**Алла Илчун** *(Елшын* немесе *Ершін)* (10 желтоқсан 1926, Харбин — 8 наурыз 1989, Париж) — қазақтан шыққан Dior моделі. Кристиан Диордың музаларының бірі.

Шығу тегі
---------

Алла жайлы мәліметтер табуда «Иришевтың тобы» көп күш жұмсады. Өйткені, оның өмірбаяны туралы өте аз ақпарат сақталған, ал табылғандардың бәрі аса қарама-қайшы болды. Б. Иришев кітабында жазғандай, іздестіру тобы тұқымы қазақ деген ақпаратты алдымен ғаламтордағы күмәнді орыс тілді дереккөздерден тапты, тек бұл ақпарат кейінірек: алдымен Алланың сән тарихшысы Александр Васильевпен оның «Қуғындағы сұлулық» (орыс. *Красота в изгнании*) кітабында келтірілген соңғы сұхбатынан, содан соң жазушы Жан-Ноел Лионың 1996 жылы шыққан кітабында, кейін Алланың ұлы — Марк де Дюлменмен расталды. Ресейден келген эмигранттардың ұлы А. Васильев Илчун қайтыс болғанға дейін екі жыл бұрын, яғни 1987 жылы Парижде оны өз үйінде кездестіруге (Васильевтің анасы Алламен дос болған) және оның өмірі туралы ашық сұхбат алудың ерекше мүмкіндігіне ие болды. Оның 50-60 жылдардағы модел бизнесі туралы танымал кітабына енгізілген бұл сұхбаттың Ғаламторда электронды нұсқасы бар. Дәйексөз келтіре, автор былай деп жазады: «Алла Илчун – Харбин қаласында туған, еуразиялық келбетті, сымбатты ару. Ол сопрано әншісі Татьяна Михайловна Илчун мен алматылық теміржолшы Евгений (Гуанхал) Илчунның қызы болды». Сосын бет үзіліп қалады, сондықтан автор оның қазақи тегі болғаны, болмағаны жайлы жазған ба, жоқ па, беймәлім. Берлин Иришев, жоғарыда айтылғандай, әкесі жағынан қазақ екенін әлемге алғаш айтқан А. Васильев екенін алға тартады. Б. Иришевтің кітабына арнайы жазылған мақаласында А.Васильев «ол шынында да екі ұлы халықтың: орыс пен қазақтың таңданысы мен мақтанышына лайық» деп біржақты жазады. Одан әрі нақтылау кетеді: «Ол әкесі жағынан жартылай қазақ, шешесі жағынан жартылай орыс болған. Екі халықтың ең жақсы гендерінің қосылуы әлемге есімі ғасырлар бойы Жоғарғы моданың тарихында жазылған талантты үлгіні берді». Олай болса, Алла оған сұхбат кезінде әкесінің ұлты қазақ екенін айтты.

Өмірбаяны
---------

Алла Илчунның отбасы мен ата-бабалары туралы ақпарат онша көп емес. Оның әкесі Қуанғали Илчун теміржол инженері болған деген болжам бар. Ол Қазақстанда өмір сүрген бай әкесінің арқасында лайықты білім ала алды. Ол Түрксібтің құрылысына қатысып, революция қарсаңында Харбинде болды. Бұл қала Қытай-Шығыс теміржолының станциясы ретінде құрылып, сәйкесінше Харбинде көптеген орыстар өмір сүрді. Қуанғали Илчун мұнда опера әншісі, әдемі Татьянамен (Тамара) кездесті. Олар отбасын құрып, көп ұзамай олардың қызы Алла дүниеге келді.

Бірнеше жылдан кейін Жапония интервенциясы Манджурияда орын алды. 1935 жылы Қуанғали отбасысын теміржол көлігімен Шаңхайға көшіруге шешім қабылдады. Осы уақытта Тамараның туған сіңлісі атыста қайтыс болды, бірақ Қуанғали әйелі мен қызын Францияға бет алған норвегиялық кемеге отырғызып үлгерді. Бұл 1936 жылы, жапондықтардың Шанхайдан кемелердің кетуіне тыйым салғаннан тура бір жыл бұрын болды.

Қуанғалидің одан арғы тағдыры әлі белгісіз: 1936-1937 жылдар аралығында оны бай отбасына тиесілі болғандықтан большевиктер тұтқындап, өлтірді деген болжам бар; басқа нұсқа бойынша, Қуанғали Қарағандыдағы ГУЛАГ құрбаны болды.

Францияға келген Тамара ұзақ уақыт жұмыс таба алмады: оның Шанхайлық тіс дәрігері дипломы бұл жерде қабылданбады. Алайда, ол өзінің бір кездері ән салуға әуес болғанын есіне алып, Париж консерваториясына түсіп, оны сәтті аяқтады.

Сондай-ақ, Тамараның екінші рет тұрмысқа шыққаны туралы ақпарат бар.

Алла Dior дүкенінің алдында
Содан кейін Екінші дүниежүзілік соғыс басталды, өте жас Алла Ильчун француздық қарсыласу қатарында шайқасты. Алла Тамара Волконская және Ариадна Скрябина кінәгинялармен иық тіресіп, Францияның оңтүстік-батысында көше шайқастарына қатысты.

1947 жылы Алла кездейсоқ сол кездегі көпшілікке танымал емес Кристиан Диордың сән үйінің кастингіне тап болды. Алла дизайнерге батыл дизайн шешімдері үшін шабыт беріп, өзінің сән үйіне бүкіл әлемге танымал болғанға дейін, онда 10 жыл бойы, Диор қайтыс болғанға дейін жұмыс істеді. Талғампаздығы мен 47 сантиметрлік беліне масаттанған Диор қызды сән көрсетіліміне қатысуға шақырды, көп ұзамай ол оның басты музаларының біріне айналды.

Алла
1949 жылдан бастап Франциядағы, Англиядағы, АҚШ-тағы, Бразилиядағы, Жапониядағы, тіпті, Аустралиядағы барлық әйгілі басылымдар сол кездегі француз сәнгері Кристиан Диордың үміткеріне айналған қытайдан шыққан Алла Илчунның кербез моделі туралы фотосуреттер және жазбалармен толықты.

Алла Илчун моделге ерекше көрінісімен - шығыс биік жақ сүйектерімен, нүктелі иектерімен, қысық көздерімен Еуропаның сәнді әлемін бірден жаулап алды. Айтпақшы, әйгілі көз ұзын сызықты таныстырған Алла болатын. Бүкіл әлемдегі әйелдер оның бейнесіне еліктеп, ерекше көңіл аудартатын көз сызығы макияжын көшіріп алды. 50-жылдары пайда болған бұл сән жылдар өте келе сақталды: қыздар әлі де сызықтарды жақсы көреді.

Диор еуропалық фигура мен азиялық келбеттің үйлесуіне таңданды. Алла Dior шыққан арман әйел болатын. Олардың достығы 20 жылға созылып, тек 1957 жылы Диордың кенеттен қайтыс болуымен ғана үзілді, ол қайтыс болғаннан кейін Алла тағы онжылдықты подиумда Ив Сен-Лораннан шыққан киімдерді киді.

Диор Алланың кез келген қылықтарын кешіріп отырды. Газет кесінділері арқылы Нью-Йоркта болған жанжал жайлы белгілі болды. Алла американдық еркектер жөнінде қатты сөздер айтып, жергілікті басылымға сұхбат берді. Келесі күні Диор Алланы Францияға шақырды. Америкалық баспасөз шындықты айтқаны үшін әйгілі манекенші мансабының аяқталғаны туралы жазды. Алайда, бір күн өткен соң ештеңе болмағандай подиумға қайтып оралды. Өйткені, Алла жетістіктің қайнаркөзі болатын, көрсетілімнен кейін көйлектер Марлен Дитрих сияқты танымал актрисалар, монархтардың әйелдері және сондай басқада ханымдардың гардеробында болатын.

Алла Илчун моделдік мансабын жасы келгенде аяқтады. Ол уақытында және әдемі болып тұрғанда кетуді шешті. Илчун фотосессияларға қатысуын қойды, сұхбаттар бермеді және жабық өмір салтын ұстанды.

Таңғажайып Алла алты тілде еркін сөйлей алатын (ағылшын, француз, неміс, итальян, испан, орыс) және киімдерді көрсетіп қана қоймай, оның пішімін, тігісін, сән үрдісі туралы да егжей-тегжейлі әңгімелей білді.

1967 жылы 23 қарашада Алла француз азаматтығын алады. Осы жылы моделдік мансабын аяқтады. 

1987 жылы Dior үйінің 40 жылдығына байланысты соңғы рет подиумға шығады.

Диордың музасы Алла Илчун 1989 жылы 8 наурызда жүрек ұстамасынан 62 жасында көз жұмды. Бикенінің жаназасын Париждегі Невский соборында Алла Мухина ретінде шығарды.

Жеке өмірі
----------

1953 жылы 13 қарашада Алла бірінші күйеуі тегі поляк, саясат және экономика ғылымдарының докторы, граф Майк де Дюлменге тұрмысқа шықты. Осы некеде 1956 жылы 12 тамызда Марк есімді ұл бала туды (немесе 2 бала). 1961 жылы 13 сәуірде ажырасып кетті.

1980 жылы 8 наурызда екінші күйеуі — Игорь Мухинге тұрмысқа шықты.

Шығармада
---------

* XX ғасырдың ортасында суретші Леон Цейтлин Алла Илчунның құпиялы бейнесін суретіне түсірді. 2018 жылы қазақстандықтардың Франциядағы өкілі Берлин Иришев моделдің портретін көріп, оның тағдырына қызығушылық танытты. 2018 жылы жазында сурет Ә. Қастеев атындағы өнер мұражайында бір ай бойы көрмеге қойылды.
* Б. Иришевтың Алла Илчун туралы «**Dior музасы. Алла Илчунның тарихы**» (орыс. *Муза Dior. История Аллы Ильчун*) атты кітабы жарыққа шықты.

Руслана Сергеевна Коршунова

Суреттері
---------

* 
* 
* 
* Кристиан Диормен біргеКристиан Диормен бірге

Сілтеме
-------

* «Dior музасы. Алла Илчунның тарихы» кітабының тұсаукесері
* Алла Илчун туралы Revue бағдарламасында  (орыс.)
* Кристиан Диор мен Ив Сен Лоранның музасы – қазақ қызы Алла Илчун жайлы. Astana арнасында  (қаз.)
* Кристиан Диордың жүрегін жаулаған қазақ қызы. Hit tv channel арнасында  (қаз.)
* Аллаға қатысты сайт
* Аллаға байланысты инстаграм парақшасы

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мұстафа Шоқайдың ашылмаған құпиясы (V бөлім)
2. ↑  АЛЛА ИЛЧУН: БАЙ ҚАЗАҚТЫҢ ҚЫЗЫ ҚАЛАЙ DIOR МОДЕЛІНЕ АЙНАЛДЫ
3. ↑  Алла Илчун: Диордың қиын мінезді музасы
4. ↑  Ыдысжуышыдан әлемдік подиумдарға дейін. Харбиннен Парижге. Эмигранттың тағдыры.
5. ↑  Кристиан Диор музасының ұлы: «Менің атам қазақ!» - деген мәлімдеме жасады Мұрағатталған 6 мамырдың 2021 жылы.