Чемпионат тарихы
----------------

Әйелдер арасындағы Дүниежүзілік шахмат чемпионаты алғаш 1927 жылы өткізілген.
Бірінші «титулды ерекше жан» Вера Менчик атанды, ол Ресейде туған және сонда өскен, ал кейін Англияға көшкен. Лондонда ол әлем чемпионатына қатысып, Лондонда қайтыс болды — жеңілмейтін — 1944 жылы неміс авиациясының атқылауы кезінде көз жұмды.

### Кеңестік кезең

Әйелдер арасында атағы үшін күрес 1949 жылы қайта жанданды. Мәскеудегі әлем чемпионатында кеңестік шахматшы Людмила Руденко жеңіп алды.

Содан бері 1991 жылға дейін шахмат тәжі Кеңес Одағында қалды.

1953 жылы оны Елизавета Быкова иеленді, ол әлем чемпионын 1962 жылға екі жылдық үзіліспен ұстап тұрды, ол кезде тәжді Ольге Рубцоваға уақытша берген еді.

Ал содан кейін көрнекті грузин шахматшылардың кезегі келді.

### Грузин феномені

1962 - 1978 жылдары әлем чемпионы Нона Гаприндашвили аталып жүрді, оның атына Грузияда көше атауы берілген. Тірісінде ондай марапатқа Тбилисиде ешкім иеленбеген еді.

1978 жылы Гаприндашвили шахмат тәжін Майе Чибурданидзеге берді, ол шахмат тарихында әйелдер арасындағы ең жас әлем чемпионы атанды — ол кезде оның жасы небәрі 17 жаста еді. Тек 1991 жылы Чибурданидзе әлем біріншілігіндегі матчта қытайлық Се Цзюньге жеңіліп қалды.

Тағы бір ескерерлігі, әлем чемпионы финалына грузиндық шахматшы — Нана Александрия екі рет шыққан еді, екеуінде де Ноне Гаприндашвилиге (1975) және Майе Чибурданидзеге (1981) жеңілді.

### Қытайдың кезегі

Се Цзюнь шахмат ханшайымы екі мерзімде болды: 1991 жылдан 1996 жылға дейін және 1999 - 2001 жылдары. Ол чемпион атағын Венгриядан келген Жуже Полгар берді, ал кейін қайтарып алды (алайда, осы жолы Полгар атағын қорғамады).

2001 жылдың аяғынан әлем чемпионаты — екінші нокаут-жүйесі бойынша — Мәскеуде өтті. Қазіргі чемпион Се Цзюнь турнирге қатыспады. Жаңа чемпион қытайлық Чжу Чэнь атанды, ол ресейлік Александра Костенюкті ымырасыз финалда жеңді, онда ешқандай тең- ойын аяқталмады, және ойын тай-брейкке дейін барды.

2004 жылдың жазында — тағы да, атағын ұстаушылардың қатысуынсыз — Элисте алдын ала ағымдағы Әлем чемпионаты өтті. Антоанета Стефанова финалдық матчта ресейлік Екатерину Ковалевскаяны жеңді.

Ал 2006 жылдың көктемінде чемпион қытайлық Сюй Юйхуа атанды, финалда Алису Галлямованы жеңді.

Әлем чемпиондары
----------------

| № | Суреті | Чемпион | Өмір сүрген уақыты | Мемлекет | Чемпиондық жылдары |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  | **Вера Францевна Менчик** | 1906 ж. наурыз 1 (е.м. ақпан 16) — 27 маусым 1944 |  КСРО   Чехословакия   Ұлыбритания | 1927—1944 |
| 2 |  | **Людмила Владимировна Руденко** | 1904 ж. шілде 27 (е.м. 14) — 26 ақпан 1986 |  КСРО | 1950—1953 |
| 3 |  | **Елизавета Ивановна Быкова** | 1913 ж. қараша 17 (е.м. 4) — 8 наурыз 1989 |  КСРО | 1953—1956 |
| 1958—1962 |
| 4 |  | **Ольга Николаевна Рубцова** | 1909 ж. тамыз 20 (е.м. 7) — 13 желтоқсан 1994 |  КСРО | 1956—1958 |
| 5 |  | **Нона Терентьевна Гаприндашвили** | 3 мамыр 1941 жылы туған |  КСРО | 1962—1978 |
| 6 | Үлгі:Часть изображения | **Майя Григорьевна Чибурданидзе** | 17 қаңтар 1961 жылы туған |  КСРО | 1978—1991 |
| 7 |  | **Се Цзюнь** | 30 қазан 1970 жылы туған |  Қытай | 1991—1996 |
| 1999—2001 |
| 8 |  | **Жужа Полгар** | 19 сәуір 1969 жылы туған |  Мажарстан | 1996—1999 |
| 9 |  | **Чжу Чэнь** | 16 наурыз 1976 жылы туған |  Қытай | 2001—2004 |
| 10 |  | **Антоанета Стефанова** | 19 сәуір 1979 жылы туған |  Болгария | 2004—2006 |
| 11 |  | **Сюй Юйхуа** | 29 қазан 1976 жылы туған |  Қытай | 2006—2008 |
| 12 |  | **Александра Константиновна Костенюк** | 23 сәуір 1984 жылы туған |  Ресей | 2008—2010 |
| 13 |  | **Хоу Ифань** | 27 ақпан 1994 жылы туған |  Қытай | 2010—2012 |
| 2013—2015 |
| 14 |  | **Анна Юрьевна Ушенина** | 30 тамыз 1985 жылы туған |  Украина | 2012—2013 |
|
| 15 |  | **Мария Олеговна Музычук** | 21 қыркүйек 1992 жылы туған |  Украина | 2015-тен |
|

Басқа мәліметтер
----------------

Әлемнің ең күшті заманауи шахматшысы (1990-жылдардың ортасынан бастап Юдит Полгар, тіпті ол әйелдер арасында чемпионат матчтарына ойнаған емес, ол тек ерлер арасындағы конкурстарға қатысатынын айта кету керек.

Тағы қараңыз
------------

* Әлемдік шахмат чемпиондары
* Шахмат бойынша әлем чемпионы атағы үшін матчтар
* Шахмат бойынша әлем чемпионы атағы үшін матчтар мен турнирлер

Үлгі:Шахмат әйел чемпиондар