recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Сұйық-сұйық хроматографиясы (ССХ)**. Сұйық-сұйықтық хроматографияны бөліп тарату деп те атайды,
мұндағы қатты түйіршікті материал қозғалыссыз сұйық фазаға
төсеніш қызметін атқарады. Бұл екі сұйық полюстік дәрежесі
жағынан түрліше болып, өзара араласпауы керек. Осы екі сұйықты
да бірдей қозғалыссыз бір фазаға орнықтыруға болады. Әдетте,
полюсті еріткішті силикагель, алюминий тотығы, магний силикаты
сияқты кеуекті төсенішке салады. Қалыпты және айналған фазалары бар ССХ сұйық-сұйықты
хроматограмма көмегімен фталь қышқылы эфирлері қоспасын
талдаудың екі хроматограммасы бар. Онда шаймалау реті ескеру
мақсатымен, уақытты кері бағытта орналастырған. Ондағы
қозғалыссыз сұйық фазаны бағананы қайтадан толтырмай-ақ
ауыстыруға болады. бұл, әрине, оның артықшылығы. Алайда оның
жеңіл ауыстырылуы, жуылып кету қаупін де болдырмай қоймайды.

Бұл әдіс те белгілі хроматографиялық бағаналар пайдаланылады. Демек бағаналардың бөлу қабілеті бірдей де бағасы қымбаттау суретте, ішінде химиялық егілген сұйық фазасы бар бағанада
бөлінген кезде алынған хроматограмма келтірілген.
Газды хроматография көмегімен, жүргізілетін сапалық және
сандық талдау сұйықтық хроматофафияға ұқсас. Заттын жеке де
таза түрде бөлінуі, тұтылу уақыты немесе көлемі бойынша
жүргізіліп, ал заттың сандық мөлшерін анықтау шоқтықтар биіктігін
немесе ауданын өлшеуге негізделген. Мұнымен қатар қандай
болмасын сандық талдау әдістерімен жүзеге асырылған бөлу
нәтижесінен алынған бөлік бойынша талдау да пайдаланады.
Сұйықтық хроматография органикалық химиядан синтетикалық,
технологиялық немесе зерттеулік жұмыстарда жиі қолданылады.
Мысалы. бұл әдіспен мұнай, бензин және басқа да мұнайды айдағаннан алынатын көмірсутектердің, түрлі изомерлердін құрамын жеткілікті де жемісті талдайды. Сондай-ақ бұл әдіс ұшпайтын, және
тұрақсыз қосылыстардың, полюссіз және әлсіз полюсті т.б. заттардың талдауын жеңілдетті.
Соңғы кезде сорбенттерді сәл түрлендіріп, ептеп өзгертіп пайдалануда. Мұндай сорбенттер өзгелерді ығыстыруда. Ондағы басты
себептердің бірі - химиялық тұрақтылық. Ол үшін силикагельдің
беткі қабатындағы силанолды топтарды түрлі органикалық топтарға
ауыстырып, олардың активтігі мен сұрыптаушылығын едәуір
арттырады:

Si-0-Si-(C2H3)CH3; Si-0-Si-(CH2)17CH3;

Si-0-Si-CH2-; Si-O-Si- (CH2)3-NH2,

Si-O-Si- (CH2)n-(-CN) және басқалар.

Егер силикагель-құрамына цианопропильді -(СН2)3- CN, аминопропильді
-(CH2)3-NH2 және оксипропилді - (СН2)3-ОН2 топ сияқтыларды еңгізсе, полюсті силикагель пайда болады.
Өзгеріске түскен полюсті сорбенттерде шаймалықты ауыстыр-
ғандағы тепе-теңцік силикагельден тезірек орналасады да, оларда
нәтиженің қайталанылуы едзуір жақсарады. Ал, мүндай түрленген,
өңделген полюссіз сорбент ретінде мысалы, алғашқы үш қүрылым
пайдаланылады. Көмірсутектердің радикалында көміртек атомдары-
ның эр түрлі саны болуы мүмкін. Мүндай сорбенттер гидрофобты-
суды итеретін молекулаларга жақындау болады. Дұрыс шар пішінді
қүрылымдағы сорбенттерді пайдалангандағы нэтиже жақсы
шығады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Құлажанов Қ.С.Аналитикалық химия: II томдық оқулық. II - том. Оқулық. Алматы:«ЭВЕРО» баспаханасы, 2005. - 464 б. ISBN 9965-680-95-7
**OS X El Capitan** (el-kap-ɪ-tan) (10.11 нұсқасы) - OS x он екінші  релизі, Apple компаниясының үстел үсті компьютерлері мен серверлік Macintosh компьютерлеріне арналған операциялық жүйелері. OS X Yosemite операциялық жүйесінің мұрагері және негізінен өнімділікке, тұрақтылық мен қауіпсіздікке бағытталған.

Жүйелік талаптар
----------------

Macintosh барлық компьютерлері Mountain Lion, Mavericks, немесе Yosemite жүйелерінде жұмыс істей алса, онда El Capitan-де де жұмыс істей алады, дегенмен, оның барлық функциялары ескі компьютерлерде жұмыс істемейді. Мысалы, Apple компаниясы атап өткендей, жаңа қолжетімді Metal API "2012 жылдан бастап барлық Mac модельдерінде" қол жетімді .

Бұл компьютерлер El Capitan жүйесінде жұмыс істей алады, бұл жағдайда олар кем дегенде 2 Гб оперативтік жадқа ие болуы керек:

* iMac: 2007 жылдың ортасы немесе жаңарақ
* MacBook Aluminum: 2008 жылдың соңы
* MacBook White/Black: 2009 жылдың басы немесе жаңарақ
* MacBook Retina: 2015 жылдың басы немесе жаңарақ
* MacBook Air: 2008 жылдың соңында немесе новее
* Масвоок Pro 13-дюймдік: 2009 жылдың ортасы немесе жаңарақ
* Масвоок Pro 15-дюймдік: 2007 жылдың ортасы немесе жаңарақ
* Масвоок Pro 17-дюймдік: 2007 жылдың аяғы немесе жаңарақ
* Mac Mini: 2009 жылдың басы немесе жаңарақ
* Мас Pro: 2008 жылдың басына немесе жаңарақ
* Xserve: 2009

Бұл компьютерлерден, келесі бес модель стандартты опциялар ретінде 1 Гб жедел жадпен жабдықталып жіберілген базалық моделге кіреді. Олар OS X El Capitan-да, егер олар кем дегенде 2 Гб оперативтік жады болғанда жұмыс істейді.

* iMac: Mid 2007
* iMac: Early 2008
* Mac Mini: Early 2009

Келесі компьютерлер, Mac компьютерлерінде және iOS құрылғылары арасында, жаңа Metal API арқылы Handoff, Instant Hotspot, AirDrop функцияларын қолдайды:

* iMac: Late 2012 немесе жаңарақ
* MacBook: Early 2015 немесе жаңарақ
* MacBook Air: Mid 2012 немесе жаңарақ
* MacBook Pro: Mid 2012 немесе жаңарақ
* Mac Mini: Late 2012 немесе жаңарақ
* Mac Pro: Late 2013 немесе жаңарақ

Релиздері
---------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Алдыңғы релизі | Ағымдағы релизі | Бета |

Сілтемелер
----------

1. ↑  Bonnie Cha.
2. ↑  Keizer, Gregg (2016-06-14).
3. 1 2  Cunningham, Andrew (June 8, 2015).
4. ↑  Dhiraj, Rav (June 2015).
5. ↑  "OS X v10.11 Release Notes".
6. ↑  The Mid 2007 iMac is the first iMac to support eight major OS X versions: 10.4-10.11.
7. ↑  Cunningham, Andrew; Hutchinson, Lee (September 30, 2015).

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* ОЖ OS X Эль-капитан

– ресми сайты
Қызыл қунақ
Қызыл қунақтар туысы(Pyrrhospiza) - Қазақстандағы қунақ тұқымдасына жататын 18 туыстың біреуі. Қызыл қунақтар туысы құралайларға жақын. Бұл бір түрден тұратын монотипті туыс.

Қызыл қунақ
===========

Қызыл қунақ(Pyrrhospiza punicea) - ірі денелі (50-65 г) қунақ. Ересек аталықтың басы мен төсі - күмістей жылтыр қызғылт қауырсынды ашық қызыл, ал құйрықүсты - ашық қызғылт. Аналығының реңі - қошқыл үзбе сызықтар бойлай созылған сұрғылт қоңыр, құйрықүсті - жасылдау сары. Орталық Азияның биік тауларында ғана мекендейді. Қазақстанда бұл сирек кездесетін және зерттелмеген қунақ, тек қана мынадай үш жерден: Батыс және Солтүстік Тәңіртауда және Жоңғар Алатауында кездескен. Оның Қазақстандағы ең анық ұялау орны - Іле Алатауының Үлкен Алматы шатқалы. Бұл қунақтың бұған дейін дүние жүзіндегі әзірше жалғыз ұясы 1967 жылы шілдеде ең алғаш осы орыннан табылған. Отырықша құс. Жазда теңіз деңгейінен кем дегенде 3000 м жоғары биіктікте мекендейді, одан мезгіл-мезгіл жемі - шөптердің тұқымы үшін төмендеп ұшады. Жылдың суық кезінде төмен түсіп, оңтүстік беткейлерден, қары ашылған жерден қорегін табады. Мұздықтар және қар жұрнағына жақын ұмсынған жартастарда ұялайды. Жартастардан, сусыма тастардан және альпілік көгалдардан жемін іздейді. Ол үшін кейде өте алысқа ұшады. Сонымен қатар сұр реңді аналықтар мен жас аталықтар алыстан аршашыл ементұмсықтың аналығына ұқсас болып көрінеді, одан айырмашылығы - қанатында ақ түсті "көзтартардың" болуы. Дауысы - күшті және қанық, өте алыстан естіледі. Шақыру үні - ерекше көмескілеу "диж-диж-диж-диж" деген дыбыс береді. Әуені "куви-уви-ви-уви" деген үнді ысқырық, бұл үн кәдімгі құралайдың сайрағанына ұқсаңқырап қалады. Салындыдан 4 қошқыл нүктелі және үзбе сызықты ақ түсті жұмыртқа табылған.

Дереккөздер
===========

Құстар. А.Ф.Ковшарь, В.А. Ковшарь
Уикипедия эмблемасы түріндегі торт.
A.Торт "Добош"
Кондитерлік мастикамен жабылған панда түріндегі торт.
**Торт** — ұлттық дастарқан мәзіріне кейіннен кірген дәстүрлі тағам түрі. Әр түрлі қа-мырдан (үгілмелі, бисквитті) дайындалады. Торттың жаңғақты, балды, тарғыл, сәбізді және т.б. түрлері бар. Торт көбіне ыстық тамақтан кейін шаймен беріледі.

Торттардың тәтті емес сорттары да бар (мысалы, бауыр торты), ал «торт» атауы тағамның дизайнын көбірек білдіреді: ингредиенттерді қабаттарға төсеу, кейіннен үстіңгі қабатты безендіру. Бауыр тортының мысалында: майонез қабаты бар қуырылған бауыр торттары, үстіне шөптер қосылған.

Тарихы
------

Алғашқы торттар адамдар бидайды жинап, ұнды өңдеп үйренген кезде пайда болды. Аспазшылар қантты қолдана бастаған кезде торттар кеңінен таралды. Үндістанда алғаш рет өндірілген қамыс қант Араб елдеріне таралып, Қиыр шығыстан әкелінген дәмдеуіштер мен хош иісті дәмдеуіштермен шебер араластырылды.

Мәдениетте торттың қолданылуы
-----------------------------

Торт - үйлену тойларында, туған күндерде және басқа да салтанатты шараларда қойылатын дәстүрлі мерекелік тағам. Үйлену тойына арналған торттар әдетте бірнеше деңгейде жасалады және үстіне жас жұбайлардың фигураларымен безендіріледі.

Торт безендіру
--------------

Торт безендіру үшін әдетте крем қолданылады (әдетте торттардың қабаты үшін бірдей), оны кондитерлік шприцпен торттың жоғарғы қабатына және оның бүйір қабырғасына сығып қояды.Сондай-ақ, торт глазурь немесе ганачпен жабылған. Зефир серпімді қант мастикасы кеңінен қолданылады, ол тек торт жабыны ретінде ғана емес, сонымен қатар кондитерлік бұйымдарды безендіру үшін де, сәндік фигураларды мүсіндеу үшін де қолданылады. Қант мастикасының арқасында торт талғампаз тегіс көрінеді және басқа тағамдардан ерекшеленеді.

Мастиканың дәстүрлі глазурьден басты артықшылығы оның икемділігі болып табылады: ол кез келген пішінді оңай қабылдайды және одан әртүрлі фигураларды - жануарларды, адамдар, гүлдерді пішіндеуге болады. Бүгінгі күні кондитерлер мастика мен помаданы қолдануды біріктіреді, ал мастикаға қажетті пішінді беру үшін корольдік глазурьді қолданады.
**Ғаббас Қабышұлы** — қазақстандық жазушы, публицист, аудармашы, сыншы, журналист. 1935 жылы 9 сәуірде Шығыс Қазақстан облысы, Ұлан ауданы, Ұранқай ауылында дүниеге келген. 1968 жылы ҚазМУ-дың (қазіргі әл-Фараби атындағы ҚазҰУ) журналистика факультетін сырттай аяқтайды. 1955–1966 жылдары облыстық «Алтай большевигі» (қазіргі «Дидар») газетінде корректор, бөлім меңгерушісі, жауапты хатшы, 1966–1974 жылдары республикалық «Қазақ әдебиеті» газетінде жауапты хатшының орынбасары, көркем әдебиет, әдеби сын бөлімдерінде меңгеруші болып істеді. 1974 жылдан КСРО Әдеби қоры Қазақ филиалының директоры, 1983 жылы республикалық «Ара-Шмель» сатира журналының бас редакторы, 1989 жылы Қазақстан Жазушылар одағы құзырындағы Көркем аударма және әдеби байланыс Бас редакциясы алқасының бөлім меңгерушісі, 1994–1996 жылдары Қазақстан Жазушылар одағы басқармасының екінші хатшысы болған. 

Әзіл-сықақ әңгімелер, новеллалар, сын, көркем очерк, көсемсөз, түрлі тақырыпқа мақала жазды.

«Мінездеме», «Мысықта сақал неге жоқ?», «Күлеміз бе, қайтеміз?», «Тарихта қалғың келе ме?», «Бұл әлгі кім ғой...», «Халіңіз қалай?» «Кадр мәселесін... мәселе шешеді», «Жетім жиналыс», «Екі хикая», «Көлденең кітап», «Сағыныш сазы», «Адамның кейбір кездері», «Жолаушылар», «Төрт хат», «Тарғыл тағдыр» т.б. кітаптардың авторы.

А. Чехов, С. Михалковтың, украин, серб, түрік, молдован жазушылары шығармаларын қазақ тіліне аударған.

Автордың сатиралық көріністері «Қымызхана», «Тамаша» театрлары сахнасында қойылған.

«Алаш» халықаралық әдеби сыйлығының лауреаты (2005).

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *Шығыс Қазақстан: танымал есімдер* Қабышұлы Ғ..  А.С. Пушкин атындағы Шығыс Қазақстан Облыстық Кітапханасы (9 маусым 2022). Тексерілді, 30 тамыз 2023.
**Жезді** — Ұлытау облысы Ұлытау ауданындағы кент, Жезді кенттік әкімдігі орталығы.

Географиялық орны
-----------------

Аудан орталығы - Ұлытау ауылынан оңтүстікке қарай 67 км (Жезқазған қаласынан солтүстік-батысқа қарай 35 км) жерде, жусан аралас астық тұқымдас шөптер өскен бозғылт сұр топырақты шөлейт белдемде орналасқан.

Тарихы
------

Іргесі Ұлы Отан соғысы жылдары Жезді марганец кен орнын жедел игеру қажеттілігіне байланысты қаланды (1942). 1944 жылы кентке айналды. 1963-1997 жылдары Жезқазған облысы Жезді ауданының орталығы болды.

Халқы
-----

1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 4680 адам (2306 ер адам және 2374 әйел адам) болса, 2009 жылы 2624 адамды (1336 ер адам және 1288 әйел адам) құрады.

Инфрақұрылымы
-------------

Жездіде марганец кенін өндіру және байытумен шұғылданатын марганец кеніш басқармасы, тұрмыстық қызмет көрсететін комбинаториялық, орта мектеп, кеншілердің мәдениет үйі, кітапхана, аурухана, емхана, санитарлық-эпидемиологиялық станса, тағы басқа бар. Жезді — Жезқазған темір жол тармағы арқылы Жезқазған — Сейфуллин — Қарағанды темір жолына қосылған. Кент арқылы Жезқазған — Ұлытау — Арқалық автомобиль жолы өтеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том
2. ↑  "Қазақстан": Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| Ұлытау облысы Ұлытау ауданы елді мекендері |
| --- |
|  |
| 

 Айыртау •
 Ақкеңсе •
 Ақтас •
 Байқоңыр •
 Бетбұлақ •
 Боздақ •
 Бозтұмсық •
 Борсеңгір •
 Егінді •
 Жезді •
 Жыланды •
 Қарсақпай •
 Қорғасын •
 Қоскөл (Қоскөл а.о.) •
 Қоскөл (Терісаққан а.о.) •
 Құлжанбай •
 Қызылүй (Жангелдин а.о.) •
 Қызылүй (Ұлытау а.о.) •
 Мыйбұлақ •
 Нарөлген •
 Өрнек •
 Пионер •
 Сарлық •
 Талдықұдық •
 Талдысай •
 Терісаққан •
 Түйемойнақ •
 **Ұлытау** •
 Үңгірлі 
 |

 |
**Леонардо де Мело Виейра Лейте** (порт. *Leonardo De Melo Vieira Leite*; 6 маусым 1986 жыл, Рио-де-Жанейро, Бразилия), белгілі сияқты Игита (порт.*Higuita*) - бразилиялық және қазақстандық футзал ойыншысы, «Қайрат» клубының қақпашысы, Қазақстан құрамасының капитаны.

Өмірбаяны
---------

Футболды бес жасынан бастап ойнады. «Васку да Гама», «Фламенго» және «Флуминенсе» клубтарына ойнады. Ұзын шашына қарай әйгілі колумбиялық қақпашы Рене Игитаға ұқсағандықтан "Игита" деп кеткен. Мадридтік Реал командасына ойнаған Марсело Вейра екеуі бала кезден дос. 

18 жасына дейін футболды мини-футболмен параллель ойнады. 2009 жылы қарағандылық Тұлпар (футзал клубы)қақпашы ретінде шақыру алады. Қарағандыда бір маусым ойнағаннан кейін Португалия кетеді. 

2011 жылдан бастап  алматылық Қайрат футзал клубының ойыншысы. Қазақстанда 5 жыл тұрғаннан кейін Қазақстан азаматтығын алуға шешім қабылдайды. Қазақстанмен қатар Бразилия құрамасына да шақыру түседі. Ал 2013 жылдан бастап футзалдан Қазақстан ұлттық құрамасының ойыншысы боп келеді. Игитаның жолдасы Джулиана, қызы Клара. Қазақстанның еңбек сіңірген спорт шебері атағына ие болады. 

Игита 2024 жылы өтетін футзалдан Әлем Чемпионатының іріктеуінен өтіп, әлемдік додаға қатысу ұлттық құрамадағы шешуші жарыс болатындығын хабарлаған еді. Қайрат футзал командасымен де контракт 2024 жылға дейін

Жетістіктері
------------

* Қазақстанның чемпионы (4) : 2011/12, 2012/13, 2013/14, 2014/15.
* Қазақстанның чемпионатының күміс жүлдегері : 2010.
* Қазақстанның кубогының иеленушісі (5) : 2010, 2012, 2013, 2014, 2015.
* Қазақстанның суперкубоғының иеленушісі (2) : 2012, 2014.
* УЕФА кубогының иеленушісі (2) : 2013, 2015.
* Әлем суперкубоғының иеленушісі : 2014.
* Әлем суперкубоғының күміс жүлдегері : 2015.
* Еременко кубоғының иеленушісі : 2014.
* Еременко кубоғының қола жүлдегері : 2015
* "Tashkent Cup" турнирының жеңімпазы (4) : 2014
* Қазақстанның чемпионатының алды қақпашысы: 2009/10.
* Қазақстанның кубогының алды қақпашысы (3) : 2010, 2012, 2013.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Профиль спортсмена Вести
2. ↑  Бразильские футболисты в Казахстане
3. ↑  "Мой последний рывок". Игита сделал признание о своей карьере и сборной Казахстана
**Әл-МАРВАЗИ, Шариф аз-Заман Тахир** (11 ғ-дың 2 жартысы - 12 ғ-дың 1-ші ширегі) - орта ғасырда араб тілінде жазған табиағатты зерттеуші ғалым, дәрігер. Мервте туып өскен. Салжұқ сұлтаны Мәлік Шахтың (1072-92 ж.) және оның мұрагерінің сарайында дәрігер болған. Ол 1120 жылы жазылған «Табаий әл-Хайвани» (Хайуандар табиғаты) атты шығармасымен мәлім. Негізінен, зоология тақырыбына арналған бұл еңбектің бірінші бөлімінде адамзат нәсілдері мен география мәселелері пайымдалған. Онда Үндістан, Қытай, Тибет, Қиыр Шығыс елдері жайында қызықты деректер бар. Қытай мен түрік билеушісінің Махмуд Ғазнауиге елші жібергені туралы мәліметі ерекше назар аудартады. Әл-МАРВАЗИ, Шариф аз-Заман Тахир еңбегінің түріктер туралы тарауында оғыз, кимек, қырғыз, т.б. түрік тайпаларының орналасуы, шаруашылығы, рухани мәдениеті сипатталады. Сонымен қатар, Шу мен Талас өңірінде, Жетісуда жайғасқан қарлұқ тайпасының рулық құрамы жайлы мағлұмат құнды дерек болып табылады. 

1. ↑  "Тараз, Жамбыл облысы" энциклопедиясы, Алматы 2003
**«Ақ азу»** — америкалық жазушы Джек Лондонның шығармасы.

Мұнда ХІХ ғасыр соңында Аляскада қолға үйpeтiлгeн қасқырдың тағдыры жайлы баяндалады. Күшік кезінде ол шешесімен (Кичи деген есімі бар жартылай ит, жартылай қасқырмен) бірге үндістердің қолына түседі. Содан бері оны Ақ азу деп атайтын болады.

Ақ азудың бір-біріне ұқсамайтын иелері болады, ол төрт түрлі өмірді басынан өткереді: жануарлар әлемі — үндістер — Сылқым Смиттің қорқынышты әлемі — махаббат пен ақылдың әдемі әлемі. Қасқыр табиғи күшінің, мықтылығының, бейімделгіштігінің арқасында тірі қалады.

Романның бір ерекшелігі: оқиғалардың едәуір бөлігі Ақ азудың көзқарасынан көрсетіледі. Автор қасқырдың психологиясын және қылықтарының астарын ашып түсіндіреді.

1938 жылы роман қазақ тіліне аударылды. Әуезовтің «Көксерек» әңгімесінде осы романның әсері байқалады.

Экрандалуы
----------

Шығарманың желісімен алғашқы фильм 1925 жылы түсірілді, ол дыбыссыз болды.

Кейін дыбысты фильмдер де пайда бола бастады: 1936 жылы АҚШ, 1946 жылы КСРО, 1973 жылы Италия мен Франция осы аттас фильмдер түсірді.

1991 жылы Walt Disney Pictures түсірген фильм шығады. 1994 жылы фильмнің жалғасы шығады, бірақ оның романға қатысы жоқ болады. Осы жылдары бірнеше телехикая да түсіріледі.

2018 жылы Netflix үшін компьютерлік анимация қолдануымен түсірілген фильм де шығады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Әлем әдебиетімен астасқан туынды — «Ақиқат», 2021.
2. ↑  Джек Лондон Әдебиет порталында

Сілтемелер
----------

* White Fang
* Ақ азу (латын қаріппен) Мұрағатталған 11 қаңтардың 2022 жылы.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * к
* т
* ө
Джек Лондонның шығармалары |
| --- |
|  |
| Романдары мен повестері | 
«Жарқырауық» сапары • Қар қызы • Тектік сарын • Кэмптон—Уэс хаттары • Теңіз қорқауы • Ойын • Адам атаға дейін • Ақ азу • Темір өкше • Мартин Иден • Аптапты-шақ • Саяхат • Алқызыл оба • Жауыз айуан • Джон-арпа-дәні • Айлы алқап • «Эльсинордағы» бүлікшілік • Жұлдызаралық кезбе • Үлкен үйдің кішкене қожасы • Аралдардан шыққан Джерри • Майкл, Джерридің бауыры • Үшеудің жүректері |
|  |
| Әңгіме жинақтары | 
Қасқырдың баласы • Оның әкесінің құдайы • Аяздың балалары • Айжүзді • Балықшылар қарауылының хикаяттары • Өмірге құштарлық • Тыртық адам • Оңтүстік теңіздердің хикаяттары • Құдайлар күлгенде • Смок Беллью • Күннің баласы • Түнде туылған |
|  |
| Басқа шығармалары | 
Шыңыраудың тұрғындары • Жол • Революция • Джек Лондонның қазақшаға аударылуы |

 |
**Viessmann** — отбасылық Viessmann Werke GmbH & Co KG компаниясына тиесілі бренд. Бұл бренд әртүрлі типтегі ғимараттар мен құрылыстар үшін жылыту, салқындату және өнеркәсіптік жүйелерді шығарады. Компанияның негізгі өнімдері газды еденге орнатылатын және қабырғаға орнатылатын қазандықтар, сондай-ақ отынның әртүрлі түрлерін (табиғи газ, дизельдік отын, биодизель) пайдаланатын желдеткіш оттықтармен жұмыс істеуге арналған қазандықтар, бойлер (су жылытатын құрылғы) және автоматты жылу жабдықтарын басқару жүйелері.

Компания 11 елдегі 23 өндірістік бөлімшелерді бақылайды және оның өнімдері 74 елде қол жетімді. Viessmann компаниясының дүние жүзінде 32 еншілес ұйымы және 120 сату кеңсесі бар.

Дереккөздер
-----------
**Григорий Васильевич Александров** (1903 жылы 10 қаңтарда Екатеринбургте дүниеге келіп, 1983 жылы 16 желтоқсанда Мәскеуде дүниеден өткен) – совет кинорежиссері, актер, сценариші .

1948 жылы КСРО-ның халық әртісі атанған. 1941, 1950 жылдары бірінші дәрежелі сталиндік сыйлықтың лауреаты болады. 1973 жылы Социалистік Еңбек Ері атағын алады. 1954 жылы КОКП-тың мүшесі болады. 1912 жылдан бастап Екатеринбург опера театрында жұмыс істейді. 1917 жылы Екатеринбург музыкалық мектебін (скрипка класы бойынша) бітіреді. 1924 жылы сценарий бойынша жұмыс істеп, Эйзенштейннің бірінші фильміне көмектеседі. 1929 жылдан 1932 жылға дейінгі аралықта Эйзенштейн және оператор Э.К. Тиссемен бірігіп, АҚШ-та жұмыс істейді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
**Райт ағайныдылар** (ағылш. *Wilbur Wright* (1867—1912) және ағылш. *Orville Wright* (1871—1948)) — адам тарихындағы ең алғашықы ұшқыштар болып саналады. 19 ғасырдың аяғында автомобильдерде кеңінен қолданылған іштен жанатын қозғалтқыштардың жетілдірілуі жеңіл әрі қуатты авиациялық қозғалтқышты жасауға жол ашты. Оны ұшаққа алғаш болып америкалық ағайынды механиктер Уилбер мен Орвилл Райт пайдаланды. 

Орвилл жаңа заттарды құрастыруға құмар болатын. Ал бұл құлшыныс інісі екеуін жаңа жобаға итермелейді. 1889 жылы олар баспа құралын құрастырып, біраз уақыт күнделікті газетті баспадан шығарумен айналысады. Ал 1892 жылы велосипед моделін құрамдап, жеке дүкендерін ашады. Бұл өте сәтті бизнес болды және олардың әрі дизайнер, әрі инженер ретінде біліктілігін арттырды. 

Жаңа ғасырдың басында ұшудың мүмкіндіктеріне қызығушылық пайда болады. Осылай ағайынды Райттар алғашқы механикалық ұшу аппаратын жасауға кірісіп кетеді. Олар жаңа құрылғының әрі қуатты, әрі жеңіл, әрі басқару жабдығының қарапайым болуына аса көп көңіл бөледі.

Тәжірибе орны ретінде Солтүстік Каролинаның Китти Хоук деген желді аймағы таңдалып алады. Басты себеп желдің ұшақ текті құрылғыға демеу болуы еді.

Алғашқы көкке самғауы
---------------------

1903 жылы 17 желтоқсан
1903 жылы 17 желтоқсанда ағайынды Райттар тұңғыш ұшақтың жобасын аяқтап, оны іс жүзінде тексеріп көреді. Орвилл алғашқы ұшқыш болады. Ал инженер-құрастырушы Уилбер болады. Сол бір тарихи ұшақ «Ұшқыш» деп аталған. Орвилл 10,9 км/сағ. жылдамдықпен көкте 12 секунд (37 м биіктікте) самғайды.

Ағайынды Райттардың жетістіктері
--------------------------------

* 1903 – алғашқы оң нәтиже
* 1905 - Көкте жарты сағат үздіксіз ұша алатын көпқұрылымды ұшақты жасайды.
* 1908 – Орвилл Райт АҚШ-тың Вирджиния штатында әскери күштердің бақылауында ұшақтың аскери бағытта қолданылу мүмкіндіктерін көрсетеді.
* 1908 – Уилбер Ла Манш бұғазында 100 реттен астам ұшып, тәжірибе жасайды. Желтоқсанның 31 күні аспанда ең көп самғаған ұшақтың уақыты тіркеледі: 2 сағат, 19 минут.

Олардың 1903 жылы жаңа механикалық құрылғыны патенттеуге өтініші қабылданбай қалады. Дегенмен, олар жобаны одан әрі жетілдіріп, кейінірек патентке ие болады.

Қазіргі күнде Райттардың «Ұшқышы» АҚШ астанасы Вашингтон қаласындағы Ұлттық Әуе және Ғарыш Мұражайында көрмеге қойылған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Авиация тарихы Мұрағатталған 13 тамыздың 2015 жылы.  (ағыл.)
2. ↑  Johnson, Mary Ann. =On the Aviation Trail in the Wright Brothers' West Side Neighborhood in Dayton, Ohio Мұрағатталған 16 шілденің 2010 жылы. Wright State University, 2001.  (ағыл.)
3. ↑  BBC News: Flying through the ages  (ағыл.)
**Туба Бүйүкүстүн** (түр. *Tuba Büyüküstün* ; 1982 жыл 15 шілде , Түркия , Стамбул ) – түрік кино және театр актрисасы , және модель .

Өмірбаяны
---------

Туба Бүйүкүстүн 1982 жылы , 15 шілде күні Стамбул қаласында туған. *«Doğus» жоғарғы мектебін* бітіріп , содан кейін Мимар Синан атындағы бейнелеу өнері университетінде , киім-кишек және сахна көркі суретшісі мамандығында білім алды .

Мансабы
-------

Университетте оқағын уақытта ол белменді түрде *«Pantene», «Maximum Cart», «Kremini», «Molped»* сияқты атақты брендтер үшін жарнамаларда түсуді бастаған. Тез уақыт аралығында оны режиссер Томрис Гиритоглуның әмірі байқады. Тубаның сынапқа шығуы «Сұлтан Макам» телехикаясында болған. осыдан кейін ол «Çemberimde Gül Oya» телехикаясында , «Гюлизар», «Әке мен ұл» фильмдерінде түсті. Тубаның жұлдыздық сәті 2005 жылы «Жөкенің панасында» телехикаясында болған , осы телехикаяда ол Бюлент Иналмен жұпта басты рөлді ойнаған. Бүйүкүстүннің теледидардағы келесі жұмысы «Аси» телехикаясы болды , бұл телехикая 2007-2009 жылдар аралығында таратылған.Осы телехикаяда да ол басты рөлге ие болды , оның серітесі әйгілі актер Мурат Йылдырым болды. Ал 2010 жылы болса , Туба сыған әйелі Хасрет бейнесінде «Gönülçelen» телехикаясында ойнайды. 2014 жылдан бастап «Арам ақша мен махаббат» телехикаясында жұмыс орындайды .

Жеке өмірі
----------

2005 жылы Туба «Жөкенің панасында» телехикаясындағы әріптесі Бюлент Иналмен кездеседі , бірақ 2007 жылы осы жұп айырылысалы. «Аси» телехикаясының түсірілімдерінде Туба оператор – қоюшы Сами Сайданмен танысады. 2008 жылдан бастап олар кездесуді бастайды , ал 2010 жылы болса олар кездесулерді тоқтады. 2010 жылдың шілде айында , Парижда Туба актер Онар Сайлакқа үйленеді. Олардың романтикалық қарым-қатынасы «Gönülçelen» телехикаясының түсірілімдерінде басталады. 2012 жылдың 19 ақпан күнінде Туба екі егіз – Мая мен Топракты туады .

Фильмография
------------

* 2003 – Сұлтан Мкам – Несрин
* 2004 – Раушаннан оюлар – Зарифе
* 2004 – Гюлизар – Гюлизар
* 2005 – Махаббат жолы – Дениз
* 2005 – Әке мен ұл – Айсун
* 2005 – Емтихан – Зейнеп
* 2005-2007 - Жөкенің панасында – Филиз
* 2007-2009 – Аси – Аси
* 2010-2011 – Жүректі жайғайтын – Хасрет
* 2010 – Менің жүрегімде сұра – Эсма
* 2013 – 20 минут – Мелек
* 2014-2015 – Арам ақша мен махаббат – Элиф

Дереккөздер
-----------
**Тоқболат Төлепбайұлы Тоғысбаев** (1940-1996) — кескіндемеші, Қазақстанның еңбек сіңірген өнер қайраткері (1989 ж.).

1965 ж. Алматы көркемсурет училищесін бітірді (қазіргі Алматы сәндік және қолданбалы өнер колледжі). Тоқболат туған ел табиғатын бейнелеуде өзінің қайталанбас қолтаңбасын айқын аңғартты; заман мен адамды асқақ жырлаумен ұлттык бейнелеу өнері тарихында терең із қалдырды. Тоқболат қылқаламынан туған туындылары Республикалық, Бүкілодақтық және Халықаралық көрмелерінде қойылды, "Гүлмен қыз" (1965), "Дала әуені" (1966), "Соғыс триптихы" (1968), "Дала балладасы" (1972), Құрылысшылар сөзі", "Әншіл таулар" (1973), "Жас дәурен" (1975), "Ақын М.Шахановтың портреті" (1977), "Аспанда" (1978), "Жаңғырған дала" (1982-1986), "Жұмыстан кейін", "Әңгіме" (1984), "Ойын-сауық", "Думанды күндер" (1987) атты кескіндемелік шығармалары айшықты да арайлы әсемдігімен ерекшеленді. 1997 ж. кескіндемешінің туған ауданындағы орта мектепке (бұрынғы Блинков атындағы мектепке) оның есімі берілді.

Сондай-ақ ол «Ойшыл Абай» (1971, кенеп, майлы бояу, Қазақтың мемл. өнер музейі қоры), «Құнанбай Өскенбаевтың портреті» (1977, кенеп, майлы бояу, Абайдың мемл. қорық-музейі қоры), «Абай Құнанбаев» (1982, кенеп, майлы бояу, Қазақтың мемл. өнер музейі қоры) еңбектерін салды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: "Аруна Ltd." ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8
2. ↑  Абай. Энциклопедия. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясының» Бас редакциясы, «Атамұра» баспасы, ISBN 5-7667-2949-9
Жансая Әбдімәлік (2023)
**Жансая Әбдімәлік** (12 қаңтар, 2000, Алматы) — қазақ шахматшы қызы, он төрт жасында әйел гроссмейстер атанған. 

Суан тайпасының Бағыс руынан шыққан.

2012 жылғы жастар әлем чемпионатының күміс жүлдегері. 2011 жылғы 20 жасқа дейінгі санатта Азия чемпионатында екінші орын көрсетті (жалпы жарыста 6.5 ұпайдан үш ойыншы жинаған - Во Ти Ким Хун (Вьетнам), Жансая Әбдімәлік (Қазақстан) және Синит Челси (Индонезия). Бірақ қосымша көрсеткіштер бойынша орындар реті - вьетнам қызында 46.5, Әбдімәлікте - 43.5, ал Челсиде - 42.5.)  Жансая сәйкес жасы бойынша қыз балалар арасында екі дүркін чемпион атанған. 

Жансая бес жасында шахмат ойынының ережелерін үйреніп, жеті жасынан шахмат мектебінде жаттықтырушы Николай Перегудовтың жетекшілігімен әрі қарай шахмат бойынша өз білімін жеттілдірді. 2007 жылы қаңтарда өз жасындағы қыздар арасында Қазақстан чемпионы атанса, 2008 жылы да 8 жасқа дейінгі әлем чемпионатында 10/11 нәтижемен жеңімпаз атанды. Ол 2011 жылы 12 жасқа дейінгілер арасында 8/9 ұпай жинап, әйелдер арасында халықаралық шебер атағын алды, қыздар арасынды әлем чемпионы атанды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Шахматы. Жансая Абдумалик получила звание международного гроссмейстера среди женщин.
2. ↑  Жансая Абдумалик назвала свой ру - Шахматы  (орыс.).
3. ↑  Казахстанские СМИ дезинформируют: Жансая Абдумалик в реальности не становилась чемпионкой Азии, а заняла второе место.
4. ↑  Жансая АБДУМАЛИК. РАССТАВЛЯЯ ТОЧКИ НАД i.
**Қан топтары** – бір биологиялық түр дарабастары қанының иммуногенетикалық белгілері. Адамның қан тобы ұрықтың жатырда даму барысында қалыптасып, өмір бойы өзгермейді. Қан белогының құрамында агглютинин деп аталатын ерекше заттар болады. Олар a және b әріптерімен таңбаланады.

Барлық адамдардың қаны 4 топқа бөлінеді: I, II, III, IV. Қан беретін адамды - донор (латынша «donore» – сыйлаушы), қабылдайтын адамды – реципиент (латынша «recepiens» -қабылдаушы) дейді. Қаны I топка жататын адамдардың қанын барлық топқа (I, II, III, IV) аз мөлшерде (200-300 мл) құюға болады. II топқа жататындардың қанын III және IV топқа береді. III топтағылардың қанын III, IV топқа, ал IV топтағылардікін тек IV топқа құюға болады (10-кесте). Егер қан топтары сәйкес келмесе, эритроциттер желімденіп қалады да, аяғы сәтсіздікке ұшырайды. Қазіргі кезде қан құюда тек өз тобына сәйкес қан құйылады.Аза қаз

Жалпылама
---------

Қанды жеке топтарға бөлгенде эритроциттердің құрамындағы ерекше нәруызды антиденелердің мен плазмы құрамындағы ерекше нәруызды антиденелердің болуы қатаң ескеріледі. Егер "А" антингені мен "а" антиндесі мен "В" антингені мен "в" антинденесі кездесетін болса құйылған қандағы эритроцитердің желімденіп қан ұюы болады. қан тобы ешқашан өзгермейді және тұқым қуалайды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Әлімқұлова Р. Сәтімбеков Р. Ә 55 Биология: Жалпы білім беретін мектептің 8-сыныбына арналған оқулық. - 2-басылымы, өңделген, толықтырылған. - Алматы: Атамұра, 2008. - 320 бет. ISBN 9965-34-812-Х



|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * к
* т
* ө
Қан |
| --- |
|  |
| Қантүзілу | 
Сүйек майы • Эритропоэз • Тромбопоэз • Лейкопоэз (Гранулоцитопоэз • Лимфоцитопоэз • Моноцитопоэз) |
|  |
| Компоненттері | 
Қан плазмасы • Қан жасушалары • Эритроциттер • Тромбоциттер • 
Лейкоциттер: Гранулоциттер (Нейтрофилдер • Эозинофилдер • Базофилдер) • Агранулоциттер (Лимфоциттер (Т- • В- • NK-) • Моноциттер) |
|  |
| Биохимиясы | 
Қан топтары • Резус-фактор • Гематокрит • Қан сарысуы • Ацидоз мен алкалоз • Гипогликемия мен гипергликемия |
|  |
| Қан аурулары | 
Анемия • Лейкоз • Коагулопатия (Гемофилия • Виллебранд ауруы) • Гемобластоздар |

 |
**Ескене ауылдық округі** — Атырау облысы, Мақат ауданы құрамында болған әкімшілік бірлік. Құрамына Ескене ауылы кірді. Орталығы – Ескене ауылы болды.

Таратылуы
---------

2013-14 жылдары округ орталығы әрі жалғыз елді мекен - Ескене ауылы Атырау қаласына және Махамбет ауылына көшірілуіне байланысты округ те таратылды.

Халқы
-----

2009 жылғы санақ бойынша округте 528 адам тұрды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Атырау облысы Мақат ауданының Ескене және Байшонас елді мекендерін тарату туралы
2. ↑  [stat.gov.kz/getImg?id=WC16200032719 - 2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том]

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * к
* т
* ө
Атырау облысы Мақат ауданы ауылдық округтері |
| --- |
|  |
| 

 Бәйгетөбе •
 Доссор •
 Мақат
 |

 |
**Көйтендақ атырабы** (түрікм. *Köýtendag etraby*) — Түрікменстанның Лебап уәлаятындағы атырап.

Тарихы
------

1926 жылы тамызда Түрікмен КСР Керкі округіне қарасты **Шаршан ауданы** болып құрылған.

1930 жылы қыркүйекте Керкі округі таратылып, Шаршан ауданы Түрікмен КСР-іне тікелей бағынышты болды.

1933 жылы ақпанда Керкі округі қалпына келтіріліп, Шаршан ауданы оның құрамына енді.

1939 жылы қарашада Шаршан ауданы жаңадан құрылған Шарджоу облысының құрамына енді.

1943 жылы желтоқсанда Шаршан ауданы жаңадан құрылған Керкі облысына берілді.

1947 жылы қаңтарда Керкі облысы таратылып, Шаршан ауданы Шарджоу облысына қайтарылды.

1963 жылдың қаңтарында Шаршан ауданы таратылды, бірақ 1964 жылдың желтоқсанында Түрікмен КСР-не тікелей бағынышты болып қалпына келтірілді.

1970 жылдың желтоқсанында бұл аудан қайтадан қалпына келтірілген Шарджоу облысының құрамына енді.

1992 жылы Шаршан ауданы Лебап уәлаятының құрамына еніп, алдымен Шаршан атырабы, кейін **Көйтендақ атырабы** болып өзгертілді.

2022 жылдың 9 қарашасында жойылған Дәулетлі атырабының Достық қаласы, Әмудария және Керкіші ауылдары, Бұрғышы, Дашрабат, Сердар, Түрікменстан, Жалқым кеңесшіліктері Көйтендақ атырабына қосылды.

Әдебиет
-------

* Кулиев О. К. Административно-территориальное устройство Туркменистана (нач. XIX в.-1980 г.). Ашхабад: Ылым, 1989

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Түрікменстан Ұлттық Кеңесі Мәжілісінің қаулысы  (орыс.) (10 ноября 2022).(қолжетпейтін сілтеме)
**Халаш атырабы** (түрікм. *Halaç etraby*) — Түрікменстанның Лебап уәлаятындағы атырап.

Тарихы
------

1925 жылы қаңтарда Түрікмен КСР Керкі округіне қарасты **Халаш ауданы** болып құрылған.

1930 жылы қыркүйекте Керкі округі таратылып, Халаш ауданы Түрікмен КСР-іне тікелей бағынышты болды.

1933 жылы ақпанда Керкі округі қалпына келтіріліп, Халаш ауданы оның құрамына енді.

1939 жылы қарашада Халаш ауданы жаңадан құрылған Шаржау облысының құрамына енді.

1943 жылы желтоқсанда Халаш ауданы жаңадан құрылған Керкі облысына берілді.

1947 жылы қаңтарда Керкі облысы таратылып, Халаш ауданы Шаржау облысына қайтарылды.

1963 жылы қаңтарда Халаш ауданы таратылды.

1975 жылдың ақпанында Халаш ауданы Шаржау облысының құрамында қалпына келтірілді.

1992 жылы 14 желтоқсанда Халаш ауданы Лебап уәлаятының құрамына кіріп, **Халаш атырабы** деп аталды.

2017 жылдың 25 қарашасында Түрікменстан парламенті таратқан Қарабекауыл атырабындағы аумақ Халаш атырабының құрамына қосылды.

1. ↑  Түрікменстан Президентінің Жарлығы
2. ↑  *Межгосударственный совет по геодезии, картографии, кадастру, и дистанционному зондированию земли государств - участников СНГ.*  (ru) = Изменения географических названий Туркменистана. // *Изменения географических названий государств-участников СНГ* : Электронды бюллетень. — 2017. — Т. 10. — б. 47.
3. ↑  Парламент Туркменистана внёс изменения в административно-территориальное деление Лебапского велаята  (орыс.) (28 ноября 2017). Тексерілді, 14 сәуір 2018.
**«А» арнаулы мақсаттағы жасағы қызметі** (бұрын «Арыстан» қызметі) — ҚР Ұлттық қауіпсіздік комитеті төрағасының орынбасары - Қызмет директоры басқаратын Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің мекемесі.

Тарихы
------

«А» арнайы жасағы Президенттің қауіпсіздік қызметінің «А» бөлімі ретінде 1992 жылы 13 қаңтарда КСРО ыдырағаннан кейін және 1990 жылғы қазанда «Альфа» аймақтық тобы (КСРО МҚК) таратылғаннан кейін құрылды.

1993 жылдың сәуірінен бастап «А» бөлімі ҚР ҰҚК құрамына енгізіліп, «Арыстан» қызметі болып өзгертілді.

Бюджет, саны, сандық және сапалық құрамы, сондай-ақ Қазақстан Республикасы арнайы жасағының орналасқан жері құпия ақпарат болып табылады. Төмендегі мәліметтер маңызды дәлсіздіктерді қамтуы мүмкін.

Бүгінгі «Арыстанның» дайындығы мол халықаралық тәжірибеге негізделген, арнайы бөлімше қызметкерлері ФҚҚ Арнайы мақсаттағы орталық (АМО), америкалық ОББ және ФТБ, изралдік «ЯМАМ», ағылшындық АӘҚ және немістік GSG 9 базасында оқудан өтті. Жыл сайын бөлім қызметкерлері біліктілік емтиханын тапсырады. «Арыстандар» республикалық маңызы бар қалаларда — Астана мен Алматыда, сондай-ақ Каспийде (Ақтау қаласында) мұнай кен орындарында қауіпсіздікті қамтамасыз ету мақсатында орналасқан, каспийлік топта жауынгерлік жүзушілердің бөлімшесі бар.

### Негізгі міндеттері

* Қазақстан мүддесіне сай әскери іс-қимылдар жүргізу;
* Терроризммен күрес (терроризмге қарсы), кепілге алынғандарды ерекше қиын жағдайларда құтқару;
* Қазақстанның стратегиялық нысаналарын қорғау;

Тағы қараңыз
------------

* Көкжал — Республикалық ұланның арнайы мақсаттағы бөлімшесі
* Сұңқар — ҚР ІІМ арнайы мақсаттағы бөлімшесі

Сілтеме
-------

* Қазақстанның арнайы жасақтары туралы мақалалар
* «Хабар» телеарнасының «А» арнайы мақсаттағы жасағының 25 жылдығына арналған деректі фильмі
* «Альфа» антитеррорлық бөлімшесінің ардагерлер қауымдастығы Мұрағатталған 4 ақпанның 2020 жылы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік органдарының қызметін одан әрі жетілдіру жөніндегі шаралар туралы — Қазақстан Республикасы Президентінің 2016 жылғы 22 қарашадағы № 372қ Жарлығы
**Сұңқар** — ҚР ІІМ арнайы мақсаттағы бөлімшесі. 1998 жылы 11 мамырда құрылған. Тікелей Қазақстанның ішкі істер министріне бағынады.

Мақсаты
-------

Бөлімшенің негізгі жауынгерлік міндеттері:

* Қалалық жерлерде және автомобиль жолында ілесіп жүру жағдайында ерекше қауіпті қарулы қылмыскерлерді, террористік және бандиттік құралымдарды ұстау және жою.
* Кепілге алынған адамдарды босату және ел үшін стратегиялық маңызы бар нысандарға арнайы операциялар жүргізу.

2003 жылы Қазақстан Республикасы ІІМ алқасында күнделікті жұмысқа арналған «Арлан» бөлімшесінен бөлек «Сұңқарды» жеке құрамның едәуір шығыны мен құрбан болуына әкеп соқтыратын ең күрделі және тәуекелді міндеттерге пайдалану туралы шешім қабылданды.

Ұйымдық құрылым
---------------

Штаб-пәтері Астанада орналасқан, бүкіл Қазақстан бойынша 5 аймақтық кеңселер бар. Жаттығу жүйесі көп жағдайда РФ ІІМ «Витязь» ішкі әскерлерінің күрең береттер алуға емтихандарға дейінгі ресейлік арнайы бөлімдеріне ұқсас. Құрылымдық тұрғыдан алғанда, бөлімше жалпы саны 100 адамнан сәл асатын арнайы мақсаттағы ротаны қамтиды. 2004 жылы бөлімшені полковник А.Юрьев басқарды.

Тағы қараңыз
------------

* «Арыстан» — Қазақстан Ұлттық қауіпсіздік комитетінің арнайы мақсаттағы бөлімшесі
* «Бүркіт» — Ұлттық ұланның арнайы мақсаттағы жасағы
* «Көкжал» — Республикалық ұланның арнайы мақсаттағы бөлімше

Сілтеме
-------

* Арнайы мақсаттағы жасақтар сайты Мұрағатталған 17 мамырдың 2021 жылы.
* Орта Азия сайты
* Қазақстан әскери сайты
**Игорь Иванович Рогов** — Конституциялық Кеңестің Төрағасы.

Қысқаша өмірбаяны
-----------------

1950 ж. мамырдың 17-інде Әзірбайжанның Баку қаласында туған.
Орыс.

Әкесі – Рогов Иван Григорийұлы, қайтыс болған, әскери қызметкер, инженер-геолог болған. 
Анасы – Тагильцева Валентина Степанқызы, қайтыс болған, мұғалім болып жұмыс істеген.

С.М.Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің заң факультетін бітірген (1973), құқықтанушы.

Заң ғылымдарының докторы.

Докторлық диссертациясының тақырыбы: «Экономикалық қылмыспен күрестің мәселелер (қылмыстық-құқықтық және криминологиялық зерттеу)» (1991). Профессор (1994).
ҚР-ның Әлеуметтік ғылымдар академиясының академигі (2001).

Қазақ және неміс (ауызекі тіл) тілдерін біледі.

1967–1968 жылдары – Алматы ағаш өңдеу комбинатының станокшысы.

1973 жылдан – Алматы қаласы Әуезов аудандық ішкі істер бөлімінің тергеушісі.

1975 жылдан – С.М.Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университеті заң факультетінің ассисенті, аға оқытушысы, деканының орынбасары, доценті.

1990 жылдан – ҚР Президенті Кеңсесі мен Министрлер Кабинеті мемлекеттік-құқықтық бөлімінің консультанты, аға референті, құқық қорғау органдары секторының меңгерушісі.

1992 жылдан – ҚР Конституциялық соты төрағасының орынбасары.

1995 жылдан – ҚР Президентінің көмекшісі.

1997 жылдан – ҚР Президентінің Кеңесшісі. 2000 жылдан – ҚР Әділет министрі.

2002 жылдан – ҚР Президенті Әкімшілігі жетекшісінің орынбасары – ҚР Мемлекеттік-құқықтық Басқармасының бастығы.

2004 ж. маусымның 15-інде Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен Қазақстан Республикасы Конституциялық Кеңесінің Төрағасы болып тағайындалды.

Қазақстан криминологиялық қауымдастығының президенті.

Үйленген. Әйелі – Рогова Валентина Георгийқызы (1950 жылы туған), адвокат. Ұлы – Денис (1974 жылы туған), заңгер. Қызы – Светлана (1982 жылы туған), заңгер.

Ғылыми жұмыстары
----------------

«Шаруаға қырсыздық пен ысырапқорлыққа қарсы» (1987), «АӨК: тәртіп пен заңдылық» (тең авторы, 1989), «Экономика және қылмыстылық» (1991) кітаптарының, сондай-ақ конституциялық, қылмыстық құқықтың, процестің, криминологияның мәселелер арналған 90-нан астам ғылыми еңбектердің авторы. «Қазақстандағы экономикалық қылмыспен күрестің мәселелер» (1996), «Қазақстан Республикасының Қылмыстық құқығы» (1998), «Сыбайлас жемқорлықтың қарсы әрекетінің негіздері» (2004), «Қылмыс жасалуының себептері» (2004), «Қазақстанның Қылмыстық құқығы» – негізгі бөлімі (2003), «Қазақстанның Қылмыстық құқығы» – жалпы бөлімі (2005), «Қазақстандағы Конституциялық бақылау» (2005) және басқа кітаптардың тең авторы.

Марапаттары
-----------

* Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері.
* «Парасат» орденінің иегері,
* «Қазақстан Республикасының тәуелсiздiгiне 10 жыл»,
* «Тыңға 50 жыл»,
* «Астана» медальдарымен марапатталған.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* ҚР Конституциялық Кеңесі Мұрағатталған 17 шілденің 2007 жылы.
Қытайлардың басын шабу кезі, 1901 жыл
**Бас шабу** — тірі жанның басын денесінен бөлу. Басты шабу қасақана іске асуы мүмкін: ауыл шаруашылығында құсты сою үшін, эксперименттік жануарлардың декапитациясы кезінде, өлтіру немесе өлім жазасын орындау кезінде. Арнайы құрылғы — гильотинаны қолдану арқылы немесе балта, қылыш немесе қанжар секілді шабушы-кесуші құралдарды қолдану арқылы іске асады. Кездейсоқ бастың шабылуы жарылыс кезінде, автомобиль аварияларында немесе басқа да қайғылы оқиғалардың кезінде орын алуы мүмкін. Бас шабу арқылы өзін-өзі өлтіру аз болса да, кейде кездеседі: 2003 жылы Ұлыбритания тұрғыны өзі құрастырған гильотина арқылы өз-өзіне қол жұмсаған.

Басты шабу, егер оны өзінің немесе басқаның денесіне қан тамырларын тігу арқылы жалғамаса, күрт дамыған ишемия салдарынан бас миының тез арада өлуіне алып келеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Забой птицы Мұрағатталған 21 желтоқсанның 2009 жылы. (орыс.)
2. ↑  Приказ Минздрава КСРО ОТ 12.08.1977 N 755 О мерах по дальнейшему совершенствованию организационных форм работы с использованием экспериментальных животных(қолжетпейтін сілтеме) (орыс.)
3. ↑  BBC NEWS | UK | England | Tyne/Wear | Guillotine death was suicide (орыс.)
4. ↑  At the Cutting Edge of the Impossible (ағыл.)

Тағы қараңыз
------------

* Гильотина
**Ескене** — Атырау облысы, Мақат ауданы, Бәйгетөбе ауылдық округі құрамындағы ауыл, темір жол бекеті.

Географиялық орны
-----------------

Аудан орталығы — Мақат кентінен оңтүстік-батысқа қарай 77 км жерде орналасқан.

Тарихы
------

2017 жылы елді мекенге ауыл статусы берілді.

Халқы
-----

Станса жанындағы елді мекенде 45 тұрғын үй бар. 1989 жылы елді мекенде 155 адам тұрған. Тұрғындар саны - 183 адам (2004 ж.).

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 261 адамды (142 ер адам және 119 әйел адам) құрады.

Кәсібі
------

Стансаға міндеттелген жолдың бойында 54 адам жұмыс жасайды. Олардың 21-і жол жөндеушілері, 6-ы байланысшы, 4-і электр монтерлері, 8-і қозғалыс қызметіндегілер, 2-і медицина қызметкерлері, 13-і әртүрлі мамандық иелері. Олардың негізгі міндеттері тапсырылған жол аралығында жүк және жолаушылар поездарының бос тоқталысына жол бермеу, қозғалыс қауіпсіздігін камтамасыз ету, тұрақты байланыс орнату, қызметкерлерге қалыпты жұмыс жағдайын туғызу болып табылады.

| Ескене темір жол стансасы | Ескене. Жалпы көрінісі | Ескене темір жол стансасы | Ескене темір жол стансасы |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Атырау облысы Мақат ауданында Ескене ауылын құру туралы
2. ↑  1989 жылғы Қазақ КСР бойынша Бүкілодақтық халық санағының қорытындылары. 3 том
3. ↑  2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары
4. ↑  Мақат ауданы: Шежіре.-Алматы: "Исламнұр" баспасы 2004. ISBN 9965-9628-0-4


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * к
* т
* ө
Атырау облысы Мақат ауданы елді мекендері |
| --- |
|  |
| 

 Бәйгетөбе •
 Ескене •
 Доссор •
 **Мақат** 
 |

 |
Рихард Вагнер.**Вильгельм Рихард Вагнер** , нем. *Wilhelm Richard Wagner* (1813 ж. 22 мамыр, Лейпциг, Германия - 1883 ж. 13 ақпан, Венеция, Италия) — неміс композиторы, дирижері, музыка теорияшысы және жазушысы. Ол ең алдымен өзінің опералары (кейінірек олар музыкалық драма деп аталып кетті) арқылы белгілі. Вагнердің басқа ұлы опералық композиторлардан айырмашылығы, ол шығармаларының сценарийі мен либреттосын өзі жазған.

Вагнердің шығармалары, әсіресе оның шығармашылық еңбегінің соңғы бөлігінде жазылғандары контрапункттік текстурасымен, бай хроматизмімен, гармонияларымен, оркестрлеулерімен және лейтмотивтердің (белгілі бір кейіпкерлер, орындар немесе сюжеттің бұрылуларымен байланыстырылған музыкалық тақырыптар) кең қолдануымен ерекшеленеді. Вагнердің енгізген басқа да көптеген жаңалықтары еуропалық классикалық музыканың дамуына зор әсер етті.

Ол музыкалық ойға өзінің «жан-жақты өнер туындысы» атты тәлімі арқылы үлкен үлес қосты. Бұл әсіресе оның төрт операдан тұратын Нибелунгтардың сақинасы (1876) атты циклынан көрінеді. Вагнер тіпті өзінің ойларын толық жүзеге асыра алу үшін Байройт қаласында өзінің жеке операсын да ашты.

сиямен жазылған колы

Өмірбаяны
---------

Вильгельм Ричард Вагнер отбасының кенже баласы болды, оның бес әпкесі мен үш ағасы болды. Оның әкесі Карл Фридрих Вагнер (1770-1813) полицияда қызмет еткен, атасы кеден қызметкері болған. Болашақ композитор дүниеге келгеннен кейін алты ай өткен соң, әкесі қайтыс болып жесір әйелі Йоханна Розина Вагнер (нем. Johanna Rosina Wagner, 1774-1848) және тоғыз бала дерлік қаражатсыз қалды. Өмір сүру үшін әкесінің зейнеткерлігіне өмір сүрді. Өгей әкесі актер Людвиг Гейердің әсерінен (нем. *Ludwig Geyer*) (1779—1821) Ричард Вагнер, Әулие Николай мектебінде білім алды (1828—1830) содан кейін Сент-Томас мектебінде (1830-1831). 1828 жылдан бастап ол Кристиан Готлиб Мюллердің басшылығымен үйлесімінде, содан кейін Әулие Томас Теодор Вайнлиг шіркеуінің канторында композицияны зерттей бастады. 1831 жылы ол Лейпциг университетінде музыка оқуға кірісті. 1842 жылдары ол Магдебург театрында хормейстер болып жұмыс істеді.

1864 жылы Бавария королі Людвиг II оған ие болып, оның қарыздарын төлеп, оны одан әрі қолдады. Мюнхенге көшіп, "Нюрнберг шеберлері" комикалық операсын және "Нибелунг сақинасының" "Зигфрид" және "құдайлардың өлімі" операсының соңғы екі бөлігін аяқтады.

Байройтта жерленген. Палазцо Вендрамин-Калерджиде қазір оған арналған мұражай бар.

Некесі және балалары
--------------------

Бірінші жұбайы-Кристина Вильгельмина ("Минна") Планер (1809-1866), театр актрисасы. Балалары болған жоқ.

Екінші әйелі- Франческа Гаетана Косима Лист (1837-1930), композитор Ференц Листтің қызы. Вагнермен 1870 жылы некеге тұрды. Үш баласы болды:

1. Изольда Жозефа Людовика (1865—1919).
2. Ева Мария (1867—1942)
3. Зигфрид (1869—1930)