recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ливингстон жарғанаты** немесе **Комор ұшкыш түлкісі**- (лат. *Pteropus livingstonii*) - сүтқоректілер класының Қолқанаттылар *(лат. Chiroptera)* – отрядына жататын жануар.

### Биологиялық сипаттама

Ливингстон жарғанатының салмағы 700 г жуық, қанатының ені 1,8 м-ге жетеді.  

Денесі жалпақ, түсі сұр, қоңыр, қара-сұр, тері жамылғысы жұмсақ, үлпілдек. Төсінде бұлшық еттер орналасқан қыр сүйегі болады. Бұғана сүйектері жақсы жетілген, жауырыны жалпақ. Алдыңғы аяқтары ұшу қанатына айналған. Білек, алақан сүйектері және саусақтары (бірінші саусақтан басқалары) ұзын, аралары тері жарғақпен жалғасқан. Көпшілігінің құйрығы бар, әдетте ол ұшу жарғағымен байланысады. 

Сезім мүшелері, иіс сезу, есту мүшесі жақсы дамыған, көру мүшесі нашар жетілген. Жануар шығарған ультрадыбыстарын әр түрлі заттарға соғылып қайтадан қайтқан жаңғырық түрінде қабылдайды. Жылдың салқын маусымдарында дене қызуы қоршаған орта температурасына байланысты –7,5 градустан 48,5 градусқа дейін өзгеріп тұрады. 

Аталықтары жыныс жағынан көктемнен күзге дейін, аналықтары күзден көктемге дейін жетіледі. Осыған орай, шағылысу көктемде, жаздың аяғында, не күздің басында жүзеге асады. Жылына 1 рет шағылысып көпшілігі 1 ғана ұрпақ әкеледі. Ұрпақтары тез жетіліп, 30-45 күнде өз бетінше тіршілік ете бастайды. Көпшілігі 8–9 жыл өмір сүреді.   

Көбінесе тұманды орманда 850м-1100м биіктікте жүреді. Жеміс-жидектермен (мысалы, сары фикус) көретенеді. Түнде де күндіз де белсенді.

### Таралуы

Ливингстон жарғанаты тек қана екі Комор аралдарында кездеседі. 

1992 жылы Анжуане аралында 152 дана, ал Мвали аралында 1-ақ данасы қалған. Сол себепті Қызыл кітапқа жойылу қаупі төнген түрлерге қосылған. 

Үлкен жұмысты нәтижесіде 2003 жылы популяциясы 1200 данаға көтерілген.

### Пайдалаған әдебиет

* "Қазақстан": Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998
* Полная иллюстрированная энциклопедия. «Млекопитающие» Кн. 2 = The New Encyclopedia of Mammals / под ред. Д. Макдональда. — М.: «Омега», 2007.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* 
*
*Басқа мағыналар үшін Панама (айрық) деген бетті қараңыз.*
Серіктегі сурет
**Панама мойнағы** – Орталық және Оңтүстік Американы қосатын мойнақ. Солтүстігін Кариб теңізі шайса, оңтүстігін Тынық мұхиты шаяды. Пайда болған күні плиоценге барады, үш миллион жыл бұрын. Панама мойнағы Панама мемлекетіне қарайды. Қолайлы жағрафиялық орнына байланысты Атлант пен Тынық мұхиттарын қосатын кеме қатынасына арнап мойнақта Панама каналы салынды. АҚШ-тың шығыс жағалауы мен батыс жағалауы арасы саяхатын екі еседен де көп қысқартатын бұл арна 1906 мен 1914 жылдар аралығында салынды

Дереккөздер
-----------
**«Аз болса да, жақсы болсын»** - В. И. Лениннің 1923 жылы 29 ақпанда, науқастанып жатқанда айтып жаздырған ең соңғы мақаласы. Оны 2 наурызда қайта қарап, баспаға жіберуге нұсқау береді. «Правданың» 4 наурыздағы 49-нөмірінде тұңғыш рет жарияланды. Бұл «Біз Жұмысшы-шаруа инспекциясын қайтадан қалай құруымыз керек?» – деген еңбегінің жалғасы.

Мазмұны
-------

Ленин мақаласында мемлекет аппаратты жетілдіру міндеттеріне айрықша назар аударды. Өйткені жаңа құрылған кеңестік аппаратында көп кемшіліктер байқалды. Бюрократтық орын алды, мемлекет жұмысқа еңбекшілердің қалың бұқарасы жеткіліксіз тартылды. Ленин мемлекеттік, шаруашылық, мәдени тағы басқа мекемелердің қызметіне күнделікті бақылау жасайтын үлгілі аппарат құру үшін Жұмысшы-шаруа инспекциясын Орталық бақылау комиссиясымен біріктіріп, партияның таңдаулы күштерін осы аса маңызды іске жұмсауды, бұған алдыңғы қатарлы жұмысшыларды және даярлығы мол, білімді кадрларды тартуды ұсынды. Ленин Коммунистік партия мен Кеңес мемлекетінің назарын ірі ауыр өнеркәсіп құрудың қажеттігіне аударды. Жұмысшы табы ірі өнеркәсіпті жасағанда шаруалармен екі арадағы берік одаққа сүйенуге тиіс деп ескертті.

Шығармасы
---------

* Лениннің ең соңғы мақаласы «Правда» газетінің 33 томының 489 – 505 беттерінде жарық көрді.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Ленин В. И. Аз болса да, жақсы болсын
**Ажыратқыш микроскоп** - мөлдір тастілім түрінде дайындалған таужыныстар мен минералдардың кұрамын және құрылымы мен бітімін зерттеу мақсатында қолданылатын арнаулы аспап. Микроскоптардың
бұл түрі байырғы биологиялық микроскоптан өзгешелеу, себебі оған екі бірдей "Николь призмасы" деп аталатын қосымша жабдықтар енгізілген. Бұл призмаларды әдетте жай ғана "никольдер" деп атайды. Никольдердің алғашқысы ажыратқыш деп аталады, ол тастілім түғырының (микроскоп стөлшесінің)
астыңғы жағына орнатылған; екінші, яғни анықтағыш николь микроскоп тубусының ішкі жағына, яғни обьектив пен окулярдың аралығына енгізілген, оны жоғары-төмен қозғау қиындық туғызбайды. Тастілім түғырының өсі микроскоп өсіне дәл келеді, ол сол өстен оп-оңай-ақ айналып түратындай етіп
жасақталған. Ажыратқыш призмаға бағытталған байырғы жарықсәулесі есебінен жалғыз ғана жазықтықта тербелген бағдарлы сәуле жасақталады; осы бағдарлы сәуле тастілім кұрамындағы кристалдан өтуі барысында бір-біріне перпендикуляр және әр түрлі жылдамдықтармен қозғалатын екі сәулеге жіктеледі; жекеленген сәулелер анықтағыш призма көмегімен қайтадан бір ғана жазықтықтағы сәулеге
айналады да, кристалдың нақтылы ренде ғана арайлануын, яки спектрдің өзге түстерінің толық түтылуын қамтамасыз етеді; әрбір минерал тек өзіне ғана тән арайлану түсімен сипатталады (арайлану түсі, өз кезегінде, жарықтың қосарлану көрсеткішіне тәуелді), сондықтан зерттелмек нысанның осы түсін анықтау оны өзге минералдардан октаулауға яки танымалдауға көмектеседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мұнай және газ геологиясы танымдық және кәсіптік-технологиялық терминдерінің түсіндірме сөздігі. Анықтамалық басылым. — Алматы: 2003 жыл. ISBN 9965-472-27-0
**Пуританшылдық** - (латынша purus таза) 16-17 ғасырда Англия мен Шотландиядағы кальвинизм рухында шіркеуге реформа жасауды ең дәйекті жақтаушылар. Пуританшылдық әдет-ғұрыптарды тазартуды және католицизм қалдықтарынан ағылшын шіркеуін ұйымдастыруды епископтардың институтын жоюды, шіркеу жерін конфискелеуді, шіркеуді арзандатуды талап етті, оразаларды, әулиелерді, көптеген діни мейрамдарды мойындамады. Бұл талаптар корольдік абсолютизм мен феодалдық дворяндыққа қарсы шыққан және қоғамда үстем жағдайға ие болуға ұмтылған, нығайып келе жатқан буржуазияның мүддесін білдірді. Пуританшылдық феодалдар мен дворяндардың парықсыз сән- салтанатына капиталдың алғашқы қорлану дәуіріндегі буржуазияның қатаң моралін еңбек сүйгіштікті, сараңдықты, ұқыптылықты қарсы қойды. Ағылшын шіркеуі Пуританшылдық ты аяусыз қудалады. 17 ғасырдың басында Пуританшылдық екі лагерьге пресвитериандардан құралған енжар және индепенденттерден тұратын радикалдық лагерьге бөлінді.

Дереккөздер
-----------


[1]

[2]

1. ↑   Д. Мадеев, Е. Сапуанов «Атеистің қалта сөздігі» Алматы «Қазақстан» 1988 жыл, 288 бет
2. ↑  "Қазақстан": Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998
**Константинос «Костас» Митроглу** (гр. *Κωνσταντίνος Μήτρογλου*; 12 наурыз 1988, Кавала) — грекиялық футболшы, Грекия Ұлттық футбол құрамасы мен "Галатасарай" клубының шабуылшысы.

Карьерасы
---------

Константинос негізі Германия футбол мектептерінің түлегі саналады. Германияның бірнеше клубының жастар құрамында ойнаған. Кәсіпқой карьерасын да 2005 жылы Менхенгладбахтың "Боруссия" клубынан бастады.

2007 жылы "Олимпиакосқа" ауысты. Бірнеше жылдан соң "Панионис", "Атромитос" клубтарына жалға да беріліп, 2014 жылы "Фулхэмге" сатылғанымен, артынша "Олимпиакос" оны бір жылға арендаға алды. Келесі маусымда (2015/16 жж) "Бенфикаға" жалға беріліп, "Фулхэм" сапында мүлде ойнаған жоқ. 

2017 жылы "Марсельге" ауысты.

### Ұлттық құрамада

2009 жылы 14 қараша күні ӘЧ-2010 іріктеуінің соңғы кезеңіндегі Украинаға қарсы ойында алаңға шықты. Грекия финалдық турнирге жолдама алғанымен, Грекия ОАР-да өткен әлем чемпионатына қатысқан жоқ. 
Кейін ЕУРО-2012, ӘЧ-2014 турнирлеріне қатысты.

Жетістіктері
------------

### Командалық

Олимпиакос (Пирей)
* Грекия чемпионы: 2008, 2009, 2013, 2014, 2015
* Греккия кубогы: 2008, 2009, 2013, 2015
* Грекия суперкубогы: 2007

Бенфика (Лиссабон)
* Португалия чемпионы: 2015/16
* Португалия лига кубогы: 2015/16

Грекия құрамасы
* Жасөпірімдер арасындағы Еуропаның Вице-чемпионы: 2007

### Жеке

* Грекияның үздік футболшысы: 2011/12

Дереккөздер
-----------

1. ↑

Сілтемелер
----------

* Профилі
*Басқа мағыналар үшін Қоңыржал деген бетті қараңыз.*

**Қоңыржал** – Қарқаралы тауларының батысындағы тау.

Географиялық орны
-----------------

Қарағанды облысы Қарқаралы ауданының батыс бөлігінде орналасқан. Байқожа мен Ақбастау өзендері аралығында. Биіктігі 946 м. Ұзындығы мен ені 3-5 км.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Орта және жоғарғы тас көмір дәуірі гранитоидтарынан түзілген.

Жер бедері
----------

Беткейлері көлбеу, сай-жыралармен тілмденген.

Өсімдігі
--------

Қызғылт қоңыр топырағында бетеге, селеу, тобылғы өседі. Оңтүстік және шығыс бөліктерінде көптеген бұлақтар бар.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
**Қу жер асты су кен орны** - Қарағанды облысы Қарқаралы ауданы Егіндібұлақ ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 15 км жерде орналасқан.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Кен орны Қу тауының гранитті массивінде қалыптасқан. Бастал және Егіндібұлақ телімдерінен тұрады. Олар тереңдігі 38 м-ге жететін яшма тәрізді аргилиттер және жарықшақтардағы порфириттерден түзілген.

Сипаты
------

Жер асты суы арынсыз, тереңдігі 1-8 м. Ұңғымалардың дебиті 2,5-8,9 л/с, суы тұщы, минералдылығы 0,34 г/л, химиялық құрамы бойынша гидрокарбонатты-сульфатты кальцийлі. Сулы қабаттың орташа қалыңдығы 35 м. Тереңдгі 22-37 м болтын 9 ұңғыманы сутірек ретінде пайдалануға болады. Егіндібұлақ теліміндегі пайдалануға болтын жер асты сулары А категориясы бойынша тәулігіне 1,5 мың/м3 су шығады. Кен орны Егіндібұлақ телімінде 1969 жылдан пайдаланылуда. [1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: "Қазақ энциклопедиясы", 2011. - 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
**Гусшілер** - Чехиядағы феодалдыққа қарсы ұлт-азаттық қозғалысқа қатысушылар, Чех реформациясының көсемі Ян Густың (1415 жылы өртелген) жолын ұстанғандар. Гусшілердің әлеуметтік құрамы - шаруалар, қаланың плебей топтары, ауқатты тұрғындары, орта және ұсақ дворяндар. 1419 жылы Чехияда кең өріс алған революциялық феодалға қарсы ұлт-азаттық қозғалысы басталды (ол кезде Чехияда қасиетті Рим империясы деп аталатынның қол астында болатын). Гусшілер шіркеу иеліктері азат етілсін, католиктік шіркеудің саяси ықпалы азайтылсын деген талап қойды. Гусшілер қатардағы дінге сенушілер нанмен ғана емес, ыдыстағы шараппен де шоқынсын деген католиктік дін басыларына қарсы бағытталған талап қойды. Өйткені шарап арқылы шоқыну дін басыларының артықшылығы болатын. Гусшілердің әлеуметтік құрамының әр түрлілігі олардың екі топқа бөлінуінің себебі болды. Ауқатты қала тұрғындары тобы немесе чашниктер неміс феодалдарын қуып, шіркеу жері есебінен ақ сүйектердің жер иелігін кеңейтуге, арзан шіркеуді талап етуге саятын ұстамды программа ұсынды. Шаруа- плебейлік топ немесе табориттер (Табор тауындағы нығайтылған лагерьдің атауы бойынша) неғұрлым радикалды феодалдыққа қарсы программа ұсынды. Олар феодалдық құрылысты, шаруалар арасындағы мүліктік айырмашылықтарды жоюға, оларға шіркеу жерлерін бөліп беруге тырысты. Табориттер католик шіркеудің жораларын, көптеген догматтарын, шіркеу қаулыларын,інжілді мойындамады, өйткені "Христың заңы әрбір адамның жүрегінде жазулы болады"; нәтижесінде жер бетінде жақсылық орнататын дүниежүзілік күштеу төңкерісінің басталғандығы туралы ілім ұсынды. Гусшілерге қарсы сәтсіз аяқталған крест жорықтарынан кейін католиктік шіркеу чашниктерді табориттермен қақтығыстарды; 1434 жылы табориттер талқандалды. Гусшілер қозғалысы прогрестік роль атқарды ол католиктік шіркеу мен феодализмнің іргесін шайқалтты, чех мәдениетінің өрлеуіне ықпал етті.

Дереккөздер
-----------


[1]

[2]

1. ↑  "Қазақстан": Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998
2. ↑  Д. Мадеев, Е. Сапуанов «Атеистің қалта сөздігі» Алматы «Қазақстан» 1988 жыл, 288 бет
Қутұмсық қаз

### Қу тұмсық қаз

**Қу тұмсық қаз.** Жалпы түсі сұр қоңыр, бауыры, канатының кейбір жері және кұйрық қауырсыны ақ: тұмсығы қара, аяғы қызғылт сары келген. Салмағы 3—3,5 кг. Бұл қаз шығыс Ачияда ғана шағын аумақта мекендейді.
Шығыста Сахалин аралынан батыста Зайсан ойпатына дейін таралған. Негізгі қыстайтын жері — Шығыс Қытай мен Корея. Қазақстанда мына аймақтарда ұя салып, жұмыртқалайды. Қутұмсықтың (сухонос) едәуір қоныстанған мекені — Қара Ертіс бойындағы тал өскен жерлер. Аздап Күршім өзені бойында да бар. Кейде ол Шығыс Қазақстан облысынан шығысқа қарай біраз жер ұшып барады. Бірақ ол маңда жұмыртқаламайды. Мәселен, аңшылар бұл қазды бірен-саран Сырдария, Іле өзені жағасынан, Панфилов қаласынын төңірегінен ұстаған.
Қутұмсық әр түрлі өзендер мен көл жағасын мекендей береді. Басқа қаздардан негізгі айырмасы — жақсы жүзіп, жақсы сүнгиді. Мамырлап түлеген кезде қауіпті жағдай туа қалғанда денесін суға батырып, басын ғана судан шығарып тұрады. Балапандары да жауларынан сүнгіп кетіп қорғанады. Осындай қимылы арқылы олар қалын қамыс немесе жағада өсіп тұрған бұта астына тығылып, жоқ болады. Өзінің дене пішіні, қимылы жағынан қутұмсық сұрала қазды (гуменник) еске түсіреді. Алыстан ол екеуін ажырату киын, бірақ дауыстары бір-бірінен өзгеше болады. Қутұмсық қаздың қаңқылдауы созылыңқы ыңырсыған сияқты болып келсе, ал сұрала қаздың даусы буынға бөлініп, үздік-создық шығады. Қутұмсықтың басқа түрлері сүңгуге шорқақ келеді.
Ұяларын жерден қазады. Жерді шұңқырлап, оған шөп пен өзінің аздап түбіт қауырсынын төсеп жасаған ұясына 4-тен 9-ға дейін, көбіне 5—6 жұмыртқа туады. Оны ұрғашысы басады да, еркегі оның "қорғаушысы" болып қалады. Балапандарын өргізіп жібергенше екеуі де қамқоршы болады. Күзде түлеп біткен соң, бүл кұстың бірнеше ұяда өрбіген ұрпақтары қосылып, 30—50-ден үйір кұрады. Жылы жаққа ұшар алдында олар осы тобын жазбай, кайта көбейте береді. Салқын түсісімен қазақ жерінен сол үйірімен жылы жаққа тартады.
Жалпы біздің өлкеде қутұмсық саны өте аз қанаттыға жатады. Сондықтан да оның кәсіптік маңызы шамалы. Бірақ оны қаздың жаңа, ірі тұқымдарын шығару үшін пайдалануға болады. Өйткені, бұл қаз қытайдағы үй қазының ата-тегі. Колға өте тез көндігеді. Қазірдің өзінде-ақ Шығыс Қазақстан облысының кейбір тұрғындары оның балапандарын ұстап, колға үйретті. Республикамызда қоры тым мардымсыз болғандықтан қорғауды керек ететін кұс.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақстан": Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9
**Маңәулие**, *Мыңәулие* – Ырғыз өзенінің оң жағалаулық аңғарында, Тілепіттау тау сілемінің солтүстігіндегі тау.

Географиялық орны
-----------------

Ақтөбе облысы Ырғыз ауданы Шеңбертал ауылының батысында 7 км жерде орналасқан.

Жер бедері
----------

Абсолюттік биіктігі 211 м, салыстырмалы биіктігі 79 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай созылып жатқан таудың ұзындығы 8 км, енді жері 4 км-ге жуық. Көлбеу беткейлері нашар тілімденген. Ырғыз өзенінің арнасы өтетін батыс, солтүстік, солтүстік-шығыс беткейлері тіктеу келген. Оңтүстігінде Аққұдық қыстауына ұласады. Батысымен Ырғыз өзенінің саласы – Ащысай өзені ағып өтеді.

Өсімдігі
--------

Қуаң даланың кебірленген бозғылт қоңыр және қоңыр топырағында бетеге, боз, жусан, теріскен, бұйырғын, т.б. шөптесіндер өседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. – 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
**Динамо футбол клубы** — 1937 жылы құрылған Алматыдағы футбол клубы. 1993 жылы жабылып қалды.

Клубтың тарихы мен жетістіктері
-------------------------------

1936 жылы құрылды. Қазақ КСР кубогы мен чемпионаттарына қатысып жүрді де, 1954 жылы клубтың базасында "Қайрат" командасы құрылған соң "Динамо" атауы тіпті ауызға алынбады.

1993 жылы баяғы "Динамоның" ізбасары ретінде қайта құрылды да, бір маусымды (1993) жоғарғы дивизионда өткізді. 1993 жылдың соңында түпкілікті жабылды.

#### Жетістіктері мен жеңілістері

Клубтың бүкіл тарихы бойында жеткен жеңістері мен жеңілістері:

#### Ең үлкен жеңісі

Қазақстан чемпионаты

* 1993 — 6:1 («Спартак», Семей)
* 1993 — 5:0 («Талдықорған», Талдықорған)

#### Ең үлкен жеңілістері

Қазақстан чемпионаты

* 1993 — 3:0 («Батыр», Екібастұз)
* 1993 — 4:1 («Аңсат», Павлодар)
* 1993 — 4:1 («Зенит», Көкшетау)
**Қу-Арасан минералды суы** - Жетісу Алатауының оңтүстік бөктерінде, Көктал ауылының (Панфилов ауданы) солтүстігінен 23 км, Арасан ауылынан 3 км жерде Бурақожыр (Борохудзир) өзені аңғарының оң жағалауында орналасқан. Теңіз деңгейінен 1050-1160 м биіктікте.

Ұңғымалары
----------

1983 жылы бұлақтар маңынан екі ұңғыма қазылған, бірінен су деңгейін 3,6 м-ге, екіншісінен 12,2 м-ге төмендеткенде 3600 м³ су алынған. Ұңғымалардың суы жылы (26 – 36°С), минералдылығы 0,6 – 1,2 г/л, аз сілтілі (рН 7,8), химиялық құрамы сульфатты-хлорлы натрийлі.

Құрамы
------

Судың құрамында кремний қышқылы 70-96 мг/л, фтор 7-8 мг/л, литий 0,62 мг/л, күшәла 0,125 мг/л, радон 46-113 эман, т.б. элементтер бар.
  

Ерітінді газдың құрамында азот (74%), оттек (25%), көмір қышқыл газы (2,8%), аргон (0,7%), гелий (0,007%) ұшырасады.

Емдік қасиеті
-------------

Минералды судың қан жүру, қозғалу және жүрек, жүйке, асқазан, кардиосклероз, радикулит, полиомиелит, гинекология ауруларына шипасы зор.
  

Қу-Арасан минералды суының маңында 1967 жылдан "Жаркент-Арасан" шипажайы жұмыс істейді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
**Мевалонаткиназа** - адамдарда *MVK* генімен кодталатын фермент (әсіресе киназа). Мевалонаткиназалар бактериялардан бастап сүтқоректілерге дейінгі көптеген организмдерде кездеседі. Бұл фермент келесі реакцияны катализдейді:

 ATP + *(R)* - мевалонат {\displaystyle \rightleftharpoons } ADP + *(R)* -5- фосфомевалонаты

Функция
-------

Мевалонат изопреноидтар мен стеролдар синтезіндегі негізгі аралық өнім, ал мевалонаткиназа негізгі ерте фермент болып табылады. Мевалонат жолындағы екінші фермент ретінде ол мевалонат-5-фосфатты өндіру үшін мевалон қышқылының фосфорлануын катализдейді. мевалонаткиназа белсенділігінің 5-10%-ға төмендеуі мевалонаткиназа тапшылығымен байланысты, нәтижесінде аралық мевалон қышқылы жинақталуы мүмкін.

|  |
| --- |
|  Мевалонат жолы |

Клиникалық маңызы
-----------------

Ақаулар гипериммуноглобулинемия D қайталанатын безгегімен байланысты болуы мүмкін.

Осы геннің мутациясынан туындаған мевалонаткиназа тапшылығы мевалондық ацидурияға әкеледі, психомоторлық тежелумен сипатталатын ауру, гепатоспленомегалия, анемия және қайталанатын фебрильді криздер. Бұл гендегі ақаулар сонымен қатар D гипериммуноглобулинемиясын және лимфаденопатиямен, артралгиямен, асқазан-ішек жолдарының бұзылуымен және тері бөртпелерімен байланысты қызбаның қайталанатын эпизодтарымен сипатталатын бұзылыс мерзімді безгегі синдромын тудырады. Аурудың белгілері әдетте нәресте кезінде басталады және қосымша стресс немесе бактериялық инфекция арқылы туындауы мүмкін. Мевалонаткиназа тапшылығы бар балалар ұзақ уақыт бойы диагноз қойылмаған күйде қалуы мүмкін, өйткені қазіргі уақытта балаларда ауруды дәл анықтау үшін жеткілікті ғылыми деректер жоқ.

Сондай-ақ қараңыз
-----------------

* Мевалондық ацидурия
* Мевалон қышқылы

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Entrez Gene: mevalonate kinase.
2. ↑  "Molecular cloning of human mevalonate kinase and identification of a missense mutation in the genetic disease mevalonic aciduria". *The Journal of Biological Chemistry* **267** (19): 13229–38. July 1992. doi:10.1016/S0021-9258(18)42199-0. PMID 1377680.
3. 1 2  Entrez Gene: mevalonate kinase.
4. ↑   *Hyper-IgD syndrome/mevalonate kinase deficiency: what is new?*.
5. ↑   *Mevalonate kinase genotype in children with recurrent fevers and high serum IgD level*.
6. ↑  260920

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* mevalonate+kinase at the US National Library of Medicine Medical Subject Headings (MeSH)
* PDBe-KB provides an overview of all the structure information available in the PDB for Human Mevalonate kinase
**Динамо Ош футбол клубы** — Қырғызстанның Ош қаласындағы футбол клубы. 1993 жылы құрылып, 2003 жылы таратылды.

Тарихы
------

1993 жылы "Динамо" деген атаумен құрылды да, 1996 жылы "Алай" клубымен бірігіп, "Динамо-Алай" аталды. 2002 жылы "Динамо-УВД" деп атауы өзгертілді. 2003 жылы "Алай" мен "Динамо" қайта бөлінді. 

2003 жылдың соңында "Динамо" таратылды да, футболшыларының біразы "Алайға" ауысты.

Жоғары көрсеткіштері
--------------------

* Қырғызстан чемпионатында 4-орын: 2002
* Қырғызстанның оңтүстік аймағында екінші орын: 1992, 1998

Футболшылары
------------

* Мирлан Мирзалиев
* Марат Маманов
* Махаммадумар Байматов
* Абдумалик Мавлянов

Тағы қараңыз
------------

* Алай (футбол клубы)

Сілтемелер
----------

*
**Қоңқасова Гүлжан Ақынбайқызы** — 1957 жылы Алматы облысының Нарынқол ауданындағы Көкпек ауылында дүниеге келген. С.М.Киров 
атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің филология факультетін бітірген (1981). Г.Қоңқақова "Қайнар" баспасында 1982—1994 жылдар аралығында әуелі кіші редактор, кейін жоспарлау, қадағалау және насихат редакциясында редактор болып қызмет істеді .

Ол негізінен баспада шыққан кітаптарды радио, телевидение, өзге де баспасөз беттерінде насихаттау, жарнамалау жұмыстарымен айналысты.

Республика көлеміндегі әртурлі кітапханалармен байланыстар орнатып, оқырмандар конференциясын жиі өткізіп тұрды.

Гүлжан Ақынбайқызының осы еңбектері кезінде өз жемістерін беріп, "Қайнар" басылымдарының халық арасында кең тарауына белгілі дәрежеде ықпал жасады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері. Анықтамалық", Алматы,"Білім" баспасы, 2005 жыл - 576 бет. ISBN 9965-09-134-X
**Бискра** – Алжирдің солтүстігіндегі қала 

Халық саны 190 000 адам (2005 жылғы халық санағы бойынша). Бұл жерлерді 9 ғасырда арабтар басып алған болатын. 12 ғасырдың басында қала Заб жартылай тәуелсіз мемлекетінің астанасы болған. Алайда 13 ғасырда Ифрикия мемлекетін басқарып отырған Хафсидтер әулеті қаланы басып алады. 1552 жылы Бискраны Осман империясы жаулап, түріктердің билігі 19 ғасырға дейін жалғасты. 1844-1962 жылдар аралығында қала Францияның отары болды. Осы жылдар аралығында қалада қамал салынды. Бискра француз әскері мен жергілікті көшпенді тайпалардың қарулы қақтығыстардың алаңына айналды. Қазіргі таңда қала экономикасы ауылшаруашылығына негізделген.

Дереккөздер
-----------
Күмістелген alto саксафоны
**Металдандыру** (plating) сыртқы түрін және ұзақ сақталуын арттыру мақсатында металды немесе басқа да материалдарды, мысалы, пластика я фосфорды берік, түзу мателды қабатпен қаптау. Бұрынғы кезде затты қаптау («Шеффилді тарелка») әдісі ретінде Т.Булсовер ойлап тапқан процес қолданылатын. Бұл қаптау әдісі күмістің екі қабаты арасындағы жездің бір қабатынан тұратын. Қазіргі кезде заттың сыртын алтын, күміс, тат баспайтын болат, палладий, мыс және никель сияқты материалдармен қаптау барысында оны қажет деп тапқан металдың ерітіндісіне батырып сосын электрохимиялық немесе химиялық әдіспен (гальвандау) сыртына сіңдіреді. Қаптауларды сәнділік үшін жасайды, бірақ көбінесе оларды тат баспау үшін және беріктігін арттыру үшін қолданады. Көптеген көліктердің тетіктерін, электр бұйымдарынды, қыш пен асхана құралдарынды, темірден жасалған тауарларды, су жүргізетін құбырларды, электронды құрал-жабдықтарынды, сымдарды, ұшақтар мен ғарыштық аппараттарына арналған бұйымдарды және құрал-саймандарды қызмет ету мерзімін арттыру үшін металдармен қаптайды.

Cілтемелер
----------

1. Қазақ энциклопедиясы
*Қатты күйдегі металдардың негізі кристалл торы болып табылады, оның түйіндерінде оң иондар, ал иондардың арасындағы кеңістікте еркін электрондар қозғалады.*
Металдардағы еркін электр зарядын тасымалдаушылар **электрондар** болып табылады.
**Металдардағы электр тогы**-еркін электрондардың реттелген козғалысы.
Электр өрісінің әрекетінен металдардағы электрондардың қозғалыс жылдамдығы онша үлкен емес. Ал өткізгіш ішіндегі электр өрісінің таралу жылдамдығы өте үлкен, ол шамамен жарық жылдамдығына тең болады (300000 км/с).

  

```
                                             санат:металдардағы электр тогы
```
**Фре́дерик** **округі** (ағылшын тілінде *Frederick County*) — Мэриленд штатының солтүстігіндегі округ. Округтің әкімшілік орталығы (*county seat*) - аттас қала. Фредерик округі солтүстікте Пенсильваниямен, оңтүстікте Виргиниямен, батыста Вашингтонмен, шығыста Кэрролл, оңтүстік-шығысында Хауард және Монтгомеримен шектеседі. 2000 жылғы дерек бойынша, округте 195 277адам тұрды. Ал 2005 жылғы дерек бойынша, 

220 701 адам тұрады. Округ атауы  Балтимордың 6-бароны және Мэриленд губернаторы Фредерик Калверттің құрметіне қойылған.

Мәліметтер
----------

* Қала ресми түрде 1748 жылы құрылды.
* Жер көлемі: 1728 км².
* Халық тығыздығы: 114 адам/км².
* Координаттары: 39°28′12″ с. ш. 77°24′00″ з. д.﻿ / ﻿39.47° с. ш. 77.4° з. д. (G) (O)

Дереккөздер
-----------

* Сайт администрации округа
**Фред Армисен** (ағылш. *Fred Armisen*, 2 желтоқсан 1966 жыл) – америкалық актер, әнші, Saturday Night Live тобының мүшесі, «Евротур» және «Двойной КОПец» фильмдерінің арқасында танымал атанған.

Өмірбаяны
---------

Фред Армисен Миссисипидегі Хаттисбург қаласында өмірге келген. Ол кішкентай болғанында, ата-анасы Манхэттенге көшіп кетеді. Балалық шағын Лонг-Айлендтегі Уолли Стрим ауылында өткізеді. Оның анасы Венесуэлалық болса, әкесі неміс және жапондық тегінен болатын. Фред Нью-Йорктегі School of Visual Arts академиясында оқып, дабыл қағушының карьерасын бастау үшін оқуын тастап кетеді.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Фред Армисен
Петр Андреевич Вяземский
 
**Вяземский Петр Андреевич** (23.7.1792, Мәскеу-22.11.1878, Баден-Баден)-князь, орыс ақыны, әдебиет сыншысы. Дворян отбасында туған. Тұңғыш өлеңдері 1808 жвлв жарияланды. А.И.Герцен 1854 жылы Лондонда бастырған «Орыс тәңірісі» атты өлеңі (1828) патша бюрократиясына қарсы бағытталған. Оның өлеңдері декабристер поэзиясымен үндес болды. Эпигондық классицизмге қарсы шығып, романтизмді қорғады.А.С. Пушкинмен бірге «Арзамас» әдеби үйірмесіне қатысып, карамзиншілерді жақтады. Кейін патша сарайына жақын болып, цензураны (1856-1858) басқарды. 1863 жылдан бастап көбіне шетелде тұрған.

Дереккөздер
-----------

Қазақ энциклопедиясы
**Куприянов Петр Андреевич** (27. 01. 1893, Санкт-Петербург — 13. 03. 1963, Ленинград) - совет хирургi, Мед. FА-ның академигi (1944) және вице-президентi (1944-1950). РКФСР-дiң еңбек сiц. ғылым қайраткері (1942), Соц. Еңбек Epi (1963), мед. қызметінің ген. – лейтенанты. Әскери–мед. академияны (1915) бiтiрген. 1930-1949 жылдары Ленинград мед. институтының хирургия кафедрасының меңгерушiсi және 1944 жылдан С. М. Киров атынд. Әскери–мед. академиясының хирургия кафедрасының бастығы. Ұлы Отан соғысы кезiнде (1941-1945) Солтүстiк және Ленинград майдандарының бас хирургi. Куприянов 3 Ленин орденiмен, 5 басқа орден және медальдармен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы.1975. Том 6
Петр Гаврилович Дмитриенко
**Петр Гаврилович Дмитриенко**

1958 жылы 25 қыркүйекте Көкшетау облысы Щучье ауданының Успено-Юрьевка ауылында туған. Орыс.

Әкесі - Дмитриенко Гаврил Захарович (1925-1975). Анасы -Дмитриенко Зоя Федоровна (1929 жылы туған), зейнеткер. Ленин орденді С.М. Киров атындағы Омбы ауылшаруашылық институтын (1981) ғалым-агроном мамандығы бойынша; Қазіргізамандық гуманитарлық академияны (Мәскеу қаласы, 2007) заңгер мамандығы бойынша бітірген.

Орыс және қазақ (сөздікпен) тілдерін біледі.

«Нұр Отан» ХДП мүшесі (2001 жылдан).

1977 жылдың мамырынан тамызына дейін - Петропавл кеңшары Соколовка ауылының экономисі. 1977 жылдан - Ленин орденді С.М. Киров атындағы Омбы ауыл шаруашылығы институтының студенті. 1981 жылдан -Петропавл кеңшарының Соколовка ауылы директорының 
орынбасары, аға агрономы. 1984 жылдан Көкшетау облысы Соколов ауданының «Налобинский» кеңшарының Налобино ауылының бас агрономы, 1987 жылдан - партком хатшысы, кеңшар директоры. 1995 жылдан - СҚО Соколов ауданының әкімі. 1997 жылдан - СҚО Қызылжар 
ауданының әкімі. 2002 жылдың маусымынан - Петропавл қаласы әкімінің кеңесшісі. 2002 жылдың желтоқсанынан -СҚО Коммуналдық меншікті және жекешелендіруді басқару департаментінің бастығы. 2004 жылдан - СҚО Табиғат ресурстары және табиғатты пайдалануды реттеу департаментінің бастығы.

2007 жылдан бері - ҚР Парламенті Мәжілісі «Нұр Отан» ХДП партиялық тізімі бойынша 4-ші шақырылымының депутаты, Аграрлық мәселелер комитетінің мүшесі.

ҚазКСР Жоғарғы Кеңесінің депутаттығына кандидат (1990), 
Соколов мәслихатының депутаты (СҚО Соколовка ауылы, 1992-1995).

Қазақстанның Орыс, славян және казак ұйымдары қауымдастығының Солтүстік-Қазақстан бөлімшесінің төрағасы.

«Құрмет» орденімен (2001); «Астана» (1998), «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Кеңес әскерлерінің Ауғанстаннан шығарылуының 15 жылдығына естелік» (2004), «Тыңға 50 жыл» (2005), «Қазақстан Конституциясына 10жыл» (2005), «Қазақстан Парламентіне 10 жыл» (2006) медальдарымен марапатталған.

Әскери атағы - запастағы подполковник.

Діни көзқарасы - атеист.

Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.

Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Өркендей беретін ел».

Хоббиі - саятшылық, балық аулау.

Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи романдар.

Үйленген. Жұбайы - Дмитриенко Валентина Григорьевна (1957 жылы туған), кәсіпкер. Ұлы - Дмитрий (1979 жылы туған); қызы -Дарья (1983 жылы туған).

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Республикасында кімнің кім екені - 2011 жыл. Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 ІSВN 978-601-278-473-2
**Оңтүстік Корея музыкасы** Корей соғысының соңынан бастап қазіргі кезге дейін дамып келе жатыр. Оның негізі, сол жерде жылдар бойы тұрып келе жатқан кәріс халқының музыкасы. Заманауи оңтүстік кәріс музыкасы 3 категорияға бөлінеді: дәстүрлі кәріс халқының музыкасы, заманауи музыка немесе к-поп, батыс танымал емес музыкасы.

Дәстүрлі кәріс музыкасы
-----------------------

Жапон елінің отарлау саясаты кезінде кәріс музыкасы іс жүзінде жойылған, бірақ соғыстан кейін патриоттық және халық әндері қайта жандана бастады. 1948 жылы Корея Оңтүстік және Солтүстік болып бөлінді, сол себептен музыкаға деген көзқарас та екіге бөлінді. Корей дәстүрлі музыкасы ұлттық, ритуалды және классикалық музыканы қамтиды. Ұлттық музыканың негізгі жанрларына санджо, пхансори және нонъак жатады. Ритуалды музыкаға аак, хянак және танак жатады.

Танымал музыка
--------------

Танымал музыкаға ағылшын тілінде K-pop, немесе кәрісше каё (가요) жатады. Қазіргі замандағы к-попта би топтары басым болып келеді. Олардың құрамына би дағдылары жақсы дамыған сымбатты әртістер жатады.Қазіргі таңда кәріс музыкасы және эстрада әртістері таным болғандықтан, азиаттар оларды Халлю (한류) деп атап кеткен. Ол заманауи кәріс музыкасының бүкіл әлемге әсерін білдіреді. Бүгінгі таңда Оңтүстік Кореяның поп-мәдениеті жастар мәдениетінің қозғаушы факторларының бірі болып табылады және ол Азия-Тынық мұхиты аймағындағы ерекше назар аудара отырып, Қытай, Гонконг, Жапония, Тайвань және Оңтүстік-Шығыс Азияның едуір бөлігінде таралған.
Жанрлар: трот, рок, фолк, хип-хоп және айдол-топтар.

PSY

Классикалық музыка
------------------

Корейлік симфониялық оркестрлерде танымал солисттер мен орындаушылар өз өнерлерін көрсетеді. Балаларға музыка сабағын беретін Ли Шин әлемге танымал кәріс классикалық музыка композиторы болып табылады. Yiruma сияқты пианисттер мен композиторлар 2000 жылдардың аяғында батыста танымал бола бастаған. Көптеген көрнекті әлемдік композиторлар Корея елінен шыққан. Олардың ішінде Ли Ёнъ Чжа, ол 1931 жылы Вонджуда дүниеге келген және Жоғары ұлттық Париждік консерваториясының музыка және би факультеттерінде білім алған. Ол өз білімін Манхэттендық музыка мектебінде жалғастырған. Ли кәріс соғысы кезінде жапон ауыртпаушылықтарын басынан кешірген, бірақ оған қарамастан, ол 20 ғасырда кәріс музыкасын көкке өрлетті.

Дереккөз
--------

1. ↑ «South Korea’s pop-cultural exports: Hallyu, yeah!». The Economist. 2010-01-25. Retrieved 2012-04-01
2. ↑ Russell, Mark James. Pop Goes Korea: Behind the Revolution in Movies, Music, and Internet Culture. Berkeley, CA: Stone Bridge, 2008. Print.
3. ↑ Stephen Epstein: Korea’s indie rock scholar, Korea.net. Retrieved 31 January 2014.
4. ↑ University of South Florida (2012), Celebrating women composers
**Петр Алексеевич Прзоров** - колхоз өндіріс ұйымдастырушылардың бірі. Социал Еңбек Ері атағын екі рет алған. Киров облысы, Кумен ауданы *"Красный Октябрь"* колхозының председателі. 1926 жылдан КПСС  мүшесі. 1919 - 1920 ж. Қызыл Армия қатарында болды. 1920-1923 ж. ауылдық мектептің оқытушысы болды.

Еңбектері
---------

Петр 1924 ж. Чекоти қыстағында жерді бірігіп өңдеу серіктігін ұйымдастырды, ол коммуна, одан кейін *"Красный Октябрь"* колхозы болды. Өмірініңақырынадейін Петр осы колхозды басқарды. Ол басқарған колхозозат шаруашылыққа айналды. 1967 ж. колхоз Ленин орденімен мрапатталды. Петр - КПСС 20-23 съездерінің делегаты.3-7 сайланған РСФСР Жоғарғы Советінің депутаты.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1976 ж. 9 том
**Сүлейменов Бейсенбай Жолдасбекұлы** (1951 жылы 27 қыркүйекте Түркістан облысы, Мақтаарал ауданы, Ш. Ділдәбеков кеңшарында дүниеге келді) - журналист, баспагер.

Қоңырат тайпасының Құлшығаш руынан шыққан.

1973 жылы ҚазМУ-дің журналистика факультетін тамамдап, Жезқазған облыстық "Жезқазған туы" газетінде қызмет жолын бастады.

1975-1976 жылдары ОҚО Киров ауданындағы "Шұғыша" газетінде әдебиет және мәдениет бөлімінің меңгерушісі, 1976—1980 жылдары республикалық "Қазақстан пионері" (қазіргі "Ұлан") газетінде тілші, аға тілші, бөлім меңгерушісі, жауапты хатшы, бас редактор қызметтерінде болды.

Латын Америкасы жайлы "Кечуа тайпасының үндістері" (1985 ж.), "Қуанышты күн" повесть, әңгімелер жинағы 1989 жылы "Жалын" баспасынан жарық көрді. 1992 жылы Америка континентінің ашылғанына бес жуз жыл толуына орай Б. Сүлейменовтың "Бес ғасыр атылмаған садақ" кітабы жарық көрді.

1990—1995 жылдары Алматы облыстық "Полиграфия" өндірістік бірлестігінде "газет" баспасының директоры қызметінде болды. Бейсенбай Сулейменов — республикалық жекеменшік баспагерлердің алғашқыларының бірі.

1995—1999 жылдары "Әл-Фараби" баспасының, ал 1999 жылдан қазірге дейін "Құс жолы" баспасының директоры. "Әл-Фараби" баспасы "Қазақстан-Сорос" қорының бірнеше кітабын шығарды. Олардың ішінде Б.Майтановтың "Мұхтар Әуезов - суреткер", А.Қыраубаеваның "Ежелгі әдебиет", төменгі сынып оқушыларына арналған қосымша оқулық кітаптары бар.

Алматы облысының Көп томдық "Боздақтар" энциклопедиясы да осы баспадан жарық көрді. "Қатев" қоғамдык қорының тапсырмасымен "Нұрсұлтан Назарбаев", "Қазақ тілі", "Қазақ мәдениеті", "Ұлағат", "Жетістікке жету жолдары", "Апаш-Анадолы Ұлылары" кітаптарын және "Қазақстан" фотоальбомын қазақ, түрік тілдерінде шығарды. "Рөза Рымбаева", "Түркістан" фотоальбомдары қазақ, орыс, ағылшын тілдерінде басылып шыкты.

Жазушы әл-Халел Қарпықтың әдеби-көркем "Әлем жұлдыздары" сериясымен "За сплоченность, процветание тюркского мира и ...", "Мухамед и Ясави", "Туркестан — священная колыбель тюрок", "Славлю өтечество и человечество!" т.б. кітаптары жарық көрді.

Журналист-жазушы Т.Сүйінбайдың "Тұңғыш қазақ ғарышкері Тоқтар Әубәкіров" ғұмырнамалық-эссесі он мың данамен шықты..

Дереккөздер
-----------

1. ↑  АҚМЫРЗА ƏУЛЕТІ, Алматы қаласы, 2020 ж. ISBN 978-601-80797-7-4 PDF.js viewer.
2. ↑  "Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері", Анықтамалық,"Білім" баспасы, Алматы, 2005 ж. ISBN 9965-09-134-Х1981-89

}}
*Басқа мағыналар үшін Ниоба деген бетті қараңыз.*
Абрахам Блумарт, *Ниоба және оның балалары*, 1591
**Ниоба** (**Ниобе́я**; көне грекше: Νιόβη, лат. *Niobe*) - көне грек мифологиясының кейіпкері. Балаларынан айрылған ананың символын білдірген. 

Тантал мен Дионаның қызы болған, Фива патшасы Амфионға тұрмысқа шыққан және оған 6 ұл мен 6 қыз туған (Гесиод бойынша, **10** ұл және *10* қыз немесе 9 және 10; Гомер бойынша **6** ұл және 6 қыз , Ферекид те солай айтқан; Гелланик бойынша — **4** ұл және 3 қыз , Геродор бойынша 2 ұл және 3 қыз (Аполлодор); Лас бойынша 7 және 7, Алкман бойынша - 10 және 10, Сапфо **9** ұл және 9 қыз, Мимнерм және Пиндар бойынша — **20**), Вакхилид бойынша 10 ұл 10 қыз. Екі баласы: Аполлон және Артемидасы бар Лето құдайға ол өзінің ұрпағының көптігімен мақтанып, қателік жасаған. Мақтаншақтығы үшін Ниобаның барлық баласын Аполлон, барлық қызын Артемида өлтірген. Ниоба қатты қайғарғаны соншалық басқа құдайлар оны Сипил (Измир маңында, Түркия) тауындағы қары ерігенде тоқтамай жылайтын құзға айналдырып жіберген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мифы народов мира. М. 1991-92. В 2 т. Т.2. С.222-223, Любкер Ф. Реальный словарь классических древностей. М. 2001. В 3 т. Т.2. С.456
2. ↑  Еврипид. Кресфонт, фр.455 Наук; Антипатр Сидонский. Эпиграмма 70 Пейдж; Сенека. Медея 955
3. ↑  Гесиод. Перечень женщин, фр.183 М.-У.; Элиан. Пёстрые рассказы XII 36
4. ↑  Гомер. Илиада XXIV 604; Феодорид. Эпиграмма 18 Пейдж; Проперций. Элегии II 20, 8
5. ↑  Схолии к Еврипиду. Финикиянки 159 // Комментарий Д. О. Торшилова в кн. Гигин. Мифы. СПб, 2000. С.20
6. 1 2 3  Элиан. Пёстрые рассказы XII 36
7. ↑  Авл Геллий. Аттические ночи XX 70 // Комментарий Д. О. Торшилова в кн. Гигин. Мифы. СПб, 2000. С.20
8. ↑  Вакхилид, фр.20d Бласс
9. ↑  Диодор Сицилийский. Историческая библиотека IV 74, 3; Ювенал. Сатиры VI 177
***Ағдарбек Ыбыраев*** (1911-1979), ҚазКСР еңбек сіңірген артисі (1962). Арғын тайпасы, Қаракесек руының Сарым бұтағынан шыққан.[1] Алматыдағы қазақ драма театры студиясын бітіріп (1939), арнайы жолдамамен С. Сейфуллин атындағы Қарағанды облыстық қазақ драма театрына қабылданды. Содан 40 жыл бойы өмірінің соңғы күніне дейін өнердін қара шаңырағыңда еңбек етті. Ол орыс жөне шетел классиктерінің, кеңес және қазақ драматурттері шығармалары бойынша қойылған спектакльдерде 100-ден астам рөлдер ойнады. «Ревизорда» — Дуанбасы, «Қозы Көрпеш—Баян сұлуда» — Қодар, «Амангелдіде» — Амангелді, «Еңлік—Кебекте» Есен т. б. бейнелерді сомдады.[2]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қаракесек шежіресі», екінші том, Павлодар, «ЭКО» ЖШС баспаханасы, Т.А. Еңсебаев. Кітаптың таралымы – 500 дана. 2017
2. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5

*Бұл жаңа мақаланың бастамасы. Бұл мақаланы толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесуіңізді сұраймыз.*
Нинхурсаг
**Нинхурсаг** (Ninhursag) - месопотамия дінінде Адаб пен Киш қалаларының құдайы. 
Солтүстік Месопотамия көшпенділері үшін ерекше есептелген. Тасты қырлы жерлердің құдайы және шөл дала мен тау бөктерін тірілтетін қабілеті болған. Ананың жүзіндей және туу құдайы саналған. Қиналған ана және баласын аңсап жылаған ана, жас құлын бейнесінде болған. Оның күйеуі - Шульпа құдай. Балаларының ішінде ажалды құдай Мулуллиль болып, жыл сайын оған қайғыру рәсімін жасаған. 
Бұл құдайдың мiндеттерiнiң шеңберi бiр жағынан айқын сызбай және мәдени оның шумер тарихтың кенжелеу мерзiмдерiнде айқын кең таратуы болмай, патшалар және үкiметтер көне заманда оны өз аналарымен деп атады. Әртүрлi аттардың астында алға шыққан Нинхурсаг - (өмiр берген ханым) Нинту, (биiк ханым) Нинмах тағы басқалар, ең ежелгi тiзiмдерде Энки құдайы алда тұрады. Сiрә, бұл құдайлар - бастапқыда Ки(жер)деп аталды және Ананың(таңдай) әйелі болып есептелдi, ең ежелгi бейнелеумен, мақлұқаттарды аталуы тек құнарлылықтың қамқоршысы және өнiмдер болып табылды. Ол - құдай және оның сызығының анасы әйел етегi тәңiрлерi көпшiлiгiнде мәлiм болады. Нинхурсаг адам жаратудағы өте маңызды рөлде ойнады, сонымен бiрге болды. Оның мәдениеті кешiрек Инанны инанна мәдениетімен ығыстырылған.

Дереккөздер
-----------



Үлгі:Mes-myth-stub
**Бейсебай Кірісбаев** (12 қыркүйек, 1955-2003) - ақын.

  

1974— 1975 жылдары Ақсу аудандық (Талдықорған облысы) «Өмір нұры» газетінде әдеби қызметкер болды. 1980 жылы Қазақ мемлекеттік университетінің журналистика факультетін бітірген. 1980—1982 жылдары республикалық «Білім» қоғамының баспа бөлімінде кіші редактор қызметін атқарды. 1982—1985 жылдары «Қазақстан пионері» («Ұлан») газетінің әдебиет және өнер бөлімінде жұмыс істеді. 1985—1992 жылдары «Балдырған» журналының бөлім редакторы, 1992 — 2003 жылдары бас редактордың орынбасары қызметін атқарды.

«Тамшы» атты алғашқы жинағы 1979 жылы «Жалын» баспасынан жарық көрген. 1982 жылы «Алты әзілкеш» («Жалын», 1982) атты ұжымдық жинаққа топтама өлеңдері енген. «Аппақ бақ-бақ» («Жалын», 1984), «Адамша кел» (топтама, «Жалын», 1991), «Кілтипан» («Жалын», 1992), «Ықылық» («Жазушы», 1998), «Жаңылтпаштар» («Балауса», 1998) кітаптарының авторы.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса - Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл
**Анитеза** - шендестіру, мүлде қарама-қарсы ұғымдарды, жағдайларды, образдарды салыстыра не қарама-қарсы қоя отырып, ой мен сезімді әсерлі жеткізуге ұмтылатын стильдік, эстетикалық бейнелеу құралы, көркемдік әдістің бірі.. Анитезаның сөз өнеріндегі орны ерекше және ежелгі Анитеза бастауы мифтерде жатыр. 

Адамзаттың балаң кезеңіндегі дүниені аспан - жер, жарық - қараңғы, су, от, т.б. қарама-қарсы ұғыммен салыстыра тануы шендестірудің алғашқы белтілері. Сөз өнерінде анитеза жай тана салыстырудан көркемдік, бейнелік бояуымен өзгешеленіп тұрады. Қазақ әдебиеттану ғылымында бұл әдіске ең алғаш А.Байтұрсынов назар аударған: "Жайдағы қайғыдан қуаныш үстінде көрген қайғы жанға көбірек батады. 

Жарлылық қиындығы жасынан жарлы болғаннан гөрі байдан жарлы болғанға көбірек сезіледі. Көріксіз бетіндегі дақтан көріктің бетіндегі дақ көзге көбірек түседі. Тәттінің артынан ашылық, дәмдінің артынан дәмсіздік артығырақ білінеді. Сөз шығарушылар көп қолданады". Шендестіру қарсы мәндес сөздерді бір-біріне қарама-қарсы қою арқылы жасалады. Мысалы "Қан мен тер" (Ә.Нүрпейісов), "Соғыс және бейбітшілік" (Л.Толстой), "Қызыл мен қара" (Стендаль"), т.б. шығармалардың аты шендестіру арқылы тура немесе жанама болса да оның мәнін ашуға қызмет етіп түр. 

Қазақ ауыз әдебиетінің анитеза әдісін шеберлікпен қолданылған. "Қатыны семіз, epi арық, үй жұтынан сақтасын. Иесі семіз, аты арық, Тұз жұтынан сақтасын" (Мақал). Мұнда анитеза арқылы адам бойындағы кемшілік әсерлі бейнеленген. "Қара жерге қар жауар, Қарды көр де, етім көр. Қар үстіне қан тамар, қанды көр де, бетім көр" ("Ер Тарғын"). Бұл - сұлулықты эстетикалық талғаммен қарама-қарсы айқын, ашық түстерді салыстыра көрсеткен шендестірудің үздік үлгісі. Мысал жанрында да шендестіру нышандары бар: "Қасқыр мен қозы", "Қарта мен түлкі", "Бұлбұл мен есек", т.б. Қазақ әдебиетінде шендестірудің күрделі, көркемдік қуаты мол, эстетикалық әсері күшті үлгісін Абай жасаған: "Қар - аппақ, бүркіт - қара, түлкі - қызыл, Ұқсайды қаса сұлу шомылғанға...". "Аппақ ет, қып-қызыл бет, жап-жалаңаш, Қара шаш қызыл жүзді жасырғанда...". Абай реңі жағынан бір-біріне қарама-қарсы үш түсті алып, шендестіру арқылы негізгі бейне - төртінші суретті қиыннан қиыстырып бере алған. 

Сыртқы белгілерді салыстырумен бірге, адамның жай-күйі, ішкі сезімі, сыр-сипаты да шендестіру арқылы бейнеленеді: "Бір суып, бір ысып, Бір үміт, бір қауіп" (Абай). Қазақ әдебиетінде шендестірудің мұндай сәтті үлгілері көп кездеседі. "Шашын - қара, денен - ақ бұлт, жүзін - Ай, Тісін - меруерт, көзін - сәулем, құралай" (М.Жұмабаев). Анитеза - бейнелеу құралдарының көркемдік қуаты ерекше, көп қолданылатын түрі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   "Қазақ телевизиясы", Энциклопедия, "ҚазАқпарат" Алматы, 2009 1-т, ISBN 978-601-03-0070-5
**«Ана туралы аңыз»** — толық метражды көркем фильм. 1963 ж. Қазақфильм студиясы шығарған.

Сюжеті
------

Өз ұлын соғыста жоғалтқан, бұған қарамастан айналадағы адамдарға көмектесуге күш тапқан қарапайым әйел - ана туралы фильм. 

Фильм Ұлы Отан соғысы кезінде өрбиді. Ана оқуды, не жазуды білмейді. Майданнан хабарды хаттарды оқумен ғана білуге болатындығынынан, ана өзін-өзі оқытумен айналысып, поштаға пошташы болып жұмысқа тұрады. Әлденеше рет оған отбасыларға қайғылы хабар әкелуге тура келеді, және ол олардың қайғысын түсініп, соны жеңілдету үшін, ана өзіне аналарға деген жанашырлық жүгін алады.

Рөлдерде
--------

* Ана — Әмина Өмірзақова
* Асан — Мұхтар Бақтыгереев

Дереккөздер
-----------


1. ↑  Сказ о матери Мұрағатталған 24 ақпанның 2019 жылы.
**Жұлдызаралық газ.** Жұлдызаралық газдың химиялық құрамы шамамен жұлдыздар сияқты: ең көп бөлігін – сутегі, шамалы – гелий, өте аз мөлшерде – барлық қалған химиялық элементтер құрайды. Жұлдызаралық газдың массасы біздің Галактикадағы барлық жұлдыздардың қосынды массасының бірнеше пайызын құрайтындықтан өте үлкен, ал газдың тығыздығы шамамен 10 кг/м³-ке тең. Мұндай тығыздықтың болуы 1-2 см³ жұлдызаралық кеңістікте тек бір ғана газ атомы бар екенін көрсетеді. 

Жұлдызаралық газдардың қорлары үнемі өзгеріп отырады: олардың бір бөлігі жұлдыздар құрамына ауысады, ал жұлдыздардың өмір сүру процесінде қалғаны Жұлдызаралық кеңістікке ығыстырылады. Жұлдызаралық газ мөлдір және кеңістікте ретсіз газ бұлттарын құрай таратылады.
Амьен Құдай-ана соборы
Амьен Құдай-ана соборы - (фр.  Амьен қаласындағы католиктік епископтардың кафедралы соборы .
Собор XIII ғасырда салынған.
Архитекторлары - Робер де Люзарш, Тома де Кормоң Рено де Кормон.
Францияның солтүстік- батысындағы Пикардия атты тарихи облыста орналасқан.

Собордың аумағы - 200 000 шаршы метр, яғни Франциядағы готика стилиндегі соборлардың ішіндегі ең ауқымдысы және ең биігі.
Собордың ішкі көрінісі керемет безендірілген. Батысындағы әдемі қасбеті (фасады) барынша мұқият ойластырылып салынған, ал оңтүстік жағындағы қасбетінде «Алтын Мадонна» атты мүсін орналасқан.
Собордың биіктігі - 145 м, ені - 59 м, шіркеу орта нефінің биіктігі - 42,5 м. Бұл бүкіл Франциядағы толық салынған соборлардің ішіндегі ең биік нефтің бірі болып табылады.

Собордың ішіне шамамен 10 000- нан аса адам сыяды.
Амьен соборы готикалық сәулет өнеріне өзгерістер енгізіп, өнердің бұл түрін арттыруға ерекше үлес қосқан.
Амьен соборы француз соборларының ең көркем классикалық үлгісі болып табылатын Шартр және Рейм соборларымен қатар тұр.

Собордағы мүсіндер арасында жергілікті тұрғындар пір тұтатын Викторик, Фусциан, Генциан, Домитус, Ульфия, Фирмин сияқты әулиелердің мүсіндері бар.

Өлшемдер
--------

Собор интерьері
* Сыртының ұзындығы: 145 м
* Ішінің ұзындығы : 133,5 м
* Нефінің ені: 14,6 м
* Бүйір нефінің ені: 8,65 м
* Трансептінің ұзындығы: 70 м
* Күмбезінің биіктігі: 42,3 м
* Шпицінің биітігі : 112,7 м
* Ауданы: 7 700 м²
* Ішінің ауданы: 200 000 м³

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алматы: "Аруна" баспасы. 208 бет. Сер.:"1100 қызықты дерек".
**Жұбантам мұнай кен орны** — Каспий маңы ойпатының оңтүстік-шығыс ернеуі маңы өңіріндегі мұнай кен орны. Кен орны 1986 жылы ашылған.

Географиялық орны
-----------------

Атырау облысында, Құлсары станциясынан солтүстік-шығыста 90 км жерде орналасқан.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Мұнайлы құрылым бойлыққа жуық бағытта созылған тұз күмбезімен байланысты қалыптасқан. Күмбездің төбесі 500 м тереңдікте. Үш сәулелі (үш тармақты) грабен арқылы көтерілім оңтүстік-шығыс, батыс және оңтүстік қанаттарда дараланған. Ең түсіңкі келген моноклинді оңтүстік қанатта мұнай жатындары орналасқан. Триас, юра және бор шөгінділерінен құралған тұз бетіндегі таужыныстар жиынтығы саздардың, алевролиттердің, құмтастардың кезектесе қабатасқан қойнауқаттары мен будаларынан тұрады. Төменгі бордың баррем және готерив шөгінділерінің мұнайлылығы анықталды. Бұлардың құрамында 8 өнімді горизонт бөлінді. Жатындардың жатыс тереңдігі 390-560 м-ге дейін өзгереді. Терригендік таужыныстардан құралған қуысты жинауыштардың кеуектілігі 27%. Қалыңдығы 5 м-ден 12 м-ге дейінгі саз қабаты жапқыш рөлін атқарады.

Қанығу сипаты
-------------

Өнімді горизонттардың жалпы қалыңдығы 4,8-18,9 м, тиімді және мұнайға қаныққан қалыңдығы 1,8-4,7 м. Мұнайға қанығу коэффициенттері 0,5-063. Табиғи қорқоймасының типі жағынан жатындар қойнауқаттық, тектоникалық тұрғыдан қалқаланған, кейде литологиялық тұрғыдан шектелген. Су-мұнай жапсары -310 және -472 м-лік белгілерде орныққан. Қойнауқаттық қысым көрсеткіштер 0,78-5,7 Мпа, температурасы 22-33°С. Өнімді горизонттардан мұнай шығымдылығы 2,2-6,6 м3/тәу. Барлық горизонттардың мұнайы түгелге дерлік ауыр.

Тығыздығы, құрамы
-----------------

Олардың тығыздығы қойнауқаттық жағдайда 870-928 кг/м3. Екі горизонттың мұнайы аз күкіртті (011-0,17%) қалған горизонттардағы күкірт мөлшері 0,5-1,63% парафиндері-3,7%, шайырлары -7,5-13%, аз мелшерде асфальтендер бар (0,39-0,88%). Жатындардың режимі серпінді суарынды. Кен орны барлануда.