**Ақжар ауданы** — Солтүстік Қазақстан облысындағы аудан. Аудан орталығы — Талшық ауылы.

Тарихы
------

Аудан алғаш рет Ленин ауданы болып 1973 жылы 25 желтоқсанда Көкшетау облысының құрамында құрылды. 1997 жылы 2 мамырда Ленин және Ленинград аудандарының қосылу нәтижесiнде Ақжар ауданы болып қайта құрылды. Ал 3 мамырда Көкшетау облысы таратылып, аудан Солтүстік Қазақстан облысына берілді. 2000 жылы Айсары, Кеңащы, Қулыкөл, Май ауылдық округтері құрылды.

Сипаттамасы
-----------

Аудан аумағы - 8,04 мың шаршы километр. 2010 жылғы 1 қаңтарға халқының саны 21,4 мың адамды құрады. Халықтың тығыздығы (бiр шаршы километрге) 2,7 адам.

Әкiмшiлiк орталығы - Талшық ауылы, облыс орталығынан 285 шақырым қашықтықта орналасқан.

Ауданда - 12 ауылдық округ, 25 ауылдық елдi мекен бар.

Географиясы
-----------

Солтүстiгiнде Ресей Федерациясымен, солтүстік-батысында Мағжан Жұмабаев ауданымен, батысында Тайынша ауданымен, оңтүстiгiнде Ақмола облысының Біржан сал ауданымен, шығысында Уәлиханов ауданымен шектесiп жатыр.

Аудан өсiмдiк жамылғысынан дала зонасында орналасқан, бетең, бiркелкi бетең және құрғақ дала зонасында. Аудан аумағының негiзгi топырақ түрлерi: қара топырақ, оңтүстiк қара топырақ, шалғынды, шалғынды қара топырақты, шалғынды-батпақ, сортаң болып келедi.

Аудан аумағымен бастауын тыс жерден алатын аудан арқылы өтетiн ұзындығы 80 километр Ащысу өзенi ағып жатыр. Сонымен қатар бiрнеше кiшкене көлдер бар, олар жаңбыр, қар және жер асты суларымен толықтырылады.

Экономикасы
-----------

2009 жылдың қорытындылары

Ауданда 2010 жылғы 1 қаңтарға 221 кәсiпорын тiркелген, оның iшiнде 1 - iрi, 12 - орта, 208 - шағын кәсiпорындар. Олардан 93 заңды тұлға мемлекеттiк меншiк нысанына, 126 жеке меншiк , 2 - заңды тұлға шетел меншiгi нысанына жатады.

Ауданда облыстың ауыл шаруашылығының жалпы өнiмiнiң 5,8%-ы өндiрiлген (13 876,4 млн.теңге).

Өнеркәсiп кәсiпорындарымен (қаржылық емес корпорация секторы) 262,7 млн.теңгенiң өнiмi өндiрiлдi, облыстағы үлесi 0,4%. Өнеркәсiп өнiмiнiң физикалық көлемiнiң индексi 121,1% құрайды.

Бөлшек тауарайналымының көлемi (қоғамдық тамақтандырусыз) 319,0 млн.теңге сомасын құрайды. Тауарайналымның физикалық көлемiнiң индексi 82,4% құрады.

2009 жылдың басына аудан кәсiпорындарының негiзгi құрал-жабдықтары 5 926,1 млн.теңге сомасын құрап, тозу деңгейi 22,2% болды.

Негiзгi капиталға салынған инвестиция көлемi 708,4 млн.теңге құрады.

Пайдалануға 3,2 мың шаршы метр тұрғын үй берiлдi.

Ауданның экономикасында 11,9 мың адам жұмыс iстейдi.

Орташа айлық жалақы (кәсiпкерлiк қызметпен айналысатын шағын кәсiпорындарсыз) өткен жылмен салыстырғанда 22,6% өсiп, 36 047 теңгенi құрады. Нақты жалақы 14,6% өстi.

Орташа жан басына шағып есептегенде атаулы ақшалай табыс 24 247 теңге құрады.

Орташа жан басына шаққандағы күн көрiстiң ең төменгi деңгейiнiң шамасы жыл аяғына 11 113 теңге құрады.

Халқы
-----

| 1979 | 1999 | 2009 | 2021 |
| --- | --- | --- | --- |
| 16822 | ▲27176 | ▼18975 | ▼15002 |

Ауылдық округтер
----------------

Аудандағы 24 елді мекен 12 ауылдық округке біріктірілген:

| Әкімшілік бірлік | Орталығы | Елді мекендері | Халқы (2009) |
| --- | --- | --- | --- |
| Айсары ауылдық округі | Айсары ауылы | 1 | 331 |
| Ақжарқын ауылдық округі | Ақжарқын ауылы | 2 | 1285 |
| Алқатерек ауылдық округі | Алқатерек ауылы | 1 | 904 |
| Восход ауылдық округі | Восходское ауылы | 2 | 609 |
| Кеңащы ауылдық округі ‎ | Кеңащы ауылы | 2 | 613 |
| Кішіқараой ауылдық округі | Бостандық ауылы | 2 | 1421 |
| Қулыкөл ауылдық округі ‎ | Қулыкөл ауылы | 2 | 1171 |
| Ленинград ауылдық округі | Ленинградское ауылы | 3 | 4840 |
| Май ауылдық округі | Майское ауылы | 1 | 556 |
| Талшық ауылдық округі ‎ | Талшық ауылы | 4 | 4802 |
| Ұялы ауылдық округі ‎ | Ұялы ауылы | 2 | 1031 |
| Үлкен Қараой ауылдық округі ‎ | Баймырза ауылы | 2 | 1412 |

Ірі елді мекендері
------------------

| Атауы | Халқы (2009) |
| --- | --- |
| Талшық | ▼ 3754 |
| Ленинградское | ▼ 3509 |
| Горьковское | ▼ 969 |
| Алқатерек | ▼ 904 |
| Бостандық | ▼ 847 |
| Қулыкөл | ▼ 799 |
| Дәуіт | ▼ 776 |
| Ақжарқын | ▼ 699 |
| Ұялы | ▼ 593 |
| Ащыкөл | ▼ 586 |
| Майское | ▼ 556 |
| Қызылту | ▼ 555 |
| Қазан | ▼ 500 |

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Республикасы халқының жынысы және жергілікті жердің типіне қарай саны (2023 жылғы 1 қаңтарға)
2. ↑  Қазақстан Республикасы халқының жекелеген этностары бойынша саны (2022 жыл басына)
3. ↑  Солтүстік Қазақстан облысының әкімшілік-аумақтық бөлінісінің тарихы бойынша анықтамалық (29 шілде 1936 ж. - 1 қаңтар 2007 ж.)
4. ↑  Ресей империясы, КСРО халық санақтары
5. ↑  ҚР халық санақтары


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * к
* т
* ө
Солтүстік Қазақстан облысы |
| --- |
|  |
| Орталығы: **Петропавл**  |
|  |
| Аудандары | 
Айыртау • Ақжар • Аққайың • Ғабит Мүсірепов • Есіл • Жамбыл • Мағжан Жұмабаев • Қызылжар • Мамлют • Тайынша • Тимирязев • Уәлиханов • Шал ақын | Солтүстік Қазақстан облысы елтаңбасы |
|  |
| Облыстық бағыныстағы қалалар | 
Петропавл |

 |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| Солтүстік Қазақстан облысы Ақжар ауданы елді мекендері |
| --- |
|  |
| 

 Айсары •
 Алқатерек •
 Ақжарқын •
 Ақсай •
 Ақсары •
 Ащыкөл •
 Баймырза •
 Байтуыс •
 Бостандық •
 Восходское •
 Горьковское •
 Дәуіт •
 Кеңащы •
 Кіші Қараой •
 Қазан •
 Қарашілік •
 Қулыкөл •
 Қызылту •
 Ленинградское •
 Майское •
 **Талшық** •
 Тұғыржап •
 Ұялы •
 Үлгілі 
 |

 |