recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Рысты Әлібекова** (19. 02.1969. Ақтөбе қаласы) – журналист. ҚазМУ-ді бітірген. Ақтөбе облыстық "Актюбинский вестник" газетінде аға тілші, бөлім меңгерушісі, облыстық әкімшіліктің баспасөз хатшысы, қоғамдық келісім және ақпарат басқармасында бөлім меңгерушісі, республикалық "Казахстанская правда" газетінің Ақтөбе облысы бойынша меншікті тілшісі болды. Қазір "Казахстанская правда" газетінің Маңғыстау облысы бойынша меншікті тілшісі. Тәуелсіздіктің 10 жылдығына байланысты мерекелік медальмен марапатталған. .

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Баспагері мен полиграфистері. Анықтамалық. Алматы, "Білім" баспасы. 2005 ж. — 576 бет.ISBN 9965-09-134-Х
Наньниндегі көше
**Наньнин**, ( 1913—45 бастап Юннин) (Nanning; Nan-ning; (1913—45) Yungning) — Қытайдың оңтүстігіндегі қала. Гуанси-Чжуан автономдық ауданның орталығы, халқының саны шамамен 984 061 адам (1999). Юцзян өзенінің солтүстік жағалауында орналасқан. 318 жылы қаланған округ үкіметінің резиденциясы болған. СУН әулеті заманындағы шекаралық префектура болды, оны кейіннен Мин мен Цин әулеттері сәтті басқарды. Бұл қала 1907 жылы шетелдік саудаға жол ашты. Жапон-қытай соғысы (1937-45) кезінде жапондықтардың қол астына өтті. Дегенмен, азғантай уақыт бойы АҚШ-тың әскери-әуе базасы болды. Үндіқытайдағы француздарға қарсы соғыс кезеңінде және Вьетнам соғысы жылдары коммунистік күштің базасы болды. Бұрын тек сауда және әкімшілік орталығы болған бұл қала енді өнеркәсіп орталығы атанды.
**Тілемісов Хайдолла ӘбдірахманҰлы** (1929- 2000) "Қайнар" баспасының 1975-1995 жылдар аралығындағы директоры болып қызмет істеген.. Х.Ә.Тілемісов 1929 жылы 20 мамырда Қостанай облысы Обаған ауданына қарастыы "Сатай" ауылында шаруа отбасында туған.

  

Оның еңбек жолы 15 жасында Қостанай облыстық филармония да әншілік қызмет атқарудан басталады. Араға 5 жыл түскен соң ол облыстық радиокомитетке диктор әрі редактор болып орналасады. Ал 1955 жылы Х.Тілемісов Алматыға қоныс аударып, 1960 жылта шейін "Лениншіл жас" газетінде бөлім меңтерушісі ретінде жастар өмірінен көптеген мақалалар мен очерктер жазып, қабілетті журналист ретінде танылады. 1965 жылы С.М.Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетін тәмәмдайды.

Бұдан кейінгі уақытта Хайдолла Әбдірахманұлы — "Ауыл өмірі" радиостанциясында, Қазақ радиосында, радио, телевидение жөніндегі Мемлекеттік комитетте бас редакторлық қызметтерінде болған. Содан 1970 жылы республикалық "Қайнар" баспасына жіберіліп, әуелі бас редактор, 1975 жылы директорлыққа тағайындалады.

Х.Тілемісов басқарған жылдарда "Қайнар" баспасы көлемдік, өндірістік, сапалық жағынан жаңа өрістерге шығып, зор абыройға ие болды. Хайдекең аса іскер, экономика жағында өте сауатты баспагер ретінде көп салалы творчестволық ұжымда басқарудың демократиялық үрдістерін қалыптастырды. "Қайнарға" өзі секілді білімдар, ізденгіш журналистер тартылды. Олардың біразынын ауыл шаруашылығы саласында қосымша мамандықтар алуына жағдай жасалды. Осындай жұмыстардың нәтижесінде "Қайнар" Мәскеуде өткен Халықаралық жәрмеңкелерге белсене қатысып, қазақ кітаптарының шетелдерде тарауына айтарлықтай үлес қосты. Әрине, ол жылдарда баспалардьң осылайша өсіп-өркендеуіне мемлекет тарапынан зор камқорлық жасалып, көмектер көрсетілгені де баршаға белгілі.

Х.Тілемісов қарымды қаламгер ретінде публицистика, деректі проза, көркем аударма салаларында да елеулі еңбек етті.

Хайдолла Әбдірахманұлы Тілемісов — "Қазақстан мәдениетіне еңбегі сіңген кайраткер" (1981) атағын алған, "Баспасөз ісінің үздігі" (1989). Ол әлденеше медалдармен, құрмет грамоталарымен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   "Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері", Анықтамалық,"Білім" баспасы, Алматы, 2005 ж. ISBN 9965-09-134-Х1981-89
**Хлорелла**(Chlorella) - жасыл балдырлар класына жататын бір клеткалы балдыр. Пішіні домалақ не сәл сопақшалау,клетка ішінде әдетте бір хлоропласт болады.Хлорелла автоспоралар (апланоспоралар) арқылы көбейеді. Клетка заты 2,4,8 және бұдан да көп автоспораларға бөлініп, аналық клетка қабырғасы жарылып, споралар төгіледі. Хлорелланың жынысты көбеюі де, хромосомасының бар - жоа да белгісіз. Оның клеткасында ақуыз, май көп болады және бұлардың мөлшері өсіру жағдайына байланысты 60-80 % - ке жетеді, көмірсу да едәуір болады. Хлорелла ақуызы құрамында барлық дерлік (метиониннен басқа) алмаспайтын амин қышқылдары, әр түрлі дәрумендер, әсіресе продәрумен А,С,Е,РР көп болады. Ол адам мен мал қарынында нашар қорытылады.

Дереккөздер
-----------

[1]

1. ↑  Қазақ Совет энциклопедиясы, 1978 жыл, Алматы,12 том, 35 бет
**Джон Стюарт** (ағыл. *John Stuart*; қай. 25 сәуір 1579), 4-ші Атолл графы (1542 жылдан бастап) — XVI үасырдың ортасындағы шотландық мемлекеттік қайраткер, шотландық барондардың консервативтік партиясының көшбасшыларының бірі.

1559-1560 жылдары Шотландиядағы протестант революциясынан бастап, Атолл графы елдегі католик дінінің сақталуын қолдайтын шотланд ақсүйектердің консервативті қанатына қосылған. Атолл 1560 жылы парламентте протестант дінің сенім символын қабылдауға және протестант рухында шіркеуді реформалауға қарсы дауыс берген үш адамның бірі болған. Мария Стюарт 1561 жылы Шотландияға оралғаннан кейін, Атолл патшайымның құпия кеңесіне кірді және католицизмге берілгендігінің арқасында Марияның ең жақын достарына айналды. 1565 жылы Джон Стюарт Солтүстік Шотландияда патшалық лейтенант болып тағайындалды.

Патшайымның Ботвелл графымен некелесуі Атоллды Мариядан аз уақытқа алыстатып жіберді, бірақ 1567 жылы патшайым тақтан тайдырылғаннан кейін Мария Стюартты қайта қалпына келтіруді қалайтын жақтастарына қосылды. Үкімет пен «патшайымның партиясы» арасындағы ұзаққа созылған күрес 1573 жылы соңғысының жеңілісімен аяқталды. Регент Мортон билігі кезінде (1572-1581) Атолл оппозицияда болды. Аргайл графымен бірге 1578 жылы ол регентке қарсы күресті ұйымдастырды және жас патша Яков VI-нің көмегімен Мортонды биліктен қысқа мерзімге аластатты. Атолл графы Шотландияның лорд-канцлері лауазымын алды. Алайда, төңкеріс сәтсіздікке ұшырады: көп ұзамай регент Мортон билікке қайта оралды, алайда, ол патшалық кеңеске қастандық жасаушыларды кіргізіп алды.

Көп ұзамай регентпен татуласудан кейін, Мортондағы банкетке оралғаннан кейін, Атолл кенеттен сырқаттанып, 1579 жылы 25 сәуірде қайтыс болды. Оны регент уланған деген лебіз бар.
**Хихо́н** (ис. *Gijón* [xiˈxon] - Испания мемлекетіндегі Астурия ауданындағы муниципалитет және өзен жағалауындағы өндірістік қала.Испанияның солтүстігіндегі ірі кемежайлардың бірі.Хихон қаласы тұрғындарының саны 280000 адамды құрайды.

Тарихы
------

Адамдар бұл мекенде ерте кезден қоныстана бастаған.Ерте орта ғасырлық қолжазбаларда бұл қала «Хихия (Gigia)» деген атаумен кездеседі.Хихон ежелгі римдік теңіз жағасындағы қала болған."Хихон" атауы алғашында кішігірім түбекке атауға қолданылған,бүгінгі күндегі (Cimadevilla),сөзбе-сөз аударғанда "екі жағалау арасындағы жоғарғы айлақ" дегенді білдіреді,бұл түбекте қазіргі уақытта рекреациялық порт бар.Испанияның солтүстігіндегі ірі маңызды кемежай El Musel деп аталады.

Географиясы
-----------

Хихон қаласы Астурия жағалауының орталығында орналасқан,теңіз деңгейінен 513 м (Picu San Martin) және 672 м (Peña de los Cuatro Jueces) биіктікте жатыр,қала батыста Карреньомен,шығыста Виллавикиосамен және оңтүстікте Сиеро и Лланерамен шектеліп жатыр. 
Хихон қаласының бір бөлігі Симадевилла түбегінде орналасқан,бұл бөлік Сан-Лоренцо жағалауын және шығыстағы іргелес жатқан кварталдарды Пониенте и Арбеял жағалауынан,доктардан және батыстағы порттардан бөліп тұрады.Жақын маңда басқа да ірі астуриялық қалалар - Овьедо мен Авилес - орналасқан.

Ауа-райы
--------

Атлантикалық,жазда ауа-райы жылы,күншуақты жәәне кей күндері бұлтты болып тұрады.Қыста жаңбырлы және желді болады,кей күндері қар да жауып тұрады.Қала өте жоғары деңгейдегі ылғалды қала болып саналады.

Тұрғындары
----------



|- style="background:#eee;"
!Жылы||Муниципалитет тұрғындары||Қала тұрғындары
|-
|1900||47.000||27.000
|-
|1930||77.000||50.000
|-
|1960||125.000||90.000
|-
|1970||185.000||160.000
|-
|1981||256.000||233.000
|-
|1991||261.000||235.000
|}

Қаланың назар аударарлық орындары
---------------------------------

* Волынка мұражайы (The Museo de la Gaita)
* Коррида сауда көшесі (Corrida)
* Ревильяхихедо (Revillagigedo) сарайы - халықаралық өнер орталығы
* Ховельяноса (de Jovellanos) мұражайы - астуриялық гуманист және саясаткер
* Бархола (Barjola) өнер мұражайы

Бауырлас қалалары
-----------------

* Ресей Новосібір Ресей, 1986 жылдан бастап

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* 
* Мұрағатталған 18 ақпанның 2007 жылы.
* 
* 
* 
* 

  

Қаланың теңізден қарағандағы көрінісі.
Үлгі:Infobox disease
**Хламидиоз** — жыныстық қатынас арқылы жұғатын жұқпалы ауру. Хламидиоздың қоздырғышы — хламидия бактериясы (лат. *Chlamydia trachomatis*). Жұқпалы жыныс ауруларының ішіндегі ең кең таралғаны болып есептеледі.

Хламидия (лат. *Chlamydia trachomatis*) — жұқпалы хламидиоз ауруын тудыратын бактерия. Хламидиядың қауіптілігі-ағзада ешбір белгі білдірмейтіндігі жатыр. Індеттің бар-жоғын анықтау үшін арнайы медициналық тексерулерден өту қажет. Егер жұқпалы ауруды уақытылы ауыздықтамасаң оның зиянды салдарына душар боласыз. Сол үшін дер кезінде емделу қажет-ақ.
Хламидия жатыр түтікшелерінің қызметін бұзып, оның салдары бедеулік пен жатырдан тыс жүктілікке әкеп соқтырады.
Инфекцияның алғы белгісі іштің төмен жағына ауырлық түсіретіндігінде. Ол басқа мүшелердің ауруын қоздырады.
Хламидиядан қорлық көріп жүрген еркектердің жұмыртқасына суық тиіп, қуық жолары ісініп, кей жағдайда қызарып, дәрет сындыра алмайтындай жағдайға түседі.

Хламидиоздың алғашқы белгілері
------------------------------

Сұйықтық түсінің өзгеріске ұшырауы, іштің төмен жағының бүріп ауыруы әйелдер организміндегі асқынған хламидияның көрсеткіші болып табылады. Еркектерде де сұйықтық мөлшерден көп бөлінеді.
Хамидия әрқашан жаныстық қатынас арқылы жұғады. Берекетсіз жыныстық қатынасқа түсетіндерде бұл қауіпті індетке шалдығу мүмкіншілігі зор. Әсіресе 20 мен 30 жас аралығындағы ер азаматтар көп емделеді. Емделу процесі ұзақ инфекциядан сақтанудың бірден бір жолы-сауатты сақтану, әрі медициналық жолмен тексеріліп тұру. Ауруды жұқтырған адам міндетті түрде екі тарап та емделу керек. Бірі емделіп, екіншісі ем қабылдаудан бас тартса уақыттың зая кеткені. Тағы бір ескеретін жайт инфекцияның қайталануына жол бермеу. Әйтпесе, оның ауыртпалы көп болады.

Симптомдары және емдеу
----------------------

Хламидоз инфекцияларының кемінде 90%-ы әйелдерде сипмтомсыз етеді.
Хламидоз инфекциясы, әдетте, ерлерде уретрит тудырады. Өзіне тән симптомдарға қышу, несеп шығару кезінде ашу және үрпіден түссіз немесе ақшыл бөліністер кіреді. Ерлердегі хламидиялық инфекциялардың жартысына жуығы симптомсыз өтеді.
Хламидозды несеп үлгісінен сенімді түрде анықтауға болады, сонымен қатар үлгіні үрпі ернеуінен және әйелдерде мақта тампоны көмегімен цервикльды арнадан алуға болады. Инфекцияны антибиотиктер көмегімен емдеуге болады. Емдеудің тиімділігі сынамаларды бақылауші іріктеумен расталуы тиіс.

Ескертпелер
-----------

1. ↑  Klamydia. *terveyskirjasto.fi*. Тексерілді, 23 тамыз 2022.
2. ↑  Chlamydia – CDC Basic Fact Sheet. *cdc.gov*. Тексерілді, 23 тамыз 2022.
**Фарах Гимдеевич Камалдинов**(25.5.1914, Ресей, Томск облысы, Кривошейн ауданы, Нұрқай ауылы - 1987, Қарағанды қаласы) - 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, взвод командирі, аға лейтенант. 

  

Татарстанда 1933 жылдан Кеңес әскері қатарында қызмет етті. Хасан көлі (1938), Халхин-Гол өзені (1939) маңындағы ұрыстарға, 1939-40 жылы Кеңес-фин соғысына, Ұлы Отан соғысы жылдары Сталинград, Курск шайқастарына қатысты. Орталық майдан 13-армия 81-атқыштар дивизиясы 410-атқыштар полкі автоматшылар взводының командирі қызметінде 1943 жылы 5 шілдеде 254,6 м биіктікті (Орел облысының Глазунов ауданы) қорғауда жауынгерлік ерліктің айрықша үлгісін көрсетті. Оның взводы 6 танкіні, 150- ге жуық жау әскері мен офицерін жойды. Осы ұрыстарда көрсеткен ерлігі мен батырлығы үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен оған Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (27.8.1943). 1946 жылы запасқа шықты. 1980-87 жылы Теміртау қаласында, 1986 жылдан Қараганды қаласында тұрды. Орел облысы Глазунов ауданының (Ресей) құрметті азаматы атанды. Теміртау қаласы №11 орта мектебінің жауынгерлік даңқ мұражайында жеке көрмесі орналасқан. Ленин, Қызыл Ту, 1-дәрежелі Отан соғысы, «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен, медальдармен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  А 31 Айбын. Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. - 880 бет. ISBN 9965-893-73-Х
**Пәйкент** — Өзбекстан жеріндегі орта ғасыр қаласы (орны Бұхараның оңтүстік-батыс жағында 35 км жерде). Пайкент іргесі б. з. 1 ғасырда қаланды, 5—7 ғасырда сауда мен қолөнердің ірі орталығына айналды, дәуірлеген кезі — 9—10 ғ.Сол кезде, қала төңірегін қоспағанда, 20 га-ға жуық жерді алып жатты. Пайкент сыртына мұнаралы қорған тұрғызылған. Қала ішінде: қамал, көптеген ғимараттар, сәулетті тұрғын үйлер, шеберханалар салынған. П. 11 ғасырда құлдырады. 12 және 14—15 ғ-да қайта өркендегенмен бұрынғы қалпына жете алмады. Археологиялық қазба жұмыстары 1914, 1939—40, 1954, 1956 ж. жүргізілді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы,9том
Томми Ли (ағыл. Tommy Lee; шың аты Томас Ли Басс, ағыл. Thomas Lee Bass; 3 қазан1962 жылы, Афины, Грекияда туған) — американдық Mötley Crüe рок-группасының дабылшысы, диджей.
Сонымен қатар, Methods Of Mayhem және Rock Star Supernova жобаларының қатысушысы ретінде танымал.Диджей болып жұмыс істеген. Хизер Локлир есімді актрисамен отауда болған,модель және актрисе Памела Андерсонмен де шаңырақ көтерген.

Өмірбаяны
---------

Томми Ли Афинада 1962 жылдың 3-інші қазанында дүнгеге келген.Оның әкесі АҚШШ-ының әскер құрамында қызмет еткен,ал анасы Грекия аруы жүлдесінің иегері болған.Томми туғаннан кейін 1 жыл өткен соң отбасы Колифорнияға қоныс аударды.Ол өзінің алғашқы дауылпазын 4 жасында алған,ал жасөспірім шағында соқпалы дауылпазын алған.Афина Ли атты Томмидің кіші қарындасы бар.Ол Scorpions тобының даулыпазшысы Джеймс Коттакка тұрмысқа шыққан.Сонымен қатар Томмиің қарындасы Афина Ли Krunk тобының дауылпазшысы болған.Жасөспірім шағында Томас Queen, Kiss, Led Zeppelin, Deep Purple, және Judas Priest-ті тыңдаған.Томас мектепті тастап кеткен,себеб ол өзін музыка өнеріне арнаған.

Дереккөздер
-----------
**Сүлеймен Тау** (қыр. *Сулайман-Тоо*, өзб. *Sulaymon togʻi*) — 2009 жылдың маусымында елдегі бірінші Әлемдік мұра нысаны болған, Қырғызстан Республикасының оңтүстігіндегі Ош қаласындағы қасиетті тау.

Тарихы
------

Тау – батыстан шығысқа қарай созылған бес күмбезді әк қалдығы. Оның ұзындығы 1140 м-ден астам, ені - 560 м. Ежелгі заманнан бері оның киелі мағынасы болған, оны сақталған петроглифтер дәлелдейді.

XVI ғасырға дейін тау Бара-Кух, одан кейін XX ғасырға дейін Тақты Сүлеймен («Сүлейменнің тағы») деп аталды.

Таудың баурайында 1978 жылы модернизм стиліндегі мейрамхананың ғимараты бой көтерді (сәулетші Қ. Назаров). Үңгірлерде жазыққа қарайтын үстелдер болуы керек еді. Кейін ғимарат тарихи-этнографиялық мұражайға айналды.

2010 жылы таудың етегінде жаппай тәртіпсіздіктерден зардап шеккен Ош көшелерінің тұрғындары үшін «уақытша үйлердің» құрылысы басталды, бұл тарихшылар мен мәдениет мамандарының белгілі бір алаңдаушылығын тудырды.

2009 жылы 29 маусымда Қырғызстандағы Сүлеймен Тау тауы ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұралар тізіміне енді. 2011 жылдың 1 маусымында ЮНЕСКО-ның Қазақстандағы, Қырғызстандағы, Тәжікстандағы және Өзбекстандағы өкілі, ЮНЕСКО кластерлік бюросының директоры Сергей Лазарев Қырғызстан Республикасының Президенті Роза Отынбаеваға қасиетті Сүлеймен Тау тауын Бүкіләлемдік мұралар тізіміне қосу туралы сертификатты(қолжетпейтін сілтеме) табыс етті.

Көрікті жерлері
---------------

Таудың басында «Тахты Сүлеймен» мешіті орналасқан, оны тарихшылар Бабырдың тұсына жатқызады (1963 жылы жарылып, 1991 жылы сақталған материалдар негізінде қалпына келтірілді). Таудың етегінде сонымен қатар сәулет ескерткіштері – XVI ғасырға жататын және жақында қалпына келтірілген «Рабат Абдуллахан» мешіті және Асаф ибн Бұрхия кесенесі (XVIII ғ.) орналасқан.

Сүлеймен Тау тауында жеті үңгір бар, олардың әйгілілері Шақатамар және Тепеуінқұр. Таудың шығыс етегінде шамамен XI-XIV ғасырларда салынған ортағасырлық монша бар. Сүлеймен Тауды солтүстік пен оңтүстіктен екі арна қоршап жатыр.

Сілтеме
-------

* Қасиетті Сүлейман-тау тауы туралы мәлімет

Дереккөздер
-----------

1. ↑  13 new sites have been added to UNESCO’s World Heritage List
2. ↑  Бабырнама
Шоғырланып кездесетін, кең таралған түр, саны күрт төмендеп барады. Диаспин сымырларымен қоректенеді, олардың санын реттейді, осы зиянкестермен күресуде маңызы зор. Еуропа, Орта Азия, Қазақстан, Сібір, Қиыр Шығыста таралған. Әртүрлі ормандарда, орман алқаптарында, бақтарда тіршілік етеді. Ересегі мен дернәсілдері әртүрлі сымыр түрімен қоректенеді.Сонымен қатар Iле Алатауында алейродидтермен қоректенеді. Осыдан аз уақыт бұрын түр саны едәуір көп болған. Қазіргі кезде бақтар мен орман алқаптарында химиялық өңдеулерді кең жүргізуге және түрдің шоғырланып таралуына байланысты,жекелеген аймақтарда түр саны тіпті қысқарып кетті. Бұл түрдің жекелеген популяциялары жоғалып кету қаупінде тұрған еліміздің оңтүстік аймақтарында орман алқаптарын, тау бақтары мен ормандарды химиялық өңдеу жүргізуге тыйым салу керек.

Дереккөздер
-----------

Ғажайып омыртқасыздар. Қазақстан Қызыл кітап беттерінен. Құрастырушылар И.Д.Минтяев, Р.В. Ященко, В.Л. Казенас.
**Киль бітім шарттары** - 1814 жылы 14 қаңтарда Киль қаласында, бір жағынан Дания (Францияның одақтасы), екінші жағынан Ұлыбритания және Швеция арасында қол қойылған бітім шарттары. Данияның Ұлыбританиямен жасасқан шарты бойынша, ағылшын-дат соғысында (1807-1814) басып алынған жерлер (Гельголанд араларынан басқасы) Данияға қайтарылды. Штральзунд 20 жыл бойына ағылшын тауарларының базасына айналып, ағылшын мен швед саудасына жол ашылды. Дания Наполеон басқарған Францияға қарсы соғысқа қатысуға міндеттенеді. Швед-дат шарты бойынша, Дания Норвегияны Швецияға беріп, оның орнына швед Помераниясын және Рюген аралын алды.

Әдебиет
-------

* Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы 1974 жыл, 5 том, бас редакторы М.Қ. Қаратаев
Үлгі:Infobox university

  

**Наньянг технологиялық университеті** (Аббревияциясы: **НТУ**) Сингапурдағы екі ең ірі жоғарғы оқу орындарының бірі. 200-гектарды алып жатқан алпауыт университет қабырғасында 2010 жылы әлемнің ең бірінші Жазғы жасөспірімдер Олимпиадалық Ойындар 2010 университеттің Юнан саябағында өтеді. Quacquarelli Symonds әлем университеттерінің ранкісі бойынша НТУ жалпы қатарда 58, инжиниринг мамандығы бойынша 26 орында келеді.

НТУ әлемнің ең шапшаң дамып келе жатқан зерттеу институттары қатарына кіреді. Зерттеу орындарын қаражаттандыру 2005-жылмен салыстырғанда 7-есе өскен.

Колледждер, мектептер және институттар
--------------------------------------

Өнер, Дизайн және Медиа мектебі
Административті кеңсе
Қытай мәдениет мұрасы
НТУда 4 колледж бар, оның құрамына 12 мектеп кіреді.

  

### Инженерлік колледжі

* ресми торабы Мұрағатталған 4 желтоқсанның 2008 жылы.
* School of Chemical and Biomedical Engineering (SCBE) Химия және Биомедицина Инжинирингі
* School of Civil and Environmental Engineering (CEE) Мұрағатталған 7 сәуірдің 2010 жылы.
* School of Computer Engineering (SCE) Мұрағатталған 15 желтоқсанның 2007 жылы.
* School of Electrical and Electronic Engineering (EEE)
* School of Materials Science and Engineering (MSE) Мұрағатталған 16 желтоқсанның 2007 жылы.
* School of Mechanical and Aerospace Engineering (MAE)

Дереккөздер
-----------
**Химиялық үгілу** — тау жыныстарының минералдық құрамы жыныстар мен ауадағы заттардың, яғни оттегінің, көмір қышқыл газының және басқалардың өзара әрекеттесуі нәтижесінде, әсіресе әртүрлі су ерітінділерінің әсерінен өзгеріп отырады. Химиялық үгілу су мен ауаның әсерінен жүреді. Тау жыныстарының ішіне су сіңіп, оларды ерітеді және тау жыныстарын және оларды құрайтын минералдарды күрделі химилық өзгерістерге ұшыратады.

Химиялық үгілудің ең маңызды факторлары: Су, көмірөттек газы және оттек. 

KAlSi3O8+H2O→HAlSi3O8+KOH
2KOH+CO2=K2CO3+H2O
2Fe2O3+3H2O=2Fe2O·3H2O
2FeS2+7O2+H2O=2FeSO4+H2SO4;

12FeSO4+6H2O+3O2=4Fe2(SO4)3+4Fe(OH)3;

2Fe2(SO4)3+9H2O=2Fe2O3·3H2O+6H2SO4

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мазабаев О.Б. - оқулық *география 4 сынып* , *Арман -ПВ* баспасы 2015 жыл
Грек триремасының моделі
**Трирема**  немесе **триера** − әскери кемелерінің бір классы, Жерорта теңізінің көне өркениеттерімен қолданылды, әсіресе финикиялықтармен, ежелгі гректермен және көне римліктермен. Триремалар өз атын үш қатарлы ескектер үшін алды. Олар бір-бірінің үстінде, шахмат тәртібінде орналастырылды. Әр біруін бір адам ұстап отырған. Триремалар унирем− бір қатарлы 12-ден 25-ке дейін ескектері бар көне әскери кемелер, және бирем− екі қатар ескектері бар көне кемелердің эволюциясының нәтижесі болып келеді. Триремаларды ең бірінші финикиялықтар ойлап тапты деген ой да бар. Ең жылдам және ең маневрлі кемелер болды және Жерорта теңізінде б.з.б.7−б.з.б.4 ғасырлар арлығында үстем болды. Кейін триремалардан үлкен 
квадриремалар және квинквиремалар− әскери кемелер шықты. Бұл кемелер грек-парсы соғыстарында, Афинаның теңіз империясына айналуы және Сицилияға қарсы жорыққа шығып, құлауында өте үлкен рөл атқарды.

Сипаттамасы
-----------

* Суығыстырымы 80−100 тонна, ұзындығы 30−40 метр, ені 4−6 метрге дейін жетті.
* Су деңгейінде немесе су деңгейінің үстінде триреманың бас жағында қырлы брус орналасты. Ол көбінесе темірден немесе мырыштан жасалынды. Кеменің үшкір тұмсығы ағаштан да жасалуы мүмкін болды, оны темірмен құрсаулап қаптады. Сонымен қатар бұл бөрене қару ретінде қолданылды, бекіністердің жарларын және басқа кемелерді түйіп өтеді. Кей кездерде оған жануардың немесе құстың формасын беріп отырды.

Ассириялық әскери кеме

Әскери қолданысы
----------------

Шай0астарда трирема барлық ескектерде барды, жылдамдығы 8 түйінге дейін жетті. Жорықтарда емкектердің бір қатары қолданылды, жел бағытымен бірге жүзгенде желкен көтерілді, алдыңғы желкен бүйір желді қолдануға мүмкіндік берді. Жорықтардағы триреманың жылдамдығы көп уақыта 4-5 түйін болды. Финикияда пайда болған, б.з.б.7 ғасырдың соңында Жерорта теңізінің басқа елдерінде таралды. Көне грекиялық флоттарда триера деп аталынды, ал римдік флоттарда трирема деп аталынды. Триера мен триреманың негізгі айырмашылықтары бұл − форштевнде орналастырылған желкен − абордажды қарға. Кеменің қаруларына ұшына ырғақ немесы бекіністер мен жау кемелерінің палубасын бұзу үшін арналған гір ілінген көтергіш кран және атқыштарға арналған мұнара жатты. Бірақ триреманың басты қаруы таран болды. Үстіңгі палубада ауыр құрылғылар болмағандықтан, грек триера жылдамырақ қозғалды, жылдамдық 12 түйінге дейін жетті.

Дереккөздер
-----------

* Римдік трирема (триера)
Кёнсандо
**Кёнсандо** — Чосон әулетінің кезеңінен қалыптасқан Кореяның сегіз провинцияларының бірі. Астанасы Тэгу.

Тарихы
------

Кёнсандо — Корё кезеңінде Йоннам, Саннам және Йондон секілді провинциялардың біріктіруінің арқасында пайда болған провинция .

Кёнсандо өзінің атауын 1314 жылы алды. Бұл атау провинцияның Кёнджу (경주) және Санджу (상주) секілді басты екі қалаларының алғашқы әріптеріне байланысты қойылған.

1895 жылы Кёнсандо таратылды. Оның орнына солтүстігінде Андон (Андон-бу; 안동부) ауданы, орталық бөлігінде Тэгу (Тэгу-бу; 대구부), Оңтүстік-батысында Чинджу (Чинджу-бу; 진주부), және оңтүстік-шығысында Тоннэ (Тоннэ-бу; 동래부 қазіргі Пусан) қалыптасты .

1896 жылы Андон, Тэгу, және Тоннэнің солтүстік бөлігі бірігіп, Кёнсан-Пукто провинциясын құраса, Чинджу және Тоннэнің оңтүстік бөлігі — Кёнсан-Намдо провинциясын құрады. Қазіргі кезде екі провинция да Оңтүстік Кореяның құрамына кіреді.

Тағы қараңыз
------------

Кореяның сегіз провинциясы
**Наньчан** (қыт. 南昌) — Оңтүстік-Шығыс Қытайдың Цзянси провинциясының орталығы. Халқының саны 11 264 739 адам (1999). Бұл ескі қала қамалмен қоршалған, Ганьцзян өзенінің оң жағалауында орналасқан. 201 жылы қаланған. 959 жылы ТАН әулеті билік құрып тұрған кезде қала оңтүстік астана болды. Монғолдар билеген дәуірдің соңына қарай Мин әулетінің негізін салушылар мен жергілікті феодалдардың арасындағы қанды шайқастың орнына айналды. 16 ғасырдың басында бұл жерде Мин үкіметіне қарсы көтеріліс болып өтті. Нанчань ТАЙПЫ көтерілісінен жапа шекті. 1927 жылы қытай коммунистік партиясының төңкерісі ұйымдастырылған жерге айналды. 1949 жылдан бастап өндірістік қала деп танылады, ондағы өндірілетін өнімдердің қатарына текстиль өнімдері, күріш ұны, автокөлік бөлшектері кіреді.

Фотогалерея
-----------

* Тэнван павильоныТэнван павильоны
* Орталық вокзалОрталық вокзал

Сайт
----

* .
*Кума-Маныч ойпаты* топографиялық картасында
**Кума-Маныч ойпаты** — Ресейдің оңтүстік–батысында, Солтүстік Кавказдағы Дон өзенінің сол жақ саласынан басталып, Каспий маңы ойпатына дейінгі ендік бағытта созылып жатқан ойпат немесе қазаншұңқыр; Кавказ алды жазағы мен Шығыс Еуропа жазығын бөліп жатқан тектониктік ойыс. Ені 20-30 км. Ойпатта көлдер жүйесі шоғырланған. Олардың ең ірілері – Маныч-Гудило және Веселовское бөгендері. Ойпат арқылы Кума-Маныч каналы өтеді. Еуропа мен Азия аралығындағы шартты шекараны, әдетте, Кума-Маныч ойпаты арқылы жүргізеді.

Дереккөздер
-----------

Дереккөздер
-----------

* «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, ISBN 5-89800-123-9
Торт Наполеон (домашние кусочки).jpg
**Наполеон** — бірнеше қабаттан тұратын, креммен қапталған торт.

Атауы
-----

Бұл торт Франция мен Италияда - millefeuille(1000 қабат),АҚШ-ТА - Napoleon, Ұлыбританияда - vanilla silce немесе cream silce деп аталады. Нидерланд және Бельгия елдерінде Наполеонның өзіндік түрлері кездесетін, Tompoes, глазурьмен қапталған қатпарлы пироженое.

Тарихы
------

Шың мәнінде бұл торттың бірнеше нұсқаулары кездеседі.
Ресейде бұл торттың атауы Мәскеуде болған 1912 жылы Наполеон Бонапарттың Ресейден қуылғанының 100жылдығымен байланысты. Осы тойға байланысты көптеген тағамдар мен сусындар пайда болды .Тағы да үшбұрыш пішінді қатпарлы креммен қапталған Наполеонның әйгілі бас киімін көре алатын торт туындысы шықты. Бұл пирожное "Наполеон "атауын алып , барлығының көңілінен шықты. Бірақ торттың пішіні өзгерсе де атауы осы күнге дейін бірқалыпты. 
Ал Наполеонның Веңгірлік нұсқауының да өзіндік ерекшелігі бар. Оны үстелге қойғанда, сол торттың сөзсіз тиянақты кубиктерге туралғаны байқалады.Қорытындылай келе, Наполеон Веңгірлік торт болып табылды.

Ингредиенті
-----------

**қамыр:**

1. 300г сары май
2. 2 жұмыртқа
3. 150 мл су
4. 1 cт.л. уксус 6% емесе 2 ст.л. лимон қышқылы
5. 1/8 ч.л. тұз
6. 600-650 г ұн.

**крем:**

1. 1 л сүт 2)400 г қант
2. 2 ч.л. ваниль қанты
3. 8 саруыз
4. 100г ұн.

**дайындалуы:**

1. Мұздай суға уксус қосып, араластыру
2. жұмыртқаны қасықпен былғау
3. Уксус қосылған суға тұз қосып, араластыру
4. Мұздай майды бөлшектеп бөлу
5. Ұнды арнайы ыдысқа салу
6. Май қосу
7. Май мен ұнды пышақпен ұнтақтау
8. Ұнның үстіне шұңқыр қылып, жұмыртқа қосылған уксусты құю
9. Қамыр жаю
10. Қамырды он-он екі бөлікке бөліп ,дөңгелету
11. Оларды арнайы пленкамен жауып, бір сағатқа тоңазытқышқа қою
12. Кейін сол әрбір шарикті пісіруге арналған қағазға жаю, илеу
13. Диаметрі 24-26см болатын дөңкелек кесу
14. Дөңгелекті шанышқымен кесіп,180градусқа пешке салу, (қалдығын қалдыру).7-10 мин пісіру
15. Крем дайындау.Сүтті қайнату
16. Саруызды қант және ванильді қантпен араластыру
17. Ұн қосып, араластыру
18. Ыстық сүт қосу
19. Қоспаны отқа қойып , пісіру
20. Мұздатылған коржикты арнайы пішінге салу
21. Үстіне мұздатылған кремді жағу
22. Үстіне тағы да коржик қойып, крем жағу (тап осылай бірнеше рет қайталау)
23. Коржиктен қалған қалдықты ұнтатып, дайын торттың үстіне себу
24. Дайын тортты тоңазытқышқа 6-8сағатқа қою
тағамдар
**Хуан Фернандо Кинтеро Паниагуа** (ис. *Juan Fernando Quintero Paniagua*; 18 қаңтар 1993 жыл, Медельин, Колумбия) — колумбиялық футболшы. Аргентинаның "Ривер Плейт" клубы мен Колумбия Ұлттық футбол құрамасының жартылай қорғаушысы. 2014, 2018 жылдары әлем чемпионатына қатысқан.

Халықаралық карьерасы
---------------------

Ұлттық құрама сапында 2012 жылы 17 қазанда Камерунмен жолдастық ойында тұңғыш рет алаңға шықты. 2013 жылдың басында Колумбия жастар құрамасында әлем чемпионатына қатысты. Бұл турнирде бес гол соқты. 

2014 жылы әлем чемпионатына қатысып, Кот-д’Ивуар құрамасының қақпасына гол соқты. Бұл кездесуде оңтүстік америкалықтар 2:1 есебімен жеңіске жетті.

2018 жылы да әлем чемпионатына қатысты, алғашқы турда Жапонияның қақпасына гол соғып, есепті теңестірді, бірақ Колумбия 1:2 есебімен жеңіліп қалды.

Жетістіктері
------------

### **Командалық**

**«Порту»**

* Португалия суперкубогы — 2013

**"Ривер Плейт"**

* Либертадорес кубогы 2018

Сілтемелер
----------

* Профилі Мұрағатталған 2 қаңтардың 2013 жылы.
* Профилі
Эмбер Хёрд (2010)
**Эмбер Лаура Хеард**( 22 сәуір 1986 дүниеге келген) - американдық актриса. Оның дебют кино спорттық драмасы *"Түнгі жұма оттары"*, рөлде Билли Боб Торнтон. *Солтүстік елде* және *Альфа-дог кейін кішігірім рөлдерді* , ойнады. Алғашқы басты рөлін *барлығы жақсы көреді. Мэнди Лейн* және КС жер телешоуы *жасырын ұстады*.

2008 жылы рөліне *ешқашан берілмеген* *серпіліс орын алды*. Жас голливудтық  марапаттар мен сыйақыға ие болды. Ол келесі жолы  Джон Карпентера фильміне түсті. "Николас Кейдж" фильмінде  Джонни Депп "Ромовый Дневник үшін  Голливуд  кинофестивальінде марапатталды. Ол  ойнаған "Үш*күн өлтіру үшін*, *"Супер Майк XXL"* және *дат қыздары фильмдері жақында пайда болды.*

Журналдарда ол сондай-ақ қатысады, әлеуметтік белсенділігі үшін  құқық ЛГБТ және "адамзат үшін Хабитат" жақтаушысы,  Біріккен Ұлттар Ұйымының, арт-тобының "Элизиум" және "Халықаралық рақымшылық"қордың мүшесі.
**Көрқара мекенжұрты**, 1 – 6 ғғ. (археол.). Балтакөл ауылының оңтүстік шығысында 14 км қашықтықта, Сырдария өзенінің жағасында орналасқан. Географиялық координаттары 42T 0409916 UTM 4764721. Отырар мемлекеттік археологиялық қорық музейі ашып, зерттеген (С.З. Ахмет, Н.О. Алдабергенов, З.К. Исабеков). Сопақша келген төбе оңтүстіктен солтүстікке созылып жатыр. Етегінің көлемі 80x55 м. Жоғарғы жағындағы алаң көлемі 28x20 м, биіктігі 5 м.Төбеден 25 м жерден оны ені 7 м-дейін, тереңдігі 1 м ор қоршаған. Ордан батысқа қарай арық шығарылған. Үстінен табылған керамика негізінен саптыяқтар мен көзелердің бүйір сынықтары болып келеді.
**Соғым сою**, *соғым* — қысқы азық қорына арналып дайындалған ет.

Қазақ халқының бұлжымас салты. Бұл әр жыл сайын қайталанып отыратын қыстық азық-түліктің мол қоры. "Қыс қамын жаз ойлайтын" ел жаз шығысымен-ақ күздік және қыстық соғымын ерте ойластыра, қарастыра бастайды. Ондай малды күні бұрын белгілеп, күтімге алады. Соғымға түйе, жылқы, сиыр сияқты ірі мал сойылады. Ауқатты отбасылар 2-4 ірі мал сойып алады. Соғым сою да мәртебелі, берекелі әрі атаулы сәт. Әр елде, әр ауылда кәсіпқой соғым союшылар болады. Оны «қасапшы» деп атайды. Мал союдың жөн жосығы, тәртібі болады. Соған орай әрбір жілік, омыртқа, қабырға, қазы тағы басқа кәделі мүшелер тиісті ет майымен бірге бөлінуі керек. Олай болмаған жағдайда қасапшыға да, табақ тартқанда үй иесіне де мін.

Соғым кезінде ішек-қарын тазартатын әйелдер де әзір тұрады. Әсіресе, жылқының ішек-қарындары яғни, қазы-қарта деп жұрт қадірлейтін мүшелері өте мұқият тазртылуы қажет. Ірі малдың жіліктері мен қабырғалары екіге бөлінеді. Яғни бір жарты жілігі, басқа еттермен бірге бір табақ есебіне жүреді. Қазақ қасиетті мал есебіне жатқызатын түйе мен жылқының басын бөлмей асып, пісірген. Сиырдың басын ғана бөліп, жеке-жеке тартқан.

Соғым сойылғаннан кейін міндетті түрде мол қуырдақ қуырылады. Одан қасапшылармен бірге, ақсақалдар, көрші-көлемдер тойғанша жейді. Қасапшыларға еңбегі үшін «қолкесер» яғни еңбегі үшін ет беріледі.

Соғымнан жақын-жуық, туыс-туған, құда-жекжаттарға міндетті түрде ауыз тигізу керек. Немесе сыбағасын беріп жібереді.
**Хуан Гильермо Куадрадо Бельо** (исп. *Juan Guillermo Cuadrado Bello*; 28 мамыр 1988 жылы туған, Некокли, Колумбия) – колумбиялық футболшы, «Интернационале» және Колумбия Ұлттық футбол құрама командасының жартылай қорғаушысы.

Клубтық мансабы
---------------

Хуан Куадрадо мансабын «Атлетико Ураба» футбол клубының жастар құрамасында бастаған. 2007 жылы «Индепендьенте Медельин» футбол клубында өнер көрсеткен. 2008 жылы қаңтар айында Куадрадо басты құраманың қатарыңа қосылған. Ол бірінші кездесуін 14 қыркүйек 2008 жылы «Бойака Чико» футбол клубыңа қарсы көрсеткен, сол кездесуде бірінші голын соққан. Хуан «Индепендьенте» футбол клубында 2 маусым өнер көрсеткен, клубта 30 кездесуде 2 гол соққан. 2 шілде 2009 жылы Куадрадо «Удинезе» футбол клубымен 5 жылға келісім шартқа отырды. 1 қарашада «Удинезе» сапында бірінші кездесуін өткізді. Бірінші маусымда 11 кездесуде өнер көрсетті. 2012 жылы 23 шілдеде Куадрадо «Фиорентина» футбол клубыңа жалға берілген. 2014 жылы 14 маусымда «Фиорентина» Куадрадоны сатып алды. 2015 жылы 2 ақпанда ағылшындық «Челси» футбол клубыңа 26,8 млн фунтқа көшті. Келісім шартты 4,5 жылға жазды. Бірақ Куадрода Челсидын сапында дұрыс өнер көрсете алмады.
2015 жылы 25 тамызда «Ювентус» футбол клубыңа 1 жылға жалға берілді.

Ұлттық құрама
-------------

2009 жылы мамыр айында ұлттық құрамаға шақырды. 2010 жылы 3 қыркүйекте Венесуэла қақпасыңа бірінші голын соқты.

Дереккөздер
-----------

Сілтемелер
----------

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  Осы үлгіні қарау   Әлеуметтік желілерде | 
Facebook · Twitter |
|  |
| Сурет, видео және аудио | 
Ортаққор · Instagram |
|  |
| Тематикалық сайттар | 
FootballDatabase.eu · National-Football-Teams.com · Soccerway · Transfermarkt · worldfootball.net |
|  |
| Сөздіктер және энциклопедиялар | 
Большая российская |

 |
Өсімдіктер мен жануарлардың жеке дамуын зерттеу жұмыстары олардың жыныс жасушаларының түзілу әрекеті ұқсас екенін,көп жасушалы ағзалардың барлығы дерлік ұрықтанған жұмыртқа жасушасынан дамитынын көрсетеді.Ұрықтық дамудың неғұрлым ертерек сатысында омыртқалылардың барлығының дерлік ұрықтары дене пішіні жағынан өте ұқсас келеді.
Эмбриологиялық дәлел.
Эмбриологиялық дәлел әр алуан ағзалардың ұрықтық даму сатысын зерттеумен байланысты.Бұл саладағы ойдағыдай алғашқы маңызды зерттеулердің бірін Э.Геккель мен Ф.Мюллер іске асырды.Олар биологияға биогенетикалық ұқсастық заңын анықтады.Оны қысқаша былай жазуға болады. "Онтогенез дегеніміз филогенезді қысқаша және толық емес қайталау".Онтогенез -бұл бір дарақтың туу үдерісінен өлгенге дейінгі жеке дамуы. Ал филогенез -бұл барлық тірілік атаулының тарихи даму үдерісі.биогенетикалық заң биологиялық терминсіз былай тұжырымдалады.Әрбір тірі ағза ғаламшарда тіршіліктің даму тарихын тұтасымен қайталайды".Әрине біз өсімдіктердің даму сатыларын қайталамаймыз, мұндай саңырауқұлақтар жануарлардың пайда болу жолын қайталамайды.Алайда тірі ағзалардың барлы5ына өзднрінің ата-тектерінің негізгі қалыптасу кезеңдері тән қасиет.

Дереккөздер
-----------

Тағы қараңыз
------------

Сыртқы сілтемелер
-----------------
**«Көршілер 2: Қыздар бірлестігінің ылаңы»** (ағылш. *Neighbors 2: Sorority Rising*) — американдық кино комедия, режиссёр Николас Столлер фильмі.
2014 жылғы бірінші фильмнің сиквелі.
Басты рөлдерді Сет Роген, Зак Эфрон, Роуз Бирн және Хлоя Грейс Морец сомдады. Фильмнің премьерасы 26 сәуір 2016 күні, ал Қазақстанда 
23 маусым 2016 болып өтті.
 MPAA рейтинг системасы бойынша фильм **«R»** (*17 жасқа толмаған балаларға ата-анасы немесе ересектерсіз көруге болмайды) бағаны алды.*

Суреттеме
---------

Мак пен Келли тұратын үйдің жанына бұл жолы университеттің қыздар клубы орналасады. Тыныштық бермейтін жаңа көршілерден құтылу үшін, ерлі-зайыптылар бұрынғы жауы - Тедди Сандерстің көмегіне жүгінуге мәжбүр болады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Көршілер 2: Қыздар бірлестігінің ылаңы.  Kinostan.kz. Тексерілді, 27 қараша 2016.
**Миоглобин** - қаңқа және жүрек бұлшықтеттерінің оттек - байланыстырушы ақуызы. Қаңқа бұлшықеті мен жүрек миокарды (жүрек бұлшықеті) аминқышқылдарының орналасу ретінде аздаған айырмашылықтары болады. Бұл дәйек медицина практикасында қанда арнайы мамандандырылған миоглобин изотипінің ("жүрек" изотипі мен кейбір бұлшықет ферменттері бірдей ) пайда болуымен "жүрек" миокарды инфарктын диагноздауда қолданылады. Бұлшықет ұлпалары зақымдалмаған немесе қабынбаған жағдайда, яғны қалыпты жағдайда миогдобин қанға енбейді. Гемоглобин тәрізді, қан плазмасындағы бос күйдегі миоглобин жоғарытоксинді: миоглобиннің ірі молекулалары бүйрек арналарын бітеп, оларды некрозға алып келеді; оттекті байланыстыру үшін және ұлпаларға оттек беру қызметін орындамай, бос күйдегі миоглобин гемоглобинмен бәсекелесе отырып ұлпаларды оттекпен қамтамасыз етпейді де ұлпа гипоксиясына әкеледі. Бүйрек қызметі жетіспеушілігі мен ұлпа гипоксиясы бос күйдегі миоглобинмен уланудың салдары - ауыр соққы алғаннан сығылу мен бұлшықет ұлпаларының көбейіп кетуі, ұзақ мерзімді сығылу (крэш - синдромы) өлімнің басты себептері болып табылады.
**Иілмелі бөлгіш жамылғы** — пайдалы қазындыларды жер қойнауынан алу барысында оның шығынын және бос жыныстармен араласып, сапасыздануын азайту мақсатымен кейбір қазып алу жүйелерінде арнаулы, иілмелі бөлгіш жамылғы қолданылады. Оның негізгі мақсаты пайдалы қазынды массивінен бөлініп алынған кеннің (көмірдің) үстінде жатқан бос жыныстармен араласып, ластанбауын және шығын болмауын қамтамасыз етеді. Иілмелі бөлгіш жамылғы конструкциясы кен орнының орналасуына қарай қолданылатын кен қазып алу жүйесінің ерекшелігімен анықталады. Иілмелі бөлгіш жамылғы тек қана қопарылған кен (көмір) мен бос жыныстарды бөліп ажыратуға ғана емес, белгілі дәрежеде салмақ көтеруге де қолданылуы мүмкін..

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Орысша-қазақша түсіндірме сөздік. (Тау-кен ісі, кен байыту және металлургия салалары бойынша) Жалпы редакциясын басқарған Ә. Бектібаев. Алматы: Ғылым, 1999.ISBN5—628—00001—9
**«Соғыс және бейбітшілік»** (орыс. *«Война и мир»*) — Лев Николаевич Толстойдың роман-эпопеясы, 1805-1812 жылдардағы Напелеонға қарсы соғыс кезеңіндегі орыс қоғамы жайлы баяндайды. Романның эпилогы 1820 жылға дейінгі оқиғаларды қамтиды.

Романның жазылу тарихы
----------------------

Эпопеяның жазылу идеясы «Соғыс және бейбітшілік» болып қағазға түспей тұрып пайда болды. Толстой «Соғыс және бейбітшіліктің» жобалы нұсқасында өзінің 1856 жылы "басты кейіпкер отбасымен Ресейге оралған желтоқсаншы болатын повесть" жазып бастағанын жазған. "1825 жылы менің кейіпкерім ересек отбасылы адам болды. Оның жан-дүниесін түсіну үшін оның жастық шағына яғни 1812 жылдарға үңілу керек». Осылайша Лев Толстой оқиға желісін 1805 жылдан бастауды жөн көрді.
Басты тақырып — 1812 жылғы Отан соғысындағы орыс халқының тағдыры. Романда 550-ге жуық кейіпкер бар. Оның тең жарымы ойдан шығарылған, тең жарымы шынайы тарихи тұлғалар. Толстой ең мықты кейіпкерлерінің күрделі ішкі жан дүниесін, шындықты іздеп шарқ ұруын, мінсіздікке ұмтылысын ашып көрсетеді. Ондай кейіпкерлерге кнәз Андрей, граф Николай, граф Пьер, графиня Наташа және кнәйім Марья жатады. Жағымсыз кейіпкерлерде даму, динамика жоқ. Оларға: Элен, Анатоль жатады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Әлемдегі теңдессіз 100 кітап
Ежелден келе жатқан ең ауыр жаза.Ат құйрығына байлау жазасы қоғамдағы ауыр қылмыстармен күресу үшін қолданылған. Шариғат заңын бұзғандар, ата-анаға бағынбағандар, бүкіл ел шіркеу болатын теріс жолға түскендер - ежелгі ата заңы бойынша ат құйрығына байлау жазасына кесілген. Жазалы адам аяқ-қолы буылып, ту асау құйрығына байланған. Бұл бұрын ел ішінде жиі қолданылған жаза түріне жатады. Мысалы, 19 ғасырда оңтүстікте болған үлкен бір аста, жұрт көзінше "Кенесарыны мен өлтірдім" деп мақтанған қырғыз батырын, руы төре Құнанбай деген кісі табан астында ұстатып алып, ат құйрығына байлатып жіберген.
«Көрші» журналының 1-ші нөмірі
«Көрші» журналы — қазақ тілінде кирил жазуымен шығатын айлық басылым, 2006 ж. наурызда жарық көрген.

Шығарушы орындар: Шыңжаң Ұйғыр аутономиялық ауданы шетелдермен мәдени байланыс қоғамы, Қазақстан Ұлттық Кітапханасы жанындағы «Рух—Мирас» қоғамдық бірлестігі.

Бас редакторлары: Әуелқан Қалиұлы (Қытай), Мұрат Әуезов (Қазақстан).

Редакция алқасы:

* Диң Шяулүн
* Әуелқан Қалиұлы
* Мұрат Әуезов (Қазақстан)
* Чын Жыфың
* Мұхтар Мағауин (Қазақстан)
* Жақып Мырзақанұлы
* Клара Хафизова (Қазақстан)
* Ибраһим Қошқари (Қазақстан)
* Меллат Әбізханұлы

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* «Көрші» журналының ресми торабы Мұрағатталған 1 қазанның 2010 жылы.
**Көрінеу жалған көрсетім**  – қылмыстық құқықта – сотта, алдын-ала тергеу немесе алдын ала анықтау ісін жүргізуде куәнің немесе жәбірленушінің айғақтарды әдейі жасыруы, шындықты, оқиғаны саналы түрде бұрмалауы арқылы жасалатын қылмыс. Оның қауіптілігі мынада: жалған көрсетім салдарынан кінәсіз адамның сотталуы немесе қылмыскердің ақталуы мүмкін. Сарапшының көрінеу жалған қорытындысы, аудармашының көпе-көрінеу бұрыс аударуы К. ж. к-ге теңестіріледі. Қателесу, адасу немесе құзыреттіліктің жеткіліксіздігі себепті ақиқаттың бұрмалануынан К. ж. к-ді ажырата білу керек. Заңға сәйкес (мыс. Қазақстан Республикасының қылмыстық іс жүргізу кодексі, 95, 96-баптар) сарапшы немесе аудармашы құзыреттілігінің жеткіліксіздігі оларға қарсылық білдіруге негіз болады. Куәнің (жәбірленушінің) көрсетімін бағалау кезінде оның ақиқатты ұмыту салдарынан, әлде аңғармастықпен, байқамай немесе қасақана бұрмаламағаны ескеріледі. Шындық қасақана бұрмаланған жағдайда ғана К. ж. к. үшін Қазақстан Республикасы қылмыстық кодексінің 352-бабы бойынша жауапқа тартылады. Осы бапқа берілген ескертуге сәйкес куәгер, жәбірленуші, сарапшы немесе аудармашы алдын ала анықтау, алдын ала тергеу немесе сот талқылауы барысында, сот үкім немесе шешім шығарғанға дейін өзі берген көрсетім деректерінің жалғандығын өз еркімен мәлімдесе, олар қылмыстық жауаптылықтан босатылады. Айыпталушы мен сотталушы К. ж. к. үшін жауапқа тартылмайды.
**Autodesk Maya бағдарламасы** — Windows, MacOS, Linux операциялық жүйелерінде жұмыс жасайтын үш өлшемді компьютерлік графика бағдарламасы.
Алғашқыда Alias Systems Корпорациясы арқылы құрастырылды, кейін ол Autodesk Корпорациясы иелігіне көшті. Бұл бағдарлама бейне ойындар, анимацияланған бейне фильмдер, визуалды эффектілерден құралған интерактивті 3D қосымшалар құрастыру үшін қолданылады. Өнімнің атауы ретінде Хинди тілінде иллюзия ұғымын білдіретін Санскриттің Maya (माया мая) сөзі алынған. Майядағы визуализацияны төрт визуализатор арқылы жүзеге асырады: Maya Software, Maya Hardware, Maya Vector Render және Arnold. Сондай-ақ, Майяға қолдау көрсететін бірқатар үшінші тарап визуализатор бар. Олардың негізгілері:Corona Renderer, V-Ray, Arnold, RenderMan (PhotoRealistic немесе PRMan Pixar компаниясынан), finalRender, 3Delight, Gelato, Turtle, Maxwell Render, Fryrender, Indigo Renderer, Brazil R/S, mental ray, Redshift, Octane.
**Ленгер көмір кен орны** – Шымкент қаласынан шығысқа қарай 35 км жерде. Дербес Ленгер кен орнынан (ауданы 25 км2) басқа, ондағы өнеркәсіптік кен екі көмірлі (Тоғыз және Оңтүстік) және болашақта өнім алуға мүмкіндігі мол 4 алаңға (Оңтүстік (10 км2), Георгиевка (80 км2), Шымкент (60 км2) және Қазығұрт (30 км2)) бөлінеді.

Жатыс сипаты
------------

Өнеркәсіптік алаңдағы 6 қабаттың үшеуінің (негізгі, жоғарғы және төменгі) қалыңдығы 0,9–2 м. Тоғыз бен Оңтүстік алаңдарда да үш қабат бар, олардың негізгі қабатының қалыңдығы 12 м-ге дейін жетеді. Ал Георгиевка алаңынан қалыңдығы 0,8–8,13 м екі қабат (негізгі, жоғарғының астындағы қабаттар) анықталған.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Ленгер көмір кені 19 ғасырдан белгілі. Көмірлі түзілімдердің жасы алғашқы юра кезеңіне (қалыңдығы 350–500 м) жатады, құрамында 10 көмір қабаты бар, олардың бесеуінің (негізгі, аралық, жоғарғының астындағы І және ІІ, жоғ. қабаттар) жұмыстық қуаты 0,9 м-ден 14,7 м-ге дейін. Қалың қабаттардың құрылысы күрделі (2–3 будадан тұрады).

Құрамы
------

Көмірі қарашірінділі (гумустық), қоңыр (маркасы Б3) болып келеді. Орташа күлділігі 18–22%. Көмір құрамында күкірт мөлшері жоғары (3%-ға дейін), өндірілген көмір өз бетінше жануға бейім. Жылу бөлгіштігі 7,3 мың ккал/кг-ға дейін. Кен орны жер асты тәсілімен шахталарда өндіріледі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. – 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
**Болаттау** – Сарыарқаның оңтүстігіндегі тау.

Географиялық орны
-----------------

Ұлытау облысы Жаңаарқа ауданы жерінде орналасқан.

Геологиялық құрылымы мен жер бедері
-----------------------------------

Девонның интрузивті гранитоидтары мен элювийлі-делювийлі шөгінділерден түзілген. Қырқалы жондары тектоникалық.-эрозиялық ұсақ шоқылардан тұрады. Абсолюттік биіктігі 767 м. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 30 км-ге созылып жатыр, ені 10 км. Беткейлері көлбеу. Етегінде бұлақтар бар.

Өсімдігі
--------

Сұр қоңыр топырағында бетеге, селеу, жусан, бұйырғын, тасбұйырғын, баялыш өседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
Трицераптор
Трицераптор
Трицераптор
**Трицераптор** — бұдан 72—65 миллион жыл бұрын Бор дәуірінде тіршілік еткен ірі денелі, шөппен қоректенетін динозавр. Олар Бор дәуірінің ушінші кезеңінді мүлде жойылып кеткен. Ұзындығы — 9 метр, биіктігі — 3 метр, ал салмағы он бір тоннаға дейін жеткен. Басы мен мойын желбіреуіктері бірігіп 1,8 метрді құраған. Трицераптордың жуздеген қаңқасы 21 ғасырда табыла бастаған. Сүйектерді алғаш болвп тапқан қазба жұмыстарымен айналысушы ғалымдар — Оснил марш пен Бамум Браун. Үш мүйізді бет деген мағына беретін атауын 1989 жылы Марш берген. Оның көп қаңқасы бір-біріне жақын аймақтардан теріп алынды. Бұл динозаврдың өсімдіктері мол жерлерде мекендегенін көрсетеді. Трицераптор бетіндегі үш мүйізін қорғаныс ретінде қолданған. Оның қатты сүйектен тұратын мойын желбіреуігі қосымша қорғаныш болды. Трицераптор динозаврының бізге мәдім он бес түрі зерттелген. Оның бірнешеуінің мойын желбіреуігінде сүйекті дөңестер болған. Трицерапторлардың бетіндегі мүйіздері мен мойын желбіреуіктері сының күйінде табылған. Зерттей келе, ғалымдар динозаврдың қазіргі бұғылар сияқты, шағылысқан кезде сүзісетінін анықтады. Ол мүйізін өзінің нағыз жауы саналған тироназавр – рекске қарсы қару ретінде қолданған болуы мүмкін.[1]

Қызықты дерек
-------------

* Трицераптордың елуге жуық бассүйегі мен өзге де қаңқа бөлшектері табылған.
* Трицераптор — бетінде үш мүйізі бар үлкен динозавр

Мәліметтер
----------

* Қорегі : өсімдіктер
* Салмағы : 6—12 тонна
* Тұқымдас : Пахицефалозавр
* Отряд тармағы : Пахицефалозавр мен мүйізді цератоптардың буданы [2]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Динозаврлар энциклопедиясы, аруна баспасы
2. ↑  Динозавр энциклопедиясы—Алматы: „Аруна" баспасы
**Джозеф «Джо» Хaн** (ағылш. *Joseph «Joe» Hahn*; 15 наурыз 1977, Даллас, Техас, АҚШ) — америкалық музыкант, Linkin Park тобынын ди-джейi, режиссёр және клипмейкер.

### Жеке өмірі

Джо хан Далласта (Техас) туылды, бірақ балалық шағын Глендейлда өткізді. Хан АҚШ-та туған кәрістердің екінші буыны. Үш баланың кенжесі, екі әпкесі бар.
1995 жылы Глендейлдегі орта мектепті тәмамдаған (ағыл. Herbert Hoover High School).
Кейін Пасадендегі Өнер Мектебіне түседі (ағыл. Art Center of College of Design), бірақ бұл оқу орнын аяқтамады.
Хан «Грэмми» жүлдесін жеңіп алған тұнғыш кәрістен шыққан американдық болды.
2005 жылы 15 ақпанда Хан Карен Бенедитке үйленді (ағыл. Karen Benedit). 2009 жылы жұптары жазылды. 2012 жылы 21 қазанда Хайди Вонмен некесін қиды.

Дискографиясы
-------------

### Linkin Park

* 2000 — *Hybrid Theory*
* 2003 — *Meteora*
* 2007 — *Minutes to Midnight*
* 2010 — *A Thousand Suns*
* 2012 — *Living Things*
* 2014 — *The Hunting Party*

Фильмографиясы
--------------

* 2005 — *The Seed* (режиссер)
* 2014 — *Mall* (режиссер)

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Ресми веб-сайт Мұрағатталған 19 қаңтардың 2015 жылы.
* Linkin Park ресми сайтындағы профилi Мұрағатталған 5 шілденің 2014 жылы.