**Сириялықтар** — араб халықтарының бірі, Сирия Араб Республикасының негізгі халқы. Жалпы саны 20 миллионға жуық адам. Сондай-ақ олар Кувейтте (100 мың адам), Германияда, Солтүстік және Оңтүстік Америкада, Африка мен Австралияда тұрады.

Тілі
----

Араб тілінің сириялық диалектісінде сөйлейді.

Діні
----

Діни жағынан сириялықтардың 85%-ға жуығы мұсылмандар (негізінен сунниттер), қалғандары христиандар (православиелік, католиктер т.б.).

Тарихы
------

Қазіргі уақытта Сириядағы ең көп этникалық топ болып табылатын сириялық арабтардың тарихы біздің дәуіріміздің 7 ғасырында басталады. Араб халифатын жаулап алу бір кездері семиттік Дамасктің толық басып алынуына әкелді. 100 жылдай Сирияның гүлденуі мүмкін еді, бірақ Дамаск халифаты құлдырай бастады, ал крест жорықтары екі ғасырға созылған қақтығыстарға әкелді. 12 ғасырдың аяғында Сирия Мысыр сұлтаны Саладиннің билігіне өтті. Одан кейін моңғолдардың жаулап алу уақыты келді. Дамаск мен Халеб Хулагу ханның билігіне өтті, бірақ мамлюктермен қақтығыс одан әрі жаулап алуға кедергі болды.

Египет үстемдігі 1517 жылға дейін созылды. Османдар келіп, елді 4 облысқа бөледі. Сирияның проблемасы оның үнемі жаулап алушылардың қысымын бастан кешіруінде ғана емес, сонымен бірге ішкі қайшылықтарда болды. 1918 жылы Файсал I басқарған араб әскерінің келуімен Дамаск халифатының қайта жандануына алғышарттар болды. Бірақ Еуропа арабтардың билігін мойындамай, 1920 жылы халықаралық конференцияда Сирияны өздерінің мандатына айналдырған француздардың билігін жариялады. 1945 жылы ұлттық армияның құрылуымен Сирия шамамен бір жылдан кейін барлық британдық және француз әскерлері шығарылған кезде тәуелсіздікке қол жеткізді.

Қазіргі Сирия өткен ғасырдың ортасынан бері ауыр дағдарыс жағдайында болды. Араб-израиль соғысы, диктаторлардың ауысуы, үздіксіз әскери төңкеріс елде тұрақтылыққа қол жеткізуге мүмкіндік бермей отыр.

Кәсібі
------

Сириялықтар ауыл шаруашылығында (егіншілікте), қолөнерде, саудада және өнеркәсіпте жұмыс істейді. Техникалық дақылдар (мақта, темекі, күнжіт, қант қызылшасы, зығыр, кендір), дәнді дақылдар (бидай, арпа, жасымық, тары, жүгері, күріш), бұршақ, бақша дақылдары (қызанақ, қияр, баклажан, бұрыш, асқабақ, т.б.) өсіріледі. Жеміс-жүзім (зәйтүн, інжір, тұт, өрік, пісте, анар, алма, жүзім, цитрус жемістері, қарбыз және т.б.). Мал шаруашылығымен (қой, ешкі) негізінен жартылай отырықшы және жартылай көшпелі халық айналысады.

Түйе шаруашылығы оңтүстіктегі руал көшпелілері арасында, Жазира және Маназира аймақтарындағы шаммар, асбаа және аназа тайпалары арасында шектеулі деңгейде сақталған. Дамаск, Алеппо, Хомс, Хама қалаларында дәстүрлі қолөнер дамыды – тоқу (брока, жүн, жібек және мақта маталар, кілем бұйымдары), ағаш ұстасы, ұсталық және зергерлік бұйымдар, шыны үрлеушілер жұмыс істейді, мыс, қола, қалайы ыдыстары көрші араб елдерінде де үлкен сұранысқа ие. Кейбір сириялықтар өнеркәсіпте жұмыс істейді.

Өмір салты
----------

Сириялықтар, соның ішінде отырықшы бөлігі, тайпалық бөлінуді сақтайды. Ірі тайпалар: руала, шаммар, акейдат, валид али, бени халлед, мавали, хадеддийин, Фадл және т.б. Сирияның шығысында (Бадия немесе "бедуин елі") әдетте бедуин құқығы әрекет етеді.

Сирия отбасы
Музыкалық, ән-би фольклоры (дабка биі, қылышпен билеу, т.б.) көп жағынан ливандық және палестиналық арабтардың халық өнеріне ұқсас.

Сириялықтар арасындағы дәстүрлі өмір сүру нысандары отырықшы және көшпелі өмір сүру ерекшеліктерінің жиынтығы болып табылады. Тұрғын үйлері ливандық, иорданиялық және палестиналық арабтар арасында кең таралған жерорта теңізі және левантиндік типтердің жергілікті нұсқаларына жатады, төбесі жалпақ террассасы бар тікбұрышты тас, саман немесе балшықпен қапталған бір бөлмелі үй. Солтүстік пен солтүстік-шығыста күмбезді үйлер бар. Көшпелілер мен жартылай көшпелілер ешкі жүнінен жасалған қара шатырларда тұрады. Орта Евфраттың жағасында қабырғалары қыш және ағаштан жасалған шатыр түріндегі жазғы тұрғын үйлер бар.

Сирияның солтүстігі мен батысындағы таулықтардың киімдері балағы етікке салынған шаровар, қысқа көйлек және кең белдікпен байланған жүн күртеден тұрады. Оңтүстікте және оңтүстік-шығыста араб көшпелілері ұзын жеңді көйлек, ашық жүн плащ, сандалдар киеді. XX ғасырдың басынан бері дәстүрлі киімдермен бірге еуропалық пиджак пайда болды. Ерлердің бас киімі – сәлде немесе орамал (ақ немесе түрлі-түсті).
Әйелдер киімі – шашын жауып тұратын бас киім, ұзын көйлек, жеңсіз күртеше, түрлі-түсті аяқ киім. Мереке күндері әйелдер күміс немесе алтын әшекейлері бар бас киімдер киеді. Ауыл элитасының және консервативті қалалық ортаның мұсылман әйелдері беттерін ашық қара жамылғымен жабады.

Шаруалардың әдеттегі тағамы - бургул (қайнатылған ұсақталған бидайдан жасалған ботқа), арпа және бидайдан жасалған шелпек, ешкі сүті, шөптер, кейде қой немесе ешкі еті. Көшпелілер мен жартылай көшпелілердің рационында сүт өнімдері, құрма, ет көбірек орын алады. Сириялықтар дініне қарамай анис қосылған жүзім арағын ішеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Большая российская энциклопедия
 Мұрағатталған 24 қарашаның 2022 жылы.
2. ↑  Сирийцы
3. ↑  СИРИЙЦЫ
4. ↑  Большая советская энциклопедия
5. ↑  Сирийцы — сложная жизнь интересного народа
6. ↑  Родионов М. А. Сирийцы.


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеуАзия халықтары |
| --- |
|  |
| Бұл {{Әлем халықтары}} үлгісінің бір бөлігі |
|  |
| 
Абунгтер • Айндар • Алас • Алоро-Пантар халықтары • Алорлар • Алтайлықтар • Алундар • Алюторлар • Амбелаундар • Амбон-Тимор халықтары • Амбондықтар • Андамандықтар • Апайо • Апатани • Арабтар • Армяндар • Ассамдықтар • Ассириялықтар • Асуралар • Ауғандықтар • Афридилер • Ачандар • Ачех • Аэталар • Әзірбайжандар • Багоболар • Бадагалар • Баджолар • Бадуйлар • Бай • Байга • Балантак • Балиліктер • Балти • Банар • Банджарлар • Баоань • Бартангтар • Батақтар • Батиндер • Батуаса • Бахрейндіктер • Бахтиарлар • Белудждер • Бенгалдықтар • Бесая • Биак • Бикол • Билаан • Бима-Сумбан халықтары • Бирхорлар • Бихарлықтар • Болаанг-монгондоу • Бонток • Брагуи • Бру • Бугистер • Буи • Буид • Букиднон • Булан • Бунак • Бунгку • Буриш • Буруандар • Бутунг • Буряттар • Бхилдер • Бхумидж • Ва • Вандамен • Варопен • Ватубелдер • Вахандар • Веддалар • Вемал • Ветарлар • Висайя • Вьетнамдықтар • Вьеттер • Гадаба • Гаддандар • Гайо • Галела • Галештер • Гаошань • Гаро • Гилзай • Гиляндар • Гондтар • Горонтало • Грузиндер • Гуджар • Гуджараттар • Гурунг • Гэлао • Дархаттар • Даур • Дафла • Даяктар • Дербеттер • Джакун • Джат • Джарава • Джемшид • Джуанг • Догра • Долғандар • Донголар • Друкпа • Дулун • Дұң ұлты • Дүңгендер • Дунсян • Еврейлер • Жапондар • Захчиндер • Зярай • Ибандар • Иватандар • Инибалои • Иорданиялықтар • Ирактықтар • Ирула • Ителмендер • Ифугао • Ицзу • Ишкашымдықтар • Йемендіктер • Кадазан • Кайелдер • Калинга • Канканай • Каннара • Капауку • Карендер • Катарлықтар • Катулар • Качарлар • Качиндер • Кашмирліктер • Каялар • Каян • Кей • Келабиттер • Кемактар • Керинчилер • Кеттер • Клемантан • Кодагу • Конкандар • Корейлер • Корку • Коряктар • Кота • Кубу • Куи • Куку • Күрдтер • Курумба • Кусунда • Кхамти • Кханг • Кхасилер • Кхмерлер • Кхму • Кхолар • Кхондалар • Қажарлар • Қазақтар • Қалмақтар • Қарақалпақтар • Қытайлар • Қырғыздар • Ладактар • Лактар • Ламахолоттар • Ламеттер • Лао • Лати • Лахалар • Лаху • Лепча • Летийлер • Ли • Лимбу • Лио • Лису • Лоба • Лоинанг • Лубу • Лурлар • Лы • Ма • Мааньян • Магарлар • Магинданао • Мадурлар • Макасар • Малайлар • Малаялилер • Малер • Мазендерандар • Мальдивтер • Мамак • Манг • Манггараи • Мангиан • Мандайя • Мандар • Манипури • Манобо • Мансилер • Манусела • Маньчжурлар • Маонань • Маранао • Маратхи • Марокколықтар • Маринд-Аним • Маронене • Меланау • Ментавайлар • Месхет түріктері • Мизо • Микирлер • Минангкабау • Минахас • Мнонг • Моғолдар • Моңғолдар • Монгорлар • Мондар • Мори • Моро • Мулао • Муна • Мунда • Мунжандар • Мыонг • Мэньба • Мяо • Нага • Наге • Нанайлар • Наси • Нгада • Нгаджу • Нганасандар • Ндау • Неварлар • Негидалдар • Ненецтер • Непалдықтар • Ниастар • Нивхтар • Никобарлар • Ну • Нунг • Нұрыстандықтар • Ойраттар • Омандықтар • Ониндер • Ораондар • Ориялар • Ороктар • Орочтар • Орочондар • Отданум • Өзбектер • Палавеньо • Палаунг • Плестиналықтар • Памир халқы • Пампанган • Пангасинандар • Пенджабдықтар • Парсылар • Пасемах • Пахарилер • Пашаи • Пуми • Пунандар • Реюньондар • Ротилар •Савара • Саларлар • Самаль • Самбал • Сангирлер • Санзиу • Санталдар • Сантяй • Сарыұйғырлар • Сасактар • Саудиялықтар • Сахалар • Сахурлар • Солтүстік Халмахер халықтары • Седанг • Сейшелдіктер • Селькуптар • Семангтар • Сеноилар • Сибо • Сикка • Сикхи • Симуле • Сингалдар • Синдхтар • Синьмун • Сириялықтар • Срэ • Стиенг • Суай • Субанон • Суи • Сула • Сулу • Сумбавтар • Сумбандар • Сунварлар • Сундтар • Тагакаоло • Тагалдар • Тагбануа • Тәжіктер • Тай • Таймандар • Талыштар • Тамангтар • Тамилдер • Таойлар • Таттар • Теймури • Теленгиттер • Телеуіттер • Телугулер • Тенггерлер • Тернатандар • Тетумдер • Тёро • Тибеттіктер • Тидорлықтар • Тингиан • Трипура • Тобело • Тогутил • Тода • Томини • Тораджи • Торғұттар • Тофалар • Тулу • Тубалар • Туцзя • Түріктер • Түрікмендер • Тхай • Тхакали • Тхару • Тхо • Тывалар • Тьыт • Тям • Удиндер • Үзімшіндер • Урали • Ұйғырлар • Үдэгей • Филиппиндіктер • Фирузкухтер • Хаву • Хазарлар • Хакастар • Халха • Хамнигандар • Хани • Ханты • Хелонг • Хиндустандықтар • Хо • Хотогойттар • Хошуттар • Хрэ • Хуэй • Хиналугтар • Цзино • Цзяжун • Цян • Чакма • Чантель • Чараймактар • Чахарлар • Чепанг • Чжуан • Чин • Чувандар • Чукчалар • Чурулар • Шан • Шахсевендер • Шерпалар • Шина • Шорлар • Шугнандар • Шуй • Шұлымдар • Шэ • Эвенкілер • Эвендер • Эде • Эйну • Энггандар • Энде • Энец • Эстондар • Юан • Юкагирлер • Явалықтар • Ягнобилер • Язгулямдар • Яо |

 |