Вильгельм Кейтель
**Вильгельм Кейтель** (нем. *Wilhelm Bodewin Johann Gustav Keitel*; 1882 жыл 22 қыркүйек, Хельмшероде - 1946 жыл 16 қазан, Нюрнберг) — фашистік Германияның әскери қайраткері, 1940 жылдан генерал-фельдмаршал.

Өмірі
-----

### Бірінші дүние жүзілік соғыс

1914-ші жылдың жазында Кейтель әйелімен Швейцарияда демалып жатқан. Архицог Франц Фердинандтың өлтірілгені туралы хабар оны Констанцадан үйіне қайтып бара жатқанда тапты. Вильгельм демалысын үзіп, шұғыл түрде полкке кетті.

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде бас лейтенант Кейтель Батыс майданда 46-шы артиллериялық полкте полк адъютанты ретінде қызмет етті және 1914-ші жылдың қыркүйегінде Фландрияда ауыр жарақат алды (оң білегінің сынықтары сынған). Емделуден кейін полкке оралған ол 1914-ші жылдың қазан айында капитан шенін алып, 46-шы артиллериялық полкке батарея командирі болып тағайындалады.

1915 жылы наурызда Кейтель Бас штаб корпусына тағайындалды және оның өкілі 17-ші запастағы корпустың штабына ауыстырды. 1916 жылы 19-запастағы дивизия штабының операциялық бөлімінің бастығы болып тағайындалды. 1917 жылы желтоқсанда Ұлы Бас штабқа (Берлин) тағайындалды. 1917 жылдың 21 желтоқсанынан - Фландриядағы Теңіз корпусының штаб-пәтерінің операциялық бөлімінің бастығы.

1915 жылдың аяғында ол 7-ші армия штабының жедел басқармасының 1-ші офицері майор Вернер фон Бломбергпен кездесті, ол екеуінің де кейінгі мансабында адал достыққа айналды.

Сонау 1914 жылы ол екі дәрежелі Темір крест орденімен марапатталды, содан кейін тағы он неміс және бір австриялық орден алды.

### Дүниежүзілік соғыстар арасында

Соғыс аяқталғаннан кейін капитан Кейтель Веймар Республикасының жаңадан құрылған армиясында қалды. 1919 жылы 2-ші армия корпусының штабында, кейін 10-шы бригаданың штабында бас интендант болып қызмет етті. 1919 жылдың қазанынан 1922 жылдың қыркүйегіне дейін атты әскер училищесінде тактика пәнінің мұғалімі, кейін 6-артиллерия полкінде батарея командирі болды. 1923 жылы майор шенін алды.

1925 жылы ақпанда Кейтель Қорғаныс министрлігіне, әскерлерді дайындау бөлімінің нұсқаушысы қызметіне ауыстырылды. 1927-1929 жылдары - қайтадан командалық қызметте, 6-артиллериялық полкте батальон командирі. Подполковник шеніне дейін көтерілді.

1929 жылғы қазаннан 1933 жылғы қазанға дейін - Қорғаныс министрлігінің ұйымдастыру бөлімінің бастығы. 1931 жылдың жазының соңында неміс әскери делегациясының құрамында КСРО-ға барды. 1933-1934 жылдары 3-әскери округтің артиллерия бастығы. 1934 жылы генерал-майор атағы берілді. Содан кейін Бремен әскери коменданты 22-ші атқыштар дивизиясын құрады.

1935 жылы қазанда Құрлық әскерлерінің қолбасшысының ұсынысымен генерал-полковник Вернер фон Фрич Кейтель Қарулы күштер (нем. Wehrmachtamt) бөлімінің бастығы болып тағайындалды. 1936 жылдың 1 қаңтарынан - генерал-лейтенант, 1937 жылдың тамызынан - артиллерия генералы.

1938 жылы 4 ақпанда Кейтель Вермахттың Жоғарғы қолбасшылығының басшысы болды. 1938 жылдың қарашасынан - генерал-полковник.

### Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде

1939 жылы поляк жорығы үшін Кейтель Темір крест (қайта марапаттау) және Рыцарь кресті үшін тақталармен марапатталды. 1940 жылы шілдеде француз жорығынан кейін ол фельдмаршал дәрежесіне көтерілді.

Кейтель Гитлерге Францияға шабуыл жасамауға кеңес берді және КСРО-ға қарсы соғысқа қарсы болды. Екі рет ол отставкаға кетті, бірақ Гитлер оны қабылдамады. 1942 жылы Кейтель Шығыс майданда жеңіліске ұшыраған фельдмаршал Листті қорғап, Гитлерге соңғы рет қарсылық білдіруге батылы барды.

Кейтель «Барбаросса аймағында әскери юрисдикцияны қолдану туралы» бұйрыққа (1941 ж. 13 мамыр), комиссарлар туралы бұйрыққа (1941 ж. 6 маусым) қол қойды, оған сәйкес тұтқынға алынған барлық саяси нұсқаушылар мен еврейлер дереу өлім жазасына кесілді.

Кейтельді де Гиммлерге басып алынған кеңес территориясында этникалық тазалау жүргізуге мүмкіндік берді деп айыптады және оған сәйкес Нормандия-Нимен полкінің тұтқынға алынған ұшқыштары соғыс тұтқындары болып саналмайды және сол жерде өлтірілуі керек болды.

1941 жылы 16 қыркүйекте Кейтель шығыста кепілге алынғандарды жазалау туралы бұйрыққа қол қойды - бір неміс солдатын өлтіргені үшін елуден жүзге дейін коммунист ату керек. 1942 жылы 16 желтоқсанда партизандарға қарсы күрес туралы № 004870/42 бұйрығына қол қойды, оған сәйкес неміс жауынгерлері партизандарды өлтіргені немесе оларға қатыгездік көрсеткені үшін қылмыстық жауапкершіліктен босатылды; сарбаздарға партизандарға қарсы күресте «әйелдерге де, балаларға да шектеусіз кез келген құралдарды» пайдалануға рұқсат етілді.

1944 жылы 20 шілдеде ол Вольфшанцтағы жиналысқа қатысып, Гитлерге қастандық жасауды ұйымдастырушылар қойған бомбадан қатты таң қалды. Есін жиған ол бірінші болып жаралы Гитлердің қасына жетіп, оны көтеріп алып, бөлмеден шығарды, содан кейін ол «20 шілдедегі қастандықты» басуға белсене қатысып, сот отырыстарына қатысты. Құрмет белгісі, ол көптеген аға офицерлерге, соның ішінде фельдмаршал фон Витцлебенге, «Халық сот палатасына».

1945 жылы 22 сәуірде ол Берлинге батыстан шабуыл жасауға мәжбүрлеу үшін генерал Венктің 12-ші армиясының штаб-пәтеріне кетіп, Берлинге қайта жете алмады. Одан кейін сол мақсатпен генерал Буссенің 9-шы армиясының штабына да барды. 

1945 жылы 8 мамырдан 9 мамырға қараған түні Кейтель Германияның берілу туралы екінші актісіне қол қойды.

### Соғыстан кейін

1938-1945 жылдарда *қарулы күштер жоғарғы бас командованиесінің* штаб бастығы болып, фашистік Германияның агрессиялық жоспарларын жасауға және іске асыруға тікелей қатысты. Кейтель 1945 жылы 8 мамырда Германияның *сөзсіз тізе бүккені туралы актыға* қол қойды. Нюрнберг процесінің үкімі бойынша Кейтель басты соғыс қылмыстыларының бірі ретінде дарға асылды.

Дереккөздер
-----------



|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * к
* т
* ө
Нюрнберг процесінің сотталушылары |
| --- |
|  |
| Өлім жазасы | 
Мартин Борман (сырттай үкім\*) • Герман Геринг (өз-өзін өлтірді) • Фриц Заукель • Артур Зейсс-Инкварт • Альфред Йодль • Эрнст Кальтенбруннер • Вильгельм Кейтель • Иоахим Риббентроп • Альфред Розенберг • Ганс Франк • Вильгельм Фрик • Юлиус Штрейхер |  |
|  |
| Бас бостандығын айыру | 
Рудольф Гесс (өмір бойына) • Карл Дёниц (10 жылға) • Константин фон Нейрат (15 жылға) • Эрих Редер (өмір бойына) • Вальтер Функ (өмір бойына) • Бальдур фон Ширах (20 жылға) • Альберт Шпеер (20 жылға) |
|  |
| Ақталды | 
Франц фон Папен • Ганс Фриче • Ялмар Шахт |
|  |
| Үкім шығарылмады | 
Густав Крупп (денсаулықтың нашар болғанынан) • Роберт Лей (өз-өзін өлтірді) |

 |