*Басқа мағыналар үшін Ақтоғай ауданы деген бетті қараңыз.*
**Ақтоғай ауданы** – Павлодар облысының солтүстік-батысында орналасқан аудан. 
Ауданның әкімшілік орталығы – Ақтоғай ауылы облыс орталығынан солтүстік-батысқа қарай 116 км жерде, Ертіс өзенінің сол жағасында орналасқан. Негізі жер ауып келген шаруалардың құнды жерлерді игеруімен байланысты 1907 жылы қаланған. 

Ауыл шаруашылық алабының аумағы соның ішінде егістік жерлер – 36,4 мың га, шабындық жерлер – 34,1 мың га, жайылымдар – 594,1 мың га, тыңайған жерлер – 246,0 мың га, бау-бақшалар – 0,45 мың га, көпжылдық өсімдіктер – 0,05.

Физикалық-географиялық сипаттамасы
----------------------------------

### Географиялық жағдайы

Ауданы 9,8 мың км². Солтүстігінде Ертіс ауданымен, оңтүстігінде — Ақсу және Екібастұз қалаларының ауылдық аймақтарымен, батысында — Ақмола облысының Ерейментау және Солтүстік Қазақстан облысының Уәлиханов аудандарымен, шығысында — Тереңкөл және Павлодар аудандарымен шектеседі.

### Климаты

Климаты қатал континентальды. Қаңтар айындағы орташа температура −17°-18°С, шілде айында— +20°+21°С. Атмосфералық жауын-шашынның жылдық мөлшері — 250-300 мм.

### Жер бедері және гидрография

Аумақтың жер бедері— жазық (Ертіс жазығы). Жер қойнауындағы табиғи құрылыс материалдары зерттелінген. Аудан аумағында Ертіс, Сілеті (өзен), Шідерті өзендері, Жаалулы, Тобылғысор, Тайқоңыр, Сасықсор және т.б. көлдері өтеді. Топырағы қою қызғылт. Тың және тыңайған жерлерді игеру кезінде аудан аумағының көп бөлігі жыртылған.

### Флора және фауна

Дәнді, бетегелі, қылқан селеу өседі. Қасқыр, түлкі, қоян, қарсақ, борсық, суыр, аламандар мекен етеді.

Халқы
-----

| 1939 | 1959 | 1970 | 1979 | 1989 | 1999 | 2009 | 2021 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  17131 | ▲25687 | ▲37642 | ▼30725 | ▼29308 | ▼21056 | ▼15114 | ▼12122 |

### Этникалық құрамы

Ұлттық құрамы (2012 жылдың 1 қаңтарына) 

* қазақтар — 10 580 адам (75 %);
* орыстар — 1 892 адам (13,48 %);
* украиндар — 702 адам (5 %);
* немістер — 279 адам (1,99 %);
* татарлар — 99 адам (0,71 %);
* белорустар — 88 адам (0,63 %);
* басқалары — 390 адам (2,78 %);
* Барлығы— 14 030 адам (100,00 %).

### Санның серпінділігі

1999 жылы халық саны — 21,0 мың адамды, 2012 жылы — 14,0 мың адамды құрады. Халықтың орташа тығыздығы 1999 жылы 1 км² 2,15 адамнан, ал 2012 жылы 1,43 адамнан келді.

Тарихы
------

1938 жылы Куйбышев ауданы ретінде құрылған. Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 1963 жылы 2 қаңтардағы Президиумы Жарғысымен Краснокутск ауылы орталығы бар Краснокутск ауданы болып өзгертілді. Қазақстанның Жоғарғы Кеңесінің 1993 жылдың 4 мамырындағы Президиумы Қаулысымен Ақтоғай ауданы болып өзгерді. Қазақстан Республикасы Жоғарғы Кеңесінің Қаулысымен 1993 жылдың 7 қазанында Ақтоғай ауданының орталығы - Краснокутск ауылы Ақтоғай болып өзгерді.

Әкімшілік-аумақтық бөлінуі
--------------------------

Аудан аумағындағы 7 ауылдық округте 31 ауыл бар:

| Ауылдық округ
  | Халқы (2009)
  | Елді мекендері |
| --- | --- | --- |
| Ақжол ауылдық округі | 1347 | Ақжол, Барлыбай, Басқамыс, Қарақоға, Разумовка ауылдары |
| Ақтоғай ауылдық округі | 5611 | Ақтоғай, Жоламан, Қарабұзау, Приреченское, Харьковка ауылдары |
| Жалаулы ауылдық округі | 1382 | Жалаулы, Балтасап, Қарасу, Шолақсор ауылдары |
| Жолболды ауылдық округі | 964 | Жолболды, Шілікті, Шұға ауылдары |
| Қараоба ауылдық округі | 1944 | Қараоба, Әуелбек, Жаңаауыл, Исантерек, Өтес ауылдары |
| Қожамжар ауылдық округі | 1467 | Қожамжар, Жамбыл, Қайраң, Қараой ауылдары |
| Мүткенов ауылдық округі | 2131 | Мүткенов, Әбжан, Естай, Жаңабет, Жаңатап ауылдары |

Ірі елді мекендері
------------------

| Елді мекен | Халқы (2009) |
| --- | --- |
| Ақтоғай | ▼ 4000 |
| Мүткенов | ▼ 1054 |
| Қожамжар | ▼ 963 |
| Әуелбек | ▼ 800 |
| Қараоба | ▼ 730 |
| Приреченское | ▼ 719 |
| Ақжол | ▼ 652 |
| Жолболды | ▼ 547 |
| Жалаулы | ▼ 532 |
| Харьковка | ▼ 526 |
| Шолақсор | ▼ 502 |

Экономика
---------

Ауданның ауылшаруашылық мамандандырылуы: сүтті мал шаруашылығы, дәнді дақыл шаруашылығы. Күнбағыс өсіріледі, ұсақ тері шикізаты жасалынады. 
Кәсіпкерлік - аудан экономикасының маңызды құрамдас бөлігі және жаңа жұмыс орнын құрудың негізгі құралы болып табылады. Қазір ауданда 364 шағын бизнес субъектілері қызмет істейді.
Аудан аумағы бойынша облыстық шеңберде маңызы бар автомобильді жолдар өтеді, "Ленинск-Ертіс-Русская Поляна" жер телімі 43-128 (85 км) км, "Ақтоғай-Шолақсор" жер телімі 0-164 (164 км) км.

Әлеуметтік сала
---------------

### Білім беру және ғылым

2012 жылғы жағдайға сәйкес ауданда 2 мектепалды ұйымдары тіркелген. 2001—2002 оқу жылында 32 жалпы білім беру мектептері (4390 оқушылар), оның ішінде 16 орта мектеп (3848 оқушылар), 7 негізгі мектептер (384 оқушылар), 9 бастауыш мектептер (158 оқушылар); оның ішінде 16 мектеп қазақ тілінде, 2 мектеп орыс тілінде оқытады және 14 қазақ-орыс тілдеріндегі аралас мектептер, 2012 жылы ауданда 30 орта жалпы білім беру мекемелері, 1 кәсіби лицей-мектебі тіркелген. 

### Денсаулық сақтау

Ауданда Ақтоғай орталық аудандық ауруханасы бар, бас дәрігері Марат Тұрсынұлы Сатабаев. 

### Мәдениет

Қожамжар ауылында халық Ағартушысы Ж. Тіленшиевтің 1967 жылы даталанған мүсіні бар. Ауданда Ақтоғай орталық аудандық кітапханасы бар. Әр түрлі газеттер шығарылады: «Коммунистік еңбек» (1939 жылдан), «Коммунистический труд» (1955 жылдан), Ауыл Тынысы.

Әйгілі адамдар
--------------

Ақтоғай ауданы Кеңес Одағының батыры – Серікбай Мүткеновтың, Социалистік Еңбек Ерлері — А. А. Ахмединова мен Қ. Қаленованың отаны болып табылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Республикасы халқының жынысы және жергілікті жердің типіне қарай саны (2023 жылғы 1 қаңтарға)
2. ↑  Қазақстан Республикасы халқының жекелеген этностары бойынша саны (2022 жыл басына)
3. ↑  Ресей империясы, КСРО халық санақтары
4. ↑  ҚР халық санақтары


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеуПавлодар облысы |
| --- |
|  |
| Орталығы: **Павлодар**  |
|  |
| Аудандары | 
Аққулы • Ақтоғай • Баянауыл • Ертіс • Железин • Май • Павлодар • Тереңкөл • Успен • Шарбақты | Павлодар облысы байрағы |
|  |
| Облыстық бағыныстағы қалалар | 
Aқсу • Екібастұз • Павлодар |

 |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

|  Павлодар облысы Ақтоғай ауданы елді мекендері |
| --- |
|  |
| 

 Ақжол •
 Ақтоғай •
 Әбжан •
 Әуелбек •
 Балтасап •
 Барлыбай •
 Басқамыс •
 Естай •
 Жалаулы •
 Жамбыл •
 Жаңаауыл •
 Жаңабет •
 Жаңатап •
 Жоламан •
 Жолболды •
 Исантерек •
 Қайраң •
 Қарабұзау •
 Қарақоға •
 Қараоба •
 Қараой •
 Қарасу •
 Қожамжар •
 Мүткенов •
 Өтес •
 Приреченское •
 Разумовка •
 Харьковка •
 Шілікті •
 Шолақсор •
 Шұға 
 |

 |