recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Қыш ісі** - адамдар мыңдаған жылдар бойы айналысып келген өте көне өнердің түрі. Қыш құюшылардың өнімдері көпқырлы танымалдылығымен ерекшеленеді. Қазіргі кезде күнделікті тіршілікте әр адам табиғи ыдыс пайдаланғысы келеді. Түрлі құмыралар, сазбалшықтан жасалған кәдесыйлар ерекше көрінеді. Қыш ісімен айналысатын шеберлер бүгінгі күні көп емес, алайда өнімге деген сұраныс жыл сайын артып келеді. Сонымен қатар, сазбалшық денсаулыққа пайдалы. Осыған орай бұл өнер түріне қызығатындар жыл сайын көбейіп келеді.

Қазақстан нарығында авторлық керамика өнімдері бойынша бәсекелестік байқалмайды. Алайда болашақта бұл сала бойынша бәсекелестердің пайда болуы әбден мүмкін. Жоғары сапа, өзіндік стиль, жарнама сауданы өрге бастырады.

Ғимарат
-------

Шеберхана ретінде көбінесе үйдің жоғарғы бөлігіндегі адам тұрмайтын орнын немесе тұрғын үйдің подвалын қолданады. Гаражды да шеберхана етуге немесе цехтағы кішігірім орынды жалға алуға болады.

Жабдықтау
---------

**Қышшы шеңбері** – ең басты құрал. Оның пайда болғанына 7 мың жылдай уақыт болды. Сол уақыттан бері оны қолдану әдісі еш өзгермеген. Қыш шеңбері – бұл икемді материалдан (ағаш, пластик, тас, металл, т.б.) жасалған, астынан оське бекітілген кішігірім диск. Осьтің екінші жағында дискінің айналымын жүзеге асыратын арнайы құрылым бар. Алғашқы қыш шеңберлері қолмен жұмыс жасауға арналған. Одан кейін пышақты түрлері пайда болды. Олар шебердің екі қолын жұмыс үшін босататындықтан алғашқыларға қарағанда ыңғайлырақ. Қазіргі қыш шеңберлерінің көбісі электрлік болып келеді. Олар ыңғайлы әрі қолөнершінің жұмысын жеңілдетеді.

Технология
----------

Алдымен сазбалшық араластырылады. Әр өнімге түрлі сорт керек: ақ, қызыл, құм араласқан, т.б. Одан кейін оны тең бөліктерге бөліп, қыш шеңберіне, жабыстыру тақтасына немесе формаларға салады. Бұйым белгілі бір алғашқы қалпына келіп, аздап кепкеннен кейін, оны пешке салады. Пешке салар алдындағы жабыстыру сапасы мен кебуіне қарап, дайын өнімнің бүліну деңгейін анықтауға болады. Орташа есеппен ол 20-30% құрайды, алайда бастапқы кезде 60% құрай алады.

Бір құмыраны дайындау үшін 1-2 сағат кетеді: есу – 10 мин. жабыстыру – 7-10 мин. ал қалған уақыт күйдіруге жұмсалады.

Cату
----

Стандартты өнімдерге кішігірім сатушылардың сұранысы жоғары. Кішігірім кәдесый дүкендері басшыларымен келісуге болады.

Қыш бұйымдарын тапсырыс бойынша да жасауға болады. Мысалы, жарнамалық кәдесыйлар (тоңазытқышқа арналған магниттер, кеңсе заттарын қойғыштар, т.б.), интерьерді безендіру. Кеңселерді немесе сауда орталықтарын әдемі гүлге арналған құмыралармен безендіру, қыштан жасалған картиналар ілу мен фотосуреттерді қолдан жасалған рамкаларға орналастыру бүгінде үлкен сұранысқа ие. Интерьеріңіз ерекше қайталанбас көрініске ие болады.
**АҚШ мемлекеттік департаменті** (ағылш. *United States Department of State*) — АҚШ–тағы Сыртқы істер министірлігінің қызметін атқарушы, сыртқы саясат жөніндегі негізгі бөлім (1789 жылдан). 

1789 жылы АҚШ-тың алғашқы атқарушы әкімшілік бөлімшесі ретінде құрылған мемлекеттік департамент ең ықпалды және беделді атқарушы органдардың бірі болып саналады. Оны Президент тағайындайтын және Сенат бекітетін Мемлекеттік хатшы, Министрлер Кабинетінің мүшесі басқарады. Сыртқы істер министріне ұқсас, Мемлекеттік хатшы-бас дипломат және федералды үкіметтің Шетелдегі өкілі және Министрлер Кабинетінің бірінші лауазымды тұлғасы және президенттік мұрагерлік жолында. Қазіргі уақытта бұл лауазымды Энтони Блинкен атқарады, оны президент Джо Байден тағайындайды және Сенат 2021 жылғы 26 қаңтарда 78-22 дауыспен бекітеді.

Оны мемлекеттік хатшы басқарады. Заң жүзінде мемлекеттік департамент кеңесші орган болып саналады (АҚШ конституциясы сыртқы саясат мәселелерін президентке жүктейді). Шындығында мемлекеттік департамент Сыртқы саясат жөніндегі президент пен конгресс белгілеп берген бағытты жүзеге асырады. Сонымен қатар ішкі жұмыстарға қатысты кейбір міндеттерді де (атап айтақанда, заңдар жариялау) атқарады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Аруна LTD. ISBN 9965-893-38-1
**Всеволод Васильевич Санаев** (25 қаңтар 1912 жыл, Тула, Ресей империясы - 27 қаңтар 1996 жыл, Мәскеу, Ресей)- кеңес және ресей киноактері, КСРО халық әртісі (1969). 1955 жылдан КПСС мүшесі.

Өмірбаяны
---------

1937 ж. ГИТИС–тің актерлік факультетін бітіріп, МХАТ және Моссовет атындағы театрда қызмет етті.

Ойнаған рөлдері
---------------

Кинодағы басты рольдері: Добряков («Сүйікті қызда, 1940», Емельянов ( «Ленин туралы әңгімелерінде», 1958), Козлов («Бес күн-бес түнде», 1961), Қырылдауық («Оптимисттік трагедияда», 1963, Сазонов («Бұл милицияда болған едіде», 1967), Зорин («Әулие Луканың қайта табылуында», 1970), Лукин («Азаттықта»,1973), т.б. Санаев қазақ фильмдеріне де қатысып ролін орындады.[1]

Сыйлықтары
----------

РСФСР Мемлекеттік сыйлығының лауреаты.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет энциклопедиясы, 1976 жыл, Алматы,10 том, 14 бет
Гаршин Всеволод
 
**Гаршин Всеволод Михайлович** (14.2.1885,Екатеринослав губерниясы-5.4.1888, Петербург)- орыс жазушысы. Тұңғыш шығармасы 1876 жылы басылды. «Төрт күн» (1877), «Қорқақ» (1879), «Қатардағы солдат Ивановтың естеліктерінен» (1883) деп аталатын әңгімелерінде соғысқа қарсылық бейнеленген. Ол «Қызыл гүл» (1883) әңгімесінде әділетсіздікке қарсы күресті тұспалдай суреттеді. Оның негізгі тақырыбы- әлеуметтік теңсіздік, халыққа қызмет ету, адамның азаттығы үшін күресу. Бірақ бұлардан торығушылық сарыны аңғарылады. Оның творчествосын Л.Н.Толстой, М.Е.Салтыков-Щедрин, И.С.Тургенев жоғары бағаланған. Оның «Төрт күн», «Сигнал» деген шығармалары қазақ тіліне аударылған.

Дереккөздер
-----------

Қазақ энциклопедиясы
**Вред-эн-Хуп** (нидерл. Creed en Hoop) — Гайана мемлекетіндегі елді мекен. Эссекибо аралдары - Батыс Демерара аймағының әкімшілік орталығы.

Географиясы
-----------

Демерара өзенінің сағасындағы қала. Бұл аймақтық демократиялық кеңес кеңсесінің орналасқан жері, бұл оны өңірдің әкімшілік орталығы етеді. Сондай-ақ полиция учаскесі, магистраттық сот және пошта бар.

Тарихы
------

Вред-эн-Хуп бірнеше шағын қауымдастықтарды қамтиды, соның ішінде New Road, Plantain Walk, Crane және Coglan Dam. Қаланың атауы голландтық "Vreed en Hoop" сөзінен шыққан, бұл ағылшын тілінде" бейбітшілік пен үміт "дегенді білдіреді. Қаланы А. Рахман құрған (кейіннен оны ағылшындар Рейманға ауыстырды). Вред-эн-Хупта базалар мен басқа да дүкендерден бар. Мұнда мұғалімдер дайындайтын оқу орны мен колледж бар.

Халқы
-----

Вред-эн-Хуп халқы шамамен 3 мың адам.

Транспорты
----------

Жолаушылар катері (жылдам катерлер) Демерара өзенін қиып өтіп Вред-эн-Хупты Джорджтаунмен байланыстырады, бұл Демерара Харбор көпірі арқылы өтуге қарағанда әлдеқайда жылдамырақ. Терминал саяхатшыларды Демерараның Батыс жағалауының жолымен Парикаға дейін жалғайды, онда маршруттар бойынша автомобильдер мен шағын автобустар жүреді.

Танымал тұлғалары
-----------------

Мохаммед Шахабуддин (1931—2018) — заңгер, Біріккен Ұлттар Ұйымының Халықаралық сотының судьясы

Дереккөздер
-----------

1. 1 2 3  *Ullah, Shabna* Vreed-en-Hoop. *Stabroek News* (June 21, 2015). Тексерілді, 19 тамыз 2017.

* Vreed-en-Hoop

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеуГайана қалалары мен аймақтары |
| --- |
|  |
| Елорда: **Джорджтаун** |
|  |
| Гайана аймақтары | 
Барима-Уайни  • Померун-Супенаам  • Эссекибо аралдары - Батыс Демерара  • Демерара-Махайка  • Махайка-Бербис  • Шығыс Бербис - Корентайн  • Куюни-Мазаруни  • Потаро-Сипаруни  • Жоғарғы Такуту-Жоғарғы Эссекибо  • Жоғарғы Демерара-Бербис |
|  |
| Гайана қалалары | 
Джорджтаун  • Линден  • Нью-Амстердам  • Анна-Реджина  • Бартика  • Скелдон  • Парика  • Вред-эн-Хуп  • Корривертон  • Летем |

 |
Сатуратор (лат. *Saturo* толтыру, қанықтыру ) – сұйықты көмір қышқыл газымен қанықтыратын (мысалы, салқын сусындарды) аппарат.

Оның қозғалмайтын, жылжымалы, қолмен іске қосылатын, жетекті, периодты және үздіксіз әрекетті түрлері бар. Қозғалмайтын әрі жетекті сатуратор ішінде суды көмірқышқыл шазымен араластырып отыратын қалақшалы білігі бар цилиндрден тұрады. Цилиндрге фарфор сақиналары бар вертикал бағана бекітіледі. Үздіксіз әрекетті сатураторға су насостың көмегімен цилиндрдің жоғары жағынан, ал көмірқышқыл газы оның төменгі жағынан беріледі. Іс жүзінде периодты әрекетті сатуратор кеңінен таралған. Мұнда қанықтыру процесі су мен газды сатуратор цилиндрінде араластыру және суыту нәтижесінде жүреді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы. Алматы қаласы,1977 ж. 10-том, Самал Жел-Тегене. 52-бет
«**Нагано кубогы – 2010**» - 9-13 ақпан аралығында Жапонияда шайбалы хоккейден өткен халықаралық турнир. Аталмыш мұзайдын додасына Қазақстан, Дания, Словения және Жапония ұлттық құрамалары қатысты.

Наганода Қазақ хоккейшілері 7-23 мамыр аралығында Германияда өтетін әлем чемпионаты қарсаңындағы дайындықтарын саралап қана қоймай, 2011 жылы Азия ойындарында басты қарсыласы болатын Жапония құрамасының әуселесін байқап көрді.
Шаянов жаттықтыратын Қазақстан құрамасы Жапонияда өткен "Нагано кубогын" иеленді. Соңғы кездесуде біздің жігіттер Словения құрамасына жол берді - 1:4. Алайда осы матчпен қатар өткен ойында Дания құрамасы Жапонияны жеңіп, үш кездесудегі жинаған ұпай саны бойынша Қазақстан хоккейшілері бас бәйгені қанжығалады.

Қорытынды нәтиже
----------------

* Қазақстан - Дания 2:1
* Қазақстан - Жапония 3:1
* Қазақстан - Словения 1:4

### Жалпы есеп

1. Қазақстан — 6
2. Словения — 5
3. Дания — 4
4. Жапония — 3

Турнирдің «Ең маңызды ойыншысы» деп «Барыс» клубының ойыншысы Қазақстан шабуылшысы Вадим Краснослободцев танылды.

Қазақстан құрамасы
------------------

Ұлттық құрамаға Барыстың 17 ойыншысы, және ҚХЛ-де ойнайтын тағы 8 ойыншы, және «Сарыарқа» мен «Қазцинк-Торпедо» клубтарының бір-бір ойыншылары кірді.

### Қақпашылар

Житков Павел, Кузнецов Алексей «Барыс», 
Еремеев Виталий «Динамо» Ресей

### Қорғаушылар

Савченко Роман, Казанцев Антон, Лакиза Артемий, Антипин Владимир, Васильченко Алексей бәрі — «Барыс», 
Ливиненко Артем «Витязь» Ресей, Семенов Максим «Атлант» Ресей, Фадеев Евгений «Автомобилист» Ресей, Коледаев Алексей «Металлург» Нк, Ресей

### Шабуылшылар

Корешков Александр, Спиридонов Андрей, Соларев Илья, Гаврилин Андрей, Старченко Роман, Шин Александр, Воронцов Алексей, Краснослободцев Вадим, Жайлауов Талгат, Рымарев Евгений бәрі— «Барыс», 
Бумагин Евгений, Польщук Федор, Дударев Дмитрий бәрі — «Металлург» Нк, Ресей, Касаткин Константин «Югра» Ресей, Уппер Дмитрий «Спартак» Ресей
**Нагпур** (Nagpur) — халқының саны 2 051 320 адам болатын (2001) Үндістанның МАХАРАШТРА штатының солтүстік-шығысындағы қала. Үндістанның географиялық орталығындағы Нагари өзенінің жағалауында орналасқан. 18 ғасырда гонд билеушісінің ықпалына қаланған. МАРАТХ конфедерациясының астанасы болған. 19 ғасырда ағылшындар қол астында болған. Өнеркәсіп өнімдеріне текстильді бұйымдар мен темір өнімдері, транспорттық құрылғылар, фармацевтік дәрі-дәрмектер жатады. Сондай-ақ мақта өсіріп, өндіреді және апельсин өсіріп жинайды. Қала орталығында бұрынғы ағылшын форты дамып келеді. Қала білім мен мәдениет орталығы болып саналады.
Нагинатасы бар самурай, 1867
**Нагината** (なぎなた, 薙刀) — жапондық аса ұзын семсер. Оның ерекшелігі — сабының өткір жүзінен біршама үлкенірек болуында.

Қарудың бұл түрі жайындағы алғашқы деректер VII ғасырға жатқызылады. Бастапқыда нагинатаның бір жақтан қайралған жүзі 60—120 сантиметрге, ал сабы 1,2—1,5 метрге жеткен. Уақыт өте жүзінің ұзындығы қысқарып, сабы керісінше ұзартыла бастады. Нагинатаның классикалық қалпы Эдо кезеңінде (XVII—XIX ғғ.) қалыптасты: жүзінің ұзындығы 30—70 сантиметр, ал сабы 180 сантиметрдің шамасында болды.

Нагинатаның сабы көбінесе еменнен жасалынатын және лакпен қапталынатын, жүздері сәл қисайтылған болатын. Кейде жүздің есебінде өңдеуден өткен катаналар да пайдаланылатын.

Нагинатамен шайқасу өнері нагинатадзюцу деп аталады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *Носов К.С.* Вооружение самураев. — М.: ООО «АСТ»; СПб.: ООО «Полигон», 2004.
Сатуға салынатын салық
----------------------

Сатуға салынатын салық (sales tax), сатылатын тауарлар мен қызметтерге салынатын салық жиынтығы. Өндіріске байланысты, ерекше тауарларды сатып алуға, сатуға немесе тұтынуға қойылатын салық, акцизді салық ретінде танымал. Дегенмен акцизді салықтар ерте дәуірден қолданылып келе жатса да, сатуға арналған жалпы салық - бұл салыстырмалы түрде алғанда кейін пайда болған жаңа түрі. Сату салықтары ad valorem («адвалерлі») (құнына сәйкес) салық болып табылады. Яғни салық мөлшері салық салынатын тауардың ақшалай құнына сәйкес қойылады.олар іскери белсенділігінің деңгейіне қарай жіктеледі, сол деңгейлеріне орай, яғни өндірілу деңгейіне сай көтерме немесе жекелей сату салықтары анықталады. АҚШ штаттары мен Канада провинцияларындағы бюджеттің маңызды бөлігі осы салықтың арқасында жиналады екен. Сатуға салынатын салықтың тағы бір нұсқасы – ҮСТЕМЕ ҚҰНҒА САЛЫНАТЫН САЛЫҚ – Батыс Еуропа елдерінде кеңінен қолданылады. Сатуға салынатын салықтың үлкен бөлігі тұтынушыға келеді, тіпті олар тауар өндірісіне немесе көтерме саудаға салынатын болса да, шығындардың бір бөлігі не болмаса барлығы жоғары баға түрінде тұтынушыдан алынады. Осыдан барып, сатуға салынатын салықты регрессивті налог деп санайды. Күнделікті өмірге қажетті азық-түлік, киім немесе дәрі-дәрмек сияқты тауарларға қойылатын салық алынып тасталады немесе өте төменгі төлем қойылады. Қараңыз: табыс салығы; ПРОГРЕССИВТІ САЛЫҚ.
Шавхат Әнесұлы Өтемісов
**Шавхат Әнесұлы Өтемісов**

1963 жылы 12 маусымда Орал облысы Чапаев ауданының Чапаев кентінде туған. Қазақ.

«Құрмет белгісі» орденді А.С. Пушкин атындағы Орал педагогикалық институтын (1985) тарих мұғалімі мамандығы бойынша; ҚР Президенті жанындағы Мемлекеттік қызмет академиясын (2000) мемлекеттік қызмет менеджері мамандығы бойынша бітірген.

Қазақ және орыс тілдерін біледі.

1985 жылдан - Орал облысының Чапаев кентінің №1 орта мектебінің тарих мұғалімі. 1985 жылдың желтоқсанынан -Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1987 жылдан - ЛКЖО
Чапаев аудандық комитетінің нұқсаушысы, ұйымдастыру бөлімінің меңгерушісі. 1991 жылдан - Қазақстан Жастар одағының Батыс Қазақстан облыстық комитетінің екінші
хатшысы.

1992 жылдан - Жастар ісі жөніндегі комитет төрағасы, БҚО Жастар ісі, туризм және спорт жөніндегі басқармасының бастығы. 2000 жылдан - БҚО облыстық телерадио-компаниясының төрағасы. 2001 жылдан - БҚО әкімінің орынбасары. 2002 жылдан - БҚО Ақжайық ауданының
әкімі. 2006 жылдан - БҚО әкімінің орынбасары.

2007 жылдан бері - ҚР Парламенті Мәжілісі «Нұр Отан» ХДП тізімі бойынша 4-ші шақырылымының депутаты, Экономикалық реформалар және өңірлік даму комитетінің
мүшесі.

Батыс Қазақстан облыстық «Отан» РПП бөлімшесінің төрағасы (2001-2002), «Отан» РПП саяси кеңесінің мүшесі (2001-2002).

ҚР Еңбек сіңірген жатықтырушысы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Республикасында кімнің кім екені - 2011 жыл. Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 ІSВN 978-601-278-473-2
**Свитшот** - спорттық костюмнің бір бөлігі болып табылатын мақта матасынан тігілген киім түрі. 

Бір тегіс түстегі свитшоттарды белдемшемен, шалбармен және биік өкше туфлимен іскери костюм (business casual) ретінде киген ұтымды. Мойынға көлемді алқа тағуға болады. Алайда қалған әшекейлердің мүмкіндігінше қарапайым болғаны дұрыс.

Кеудесі гүлмен, шілтермен безендірілген свитшоттар кербез бикештерге smart casual бейнесін жасауға арқау бола алады. Бұлар біртегіс әртүрлі пішіндегі белдемшелермен, классикалық үлгідегі және балтырға дейінгі ұзындықтағы шалбарлармен әдемі үйлеседі. Осындай костюмді биік өкшелі туфлимен киіп, кішкентай сөмке ұстап, кешкі шараларға да қатысуға болады.

Жануарлар суреті бейнеленген свитшоттар жастардың сүйікті үлгісіне айналған: студент қыздармен қатар оқушыларға да ұнайды. Алмұрт пішінді қыздар алды қиғаш жабылатын (косуха) күртенің ішінен кең етек белдемшемен, ал банан пішінді бикештер мұндай свитшотты классикалық шалбармен де, «қарындаш» белдемшемен де үйлестіріп кие алады. Ал алма пішінді қыздарға кеуде жағы кең пішіліп, етек жағы бүріліп келген свитшоттарды «қарындаш» белдемшемен үйлестіру әдемі жарасады.

Дереккөздер
-----------

Сән үлгі журналы. - Алматы 2013 ж. - 96 бет
Шахбаз Әлімгерейұлы Ершин (1926—2019) – техника ғылымы докторы (1975), професор (1976),Қазақстан ғылым академиясының академигі (2003), Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген ғылыми қайраткері (1984).

Қысқаша өмірбаяны
-----------------

1956 ҚазМУ-ды (1953, қазіргі ҚазҰУ) және аспирантурасын бітірген;  

1956–61Қазақ энергетика ғылыми-зертхана институтында кіші аға;  

1961–74) ғылыми қызметкер;  

1974–75ҚазМУ-да доцент;  

1975–78професор;  

1978 жылдан кафедра меңгерушісі болды.  
 
‘’’«Экспериментальное исследование турбулентного газового факела»’’’ деген тақырыпта докторлық диссиртация қорғады. Оның негізгі ғылыми еңбектері күрделі конвективтік тасымалдау теориясының түрлі саласына және осы теорияның іс жүзінде қолданылатын көптеген тарауларына (сорғы ағыс, газды жалын, қасиеттері айнымалы сұйықтықтар қозғалысы, құйынды құбылыстар, т.б.) арналған. Қазіргі кезде ол газдағы,плазмадағы және сұйықтықтағы алмасу процестерінің өзара әсерлесу проблемасын зерттеу жұмыстарын басқарады, «Гипердыбыстық тура ақпалы ауа-реактивтік қозғалтқыштардың жұмыстық процесін зерттеу» жөніндегі халықаралық жобаның ғылыми жетекшісі. Шахбаз Әлімгерейұлы Ершин 150 ғылыми -зертхана еңбектің, оның ішінде 2 монографияның авторы, 1 авторлық куәлігі және 3 патенті бар..

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
**Қалжыңбас**. Әзілқой, күлдірғіш адам. *«Тәкежан Абайдан екі жас үлкен, қалжыңбас, әзілқой болатын»* (Мұхтар Омарханұлы Әуезов, Абай). 
Сөздің екі түбірден біріккені сырт көзге де анық.
Алғашқы түбір — қалжың, екіншісі — бас.
Бірінші түбірдін, төркіні түркі-Моңғол, әсіресе, қазақ
пен Моңғол тілдеріне ортақ деп қарарлық деректен құр
алақан емеспіз. Біздеғі «қалжың» түлғасьіна сәйкес Моңғолдарда «хөгжөөнтэй», «хошин» сөздерінің алғашқысы — әзілқой, соңғысы — қалжың мағыналарында қолданылады (Қаз.-мон. сөз. 1977, 42, 174). Бұл көрсетілген
мағыналар олардың алғашқы мағынасы емес екендігі де
байқалады. Моңғолдарда алғашқы тұлғаның түбірі —
«хөгжәөн» қазақ тіліндегі «қуаныш», «көңілді» дегенді
ұғындырады (бұл да сонда, 158, 192). Ойын-күлкі, әзілдің тек көқілді адамдар арасында болатынын ескерсек,
сөздің алғашқы мағынасы — қуанышты, көңілді де, ал
әуелгі тұлғасы — «хөгжәөн» деген лазым. Сөз түркі тілдерінен Моңғолдарға немесе керісінше ауысты ма, әлде
әуелден ортақ па бұл арасын кесіп айту қиын. Қалайда «қалжың» мен «хөгжөөн» тұлғаларының бірінің бірі
дыбыстық өзгеріске түскен түрлері екені даусыз деп
ойлаймыз.

Ал біріккен сөздің екінші сыңары —«бас» сөзін тек
кейбір түркі тілінен ғана кездестіреміз. Тува тілінде біздегі «әзіл» мағынасын —«бастак», ал «әзілқой адам»
дегенді —«баштак кижи» сөз тіркесі ұғындырады.

Осыларды қорыта айтқанда, «қалжыңбас» сөзі —
түркі, Моңғол тілдеріндегі екі сөз тіркесінен (хөгжөөн + -һбаштак) қысқара келіп пайда болған деп ойымызды
доғаруға да болар еді. Бірақ тағы бір тіл дерегі оған ырық беретін емес.
Парсы тілінде «кәчәләкбази» сөзі — ақымақтану, ақмақтың ісін қылу дегенге нүсқаса, «кәджбаз»— арам
ойыншы, шулер, алдамшы адам мағыналарында қолданылады (Пер.-рус. сл. 1983, II, 314, 312). Әсіресе соңғы,
«кәджбаз» сөзінің тұлғасы мен мағынасы біздегі «қалжыңбасқа» өте жуық. Мүның езі кездейсоқ сәйкестік
пе, әлде түркі, Моңғол тілдерінен ауысты ма, бүл арасын
анықтау оңай емес. Өйткені парсы тіліндегі «кәджбаз»
тұлғасын да екі түбірдің қысқара келіп, бірігуінен пайда
болған деуге дәлел баршылық: «кәдж»— қисық, қыңыр
(Пер.-рус. 1980, II, 311); «бозбаз»—күлдіргіш (скоморох) (сонда, I, 205). Ал «кәчәләкбази» сөзінің алғашқы
сыңары: «кәчәләк» та парсы тілінде жеке сөз қалпында
қолданылып — қуыршақ, қуыршақ адам мағынасын
иеленеді (сонда, II, 314). Бүл да — адамды күлдірудің
бір жолы.

Өз шамалауымыз бойынша, «қалжыңбас» сөзі түркі,
Моңғол тобындағы тілдер негізінде пайда болған тәрізді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Бес жүз бес сөз.— Алматы: Рауан, 1994 жыл. ISBN 5-625-02459-6
**Қалжан Қоңыратбайұлы Қоңыратбаев**  - (18.4.1877, бұрынғы Сырдария губерниясы Ақмешіт уезі Шиелі болысы, Керделі ауылы – 23.7.1940, Хабаровск өлкесі, Советская Гавань, Амурлаг) – қоғам қайраткері, ағартушы, ауыз әдебиеті үлгілерін жинаушы. 

  

Қарнақ медресесін, түземдік орыс мектебін бітірген. 1914 – 15 жылдары Керделіде мектеп ашып, *"Ғалия"*, *"Хұсние"* медреселерінің түлектерін ұстаздыққа шақырып, ауыл балаларын оқытқан. 20-жылдары Ә.Диваевпен бірге Сырдария, Жетісу өлкелеріне фольклорлық экспедиция ұйымдастырды. 

1924 жылы Сырдария губерниясының атынан ТүркЦИК, 1925 жылы Кеңестердің 5-съезінде КазЦИК мүшесі болып сайланған. 1924 – 26 жылы Ақмешіт уезі 3-бөлімшесінің халық соты, "Бірлік туы", *"Қазақ", "Айқап", "Қазақстан* басылымдарының Сырдария губерниясындағы арнаулы тілшісі болды. Осы басылымдарда өлке тарихы, оқу-ағарту мәселелері жайында мақалалар жариялады. 1917 жылы 5 қаңтарда Түркістанда өткен Алашорда съезінде Ресейден бөлінуді қолдап сөз сөйледі. 

"Пайғамбар заманы" хикаясын бастырып шығарды, "Қазақ" газетінде атақты Иманжүсіп туралы алғаш очерк жариялады. 30-жылдары *"Қой туралы", "Түйе тұқымын асылдандыру туралы"*, т.б. еңбектері жарық көрді. 

1937 жылы 30 желтоқсанда Оңтүстік Қазақстан НКВД-сы "алашордашыл" ретінде ұстап, аты-шулы 58-баптың бірнеше тармақтары бойынша 10 жылға кесілген. 1940 жылы Советская Гавань қаласының маңындағы №22 Амурлагте қайтыс болған. 1993 жылы толық ақталған.

Шығармалары
-----------

* Пайғамбар заманы, оқулық. Орынбор, 1915;
* «Қазақ» туралы. Өлең. Айтыс. Өлең. Қой туралы. А. 1932;
* Түйе тұқымын асылдандыру туралы. А. 1934.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса - Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл
2. ↑  Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6
***Әбдіраш Тасанұлы Ақылбеков***(1956 ж.т.)-физик, физика-математика ғылымдарының докторы(2004 ж.), профессор, Қазақ пед. институтын бітірген(1978 ж.). 1985-89 ж. Көкшетау пед. институтында доцент, 1989-95 ж. Білім министрлігінде бас маман, 1995-2004 ж. Қазақ мемл. қыздар пед. институтында факультет деканы, кафедра меңгерушісі. 2004 жылдан Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінде (ЕҰУ) жаратылыстану-техникалық ин-ты директорының орынбасары, ЕҰУ ғылыми-зерттеу секторының бастығы. Жалпы физика курсы бойынша жоғары оқу орындары студенттеріне арналған екі оқу құралын шығарды. 90-нан астам ғылыми мақалалары халықаралық және республикалық конференциялардың тезистері жарияланған.

Пайдаланылған әдебиет
---------------------

А 37 Астана:Энциклопедия.-Алматы: «Атамұра», 2008.-576 бет.
**«Табаған» кешені** — тау шаңғылауына арналған Бесқайнар кентіне жақын (бұрынғы Горный Садовод) Шыбынсай (Іле Алатауы) шатқалында салынған курорт, спорт және ойын-сауық кешен.

Атауы
-----

Кешеннің атауы «Тобогган» (ағылш. *Toboggan*) сөзінен шыққан. Солтүстік Америка үндістері тайпаларының тілінде бұл сөз "ағаштан жасалған жалпақ қыстық шаңғы "дегенді білдіреді. Қазіргі ағылшын тілінде «түсу, таудан сырғанау» деген сөзді білдіреді. Сонымен қатар, «табаған» — адамдар төмен қарай арнайы шанамен сырғанайтын науа түріндегі ұзын иілген түсу жолын білдіретін батыстық аквапарктер мен қыстық парктердегі танымал аттракцион.

Тарихы
------

Кешен 2005 ж. салынған. Осындай ірі көлемді жобаның іске асырылуы қазақстандық туризм нарығының, сондай-ақ қыстық спорт түрлерінің тарихында жаңа кезең болды.

«Табаған» кешені осындай дәрежелі тау шаңғыларына арналған курорттарға қойылатын қазіргі заманғы әлемдік стандарттарға сәйкес салынды. Кешен Австриядан, Голландиядан және Ресейден әкелінген техникамен жабдықталған. Аспалы жолды құрастыруды және карточкалық кіру жүйесін енгізуді ресей мамандары жүзеге асырды, қалған жұмыстарды жергілікті компаниялар жасады.

Кешеннің арқасында ауданның инфрақұрылымы мен экономикалық ахуалы елеулі жақсарып, отандық туризм индустриясын дамыту талаптарына да жауап берді. «Табағанда» жақын жатқан Бесқайнар поселкесінің жүздеген тұрғындары еңбек етуде. Оның ресми тұсаукесері 2006 жылғы қаңтардың аяғында болды. Екі күннен кейін осы жерде Алматы қаласының сноуборд пен экстремалды спорт түрлері Федерациясының (СЭСТФ) Кубогы алғаш рет ойнатылды. 2006 жылғы сәуір айында осы жерде ірі отандық және шетелдік БАҚ өкілдерінің қатысуымен, Дәриға Назарбаеваның басшылығымен Еуразиялық Медиа-форум өтті.

Қосымша мәлімет
---------------

2011 жылғы Алматыды болатын Қысқы Азияданың екі ойын түрі — фристайл және сноуборд жарыстары осынды өткен.

Ресми торбеті
-------------

Біздің Табаған
**Асылбеков Әбдінұр Әбілдаұлы** (15.1.1948 ж.т. Оңтүстік Қазақстан облысы, Түлкібас ауданы, Высокое ауылы) – Байзақ ауданының әкімі (2002). Жамбыл жеңіл және тамақ өнеркәсібі технологиясы институтын (1970), Алматы зоовет. институтын (1986) бітірген. 1970 – 1971 Мойынқұм ауданы өндірістік басқармасында инженер, 1971 – 73 жылдары Жамбыл ауданында ауыл шаруашылығы басқармасында бас экономист, 1976 – 1983 жылдары аудандық партия комитетінің ұйымдастыру бөлімінің нұсқаушысы, бөлім меңгерушісі, 1983 – 1990 жылдары аудандық атқару комитеті төрағасының орынбасары, 1990 – 1997 жылдары ауданаралық мал өсіру және бордақылау бірлестігінің директоры, 1997 – 1998 ж. Облсытық шаруа қожалықтары мен ӨК-тер ассоциасиясының төрағасы, 1999 – 2002 ж. Жамбыл ауданының әкімі болады. 2002 ж. сәуірде Байзақ ауданының әкімі болып тағайындалады. Қазір Жамбыл облысы мәслихатының хатшысы (2003 жылдың қазан айынан). 

1. ↑  "Тараз, Жамбыл облысы" энциклопедиясы, Алматы 2003
**Әуез Ене** (Әуезбақы ; 1748-1850), көріпкел
әулие, халық емшісі. Ақтоғай—Балқаш қара жолында тұнық та мол, тұщы сулы Әуезбақы деген
бұлақ, көгалды жер бар. Бұл жерге тыныстамайтын жолаушы болмайды. Бұл Дадан Тобықты
ішінде Бораншы тармағынын келінінің атына қойьшған жер аты. Әуез Ене төре қызы. Оны Бораншы
Баймырза Байбазарұлымен атастырған. Әуез Ененің
ерекше қасиеті, емшілігі жайында аңыз көп. Оның
Төбықты Қараменде биді емдегені, Жидебай батырдың жеңіспен оралатынын бөлжағаны т. б.
аңыз-әңгімелер ел жадында сақталған. Әуез ененің
ұрпақтары оның туғанына 250 жыл толуына арнап
ас берді, қабіріне мәрмәр тас жауып, басына көк-тас орнатты.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5
**Табиғат лирикасы** - лирика жанрының бір түрі, ақынның ішкі жан-дүниесі оның әр түрлі табиғат құбылыстарын сезінуі, суреттеуі арқылы танылатын өлең-жырлар. Т. л-ның алғашқы белгі, нышандарын фольклорлық поэзиядан байқауға болады. Өйткені қашанда адамзат табиғатпен етене жақын. Сондықтан айнала қоршаған орта және оның түрлі жаратылыс сырлары адамның назарын өзіне аударған. Осындай жағдайда ақындар табиғатқа арнап лирикалық өлеңдер жазып отырған. Біреулер табиғаттың пейзаждық суреттерін жасаса, енді бір акындар сол табиғат арқылы қоғамдық өмірді, адамның ішкі көңіл-күйін астасты- ра жырлаған. Т. л-н айтқанда, ұлы Абайды еске аламыз. Оның жылдың төрт мезгіліне арнап жазған өлеңдері осы уақытқа дейін оқушысын там- сандырып келеді. Абайдан соңғы қазақ ақындары да (С.Сейфуллин, МЖцмабаев, I.Жансүгіров) Т. л-н көптеп жазды. Ал бүгінде табиғат туралы жазбаған ақындарды кез- дестіру қиын. Демек, Т. л. өзінің мәңгілік жырлана беретін тақырып екенін айғақтайды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010.ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
**Табберт фон Иоган Страленберг** (1676 жыл, Стральзунде, Померания - 1747 жыл, Карлегам) - швед офицері. Енисей жазуын тұңғыш тауып, жариялаушылардың бірі.

Өмірі
-----

*Полтава шайқасында* (1700-1721) тұтқынға түсіп, Сібірге жер аударылған. Онда болған кездерінде *археологиялық экспедицияларға* қатысып, Сібірдің тарихы, этнографиясы, географиясы туралы құнды деректер жинады. Енисей жазба ескерткіштері Батыс Еуропаға *Страленберг еңбектері* арқылы белгілі болды. Ол 1723 жылы Швецияға қайта оралған соң, орыс картографы *С.Ремезов т.б. зерттеулерін* пайдаланып, 1730 жылы Стокгольмде *«Азия мен Еуропаның солтүстік және шығыс бөліктерінің сипаттамасы»* деген кітап жариялады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақ Совет энциклопедиясы, 1976 жыл, Алматы,10 том, 424 бет
Табиғат ескерткіші
 **Табиғат ескерткіші** — ғылыми, тарихи, мәдени және эстетикалық мәні бар табиғат объектілері. Халық игілігіне жарату мақсатымен мемлекет тарапынан қорғауға алынады.

Табиғат ескерткіштерінің түрлері
--------------------------------

* Ботаникалық
* зоологиялық,
* геологиялық
* Тарихи
* мемлекеттік
* Жергілікті

Табиғат ескерткіштерінің қатары
-------------------------------

Табиғат ескерткіштері қатарына көне заманнан қалған, сирек кездесетін ағаштар мен ағаш топтары, жойылып бара жатқан өсімдіктер мен жануарлар, шағын ормандар мен тоғайлар, табиғаты жағынан теңдесі жоқ өзен жағалаулары мен аңғарлары, мұз дәуірінен қалған үлкен домалақ тастар, геологиялық шөгінділер, үңгірлер, арасан бұлақтары, сарқырамалар, кейбір көлдер т.б. жатады.

Тағы қараңыз
------------

* Қазақстан табиғат ескерткіштерінің тізімі
* Қазақстан ерекше қорғалатын табиғи аумақтары

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қысқаша энциклопедия, 2-том. Алматы, 1987.
**Сорғалау.** Төмен қарай ағу, саулау, құйылу сияқты қимылдарды осылай да атай береміз. «Қамшының ұшы тиген иегінің астынан қан сорғалап қоя берді» (И. Есқараев, "Тосқауыл"). Етістіктің пайда болуына нақтылы зат атауының ықпалы, әсері болды дерліктей деректерге тап боламыз. Қырғыз тілінде «чорго», хакастарда «сорға», тіпті монғолша «цорго» сөздері қазақ тіліндегі «шүмек» мағынасы орнына жүреді. Әсіресе, хакас тіліндегі «сорға» біздің тіліміздегі «сорғала» етістігінің тууына әкеліп соқтырған. Әрине, біздің тілімізде өте ертерек пайда болып қалыптасқандықтан қазіргі түсінігіміздегі «шүмектеп ағумен» тең мағынасы ұмытылған. Дегенмен, қырғыз тілінде ұмытылмағандығын «чорголоп куй» сияқты тіркестен аңғару қиын емес. Түйіндей айтқанда, «сорғалау» — қазіргі қолданылып жүрген «шүмектеудің» ертедегі синонимі.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Бес жүз бес сөз.— Алматы: Рауан, 1994 жыл. ISBN 5-625-02459-6
*Басқа мағыналар үшін Сасықкөл (айрық) деген бетті қараңыз.*
**Сасықкөл** — Қарағанды облысы Шахтинск қаласынан оңтүстік шығысқа қарай 8 км жерде, Абай ауданының аумағында орналасқан ағынсыз көл.

Гидрографикасы
--------------

Айдынының ауданы 16,1 км2. Ұзындығы 8 км, енді жері 3,9 км. Көл суының көлемі 25 млн м3, ең терең жері 5,5 м, жағалауының ұзындығы 23,8 км. Көктемде еріген қар суы есебінен қоректенеді. Қазіргі кезде көлге Тентекөлінің ескі арнасы арқылы Шерубай-Нұра және Жартас бөгенінің суы жіберілуде.

Жағалау сипаты, өсімдігі мен жануаралары
----------------------------------------

Суы тұшы, егін және мал суаруға пайдаланылады. Көл жағасында құрақ, қоға, қамыс, сондай-ақ балдыр, шылаң, мүйізжапырақ, егеушөп өседі. Ондатра мекендейді , үйректер ұялайды. Ихтиофаунасы: табан, алабұға, шортан, тұқы, сазан, аққайран , лақа , теңгебалық, торта, көксерке, таутан.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5
**Сасық саңырауқұлақ** жапырақты жəне қылқанды ормандарда өседі. Жаңа өсіп келе жатқан кезде саңырауқұлақтың қалпағы мен түбіртегін жұқа ақ қабық қаптап тұрады, ол кейінірек жарылады, оның төменгі бөлігі бос қабық түрінде түбіртегінде, жоғарғы бөлігі кейде жеке қауыз түрінде қалпағында қалып қояды. Бұл саңырауқұлақтың қалпағы бұдыр, үлкенінікі – жалпақ, түсі көкшіл немесе сарғыш, ортасы қара қоңыр болып келеді. Жұмсақ қатпарлы жəне түбіртегі ақ, түсі өзгермейді. Бұл сасық саңырауқұлақты қозықұйрықпен жиі шатастырып алуға болады.

Дереккөздер
-----------

«Сен білесің бе?» энциклопедиясы./Құраст.: Қ.Ж. Райымбеков, Қ.Т. Байғабылова. – Алматы: «Аруна» баспасы. – 700 бет.
ISBN 9965-26-407-4
**АҚШ теледидары** - АҚШ-тағы алғашқы телестанциялар өз хабарларын 1941 жылы шілде айынан бастап бере бастады.

XX ғасырдың 80-жылдарынан бастап олардың саны 1200-ге жетті, олардың ішінде 860-тан астам коммерциялық телестанциялар бар. Жетекшілік рөл үш аса ірі компанияға тиесілі: "Нейшнл бродкастинг компани" - NBC (Эн-Би-Си); "Коламбиа бродкастинг систем"-CBS (Си-Би-Эс); "Американ бродкастинг компани"-ABC (Эй-БИ-СИ). 

1987 жылы 87,4 млн. америкалық отбасыларда телевизорлар болды, олардьң 59%-ы 15 және одан да көп бағдарламаларды, 31 %-ы 30-дан астам эфирлік және кабельдік бағдарламаларды қабылдады. Үкіметтің қаржылық демеушілігін пайдаланатын қоғамдық теледидар "Паблик бродкастинг сервис" -PBS (Пи-Би-ЭС) компаниясына (біріктірілген, оның құрамында 300 станция бар. 

Эфирлік және кабельдік теледидар дами түсуде. 1981 жылы 31 желтоқсанда күніне 24 сағат бойы жұмыс істейтін "Кейбл ньюс нетуорк" CNN (Си-Эн-Эн) кабельдік ақпарат хабарларын тарату арнасы іске қосылды. АҚШ теледидарында бағдарламалар жеткізудің жер бетіндегі және Жер серіктік тармақталған жүйесі, дүниежүзіндегі ең ірі кино өнеркәсібі бар.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақ телевизиясы. Энциклопедия. – Алматы: "ҚазАқпарат", 2009, 1-т. – 640 б. ISBN 978-601-03-0070-5
**Все́волод Дми́триевич Сафо́нов** (1926 — 1992) —кеңес мен киноның актері.Ресейдің еңбегі сінген әртісі(1974).

Биография
---------

В. Д. Сафонов 9 сәуірде 1926 жылы Мәскеуде туған. Всеволод Б. В. Щукин атындағы театр училищесің бітірді (1949).

1949 жылдан бастап Кмерный театрында жұмыс істеген,ал 1950 жылдан -Сатира театрында,1952 жылы-кеңес әскерлер тобының театрында,ал1955 жылдан-"Ленфильм" киноактер студиясында,1958 жылы-киноактер театр-студиясында.

Всеволод 6 шілдеде 1992 жылы қылтамақтан қайтыс болды.Ол Мәскеу қаласында Хованск зиратында жерленген.

Әйелдері-режиссер Валерия Ивановна Рублёва (1928 — 2012), актриса Эльза Ивановна Леждей (1933 — 2001). Қызы— әйгілі актриса Елена Сафонова.
**Иванов Всеволод Вячеславович** (17.9.1905, Польша, Седлец қаласы – 15.08.1985, Мәскеу) – биология ғылымдарының докторы (1954), профессор (1954), Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген ғылым қайраткері (1961).

Одесса университетінің биология факултетін бітірген (1926). Орал ауылы шаруашылығы техникумының ботаника кафедрасында (1933–84; кейіннен Орал педогогикалық институты) жұмыс істеген. 

Каспий теңізінің Солтүстік аймағындағы, Мұғалжар, Бузулук, Еділ мен Жайық, т. б. жерлердегі өсімдіктерді, әсіресе, ағаштарды зерттеген. 300-ден астам ғылыми еңбегі, оның ішінде «Из материалов к изучению лесорастительных условий средней части Гос. лесной полосы Вишневая Каспий» (1953), «Физико географический очерк Западного Казахстана» (1953), «Кормовая база пути ее реконструкции в Северной части Междуречья Волги и Урала» (1954), «Степи Западного Казахстана в связи с динамикой их покрова» (1958), т. б. бар.

Еңбек Қызыл Ту орденімен және медальдармен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Республикасы Ғылыми Энциклопедиясы
**Всеволод Осипович Абдулов** (1942 жылы 29 желтоқсанда Мәскеуде дүниеге келіп, 2002 жылы 27 шілдеде дүниеден өткен) – совет, орыс театр және кино актері [1]

1960 жылы Всеволод Абдулов театрлық оқу орнына тапсырып көреді. Құжаттарын Мәскеудің барлық театрлық оқу орындарына тапсырады. Абдулов конкурс бойынша Б. Щукин атындағы Театр училищесі және ГИТИС-ке қабылданады. Бірақ Мәскеу хореография театр академия мектеп-студиясына түсуіне мүмкіндік болмады. Бір кеңес кезінде Всеволод Абдулов Владимир Высоцкиймен танысады. Бұл танысу МХАТ-тың мектеп-студиясына ауысуына себебін тигізеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
**Вриезия** (лат. *Vriesea*) – бромелиялар тұқымдасына жататын эпифитті әдемі гүлді өсімдік. Отаны Орталық және Оңтүстік Америкамен Антил аралдары. Табиғатта 250-ге жуық түрі белгілі. Отанында табиғатта өскенімен, біздің елде үй жағдайында өсіріледі. Жапырақтарының ұзындығы 50-70 см, ені 5-6 см. Жапырақтары тығыз жанаса орналасып, құмыра пішіндес қуыс құрайды. Қуыс өзегінен тік өскен гүлсидамының басында қызыл-сары масаққа ұқсас керемет әдемі гүлсағағы 4-5 ай бойы тұрады. Гүлсағағына өсіп шыққан гүлі тез арада гүлдеп, түсіп қалады. Гүліне қарағанда ұзақ уақыт әдемі боп тұратын гүлсағағына бола көп өсіреді. Барлық бромелиялар сияқты вриезия да өмірінде бір-ақ рет гүлдейді. Гүлдеп болған соң, солған гүлсағағын гүлсидамымен кесіп алып тастап, құмыра пішіндес әдемі жапырақтарын жаңа топыраққа отырғызу керек. Біраз уақытта жанынан жас өскіндері өсіп шығады. Жас өскіндерін биіктігі аналығының ортан белінен асқан кезде ғана бөліп, жаңа түбекке отырғызады. Одан ертерек бөлсе тамырланып үлгермейді. Жас өскіндеріне дұрыс күтім жасалынса, бір-екі жылда гүлдейді.

Жарығы:
-------

Алакөлеңкеде жақсы өседі. Егер күннің тіке түскен сәулесінен қорғаса, жарық жерде де өсе береді.

Жылуы:
------

Қысы-жазы жылылықты жақсы көреді. Қыста температура 18 °C-дан төмен болмағаны абзал.

Суғарылуы:
----------

Гүлдеп тұрған мезгілінде құмыраға ұқсас гүл сағағының ішіне тұндырылған су құйып, ішіндегі суды айына бір рет ауыстырып тұру қажет. Ал топырағын аз мөлшерде, дымқылдап қана құяды. Гүлдеп болған соң, тек топырағына ғана су құйып тұру керек.

Ылғалдылығы:
------------

Ылғалды жақсы көреді. Гүлдеп тұрған кезінде гүлін қалқалап барып су бүрку қажет.

Қоректендірілуі:
----------------

Көктем және жаз айларында арнайы бромелді гүлдерге арналған тыңайтқышпен қоректендіреді.

Аурулары:
---------

Ауру мен зиянкестерге көп шалдыға бермейді. Дұрыс баптамаған кезде жапырақтары сарғайып, дақтар пайда болып өзгеріске ұшырауы мүмкін. Оның себебі, артық немесе жеткіліксіз суғарылуы, күннің тік түскен сәулелерінің күйдіріп жіберуі және т.с.с..

Көбейтілуі:
-----------

Жанама өскіндері арқылы көбейтіледі.

Сілтемелер
----------

* Гүлстан, өсімдіктер туралы сайт Мұрағатталған 20 ақпанның 2012 жылы.

Дереккөздер
-----------

"Гүлстан" республикалық ғылыми-танмыдық, көпшілік журнал, 2010 жыл ISSN 2078-6727
**Джек О’Коннел** (ағыл. Jack O'Connell; туған. 1 тамыз 1990 жыл,[1] Дерби, Англия[2]) — британдық актёр. Көптеген номинация иегері.

### Өмірбаяны

Джек өз актерлық өнер 2005 жылдан бастаған болатын.Ең бірінші рет ол Дәрігерлер опералық қойлымында кейін «Чисто английское убийство» атты телехикаяның 4 бөлімінде де тұрақты рөлді сомдады. 2009—2010 жылдары Коннел жастардың сүйікті скинс телехиеаясында Джеймса Куктың яғни, бұзық ұлдың рөлін керемет ойнап шықты.Осы рөлі үшін оған 2010 жылы TV Choice номациясының ең үздік актеры атанған.

### Фильмографиясы

* 2005 Doctors
* 2005 о The Bill
* 2006 This Is England
* 2008 Eden Lake Brett
* 2009 Wuthering Heights
* 2009—2013 Skins
* 2009 Harry Brown
* 2010 Dive Robert
* 2011 Юнайтед United
* 2012 Tower Block
* 2012 The Liability
* 2012 The Somnambulists
* 2013 Starred Up Эрик
* 2014 300: Rise of an Empire
* 2014 Unbroken
* 2014 71

Дереккөздер
-----------

 Мұрағатталған 2 сәуірдің 2015 жылы.

 Джек О’Коннел
Дженга ойыны
**Дженга** (ағылш. *Jenga*) — 1970 жылдары Танзаниядан шыққан ағылшын гейм-дизайнері Лесли Скотт ойлап тапқан және ParkerBrothers (Hasbro бөлімшесі) компаниясы таратқан үстел ойыны. Ойыншылар кезек-кезек мұнараның түбінен блоктарды алып, оларды жоғарыға қойып, мұнараны биік және аз тұрақты етеді (жоғарғы үш жолды ауыстыруға болмайды). «Jenga» сөзі Суахили тілінде «құру» сөзін білдіреді.

Ережесі
-------

Ойын 54 (кейде 48 немесе 60) қатты ағаш блоктарын (қайың, күл) пайдаланады. Әр блоктың ұзындығы оның енінен үш есе, ал биіктігі оның енінің жартысына тең. Ойынды бастау үшін биіктігі 18 қабатты мұнара салу керек. Әр қабат бір-біріне жақын және параллель орналасқан үш блоктан тұрады. Әрбір келесі қабаттың блоктары алдыңғы қабаттың блоктарына перпендикуляр орналастырылған.

Мұнара салынғаннан кейін ойыншылар жүре бастайды. Мұнараны салған адам бірінші болып жүреді. Дженгтегі қозғалыс мұнараның кез-келген деңгейінен бір блокты шығарудан тұрады (тікелей аяқталмаған жоғарғы қабаттың астынан басқа) және оны аяқтау мүмкін болатындай етіп мұнараның жоғарғы жағына қою керек (едендерді аяқталмаған жоғарғы деңгейдің астына салу мүмкін емес). Блокты алу үшін тек бір қолды пайдалануға рұқсат етіледі; екінші қолды да қолдануға болады, бірақ мұнараға бір уақытта бір қолмен тигізуге болады. Блоктарды ең еркін отыратын біреуін табу үшін итеруге болады. Блокты жылжыту арқылы басқа блоктарға қол тигізуге тыйым салынады. Кез-келген жылжытылған блокты орнында қалдыруға болады және егер бұл мұнараның құлауына әкелсе, оны алып тастамайды. Қозғалыс келесі ойыншы мұнараға тигенде немесе бұрын не болатынына байланысты 10 секунд өткенде аяқталады.

Шығу тегі
---------

Дженганы ойлап тапты Лесли Скотт, және оның негізіне 1970-ші жылдардың басында оның отбасында ойлап табылған Ойын кірді, онда балалар ағаш текшелері пайдаланылды. Скотт Танзанияда дүниеге келген, ағылшын тілінде және суахили тілінде тәрбиеленген, Ұлыбританияның субъектісі. Скотт "Дженга" деп аталатын ойынды 1983 жылы London Toy Fair — де жасап шығарды және оны өзінің компаниясы-Leslie Scott Associates арқылы сатты. Pokonobe Associates мәліметтері бойынша, қазір бүкіл әлемде 80 миллионнан астам Jenga ойындары сатылды (бұл шамамен 4,3 миллиард блок).

Сілтемелер
----------

* Дженга ережелері
**Ферамен** (б.з.б. 455 – 404 ж. ш.) – Ежелгі Грекиядағы саяси қайраткер. Афинадағы құл иеленушілік демократияны құлатып, олигарх. үкіметтің немесе "400 адам кеңесінің" билігін орнатқан б.з.б. 411 жылғы төңкерісті ұйымдастырушылардың бірі болды. Төңкерісте ұстамды олигархтар тобын басқарды. Пелопоннес соғысын (б.з.б. 431 – 404) тоқтатып, Спартамен бітім жасамақ болған олигархтарға қарсы шықты. Фераменнің ұсынысы бойынша халық жиналысы "400 адам кеңесін" таратып, өкімет билігін Афина азаматтарының халық жиналысына беруге шешім қабылдады. Ферамен "Отыз қатыгездің" үкіметін құру жөнінде бастама көтерген адамның бірі болды, оның құрамына кірді, бірақ Критийдің лаңкестік саясатына қарсы шыққаны үшін өлім жазасына кесілді.

Дереккөздер
-----------

"Қазақ Энциклопедиясы", 9 том
**Джемал Гүрсел** (түр. *Cemal Gürsel*) — түріктің әскери және қоғам қайраткері, Түркия мемлекетінің 1960-1966 жылдар аралығындағы президенті. 

Артиллерист мамандығы бойынша әскери білім алған. Ататүрік жетекшілігімен түрік армиясының мүшесі болған. Палестина мен Сирияда болған шайқастарға қатысқан, британдықтар қолында тұтқында болған. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін грек-түрік соғысына қатысқан. 1950 жылдың соңына таман құрлықтағы әскер басшысы болып қызмет атқарады. 

1960 жылы өткен төңкерістің ұйымдастырушысы болған. Осыдан кейін мемлекет басшысы орнына отырады. 

1960-1966 жылдар аралығында Түркия президенті болып тағайындалады. 

1961 жылы Джемал Гүрсел алғашқы түрік Devrim автомобилінің негізін қалауға септігін тигізген, алайда елге өзі басшылық жасаған тұста көлік жасап шығарылмаған.
**Вилли Штоф** (нем. *Willi Stoph*; 9 шілде 1914, Шёнеберг — 13 сәуір 1999, Берлин) — ГДР-дің партия және мемлекет қайраткері. 1928 жылы жастардың коммунистік одағына, 1931 жылы Германия коммунистік партиясына кірді. 1933-45 жылдары антифашистік астыратын жұмыста болды. 1948-58 жылдары Германияның социалистік бір тұтас партиясының орталық басқармасы жанындағы экономикалық саясат бөлімінің меңгерушісі. 1950 жылдан ГСБТП ОК-нің мүшесі, ГДР ұлттық палатасының депутаты. 1950-53 жылдары ГСБТП ОК нің секретары, 1953 жылдан бастап ГСБТП ОК Саяси бюросының мүшесі. 1952-55 жылдары Ішкі істер министрі. 1956-60 жылдары Ұлттық қорғаныс министрі. 1954-64 жылдары ГДР министрлік советі председателінің бірінші орынбасары, 1964-73 жылдары ГДР министрлік советінің председателі. 1973-76 жылдары ГДР мемлекет советінің председателі, 1976 жылы қазанынынан ГДР Мин. Советінің председателі. Карл Маркс, Отан алдындағы еңбегі үшін, Еңбек туы ордендерімен, ГДР медальдарымен және Ленин орденімен марапатталалды. ГДР еңбек ері ресми сапармен КСРО-да бірнеше рет болды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы 12 том
**Йога** — психологиялық, рухани және физикалық практикаларды қамтитын, ежелгі Үндістанда пайда болған ұғым. Йоганың негізгі бағыттары — раджа-йога, карма-йога, джнана-йога, бхакти-йога және хатха-йога.

Этимологиясы
------------

«Йога» сөзі «шоғырлану» деген мағына береді, оның негізін қалаушы болып кемеңгер Патанджали есептелінеді.

Тарихы
------

Бангалордағы Шива ескерткіші
Йога б.з.д. II ғ. пайда болған. Инд өзенінің алқабында табылған және Үнді өркениеті кезеңіне жататын (Б.з. д. 3300-1700 ж. ж.) бірнеше мөрлерде медитация немесе йогикалық позалардағы фигуралар бейнеленген. Бұл археологиялық деректер Хараппа өркениетінің халқы йоганың ежелгі формаларының бірін немесе оған байланысты рәсімді қолдану мүмкіндігін көрсетеді.

Мақсаты
-------

Йога жүйесі ведалық дәстүрді іс жүзіне асыруға, күнделікті тіршілікте үйретуге ерекше мән берді. Йога жүйесінің теориялық нұсқауында және практикалық негіздемесінде рухты дене арқылы, дененің сыртқы қызметін барлық шектеулерден босату туралы айтылады.

Йога жүйесіндегі басты мәселе - жаттығу тәсілдері мен практикасы арқылы жеке адамды өзін-өзі ұстауға, өзінің сезімі мен мінез-құлқын бақылауға, жан дүниесін баулуға үйрету. Йоганың мақсаты – тән мен жанның үйлесіміне жету. Денені шынықтыру арқылы жан саулығы мен сергектігін жетілдіру.

Йоганың 3 талабы (7 саты)
-------------------------

Йога ең алғаш Ригведада пайымдалған. Бірақ шындап б.з.д. 6-5ғғ. шамасында жүйелі діни философиялық мектеп ретінде пайда болған. Құдайға сенеді, адамды жетілдіруді көздейді.

Йоганың Жеті Сатысы үш талапқа бөлінеді:

1) Моралдық тәрбие – өлтіруге, өтірікке, ұрлыққа, жынысқұмарлыққа, пайдакүнемдікке қарсы, тазалық, қанағат, тежем, үйрену, Құдайға сену.

2) Денелік тәрбие – дене мүшелерін басқару, тыныс алуды басқару, түрлі сезімдік әсерлерді басқара білу.

3) Медитация сатылары – Шоғырлану, Толғану, Тебірену

Йоганың дұрыс жерлері де, бұрыс жерлері де бар. Дұрыс жері Шоғырлану, Толғану, Медитация, тыныс алуды басқару, дене мен жанды тәрбиелеу секілділер. Бұл барша адамға керек құндылықтар.

Ал, дұрыс емес жері ол бір үнділік көне секта, табиғаты түңілуге толған көне үнділердің діни танымы.

Тағы қараңыз
------------

* Медитация
* Мантра

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Bryant 2009, p. 10.
2. ↑  Bryant 2009, p. 457.
**Йожеф Реваи** - венгр жұмысшы қозғалысының қайраткері, Венгр Халық Республикасының мемлекеттік және саяси қайраткері, әдебиет зерттеуші.

Қызмет жолы
-----------

1918 ж. қарашада Венгрия коммунистік партиясын құруға қатысты. 1926-1930 ж. - ВКП ОК Шетелдік бюросының мүшесі. Коминтерннің 6-конгресіне қатысушы. 1937 жылдан ВКП ОК мүшесі. 1945-1948 ж. ВКП ОК саяси бюросының, 1948-1952 ж. - Венгр еңбекшілер партиясы ОК Саяси бюросының мүшесі. 1953-1956 ж. - ВХР Президиумы председателінің орынбасары. 1956 ж. ВЕП ОК Саяси бюросының, 1957 жылдан Венгр социалистік жұмысшы партияссы ОК мүшесі атанды. *"Кельчеи"*, *"Эндре Ади"* атты тарихи және әдеби зерттеу т.б. еңбектердің авторы. Венгр Ғылым Академиясының құрметті мүшесі. Кошут атындағы сыйлықтың лауреаты.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1976 ж. 9 том