**Тони Шей** (қыт. 謝家華, 12 желтоқсан 1973 жылы туған, Иллинойс, АҚШ) — американдық интернет-кәсіпкер, венчурлық капиталист, Zappos.com киім-кешек, аяқ киім және аксессуарлар онлайн-дүкенінің CEO-сі. Zappos Amazon-ға 2009 жылы 1,2 млдр. долларға сатылды. Zappos-та жұмыс жасағанға дейін 1996 жылы Шей LinkExchange баннералмасу желісінің негізін қалады, оны 1998 жылы Microsoft 240 млн долларға сатып алды. Тони Шейдің кітабынан дәйексөз: *Ең соңында, Microsoft - $ 265 млннан көбірек ұсынды, бірақ олардың ұсынысы қосымша шарттар мен талаптармен сүйемелденді. Олар Санджей, Али және менің LinkExchange-де кем дегенде он сегіз ай қалуымызды талап етті. Мен осы кезеңге дейін жұмысымды жалғастыра берген жағдайда, онда мен $ 65 млн түсім түсірер едім. Егер олай болмаса, онда тек 40, 25-ін жоғалтар едім*. Тони, компанияны бұрын тастап кетті, оны мына дәйексөзінде: *Біз жаңа ғасырдың тоғысында, жаңа мыңжылдықтың басында тұрдық. Әлем күрт өзгеріп жатқан шақта, мен онсызда жеткілікті ақша жасауға тырысып, бір жағында қалып қойюым әбден мүмкін еді. Ал содан кейін мен ойлануды тоқтаттым және өзіме былай дедім:* Тағыда бір 1999 болмайды. Ал сен бұнымен не істейсің? *Менің бұған жауабым дайын еді. Бұл ретте, өзіме адал болуға және Microsoft кеңсесінде мені ұстап тұрған ақшаға қарамастан кетуге шешім қабылдадым. Келесі күні офиске келіп, компания қызметкерлеріне қоштасу хат жазып, есіктен шығып тұрдым.*

Өмірбаяны
---------

Ата-анасының тегі Тайваньнан. Тони Шей АҚШ-тың Иллинойс штатында туған, бала кезін Калифорниядағы Сан-Франциско шығанағы аумағында өткізген. 1995 жылы Гарвард университетінен компьютер ғылымдары бойынша бакалавр дәрежесін алды. Гарвард университетінде оқып жүрген кезінде жатақхананың бірінші қабатындағы Quincy House кафесінде жұмыс (басшы болып) жасады. Кейін Zappos-тың атқарушы және қаржы директоры Альфред Лин, оның тұрақты клиенті атанды. Университеттен кейін Шей Oracle корпорациясында жұмыс жасады, бірақ корпоративтік ортада арманы сейіліп, 5 айдан соң өз еркімен жұмыстан кетті, уақыт өте келе ол LinkExchange технологиясын ойлап тапты.

Жетістіктері
------------

* 1993 жылғы ACM Ілімпаздардың Халықаралық Бағдарламалау Сайысында, Гарвард университеті атынан әлем чемпионы. Топта: Тони Шей, Деррик Бас, Крейг Силверштейн.
* 2007 жылғы Ernst & Young нұсқасы бойынша кәсіпкер жүлдесі.

Мансап
------

### LinkExchange

1996 жылы Шей баннер алмасу желісін дамытып шығарды, оны LinkExchange деп атаған болатын. Желінің қолданушылары өздерінің сайттарын баннерлерді сол өздерінің сайтында көрсету арқылы жарнамалай алатын болды. Бастапқы 30 клиентті Шей өз жобасына сайт иелерінің электрондық мекен жайларына хаттарды жеткізу арқылы тартты. Кейін 3 айдан соң LinkExchange-де бет саны 20 мыңға жетті, ал жарнама көрсетудің жиілігі айына 10 млн ретке дейін өсті. 1998 жылы сайттың 400 мың қолданушысы, күніне 5 млн. жарнама көрсететін дәрежеге жетті. 1998 жылдың қарашасында LinkExchange Microsoft-ке 265 млн долларға сатылды.

### Venture Frogs

Шей Microsoft-ке өз компаниясы LinkExchange-ді сатқан Альфред Линмен Venture Frogs атты венчурлық қор құрады. Атауын олардың құрбысы Миға шабуыл кезінде ұсынған, өз кезегінде ол, егер компания осы атауды иемденсе барлығы инвестиция жасайтын болады деп айтқан екен. Қор ақшаны әр түрлі техникалық және интернет жобаларға инвестициялаған, олардың ішінде Ask Jeeves, OpenTable және Zappos-та бар.

### Zappos

1999 жылы Ник Свинмерн (Nick Swinmurn) аяқ-киім онлайн-сатылымымен айналысуды ұйғарады. Бұл идея оған жергілікті супермаркетете өзіне ыңғайлы пар кроссовкалар таба алмаған кезде келген. Ол Тони Шеймен және Альфред Линмен осы туралы ақылдасады, бірақ Шей бұл шаруаның табыс әкелетіне, аяқ-киімнің сатылымы түсім түсіретіне скептикалық тұрғыдан қараса керек. Ник инвесторларды көндіруге біраз уақыт жұмсаған болуы керек, бірақ осы жылы Venture Frogs венчурлық қоры алғашында ShoeSite.com деп аталған жобаға 2 млн доллар құяды, кейін бірнеше айдан соң жұмыс жанданған шақта жоба Zappos (өзгертілген «zapatos», испан тілінен аударғанда «аяқ киім» деген мағынада) деп өзгерді.

Zappos алғашында сатылымдаға тауарды қоярға қоймасы болмады, Тікелей тасымалдаумен аяқ киім фабрикалары өздері айналысты. Дегенмен осы уақытта аяқ киім шығаратын фабрикалардың барлығы бірдей Zappos-пен әріптестікке келуге дайын болмады, сондықтан жобаны клиенттерге қызметте ниеттестік көрсету бойынша арнайы қызметті енгізуге тура келді .

2001 жылдың өзінде-ақ компанияның жылдық айналымы 8,6 млн долларға жетті. 2002 жылы Zappos Шефердсвильде (Кентукки штаты) өз тапсырыстарды өңдеу орталығын ашты. 2003 жылы Zappos 70 миллион доллар айналымға қол жеткізді және өз қоймаларының пайдасына зауыттардың тікелей жеткізу қызметінен бас тартты.

2008 жылға қарай, сатылым $ 1 млрд долларды құрады және 2009 жылдың қараша айында, Zappos-ты $ 1,2 млрд долларға Amazon сатып алды. Мәмілеге сәйкес Zappos өз жұмысын жалғастыра бермек, бірақ компания 100% Amazon иесі ретінде, компания иелері мен қызметкерлері қолма-қол ақша алу және Amazon акцияларын алу арқылы өздеріне тиісті сомманы алады .

### Twitter

Тони Шей Twitter қызметін белсенді пайдаланушы. Оған ықпалды тұлға ретінде менеджерлері, клиенттері, серіктестері және қызметкерлерімен қарым-қатынас құру үшін Twitter қызметіне жүгінуге ерекше мүмкіндік берілген.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

1. ↑  Amazon.com Zappos.com аяқ-киім интернет-дүкенін сатып алды  (орыс.).  Ақпараттық агентства "Интерфакс-Батыс" (23 июля 2009). Басты дереккөзінен мұрағатталған 5 ақпан 2013. Тексерілді, 17 қаңтар 2013.
2. ↑  Microsoft Acquires LinkExchange to Greatly Expand Small-Business Services From MSN  (ағыл.) (5 October 1998). Басты дереккөзінен мұрағатталған 5 ақпан 2013. Тексерілді, 17 қаңтар 2013.
3. ↑  *Jim Hu; Dan Mitchell* Microsoft acquires LinkExchange  (ағыл.).  CNET News (5 October 1998). Басты дереккөзінен мұрағатталған 5 ақпан 2013. Тексерілді, 17 қаңтар 2013.
4. ↑  *Ali Partovi* Bubble Blinders: The Untold Story of the Search Business Model  (ағыл.).  TechCrunch (29 August 2010). Басты дереккөзінен мұрағатталған 5 ақпан 2013. Тексерілді, 17 қаңтар 2013.
5. ↑  *Michael* Tony Hsieh, The Billion Dollar Interview  (ағыл.).  Retire@21. Басты дереккөзінен мұрағатталған 5 ақпан 2013. Тексерілді, 17 қаңтар 2013.
6. ↑  Tony Hsieh  (ағыл.).  Harvard School of Engineering and Applied Sciences (1995). Басты дереккөзінен мұрағатталған 5 ақпан 2013. Тексерілді, 17 қаңтар 2013.
7. ↑  *William Wei* Tony Hsieh: Here's Why I Quit My Corporate Job At Oracle With No Real Plan  (ағыл.).  Business Insider (28 October 2010). Басты дереккөзінен мұрағатталған 5 ақпан 2013. Тексерілді, 17 қаңтар 2013.
8. ↑  1992-93 17th Annual ACM International Collegiate Programming Contest Final Report  (ағыл.).  International Collegiate Programming Contest. Басты дереккөзінен мұрағатталған 5 ақпан 2013. Тексерілді, 17 қаңтар 2013.
9. ↑  Entrepreneur Of The Year Orange County Award Recipients  (ағыл.).  Ernst & Young — United States. Басты дереккөзінен мұрағатталған 5 ақпан 2013. Тексерілді, 17 қаңтар 2013.
10. ↑  Venture Frogs — CrunchBase Profile  (ағыл.).  CrunchBase (23 July 2009). Басты дереккөзінен мұрағатталған 5 ақпан 2013. Тексерілді, 17 қаңтар 2013.
11. ↑  *Erik P. Nelson* Venture Frogs in a Cyber-Marsh  (ағыл.).  Profit Magazine (January 2000). Басты дереккөзінен мұрағатталған 17 шілде 2011. Тексерілді, 17 қаңтар 2013.
12. ↑  *Нисан Габбай (Nisan Gabbay)* История успеха: Zappos  (орыс.).  E-generator (15 сентября 2008). — Перевод с английского статьи Zappos.com Case Study: Why shoes are great for e-commerce … yes, really. Басты дереккөзінен мұрағатталған 5 ақпан 2013. Тексерілді, 17 қаңтар 2013.
13. ↑  Удивительные активы Zappos  (орыс.).  Slon (28 июля 2009). Басты дереккөзінен мұрағатталған 5 ақпан 2013. Тексерілді, 17 қаңтар 2013.
14. ↑  *Jonathan Paisner* The Rise of the C-Tweet  (ағыл.).  AdAge (21 April 2009). Басты дереккөзінен мұрағатталған 5 ақпан 2013. Тексерілді, 17 қаңтар 2013.