recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Труба** (итал. *tromba* – труба) – жоғары регистрлі үрлемелі музыкалық аспап. Жезден жасалады. Жалпы тұрқы (мундштуксыз) 465 – 470 мм. Трубаны ертеде дабылшы ретінде аңшылықта, жаугершілікте, салтанатты жиын-тойларда пайдаланған. Трубаның түрлері: пикколо, альт, бас. Труба үрлемелі аспаптар оркестрінде, симфониялық оркестрде қолданылады, сондай-ақ жеке де (соло) ойналады. Тұтас ағаштан, қола я болмаса күмістен қысқа әрі түзу етіп жасалған Трубалар кезінде Ежелгі Мысырда, Ассирияда кең таралған. Осы тақылеттес музыкалық аспап ежелгі гректер мен римдіктер арасында да белгілі болды. Орта ғасырларда кезбе музыкашылар Трубада ойнап өнер көрсетіп отырған, әсіресе, олар Қайта өркендеу дәуірінде сарайларда өз өнерімен кеңінен танылды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы, 8 том
2. ↑  Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: "Аруна Ltd." ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8
Ашылуы
------

2008 жылдың қыркүйегінде медресе ресми түрде ашылды. Орал медресесі Батыс Қазақстан, Атырау және Маңғыстау облыстарына қажетті дін мамандарын даярлайтындықтан 2008 жылдың 24 қыркүйегі күні аталған үш облыстан алғашқы 24 шәкірт қабылданды.Медресенің тұңғыш директоры болып ҚМДБ-ның Батыс Қазақстан облысы бойынша өкіл имамы Смайыл Сейітбеков тағайындалды.Медресеге тиісті құжаттардың бәрі толықтай реттеліп, 2009 жылы 31 наурызда Әділет министрлігінен ресми түрде тіркеліп, №5089-1900-ДБ тіркеу куәлік берілді. Бизнес-сәйкестендіру нөмірі – БСН 090440006564.Ал, 2010 жылы 29 сәуірде Орал медресесіне Білім және ғылым министрлігінен №0137381 серия АБ нөмірлі мерзімі шектеусіз мемлекеттік лицензия берілді.Оқу мерзімі өзге де медреселердегідей 2 жыл 10 ай.

Толықтай мәлімет
----------------

```
Оқу жоспарына сай шәкірттер дәріс тыңдап, практикалық, зертхана сабақтарына қатысады, өзіндік жұмыспен айналысады. Соңынан курстық жұмыстар, сынақ, емтихан тапсырады.2013-2014 оқу жылында медресені 12 шәкірт бітіреді.Ғимараттың құрылымы цоколдік қабаттан, 1 және 2 қабаттан тұрады. Оқу орны орналасқан жер көлемі 0.3050 га. Оқу орнының жалпы көлемі 741,1 шаршы метр. Әкімшілік бөлімдер оқу ғимаратының 1-қабатында орналасқан және жалпы көлемі 62,8 шаршы метрді құрайды (1. Директор бөлмесі – 20,5 шаршы метр, 2. Оқу бөлімі – 15,8 шаршы метр, 3. Есепші – 13,2 шаршы метр, 4. Медициналық Пункт – 13,3 шаршы метр).
```

Сілтеме
-------
**Интеллектік сезімдер.** Мұндай сезімдер адамның танымдық (*тану*) үрдістерімен, ақыл-ой әрекетімен тығыз байланыстa туындайды. Интеллектік сезімнің түрлеріне: таңсықтау, білуге құмарлық, күдіктену, сенімділік, интуиция, ықтималдық, жаңашылдық, болжау т.б. сезімдер жатады. Сезімнің мұндай түрлері оқу үрдісінде, ғылыми-зерттеу ізденістерінде, адамға зор ляззат беретін жаңалықтар ойлап табуда пайда болады. Мұғалімнің басты міндетінің бірі – оқушыларда интелектік сезімдерді тудыру арқылы санасын қалыптастыру болып табылады. Oл үшін көп оқу қажеттігін, оқусыз ешбір білім алу мақсатына жете алмайтынымызды оқушыларға түсіндіру керек. *«Оқу инемен құдық қазғандай»*, ол оңайлықпен қолға түспейді.

* Оған жан-тәніңмен берілмесең, тиянақты еңбек етіп, қатты зейін қоймасаң болмайды. Oны үнемі толықтырып отыру да қажет. «Адамның көңілі шын мейірленсе, – дейді Абай, – білім-ғылымның өзі де адамға мейірленіп, тезірек қолға түседі». Жүрдім-бардым үйренетін адамдарға ғылым тұрақтамайды. Өйткені ғылым өзіне түгелдей берілуді қажет етеді. Интеллектік сезімдер адамның сана-сезімінен орын алса, шындықты аша түсуге құмары арта түседі, мұндайда ол асыл мұрат үшін күреске белді бекем байлайды.

Дереккөздер
-----------

Психология
Орал арматура зауыты Батыс Қазақстан облысында орналасқан
**Орал арматура зауыты**– болат пен шойын құбырларын бекітетін арматура, арнаулы өнеркәсіп салаларында кенді ұнтайтын жентек шарлар, т.б. металл бұйымдар шығаруға маманданған кәсіпорын.

Зауыт тарихы *1912 ж*. ұйымдасқан механикалық шеберханадан басталады. *1923 ж*. Владимир Ильич Ленин атындағы шеберхана, *1925 ж*. металл құю зауыты ретінде қайта құрылды. *1942 ж*. Ресейден көшіп келген ***"Арманит"*** зауытымен біріктірілді. *1946 ж*. өнеркәсіп арматураларын жасауға маманданды, *1952 жылдан* өз өнімдерін экспортқа шығара бастады. *1983 ж*. кәсіпорында металлды балқытып құю цехы іске қосылды. *1990 ж*. зауыт ***"Орал-Арма"*** өндірістік кооперативі ретінде қайта құрылды. *1997 жылдан* қазіргі атауымен аталады. Кәсіпорынның *металл құю, механикалық өңдеу, жөндеу, аспап, т.б. цехтары* жұмыс істейді. *2 жұмысшылар жатақханасы, 1 балабақша, тарихи музей, т.б әлеуметтік-мәдени объектілері* бар.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VII том
Оралагрожөнмаш орналасқан Батыс Қазақстан облысы
**"Оралагрожөнмаш"** – арнаулы мақсаттағы *автомобильдер, жүгері оратын комбайндар, монтаждау аспаптарын, жылыту пештерін*, т.б. шығаратын кәсіпорын. 

*1955 ж.* Орал жөндеу зауыты ретінде құрылған. *1997 жылдан* қазіргі атымен аталады. Дәнекерлеу-құрастыру, ұстаханалық-қалыптау, гальваникалар құю, т.б. цехтары бар. Зауыт арнаулы мақсаттағы автомобильдер (*өрт сөндіргіш, бензин тасушы машиналар*), ***КСС-2,6 комбайндарын, жанар май құю жабдықтарын***, т.б. шығарады. Соңғы жылдары суару-жуу машиналарын, күш-көлікке жегетін *шөп шапқыштар, гайка кілттерін* жасау қолға алынды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VII том
**Бельга агенттігі** (Agencc Belga -Agence Telegraphique Beige de Presse, SA: Agentschap Belga Belgisch Pers-telegra afagentschap, NV) – Бельгия ақпараттық агенттігі атауы .

Бельгияның күнделікті газеттерін шығаратын АҚ. Үкімет тарапынан абоненттік ақы түрінде жәрдем көрсетіледі. 1920 жылы негізі қаланды. Брюссельде ораналасқан. Күнделікгі Бельгия газеттерін жаздырып алушыларға, радио мен теледидарға, үкімет мекемелеріне, шетел ақпарат агенттіктеріне және коммерциялық фирмаларға ішкі және халықаралық ақпарат береді.

Шетел жаңалықтарын: АФП, Рейтер, ЮПИ, ДПА, ЭФЭ, ИТАР-ТАСС агенттіктерінен алады. Көптеген Еуропалық агенттіктермен ақпарат алмасу жөнінде шарт жасасқан. Француз және нидерланд тілдерінде күніне 60 мын сөз ақпарат таратады. Агенттік қызметкерлерінің жалпы саны (орталық аппараттағы және шеттегі қызметкерлерін қоса есептегенде) 109 адам.

Льежеде, Антверпенде, Шарлеруада, Генте мен Хасселтеде бөлімшелері бар. Шетелдік тілшілері жоқ, тек "қызу аймақтарда" өздерінің арнайы тілшілері бар. Еуропа альянсындағы баспасөз агенттігі ЕААП-қа мүше.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Телевизиясы. Энциклопедия. Алматы: "ҚазАқпарат" 2009, 1-т: 640 бет, ISBN №978-601-03-0070-5
**Парацельс** - (1493 - 1541 жж.) әйгілі алхимик, ятрохимия негізін қалаушы.  Оның шын есімі - Теофраст Бомбаст фон Гогонгейм.

Парацельс Швейцарияда туған. 30 жасында дәрігер лауазымын иеленіп, медицина мен фармакология жайлы көптеген мақалалар жазған. Соңғы күндерін Зальцбургта кедейлікпен, аштықпен өткізген. Оның жаңалықтарына көптеген бәсеклестері қарсы тұрды. Оның өмірі жайлы мәліметттер аз. Жаңа заман адамдары оны Парацельс (латынша - аса мейрімді адам). Парацальс ғылым тарихына ятрохимияның (иатрохимия) негізін қалаушы ретінде кірді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Парацельс Мұрағатталған 16 шілденің 2014 жылы. // Яндекс.Словари — Үлкен кеңес энциклопедиясы — 1969—1978.
**Тайвань ұлттық университеті**(қыт. 國立臺灣大學) — 1928 жылы Тайбэйде (Тайвань) ашылған университет. Университеттің құрамына 11 колледж бен 4 зерттеу орталығы кіреді.

Тарихы
------

Ұлттық Тайвань Университетінің ізашары 1928 жылы жапондықтармен құрылған Тохоку Императорлық Университеті (Тайбэй жапон атауы) болды.

Екінші Дүниежүзілік соғыстан кейін, Қытай республикасының үкіметі университеттің жұмысын жаңартты, 1945 жылдың 15 қарашасында университеттің атауын Тайвань Ұлттық университеті деп өзгертті.

Университет түлектерінің арасында химия бойынша 1986 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты Ма Юаньчжэ және барлық үш демократиялық жолмен Тайвань президентіне сайланған — Ли Дэнхуэй, Чэнь Шуйбянь және Ма Инцзю да бар.

Сілтемелер
----------

* Ресми сайты
**Тайжан атындағы көше**.
Көшеге көрнекті мемлекет және қоғам қайраткері, қазақтың ұлтжанды азаматы, КСРО Журналистер одағының мүшесі Болатхан Тайжанның (1941-2007) есімі (Алматы қаласы мәслихаттың
6.03.2008 №83 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 14.03.2008 №2/139 қаулысы) берілген.
Ол Қазақ КСР-інің Сыртқы істер министрлігінің бас хатшысы, Қазақстан Компартиясы Орталық
комитетінің шет елдермен байланыс бөлімінің орынбасары, Қазақстан Республикасының Египеттегі, Мароккадағы, Сириядағы, Алжирдегі, Ливиядағы, Иорданиядағы төтенше және өкілетті елші қызметтерін атқарған.
Көше Әуезов ауданының «Қалқаман-2» шағынауданында орналасқан. Көшенін ұзындығы - 900
метр.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алматы көшелері. Анықтамалық энциклопедия. – Алматы: "ИП Волошин" баспасы, 2009. ISBN 978-601-7157-18-0
**Тайгалық кене** (лат. *Ixodes persulcatus*) – Өрмекшітәрізділердің Ixodes сабының ең кең таралған биологиялық түрі. Тайгалық кене адамға ең қауіпті ауру-энцефалит ауруын жұқтырады.

Табиғатта тайга кенесі әр түрлі жануарлардың денесінде орнығады. Сорған қаны арқылы бір жануардан екінші жануарға энцефалит қоздырғышын туғызады. Бірақ бұдан жануар ауырмайды. Осылай табиғатта ауру қордасы пайда болады. Кене энцефалитінің вирусы-тасымалдаушы жәндік арқылы таралатын қоздырғыш. Кене дернәсілі, нимфрасы және ересек түрі белгілі бір аумақта бір жануардан екінші жануарға ұзақ уақыт айналымда болады. Жұқпа қоздырғышы саналатын осындай аумақ қандай болса да, бір аурудың табиғи қордасы деп аталады.
Тасымалданатын аурулардың табиғи қордасы теорияны академик Евгений Никанорович Павловский және оның шәкірттері жасады. Қазақстанда бұл салада академик Илларион Григорьевич Галузо (профессор М.М.Ременцова) көп үлес қосты.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Кенелер (*Acarina*)
Isaac de Benserade (1674)
**Исаак де Бенсерад** (15 қазан 1612 жыл, Лион-Лафоре – 19 қазан 1691 жыл, Шантийи) – француздың сарай ақыны, драматург[1]
Корнельдің замандасы. 1636 жылы Бургунд қонақ үйінің театрында қойылған «Клеопатра» атты трагедиясы драматургқа мол табыс алып келеді. Композиторлар Ламбер және Люллимен бірігіп балет шығарады. 1674 жылы Француз академиясының мүшесі болады. Сонымен қатар эпиграммалар, станстар, сонеттер, мадригалдар, рондолар, эпитафиялар, мысалдар, трагедиялар мен комедиялар жазған. 1935 жылы Владислав Ходасевич Бенсерадқа арнап өлең жазады («…О други! Два часа подряд / Склоняю слово: Бенсерад…»).

Дереккөздер
-----------

1. ↑
**Исаев Базарбай** — 1941 жылы 5 қазанда Қызылорда облысының Жаңақорған ауданындағы қазіргі Манап аулында туған. Қызылорда қаласындағы педогогикалық институтын бітірген. Шиелі аудандық "Өскен өңір", Қызылорда облыстық "Ленин жолы" (қазіргі "Сыр бойы","Жас алаш", "Социалистік Қазақстан") газеттерінің редакцияларында істеген. 1977—1986 жылдары. Қазақ КСР Ішкі істер министрлігінің аппаратында жауапты қызмет атқарды .

1986-1990 жылдары "Жалын" баспасында аға редактор, 1990-1995 жылдары ҚР Ішкі істер министрлігінің "Сақшы" — "На страже" газетінде тілші, редактордың орынбасары, редактор, 1996 жылдан бастап шекара әскерлері Әскери институтының редакциялық-баспа бөлімі бастығының орынбасары, 1997 жылдан "Ұлан" — "Гвардия" газетінің бас редакторы болған. Қазір "Қазақстан сарбазы — Воин Казахстана" газеті жауапты редакторыньщ орынбасары. ҚР Қарулы Күштерінің запастағы полковнигі, Жаңақорған ауданының құрметті азаматы."Отызыншы көктем", "Ақ жауын", "Ақ қайнар","Көктем шерткен күй", "Бақыт құсы", "Қауышу мен қоштасу", "Сезім селі", "Мөлдір", "Арайна" атты жыр жинақтары жарық көрген.
Жазушының "Оң мен түс", "Алтынай, ақ көйлек", "Қорбала және тергеуші", "Жігіт пен жендет" атты прозалық шығармалары бар.
Қазақстан Журналистер одағы сыйлығының лауреаты (1994).

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері. Анықтамалық", Алматы,"Білім" баспасы, 2005 жыл - 576 бет. ISBN 9965-09-134-X
**Придорожное газ кен орны** — Шу-Сарысу шөгінді алабының Қақпансор ішкі ойысындағы газ кен орны. Жезқазған қаласының оңтүстігінде 260 км жерде 1972 жылы ашылған.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Кен орны ендікке жуық бағыттағы жарылым бойындағы брахиантиклин қатпарынан орын алған. Фаменнің шұбар түсті, қызыл түсті терригендік шөгінділерінің мүжіліп-шайылған беті бойынша құрылымның өлшемдері - 2300 м-лік изогипса) 9x2,5 км, амплитудасы 210 м. Кен орны фамен жікқабатының құмтастары мен алевролиттерінен және Серпухов жікқабатының жарықшақты әктастарынан орын алған қойнауқаттық, тектоникалық тұрғыдан қалқаланған екі жатыннан тұрады. Фамен жатынының күмбездегі тереңдігі 2400 м. Газ-су жапсары -2285 м-лік белгіде, жатынның биіктігі 140 м.

Жатыс сипаты
------------

Өнімді горизонттардың жалпы қалыңдығы 129 м, тиімді қалыңдығы 37,56 м. Жинауыштары жарықшақты-кеуекті типті, кеуектілігі 7%, шеткі мәндері 3%—18% арлығында, өтімділігі 0,038 мкм3. Газ-су жапсарының -1101 м-лік тереңдікте қабылданған белгісі бойынша жатынның биіктігі 107,5 м. Газ қабатының жалпы қалыңдығы 102 м, тиімді қалыңдығы 71,4 м. Жинауыштары тығыз, жарықшақты ұсақ және орта кристалды әктастардан құралған, бұлардың кеуектілігі төмен (3,78%). 22,6 мм-лік штуцердегі газдың бастапқы шығымы 96 мың м3/тәу. Бастапқы қойнауқаттық қысым 15,1 МПа, температурасы 59°С. Жатынның жапқышы қызметін онымен көнелігі бірдей, қалыңдығы 298 м-ге дейінгі сульфаттық-терригендік шөгінділер атқарады.

Құрамы
------

Фамендік жатын газдарының құрамы мен мөлшері пайызбен: метан -62,2-78,4, этан -1,2-1,76, пропан -0,11-0,12, изобутан - 0,022 т.б. Төменгі Серпухов жатындары газдарының құрамы: метан -75,4-90,0, этан 0,51-2,06, пропан -0,14-0,36, изобутан -0,02 т.б. Фамен горизонттарының хлоридті-натрийлі, хлоркальцийлі суларының минералдылығы 109-415 г/л. Төменгі Серпухов шөгінділерінің хлоридті типті суларының минералдылығы 155-165 г/л. Жатындардың режимі серпінді газ-суарынды. Кен орнын барлау аяқталмаған. [1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстанның мұнай энциклопедиясы. 2 томдық - Алматы: "Мұнайшы" Қоғамдық қоры, 2005. ISBN 9965-9765-1-1
Сант-Амброджо базиликасындағы архитрав, Милан, Италия
**Архитрав** — негізгі арқалық, антаблементтің (сәндік маңдайшаның) төменгі жағы.

Архитрав (лат. *trabs* - білік, мәтке) - үш бөлімді антаблементтің бағана басына тіреліп жатқан төменгі жағы, жоғары конструкңиялардың, барлық салмақ қысымын бағаналарға бөліп тұратын аралық. Дорилік және тосканалық
ордерлер үлгісінде салынған ғимараттарда архитрав жалпақ, тегіс мәтке болса, ионикалық және коринфтік ордерлер бірнеше қабат шағын көлденең оймышты болып келеді.

Архитрав (грек. агсһе — бастау, латын. trabs — арқалық (мәтке)—тікелей колонналар капителінде жататын жалғастырушы мәтке, арқалық, антаблементтің төменгі бөлігі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Механика / Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д. профессор Е. Арын — Павлодар: «ЭКО» ҒӨФ. 2007 жыл.-29 1 б. ISBN 9965-08-234-0
2. ↑  Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: "Аруна Ltd." ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8
3. ↑  Өнердің ықшам тарихы—Антик өнері — Алматы, «Өнер» баспасы, 1988.—360 бет ISBN 5-89840-030-3
**Колебаев Алексей Семенович**(1914 жылы туған, Целининград облысы, Камышен селосы) - Қазақстан партия, кеңес қызметкері. 1940 жылдан КОКП мүшесі, Семей қаласындағы жұмысшы фокультетін (1934), Қазақ кен - металлургия институтын (1940) бітірді. 1940 - 43 жылы Оңтүстік Урал никель комбинатында шебер, ауысым бастығы, цех бастығының орынбасары. 1943 - 48 жылдары Орынбор облысының, Орск қалалық парития комитетінің бөлім меңгерушісі, Оңтүстік - Урал никель комбинатында, Орск - Халиловск металлургия комбинатында, 1952 - 55 жылдары "Алтайсвинецстрой" тресінде, В.И.Ленин атындағы Өскемен мырыш зауытында ауысым бастығы. 1955 - 65 жылдары Шығыс Қазақстан облыстық партия комитетінің бөлім меңгерушісі және оның хатшысы. 1965жылдан Қазақстан КП ОК-інің секретары және оның Бюро мүшесі, КОКП 24 - съезінің және Қазақстан КП 12, 13 - съездеріні делегаты, 7 - сайланған КСРО Жоғары кеңесінің, 6-8 сайланған Қазақ АКСР Жоғары кеңесінің депутаты. Қазан революциясы орденімен, 3 рет Еңбек Қызыл Ту ордендері және медальдармен марапатталған.

Қолданылған әдебиет
-------------------

* Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы 1974 жыл,5 том, бас редакторы М.Қ. Қаратаев, 491 бет
**Мсислав Мсиславович Удалой** (т. ж. белгісіз - 1228 ) – Торопец(1206), Новгород (1210), Галиция (1219) князы. 1193, 1203 ж. орыс князьдарының қыпшақтарға қарсы жорықтарына қатысты. 1207 ж. боярларға қарсы Новгородтағы көтерілістен кейін қала тұрғындарының қолдауымен Новгород князы болды. 1212, 1214 ж. эстон жеріне сәтті жорық жасап, неміс рыцарьларына соққы берді. 1216 ж. Новгород әскерін басқарып, Липиц ө. Бойында Суздаль-Владимир князьдарын жеңді. Галиция жерінен венгрлерді қуып шығып (1219) өзі князь болды. Монғол татарға қарсы күресте қыпшақтармен одақ жасауды қолдады. Калка ө. Бойында болған (1223) шайқаста орыс әскерлерінің алғашқы тобын басқарды.[1]

1. ↑  Қазақ совет энциклопедиясы 1976 жыл. / М.Қ.Қаратаев
**Орал облыстық қазақ комитеті** - 1917-1918 жылдары Жайық өңірінің сол жақ жағалауын қоныстанған казак ауылдарын басқару мақсатында құрылған атқару органы. 

1917 жылы 19-22 сәуір аралығында Орал қаласында өткен Жайық сырты қазақтарының бірінші сьезінде бұрынғы Жайық сырты бөлігін басқару жөніндегі уақытша комитеттің орнына құрылды. Комитетке мүше болып Ж. Досмұхамедұлы, Ы.Тоқберлиев, Х.Тасымов, Т.Сарыбөпиев, Е.Мүқанов, Д.Сәрсшбаев, Ғ.Әлібеков, Д.Күсепқалиев, Б.Жанқадамов, Р.Қаржаубаев, Е.Әбшов, Д.Жұлдызов, Х.Досмұхамедұлы, Ы.Топаев, К.Жәлшов, Ғ.Есшғүлов, С.Қаратілов, Б.Жұмағалиев, С.Омаров және Б.Тілепин сайланды. Комитет бірінші Орал облыстық қазақ сьезінің Жайық сырты бөлігіндегі бұрынғы төрешіл-бюрократтық басқару жүйесін коллегиальды халықтық басқару жүйесіне ауыстыру жөніндегі шешімінш туындаған барлық қаулы-қарарды жүзеге асырумен шұғылданды. Орал қаласындағы, уездердегі қазақ қаржысына салынған жылжымайтын дүние-мүлікті есепке алып, қазақ пайдасына қызмет еткізу, елден ерікті жылу жинау, оқу орындарын ашу, жәрмеңкелер өткізу, азық-түлікпен қамтамасыз ету, басқа қоғамдық ұйым-мекемелермен байланыс жасау ісімен айналысты. 1917 жылы 1-5 маусымда Ойыл жәрмеңкесінде екінші Орал облыстық қазақ сьезін өткізді, осы сьез аясында бас қосқан комитет мүшелері жиналысында Жайық сырты бөлігінің жер басқармасын сайлады, сол жылы күзде Бүкілресейлік Құрылтай жиналысы мүшелерін сайлау және екінші жер басқармасы құрамын сайлау науқанын өткізді. 1918 жылы 18 қаңтарда төртінші Орал облыстық қазақ сьезін шақырды. Соңғы сьезде таратылып, өз өкілеттілігін «Ойыл уәлаятының» Уақытша үкіметіне табыстады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Алаш» қозғалысы. Алматы, 2008. ISBN 9965-32-715-7
**Біржақты ортилия** (лат. Orthília secúnda) - Көпжылдық өсімдік. Солтүстік жарты шардың қоңыржай және салқын-орманды аймақтарында өседі.

### Ареал

Солтүстік жарты шардың қоңыржай және салқын-орманды аймақтарында өседі.
Ресейдің еврпалық аймағында, Сібіде, қиы шығыста және Казвказда өседі.

### Морфология

Сабағының биіктігі 5-25 см-дей,   

Тамырсабағы мен тамыры ұзын, жіңішке.  

Жапырақтары кезек-кезек орналасқан, сопақша немесе дөңгелек ұзындығы 8 мм.  

Гүлдері 8-18 шотаң гүлшоғына жиналған.   

Жемісі - сопақша қауашақ. Ұзындығы 6мм-ге дейін.

### Химиялық құрамы

Біржақты ортилияның құрғақ шөбінің құрамында иридоидтар, гидрохинон, арбутин, метиларбутин, кумариндар,флавоноидтар, хинондер, витамин C, органикалық қышқылдар табылған. Микроэлементтер: темір,мыс, цинк, марганец және титан.

### Қолданылуы

Қатерлі ісікке алдын алу және емдеу шараларында қолданылады.

### Дереккөздер

* Smith, Harlan I. Materia Medica of the Bella Coola and Neighboring Tribes of British Columbia // National Museum of Canada Bulletin. — 1929. — Т. 56. — С. 62.
* Губанов И. А. и др. 998. Orthilia secunda (L.) House [Ramischia secunda (L.) Garcke]
**Хриссип** (Б. з. д. 280 -208/ (05 ж. ш.) - стоиктік мектептің аса көрнекті өкілі. Көне заманда оны Стояның негізін қалаушы екінші адам деп атаған, тіпті "Егер Хриссип болмағанда, Стоя да болмас еді" - деп те айтылған. Лаэрттік Диоген ол туралы: "Егер Құдайлар диалектикамен айналысқан болса, олар Хриссип диалектикасын пайдаланған болар еді" деп жазды. Стоиктіктерде логика, риторика және диалектика болып екіге бөлінген. Хриссип логика үшін сөйлемнің, барлық сөйлемдердің қарапайым және күрделі сөйлемдер болып жүйелі түрде бөліну ережелерінің, дұрыс және шынайы дәлелдің (тұжырымның) және пропозициялық логика бойынша дәлелдеудің дәл анықтамасын жасап берді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Энциклопедиясы - "Философиялық сөздік"
Почтовая марка Киргизии, 2008 год
**Иса Қонай ұлы Ахунбаев** (25.09.1908, Торыайғыр, Ыстықкөл ауданы - 05.01.1975, Шу облысы) - кеңес одағының атақты хирургі. Ұлты - қырғыз. 
Қырғыз ССР ғылым академиясының толық мүшесі (1954) және тұнғыш президенті (1954-60), КСРО Мғылым академиясының корреспондент-мүшесі.

1935 ж. Орта Азия медициналық институтын бітірген. 1935-37 жылдары Қырғыз ССР-і Денсаулық сақтау халкомының орынбасары, Қырғыз медициналық институтының директоры, жалпы хирургия кафедрасының меңгерушісі (1946-48 ж.).

Ахунбаевтың медициналық саласынан 120 ғылыми еңбегі жарияланды, оның негізгілері балалардың бұғақ, соқыр ішек және эхинококкоз ауруын зерттеуге арналған. Ахунбаев - 1949 жылдан Қырғыз КП ОК мүшесі, КСРО Жоғары Советінің депутаты (2,4-шақырылуы). Хирургтердің халықаралық ассоциациясының мүшесі (1948). Ленин орденімент.б. 4 орденмен және медалдармен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет энциклопедиясы/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1972, 1 том
**Арабия теңізі**  (араб.: بحر العرب‎, парсы: دریای عرب‎, урду: بحیرہ عرب‎, хинди अरब सागर, гудж. અરબ સાગર, маратхи अरबी समुद्र, каннада ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ, Үлгі:Lang-ml, мальд. ޢަރަބި ކަނޑު) — Үнді мұхитының солтүстік жағында Еуразия құрлығына сұғына еніп жатқан теңіз. Солтүстігінде Дживани, барысында Харун мүйістерімен, оңтүстігінде Адду топ аралымен, шығысында Лаккадив түбегімен шектеледі. Пәкістан, Үндістан, Иран, Оман, Йемен мемлекеттерінің шекараларымен астасқан.

Гидрографиясы
-------------

Аумағы 4592 мың км2, орташа тереңдігі 3160 м, көлемі 14513 м3. Жағалаулары көбіне жазық, аз тілімденген. Ірі шығанақтары: Камбей, Кач, Масира, Саукира, Куриа-Муриа т.б. Ең үлкен аралдары: Сокатра, Масира, Абд-әл-Кури т.б. Теңізге құятын ірі өзендері: Инд, Нармада, Тапти, Махи, Дашт т.б. Теңіздің тереңдігі ортасына қарай арта түседі. Ең терең жері — Уитли шұңғымасы (5803 м). Ірі порттары: Бомбей (Үндістан), Карачи (Пәкістан), Окха (Үндістан), Аден (Йемен) т.б.

Климаты
-------

Арабия теңізі жылы теңіздер қатарына жатады, өйткені ол бірін-бірі кезек алмастыратын үш климаттық белдеуде (тропиктік, субэкваторлық, экваторлық) орналасқан әрі муссон желдерінің өтінде жатыр. Қысқы муссондар солтүстік-шығыстан Арабия түбегінің жағалауымен және солтүстіктен теңіздің шығыс бөлігіне қарай соғады. Қаңтар айының орташа температурасы 200-2600С шамасында, шілде айының орташа температурасы 3000С. Жылдық жауын-шашынның мөлш. солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай (100-2000 мм) көбейеді. Теңіз суының тұздылығы Арабия және Үндістан жағалауында 35,5‰, солтүстік бөлігінде 36,5‰ болады. Теңіз бетінің булану мөлшері жоғары (2000 мм).

Теңіз байлығы, сауда қатынасы
-----------------------------

Теңіз тіршілік дүниесіне өте бай. Онда дюгань, акула, сарданелла, майшабақ, тунец, семсер балық, рифті балық т.б. кездеседі. Арабия теңізінің әлемдік тауар айналымында, әсіресе жағалауында орналасқан мемлекеттердің сауда қатынасында атқаратын маңызы зор.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Arabian Sea, Encyclopædia Britannica
2. ↑  Аравийское море // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907.


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

|  Арабия теңізімен шектесетін елдер |
| --- |
|  |
| 

Иран • Йемен • Мальдивтер • Оман • Пәкістан • Сомали • Үндістан
 |

 |
Мария Эстела Мартинес де Перон(исп. María Estela Martínez de Perón)- Аргентина президенті, Хуан Пероның үшінші әйелі, 1974—1976 жылдардағы Аргентинаның алғаш әйел-президенті, әлемдегі алғаш әйел-президент.

Өмірбаяны
---------

Мария Эстела Мартинес де Перон 1931-шы жылдың ақпан айының 4-ші жұлдызында ,Аргентинаның солтүстік- батысындағы Ла-Риохе қаласында дүниеге келген. Ата-анасы банк қызметкерлері болған. 1938 жанұясы Буэнос-Айреске көшіп кетті. 
Мария Эстела Буэнос-Айрестегі Мәдениет Институтың бітіріп, француз тілі және музыка мұғалімі болып жұмыс істейді. Содан Сервантес атындағы Ұлттық театрының балет труппасының құрамында сахынада өнер көрсетеді. Сахыналық «Исабель» атты псевдонимімен саясатқа барады. 1955 жылы болашақ жұбайы Хуан Перонмен танысып, оның хатшысы болады. 
1960 жылы Перонмен бірге Испанияға қоныс аударады. 
1961 жылы шіркеудің қысымымен Перон Исабельмен некеледі. 
1974 жылы күйеуі, Хуан Перонның өлімінен кейін президент тағына отырады.

Дереккөздер
-----------



Исабель Перонның өмірбаяны Мұрағатталған 17 қаңтардың 2010 жылы.
**«Бозшакөл республикасы»**, Шет ауданының Бозшакөл деген жерінде 1923 жылы құрылған, халық арасында осылай аталып кеткен мойынсерік. Алғаш болып мойынсерік мүшелігіне Кешубай, Ақыжан, Мақыжан Түйтебаевтар, Абай Төлегенов, Жолдас Омаров, Алтыбай Нақыпов, Шаян Қойшыбаев, Саржан Домалақов, Айтбек Шілікбаев, Рақымбек Кәукенов, Әшләй Байсақалов, Сыздық Ақылбаев (академик Жамбыл Ақылбаевтың атасы) және басқалары кіреді. Бозшакөлге 50 отбасы көшіп келеді. Сарысудың, Спасскінің жалаңаяқтары да осы жерден табылады. Мойынсерікке Лениннің есімі беріледі. Мойынсерік төрағасы сайланбайды, жауапкершілігі Сыдан Өтеновке жуктеледі. 1925 жылы С. Өтеновтың Ұйымдастыруымен алғашқы партия ұясы құрылады, хатшысы болып белгілі ақын Тұңғышбек Дәлмағанбетов сайланады. Оның қатары күн өткен сайын нығая береді. Әйеш Иманбаев, Алтыбай Нақыпов, Шаян Қойшыбаев, ағайынды Әби мен Қали Томпиевтер партия қатарына өтеді. Осында тұңғыш рет Шет жеріңде кеңес мектебі ашылады. Оған педагогикалық білімі бар Т. Дәлмағанбетовтың өзі мұғалім болады. *«Бозшакөл*
республикасы» *атанып, алты жылға жуық өмір*
сүрген осы коғам туралы Тұңғышбек ақын *«Бозшакөл»* атты дастан қалдырған. 1928 жылы Шетауданы кұрылып, әкімшілік жағынан қайта бөлінуіне орай мойынсерік те тарайды. Осы серіктестікті құрушылардың бірі Қойшыбаев Шаянның (Нысанбай; 1894 - 1983) естелігі 14.06.2005 ж. *«Орталық Қазақстан»* газегінде *«Жарқын емір беттерінен»* деген тақырыппен жариялаңды. Ол кісінің есімі Шетенірінің көркем шежіресін жасаған жазушы Кәмел Жүністегінін *«Құба белдер»* трилогиясында кездеседі. Ш. Қойшыбаев Қазан төңкерісінен кейін Арқа жерінде Қосшы Ұйымдарын құруды басқарушылар қатарында болды. Қарқаралы партия, атқару комитеттері мен басқа да басшы орындарда Абдолла Асылбеков, Мұқаметқали Тәтімов, Орынбек Беков, Сыдан Өтеновтермен үзенгілес болған. 1926 жылдан Қызылтау ауылдық кеңесінің төрағасы, 1926 жылы ҚазОАҚ мүшесі болып сайланды. 1929 жылы Нұраталды ет-сүт кеңшарында ферма басқарушысы, 1934 жылдан *«Жаңажұртта»*, *«Шаруатеңеуде»*, Роза Люксембург атындағы ұжымшарда, Ақбауыр ауылында төраға болып істеген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5
**Тоқтыбаев Иса** (15.2.1894, Тереңөзек ауданы (қазірг Сырдария ауданы) Қараөзен а. – 1967, Қызылорда қ.) – қоғам қайраткері. 1904 – 1917 ж. Перовскідегі орыс – қазақ мектебінде, бастауыш орыс уч-щесінде оқып, Ташкенттегі мұғалімдер семинариясын бітірген. 1922 – 1925 ж. «Шолпан» журналының, «Ақ жол» газетінің редакторы, Ақтөбеегі жер басқармасының бастығы, Семейдегі «Қазақ тілі» газетінің редакторы, Орынбордағы пед. ин-ттың директоры және жұмысшы ф-тінің меңгерушісі қызметтерін атқарады. 1929 – 1930 ж. Қазақ АКСР Халық ағарту комиссарының орынбасары. 1930 – 1932 ж. Ленинград (Санкт-Петербург) пед. ин-тының аспиранты, Қызыл Профессура курсында тыңдаушы болды. 1932 – 1933 ж. Ленинградтағы Шығыс халықтары курсының ректоры және әскери саяси академияның СОКП тарихы бойынша лекторы болды. 1933 – 1936 ж. қуғын-сүргінге ұшырап, түрмеде отырды. 1936 ж. В.Куйбышевтің көмегімен босап шықты. 1937 ж. Ленинградтағы КСРО халықтарының этнограф. музейінде бөлім меңгерушісі қызметінде болады. 1938 – 1947 ж. екінші рет қамауға алынып, Коми АКСР-інде түрмеде отырды. 1947 ж. түрмеден босап, Тереңөзекке оралады. 1949 – 1957 ж. үшінші рет ұсталып, Красноярск өлкесіне жер аударылды. 1957 ж. ақталып, елге қайтты. 1958 – 1964 ж. Қызылорда қ-ндағы облысы өлкетану музейін ұйымдастырушы әрі директоры болды. Қаладағы бір көшеге есімі беріліп, өзі тұрған үйге құрмет тақтайшасы орнатылған. 1998 жылдан туған ауданындағы ғ35 қазақ орта мектебі Тоқтыбаев есімімен аталады.

Сілтемелер
----------

Қазақ энциклопедиясы
Координаттар: 48°50′56″ с. е. 2°21′23″ ш. б.﻿ / ﻿48.84889° с. е. 2.35639° ш. б.﻿ / 48.84889; 2.35639 (G) (O) (Я)

Париждегі **Араб әлемінің институты** 1987 жылы Францияның және жиырма екі араб мемлекетінің (Алжир, Бахрейн, Джибути, Иордания, Ирак, Йемен, Катар, Комор аралдары, Кувейт, Ливан, Ливия, Мавритания, Марокко, Мысыр, Біріккен Араб Әмірліктері, Оман, Палестина, Сауд Арабиясы, Сирия, Сомали, Судан және Тунис) ынтымақтастығы нәтижесінде құрылды.

Ғимарат
-------

Ғимараттың оңтүстік қасбеті қазіргі технологиялармен аралас дәстүрлі ою-өрнектермен безендірілген. Жобаның авторы француз сәулетшісі Жан Нувель болып табылады.

Көрмелер бөлімі
---------------

Бұл бөлім 2007 жылдың жазында негізделген. Бөлімде уақытша және тұрақты көрмелер өткізіледі. Тұрақты экспозициялар үш қабатта орналасқан: 

* 7-ші қабат: Хижраға дейінгі араб әлемі;
* 5-ші қабат: араб-ислам әлемі;
* 4-ші қабат: исламның Үндістанда, Иранда және Түркияда таратылуы.

Келушілерге арналған уақытша көрмелер араб мемлекеттерінің ежелгі уаққыттан қазіргі уақытқа дейін келе жатқан мұрасы тақырыптарына өткізіледі. Ең ірі көрме жыл сайын күз мезгілінде, ал тақырыптық көрмелер (қазіргі көркемөнер, жаңалықтар, фотографиялар т.б.) жыл бойы ұйымдастырылады. Көрмелердің басты мақсаты келушілерді араб мәдениетімен және өркениетімен көркемдік жетістіктер арқылы таныстыру.

Қызмет көрсетулер
-----------------

Институтта келесі қызметтер көрсетіледі:

* жастарға арналған шаралар;
* кітап дүкені;
* темекі шегушілерге арналған бөлме;
* араб әлемінің жаңалықтарын және фильмдерін көруге болатын аудиовизуалды бөлме;
* араб тілін оқуға арналған орталық;
* мейрамхана;
* қолөнер бұйымдары сатылатын дүкен.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Араб әлемінің институты
**Владимир Михайлович Счастнов** (1.8.1915, Қызылорда облысы, Қазалы ауданы, Әйтеке би кенті - 11.10.1944, Польша) - 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, гвардия сержанты, бөлімше командирі.

1938 жылы Хасан көлі маңындағы қақтығысқа қатысқан. 1942 жылдың қыркүйегінен 2-Беларусь майданына қарасты 1-гвардиялық шабуылдаушы инженер-саперлік бригаданың 4-гвардиялық жеке шабуылдаушы инженер-саперлік батальоны кұрамында Ұлы Отан соғысына қатысқан. 1944 жылы 10 қазанында Счастновтың саперлер бөлімшесіне шабуылдаушы күштер үшін Грабник деревнясы (Польша) маңындағы алаңды жау минасы мен тікенекті сымдарынан тазарту міндеті жүктелді. Тапсырманың негізгі бөлігі орындалған кезде жарылған минаның жарықшақтарынан бірнеше жауынгер қаза тапты. Счастнов 8 жерден жарақат алып, жеке өзі 18 минаны залалсыздандырды. Кезекті жарылған мина оның аяғын жұлып кетті. Өзіне берілген тапсырманы ерлікпен орындады. Счастновқа көрсеткен ерекше ерлігі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (24.3.1945).

Счастновтың есімі Қазалы қаласындағы бір көшеге берілген. 

Ленин, 3-дәрежелі Даңқ ордендерімен, медальдармен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  А 31 Айбын. Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. - 880 бет. ISBN 9965-893-73-Х
Аравактар тайпасы садақшы-қызы (суретші Джон Г. Стедмен)
Аравактар көшуі.
Гуана тайпасының аравактары. суретші Эркюль Флоранс.
**Аравактар**  — Оңт. Америкада тұратын үндіс халықтарының бір тобы. Саны 400 мыңға жуық (1996), антропол. жағынан американ нәсілінің монғолид түріне, тілі — анд-эковаториалдық тілдер тобына жатады. Негізгі кәсібі — егін ш. еугістік үшін ормандағы ағаштарды өртеп, тазартып, ащы маниок жемісін өсіреді. Гаити мен Пуэрто-Рикода, Кубада, төменгі Ориноконың Венесуэлалық жағындағы жағалауында өмір сүреді. Атадан балаға мұра болып келе жатқан көсемдік және абыздық дәстүрі сақталған.
**Пржевальский атындағы көше (Алматы)** Көшеге орыс жиһангері, жазушы, Орта Азияны зерттеуші географ, генерал-майор, Петербор Ғылым академиясының құрметті мүшесі Николай Михайлович Пржевальскийдің есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 12.12.1956 №31 шешімі) берілген. Пржевальский Николай Михайлович (1839-1888) Смоленск облысы Починков ауданында дүниеге келген. Ол Орталық Азияның көптеген жерлерінің табиғатын алғаш жазған, жоталы тауларды, қазан шұңқырларды, көлдерді ашқан. Көше Жетісу ауданында орналасқан. Маяковский көшесінен басталып, Рысқұлов даңғылына дейін жалғасып жатыр. Көшенің ұзындығы - 900 метр.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алматы көшелері. Анықтамалық энциклопедия. – Алматы: "ИП Волошин" баспасы, 2009. ISBN 978-601-7157-18-0
Ніл өзені мен Арабия шөлі.
**Арабия шөлі**  — Ніл өзені мен Қызыл теңіз арасын алып жатқан, Сахара шөлінің солт.-шығысындағы құмды алқап. Ол Мысыр Араб Республикасы жерінде орналасқан. Жер қыртысының негізін ежелгі кристалды, шөгінді тау жыныстары құраған. Жер бедері қиыршық құм, әктастардан құралған үстірттерден тұрады. Тек солт.-батысында ғана ежелгі кристалды іргетас жер бетіне шығып жатыр (Этбай жотасы). Ең биік жері — Гебел-Шаиб шыңы (2187 м). Батыс бөлігін қатты тілімделген, құрғақ өзен аңғарлары жүйесінен тұратын биік үстірт басқан. А.ш. минералды қазба байлықтарға мейлінше бай. Ертеде бұл өңірде алтын және бағалы тастармен қатар Мысыр пирамидалары мен мүсіндеріне керекті гранит, әктас өндірілген. Қызыл т. жағалауында мұнай, қалайы, фосфорит және әр түрлі құрылыс материалдары өндіріледі. Климаты ыстық және құрғақ, толығымен тропикалық белдеуде орналасқан. Жазда ауаның орташа температурасы солтүстігінде 280С, оңтүстігінде 320С. Қыс айларында ауаның орташа температурасы біршама төмен, қаңтарда солтүстігінде 120С, оңтүстігінде 200С. Жауын-шашынның мөлш. 55 мм-ге дейін түседі, кей жылдары ол тіпті болмайды. Ніл өзеніне құятын бірнеше өзен арналары бар (Хоф, Хелуан т.б.). Өсімдіктерден: жыңғыл, сикимора, құрма пальмасы және пальма дум өседі. Жануарлар дүниесінен: антилопаның бірнеше түрі, шибөрі, қорқау түлкі, қаблан; құстардан: шөл қарғасы; бауырымен жорғалаушылардан: кесіртке, жылан, тасбақа кездеседі. Халқы негізінен шұратты жерлерде шоғырланған, тек кейбір тайпалар ғана шөлде көшіп жүреді. Ең байырғы және аса ірі шұраттар Ніл аңғары бойында орналасқан. Бұл жер егіншілік мәдениетінің ежелгі орталықтарының бірінен саналады.

Үлгі:Deserts
**Приграничное мұнай кен орны** — Каспий маңы ойысының солтүстік бөлігіндегі мұнай кен орны. Орал қаласының солтүстік-батысында 90 км жерде 1993 жылы параметрлік ұңғыманы сынамалау кезінде белгілі болды.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Жатын құмтастар қабатынан орын алған, типі қойнауқаттық күмбездік, тектоникалық тұрғыдан шектелген. Сейсмикалық деректер бойынша, тұтқыштарды солтүстік-батыс бағытына созылған Приграничное көтеріңкі өңіріне кіретін антиклин қалыптастырған, ол өзінің өрлемесі бойынша тектоникалық тұрғыдан
қалқаланғанға ұқсайды.

Жатыс сипаты, құрамы
--------------------

Құрылымның өлшемдері 4,7x6,7 км, амплитудасы 175 м. Жинауыш қойнауқаттардың оңтүстіктен солтүстікке қарай сүйірленуі нәтижесінде жатындар литологиялық түрғыдан қалқаланған болуы да мүмкін. Бұл жағдайда құрылымның өлшемдері 4x8 км-ді құрайды. Ұңғымадағы өнімді шөгінділердің беті 4444 м, табаны 4454 м тереңдіктерде. Қойнауқаттың қалыңдығы 10 м, тиімді мұнайға қаныққан қалыңдығы 8,4 м. Жатынның су-мұнай жапсары толық анықталмаған, бірақ 4400-4450 м-лік белгілерде деп болжанады. Жатынның жалпы қалыңдығы 191 м деп шамаланады, орташа кеуектілігі 10,0% құмтастар жинауыш болып табылады. Қалыңдығы 5 м-дей тиман горизонтының саздары мен аргиллиттері жапқыш болып саналады. Сыналған 4442-4457 м аралығындағы мұнайдың шығымы 4 мм-лік штуцерде 12 м3/тәулікті құрайды. Мұнайдың тығыздығы 805 кг/м3. Күкірт мөлшері анықталмаған. Табанасты сулары ашылмаған. Кен орнында жұмыс тоқтатылған.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстанның мұнай энциклопедиясы. 2 томдық - Алматы: "Мұнайшы" Қоғамдық қоры, 2005. ISBN 9965-9765-1-1
**Адвентизм**(лат. adventus — пайда болу)-XIX ғасырда баптистер,методистер мен басқа да протестанттар арасындағы болған діни қозғалыс.Ең басында,бұл қозғалыс Христаның екінші рет келуін күткен,әртүрлі дінді ұстанатын үш христиандарды біріктірген болатын.

1831 жылдың жазында баптистік қауымның уағыздаушысы Уильям Миллер(1782-1849) Библияны зерттеп,Христостың қайтадан пайда болатын нақты күнін анықтай алғанын жариялаған болатын.Ол күн *1843 жылдын 21 наурызы* болып есептелді.Осыған орай "Христостың 1843 жылы оралатынын дәлелдейтін айғақтар"атты кітап шығарылды.Осы кітаптан кейін әртүрлі протестанттық топтар Миллерге қосылып,адвентизмдік қозғалысты бастады.Алайда Христос Миллердің айтқан күнінде келген жоқ,сондықтан да Миллер өз қатесін мойындады.Осы **Ұлы қатеден** кейін Миллер және оның оқушылары Христостың келу күнін болжамауға тырысты.Олар Христостың 1844 жылы ғибадатханаға кіріп,ол жерде жаңа қызмет ете бастағанын ғана айытты.

Қазіргі таңда адвентизм дінін ұстанатын адвентист-реформашылар,"Advent Christian Church","Church of God (Seventh-Day)" және т.б атты шіркеулер белгілі.

Жетінші күннің адвентистары мен адвентист-реформашыларға қарағанда ,"Advent Christian Church"шіркеуінің ізбасарлары *Елена Уайт*тың еңбегін мойындап,сенбіні емес,жексенбіні тойлайды және тамаққа ешқандай шектеу қоймайды.Сонымен қатар ,пайда болу кезеңі орталықтандырылған емес,конгрегациялы құрылыс.

Құдайдың шіркеуі Троица туралы ортодокстық көзқарасты теріске шығарады:"Аспанның әкесі мен Иисус-екі түрлі...тұлға,ал Ақ Аруақ олардың адамзатқа жіберілген күші".

Дереккөздер
-----------
*Басқа мағыналар үшін Жетікөл деген бетті қараңыз.*
**Жетікөл** – Есіл алабындағы тұзды көл.

Географиялық орны
-----------------

Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданы Елецкое ауылынан солтүстік-батысқа қарай 2,5 км-дей жерде.

Гидрографикасы
--------------

Теңіз деңгейінен 234 м биіктікте жатыр. Аумағы 10,6 км2, ұзындығы 4,1 км, енді жері 3,6 км, жағалауының ұзындығы 12,2 км. Көл қазаншұңқырының пішіні сопақша келген, түбі тегіс, тұнбалы. Еріген қар және жер асты суларымен толысады.

Жағалау сипаты
--------------

Жағалаулары жайпақ, қамыс, құрақ кездеседі. Су жиналатын аумағының 25%-ы жыртылған. Қалған бөлігінде бетеге, селеу өседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. – 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
**Исеншағыл**, *Есеншағыл* – Үлкен Борсық құмының оңтүстігіндегі құмды алқап.

Географиялық орны
-----------------

Ақтөбе облысы Шалқар ауданы Бозой ауылының оңтүстігінде 10 км жерде.

Жер бедері
----------

Жер бедері төбелі-белесті, өсімдікпен бекіген құмды жазық. Ұзындығы 20 км, енді жері 10 км. Құм жағалауында Тасқара қыстауы, Түлкібай, Қарабарақ құдықтары орналасқан құбырлары өтеді.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Негізінен палеоген тау шөгінділерінен түзілген.

Өсімдігі
--------

Қоңыр топырағында жусан, жүзгін, шеңгел, изен, сексеуіл, т.б. өседі. Мал жайылымына қолайлы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. – 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
**Жетібай** — Оңтүстік Маңғыстау ойысымындағы аса ірі мұнай-газ-конденсат кен орны. Құрылым 1952-1956 жылдары белгілі болып, 1956-1960 жылдары сейсмобарлау жұмыстары және құрылымдық бұрғылау жүргізілді. Іздестіру бұрғылауы 1959 жылы басталды. Кен орны 1961 жылы ашылды.

Географиялық орны
-----------------

Маңғыстау облысында, Ақтау қаласының оңтүстік-шығысында 80 км жерде орналасқан.

Геологиялық құрылымы, сипаттамасы
---------------------------------

Кенорын Өзен-Жетібай антиклин өңірінің ауқымында құрылымдық тұрғыдан алғанда солтүстік-батысқа созылған брахиантиклиннен орын алған. Юра қабатының бірінші беті (-1620 м-лік изогипса) бойынша құрылымның өлшемдері 22,5x6,5 км, амплитудасы 60 м. Жоғарғы және ортаңғы юраның шөгінділері өнімді болып саналады. Бұларда кезектесе қабаттасқан құмтастардан, алевролиттерден және саздардан құралған 13 жатын анықталды. Өнімді қойнауқаттардағы құмтас қабатшаларының саны 2-ден 8-ге дейін өзгеріп отырады. Қиманың өнімді бөлігінің жалпы қалыңдығы 700 м-ден артады. Стратиграфиялық орны жағынан өнімді қойнауқаттар жоғарғы юраның келловей, ортаңғы юраның бат, байос және ааяен жікқабаттарына жатады. Бұларда 2 газ, 11 мұнай, 7 мұнай-газ (олардың біреуі газ-конденсат) жатыны орналасқан. Мұнай мен газ тұтқыштары түрліше болып келеді: көпшілігі қойнауқаттық, күмбездік, бірақ бұлармен қатар шомбал қойнауқаттық және қойнауқаттық, литологиялық тұрғыдан қалқаланғандары да ұшырасады.

Тығыздығы, құрамы
-----------------

Өнімді қойнауқаттардың жатыс тереңдігі 1700-2500 м. Жинауыштары кеуекті, ашық кеуектілігі 16%-дан 22%-ға дейін, өтімділігі 0,06-дан 0,234 мкм2-қа дейін жетеді. Мұнайға қаныққаны 1,3-21,2 м-ге, газға қаныққан қалыңдығы 2 -14,4 м-ге дейінгі шамаларды қамтиды. Барлық қойнауқаттардың мұнайы жеңіл және орташа тығыз (830-870 кг/м3), шайырлы (4,53-15,5%), парафині мол (17,2-25%), күкірті аз (0,2-0,28%). Асфальтендер мөлшері 0,9-3,4%. 300°С-қа дейін қайнатқанда бөлінетін фракциялар 25-42%-ға дейін жетеді. Еріген газдың құрамы: метан - 58,86-76,4%, ауыр көмірсутектер - 22-37%, азот - 1,3-5,8%, көмір қышқыл газы - 0,3-1,1%. Газды тақияның еркін газында метандық құраушы 78,6%-ға, ауыр көмірсутектер 11-18%-га тең. Азот мөлшері 0,3%-ды құрайды, тереңдеген сайын оның мөлшері азая түседі, 0,23-1,2% көмірқышқыл газы бар. Келловей горизонтында тығыздығы 689-704 кг/м3 келетін тұрақты конденсат бар. Хлоркальцийлі типті қойнауқат суының тығыздығы 1010-1080 кг/м3, минералдылығы 150 г/л-ге жуық. Суда йод, бор және бром бар. Үш жатынның режимі газарынды, қалғандарынікі - суарынды. Кен орны 1967 жылдан бері өнеркәсіптік игерілуде.

Дереккөздер
-----------
**Еділбаев Жұмабек** (15.6.1923, Түркістан облысы Түркістан к. - 23.8.1983, Алматы) - ақын, жазушы, драматург. Түркістандағы пед. уч-щені бітірген (1944). 1944-67 ж. Шымкент, Қарағанды облысы заң орындарында, Түркістан ауданы партия к-тінде, Оңтүстік Қазақстан облысы "Оңтүстік Қазақстан" газеті редакциясында, өлкелік радио к-тін- де, КСРО Журналистер одағының өлкелік бөлімшесінде кызметте болған. 1967 жылдан шығармашылықпен айналысқан. Өлеңдері мен поэмаларының алғашқы жинағы "Оңтүстік самалы" 1960 ж. жарық көрген. Еділбаев 200-ден аса шығарманың авторы. "Сезікті секіреді" (комедия, 1969), "Әке мен бала" (драма, 1970), "Жалғасқан жүректер" (драма, 1976), "Қоштасқым келмейді" (драма, 1981), "Дәу әже" (1983), "Келіншектің кереметі", "Бір күннің оқпғасы", "Сағыныш сазы" секілді пьесалары облысы, респ. драма театрларында койылған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010.ISBN 9965-26-096-6
*Carassius auratus*
**Бозша мөңке** (лат. *Carassius auratus*) — тұқыттәрізділер отрядының тілікшелілер тұқымдасына жататын балық. Шығыс Қазақстанда ірі ақпайтын суқоймаларыңда, сондай-ақ, Ертіс өзені су қоймаларыңда кең тараған. Бозша мөңке өзінің «туысы» алтын мөңкеден ірілеу және ол салмағы жағынан 3 кг дейін жетсе, дене тұрқы 50 см дейін жетеді. Арқа қанаты ұзын болады. Жыныстық жағынан бозша мөңке 3-4 жасында жетіледі. Уылдырық шашуды мамырдың аяғында бастап, тамызда аяқтайды. Бозша мөңке шамамен 350 мың уылдырық шашады. Бозша мөңке уылдырығын жағалаудағы өсімдіктерге, қамыс пен қоғаның түбіне, су асты шөптерге шашады. Бозша мөңкенің өзіне тән қызықты ерекшелігі бар. Балықтың бұл түрінің аналығы аталығының қатынасынсыз уылдырық шаша береді, ал сол шашылған уылдырықтар балықтардың басқа түрлерінің шоғалының құйылуы (сазан, табан, шортан, алабұға) арқылы да жетіле береді. Бозша мөңке хирономидтің ұсақ дернәсілдерімен және су өсімдіктерімен қоректенеді. Мөңке қола өсіруге бейім балықтың түрі. Сондықтан оларды тоған жасап сонда өсіреді.

Дереккөздер
-----------
**Петляков Владимир Михайлович** [15 (27). 6. 1891, Ростов облысы,-12.1. 1942, Қазан]-совет авиаконструкторы. 1922 ж. Мәскеу жоғары техникалық училищесін бітірген. 1917-18 ж. осы училищенің аэродинамиқалық лабораториясында Н.Е. Жуковскийдің, ал 1921-26 ж. Орт. аэрогидродинамика институтында А.Н. Туполевтің басшылығымен жұмыс істеді. 1936 жылдан авиация заводында бас конструктор болды. 1930-35 ж. II. Отандық алғашқы бомбалауыш ауыл самолеттерді (ТБ-1 және ТБ-3), 1935-37 ж. биікке әрі алысқа ұшатын бес моторлы Пе-8, 1939-40 ж. Пе-2 шүйілуші бомбалауыш самолеттерін жасауға басшылық етті. КСРО Мемлекет сыйлығының лауреаты(1941). 2 рет Ленин орденімен, Қызыл Жұлдыз орденімен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

Қазақ энциклопедиясы
**Владимир Михайлович Шакун** 1955 жылы 29 сәуірде РКФСР Мурманск облысы Саам ауданының Гремиха ауылында туған. Орыс. - заң ғылымдарынык кандидаттары.

Әкесі - Шакун Михаил Иванович (1927-1996), ҚазКСР ІІМ тергеушісі болып еңбек еткен.

В.В. Куйбышев атындағы Томск мемлекеттік университетінің заң факультетін бітірген (1980), заңгер.
Заң ғылымдарының кандидаты (2005). Кандидаттық диссертациясының тақырыбы: «Ресей Федерациясының конституциялық құқығындағы коллизиялар».
Челябі мемлекеттік университеті Қостанай филиалының құқық кафедрасының доценті.
Кандидаттық диссертацияның тақырыбы бойынша 6 мақаланың авторы (2005-2006).

1972 жылдан - Қостанай облысы Жетіқара асбест тау-кен байыту комбинатының БӨАжА слесарі. 1973 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1975 жылдан - В.В. Куйбышев атындағы Томск мемлекеттік университетінің студенті. 1980 жылдан - Қостанай қаласының прокуратурасында тергеуші қызметіне сынақ мерзімінен етуші, аға тергеуші. 1982 жылдан - Қостанай облысының прокуратурасында аға тергеуші. 1983 жылдан- Қостанай облыстық прокуратурасының Тергеу басқармасында аға тергеуші
1984 жылдан - Қостанай облыстық сотының мүшесі
1996 жылдан - Қостанай облыстық сотының судьясы
2002 жылдан - Қостанай облысының мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотының төрағасы. 2005 жылдың тамыз айынан - Қостанай облыстық сотының қылмыстық істер жөніндегі алқасының төрағасы.
2010 жылдың ақпан айынан бері - Ақмола облыстық сотының апелляциялық сот алқасының төрағасы.

«Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001) мерейтой медалімен марапатталған.

* Үйленген. Жұбайы - Шакун Татьяна (1962 жылы туған), қорғаушы Қызы - Шакун Наталья Владимировна (1984 жылы туған), заңгер.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Республикасында кімнің кім екені - 2011 жыл. Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 ІSВN 978-601-278-473-2
**Адаптер, дыбыс қабылдағыш** - 1) Жазылған дыбысты қайта шығаруға пайдаланылатын электромагнитті прибор. 2) Граммофон пластинкасына жазылған дыбысты радиоқабылдағыштың репродукторы арқылы өткізетін аспап. Ол граммофон пластинкасынын дыбыс жолы арқылы жүретін ине тербелісін электрлік тербеліске айналдырады. Электрлік тербеліс төменгі жиілік күшейткішінде күшейтіліп, дауыс күшейткіш көмегімен дыбысқа айналады. Дыбыс қабылдағыштың электромагниттік және электродинамикалық түрлері бар. .

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ телевизиясы. Энциклопедия. — Алматы: "ҚазАқпарат",2009, 1-т. — 640 б. ISBN 978-601-03-0070-5
**Плав (черногор. Плав/Plav)** — Черногорияның солтүстік-шығысында орналасқан қала. Муниципалитеттің әкімшілік орталығы. Тұрғындар саны 3615 адам.

Халқы
-----

Плав — Муниципалитеттің орталығы. Муниципалитеттің 2003 жылғы болжамы бойынша қазіргі кезде Плав қаласында 13805 адам өмір сүру қажет еді. Бірақ қазіргі таңда бұл қаланың 3615 тұрғыны бар. 
Плав тұрғындарының саны:
3 наурыз 1981 — 3348
3 наурыз 1991 — 4073
1 қараша 2003 — 3165
Ұлттық құрамы:
2003 жылдың 1-інші қарашаның есептеуі бойынша — славяндық-мұсылмандар (78,86 %), албандықтар (9,04 %), сербтер (7,13 %), черногорлықтар (3,84 %).

Галерея
-------

|  |  |  |  |

Дереккөздер
-----------