recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Қасым шаһзада** (түр. *Şehzade Kâsım*; 1614 — 1 қаңтар 1638) — I Ахмет пен оның сүйікті күңі Көсем сұлтанның ортаңғы ұлы, IV Мұраттың інісі.

Өмірбаяны
---------

Қасым шаһзада Ι Ахмет пен оның сүйікті күңі Көсем сұлтан шаңырағында дүниеге келді.

1617 жылы I Ахмет қайтыс болғаннан кейін таққа оның ағасы II Осман отыру керек еді, ал шаһзада мен оның аға-інілерін, Фатих заңы бойынша, өлім жазасы күтіп тұрды. Алайда осыдан бірнеше жыл бұрын I Ахмет ұлдары туса да өз інісі I Мұстафаға өмірін сақтап қалды. Тарихшылар Мұстафаның психикалық аурулары үшін таққа кауіп төндіруге қабілетсіз болғандықтан I Ахмет өлтірмеді деп санайды. Тағы бір себеп: Көсем өзінің балаларынның болашағына қауіптенгендіңтен Ахметті көндірді, себебі болашақ сұлтан Османның анасы басқа әйел еді, ал бұл Қасым үшін үлкен қауіп туғызды. Нәтижесінде, әкесінің өлімінен кейін таққа оның есалаң көкесі I Мұстафа отырды.

Баласыз I Мұстафаның басқармасы қысқа болды: 1618 жылы төңкеріс нәтижесінде II Осман таққа шықты. Көсем сұлтанның әсері осы жолы да балаларының өмірін сақтап қалуға көмектесті. Төрт жылдан соң, кезекті төңкеріс орын алды: Осман құлатылып, өлтірілді. 1623 жылы Мұстафаны екінші рет тақтан түсірді. Таққа өзінің Қасымның туған ағасы IV Мұрат отырды. Алайда 1638 жылы Қасым IV Мұрат бұйрығы бойынша өлтірді. Қасым Айя София мешітінің  жаңындағы III Мұрат мазарында жерленді.

Өнерде
------

* Түркия «**Ғаламат ғасыр: Көсем дәуірі**» телехикаясы (2015-қ.у. Қасым шаһзада рөлінде — Доғаш Жұлдыз)

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Peirce, 1993, p. 105
2. ↑  Piterberg, 2013
3. ↑  Boyar, Fleet, 2010, p. 42
4. ↑  Kahraman, Akbayar, 1996, pp. 19—20
**Антонио Рукавина** (серб. *Антонио Рукавина / Antonio Rukavina*; 26 қаңтар 1984, Белград, Югославия) — серб футболшысы, қорғаушы.

Карьерасы
---------

### Клубтық

"Бежания" клубының түлегі. Осы клубтың жастар командасында ойнап, негізгі құрамға 2002 жылы ілінді. 2006 жылға дейін 150-ге тарта матчта алаңға шығып, 26 гол соқты. 2007 жылы "Партизан" клубына ауысып, алғашқы маусымда-ақ Сербияның вице-чемпионы атанды. 

2008 жылы қыста Дортмундтың "Боруссия" клубына қосылды. Бұл командадағы алғашқы ойынын 29 қаңтар күні "Вердерге" қарсы кубоктық ойында өткізді. 2009 жылы "Мюнхен-1860" клубына ауысып, үш жылдай өнер көрсетті. Одан соң Испанияның "Вальядолид", "Вильярреал" клубтарында ойнады. 

2018 жылғы әлем біріншілігінен соң "Астанаға" келді. Бұл қадамын "чемпиондар лигасында ойнау үшін" деп түсіндірді. Бірақ "Астана" чемпиондар лигасының топтық турниріне шыға алмады.

2021 жылы 9 қарашада карьерасын аяқтайтынын мәлімдеді.

### Ұлттық құрамада

2007 жылы 2 маусымда Хельсинкиде Финляндияға қарсы ЕУРО-2008 іріктеу ойынында алаңға шықты. Бұл ойында сербтер 2:0 есебімен жеңіске жетті.

Екі рет әлем чемпионатына қатысты: 2010, 2018. 2010 жылғы әлем чемпионатында қосалқы құрамда қалып кетті, ал 2018 жылы екі кездесуде алаңға шықты. Бірінші турдағы Коста-Рикамен кездесудің 83-минутында ойынға қосылса, үшінші турда Бразилияға қарсы матчта 90 минут толық ойнады.

2020 жылы құрамадағы карьерасын аяқтайтынын мәлімдеді.

Жетістіктері
------------

Сербия
* Жастар арасындағы Еуропа чемпионатының қола жүлдегері: (1): 2006

«Партизан»
* Сербияның вице-чемпионы: (1): 2006/07

«Боруссия»
* Германия кубогының финалисі: (1): 2007/08

"Астана"
* Қазақстан суперкубогы: 2019
* Қазақстан чемпионы: 2018, 2019

Дереккөздер
-----------

1. ↑
2. ↑

Сілтемелер
----------

* Профилі Мұрағатталған 3 наурыздың 2016 жылы.
* Профилі Мұрағатталған 23 маусымның 2011 жылы. (нем.)
**Қасымжан Байсадақов** (1967, Ақтөбе облысы, Қарабұтақ ауданы, Ақбасты ауылы) – журналист.

Өмірбаяны
---------

Ақтөбе ауылшаруашылық техникумын, Қ.Жұбанов атындағы Ақтөбе мемлекеттік университетін бітірген. Әйтеке би ауданы "Жаңа өмір" газетінің редакциясында тілші, редактор, "Хромтау" газетінің редакторы, облыстық салық комитетінде маман, облыс әкімдігінде жауапты қызметтер атқарды. Облыстық мәслихаттың депутаты, облыстық мәслихаттың хатшысы, "Ақтөбе" газетінің бас редакторы қызметінде істеді. Қазір "Облыстық судан құткару қызметі" ММ-ді басқарады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ телевизиясы. Энциклопедия. – Алматы: «ҚазАқпарат», 2009,1-т.–640 б.ISBN 978-601-03-0070-5
**Рәбиға Аманжолова** (21. 7.1955 жылы, Түркістан облысы, Киров ауданы, Киров ауылы) — тіл маманы, теледиктор..

Иван Франко атындағы Житомир педагогикалық институтын, Целиноград ауылшаруашылық институтын, ҚР Сыртқы істер миннің Дипломатиялық академиясын бітірген. Еңбек жолын 1979 жылы Целиноград облысы телерадио комитетінде Дикторлықтан бастаған. 1988-92 жылдары Қазақ теледидарының дикторы, 1993 жылы Мәскеудегі Останкино студиясы "Уақыт" бағдарламасының жүргізушісі, 2000 жылы Парламент Мәжілісі Баспасөз қызметінің жетекшісі, 2002 жылы Парламенттің Ақпараттық-талдама орталығы директорының орынбасары. Қазір Астанадағы Л.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің тележурналистика кафедрасының оқытушысы.

Көгілдір экран арқылы көрермендер сүйіктісіне айналған "Әнші балапан" хабарының тұрақты жүргізушісі әрі аудиторияның "айрықша көзайымына" айналғаны үшін Қазақстан Журналистер одағының лауреаты атанды (1995). Телеэкрандағы ширек ғасырға жуық қызметінде алуан бағыттағы хабарлардың аудитория сүйіктісіне айналған танымал әрі талғампаз жүргізушісі болды.

Дикторлық өнерде Рәбиға ешкімге ұқсамайтын өз мәнерін, өз жолын, өз соқпағын калады. Ол экранда эстетикалық, әрі этикалық тұрғыдан жастар еліктейтін дәрежеге дейін көтерілді. Отандык телевизияның дамуына қосқан елеулі үлесі үшін ҚР еңбек сіңірген артисі атағына ие болды. 1987 жылы Мәскеуде Орталық теледидарда, 1992 жылы АҚШ-та "Америка дауысы" радиосында білімін жетілдірді. Жоғары санатты диктор.

Дерекөздер
----------

1. ↑  Қазақ телевизиясы. Энциклопедия. — Алматы: "ҚазАқпарат", 2009, 1-т. ISBN 978-601-03-0070-57.
**Қасым Сүлеймани** (парсы: قاسم سلیمانی‎, *Гасем Солеймани*; 1957 жылдың 11 наурызы, Қанат-е Мәлік, Керман, Иран — 2020 жылдың 3 қаңтары, Бағдат, Ирак) — ирандық әскери қайраткер, генерал-лейтенант, 1998 жылдан бастап 2020 жылы қаза тапқанға дейін Ислам революциясы сақшылары корпусының *(Пасдаран)* Ираннан тыс жерлерде арнайы операцияларды ұйымдастыруға арналған «Құдыс» *(«Әл-Қудс»)* жасағының басшысы болды. Өмірінің соңғы жылдары Қасым Сүлеймани Ирандағы екінші ең ықпалды адам (жоғары басшы Әли Хаменеиден кейін) және елдің жоғары басшысының оң қолы саналды.

Бұрын құрылыс саласында жұмыс істеген Қасым Сүлеймани 1979 жылы Ислам революциясы сақшылары корпусының қатарына қосылып, 1980 жылы Иран-Ирак соғысы басталғаннан кейін бір топ адамды басқаруға тағайындалды. Соғыс кезінде біртіндеп шені жоғарылаған Сүлеймани «41 Сар-Аллаһ дивизиясының» (парсы: لشکر 41 ثارالله‎) командирі дәрежесіне қол жеткізеді. Одан кейінгі жылдары Сүлеймани елден тыс жерлердегі операцияларға қатысып, 1990-жылдардың соңында «Құдыс» арнайы жасағының басшысы атанды.

2001 жылдың 11 қыркүйегіндегі Нью-Йорктегі терактілерден кейін Ирандық дипломаттар Сүлейманидің бастауымен АҚШ-пен бірігіп Талибанға қарсы күресуге келісті. Оған қоса ол Ливандағы Хизбуллаһ тобына көмек қолын созды. Сириядағы азаматтық соғыс кезінде Сүлеймани Башар әл-Асадтың үкіметіне қолдау көрсетіп, Ресейдің әскери интервенциясын жоспарлауға көмектесті. Ол Ирактағы күрдтер мен шииттердің әскери топтарын *(милиция)* бақылауға алып, «Ирак және Шам Ислам мемлекетіне» қарсы соғысқан Ирак әскерилеріне қолдау көрсетті.

Көптеген ирандықтар Қасым Сүлейманиді «Иран жауларына қарсы күрескен қаһарман» санады, ал басқалары оған «қанішер» деген айып тақты. Біріккен Ұлттар Ұйымы және Еуропа одағы Сүлейманиге қарсы санкциялар енгізді, АҚШ билігі оны террористер тізіміне енгізді.

2020 жылдың 3 қаңтарында Қасым Сүлеймани АҚШ президенті Дональд Трамптың бұйрығы бойынша жасалған дрон шабуылының нәтижесінде Бағдат халықаралық әуежайында қаза тапты. АҚШ қарулы күштерінің бұл әрекетін көптеген мемлекет айыптады. 7 қаңтар күні Сұлеймани жерленгеннен кейін бірнеше сағат өткен соң Иран қарулы күштері АҚШ-тың Ирактағы әскери базасын зымырандармен шабуылдады. Шабуыл нәтижесінде АҚШ немесе Ирак азаматтары қаза тапқан жоқ.
***Аласа құртқашаш***, (лат. *Iris humilis*) – құртқашаштар тұқымдасының құртқашаш тегінің көпжылдық шөптес өсімдігі.

Таралуы
-------

Қазақстанның солтүстік-шығыс аймақтарында (Батыс Қазақстан,Ақтөбе және Қостанай облысының бөлігінде) кездеседі. Ол астық тұқымдастар өсетін шым жерлерде, жусанды каулы далада, кейде ұсақ тасты және сортаңтопырақты өседі.

Құртқашаштың бұл түрі мәдени жағдайда көптеген елдерге танымал. Мысалы Батыс Еуропада оны 1588 жылдан өсіреді. Әсіресе тамырсабақтарының бөлігі ретінде және тұқымымен жеңіл көбейетіндегі жоғары бағаланады (себілгендері мәдени түрде екі жыл гүлдейді). Аласа құртқашаш басқа түрлермен және мәдени сорттармен жылдам тұқымдасады. Ол көптеген сорттардың, туыстасы болып табылады.

Ботаникалық сипаттамасы
-----------------------

Жуан бұтақтанған тамырсабағымен (1-1,5 см-ге дейін) ерекшеленеді. Жыл өткен сайын жеке құртқашаштардың тамырсабағы қаулай өсіп, үлкен (көлдеңінен 70см-ге) үйме құрайды. Аракідік тамырсабақтың ортаңғы бөлігі тіршілігін жояды және иірім ортасында өркендердің тығыз сақинасымен қоршалған тақыр (жылтыр) дақ пайда болады. Вегетативті және генеративті сабақтың төменгі жағындағы жапырақ таспа тәрізді. Ені 1 см-ге жуық, ұзындығы сабағымен бірдей 10-15 cм-ден аспайдыгүлдері дара, үлкен (көлденеңі 7 см-дің айналасында) ұзын түтікті. Түрі үлкен өзгіргіштігімен, әсіресе гүлінің түрін өзгертуімен ерекшеленеді. Қою-көк, қызғылт-сия түсті, жасылдау сары, тіпті ақ түсті де болады. Құртқашаш көктемде сәуірдің соңы- мамырда гүлдейді, жемісі (үлкен ұшталған үштүрлі қауашақ), маусым- шілде айларында піседі. Тұқымы үлкен,қыртыстанған, қара-қошқыл,қауашақтан жерге түсе сала домалай жөнеледі.

Химиялық құрамы
---------------

Қысқа сабақты, құртқа тобына кіретін бұл түрдің жер үсті бөлігі және тамырсабағында күрделі заттар құралады, олардың қатарында үлы заттар да бар. Бұл улар малдың кейбір түрлеріне әсер етеді. Мысалы: шошқалар үшін өсімдік улы, қойлар үшін жақсы азық болып есептеленеді.

Синонимдары
-----------

The Plant Listтің мәліметі бойынша, Аласа құртқашаштың синонимдарына кіреді: :

* Iris arenaria Waldst. & Kit.
* Iris arenaria subsp. borzaeana Prodán
* Iris arenaria subsp. orientalis Lavr.
* Iris arenaria f. phyllospatha Borbás
* Iris borzaeana (Prodán) Prodán
* Iris flavissima f. orientalis Ugr.
* Iris humilis subsp. arenaria (Waldst. & Kit.) Á.Löve & D.Löve
* Iris humilis var. borzaeana (Prodán) Soó
* Iris humilis subsp. orientalis (Ugr.) Soó
* Iris humilis f. phyllospatha (Borbás) Soó
* Iris pineticola Klokov
* Joniris humilis (Georgi) Klatt

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *Iris humilis* Georgi is an accepted name  (ағыл.).  Royal Botanic Gardens, Kew and Missouri Botanical Garden. Тексерілді, 27 қараша 2013.

* "Қазақстан": Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998
**Қалбанов Қасым Қабылхақұлы** (**Hasimu Hapahake**, **Hasem Habelhah**) — Айова қаласының, Америка Құрама Штаттарындағы Медициналық зерттеу орталығының ассистент-профессоры, пәлсапа докторы.

Қысқаша өмірбаяны
-----------------

1983—1990 — Бейжін университеті, бакалаур және магистер деңгейі.

1994—1998 — Хоккайдо университетінің Медицина мектебі, пәлсапа докторы.

1998—1999 — Хоккайдо университетінің Медицина мектебі, докторлықтан соң тәлімдену.

1999—2002 — Синай тауы Медицина мектебі, докторлықтан соң тәлімдену.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Медицина зерттеулері Мұрағатталған 3 қыркүйектің 2006 жылы.
**Аласа дестегүл** (лат. *Merendera robusta*) — мелантия тұқымдасына жататын өсімдік.
Мәртебесі: Мелантия тұқымдасына жататын ерте гүлдейтін өсімдік. Қазақстанда сирек кездесетін түр ретінде белгілі. Оңтүстік Қазақстанның бірнеше жерінде (Шардара су қоймасының маңы, Мойынқұм құмы, Шу-Іле таулары, Сырдария Қаратауы) өте оқшауланып сирек кездеседі. Жалпы таралуы бойынша кәдімгі ортаазиялық түр, Ауғанстанда, Белуджистанда, Индияда сирек те болса кездеседі. Құмды шағыл тасты және сазды сұр топырақты беткейлерде, төменгі тау белдеуі мен жазықтықтың бекітілген құмдарында өседі. Қар еріген бойда өте ерте гүлдейді. Өсімдіктің бар бөлігі, әсіресе пиязшығы улы, құрамында әр түрлі алкалоидтар бар. Мәдени түрде өсіріледі. Алматы қаласындағы ботаника бағында жүргізілген тәжірибе нәтижесінде түрдің мәдени өсірілуде әлсіз екендігін көрсетті. Ерекше жеңіл топырақты қажет етеді. Қазіргі уақытта дестегүлдер табиғи популяциясының саны мен жағдайы зерттелмеген. Болашақта арнайы зерттеулер жүргізіп, ерекше қорғалатын жерлер ұйымдастыруды қажет етеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан өсімдіктер әлемінің асыл қазынасы» Қызыл кітап беттерінен. А.А.Иващенко. Алматы 2006 жыл
**Антони Жоран Марсьяль** (фр. *;* 5 желтоқсан 1995, Эсон, Франция) — франциялық футболшы, тегі мартиникалық, Франция Ұлттық футбол құрамасы мен "Манчестер Юнайтед" клубының жартылай қорғаушысы. Қазіргі кезде испандық "Севилья" клубында жалда өнер көрсетеді.

Карьерасы
---------

### Клубтық

2009 жылы "Лион" селекционерерінің көзіне түсіп, мектебіне қабылданды. Төрт жылдан соң, 18 жасында Францияның бірінші лигасындағы тұңғыш ойынын "Аяччоға" қарсы өткізді (3 ақпан күні). 79 минутта алжирлік Рашид Геззальдың орнына шықты. Бірақ Лисандро Лопес, Александр Ляказетт, Бафетимби Гомис секілді футболшылардан негізгі құрамда бұған орын тимей, қосалқы құрамда қалды. 2012/13 жылғы маусымда бар-жоғы 3 рет қана алаңға шықты.
2013 жылы жазда "Монакоға" ауысты. Сол жылы қараша айында тұңғыш рет "Монако" сапында алаңға шықты.

2015 жылы маусым айында "Монакомен" келісім шартын 2019 жылға дейін ұзартты, бірақ сол жылы жаздың ең соңғы күндерінде "Манчестер Юнайтедке" ауысты. 2015/16 жылғы маусым қорытындысында манчестерліктер сапындағы ең үздік мерген атанды, барлық турнирлерде 17 гол соқты.

2016/17 жылғы маусым басында 9 номерді Златан Ибрагимович алды да, Антони 11 номерге ауысты.

### Ұлттық құрамада

Францияның бірнеше жастағы құрамаларында ойнады.

Ұлттық құрамада тұңғыш рет 2015 жылы 4 қыркүйекте алаңға шықты. 2016 жылғы Еуропа чемпионатына қатысты.

Жетістіктері
------------

### Командалық

Манчестер Юнайтед
* Англия кубогы: 2016
* Лига кубогы: 2017
* Англия суперкубогы: 2016
* УЕФА Еуропа лигасы: 2017

Франция-19
* Европаның вице чемпионы: 2013

Франция
* ЕУРО-2016 күміс жүлдегері: 2016

### Жеке

* Golden Bo сыйлығының иегері: 2015
* Премьер-лиганың үздік ойыншысы: қыркүйек 2015

Дереккөздер
-----------

1. 1 2  Anthony Martial profile  (ағыл.).  PremierLeague.com.

Сілтемелер
----------

* Профилі  (ағыл.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  Осы үлгіні қарау   Әлеуметтік желілерде | 
Facebook · Twitter |
|  |
| Сурет, видео және аудио | 
Ортаққор · Instagram |
|  |
| Тематикалық сайттар | 
FootballDatabase.eu · National-Football-Teams.com · Soccerway · Transfermarkt · worldfootball.net |
|  |
| Нормативті бақылау | 
LCCN: nb2017024377 · VIAF: 72151246626944132459 |

 |
**Антонин Паненка** (чех. *Antonín Panenka*; 2 желтоқсан 1948 жыл, Прага) — чехословакиялық футболшы, жартылай қорғаушы. Чехословакия Ұлттық футбол құрамасында (1973—1982) 59 матч өткізіп, 17 гол соққан.

Карьерасы жайлы
---------------

Қазір «Богемианс 1905» клубының президенті.

Ол шабуылдаушы жартылай қорғаушы позициясында ойнаған. Айып доптарын мүлтіксіз орындауымен ерекщеленіп тұратын дара футболшы. Карьерасының көп бөлігін "Богемианс 1905" клубныда өткізген. Тек 1981 жылы ғана Аустриялық "Рапид" клубына ауысты. "Богемианстан" гөрі аустриялық клубтар сапында көбірек жүлделерге қол жеткізген. Клубтық деңгейдегі ең жоғарғы табысына 1985 жылы 37 жасында қол жеткізді: "Рапид" сапында Кубок Иелерінің Кубогын ұтып алды.

Ұлттық құрама сапында 1976 жылы Еуропа чемпионы атанды. 1976 жылғы Еуропа чемпионатының финалындағы пенальтилер сериясында ГФР құрамасының қақпасына шешуші соққыны Паненка тебеді. Қақпашы Зепп Майер солға қарай атылады да, Паненқаның аяқтың алқымымен ақырын көтере салған добы баяу ғана қалқып, қақпаның ортасынан торға күмп береді. Кейін дәл осылай соғалған пенальтилер "Паненка стиліндегі пенальти" деп аталып кетті.

Жетістіктері
------------

* Еуропа чемпионы 1976
* Еуропаның күміс жүлдегері 1980
* Әлем чемпионатына қатысты 1982
* Аустрия чемпионы: 1982, 1983
* Аустрия кубогы: 1983, 1984, 1985
* Кубок Иелерінің кубогы: 1985
* Чехословакияның үздік футболшысы: 1980

Басқа да деректер
-----------------

* Паненка 40-тан асқанша ойнаған санаулы футболшының бірі

Сілтемелер
----------

* Спортс.ру сайтындағы профилі
**Антонио Кандрева** (итал. *Antonio Candreva*; 28 ақпан 1987 жыл, Рим) — италиялық футболшы, Италия Ұлттық футбол құрамасы мен "Интернационале" клубының жартылай қорғаушысы.

Карьерасы
---------

2004 жылы Италия С1 сериясында ойнайтын "Тернана" клубына қабылданды. Үш маусымнан соң "Удинезеге" ауысты. Клуб сапында үш ойында алаңға шықты да, 2008/09 жылғы маусым қарсаңында "Ливорноға" жалға берілді. 

2010 жылы қаңтарда "Ювентус" футболшыны жарты жылға арендаға алды. 24 қаңтарда "Ромаға" қарсы ойында тұңғыш рет алаңға шықты. 

2010 жылы тамызда "Парма" ойыншысы атанды. 

2012 жылы "Лациоға" ауысты. Төрт маусымнан соң "Интернационале" қатарын толықтырды. 

### Ұлттық құрама

2013 жылы Конфедерациялар кубогына, 2014 жылы әлем чемпионатына, 2016 жылы Еуропа чемпионатына қатысты.

Жетістіктері
------------

* Италия кубогы 2012/13
* УЕФА Еуропа лигасының финалисі: 2019/20

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Antonio Candreva. Басты дереккөзінен мұрағатталған 2 ақпан 2013. Тексерілді, 21 қаңтар 2013.
2. ↑

Сілтемелер
----------

* Профилі
Антонио Хосе де Сукре
**Антонио Хосе де Сукре** (1795 жыл 3 ақпан - 1830 жыл 4 маусым) - Америкадағы испан отарларының тәуелсіздігі жолындағы соғыс басшыларының бірі, Симон Боливардың ең жақын серіктерінің бірі, генерал (1818), маршал (1824).

Өмірі
-----

Эквадорды, 1824 жылы Перуді азат ету жорықтарын басқарды. Боливия Республикасын құруда аса көрнекті рөл атқарды. 1829 жылы Ұлы Колумбияға басып кірген *Перу әскерлеріне* қарсы соғыста жеңіске жетті.

Сукре туралы
------------

Боливияның оңтүстігіндегі қала, Венесуэланың солтүстік-шығысындағы штат оның есімімен аталған.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақ Совет энциклопедиясы, 1976 жыл, Алматы,10 том, 440 бет
**Психофизиология** — психиканы оның нейрофизиологиялық субстратымен бірлікте зерттеуге бағытталған, психология мен нейрофизиологияның тоғысуындағы пәнаралық зерттеулер саласы. 1830 ж. француз философьі *Н. Массиас* ұсынған бұл бағыт нейрофизиология мен жалпы психология аралығынан орын алады. Бастапқы кезде физиологиялық дәл объективті әдістерге сүйенетін психиканың ауқымды зерттеулерін белгілеу үшін "физиологиялық психология" ұғымымен қатар қолданылады. Психофизиологияның басты мақсаты — нейрофизиологиялық механизмдерді түсіндіру арқылы психикалық құбылыстарды түсіндіру немесе адам организмі қызметін тұтас синтездік тұрғыдан, құрылымдық-мағыналық сыңайдан қарастыру арқылы әрбір психикалық құбылыстың физиологиялық тетігін және әрбір физиологиялық процестін психикалық маңызын айқындау. Қазіргі кезде психофизиологияда дәстүрлі әдістермен (сенсорлық, моторлық, вегетапиялық реакцияларды тіркеу, миды жасанды ширықтыру (стимуляция және миға зақым келу салдарын талдау) қатар электр-физиологиялық әдістер (электрэнцефалография және т.б.), сондай-ақ сараптау мәліметтерін өңдеудің математикалық тәсілдері қолданылады. Психофизиологияның мынандай жеке бағыттары бар: *сезім мүшелерінің психофизиологиясы, мотивация психофизиологиясы, эмоция психофизиологиясы* және т.б. Әсіресе жеке тұлғалық-психологиялық айырмашылықтардың физиологиялық негіздерін зерттейтін *дифференциалдық психофизиологияның* маңызы зор. Психофизиология саласындағы зерттеулер зиятты қабілеттің, темпераменттің және т.б. психодиагностикасының дамуына себепші болады. Психофизиологияның жетістіктері клиникалық практикада, психикалық процестердің кибернетикалық үлгілерін құруда, сондай-ақ психологияның қолданбалы салаларында (психогигиенада, эргономикада, спорт психологиясында және т.б.) қолданылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Жантану атауларының түсіндірме сөздігі. — Алматы: "Сөздік-Словарь", 2006. - 384 бет. ISBN 9965-409-98-6


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|   Психология |
| --- |
|  |
| Психология салалары | 
Жалпы психология • Арнайы психология • Әлеуметтік психология • Бихевиоризм • Гештальт психология • Гуманистік психология • Даму психологиясы • Даралық психологиясы • Когнитивтік психология • Кросс-мәдениеттік этнопсихология • Психоанализ • Психогенетика • Психодиагностика • Психолингвистика • Психофизиология • Салыстырмалы психология • Тұлға психологиясы • Эволюциялық психология • Экзистенциялық психология • Экологиялық психология • Эксперименттік психология • Этнопсихология |
|  |
| Қолданбалы психология | 
Әскери психология • Бала психологиясы • Басқару психологиясы • Дін психологиясы • Еңбек психологиясы • Жол қозғалысындағы психология • Заң психологиясы • Инженерлік психология • Клиникалық психология • Медиапсихология • Нейропсихология • Отбасы психологиясы • Патологиялық психология • Педагогикалық психология • Психологиялық кеңес • Психометрия • Психотерапия • Сауда психологиясы • Саяси психология • Спорт психологиясы |
|  |
| Қосымша | 
Санат:Психологтар • Психология тарихы • Психологияның зерттеу әдістері |

 |
*Басқа мағыналар үшін Қарамола деген бетті қараңыз.*
**Қарамола** – Ұлытау тауларының оңтүстік бөлігіндегі шоқылы тау.

Географиялық орны
-----------------

Ұлытау облысы Қарсақпай кентінің солтүстік-батысында 10 км жерде орналасқан.

Жер бедері
----------

Абсолюттік биіктігі 643 м. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 10 км-ге созылып жатыр, енді жері 4 км шамасында. Беткейі тіктеу, сай-жыралармен тілімденген. Солтүстігінде Қантөбе тауы, шығысында Қызылқұдық, оңтүстігінде Тасқұдық құдықтары, батысында Пионер қыстау орналасқан. Тау баурайындағы бұлақтардан Бала Жезді, Тумырза-Сарыбай өзендері бастау алады.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Жер қыртысы протерозой дәуірінің жыныстарынан түзілген.

Өсімдігі
--------

Аласа таудың қоңыр, бозғылт сұр топырақ жамылғасында ырғай, қараған, тобылғы, қылқан селеу, сұлыбас, еркек шөп, т.б. шөптесін өсімдіктер өседі. Етегі мал жайылымына пайдаланылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
**Алассан Плеа** (фр. ; 10 наурыз 1993 жыл, Лилль, Франция) — франциялық футболшы, "Боруссия Менхенгладбах" клубының шабуылшысы.

Карьерасы
---------

### Клубтық

"Олимпик Лион" клубының түлегі. 2012 жылы 7 қазанда "Лорьянға" қарсы ойында тұңғыш рет алаңға шықты. 2014 жылы қаңтарда "Осер" клубына жалға берілді. 15 ақпанда "Брестке" қарсы ойында 2 лигадағы тұңғыш ойынын өткізді.21 наурызда "Кретей" клубының қақпасына тұңғыш голын соқты.

Сол жылы жазда арендадан оралды да, "Ницца" клубына ауысты. 29 тамызда "Олимпик Марсельге" қарсы ойынла тұңғыш рет алаңға шықты. 

2018 жылы жазда "Боруссияға" ауысты. 25 тамызда "Байер 04" клубына қарсы ойында тұңғыш рет Бундеслигада алаңға шықты.

2020 жылы 3 қарашада Чемпиондар лигасында "Шахтердің" қақпасына үш гол соқты. Бұл "Боруссия Менхенгладбахтың" чемпиондар лигасындағы ббірінші хет-тригі. 1 желтоқсанда осы турнирде "Интердің" қақпасына екі гол енгізді.

### Ұлттық құрама

Францияның 18, 19, 20, 21 жастағы құрамаларында ойнады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑

Сілтемелер
----------

* Профилі

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  Осы үлгіні қарау   Әлеуметтік желілерде | 
Twitter |
|  |
| Тематикалық сайттар | 
FootballDatabase.eu · National-Football-Teams.com · Soccerway · sports.ru · Transfermarkt · worldfootball.net |

 |
**Сарыбасқурай** (лат. *Sisymbrium*) — орамжапырақ тұқымдасына жататын бір немесе көп жылдық шөптесін өсімдік.

Ботаникалық сипаты
------------------

* Биіктігі 20 — 100 см.
* Сабағы тік.
* Жапырақтары қауырсын салалы, шеті иректелген, сырты түкті.
* Гүлдері сары түсті, ұсақ шашақ гүлшоғырына топталған.
* Маусым — шілде айларында гүлдеп, жеміс салады.
* Жемісі — бұршаққын.

Өсетін жері
-----------

Қазақстанда шалғынды жерлер мен таудың тастақты беткейлерінде, өзен бойларында, жол жиектерінде, тұрғын үйлердің маңында, егістіктерде өседі.

Түрлері
-------

Сарыбасқурайдың бірнеше түрі бар:

* Дәрілік сарыбасқурай (*Sіsymbrіum offіcіnale*) - Алтайда, Іле Алатауында жиі кездеседі.
* Лезелиев сарыбасқурайы (*Sisymbrium loeselii*), өзгергіш Сарыбасқурай, биік Сарыбасқурай) — жақсы мал азықтық шөптер, олардан сүрлем дайындалады. Кейбір түрлері улы.
* Шалатікенді сарыбасқурай (*Sіsymbrіum subspіnescens*) — эндемик түр деп саналады.

Сарыбасқурайдың арамшөптік түрлерінің өте көп ұсақ тұқымының құрамында 30%-ға дейін май болады.

Емдік қасиеті және қолданысы
----------------------------

Дәрі жасау үшін сарыбасқурайдың жер үстіндегі бөлігін гүлдеген кезінде пайдаланады. Негізінен оны жас күйінде пайдаланған дұрыс, кептірілген өсімдіктің дәрілік қасиеті кемиді. Құрамында эфир майлары, С дәрумені бар. Дәрілік сарыбасқурайды көбінесе құрқұлақ ауруына қарсы және несеп жүргізетін, қақырық түсіретін дәрі ретінде қоладанады. Дизентерияны емдеу үшін және іріңді жараларға да пайдаланылады.

Тағы қараңыз
------------

* Дәрілік өсімдіктер

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы, 7 том
2. ↑  Қазақстанның дәрілік өсімдіктері. Іскендіров Әбіш. Алматы "Қазақстан" 1982, 188 бет.
Орналасуы
---------

Қостанай облысы, Қарасу ауданы, Октябрьский ауылының "Қарамырза" мешіті

Қарамырза мешіті
----------------

Қарасу ауданы Октябрь кентіндегі «Қарамырза» мешітінің бой көтеруі 2005 жылдың 15 қарашасындағы Октябрь аймағы мұсылмандарының кентте өткен құрылтайынан басталды. Октябрь кентінің оңтүстік-шығысындағы стадион шетіндегі бос тұрған ғимаратты аудан әкімі Тұрсынов А.Ж. сұрап алып, халықтан ақша жиналды, әрі «Железнодорожный ЖШС», директоры Артемук М.Ф. «Челгашинский элеватор» , директоры Халметов Ш.Э.«НұрАл», Пласкун А.С. «Елена-Л» , Мусаев З.М. «ГранАрт», Казак Н.А. көмек берді.Мешіттің пайдалы аумағы 200 шаршы метр, ішіне 200 адам намаз оқи алады, қасында мешіттің, әкімшілік ғимараты бар. Онда имам бөлмесі, таһарат бөлмесі, негізгі дәліз, діни кітапхана, кіреберіс фойесі бар. Барлығы бес бөлме. Сырт жағында екі бөлмеден тұратын жылу қазандығы бар, есіктері бөлек. Мешіттің жер аумағы 206 шаршы метр. Намаз залының он терезесі бар, бір есіктен тұрады. Еден аумағы 120, төбенің аумағы 140 шаршы метр, имамның бөлмесі 17 шаршы метр, бір терезе, бір есік. Кітапхана 16 шаршы метр,екі терезе бір есік. Негізгі дәліз 2 шаршы метр, үш есіктен тұрады.Фойе 13 шаршы метр, бір терезе, екі есік. От жағатын бөлме 14 шаршы метр, бір терезе, бір есік. Жер аумағы 260 шаршы метр. Төбесінде бір күмбезі бар, мұнаралары жоқ.

Сілтеме
-------
**Франческо Капуто** (итал. *Francesco Caputo*; 1987 жылы 6 тамызда туған, Альтамура, Италия) — италиялық футболшы, "Сассуоло" клубының шабуылшысы, қазіргі таңда "Сампдорияда" жалға ойнауда. Италия Ұлттық футбол құрамасының шабуылшысы.

Мансап
------

Франческо - "Торитто" клубының тәрбиеленушісі. 2005 жылы Капуто негізгі құрам үшін дебют жасады, ал көп ұзамай бастапқы құрамның ойыншысы болды. 20 матчта 14 гол соғып, "Альтамура" клубына ауысты. Мұнда ол да нәтижелі болып, бір жылдан кейін "Нойкаттароға" ауысты. Бір жылдан кейін ол "Бариге" көтерілуге кетті, онда ол алты жыл өткізді. 2008/09 маусымында ол карьерасында алғаш рет В сериялы чемпионатты жеңіп алды, бірақ келесі маусымда екінші лигада қалып, "Салернитанда" жалға ойнады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Ойыншы профилі - Transfermarkt сайтында
Галоид элементтер тұздар құрайтын деген мағынаны береді
(грекше галос — тұз ). Олардыд қасиеті сутегіне жақын төрт
элементті: хлор (С1), фтор (Ғ), бром (Вг), иод (J). Бұлардың
белгілі қышқылдары: HC1 (тұз қышқылы), НҒ (фтор қышқылы), НВr (бром қышқылы), HJ (иод қышқылы). Осы қышқылдардағы сутек орнына бір металл орналасатын болса, сол галоид минералдар қатарына жатады. Бұл элементтердің минерал
құрау жағынан ең көп кездесетін маңыздысы — хлор мен фтор, ал қалған екеуі сирек кездеседі. Фтордың тұздары қасиеттерінің
көптігі жағынан басқаларына қарағанда өзгешелеу тұрады. Фтор тұздары (фторидтер) суға жөнді ерімейді, ал хлоридтер өте жақ сы ериді. Табиғи жағдайда фтор көбінесе кальциймен, сирек те болса алюминиймен және кремниймен қосылады. Басқа галоидтар көбінесе натрий, калий және магниймен қосылған түрінде кездеседі. Мыс, күміс, сынап сияқты ауыр металдардың хлоридтері болады, ал фторидтері болмайды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Кристаллография, минералогия, петрография. Бұл кітап Абай атындағы Қазақтың мемлекеттік педагогты институтының, география факультетінде оқылған лекциялардың негізінде жазылды, 1990. ISBN 2—9—3 254—69
**Психологиялық кедергі** - психологиялық болмыстың (қорқу, сенімсіздік, қаламау, тілемеу және т.б.), адамның кейбір әрскеттерін нәтижелі орындауға кесірі тиетін ішкі кедергілер. Адамдардың іскерлік және жекелік қатынастарында жиі кездесіп ашық және сенім туғызатын қатынастарға кедергісі болады. Психологиялық кедергілер (бөгеулер). Әр түрлі әрекеттерді орындауға кедергі болатын субъектінің енжар психикалық күйі. Психологиялық кедергі эмоционалдық механизмі жағымсыз қобалжулар мен нұсқаларды күшейтуде — ұяңдықты, кінәлі сезімді, үрейленуді, өзінің мүмкіншілігін төмен бағалауды, атқаратын міндетпен дұрыс байланыстырмағанда пайда болады. Индивидтің әлеуметтік қылығында психологиялық кедергі эмпатияның (басқа адамға жаны ашып қарамау) жоқ болғанында, әлеуметтік талаптарға ыңғайланбағанында да көрініс береді.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Жантану атауларының түсіндірме сөздігі. — Алматы: "Сөздік-Словарь", 2006. - 384 бет. ISBN 9965-409-98-6
*Басқа мағыналар үшін Қарамая деген бетті қараңыз.*
**Қарамая** – Батыс Үстірт кемерінің орта бөлігіндегі төбе.

Географиялық орны
-----------------

Маңғыстау облысы Қарақия ауданы Төлеп ауылының солтүстік-батысында 65 км жерде орналасқан.

Жер бедері
----------

Абсолюттік биіктігі 209 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай бойлық бағытта 3 км жерге созылып жатыр. Енді жері 1 км шамасында. Беткейлері жайпақ, пішіні сопақ тәрізді келген. Солтүстігінде Нұртанқазған, шағысында Басқараған құдықтары, оңтүстігінде өзімен аттас Қарамая көлі мен өзен орналасқан.

Өсімдігі
--------

Сортаң, сор топырақ жамылғысында бұйырғын, көкбуын, баялыш, жусан және т.б. бұталар өседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Атамекен географиялық энциклопедиясы
**Галузо отынкескіш қоңызы** (лат. *Anoplistes galusoi*) – қатты қанаттылар сабының сүген қоңыздар тұқымдасына жататын, саны азайып бара жатқан, сирек кездесетін түр. Азияның қуаң аймақтарына тән туыс өкілі. Таралу аймағы өте тар. Тек Үлкен Қалақан және Аяқ Қалқан маңындағы тау етегі құмды шөлінен табылған. Дернәсілі әлсіреген және қураған қылша (Ephedra lomatolepis) сабағының түбі мен тамырында дамиды. Ересектері мамыр соңы мен маусымда белсенді, үнемі қоректік өсімдігінде кездеседі, қосымша қорегі - жасыл өркендер. Қоңыздың негізгі қорек өсімдігі - қылшаны орынсыз дайындау түрдің азаюына әсерін тигізіп отыр. Түр Ұлттық табиғи бақ Алтынемелде қорғалады.

Дереккөздер
-----------

* "Ғажайып омыртқасыздар. Қазақстан Қызыл кітап беттерінен" - Алматы: Алматыкітап баспасы, 2009
Әртүрлі топтар мен ұжымдағы адамдар арасындағы тіл табысушылық, мұндағылардың өз ісінен рақат, ләззат алу, бейжай болуына себепші болатын психологиялық көңіл-күйі. Toп мүшелерінің бір-бірімен үйлесімділігі жарасса, яғни бірінің іс-қылығы екіншісіне ұнайтын болса, бір-бірінің мінез-құлқын, қарым-қатынасын жатырқамай дұрыс қабылдаса — онда психологиялық үйлесімділіктің болғаны. Ал мұндай ахуал жоқ жерде, яғни біреудің қарекетін екіншісі ұнатпаған жағдайда, тіпті ақылға сыйымды нәрсенің өзі де кейде қолдау таппайды, бірі екіншісін түсінбейді. Адамдар арасындағы көзқарас пен сенім бірлігі, не оның әртүрлілігі, мүлделері мен мінез бітістерінің, темперамент ерекшелігінің қарама-қайшылығы да үйлесімділікпен қатар үйлесімсіздікке де себеп болады. Егер адам шамадан тыс қазымыр, тұйық не беймаза, не тәкаппар, өркөкірек болса да топтағы адамдармен дұрыс сыйыса алмайды. *"Қырық кісі бір жақ, қыңыр кісі бір жақ"* — деп халық тегін айтпаған. Әйтпесе топтың бірер мүшесінің міндеті осындай болып келсе тіпті қиын. Кейде топтың жұрттан оқшау қалуы да осы жағдайға бірден-бір себепші болады. Кісі топ ішінде өз орнын біреуге жалбақтап, жарамсақтану, не жағымпаздану жолымен емес, өзінің табиғи болмысымен сүйкімді, қадір-қасиетімен, ашық жайдары мінезімен табады. Топқа үйлесу үшін адамның тиімділігі, іскерлігі, өз білгенін басқалардан аямай, олармен бөлісуге, көмектесуге әзір тұрушылығы да қажет. Сондай-ақ кісінің сырт бейнесі мен келбет-кескінін, яғни дене күші факторын да ескермесе болмайды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Жантану атауларының түсіндірме сөздігі. — Алматы: "Сөздік-Словарь", 2006. - 384 бет. ISBN 9965-409-98-6
**Pinterest**— кез келген қолданушыға онлайн режимінде жаңа суреттер қосып, оларды тақырыптар бойынша бөліп, басқа қолданушылармен осы суреттермен бөлісуге болатын әлеуметтік интернет–қызмет, фотохостинг. Сервиске жүктелген суреттер түймеше (ағыл. pin), ал олар жататын топтамаларды тақта (ағыл. boards) деп аталады. Сайттың тартымды стиліне байланысты ол әсіресе әйелдер арасында өте танымал. Alexa.com сайтының 2015 жылды 23 наурызының дерегіне сүйенсек, сайты кіру көрсеткіші бойынша 31 орында тұр. 
Сайтты құрастырушы– Уэст–Де–Муан қаласындағы Бен Зильберман.

Тарихы
------

Сервиспен жұмыс жылдың желтоқсанында басталды. Сайт жылдың наурыз айында іске қосылды. Еркін тіркелу тек жылдың тамызында ашылды. 
Зильберманның айтуынша, басында 5000 адамға тіркелу ұсынысымен өзі хат жазған. Іске қосылғаннан 9 ай өткеннен соң сайттың пайдаланушыларының саны мыңға жетті. Офис жалға алынған пәтерде орналасты. Онда Зильберман және бірнеше бағдарламашы жұмыс істеді. 2011 жылдың 16 тамызында «Time» журналы Pinterest–ті 2011 жылдың үздік веб–сайт қатарына енгізген. 2011 жыл көрсеткіші ойынша Hitwise Social Networking Forums сайтты ең үздік ондыққа кіргізді. 2012 жылдың тамызында қолданушылар еркін тіркелу мүмкіндігін алып, Facebook немесе Twitter арқылы тіркеле алатын болды.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* — Pinterest ресми сайты
**Психосемантика** (психо... және гр. *semantikos* — белгілеуші) — қабылдау, ойлау, жад, шешімдер қабылдау процестеріне негіз болатын мағыналардың индивидуумдық жүйесінің генезисін, түзілімін және функция атқаруын зерттейтін психология саласы. Психосемантика индивидуумдық санада мағыналардың (бейнелер, символдар, символдық. әрекеттер, сондай-ақ белгілік және вербальдық нысандар) болуының әр түрлі нысандарын зерттейді, субъектіде қалыптасатын мағыналар жүйесіне мотивациялық факторлардың және субъектінің эмоциялық күйінің ықпалын талдайды. Эксперименттік психосемантиканың негізгі әдісі индивидуумдық сананың категориялық құрылымдарының модельдік түсінігі болып табылатын субъективтік семантикалық кеңістіктерін құруға саяды. Психосемантика категориялану процесінің жалпы психологиялық, сондай-ақ дифференциалдық-психологиялық аспектілерін зерттейді. Соңғы жағдайда психосемантиканың міндеті — белгілі бір индивидтің әлем туралы түсініктерінің жүйесін оның индивидумдық мағыналары мен тұлғалық мәндер жүйесін қайта құру жолымен қайта құрылымдау болып табылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Жантану атауларының түсіндірме сөздігі. — Алматы: "Сөздік-Словарь", 2006. - 384 бет. ISBN 9965-409-98-6
**Plane Crazy** — америкалық ақ-қара түсті мультфильм, мұнда алғаш рет Микки Маус атты тышқан көрсетілген.

Мультфильм 1928 жылдың 15 мамырында шыққан. Алғашқы нұсқасы дыбыссыз болған және тесттік режимде көрсетілген. Кейін оған әуен қосылып, 1929 жылдың 17 наурызында ол кинотеатрларда дыбысталған мультфильм ретінде көрсетіле бастады.

Сюжеті
------

Чарльз Линдбергтің мысалымен шабыттанған Микки Маус өз ұшағымен аспанды бағындыруға тырысады, бірақ бірінші ұшуы сәтсіз өтіп, ұшақ қирап қалады. Көңілі түскен Микки машина көріп, одан лезде жаңа ұшақты жасап шығарады. Минни оған сәттілік тілеп, таға сыйлап береді. Микки оны бірге ұшуға шақырады, ол келіседі. Бұл екеуінің көкке көтерілуі ерекше күлкілі жағдайларға толы болады.

Өндірісі
--------

Мультфильм режиссёрлері Уолт Дисней және Аб Айверкс болды. Айверкс сонымен қатар негізгі суретшінің де қызметін атқарды, бүкіл суреттер екі аптада салынып бітті.

Ұшақтың жерге құлауын көрсету үшін мұнда мультфильмдер үшін алғашқы рет камераның қозғалуы пайдаланды.

Сілтемелер
----------

* Plane Crazy) — Микки Маус YouTube сайтында
**Франьо Рачки** - хорват тарихшысы және саяси қайраткері.

Еңбек жолы
----------

Вена университетін бітірді. 1852 жылдан священник болды. 1861 жылдан Либералдық халық партиясы, 1880 жылдан Тәуелсіз халық партиясы басшыларының бірі. Загребте Оңтүстік славян ғылым және өнер академиясын ұйымдастырушы әрі оның президенті. Франьо еңбектері негізінен 9-11 ғасырлардағы хорват мемлекетінің құрылуына, 11-15 ғасырларда оңтүстік слвяндарының тәуелсіздік жолындағы күресіне хорват мемлкеттік құқықтарының тарихына, орыс әдебиетінің тарихына және тарихнама мәселеріне арналған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1976 ж. 9 том
Қажымұқан Жамалов(4.5.1935 ж.т. Түркістан облысы Қазығұрт ауданы Майбұлақ ауылы) – технология ғылымдарының докторы (1999), професор (2001). Шымкент мемлекеттік педагогикалық иннститутын (1961), Өзбекстан ғылым академиясының аспирантурасын (1964) бітірген. 1972 жылдан Қазақ мемлекеттік қыздар педагогика университетінде кафедра меңгерушісі. Ғылыми жұмыстарының бағыты жазық рельефті гелиоқондырғылардың жылу және энергетика сипаттамаларын зерттеуге арналған. Жаңа ғылыми практикалық нәтижелері ауыл шаруашылығына енгізілген. 60-тан аса ғыл. еңбегі бар.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
**Аналитикалық функцияның тармағы** - берілген аналитикалық функцияның, жинақталу радиусы r>0 болатын **∏(a, z) =** {\displaystyle \sum \_{k=0}^{\infty }c\_{\nu }(z-a)^{\nu }} дәрежелік қатары ретінде анықталған элементінің кешен С жазықтығында берілген D аймағына, енетін барлық жолдар бойынша аналитикалық жалғастарының нәтижесі.

Сонымен, aналитикалық функцияның тармағы ∏(a, z) элементі және D аймағы арқылы анықталады. Есептеу барысында тек қана бірмәнді, немесе регулярлы аналитикалық функцияның тармағы қолданылады. Толық аналитикалық функцияның анықталу аймағына енетін кез келген D аймағы үшін аналитикалық функцияның тармағы бар бола бермейді. Мысалы, нақты өстің теріс бағыты бойынша қиылған G=C/{z=x:-∞<x≤0} кешен жазықтығында (аймағында) көпмәнді w=Lnz функциясының регулярлы болатын аналитикалық функцияның тармағы бар, ол w = lnz = ln|z| + iargz, -π<argz≤π, логарифмнің бас мәні, ал D={z:1<|z|<2} сақинасында w=Lnz функциясының аналитикалық функцияның тармағы бөліп алу мүмкін емес.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Математика / 0-71 Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д. профессор Е. Арын — Павлодар: «ЭКО» ҒӨФ. 2007 жыл. - 192 б. ISBN 9965-08-339-8
**Құдірет құс** – Буддизм номдарында тәмсіл етілетін құс түрі. Құстың басы екеу, екі бастың ой-аңғарымы өз алдына екі басқа, алайда екі бас бір денеге біткен. Сондықтан «Құдірет құс» деп аталып кеткен. 

Буддизмнің «Аралас мазмұнды будда номы», «Амитоба номы» сықылды киелі кітаптарында бұл құс жөнінде аңыздар жазылған. 

Буддизм тараған аймақтарда құдірет құс жайлы деректер мен бұйымдар сақталған. Соның қатарында Шинжяңның археологиялық мәдени бұйымдарының арасынан құдірет құс бейнеленген көркем суреттер байқалады. 

1979 жылы археологтар Тұрпан аймағындағы қорымнан құдірет құс кестеленген жібек бұйым тапқан. 2008 жылы құдірет құс кестеленген жібек бұйым тағы табылған болатын.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Көрші» әмбебап мәдени журналы, № 6591-Ж, 2009,05,№ 36
**Аналитикалық тәсіл** - сөз жасаудың синтаксистік амалы, яғни түбір (негізгі я туынды) сөздердің бірігуі, қосарлануы, тіркесуі арқылы жаңа сөз тудыру тәсілі.. Екі сөзден біріккен жалқы есімдер (Қажымұқан, Дүйсенәлі, Гүлайша, Көкшетау, Сырдария т.б.), терминдік атаулар (тәжікораз, бесжылдық, матанализ, аэрошана), идиомдық тіркестер (ден қою, кұлақ салу, тіс жару, тіл қату) мен кіріккен сөздер (бұл күн > бүгін, ендігіден әрі > ендігәрі, алып кел > ап кел > әкел), қос сөздер (бала-шаға, егжей-тегжей, қап- қара) т.о. Аналитикалық тәсілмен жасалған. Аналитикалық тәсіл синтетикалық тәсілге балама болып, ауысып та айтылады (аққыл >ақта; мысық мияу деді >мияулады). Сөз жасау тәсілінің бір түрін ғана қолданатын тіл кездеспейді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   "Қазақ телевизиясы", Энциклопедия, "ҚазАқпарат" Алматы, 2009 1-т, ISBN 978-601-03-0070-5
**Құз кептер** (лат. *Columba rupestris*) - көк кептерден аздап ірі денелі құс, одан едәуір таза сұр көкшіл түсімен және құйрығындағы жалпақ ақ жолақтары бойынша ерекшеленеді. 

  

Орталық Азия, Солтүстік Қытай, Корея, Шығыс және Орта Сібірдің оңтүстігінде қоныстанады. Қазақстанда тек қана оңтүстік және оңтүстік-шығыстың таулы аудандарында (құз) ұялайды. Өте сирек кездеседі. Бұл - тау кептері, әдетте теңіз деңгейінен 2000 м жоғары өмір сүреді. Аймақтың жазықтық бөлігінде әр алуан суқоймалардан жоғары жарлар мен жартастарға орнығады. Кей жерлерде (біздің елде емес) тас қалаларда ұялауға көшті. Ұяларын таушаларға салады. Отырықшы, шоғыр түзетін құс.

Қазақстанда құз кептер туралы қанағат тұтарлық мәлімет жоқтың қасы.

Дереккөздер
-----------

мектеп энциклопедиясы "Құстар", автор: а.Ф. Ковшарь, В.А. Ковшарь

1. ↑  *BirdLife International* *Columba rupestris*. *IUCN Red List of Threatened Species. Version 2013.2*.  International Union for Conservation of Nature (2012). Тексерілді, 26 қараша 2013.
2. ↑  Мектеп энциклопедиясы. Алматы: Атамұра, 2010.
A. *Зерафшан өзені*.
**Зерафшан өзені** – Орталық Азиядағы өзен. Тәжікстан және Өзбекстан аумағы арқылы ағады. Ұзындығы 781 км. Су жиналатын алабының ауданы – 41860 км². 

Бастауын Тәжікстандағы Матч тау торабындағы мұздықтан алады. Жоғарғы ағысында таулы жермен, ал төменгі ағысында жазықпен ағады. Бастауында Түркістан және Зеравшан жоталарының арасындағы шатқалмен ағып, Тұран жазығына шығады. Өзен аңғарының едәуір бөлігі тар әрі терең, тек төменгі ағысында ғана біршама кеңейеді. 

Ірі салалары: Фандария, Магиан, Кштут. Өзен Самарқан қаласының маңында екі салаға бөлініп (Ақдария және Қарадария), Хатырчи елді мекенінің жанында қайта түйіседі. Ақдария мен Қарадария арасында ауданы 1200 км² шамасында Мианкале аралы орналасқан. Өзен Әмударияға 20 км жетпей құмға сіңіп кетеді. 

Өзен, негізінен, көктемде еритін қар суы мен таудағы мұздық суымен толығады. Көктем – жаз айларында тасиды. Қыста өзенді мұз баспайды. Өзеннің су ағыны 30-дан 700 м3/с аралығында өзгереді. Тау шатқалынан шыға берісте су ағынының жылдық орташа көрсеткіші 160 м3/с. Өзен суы төменгі ағысында көптеген каналдар арқылы Тұран жазығының құнарлы жерлерін суландыруға пайдаланылады. Өзен алабының тау алды аудандарында бірнеше бөгендер салынған. Олардың ең ірісі – Қаттақорған бөгені. Зеравшан өзенінің аңғарында Самарқан, Бұхара, Қаттақорған, Пенджикент қалалары орналасқан.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы, 4 том, 3 бөлім
**Барқыт ағаш** немесе **Амурлық тозағаш** (лат. *Phellodéndron amurénse*) - Рута тұқымдасының Барқыттар сабына жататын ағаш.

Ботаникалық сипаттамасы
-----------------------

Биіктігі 25 м-ге, ені 50-75 см-га жететін ағаш. Ол 300 жылға дейін тіршілік етеді. Қабығы ақшыл-сұр түсті, қыртыстанған, сопақша келген, үш жағы сүйір, ұнамсыз иісті. 

Барқыт ағаш 18-20 жылда гүлдей бастайды. Маусымның соңында - шілде басында 10 күн гүлдейді. Гүлдері майда (диаметрінде 0,8 см), түсі - сарғылт-жасыл, 5 мүшелі, дара жынысты, 12 см ұзындығы сіпсебас гүлшоғырына жиналған. 

Жемісі шар тәрізді, қара, диаметрінде 1 см-дей жалтыр сүйекжеміс. Қыркүйек айында піседі. Ішінде 5 дәні бар. Бір талдан орташа жылына 10 кг-дай жеміс жиналады.

Таралуы
-------

Барқыт ағаштың жабайы түрі Қиыр шығыста Зея өзеніне дейін, Оңтүстік Сахалинде, Жапонияда және Қытайда өседі.

Қолдануы
--------

Медицинада барқыт ағаштың қабығын, жапырақтарын, жемісін колданады. Өсімдіктің құрамындағы изохинолин алколоидтар (берберин), илік заттар, кумариндер, сапониндер  антисептик, қызуды басатын, қан тоқтататын дәрі ретінде қолданылады. Корей халық медицинасында қантты диабетті емдеу үшін күніне 2-3 жемісін жеген өте пайдалы деп саналады. Дәстүрлі Тибет медицинасында ағаштың қабығының қайнатпасын аллергияда, дерматит, полиартриттерде, бүйрек, көз ауруларына қолданады.

Барқыт ағашынан жиһаз, шаңғы, фанер сияқты әр түрлі бұйымдар жасалады, авиация құрылысында пайдаланады. Өнеркәсіп үшін өсіп тұрған ағаштан тоз қабаты алынады. 

Парктерде әсемдік үшін өсіріледі .

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Phellodendron amurense information from NPGS/GRIN. Тексерілді, 11 ақпан 2008.
2. ↑  Блинова К. Ф. Феллодендрон амурский, Ботанико-фармакогностический словарь : Справ. пособие|М.издательство Высш. шк.1990
3. ↑  Қазақ Совет энциклопедиясы/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1972, 2 том
**Антоний Дженкинсон** (ағылш. *Anthony Jenkinson*) (1529—1610) қазақ жерін мекендеген жергілікті тайпалар туралы маңызды жазба деректер қалдырған.

1557 – 1572 жылдары төрт рет Ресейде болып қайтқан. Ресей патшасынан қолдау тапқан Дженкинсон 1558 жылы Мәскеуден шығып Бұхарға келеді. Бірақ дəл сол кезде соғыстың кесірінен Бұхар мен Қытайдың арасындағы қатынас үзіліп, Бұхарда төрт ай тұрған Дженкинсон 1559 жылы наурызда кері қайтады. Сондықтан ол Орта Азия елдерімен байланысын қайта жалғау үшін 1561 жылы Елизаветаның өтінішімен Ресей патшасының рұқсатын алып, 1562 жылы Парсы еліне сапар шегеді. Онан 1563 жылы оралады. Ол осы сапарына арнап Орта Азия мен Қазақстан жайлы үлкен еңбек жазады. Еңбегінде қазақтарды мал жайымен үнемі көшіп жүретін жауынгер халық ретінде суреттеген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Сен білесің бе?» энциклопедиясы./Құраст.: Қ.Ж. Райымбеков, Қ.Т. Байғабылова. – Алматы: «Аруна» баспасы. – 700 бет. ISBN 9965-26-407-4
Санта-Томас Гватемаланың оңтүстік бөлігінде, Санта-Мария жанартауына таяу орналасқан.
Санта-Томас Пекул Вулкан деген атпен белгілі.
Бұл - ірі, сөнген жанартау.
Санта-Томас жанартауы бірнеше дацитті-риолиттік лава күмбездері бар Зуниль жанартауының солтүстік-батыс қапталында, кальдераның солтүстік жағында орналасқан. Зуниль жанартауының ені - 4 шақырым, тереңдігі - 6 шақырым.

СантоТомас пен Зуниль жанартауын солтүстік-шығысқа қарай қосып жататын жота 4,5 шақырымға созылып жатыр Оның биіктігі - 3542 м. Бұл жанартау Санто-Томастың ең биік шыңы болып табылады. Ол «Зуниль кешені» деп аталады.
Санто-Томас - көптеген жанартаулық саңылаулары мен жарықшақтары бар стратожанартау.
Санто-Томас жанартауы Гватемаланың 37 жанартау шыңдарының қурамына кіреді

Санто-Томас өзінің геотермалдық белсенділігіне байланысты әлемнің белсенді жанартаулар тізіміне енгізілген.
1641 жылы 4 қаңтарда Санто-Томастың атқылағаны және «орын ауыстырғаны» туралы ақпарат болған.
Жанартауда су атқылаған сайын жер сілкінісі қоса жүрді деп жазылған.

Бу бөлетін сольфатарлар мен термалдық бұлақтар Санто- Томас пен Зунилдің арасында, тізбектің батыс бөлігінде орналасқан.
Бұл жанартаудың шыңы ширекті андезиттік тефрамен күмбезделген.
СантоТомасқа оның кез келген қырынан шығуға болады.

Дереккөз
--------

1. Алматы: "Аруна" баспасы. 208 бет. Сер.:"1100 қызықты дерек".
**Зенков атындағы көше**. Көшеге Алматы (Верный кезеңіндегі) қаласындағы ондаған көрікті ғимараттарды жасаған шебер, инженер-сәулетші Андрей Павлович Зенковтің (1863-1936) есімі (Алматы қаласы әкімінің
17.07.1992 №294 шешімі) берілген. Ол - қаладағы Верный әйелдер гимназиясының (қазіргі ҚазПУ-дің көркемсурет-графика факультеті), Кафедралдық собордың, Верный әскери мәсжіліс үйі (қазіргі
Қуыршақ театры), Верный сауда үйі (қазіргі «Қызылтаң» маталар үйі) секілді ғимарат жобаларының
авторы.

Көше Медеу ауданында орналасқан. Құрманғазы көшесінен басталып, Мақатаев көшесіне дейін
созылып жатыр. Шевченко, Қабанбай батыр, Төле би, Гоголь көшелерін қиып өтеді.
Бұрынғы атауы - Некрасов көшесі. Кешенін ұзындығы - 650 метр.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алматы көшелері. Анықтамалық энциклопедия. – Алматы: "ИП Волошин" баспасы, 2009. ISBN 978-601-7157-18-0