нелли (2010 жылы туған) атты қызы бар. 2016 жылдың 24 қыркүйегінде ерлі-зайыптылар 18 жыл бірге болғаннан кейін ажырасып, кейін ажырасқандарын жариялады.

Қайырымдылық жұмысы
-------------------

2014 жылы ол Marks & Spencer және Oxfam ұйымының Love Mom науқанына қолдау көрсетті. 

2018 жылдың наурыз айында Болл «Үйге ең қиын сапар» сайысына қатысты, ол оның Блэкпулдан Брайтонға дейін велосипедпен жүріп өтіп, спортты жеңілдету және психикалық денсаулық туралы хабардар болу үшін ақша жинауды көрді. Ол 5 наурызда бес күнге жолға шықты. Челлендждің маңызды сәттері 2018 жылдың 21 наурызында BBC One арнасында көрсетілген бір реттік деректі фильмде көрсетілді. Сынақ нәтижесінде ол жалпы сомасы 1 198 012 фунт стерлинг жинай алды.
Электровоз ВЛ80Т−784 электровозы
**ВЛ80 Электровозы**  (Владимир Ленин; алғашқы атауы — Н8О — новочеркасский, 8-осный, однофазный) — осьтік формуласы 2(20−20) болып келетін, айнымалы токта жұмыс істейтін магистральді жүк электровозы. Лақап атаулары: «*Аврора*», «*Выльник*», «*Кайсер*», «*ВОСЬМИДЕСЯТка*», «*эСка*», «*эРка*», «*Тэшка*».

ВЛ80 электровозының барлық түрлері ВЭлНИИ жобалары бойынша 1961 -1995 жылдар аралығында Новочеркасск электровоз құрастыру зауытында (Новочеркасский электровозостроительный завод (НЭВЗ)) құрастырылған. Механикалық бөлігі, тартым қозғалтқыштары, көмекші электрлі машиналары зауыттың өзінде дайындаған. Кейбір маңызды жинақтық құрылғыларды басқа зауыттардан алған. Мысалы: тартым трансформаторы, басты сөндіргіш.

Алғашқы кезде ВЛ80 электровоздары сынапты доғалық түзеткіштермен жабдықталды; кейіннен олар кремнийлі түзеткіштермен ауыстырылып ВЛ80К деп атала бастады.

ВЛ80 жалпы сипаттамасы
----------------------

Әрбір ВЛ80 электровозы зауыттан екі секциясы біріктіріліп шығарылды, бірақ ВЛ80с электровоздарының схемасында үш немесе төрт секцияның, ал кейбір ВЛ80р жаңартылған түрлерінде үш секцияның синхронды жұмысы қарастырылған. ВЛ80 электровозы секциясының механикалық бөлігі **екі бірдей екі осьті арбашықтардан** тұрады. Арбашық рамасы дәнекерлену арқылы құрастырылған, ал роликты айналшығы бар буксасы арбашық рамасымен сайлент-блоктармен (резиналы металдық шарнирлармен) жетектеме арқылы байланысқан. Тартым және тежеу күштері арбашықтан шанаққа шкворень арқылы беріледі. НБ-418К6 тартымдық электрқозғалқыштары (*ТЭҚ*) тікелей оське ілінген (тіреу-осьті іліну). Тартымдық қозғалқыш пен қос доңғалақ арасындағы тісті беріліс екі жақтамалы, көлбеу тісті, тәжі қатаң бекітілген тісті доңғалақтан тұрады. Қос доңғалақ диаметрі бандаждар жаңа кезде құжаты бойынша — 1250 мм, шектік өлшемдері — 1280—1290 мм болып келеді.

Әрбір секцияда келесідей негізгі жабдықтар орнатылған:

* машинист кабинасының төбесінде орналасқан тоққабылдағыш және ВОВ-25М басты сөндіргіші (*ГВ*);
* май сорғышы бар (*МН*) тартым трансформаторы, екі ВУК түзеткіш қондырғылары және ЭКГ-8Ж басты контроллері (ВЛ80р электровозында ВУК түзеткіш қондырғылары және ЭКГ-8Ж басты контроллері екі ВИП-2200 түрлендіргіштерімен алмастырылған);
* көмекші машиналардың асинхронды қозғалтқыштары қоректенуі үшін үшінші фазаны (бірінші және екінші фаза ретінде қажеттілік орамдарының түйіндері қолданылады) өндіруші НБ-455А фаза ажыратқышы (*ФР*);
* құрылғыларды суыту және үрлеуге арналған 4 мотор-вентилятор (*МВ*);
* электровоздың барлық пневматикалық жүйесін сығылған аумен қамтамасыз етуші КТ-6Эл мотор-компрессоры (*МК*).

Түсініктемелер
--------------

* *ВЛ80* // Орысша Уикипедия (GFDL лицензиясы қайнаркөз өңдемелерінің тарихы). Қазақшаға аударылған күні: 24 маусым 2013 жыл
**Қорықбаев Ілияс** (1937, Батпақты ауылы, Ырғыз ауданы — 1994, Батпақты ауылы, Ырғыз ауданы) — жыршы.

Өмірбаяны
---------

* Ауылдық Кеңестің хатшысы

* почта байланысы бөлімінің бастығы

* кеңшар бухгалтері қызметтерін атқарған.

Өнер жолы
---------

Домбыра тартуды жездесі Зәкария жыраудан үйренген.

Құрманғазының «Ақсақ киік», «Адай», «Кісен ашқан», Тәттімбеттің «Саржайлау», «Сылқылдақ», «Былқылдақ», т.б. күйлерін домбырада тамаша орындаған.

Атақты Ақан сері Қорамсаұлының «Құлагер», «Маңмаңгер», «Балқадиша», «Жаяу Мұса», Байжанұлының «Ақ сиса», «Сұрша қыз», Біржан Қожағұлұлының «Айтбай», «Ғашығым» т.б. әндерін домбыраға қосылып шырқаған.

Ш. Қалдаяқовтың әндері мен Нұрхан Ахметбековтың «Есім Сері», «Жасауыл қырғыны», «Ұры қарға» поэмаларын және «Алпамыс батыр», «Ер Тарғын»,"Қозы Көрпеш-Баян сұлу" эпостық жырларды жатқа айтқан.

Дереккөздер
-----------
«**Знамя Родины KZ**» – Ақмола облысы, Ақкөл ауданы қоғамдық-саяси газеті. 
1931 жылдан орыс тілінде шығады. Бұған дейін «За большевистскую уборку», «Сталинская правда», «Путь к коммунизму», «Заветы Ильича», «Знамя Родины» болып жарық көрген. 
2007 жылдан осы атымен шығады. 

Газеттің бірінші редакторы – 1943 жылы майданда қаза болған *Я.Пинчук. Газетте: Г.Зайцева, М.Витновой, М.Карюк, М.Рабинович, Н.Оноприенко, И.Казакова, М.Мурашко, Б.Қамыспаева* редакторлық жұмыс жасаған. «Знамя Родины KZ» бірнеше мәрте республикалық байқаулардың мақтау грамоталары, дипломдарымен марапатталған. 1997 жылдан алғашқы беті «Болашақ» мемлекеттік тілде басылады. Аптасына 1 рет шығады, тиражы – 4800 дана (2008).   

Бас редакторы – Қ. Нұрсадықов.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Энциклопедиясы

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Знамя Родины
* Акколь и Аккольский район Мұрағатталған 20 ақпанның 2015 жылы.
**Пекин шарты** (1860) - 2 қарашада Қытайдағы орыс өкілі Н.П.Игнатьев пен Қытайдың ұлы князы Гун Пекинде қол қойған трактат. Ол 1858 жылы Айгун шартын және 1858 жылы Тяньцзинь орыс - қытай шартын толықтыра түсті. Трактат бойынша Ресей мен Қытай арасындағы шығыс және негізінен батыс шекара шептері белгіленді. Уссури өнің оң жақ жағасы Ресейге, сол жақ жағасы Қытайға қарады, басқа шекара Сунгача өзені, Ханка көлі, Беленхэ өзені бойларымен, Корея шекарасына дейін Тумыньцзян өзенінің бойымен белгіленді. Орыс - қытай сауда қарым - қатынасының тәртібі анықталды. Екі жақ консілдармен алмасуға, Орыс үкіметі өз консулын Ургада және Қашғарда ұстауға келісілді, дипломатиялық хаттар алысу тәртібі белгіленді.

Қолданылған әдебиет
-------------------

* Қазақ Совет энциклопедиясы, 1976 жыл, Алматы,9 том,180 бет
**Жерар де Нерваль** (лақап аты – фр. ; шын аты-жөні Жерар Лабрюни, Labrunie; 22 мамыр 1808 жыл, Париж – 26 қаңтар 1855 жыл, сонда) – француз ақын-романтигі. 
1827 жылы «Халықтық элегия және саяси сатиралар» (Élégies nationales et satires politiques) атты жинағы жарық көреді. 
Ақын артына бірнеше өлеңдер жинағы («Немісше өлеңдер» – «Poésies allemandes», 1830; «Сыпайы богема» – «La bohême galante», 1855) мен тарихи драмалар, опералық либреттолар («Фаустты ауыптау» – «La damnation de Faust», 1846) қалдырады. 
Шығысқа және Германияға жасаған саяхаттары кезінде «Шығыстық өмірдің сахнасы» (Scènes de la vie orientale, 1848), «Шығысқа саяхат» (Voyage en Orient, 1851), «Лорелей» (Loreley, 1852) сияқты кітаптар жазады. Оның өлеңдерін В. Брюсов, В. Козовой, А. Ревич, А. Гелескулдер орыс тіліне аударады.

Дереккөздер
-----------
***Nephila*** (гр. *νήμα+φίλος*) – көбіне банан өрмекшілері атымен кездесетін ірі өрмекшілер тобы. 

Банан өрмекшісі Америкаға тасымалданатын банандардың арасында тығылып келеді. Бұл өрмекші өте белсенді. Оларды бразилиялық кезбе өрмекші деп те атайды. Өйткені олар ешқашан бір жерде тұрақтамайды, үнемі қоныс аударып жүреді. Оңтүстік Америкада тіршілік ететін банан өрмекшісінің дене тұрқы бар болғаны 3 см-дей. Аяғын созғандағы ұзындығы 12 см. Аналығы аталығынан бірнеше есе кішірек келеді. Олардың түрі аса қорқынышты болып көрінбегенімен, өте қызуқанды және улы. Банан өрмекшісі сары түсті болғанымен, жасыл түсті бүркеніш реңі жапырақ арасында байқалмай қалуына мүмкіндік береді. Олардың тоқыған өрмектері алтын секілді жылтырап тұрады. Өрмектерін жиі ауыстырады. Ал кейбір түрлері өрмек тоқымайды. Ғалымдардың зерттеуі бойынша, банан өрмекшісінің 33 пайызының шаққан кезде уы аз мөлшерде болады екен. Өрмекшінің уы денсаулығы мықты ересек адам үшін аса қауіпті емес. Алайда науқас немесе жас балдар түшін өте қауіпті болып келеді. Банан өрмекшісінің шаққан жері қызарып, күлдіреулер пайда болады. Бірақ 24 сағаттың ішінде тері қалпына келеді. Алайда терісі жұқа жерлерде тыртық қалуы мүмкін. Бразилия ғалымы Карлус Шагас банан өрмекшісінің уына қарсы дәрі ойлап тапқан.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  1100 қызықты деректер, Улы жәндіктер, 4-ші бет
**Базарбаев атындағы көше (Алматы)**

Көшеге Мемлекет және қоғам қайраткері, әдебиетші, ғалым Мүсілім Базарбаевтың 
есімі (Алматы қаласы әкімінің 07.11.1997 № 670 шешімі) берілген. Базарбаев Мүсілім (1927-1995) Қызылорда облысының Сырдария ауданы Кекірелі ауылында дүниеге келген. 1970-1976 жылдары Қазақ КСР Мәдениет және Сыртқы Істер министрі, М.Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының директоры қызметтерін атқарған. Оның қаламынан туған ондаған зерттеулер қазақ әдебиеттану
саласына қосылған сүбелі үлес болып саналады.

Көше Медеу ауданында орналасқан. Орынбор көшесінен басталып, Орманов көшесіне дейін созылып жатыр. Бұрынғы атауы - Гражданская көшесі. **Көшенің ұзындығы** - 900 метр.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алматы көшелері. Анықтамалық энциклопедия. – Алматы: "ИП Волошин" баспасы, 2009. ISBN 978-601-7157-18-0
**Базарбай Әлеуханұлы** (1959 жыл. Қарағанды облысы, Жаңаарқа ауданы Қараағаш ауылы) – тележурналист, ақын, БКҚ топ-менеджері.. Қарағанды политехникалық институтын (1987 жыл), Орталық Азия институтын (2001жыл), Қазақстан – Ресей университетін бітірген (2006 жыл). Еңбек жолын 1980 жылы Қарағанды қаласындағы жылу жабдықтары зауытында шебер болып бастаған. Қарағанды облыстық «Орталық Қазақстан» газетінде тілші (1989 жыл), облыстық «Жезқазған туы» газетінде тілші (1991жыл), «Шапағат» шағын мемлекеттік кәсіпорнының директоры (1992 жыл), Жезқазған облыстық мемлекеттік мұрағаты директорының орынбасары, директоры (1994–95 жылдар), Жезқазған қаласы әкімінің баспасөз хатшысы (1997 жыл), 1999 жылдан бастап Жезқазған қалалық «Дидар» телерадиохабарын тарату дирекциясының директоры. «Нұр Отан» ХДП Жезқазған қалалық филиалының саяси кеңесінің мүшесі (2006 жыл). Қоғамдық негізде «Нұр Отан» ХДП Жезқазған қалалық филиалы төрағасының орынбасары және партиялық бақылау комитетінің төрағасы. Қазақстан Журналистер одағының мүшесі. ҚР Конституциясының 10 жылдығы, Елорда – Астананың 10 жылдығына арналған медальдармен, ҚР Президентінің Алғыс хатымен, Мәдениет және Ақпарат Министрінің Құрмет грамотасымен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Баспагері мен полиграфистері. Анықтамалық. Алматы, "Білім" баспасы. 2005 ж. — 576 бет.ISBN 9965-09-134-Х
**Орақ** — ақсүйектердің көрнекті өкілі, Қазан хандығының саясаткері. Орыс жылнамаларында оны «Қазан мырзаларының мырзасы» деп атайды, шамасы, қарашалардың қатарына жатты. Қазандағы шығысшыл саяси топты басқарды.

Өмірбаяны
---------

1490 жылдардың ортасында, Қазанды Мәскеу кінәзі ІІІ Иванның қолшоқпары Мұхамметәмин басқарған кезде және орыс елшісінің хандық істеріне араласуы қиқарланған сипатқа әкелді. Орақ Келахмет, Садыр мен Ағыш мырзалармен бірге үкіметке қарсы оппозицияны басқарды. Олар шығыс көршілерінің әскери қолдауына сүйенді. Сібір ханзадасы Мамық хан тағына үміткер ретінде ұсынылды.

1495 жылдың көктемінде Мамық көп әскерімен Қазанға аттанды, бірақ Қазан үкіметі Мәскеуден қолдау сұрады. Мұхамметәминге көмекке Төменгі Новгородтан жасақ жіберілді; осы жасақ жақындаған кезде шығыс тобының басшылары астанадан қашып кетті. Орыс жасағы Қазанға кіріп, оны қорғауға дайындалды, бірақ Сібір әскері орыс әскерінің келуі туралы естіп, шабуылды тоқтатты. Қауіп өткенін ескеріп, орыс жасағы Ресейге оралды. Содан кейін Сібір әскері күтпеген шабуылмен Қазанды басып алды. Ханзада Мамық хан болып жарияланды.

Алайда Мамықтың қылығы Қазан тұрғындарының наразылығын тудырды. Мамыққа қарсы оппозицияны көптеген жақтастарын өз жағына тартқан Келахмет басқарды, бірақ Орақ мырза басқарған шығысшыл тобының едәуір бөлігі өз сеніміне адал болып қалды. Мамық хан Қазан хандығына тәуелді Нократ жеріне қарсы жорыққа шықты. Келахмет және басқа ханның басқа қарсыластары бұл жорықты мемлекеттік төңкеріс және байырғы орыстық саясатты қалпына келтіру үшін пайдаланды. Олар Қазанға оралып, ханды тақтан тайдырды деп жариялап, азаматтарды қолдауға шақырды. Қала дереу нығайтылып, бекініс қақпалары жабылды. Мамық хан тағына орала алмай, Сібірге қайтып кетті. Орақ мырза бастаған жақтастарының біразы онымен бірге көшіп кетті.

1499 жылы Орақ Қазанды басып алып, Сібір әулетін Қазан тағына қайтаруға тырысқан Мамық ханның інісі ханзада Ағалақты қолдады. Алайда, Қазан үкіметі Ресейден әскери қолдау алып, шабуыл тойтарылды.

Әдебиет
-------

* Похлебкин В. Татарлар және Рүс
* Худяков М.Г. Қазан хандығы тарихының очерктері. "ИНСАН", Мәскеу, 1991.
**Түкібай Айдаров** (1920-2000, Түркістан облысы). Ұлы Отан соғысына қатысқан (1941-1945). Республикалық Партия мектебін бітірген (1953). 1947-1965 жылдары - Қазақстан Коммунист партиясы Шымкент қалалық, облыстық комитеттерінде нұсқаушы, сектор меңгерушісі, Коммунистік партияның Түлкібас, Ленин аудандық комитеттерінде хатшы. 1965-1986 жылдары - «Өзен» МАБ оқу комбинатының директоры, «Маңғышлақмұнайгазқұрылыс» тресінде кәсіподақ комитетінің төрағасы, бөлім бастығы, мұнара құрастыру кеңсесі директорының орынбасары, трест басқармасының орынбасары, трест кәсіподағында топ комитетінің төрағасы. 1986 жылдан - зейнеткер. II дәрежелі Отан соғысы орденімен, медальдармен марапатталған.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстанның мұнай энциклопедиясы. 2 томдық - Алматы: "Мұнайшы" Қоғамдық қоры, 2005. ISBN 9965-9765-1-1
**Ганнибал** (б.з.б 247— 183) — карфагендік қолбасшы. Ежелгі дәуірдің ең ұлы қолбасшыларының бірі әрі қайраткері. Рим Республикасының бітіспес жауы болған. Онымен қоса Карфагенның ең соңғы билеушісі болды.

Өмірбаяны
---------

Карфаген ұзаққа созылған Пуникалық соғыстар нәтижесінде құлады. Ганнибал б.з.б 247 жылы карфагендік қолбасшы Гамилькардың отбасында дүниеге келген. Тоғыз жасында Римнің бітіспес жауы болуға ант берген. Испаниядағы карфагендік әскерлерге қолбасшы болған кезінде Сагунтке шабуыл жасап Екінші Пуни соғысының басталуына себепші болды. Б.з.б 218 жылы Италияға басып кіріп римдіктерге бірнеше рет, онымен қоса Канна жерінде жеңілістің ащы дәмін татырған. Алайда римдіктер жағдайды жылдам бағамдап, қарсы шабуылдарға көшті. Нәтижесінде Испанияда, соңынан Африкада жеңістерге жетті. Карфагенге көмекке келген Ганнибал Зам түбінде жеңіліске ұшырады. Нәтижесінде Карфаген Риммен бітімге келуге мәжбүр болды. Б.з.б 196 жылы антиримдік көзқарастары үшін қуғынға ұшырады. Римдіктерге берілгісі келмеген Ганнибал б.з.б 183 жылы өз-өзіне қол салады.
Ганнибал Еуропа тарихындағы ең ұлы әскери стратегтердің бірі. Оның есімі ежелгі дүниедегі ең ұлы қолбасшылары Юлий Цезар, Сципион Пирр Эпирскиймен қатар аталады.
Әскери тарихшы Теодор Айро Додж Ганнибалды «стратегияның әкесі» деп атады, себебі тіпті оның жаулары, римдіктер де Ганнибалдың ұрыс тәсілдерін өз пайдасына жаратқан.

Дерекөздер
----------

1. ↑  Brown, John Pairman. 2000. Israel and Hellas: Sacred institutions with Roman counterparts. P. 126—128
Бамбираптор
**Бамбираптор**. Бамбираптордың сүек қалдықтары Солтүстік Америкадан табылған. Кішкентай денелі, құсқа ұқсайтын динозавр шапшаң жүгірген. Оның аталған шапшандығы құсқа айналу эволюциясындағы маңызды қадам болып табылады. Ғалымдар «динозаврдың денесінде қауырсыны мен үлпілдек мамығы болған» деп жорамалдайды. Бамбираптор құс секілді динозавр болған.

Қызықты дерек
-------------

* 1995 жылы 14 жасар Уэс Листер ата-анасымен бірге Мантана штатындағы Глейшер ұлттық саябағының маңайынан динозавр сүйектерін іздеп жүріп, бамбираптордың қаңқасын тапты.
* Динозаврдың ми көлемі бүгінгі күнгі құстардікімен бірдей.

Мәліметтер
----------

* Қорегі : ұсақ жануарлар
* Салмағы : 3 келіге дейін
* Тұқымдас : Дромеозаврид
* Отряд тармағы : Теропод [1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Динозавр энциклопедиясы—Алматы: „Аруна" баспасы
**Үсенов Оралхан** (1929 ж. т. Ақмола облысы Көкшетау қаласы) — альпинист, спорт шебері (1959), Қазақ КСР-інің еңб. сің. жаттықтырушысы (1977). КСРО чемпионы (1956). "Горельник" тау дайындығы нұсқаушылары мектебін бітірген (1947). Қазақтың респ. альпинистер клубының нұсқаушысы болды (1947 — 1997). Мәрмәр қабырға (6400), Петровский (5860), Горький (6050), Мушкетов (4550), Пржевальский (6350) шыңдарын алғашқы бағындырушылардың бірі. 1956 жылы Қазақтың республикасының альпинистер клубы командасының құрамында Тянь-Шаньның ең биік шыңы — Жеңіс (7439) шыңына бірінші болып шықты.

Сілтемелер
----------

"Қазақ Энциклопедиясы", 9 том