recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Жеті шелпек.
**Жеті шелпек**, **жеті нан**, **жеті күлше** – садақа түрінде таратылып берілетін ғұрыптық тағам.

Ғұрыптық мәні
-------------

Әуел баста жеті пірге бағышталып берілетін бұл ғұрыптың мазмұны кейіннен өзгешелеу сипат алған. Қазақ әйелдері үй-ішінде келеңсіз жағдай болғанда санын жетеу етіп, жеті күлше нан әзірлеп, табаға жабады. Кей жерлерде шелпек жайып, майға пісіріп, көрші көлемге, жол-жөнекей кетіп бара жатқан адамдарға таратқан. Я болмаса, өзі, не үй ішінен біреуі аруақтарды түсінде көргенде «дәметіп жүр ме екен» деп, қайтыс болған туғандарының қайтқан күнінде қоңырса иіс шығарып, «аруақтарға тие берсен» деп, жеті шелпек таратады. Әлдеқалай мертігіп жарақат алғанда, қиын жағдайдан аман қалғанда садақа деп жеті шелпек таратады. Жеті шелпекті алған адам «қабыл болсын» деген.  

"Жеті нан" деп Оңтүстік, Батыс қазақтары арасында айтылса, Сыр бойы қазақтары "жеті күлше", Шығыс қазақтары "жеті шелпек" дейді.  

Байырғы кездегі наным-сенім бойынша жеті шелпектің санын сегіз етіп пісірген, ондағысы жеті пірге бағышталған жеті шелпектің біреуін шайтан «қағып» кетеді деген қауіппен артық пісіріп отырған.

Наным, аңыз
-----------

Ел ішінде жеті шелпек жеті пәледен құтқарады деген наным бар. Бұл паремиологизмнің бұлайша айтылуы аңыз-ертегімен байланысты болып келеді. Ел аузынан жеткен аңыз бойынша жеті шелпектің таратылу себебі мен салдары былайша сипатталады: 

```
[«Ерте заманда бір аңшы жігіт болыпты. Аңшы аң аулаумен айналысып жүргенімен қоймай, таудағы құстардың жұмыртқасын жинап келіп, балаларының таңдайына татыртады екен. Аңшы аң аулау үшін тау-тасты кезіп, бірнеше күнге кетеді екен. Бір күні ол жол жүрмекке дайындалады. Сол күні аңшы жігіт түс көріп, түсінен үреймен оянады. Аңшы кетіп бара жатып әйеліне жеті шелпек пісіріп таратуды тапсырады. Аңшы жігіт бір сапарында таудағы қыранның жұмыртқаларын жинап кетсе керек. Қыран аңшының тағы келерін сезгендей, жемтік іздеп кетерінде, жұмыртқаларын тауларға тапсырды: «Бөгде біреу ұяма тиісетін болса, хабар бер. Оны құз қиядан лақтырып, көздерін ойып тастаймын», – дейді. Біршама уақыт өткен соң қыран ұясына айна-лып келсе, жұмыртқалары жоқ. Қыран қатты налып: «Сендерге хабар бер, қорғаныш бол деп тапсырып едім ғой, жұмыртқаларымды тағы кім алған?» – деп сұрайды. Сонда таулар: «Біз хабар жеткізейік, қорғайын-ақ деп едік, бірақ жеті жағымыздан жеті күш қозғалуға мүмкіндік бермей басып тұрды», – деп жауап берді. «Жеті шелпек жеті пәледен қорғайды» деген сөз орамы осыған байланысты айтылған».]
```

Дереккөздер
-----------

1. ↑  ҚАЗАҚТЫҢ ЭТНОГРАФИЯЛЫҚ КАТЕГОРИЯЛАР, ҰҒЫМДАР МЕН АТАУЛАРЫНЫҢ ДӘСТҮРЛI ЖҮЙЕСI. Энциклопедия. – Алматы: РПК "СЛОН", 2012. – (илл.) ISBN 978-601-7026-17-23-том: К – Қ – 736 бет.ISBN 978-601-7026-21-9

Әдебиеттер
----------

* Диваев А. Этнографические материалы. Вып.7. Легенды, былины, демонологические рассказы, приметы, пословицы и сказки туземного населения Сыр-Дарьинской области. Собраны и переведены А.А. Диваевым. Ташкент, 1901;
* Уәли Н. Бұрынғыдан қалған сөз (қолжазба).
Споралылар
**Споралылар** — буылтық құрттардың, моллюскалардың, буынаяқтылардың, омыртқалы жануарлардың және адамдардың ішегінде, дене қуысында, қан клеткаларында паразиттік тіршілік ететін бір клеткалы қарапайым жәндіктер. Паразиттік тіршіліктің әсерінен ас қорыту, жиырылғыш вакуольдері жойылған, қоректік заттарды бүкіл денесі арқылы сіңіріп алады, ешқандай қозғалыс органоидтары болмайды, тек жынысты клеткаларында - микрогаметаларында - талшығы болады.

Споралылар жыныссыз, жынысты және спорогония жолымен көбейеді. Жыныссыз көбеюі ядроның көпке бөлінуі арқылы жүзеге асады, бұны шизогония процесі деп атайды, нәтижесінде мерозоиттар деп аталатын жас особьтар шығады. Жынысты жолы - гаметогония деп аталатын, гаметалардың пайда болуы. Копуляция нәтижесінде түзілген зигота қалың қабықшамен қапталынып ооцистаға айналады. Осыдан спорогония кезеңі басталады. Ооцистаның ішіңце, спорогонияның нәтижесінде, ең алдымен споробластар - бұлардан майда спорозоиттар пайда болады және олар споралардың ішінде орналасады.

Споралылар типі екі класқа бөлінеді: Грегариналар - Gregarinina және кокцидиятәрізділер - Coccidiomorpha.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Дәуітбаева К. Ә.Омыртқасыздар зоологиясы. Оқулық. - Алматы: 2004. ISBN 9965-749-11-6
**Спондилоартрит**(грек spondylos-омыртқа және arthron-буын)-омыртқа аралық буындардың қабынуы. Спондилоартрит- созылмалы инфекциялы ауру. Ауру клиникалық белгілеріне қарай дизентерния, мерез, ревматизм Спондилоартрит болып бірнеше түрге бөлінеді. Ауру жамбас пен сегізкөз буындарынан басталып, біртіндеп омыртқа аралық буындарға таралады. Осы кезде тиісті ем қолданылмаса асқынып буын аралығындағы шеміршекті зақымдайды да, шеміршектер қатаяды, иіледі, адамның белі бүкірейеді.

Белгілері
---------

Спондилоартрит кезінде адам еңкейіп, шалқайғанда, белі қатты қатты ауырады, қимыл, қозғалысы қиындайды. Науқас тез шаршағыш келеді, тағамға тәбеті шаппайды.

Емі
---

антибиотиктер, гормонды препараттар қолданылып, аурудың асқынған түріне хирургиялық операция жасалады, сылау, емдік гимнастика қолданылады.

Қолданылған әдебиет
-------------------

Қазақ Совет энциклопедиясы, 1976 жыл, Алматы,10 том, 389 бет
**Жасми́н** (лат. *Jasminum*, от (парсы: یاس‎ — *ясемин*)  зәйтүндер тұқымдасына жататын көп жылдық өсімдіктер туысы. Ақжұпардың үй жағдайында өсірілетін және бақшада өсетін түрі болады. Оның негізгі отаны – Араб жәнеҮндістан елдері. Ол шырмалып өсетін мәңгіжасыл бұтақты өсімдік. Гүлдері жай және гүлпарлы, ақ, сары, күлгін түсті болады. Бір сабақ басына 4-5 дана гүлден жинақталған. Жақсы күтім жасалса ұзақ тіпті жыл бойы гүлдей береді. Жапырақтары жұмыртқа пішіндес, ұсақ, ашық жасыл түсті болады. Үй жағдайында оның көбінесе көпгүлді jasminum polyanthum және jasminum sambac деген түрлері өсіріледі. Гүлдерінің хош иісі басым болып келеді. Бір тал гүлінің өзі бүкіл бөлмені хош иіске бөлейді. Сонымен қатар, гүлдерін шайға қосып дәмдеуіш ретінде пайдаланады. Ақжұпар балконды гүлдендіруде, қысқы бақ жасауда кең қолданыста. Оны шөмеле тәрізді етіп немесе сабақтарын тіреуішке байлап баспалдақ сияқты өсіруге болады. Шығыс медицинасында ақжұпарды емдік мақсатта қолданады. Оның тамырынан жасалған арнайы қайнатпаларды дәрігерлер операция алдында қабылдауға кеңес береді.

Жарығы:
-------

Жарық жерде өсіру керек. Күннің тіке түскен сәулесінен алшақ орналастырған дұрыс.

Жылуы:
------

Жылы да, салқын да бөлмеде өсе береді. Ол үшін қыс кезінде ауа температурасы 12-15 °C деңгейінде болуы керек.

Суғарылуы:
----------

Жазда молынан, қыс кезінде сирек суғарылады.

Ылғалдылығы:
------------

Үнемі су бүркіп тұрған дұрыс.

Қоректендірілуі:
----------------

Гүлдейтін өсімдіктерге арналған минералды тыңайтқышпен қоректендіріледі.

Аурулары:
---------

Ылғалдылық жетіспеген жағдайда, өсімдік өрмекшісі қаптап кетеді.

Көбейтілуі:
-----------

Қалемшесі және жанама өскіндері арқылы көбейтіледі. Қалемшелерін құм, торф араласқан топырақта тамырландыру керек. Бұтағын жерге иіп, түйреуішпен қадап тамырландырады.

Сілтемелер
----------

* Гүлстан, өсімдіктер туралы сайт Мұрағатталған 20 ақпанның 2012 жылы.

Дереккөздер
-----------

"Гүлстан" республикалық ғылыми-танмыдық, көпшілік журнал, 2010 жыл ISSN 2078-6727
**Михаил Тимофеевич Погребецкий** (1892-1956) – кеңестік альпинист, КСРО-ның спортқа еңбегі сіңген шебері (1939), Хан Тәңірі шыңына бірінші көтерілген адам (1931 Борис Тюнин мен Франц-Йозеф Зауберермен бірге), украин альпинизмінің ұйымдастырушысы, дәрігер. 

1929-1936 жылдар аралығында Михаил Погребецкий Тянь-Шань тауының орталық аймақтарындағы өткен экспедициялардың ұйымдастырушысы және қатысушысы ретінде болған. Ол Оңтүстік Иныльчек атты мұздығының аймағын, сонымен қатар оған іргелес мұздықтарды, жотылыр мен тау шыңдарының жан-жақты зерттеулерін жүргізген. Тау шыңдарының ішінде Хан Тәнірі де болған. 
Ұлы Отан Соғысы кезінде Михаил Погребецкий Іле Алатау тауларында орналасқан, "Горельник" базасында құрылған бүкілодақтық тау мергендерін дайындау мектебін басқарып, соғыстан кейін Приэльбусьеде Украин альпинизм нұсқаушыларына арналған мектебіін ашты. Одан кейін Адыл-Су аңғарында альпинистік лагерін ұйымдастырған (қазіргі "Эльбрус" лагері). Погребецкий Украин альпинизм федерациясының төрағасы және КСРО-ның альпинизм федерациясы президиумының мүшесі болған. 

Михаил Погребецкийдің құрметіне Памир мен Тянь-Шаньдағы тау шыңдары аталған. 
Михаил Погребецкий құрметіне:

* Іле Алатаудағы Погребецкий шыңы, биіктігі 4231м.
* Орталық Тянь-Шаньдарғы Меридиональ жотасындағы Погребецкий шыңы, 6487м.
* Мұзкөл жотасындағы Погребецкий шыңы, 6060м.

Сонымен қатар оның құрметіне Погребецкий астероиді (4468) аталған.
**Аверин Михайл** (21.11. 1911жылы, Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданы, Новопавлов ауылы - 7.3.2002 жылы Петропавл қаласы) – жазушы.[1]. 

"На берегах Ишима", "Сенькины интермедии", "Памяти живущим", "У нас в Рябиновке", "Гость из Алжира", "Солдат вернулся" пьесаларының авторы. "Пеньковские зоры" (1993), "Простите нас, журавушки" (1998), "Благодарение памяти" (1999) атты әңгімелер жинағы жарық көрген. 

"Шмель" журналынын облыстағы меншікті тілшісі болды. Өмірінің 25 жылын облыстың кино саласына арнаған. "КСРО кинематографиясының үздігі". Бірнеше орден, медальдармен марапатталған. Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі (1972).

Дерекөздер
----------

1. ↑  Қазақ телевизиясы. Энциоклопедия. – Алматы: *Қазақпарат*, 2009, 1-T. ISBN 978-601-03-0070-5.
**Михаил Фабианович Гнесин** (1883-1957) — орыс және кеңес композиторы, педагог, музыка және қоғам қайраткері. РКСФР-дің еңбек сіңірген өнер қайраткері. Екінші дәрежелі Сталин премиясының лауреаты.

Өмірбаяны
---------

Ростов қазыналық раввинның ұлы. 1901-1909 жылдары Санкт-Петербург консерваториясының композиция классы бойынша, алғашында Н.А. Римский-Корсаков, одан кейін А.К. Лядов класстарында оқыды. 

1908 жылдан Екатеринодардағы музыкалық училищеде мұғалім болды.

1914-1921 жылдары Ростовдағы Халық консерваториясының және музыкалық мектептің басшысы болды. 

1914 және 1922 жылдары Гнесин еврей қауымының музыкалық фольклорын зерттеу үшін Палестинаға барды.

1923 жылдан Мәскеуде: Музыкалық техникумда композициядан сабақ берді. 

1925-1936 жылдары — Мәскеу, 1936-1944 жылдары — Ленинград консерваторияларының профессоры; 1941-1942 жылдары эвакуация кезінде Йошкар-Оладағы Мары музыкалық театрының музыкалық бөлімінің меңгерушісі болды. 

1944-1951 жылдары Гнесиндар атындағы Музыка-педагогика институтының композиция кафедрасының меңгерушісі болды.

Шығармашылығы
-------------

Революцияға дейінгі шығармашылық кезеңде Михаил Гнесин символикалық бағыттағы мәдениет қайраткерлеріне жақын болды. Ол Константин Бальмонт және Федор Сологубтың тақпарына жазылған вокалдық циклдарды, Валерий Брюсов сөздеріне жазылған "Врубель" симфониялық дифирамбын, Софокл және Еврипид трагедиясының музыкасын жазды. 

1910-1920-шы жылдары Гнесин шығармашылығында еврей мотивтері күштірек болды: осы кезеңдегі оның шығармаларының бірі — "Юность Авраама" операсы (1923), "Страницы из Песни Песней" (1919), "Пляски галилейских рабочих для оркестра" (1923), Иосиф Уткин өлеңдеріне жазылған "Повесть о рыжем Мотэле" вокалдық циклы бар — дегенмен, осындай мотивтерде шығармашылық жасау КСРО-да жағымсыз болып Гнесинның "Бар-Кохба" операсы бітірілмеген түрінде қалды.

1920-шы жылдардың ортасынан бастап Гнесин кеңестік ресми музыкалық мәдениеті қатарына ену үшін күш жұмсайды: "1905-1917" монумент-симфониясын құрастырды (1925), КСРО халықтарының музыкалық фольклорын өңдеуіне үлес қосты ("Адыгея" секстетінде, 1933).

Композитордың соңғы жылдарындағы шығармалары — "Красная Армия" кантантасы және "Памяти наших погибших детей" триосы (екеуі де — 1943 жылы). Гнесин сондай-ақ «Начальный курс практической композиции» оқулығын (1941) және «Мысли и воспоминания о Римском-Корсакове» (1956) кітабын жазды.

Дереккөздер
-----------

1. 1 2 3  Михаил Гнесин
**Алтылықтар** - (фр. ) - 1920 ж. бір топ француз композиторларына берілген атақ (орыстың "Бестіктері" сияқты яғни "Құдіретті топты" Францияда осылай атаған).

"Алтылықтардың" құрамы: 

* Л.Дюрей,
* Д.Мийо,
* А.Онеггер,
* Ж.Орик,
* Ф.Пуленк,
* Ж.Тайфер.

Бұл композиторалардың рухтандырушысы әрі әдеби жаршысы Ж.Кокто болды. Музыкалық топ сыншы А. Колленнің "Бес орыс және алты француз" деген мақаласында ("Comedie" газеті) түнғыш рет осылай аталды. "Алтылықтар" белгілі бір көркем программасы бар ағым болған жоқ, бірақ 20-шы жылдардағы конструктизм, урбанизм т.б. осы сияқты ағымдар, композицияда жаңа формалистік принциптер іздеу бұларды өз ара жақындастыра түседі.

Кейін белгілі бір топ ретінде өз мәнін жоғылтты."Алтылықтар" тобындағы Онеггер, Мийо Пуленктер кейін творчестволық ерекшеліктері арқылы көрінді. 30 жылдардың ортасынжа "Алтылықтардың" творчествосы мен музыкалық,қоғам қайраткерлік ісінде француз халқының прогресшіл демократиялық қозғалысымен жақындасу ниеті байқалады.

Дереккөздер
-----------

* "Қазақстан": Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998
**Бронислав Николаевич Никитин**(29.4.1931 ж.т. Өзбекстан, Ферғана қ.) – биология ғылымының докторы (1981), профессор (1982).

Мәскеу бағалы аң терісі институтын бітірген (1953). Алматы облысында мал дәрігері, Қазақ мал шаруашылық ғылым-зерттеу институтында ғылыми қызметкер (1953–1956) болды. 1956 жылдан Қазақстан Ғылым Академияның Адам және жануарлар физиологиясы институтында аспирант, кіші, аға ғылым қызметкер, лаборатория меңгерушісі, директордың ғылым жұмыстар жөніндегі орынбасары қызметтерін атқарды. 1

20-дан астам ғылым жарияланымның авторы.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ энциклопедиясы"
**Жабығу ауруы** (лат. *depressio*) — сезімдік рухани аурудың (**бұқпа** деп те аталады) бір түрі. 

Жан дүниедегі дерт — бұл аурудың көрнекті белгісі боп есептеледі. Бұнда ауырған адамның әлі құриды, ұйқысы қашады, одан бара-бара тамаққа зауқы соқпайды, қарадай қайғырады, әрқандай бір іске көңілі тартпайды, үмітсізденеді, тіпті дұниеден торығады. 

Бұл сырқаттың ерекше белгісі: ауырған адамның ойламы азаяды, әрқандай бір істің талабынан шыға алмайды. Кейбір науқастар өзіндегі ауру белгілерінен уайымдап, шошынады да осы ауруға кіріптар болады. Кейбір адамдар бұғып жата береді, сөзі азайып мелшиіп отыра береді, көзіне елес қаптап, құлағы жаңғырып, елеңдейді. Адамдардан аластай түседі.

Аурудың тамақтануы
------------------

Жағатын тағамдар

1. калций құрамды жемектіктер: сиыр сүті, балық, қысқыш (рәк), ащы пияз, алқа, балдыркөк, сарымсақ көгі;
2. амино қышқылы мол жемектіктер: банан, тауық еті.
Бішкек-2 вокзалы
**«Бішкек-2»** — Қырғызстанның Бішкек қаласының орталығында орналасқан теміржол вокзалы. Ғимараттың жобасы мен құрылысы 1930 жылдары басталды. Жұмыс екі жылда аяқталды. 1938 жылы 1 мамырда станция ашылды. Бішкек-1 вокзалы қаланың батыс бөлігінде болса, бұл вокзал қала орталығында орналасқан.

Маршрут
-------

* Луговой — Бішкек темір жолы (de)
* Бішкек — Балықшы темір жолы (de)

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Как добраться до ж/д вокзала Бишкек-2

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Электр пойызы ыратамасы

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

|     Луговой — Бішкек темір жолы (de) |
| --- |
|  |
| 
Луговой - Меркі - Чалдовар - (ҚазақстанШекарасызҚырғызстан) - Қайыңды - Қарабалта - Заводское - Беловодское - Шопоков - Бішкек-1 - Бішкек-2 |

 |

Үлгі:Бішкек — Балықшы темір жолы

Координаттар: 42°54′ с. е. 74°38′ ш. б.﻿ / ﻿42.900° с. е. 74.633° ш. б.﻿ / 42.900; 74.633 (G) (O) (Я)
«**Біреуден біреу артылса...**» («Әсетке») - Абайдың 1889 жылы жазған өлеңі. Әрқайсысы 4 тармақты 7 шумақтан тұрады. Арнау өлең. 

  

Мұнда оқыған, көзі ашық адам мен қараңғы кісі, біліктілік пен надандық, парасаттылық пен пасықтық бір-біріне қарсы қойып, салыстырылады. Ақын адамнан тек өнеріне, біліміне, ақыл-парасатына қарай артық саналуға тиіс деп есептейді. Автордың пайымдауынша, ақиқат, шындық, дұрыстық әрдайым оқығанның, білгеннің жағында. Талапшыл, ізденгіш адам ойлаған мақсатына жетеді, өмірден өзінің қалағанын табады. Кейбір деректер бойынша Абай бұл өлеңді Әсетке арнап жазған тәрізді. Бұған өз маңына үйір болып жүрген жас ақынның жеке мінезіндегі кейбір ұнамсыз жәйттер себеп болса керек. Өлең 8 буынды, -а, -а, -б, -а ұйқасы үлгісінде жазылған. Сөз саптауы жатық, көркемдік дәрежесі жоғары. «Ит керген ешкі көзденіп» деген сияқты тек А-дың өзіне ғана тән өрнектері бар. Алғаш рет 1909 ж. С.-Петербургте жарық көрген «Қазақ ақыны Ибраһим Құнанбайұғылының өлеңі» атты жинақта жарияланған. Басылымдарында аздаған текстол. өзгерістер кездеседі. Мүрсейіт қолжазбаларында, 1909, 1945 жылғы жинақтар да 5-шумақтың 4-жолы «Не білсін өнер ізденіп» делінсе, 1933, 1957, 1977 жылғы басылымдарда бұл жол «Не қылсын енер ізденіп» болып берілген. Туынды орыс тіліне аударылған. Ж. Ысмағұлов.

* *Біреуден біреу артылса* өлеңіне әні

Абай «Біреуден біреу артылса» өлеңіне ән шығарған. Бұл ән Абай поэзиясы мен музыкалық шығармаларының тығыз байланысып жатқанын танытады. Ән халық әуенімен сарындас. Әннің үш үлгісі бар. 1-түрін Е. Г. Брусиловский 1934 ж. Ә. Қашаубаевтан Алматыда жазып алып, хатқа түсірген. 2-түрін Семей қ-нда 1937 ж. Ә. Ысқақовтан комп. Л. Хамиди жазып алып, нотаға хаттаған. Ал, әннің Абай нақышына ете жақын түрін 1984 ж. М. Мұқамеджановадан өнер зерттеушісі Қ. Жүзбасов үш шумақты бірден қамтитын әуен-сазын нотаға түсірген. Әннің 1- және 2-түрлері бір-бірімен өте ұқсас болса, 3-түрінде өлең-өрнек кестесі ауыспалы, әр түрлі бунақ құрылыстарымен ерекшеленіп, әуен-сазымен де бөлекше тұрады. Әннің әуені мен ырғақтық қалпы өлең өрнегімен тығыз байланыстылығын байқатады. 1- және 2-түрі - 3/ 4, 2/4, 3/4, 3/4, 6/4, 3/4, 4/4 өлшемінде айтылса, 3-түрі - 3/4, 4/4, 3/4, 4/4, 4/4, 4/4, 4/4 өлшем негізінде құрылған. Ән-өлеңнің М.Мұқамеджанова берген үлгісі тың өлең өрнектерін көрсетіп отыр. Ол 3 + 2 + 3, 3 + 2 + 3, 2 + 3 + 3, 2 + 3 + 3, 3+2 + 3, 3 + 3 + 2, 3 + 2 + 3 елең кестесімен ерекшеленеді, яғни бұған сәйкес әуен-саз бен муз. ырғақтың өзгеше екенін аңғартады. Қ.Жүзбасов.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Абай. Энциклопедия. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясының» Бас редакциясы, «Атамұра» баспасы, ISBN 5-7667-2949-9
Владимир Иванович Немирович-Данченко
**Владимир Иванович Немирович-Данченко** (23.12.1858 жыл, Озургети, Кутаиси губерниясы - 25.04.1943, Мәскеу) – орыс режиссері, ұстаз, драматург және театр қайраткері.

*Мәскеу Көркемөнер театры*ның негізін қалаған жетекшілердің бірі. *1936 жыл*дағы *КСРО-ның халық әртісі*.

Тбилиси гимназиясында (күміс медальмен бітірген), кейін *1876-1879 жыл*дары *Мәскеу университеті*нің физика-математика және заң факультетінде оқыған.

*1891-1901 жыл*дары *Мәскеу филармония қоғамы Музыка-драма училищесі*нің драма бөлімінде сабақ берген.

*1988 жыл*ы К.С. Станиславпен бірге *Мәскеу Көркемөнер театры*ның негізін қалаған.

*1943 жыл'ы Немирович-Данченко МХАТ кезіндегі Мектеп-студиясына қол жеткізеді. Қазір бұл студияға Владимир Иванович аты берілген. Немирович-Данченко жүрек талмасынан қайтыс болады.*

Дереккөздер
-----------
**Бүйрек құмы** – Ойыл өзенінің оң жағасын алып жатқан құмды алқап.

Географиялық орны, жер бедері
-----------------------------

Атырау облысы Қызылқоға ауданының солтүстігінде орналасқан. Құмды алқап 50 км-ге созылып жатыр, ені 15 – 20 км. Жер бедері төбелі, жалды, қырқалы келген.

Климаты
-------

Климаты қуаң, континенттік. Қаңтардың орташа температурасы –14°С, шілдеде 24°С. Жауын-шашынның жылдық мөлшері 240 мм.

Өсімдігі мен жануарлар дүниесі
------------------------------

Жусан, еркек шөп, оңтүстігінде шала бұталар өседі. Қасқыр, түлкі, қарсақ, қосаяқ, т.б. кездеседі. Мал жайылымдық.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Энциклопедиясы
**Фоос Владимир Карлович**. 1951 жылы 20 қаңтарда РКФСР Челябі қаласында туған.Неміс. - 2007 жылдың қаңтар айынан бері - ҚР Орталық сайлау комиссиясы төрағасының орынбасары.

Әкесі - Фоос Карл Яковлевич, марқұм. Анасы - Фоос Лина Ивановна, марқұм.

Абай атындағы Алматы мемлекеттік университетінің заң факультетін бітірген (1997), заңгер-құқықтанушы.
Қазақстан Коммунистік партиясының мүшесі (1984-2004).

1968 жылдан - Солтүстік Кавказ темір жолы Гудермес стансасы тепловоз машинисінің кемекшісі. 1970 жылдан -
Шығыс Қазақстан облысының Лениногор полиметалл комбинатында тепловоз машинисінің кемекшісі. 1970 жылдан -
РКФСР Северодвинск қаласы Солтүстік Флоты техниктер мектебінің курсанты. 1972 жылдан - Гаджиев кентіндегі
Солтүстік Флотының мичманы. 1980 жылдан - Шығыс Қазақстан облысы Лениногор қаласы Риддер кенішінің
үңгілеушісі. 1990 жылдан - ҚазКСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты, Халық депутаттары Кеңестерінің жұмыстары жөніндегі мәселелер, басқару және өзін-өзі басқаруды дамыту комитетінің босатылған мүшесі, хатшысы. 1994 жылдан - Жоғарғы Кеңестің 13-шақырылымы Комитетінің кеңесшісі. 1995 жылдан - ҚР Орталық сайлау комиссиясы заң бөлімінің кеңесшісі, меңгерушісі, мүшесі, ҚР Орталық
сайлау комиссиясының хатшысы.
2007 жылдың қаңтар айынан бері - ҚР Орталық сайлау комиссиясы төрағасының орынбасары.

ҚР Жоғарғы Кеңесінің 12-ші шақырылымының депутаты (1990-1993).

«Құрмет» орденімен (2006), «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005), «Қазақстан Парламентіне 10 жыл» (2006), «Астананың 10 жылдығы» (2008) медальдарымен марапатталған.

Үйленген. Жұбайы - Фоос Галина Витальевна (1952 жылы туған).
Қызы - Ольга (1976 жылы туған); ұлдары - Алексей (1974 жылы туған), Михаил (1980 жылы туған).

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Республикасында кімнің кім екені - 2011. 2 томдық анықтамалық. Алматы, 2011 ІSВN 978-601-278-473-2
**«Бір түні»** — толық метражды көркем фильм. 1959 ж. Алматы көркем және хроника фильмдер студиясы шығарған.

Сюжеті
------

Адамдардың қарым-қатынасындағы тазалық, адалдық, шынайы махаббат, тың игерушілердің өмірі мен еңбегі туралы фильм.

Күндіз де, түнде де, шыжыған аптаптада, сұрапыл боранда да, күзгі аласапыранда да тың жерлердің жүргізушілері өз машиналарын жүргізуде. Бір күні астықпен жүктелген жүк көліктерінің колоннасы боранға түсті. Кездейсоқ колонна арасында Жолтай мен оның әйелі Тана баласымен отырған "Победа" жеңіл көлігі пайда болды. Бұл жерде Кемел мен оның бұрынғы әйелі Тана кездесті. Адамдар мен астықты құтқару кезінде Кемел басқа ержүректермен облыс орталығына барды. Тана Жолтайды олармен бірге баруға мәжбүрлейді. Жолда Жолтай ауру болып болғансыды. Жүргізушілер қайта оралуға мәжбүр болды. Колоннадағы адамдар қарлы апатпен күресуде. Оларды іздеуде, олар туралы ойлауда. Күн, жер бетін қаптаған бұлттардан әрең төнгенде, ақ жапқышқа қапталған көліктерге жарық түсіргенде, оларға көршілес ауыл тұрғындары келді. Көп ұзамай машиналар әрі қарай жылжыды. Ақыры бұл үрейлі түнде бітті. Адамдар табиғат күшімен ғана емес, бір-бірінің махаббат, адалдық пен сезім күштерімен сынасты. Жолтай - осы мейірімді мен батыл адамдардың арасында кездейсоқ жолдас болып шықты. Жол бойында осыны түсінген Тана қайта Кемелді сүе бастады.

Рөлдерде
--------

* Кемел Кәрімбаев — Кененбай Қожабеков
* Қайрат — Мұхтар Бақтыгереев
* Жолтай Демесінов — Нұрмұхан Жантөрин
* Савельев — Иван Жеваго
* Иван Афонин — Анатолий Игнатьев
* Жүргізуші — Ыдырыс Ноғайбаев
* Тана — Гүлфайрус Ысмайылова
* Сергей Иванович — Алексей Добронравов
* Әбіл Жақанов — Қапан Бадыров
* Жарас ата — Қалибек Қуанышбаев
* Гуляенко — Александр Хвыля
* Баукенов — Шахан Мусин
* Коптев — Валентин Брылеев

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Однажды ночью Мұрағатталған 12 ақпанның 2019 жылы.
**Владимир Корнеевич Тонкошкур** (1931 жылы туған), кен инженері, Социалистік Еңбек Ері (1976). Ленинград кен институтын бітірген (1955). Еңбек жолын 1955 жылы Карағаңдыдағы М. И. Калинин атыңдағы №17 шахтаның кен мастері болып бастады. 1956-1961 жылдары уч-ке бастығының орынбасары, бас инженердің көмекшісі. 1961-1977 жылдары №3 уч-ке бастығы, 1977 жылдан «Қарағандыкөмір» өндірістік бірлестігі Октябрь ревөлюциясының 50 жылдық атындағы шахтасы директорының орынбасары. Тонкошкур — 500 мыңыншылары (бір лавадан 500 мың т және одан да көп көмір өндіру) көзғалысын бастаушьшардың бірі. 9-бесжылдықта жоспарлы тапсырмалар мен соц. міндеттемелерді мерізімінен бұрын орындауда жоғары көрсеткіштерге жетгі. Ленин орденімен 2 рет марапатталған. «Шахтер данкы» Құрмет белгісінің толык иегері.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5

*Бұл жаңа мақаланың бастамасы. Бұл мақаланы толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесуіңізді сұраймыз.*
**Киммерик** - ежелгі гректер көне қаласының орны. *Керчь түбегінің* түстік жағасы, Опук тауының батыс жақ етегінде. 

Қаланың өмір сүрген уақыты б.з.б. V ғасырынан б.з. X ғасыры аралығын қамтиды. *Киммериктің* ең дамыған кезі біздің заманымыздың қарсаңы. Б.з. III ғасырында қала қиратылады да, б.з. IV - V ғасырларында қайта көтеріледі. Әр кезгі (1927, 1947-1949, 1950-1951) қазба жұмыстары нәтижесінде *бекініс іргелері* табылып, тұрғын үйлер аршылды. Бекініс және үй іргелері әк тастардан қаланыпты. Үйлерден шыққан тас келілер мен *дән үккіштер*, қала тұрғындарының диқаншылықты кәсіп еткенін көрсетеді. Б.з.б. V ғасырдағы қабатының асты қола дәуірінің мекен жайы болып шықты. Киммерик кезінде Опук тауының көптеген бекініс орындарының бірі болған. Оладың ең мықтысы таудың жазық төбесін орналасқан.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Кругликова И.Т. Киммерик в свете археологических исследования по археологии СССР, № 85, М. - Л. 1958
Queensland lungfish
**Бір өкпелілер** (лат. *Monipneumones*) — сүйекті балықтардың Қалаққанаттылар класының отряды. 

Цератод тұқымдасына, неоцератод туысына жататын қос тынысты балықтардың ең ірісі, өкілі - неоцератод. Ұзындығы 175 сантиметрге жететін осы кездегі қос тынысты балықтардың ең ірісі Солтүстік Шығыс Австралиядағы Квинсленда өзенінде тараған. Өкпесі айқын екі бөлімге бөлінбеген бір өкпе қапшығынан тұрады. Желбезектері жақсы дамыған. Неоцератод бір мезгілде өкпесімен де желбезегімен де, немесе әрқайсысымен жеке тыныс ала алады. Сондықтан олар басқа балықтар тіршілік ете алмайтын, өсімдік өте қалын, өскен суларда да тіршілік ете алады. Жазда су тартылып, оның ішіндегі өсімдіктер шіріп, судағы оттегі мейлінше азайған кезде, неоцератодтар тек қана өкпесімен тыныс алады. Ол кезде балық судан басын жиі шығарып, ауа қабылдайды. Күзде олардың мекендеген суларына жаңа сулар қосылған кезде өкпенін, қызметін желбезек атқарып, қанның тотығуы желбезек арқылы орындалады. Олар құрғап қалмайтын суларда тіршілік етеді де, ұйқыға жатпайды. Су түбіне жақын қабатта, көбінесе су тубінде кездеседі. Шаянтәрізділермен, моллюскалармен және құрттармен қоректенеді. Көбінесе қыркүйек пен қазан айларында көбейеді. Жұмыртқасын су өсімдіктерінің арасына салады. Шабақтары ешбір өзгеріссіз дамиды, олардың сыртқы желбезектері болмайды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Омыртқалылар зоологиясы» С. П. Наумов- Алматы «Мектеп» баспасы
**Грузинов Владимир Константинович**(7.1.1903, Ресей, Кемерово облысы Новокузнецк қ. – 15. 6.1971, Қарағанды қ.) – тех. ғыл. докт. (1959), проф. (1960), Қазақстан ғылым академиясының акад. (1962). Томскідегі Сібір технол. институтын бітірген (1927). 1927–1937 ж. Ресей металлургия з-ттарында инж. домна цехының бастығы. 1937–1946 ж. Екатеринбургтегі Орал машина жасау з-тында металлургия з-ттарына арналған жабдықтарды жобалау жұмыстарын басқарды. 1946–1962 ж. Екатеринбургтегі Орал политех. институтында доцент, проф. кафедра меңгерушісі, 1963–65 ж. Орт. қара металлургия институтының Қазақ бөлімшесі директорының орынбасары, 1965–1966 ж. Қарағанды политех. ин-тында өзі ұйымдастырған зауыт жабдықтары кафедрасының меңгерушісі, 1966–1971 ж. Қазақстан ғылым академиясының Хим.-металлургия институты директорының ғыл. жұмыстар жөніндегі орынбасары болды. Негізгі ғыл. еңбектері қара металлургияның өндіріс процестерін механикаландыру және автоматтандыру мәселелеріне арналған. Г. домна цехтарын мех. жабдықтау жөнінде зерттеулер жүргізді. Ол Қазақстанда қара металлургия өнеркәсібінің шикізат қорын ұлғайту жөнінде зерттеу жұмыстарын жүргізе отырып, Қостанай облысы қоңыр теміртас кентастарын кешенді пайдаланудың негіздерін жасады. «Құрмет Белгісі» орденімен және медальдармен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

<references>

1. ↑  Қазақ Энциклопедиясы
**Владимир Михайлович Зельдин** (28 қаңтарда) 10 ақпанда, 1915 жыл 10 ақпан Козлов, Тамбов губерниясы - 31 қазанда 2016 Ресей Мәскеу). Театрдың және киноның советтік және ресейлік актері. КСРО (1975) халықтың әртісі, орденға толық иегері "еңбектерді алдым елмен". Қазірде халықтың әртістерінен қарттың бірі (КСРО) және, мүмкін, қ әлем Бойынша ең қарт "қолданыстағы" актерімен болып табылады. Кейін мектептің жалғауының слесарьтың оқушысының зауытта жұмыс істеді. "Карнавал түн" деген фильмдерде түсірілді, "Ваня", "әйел ақта", "он негритят" және тағы басқалары.

Медальдары
----------

қызыл Медальдарыжұлдыз ордені;
медаль "Мәскеудің" 850-жылдығына;
медаль "үшін айбынды еңбекті 1941-1945 жж." ұлы отандық соғысында;
медаль "еңбектің ардагерінің";
"200 жастың медальі қорғаныстың" министрлігінің;
8 1954 сәуірдің РКФСР (еңбек сіңірген әртісі).
**Натаниэл Эдвин Клайн** (ағылш. *Nathaniel Edwin Clyne*; 5 сәуір 1991 жыл, Лондон) — англиялық футболшы, "Кристал Пэлас" клубының қорғаушысы.

Карьерасы
---------

### Клубтық

Лондонда Гранадалық эмигранттар отбасында дүниеге келген. Балалық шағында "Эфьюй Академи", "Кристал Пэлас" академияларынан өтті. Тіпті он жасында "Арсенал" клубының сынағынан да өтті. Бірақ лондондық клуб жетекшілері оны тым жассынып, клубқа қабылдамады. 

2008 жылы "Кристал Пэлас" сапында карьерасын бастады. Сол жыл 18 қазанда "Барнслиге" қарсы ойында тұңғыш рет Премьер лигада алаңға шықты.

2011/12 жылғы маусымда барлық ойында алаңға шықты, бірақ гол соға алмады. 2012 жылы "Саутгемптонға" ауысты. 19 тамызда "Манчестер Ситиге" қарсы матчта жаңа клубындағы тұңғыш ойынын өткізді, бұл ойында 90 минутты толық ойнады. 

2015 жылы 1 шілдеде "Ливерпульмен" келісім шарт жасасты. Трансфер құны 12,5 млн еуроны құрады. 9 тамызда "Сток Ситиге" қарсы Англия чемпионатында алаңға шықты. 

2019 жылы қаңтарда "Борнмутқа" жалға берілді. Маусым біткен соң келісім шарт мерзімі аяқталып, "Ливерпульден" кетті.

2020 жылы "Кристал Пэласқа" қайта оралды.

### Ұлттық құрама

Англияның 19 және 21 жастағы құрамаларында ойнады. 

2014 жылы 15 қарашада Словенияға қарсы ЕУРО-2016 іріктеу матчында ұлттық құрама сапында тұңғыш рет алаңға шықты.

2016 жылғы Еуропа чемпионатына баратын 23 футболшының тізіміне енді.

Жетістіктері
------------

«Ливерпуль»
* Чемпиондар лигасының финалисі — 2017/18

### Жеке

* Кристал Пэластың үздік жас ойыншысы: 2009, 2010
* Кристал Пэластың жыл ойыншысы: 2011

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Nathaniel Clyne talks are difficult, admits Southampton’s Ronald Koeman  (ағыл.).  The Guardian (16 April 2015).
2. 1 2  Player Profile. Nathaniel Clyne  (ағыл.), *Premier League*.

Сілтемелер
----------

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  Осы үлгіні қарау   Әлеуметтік желілерде | 
Twitter |
|  |
| Тематикалық сайттар | 
FootballDatabase.eu · National-Football-Teams.com · Soccerway · Transfermarkt · worldfootball.net |

 |
**Кимора Ли Симмонс** (ағылш. *Kimora Lee Simmons*), шын аты – Перкинс (ағылш. *Perkins* 1975 жыл 4 мамыр, Сент-Луис, Миссури, АҚШ) – американдық актриса, телеарналық продюсер және фотомодель.

Биография
---------

Кимора Ли Перкинс 1975 жылы 4 мамырда Сант-Луис қаласында (штат Миссури, АҚШ) Афроамерикандық Вернон Уитлок- кіші және япондық Джоан Перкинстің отбасында дүниеге келген.

Мансабы
-------

Кимора Ли өзінің мансабын 1986 жылы 11 жасында модель ретінде бастады.

Сонымен қатар ол киноға түседі және телеарна продюсері болып табылады.

Жеке өмірі
----------

1998 – 2009 жылдары Кимора Ли Рассело Симмонсон деген музыкант және бизнес-магнатпен тұрмыста болған.Осы тұрмыста Симмонс екі қыз туды - Мин Ли Симмонс (21.01.2000) и Аоки Ли Симмонс (16.08.2002).

2007 – 2012 жылдары Кимора Ли Джимон Хонсум деген актермен іс жүзіндегі некеде болды.Осы тұрмыста Симмонс өзінің үшінші баласын және бірінші ұлын дүниеге алып келді - Кензо Ли Хонсу (30.05.2009).

2013 жылы желтоқсанда Кимора Ли Тим Лейсснер деген бизнесменмен екінші рет негеде тұрды. Бұл некеде Симмонс өзінің төртінші баласын және екінші ұлын дүниеге алып келді.
**KRX** (Korea Exchange – Корей биржасы) – Оңтүстік Кореядағы жалғыз қор биржасы. Биржаның штаб-пәтері Пусан қ. орналасқан, кеңсесі Сеул қаласында орналасқан, ақша нарығы мен нарықтық бақылауды жүзеге асырады. Корей қор жəне фьючерстік биржасы туралы Актіне сəйкес, KRX Корей қор биржасының, Корей фьючерстік биржасының жəне Қор нарығына қатысушылардың корей ассоциациясының (KOSDAQ) интеграциясы нəтижесінде құрылған. Бұрынғы биржалардың құрамына кірген бағалы қағаздар жəне деривативтер нарықтары, енді KRX бизнес-бөлімшелері болып табылады: қор нарығы бөлімшесі, KOSDAQ нарығы жəне деривативтер нарығы бөлімшесі. KRX Қазақстан[1], Өзбекстан, Вьетнам, Филиппиндер, Малайзия, Камбоджа жəне Лоас биржаларымен ынтымақтастықта қызмет етеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  [www.kase.kz/files/press/ru/releases/11\_09\_01\_KRX-kaz.pdf ], KRX пен Қазақстан қор биржасы ықпалдастық меморандумға қол қойды
Кимонның бюсті
**Кимон** (гр. *Κίμων*; Kímon) (Б. з. д. 504 жыл — Б. з. д. 450 жыл шамасы, Китий, Кипр) - афины қолбасшысы және олигархиялық топтың көсемі. Б.з.б 479 жылы Парсыларға қарсы соғыс бастау жөнінде ұсыныс жасау мақсатымен Спартаға Афины елшілігін бастап барды. Б.з.б 469 ж. Кіші Азияда Эвримедонт өзенінің сағасында парсыларды талқандап, ірі жеңіске жетті, Скирос аралын, Фракия жағалауында Стримон өзені бойындағы Эйон мен Херсонесті басып алды. Б.з.б 464 ж. 3-Мессен соғысында Спартаға көмек беруге әрекеттенді, бірақ спарталықтар афинылықтарға сенімсіздік білдіргендіктен, қайта шақыртылып алынды, б.з.б 456 ж. Периклдың ұсынысымен қайтарылып, парсыларға қарсы соғысқа қайта қатысты. Б.з.б 449 ж Кипрге қарсы теңіз экспедициясы кезінде қайтыс болды.

Қолданылған әдебиет
-------------------

* Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы 1974 жыл,5 том, бас редакторы М.Қ. Қаратаев, 425 бет
**Корженевский** – Іле Алатауының солтүстік беткейіндегі аңғарлық мұздық. Шілік өзені алабындағы Оңтүстік Есік өзені бастауында. Мұздық белгілі орыс географы Н.Л. Корженевскийдің есімімен аталады.

Аумағы
------

Ұзындығы 11,7 км, жалпы ауданы 38,0 км2, көлемі 6,3 км3. Корженевский мұздығындағы қар жиегі 3950 м биіктікте, ал мұздық тілі жылжып 3270 м-ге дейін төмендеді. Мұздықтың орташа қалыңдығы 160 м-дей (ең қалың жері 300 м). Корженевский мұздығы жылдан-жылға еріп азаюда.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. – 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
**Дингл** (ағылш. *Dingle Bay*) — Ирландия аралының оңтүстік-батыс жағалауындағы Атлант мұхитындағы шығанақ. Шығанақ Дингл және Айверах түбектерімен шектелген, ұзындығы шамамен 40 км, ал ені 20-дан 3 км-ге дейін өзгереді. Жағалау сызығы мүйістермен қатты тілімденген, беткейлері көбінесе тік және құламалы, бірақ кейбір жерлерінде құмды жағажайлар бар.

Шығанақта Дингл деп аталатын қала, сонымен қатар бірнеше кішкентай балық аулайтын ауылдар орналасқан.

Мұнда жағалаудағы әйгілі көрнекті орындардың бірі, жабайы дельфин Фанжи (немесе Фанги) өмір сүреді. Ол 1983 жылдан бастап күн сайын адамдарға жүзіп келіп, кемелерді ертіп жүреді. Дельфиннің ерекшелігі - оны ешкім тамақтандырған да жоқ, ешкім үйреткен де жоқ, бірақ Фанги бұл сулардан ешқашан кетпеді. Аңыз бойынша, Фанджи шығанақта пайда болған кезде сол маңда жағасында жуылған аналық дельфиннің денесі табылды. Бұл Фанжидің серігі болды деп болжайды, сол себепті ол сүйіктісінің қасында болу үшін шығанақта мәңгіге қалды.

Жиырма жылдан астам уақыттан бері жергілікті тұрғындар туристерді тарту үшін дельфинді пайдаланып келеді. Қалада Фанджиге ескерткіш орнатылған, кәдесыйлық дүкендер оның бейнесі бар майкаларды, әшекейлер мен фигураларды сатады, көптеген қайықтар мен кемелер Фанжимен кездесуге экскурсия ұсынады.

  

* 
* 
* 
*
**Динара Сұлтан** (Қоскелдиева) (1986 жылы, 8 желтоқсанда Атырау қаласында туған) — қазақ әншісі.

Карьерасы
---------

Динараның музыкаға деген қабілеті бес жасынан-ақ байқала бастаған. Музыкадан алғашқы сабақты өз анасынан алған. Мектеп кезінде ол тек жақсы оқып қана қоймай, талай рет музыкалық конкурстарға қатысып, бас жүлдені иеленген. Әнші болуды, сахнада көрінуді мақсат еткен Динара тоғызыншы сыныпты бітіріп, музыка колледжіне түсу үшін оңтүстік астанаға келеді. КСРО-ның еңбек сіңірген әртісі Лаки Кесоглу Константинович сыныбына түседі.

2006 жылы колледжді бітірген соң, білім алуын ары қарай жалғастырып, Т. Жүргенов атындағы Қазақ Өнер Академиясына түседі. Бұл жерде де Лаки Кесоглу сабақ беретін болады.

2006 жылы «SuperStar kz» республикалық конкурсынаа қатысып, финалға дейін барады. Кейін Қазақстанның әйгілі China Town тобында өнер көрсетеді. 2009 жылы ЖОО-ны бітіргеннен кейін, «Динара Султан» атымен жеке әнші ретінде елге таныла бастайды. 2010 жылы «Екі Жұлдыз» телешоуына қатысады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  zakon.kz Мұрағатталған 4 наурыздың 2016 жылы. (орыс.)
**Кальмар униясы** (*1397-1523*) — Данияның, Норвегияның (Исландиямен қоса) және Швецияның (Финляндиямен қоса) дат корольдарының қол астына бірігуі. Бірлестік 1397 жылы Кальмар (Швеция) қаласында біржолата бекітілді; кең мағынада — Скандинавия елдерінің экономикалық және саяси жағдайларына байланысты формальды түрде болса да, унияға біріккен бүтін бір тарихи кезеңі. Уния құрудың инициаторы Данияның әйел королі Маргарита болды. Ол Дания, Швеция және Норвегияға корольдік билікті өз әулетіне бекіту үшін немере туысы Эрик Померанскийді өзімен қосыла билік жүргізетін осы үш мемлекеттің ортақ королі етіп жариялаттырды. Швецияның униядан шығуына (1523) байланысты бұл бірлестік жойылды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет энциклопедиясы: Алматы, 1974. 5 том. 200 бет.
**Дмитрий Михайлович Карбышев** — кеңес әскери қайраткері, инженерлік әскер генерал-лейтенанты (1940), Совет Одағының Батыры (1946), ұлты татар.

Өмірбаяны
---------

1940 жылдан КПСС мүшесі. 1918 жылдан Совет Армиясы қатарында. Сібір кадет корпусын (1898), Николаев инжинерлік училищесін (1900), Николаев инженерлік академиясын (1911) бітірді. Профессор, әскери ғылыми докторы (1941). 1904-1905 жылдардағы Азамат соғысы кезінде әскери инженер, қорғаныс ауд-ның құрылыс жұмыстарын басқарды, Шығыс майданының 5- армиясы инженерлерінің бастығы. Орал қорғанысына қатысты. Ұлы Отан соғысының бас кезінде (08.08.1941) майданда ауыр жараланып тұтқынға түсті. Фашистердің өлім лагерінде әскери тұтқындар арасында антифашисттік үгіт жүргізді. Неміс фашистеріне қызмет етуден үзілді-кесілді бас тартқан соң фашистер оны Маутхаузен лагерінде азаптап өлтірді.

Марапаттары
-----------

Ленин орденімен, басқа да орден, медальдармен марапатталған. Алматы көшелерінің бірі Карбышевтің құрметіне аталған.

Тағы қараңыз
------------

1. Карбышев атындағы көше (Алматы)

Дереккөздер
-----------

1. "Алматы" энциклопедиялық анықтама, 1983
**Камералы пеш** (ағылш. *chamber furnace*) – металлургиялық өндірістік пештерінің бір тобының жалпылама аты. Бұл пештердің ерекшілігі - қыздыру кезеңінде ішіне салынған бұйымдар пешке қатысты қозғалмай бүкіл қыздыру кезеңінде бірыңғай температуралық режимінде (камера қалпында) жылжымай қыздырылады.

Камералы пеш металл дайындамаларды прокаттау және шыңдау алдында қыздыру, металл бұйымдарды термиялық өңдеу, керамикалық және боялған бұйымдарды күйдіру т.б. мақсаттарда пайдаланады. 

Қыздыру әдісіне сәйкес Камералы пештің температурасын бір қалыпты ұстауға немесе өзгертіп отыруға да болады. 

Камералы пешке қатты (бу өндіргіштігі 50 – 2500 т/сағ), тозаңданған, газ тәрізді және сұйық отындар жағылады. Оны электр тоғымен қыздыруға да болады.

Түрлері
-------

Камералы пеш құрылыс ерекшеліктеріне байланысты 

* тік
* қалпақты
* құдықты т.б. болып бөлінеді.

Пештің құрылысы
---------------

Камералы пештерде:

* су қыздыратын құбырлар,
* ақ бу қыздырғыштар
* жану және суыну камералары болады.

Жанатын отын пеш құрылғы арқылы араластырылады. Жанудан бөлінген күлдің біраз бөлігі түтінмен бірге шығып кетеді де, қалғаны шлак түрінде күл жинағышқа түседі. Тозаңданған отын жағатын ірі қазан агрегаттарының оттғы жартылай ашық түрде жасалады. Камералық оттықтардың оттықтары жану және суыну камераларына бөлінеді. 

Сәуле шашыратуы мен газ ағысының қозғалыс ерекшелігі Камералы пештің қабырғаларының орналасу пішініне тәуелді. Ұсталық цехтарда пайдаланатын Камералы пештің жұмыстық бөлігінің ұзындығы 0,6 - 2 м, ені 0,6 - 1,5 м және биіктігі 1 м шамалас параллелепипед пішінді болып жасалады. 

Камералы пештердің өнімділігі 70-600 кг/сағ, жылу шығыны 5000-7000кДж/кг.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақстан": Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы. "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 5 том, 1998

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Камералық оттық. Кирилл мен Мефодийдің энциклопедиясы
* Камералы пеш
**Курский Дмитрий Иванович** (22. 10. 1874, Киев қаласы — 20. 12. 1932) — совет мемлекетi мен партия қайраткерi. 1904 жылдан Компартия мүшесi. Москва yнивепситетінің заң факультетiн бiтiрдi (1900). 1905 жылы Москва Бутырск ауд. партия комитетiнiң мүшесi, Декабрь қарулы көтерiлiсiне белсене қатысты. 1906 жылы большевиктердiң Москва ұйымы обл. бюросының мүшесi. Большевиктiк «Борьба», «Истина», «Наша мысль», «Рабочее знамя газеттерiн шығаруға қатысты. 1907 жылдан РСДЖ (б) П ОК Москва обл. бюросының мүшесi. 1909 тұтқынға алынып, көп кешікпей одан босатылды. 1914 жылы армия қатарына алынып, онда рев. жұмыс жүргiздi. 1917 жылы мамыр-тамыз Румыния майданындағы 4-армия солдат депутаттары советінің председателi болды. БК(б)П 15-съезiнде (1927) БК(б)П Орталық бақылау комиссаясының мүшелiгiне сайланды. 1928-1932 жылдары КСРО-ның Италиядағы елшiсi.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы.1975. Том 6
**Темір телпек** – сульфидті кендердің құрамында пирит кристалдары өте мол ұшырасатын ең беткі тотыққан қабаты. 

Бұл өңірде пириттен басқа да минерал түрлері көптеп кездеседі. Олар – темірдің сулы және сусыз тотықтары (гетит, гидрогетит, гематит), кремнезм минералдары (кварц, халцедон, опал), мыстың және қорғасынның қайталамалы карбонаттары (малахит, церуссит т.б.), сульфаттар (англезит, ярозит, гипс т. б.), силикаттар (хризоколла т. б.). 

Темір телпек қимасында сульфидті минералдар ыдырауы нәтижесінде дараланған алтын мен күміс түйіршіктері де ұшырасуы мүмкін. Темір телпектер қабатының қалыңдығы бірнеше метрден ондаған метрге шейін жетуі мүмкін, бұл қабат сульфидті кендерді, әсіресе мыс сульфидтерінің түп кендерін іздестірудің өте тиімді белгісі болып табылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Н. Сенатов, А. Абдулин. Геология терминдерінің сөздігі.– Алматы: Қазақстан, 1996, 368 бет. ISBN 5-615-01738-4
**Лоуренс Лессиг** - (ағылш. *Lawrence Lessig*; 3 маусым 1961) — Стенфорд (АҚШ) университетінде құқық саласының профессоры. Халыққа Лессиг авторлық құқық туралы заңға өзгеріс енгізуде, әсіресе Интернетке байланысты мәселелерде белсенділігімен танылған тұлға ретінде белгілі. 

Гарвард университетіне қарасты Едмонд Дж.Сафра атындағы Этика орталығы мен қорының директоры, әрі осы университет құрамындағы құқықтану мектебінің профессоры. Ол 1989 жылы Иель университетінің құқықтану мектебін тамамдағаннан кейін сот саласында қызмет еткен. 2002 жылы Creative Commons жобасының негізін қалап, АҚШ жоғарғы сотында қаралған Элдред пен Ашкрофт арасындағы істе негізгі кеңесші болған. Л.Лессиг "Код және кибер кеңістіктің басқа да заңдары" (1999), "Еркін мәдениет" (2004), "Ремикс" (2008) және әлемге кең танылған басқа да кітаптардың авторы.

Дереккөздер
-----------
**А.Янушкевич көшесі** Жәнібек Тархан көшесінен басталып, Абай даңғылында аяқталады. А.Иманов, Кенесары көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы - 914,4 м.

Адольф Янушкевич (1803-1857) - поляк халқының көрнекті төңкерісшіл-демократы, көсемсөзші. 1845-1846 жылы экспедиция құрамында Ұлы жүз, Орта жүз қазақтарын аралады. Янушкевичтің онда көргендері, алған әсерлері тұралы Янұшкевичтің хаттары мен естеліктері «Адольф өмірі» деген атпен кітап болып шықты. Сонымен қатар, «Қазақ даласына саяхаттан күнделік және хаттар» атты кітабы Алматыда жарық көрді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Астана көшелері /Құрастырушы: Е. Тілешев, О. Сүлейменов. Алматы: 2008. ISBN 9965-32-642-8


|  |  |
| --- | --- |
| 
П:
 | Қазақша Уикипедияда***«Астана»*** порталы бар |

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы Мұрағатталған 16 қаңтардың 2013 жылы.  (қаз.) (ағыл.) (орыс.)
Біріншілік алдын алу
--------------------

Біріншілік алдын алу шаралары анемиясы жоқ, бірақ оған бейімділігі бар адамдар тобына жүргізіледі:

• жүктілік пен емізетін аналар;
• жасөспірім қыздар, әсіресе етеккірі көп келетін;
• донорлар;
• көп және ұзақ жүретін етеккірі бар әйелдер.
### Жүкті әйелдердің ТТА алдын алу.

Барлық жүкті әйелдер 8 апталық жүктілікте келесі топтарға бөлінеді:
  

0 (нөлдік) – жүктілігі қалыпты өтіп жатқан әйелдер. Оларға жүктіліктің 31-ші аптасынан 8 аптаға 30-40 мг ЭТ бар темір препараты беріледі. Ол үшін ферроплексті 1 түймеден күніне 3-4 рет тағайындайды.
  

#### 1-ші топ – қан талдауы қалыпты, бірақ анемия пайда болу қаупі бар жүкті әйелдер

• жүктілікке дейін көп, ұзақ жүретін етеккірі болған;
• қан жоғалту немесе темір сіңірілуінің бұзылыстары бар асқазан-ішек жолының дерттері (эрозивті гастрит, асқазан мен 12 елі ішектің ойық-жара ауруы, созылмалы энтерит және т.б.);
• жиі босану (аралары 2 жылдан аз, ең кемінде үш рет босану);
• тағаммен темірдің жеткіліксіз түсуі;
• инфекция-қабыну ошақтарының болуы;
• жүктіліктің ерте токсикозында жиі құсу.
  

Алдын алу шараларын 12-13-ші аптадан 15-ші аптаға дейін, содан соң 21-шіден 25-шіге дейін, 31-32-шіден 37 аптаға дейінгі аралықта 30-40 мг ЭТ беріледі.
  

#### 2-ші топ – 20-шы аптадан кейін анемия пайда болған әйелдер

Жүкті әйелді (әртүрлі этиологиялық қан кетулерді жоққа шығару үшін) мұқият зерттеу қажет, содан кейін ТТА емі сияқты емдейді. Егер анасының ТТА емделмесе, онда темір тапшылығы ұрпаққа өтуі мүмкін, сондықтан міндетті түрде жүкті әйел емделу керек.

#### 3-ші топ – ТТА бар әйелдің жүкті болуы

Анемияның генезі анықталған соң, ТТА толық емі жасалғаннан кейін темір қорын толықтыру қажет (8 аптадан 2 курс). Темір дәрісіне антиоксиданттарды (Е витамині, аевит, С витамині, поливитаминдер жинағы, кальций препараттары) қосу керек.
  

Ұзақ және көп етеккірі бар әйелдердің ТТА алдын алу шаралары.
  

6 апталық алдын алу емінің 2 курсы (күніне 30-40 мг ЭТ) немесе етек- кірінен кейін 7-10 күннен әр ай сайын бір жыл бойы қолданады.

Екіншілік алдын алу
-------------------

Екіншілік алдын алу бұрын ТТА болып, емделген және ТТА қайталау қаупі бар (көп жүретін етеккірі, жатыр фибромиомасы және т.б.) адамдарда жүргізіледі.
  

Бұл науқастарға ТТА емін қабылдағаннан кейін алдын алу курстарын 6 апта бойы (тәулігіне 40 мг ЭТ) жүргізілгеннен соң, жылына 6 апталық курсты 2 рет қайталауды, немесе әрбір етеккірінен кейін 7-10 күн темір дәрілерін қолдануды ұсыну қажет. Міндетті түрде бұл науқастар күніне 100 г ет жеуі керек.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "ҚАН АУРУЛАРЫ", Байжанова К. Т. Бекмурзаева Э.Қ. оқу құралы, Шымкент 2010
**Дандай Ысқақұлы** (1946 жыл, Түркістан облысы, Отырар ауданы, Қоғам ауылы) - Сыншы, ғалым, филология ғылымдарының докторы (1995), профессор (1996).

ҚазҰУ-ды (1969), Әдебиет және өнер институтының аспирантурасын (1974) бітірген. 1975-1977 жылдары Әдебиет және өнер институтында кіші ғылыми қызметкер, 1977-2000 жылдары ҚазҰУ-да оқытушы, доцент, профессор, кафедра меңгерушісі, 2000-2004 жылдары Еуразия университетінде профессор қызметтерін атқарған. Қазір С.Демирел атындағы университеттің проректоры.

Ғалымның Алаш қайраткері Мұхтар Әуезов жайлы «Мұхтар Әуезов. Талант пен тағдыр», «Мұхтар Әуезов хақында мақалалар» еңбектері бар. Ғалым Алаш қайраткерлерінің қазақ әдебиеті сыны тарихындағы орнын дәйектеуге үлкен үлес қосты.[1][2]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Алаш» қозғалысы. Алматы, 2008. ISBN 9965-32-715-7
2. ↑  Отырар. Энциклопедия. – Алматы. «Арыс» баспасы, 2005 ISBN 9965-17-272-2