recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Әндіжан** (өзб. *Andijon, Андижон*) — Өзбекстандағы Әндіжан облысының әкімшілік орталығы. Халық саны — 425 500 мың адам (2017 жыл).

Географиясы
-----------

Әндіжан, түсірілген жылы белгісіз
Қала Ферғана жазығының шығыс бөлігінде, Андижансай өзенінің бойында орналасқан. Ташкенттің оңтүстігінен 260 км қашықтықта, Ош қаласының солтүстік-батысынан 40 км қашықтықта жатыр.

Әндіжан қаласы жоғары сейсмикалық аймақта орналасқан

Тарихы
------

Андижан Ферғана жазығындағы ежелгі қалалардың бірі. Оның негізі қаланған уақыт белгісіз. Тарихи жазбаларда оның атауы 9-ғасырдан бастап "**Андукан**" атауымен кездесе бастады. XV ғасырдан бастап қала атауы **Андиган** болып өзгеріп, феодалды мелекеттің астанасы болды. 

1483 жылы Андижанда Ұлы моғолдар мелкетінің негізін салушы және "Бабыр-наменің" авторы Бабыр хан өмірге келген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Әндіжан хәкімінің ресми сайты
2. ↑  Количество населения в Андижанской области по состоянию на 1 января 2017 года
3. ↑
**Инфрадыбыс** (лат. іnfra – төмен, астында) – жиілігі адам еститін дыбыс толқыны жиілігінен төмен (16 Гц-тен төмен) серпімді толқын. Амплитудасы үлкен И-тар жер сілкіну, су асты, жер асты қопарылыстары, қатты дауыл кезінде, цунами толқындарынан, т.б. пайда болады.

Бұл дыбыстарды адам құлағы қабылдамайды, бірақ олар белгілі бір дәрежеде адам организміне әсер етеді. Мысалы, 5 Гц-тен 9 Гц-ке дейінгі жиілік аралығында инфрадыбыстар бауырдың, асқазанның, көкбауырдың тербеліс амплитудаларын арттырады, көкірек қуысында ауыртпалық туғызады, ал 12—14 Гц жиіліктерде құлақта шуыл пайда болады. Инфрадыбыстардың адам организміне кері әсері болғандықтан, олар техникада кеңінен қолданыс таппаған.

Алайда инфрадыбыстардың бірнеше жүздеген километрге таралу мүмкіндігі оның әскери мақсатта, балық аулау кәсібінде пайдаланылуына жол ашты. Теңізде туындайтын инфрадыбыстарды медуза, су шаяны тәріздес теңіз жәндіктері жақсы қабылдайды.

Инфрадыбыстардың әсерінен қорғану жолдарының бірі — дыбысты естілетін жиіліктер аймағына көшіру. Ол үшін әртүрлі құрылғылардың қатаңдығы арттырылады, резонанстьж, камералық сөндіргіштер пайдаланылады.
Tetrahymena thermophila
**Инфузориялар** — бұл типке көп ұсақ кірпікшелері бар қарапайым жәндіктер жатады, 7000-нан астам түрі белгілі. Бұлардың ерекшелігі - денесінде екі түрлі ядросының болуы - үлкен вегетативті ядро макронуклеус және кішкене генеративті - микронуклеус.

Инфузориялыларға конъюгация процесі тән. Инфузориялылар кірпікшелерімен қозғалатын қарапайымдар тобына жатады.

Инфузориялар типі екі класқа бөлінеді. Кірпікшелі инфузориялар - Ciliata және сорғыш инфузориялар - Suctoria. Кірпікшелі инфузориялардың кірпікшелері тіршілік циклының барлық кезендерінде болады, ал сорғыш инфузориялардың даму циклының алғашқы кезеңінде ғана кірпікшелері болады да, содан кейін жойылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Дәуітбаева К. Ә.Омыртқасыздар зоологиясы. Оқулық. - Алматы: 2004. ISBN 9965-749-11-6
**Әндіжан округі** (өзб. *Andijon okrugi*) — 1926-1930 жылдары болған Өзбек КСР әкімшілік-аумақтың бірлігі.

Әндіжан округі 1926 жылы құрылған. Округ орталығы болып Әндіжан қаласы бекітілді.

1929 жылғы жағдай бойынша округ 12 ауданға бөлінді: Әндіжан, Арабан, Ассаке, Балықшы, Жалалқұдық, Ізбаскент, Қасансай, Қорғантепе, Нарын, Шаһарихан, Шорқорған, Жаңақорған.

1930 жылы 30 шілдеде КСРО-ның көптеген округтері сияқты Әндіжан округі да таратылды. Оның аудандары Өзбек КСР тікелей бағыныстылығына берілді.

Округ халқының саны 1926 жылы 794,3 мың адамды құрады. Оның ішінде өзбектер – 593 140; қырғыздар – 46 274; қыпшақтар – 27 857; түркілер – 18 437; орыстар – 15 884; қарақалпақтар – 14 043; татарлар – 2476; тәжіктер – 28 249.

Дереккөздер
-----------



* КСР Одағының әкімшілік бөліністері. М. 1929.
**Әндіжан Қажыбайұлы Ізмұханов** (1931 жыл 1 қаңтар, Сырым ауданы, Жымпиты) - дәрігер, ғалым, өнегелі ұстаз.

Еңбек жолы
----------

Алматы мемлекеттік медицина институтының емдеу факультетін бітірген. Еңбек жолын Батыс Қазақстан облысы Бөрлі ауданындағы «Пугачев» кеңшарында дәрігерліктен бастаған. 1956 жылдан 1999 жылға дейін А. Сызғанов атындағы Қазақ клиникалық және экспериментальды хирургия ғылыми зерттеу институтында ғылыми қызметкер, бөлім меңгерушісі, бас маман. 1985 - 1987 жылдары осы институттың директоры. 1967 жылы медицина ғылымдарының кандидаты атанды. 200-ден аса ғылыми еңбегі жарық көрген. Зерттеу жұмыстарының негізгі бағыттары - зақымдалған тамырлар, қолқа және жүрек тамырларын емдеу тәсілдері. Қазір әл-Фараби атындағы ҚазҰМУ-дің биология факультетінде дәріс оқиды.

Марапаттары
-----------

«Ревматизмнен пайда болған жүрек ақауын емдеу» монографиясы (1981) үшін әл-Фараби атындағы медальға және Қазақ КСР Денсаулық сақтау министрлігінің I дәрежелі дипломына ие болған. 1966 жылы «Құрмет белгісі», «Еңбек Қызыл Ту» ордендерімен, түрлі медальдармен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Батыс Қазақстан облысы. Экциклопедия. Толықтырылған 2-ші басылымы. - Алматы: "Арыс" баспасы, 2010. - 580 бет + 32 бет түрлі түсті суретті жапсырма. ISBN 978-601-291-049-0
**Трудовик колхозы** - Жамбыл қаласы, Қордай ауданында 1935 жылы құрылған колхоз. Орталық мекені Кимшиш ауылы. Негізі өндірістік бағыты - қант қызылшасын өсіру, оған қосымша сүт алу бағытындағы ірі қара және қой шаруашылығымен айналысады. Ауыл шаруашылығына пайдаланатын жерінің жалпы ауданы 47 963 га, оның 7237 га-сы жыртылған. Шаруашылықта 91 трактор, 69 жүк автомобилі, 20 астық, 8 қызылша комбайны, т.б техника,3628 ірі қара ,оның ішінде 1100-і сауын сиыр, 3650 шошқа, 753 жылқы, 35 мың қой мен ешкі бар. 11 бесжылдықта орта есеппен, жылына 7,9 мың т астық, 13,8 мың т ет, 130 т жүн өндіріп, мемлекетке 3,3 мың т астық, 13,8 мың т қант қызылшасын, 1862 т сүт, 848 т ет, 130 т жүн өткізді. Егілген 540 га қант қызылшасының әр гектарынан 254,6 ц-ден түсім алған. Ауыл шаруашылығының жалпы өнім мөлшері, орташа жылдық есеппен 4,8 млн соманы құраған. Колхозда екі мектеп, үш балалар бақшасы, үш клуб және т.б мәдени тұрмыстық қызмет көрсету органдары бар. 39 адамы СССР ордендерімен және медальдармен, оның ішінде бесеуі Ленин орденімен марапатталған.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ ССР қысқаша энциклопедиялық-2 том-Қазақ Совет энциклопедиясының бас редакциясы-Алматы,1987-
**Жозе Босингва да Силва** (порт. *José Bosingwa da Silva*; 24 тамыз 1982 жыл, Киншаса, Заир) — португалиялық футболшы, қорғаушы.

Карьерасы
---------

### Челси

2008 жылы ол «Челсиге» ауысты, оның жаттықтырушысы Луис Фелипе Сколари болды. Ол үшін клуб 14 миллион фунт төледі. Босингва маусымның бірінші жартысында 2 гол соқты.

2009/10 жылғы маусымда «Астон Виллаға» қарсы матчта ауыр жарақат алып, бір жылдай емделді. Жарақат алғанға дейін ол әлемдік футболдың ең жақсы қорғаушыларының бірі боп саналған-ды. Ол "Вулверхэмптон Уондерерспен" матчта алаңға оралды және бірден өзінің ең жақсы футболын көрсетті.

2011 жылдың жазында оның келісімшарты бір жылға ұзартылды. Жаңа жаттықтырушы, жерлесі Андре Виллаш Боаштың басшылығымен Хосе қайтадан алаңға шыға бастады. Ойыншы бұған дейін клубпен келісім шартты ұзартуға ниет білдірген. 2008 жылдан бастап "Челси" сапында 100-ден астам матч өткізіп, 3 гол соқты. 2011/12 жылғы маусымда ойыншы Паулу Бенто жаттықтырған кезде өз елінің ұлттық құрамасында ойнаудан бас тартты. 2012 жылдың 24 мамырында «Челси» ресми сайтында келісімшарт аяқталғаннан кейін (30 маусым) Босингва клубтан еркін агент ретінде кететіні туралы айтылды.

### Ұлттық құрама

2004 жылы жазғы Олимпиада ойындарына қатысты.

2008 жылғы Еуропа чемпионатына қатысты.

Жетістіктері
------------

**Порту**

* Португалия чемпионы ( **4** ): 2003/04, 2005/06, 2006/07, 2007/08
* Португалия Кубогының иегері: 2005/06
* УЕФА Чемпиондар Лигасының жеңімпазы: 2004 ж
* Португалия Суперкубогының иегері ( **3** ): 2003, 2004, 2006

**Челси**

* Премьер-лига чемпионы : 2009/10
* FA Кубогының иегері ( **2** ): 2009, 2012 жж
* Супер кубоктың иегері : 2009 ж
* УЕФА Чемпиондар Лигасының жеңімпазы: 2012

Дереккөздер
-----------

1. ↑

Сілтемелер
----------

* Футболшының профилі
**Жобалауға берілетін тапсырма (кәсіпорындарды, үйлерді, ғимараттарды)** — белгіленген техника-экономикалық жағынан негізделген (тэд) немесе техника-экономикалық есептеулердің (тэе) және құрылыс салуға арналған жоба-сметалық құжаттың сапасын бағалау жөніндегі ереже талабы негізінде бас жобалаушының қатысуымен жобалауға тапсырма берушінің жасаған құжаты. Жобалауға берілетін тапсырма өндірістік маңызы бар объектілер туралы мынадай негізгі мағлұматтар мен талаптар көрсетілуі қажет. 

1. жобалаудың дәлелдері;
2. құрылыстың басталу мен аяқталу мерзімдері;
3. құрылыстың ерекшелік жағдайлары;
4. жобалаудың кезеңділіктері;
5. саралау негізінде жобалаудың бірнеше шешімдерін жасау және тағы сол сияқты..

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Орысша-қазақша түсіндірме сөздік. (Тау-кен ісі, кен байыту және металлургия салалары бойынша) Жалпы редакциясын басқарған Ә. Бектібаев. Алматы: Ғылым, 1999.ISBN5—628—00001—9
**ФОРМАНИТ** (Австралия геологы Форманит Форманның құрметіне аталған) — оксидтер тобына жататын минерал. Фергусонитпен бір изоморфтық қатар түзуге қатысады. Құрамы: Y(Ta,Nb)O4. Тетрагондық сингонияда кристалданады, кристалл күйінде сирек кездеседі. Көбінесе түйіршікті агрегаттар түрінде ұшырасады. Түсі күңгірт қара, мөлдір емес, шыныдай жарқырайды, қатт. Моос шкаласы бойынша 5,5 — 6,5, тығызд. 7,03 г/см3, жіктілігі жетілген, морт сынғыш. Алғаш Австралияда кесекті шөгінді тау жыныстары арасынан табылған. Қазақстанның Тарбағатай өңірінде Ақжайлау гранит сілемдеріндегі пегматиттерде эвксенитпен бірге кездеседі. Металл кентасы ретінде және аз мөлшерде зергерлік бұйымдар жасауда қолданылады.

Дереккөздер
-----------

«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9 IX том
**Формоса Республикасы** немесе **Тайвань Республикасы** — 1895 жылы болған өзін-өзі жариялаған қысқа мерзімді мемлекет. Бүкіл Тайвань аралын қамтыды. Сол 1895 жылы аралды Жапония басып алды.

Аралдың жапондарға берілуі (Симоносеки келісімі) бүкіл Тайваньда жаппай наразылық тудырды. 1895 жылы 23 мамырда бір топ қытай шенеуніктері мен шэньши Тайвань тәуелсіздігін жариялады. Аралдың бұрынғы губернаторы Тан Цзинсун президент болды. Осылайша Цинь империясының әскерлері шартты бұзбай Жапонияға қарсы соғысуға еркін болды. Қарулы күштердің басшысы болып Қара туды әскерінің бұрынғы қолбасшысы Лю Юнфу тағайындалды. 29 мамырда Жапония Тайваньға басып кірді. Бұл күні жапондықтар Цзилун маңына қона бастады. 3 маусымда қала империяның қол астына өтті. Тан Цзинсун мен вице-президент Цю Фэнцзя құрлыққа қашып кетті. Маусым айының соңында Республика әскерінің қалдықтары Тайнаньға жиналып, Лю Юнфуды президент деп жариялады. Қазан айында Жапония Формосан әскерін жойып, Тайнаньды бақылауға алды.

Әдебиет
-------

* *О. Е. Непомнин* «История Китая: Эпоха Цин. XVII — начало XX века» — Москва, издательская фирма «Восточная литература» РАН, 2005. ISBN 5-02-018400-4
* «История Востока» в 6 томах. Том IV «Восток в новое время (конец XVIII — начало XX в.)». Книга 2 — Москва, издательская фирма «Восточная литература» РАН, 2005. ISBN 5-02-018473-X
* «История Китая» п/ред. А. В. Меликсетова — Москва, издательство МГУ, издательство «Высшая школа», 2002. ISBN 5-211-04413-4
**Луис Рикардо да Силва** (порт. *Luiz Ricardo da Silva*; 12 қараша 1984, Пиражуи, Бразилия) — бразилиялық футболшы, қорғаушы.

Карьерасы
---------

2013 жылы 30 қаңтарда "Астана" клубымен келісім шарт жасасты. Сол жылы Қазақстан Премьер лигасындағы ең қымбат ойыншы атанды. Клуб сапындағы тұңғыш ойынын Қазақстан суперкубогында "Шахтерға" қарсы өткізді. Бұл ойында "Астана" 2:3 есебімен ұтылып қалды. 

Жалпы "Астана" сапында 28 рет чемпионат ойындарында алаңға шықты. 2014 жылы жазда клубтан кетті.

Жеке өмірі
----------

Ата анасы ажырасқан, Зелао анасының қолында өскен. Орыс қызына үйленген, бір қызы бар.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Тransfermarkt.com
2. ↑

Сілтемелер
----------

* Профилі
Линди Гринвуд (ағыл. Lyndie Greenwood , туған. 6 маусым 1983) — канадалық теледидар актрисасы. Гринвуд әлемге көбінесе The CW «Никита» сериалындағы Сони және Fox «Сонная лощина» сериалындағы Дженни Миллс рөлімен әйгілі.

Гринвуд 1983 жылы 6 маусым күні Торонто қаласында өмірге келген. Торонттық университетті 2006 жылы бітірген. Мансаптың басында «Копы-новобранцы» және «Горячая точка» канадалық сериалдарда ойнаған. 2011 жылы «Никита» сериалында екінші пландық рөлге ие болған. Бұл проект жабылғаннан сон, «Сонная лощина» сериалындағы басты әйел кейіпкердің қарындасының рөлін алды. 2014 жылы екінші сезоннан бастап осы сериалда басты актерлік құрамға енді.

Дереккөздер
-----------

Линди Гринвуд
**Құрғақ сасыр**, ксероморфты сасыр (лат. *Ferula xeromorpha*) – шатыршагүлділер тұқымдасының сасыр туысына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанда тек Алатауда (Ақтөбе облысы Байғанин ауданы) кездеседі. Таудың қиыршықты және ұсақ тасты беткейлерінде өседі. Биіктігі 70 см-дей, жуан тамырлы, оның сыртын бұрынғы болған жапырақтары жауып жатады. Сабағы орта шенінен бұтақтанады, бұтағы жоғарылаған сайын қысқара береді. Жапырақтары қалың, етжең, ұзақ уақыт солмайды. Тамыр түбінен шығатын жапырақтары ромб сияқты, оның үш рет тілімденген жапырақ тақталары болады. Гүлдері сары түсті, олар шатырша гүлшоғырына топтасады. Шатыршасы 10 гүлден тұрады. Тұқымынан көбейеді. Мамыр айында гүлдеп, маусымда жемістенеді. Жемісі эллипс тәрізді (ұзындығы 10 мм, ені 5 мм), бізге ұқсас қырлары болады. К. с. өте сирек кездесетін эндемик өсімдік болғандықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген.

Дереккөздер
-----------
Өмірбаяны
---------

**Зейнолла Шүкіров** (1927 жылы ақпан айының он алтыншы жұлдызында Қызылорда облысы, Арал ауданында дүниеге келіп, 1970 жылы желтоқсан айында Қызылорда облысында дүниеден озады.) - ақын. Науқастығына қарамастан өз бетінше білімін көтеріп, жазушылықпен, ақындықпен айналысқан.

Шығармашылығы
-------------

Алғашқы жинағы "Менің достарым" 1955 жылы шықса, кейін өмір сырын ұғындыратын "Теңіз жыры" кітабы 1960 жылы шығады. Оның "Арал дәптері", "Алау", "Сағыныш", "Адам-Жер-Ана" т.б өлең кітаптары бар. "Тоғысқан тағдырлар", "Жүрекке әмір жүрмейді", "Ғажайып құмыра" , "Сырлы дүние атты хикаялары", "Ізгілік іздер", "Жас жесір", "Қиын түйін" повестері мен "Өткелдер" атты романы жарық көрген. Бірқатар өлең дастандары орыс тіліне аударылған.

Марапаттамаcы
-------------

Ол 1977 жылы Қазақстан Жоғары Кеңесінің Құрмет грамотасымен марапатталады.

1. ↑  Қазақ әдебеті энциклопедиялық анықтамалық - Аруна баспасы - Алматы - 2005ж.
*Senegalia senegal*
Қараған шайыры
**Гуммиарабика** (лат. *gummi* – шырын және лат. *arabicus* - арабтық) немесе **гумми арабикус** немесе **қараған шайыры** - Аравия мен Батыс Азияда жабайы түрінде өсетін қараған талдарының екі түрінен: Senegalia (Acacia) senegal және Vachellia (Acacia) seyal ағаштарынан бөлініп, ауада қататын мөлдір, қою, тұтқыр сұйық зат. Ертеде резенке ретінде кең қолданған. 

Гуммиарабик суда ерігенде жабысқақ, әлсіз қышқыл ерітіндісін түзетіндіктен, ол су қосып қыздырғанда аутогидролиз процесіне ұшырап, гидролиз нәтижесінде түрлі сахаридтерге ыдырайды. Гуммиарабик – полиэлектолит, сондықтан оның ерітінділерінің тұтқырлығы өте жоғары. Оны ертеден көптеген өнеркәсіп саларында желім ретінде пайдаланған; полимерлер өндірісінің дамуына байланысты оның маңызы кеміп келеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы, 7 том
**Черский жотасы**, Черский тізбектері - Азияның солтүстік-шығысындағы таулы аймақ, Сібірде, Ресей жерінде. Яна өзенінің төменгі ағысынан Колыма өзеніне дейін Яна-Оймякон таулы қыраты мен Мома-Селеннях тауаралық ойысы аралығында. Ұзындығы 1600 км, ені 400 км-дей. Солтүстік-батыс бөлігі Яна, Индигирка өзендері аралығында Хадаранья (2085 м), Тас-Хаяхтах (2356 м), Чемалгин (2547 м), Боронг (2681 м), Силяп (2703 м), т.б. жоталардан тұрады. Оңтүстік-шығысы қырыққа жуық жота мен массивтен құралады, ең ірілері - Улахан-Чистай (ең биік жері Жеңіс тауы, 3147 м), Черге (2332 м), т.б. Черский жотасы мезозой қатпарлығында көтеріліп, протерозой мен төменгі палеозойдың метаморфты жыныстарынан, пермь, юра, триас құмдақтары мен тақтатастарынан тұрады. Мезозойлық құрылымдар жаңа, қайнозойлық жарықтармен тілімденген. Жотаның осы күнгі морфоқұрылымы қатпарлы-жақпарлы. Таулардың жоғарғы бөліктерінде жер бедерінің альпілік, мұздық пішіндері таралған. Мұзданудың жалпы ауданы 157 км². Климаты тым континенттік, қатаң. Қаңтардың орташа температурасы - 34-40°С (температура төмендегенде -60°С). Жазы қысқа, салқын. Шілденің орташа температурасы 3°-тан 12-13°-қа дейін. Жылдық жауын-шашын мөлшері 300 мм-ден 600-700 мм-ге дейін. Тау беткейлерінда балқарағай ормандары, оңтүстігінде қайың орманы өседі. Жоғарғы бөлігін төселмелі самырсын орманы, одан жоғары мүкті, бұталы тау тундрасы мен суық тасты шөл алып жатыр. Алтын, қалайының кең орындары бар. Сібір жерін зерттеуші орыс ғылымы И.Черскийдің есімі берілген.

Дереккөздер
-----------


 Қазақстан ұлттық энциклопедия. 9 том. Алматы, 2007.
Фукуяма туы
Фукуяма
**Фукуяма** (жап. 福山市 *Фукуяма-си*) — Хиросима  префектурасында орналасқан Жапония қаласы. Халқы 461 417 адам (1 шілде, 2014), халықтың тығыздығы - 890,53 адам/км², қала аумағы - 518,14 шаршы шақырым. Қаланың сиволы - мелия ацедарах ағашының бейнесі, гүлі - раушан гүл.

Географиялық орны
-----------------

Қала Херосима префектурасында, Хонсю аралында Тюгоку аймағында орналасқан. Ол [Ономити]], Футю, Касаока, Ибара, Митоё, Канъондзи қалаларымен және Дзинсекикоген, Камидзима ауылдарымен шектеседі.

Халық
-----

Қала тұрғындары 461,417 адам (2014 жылдың 1 шілдесінен), және тығыздығы - 890.53 адам / км². 1980 жылдан 2005 жылға дейін халықтың өзгерісі жүреді.

|  |  |
| --- | --- |
| 1980 | 425 675 адам |
| 1985 | 441 502 адам |
| 1990 | 445 403 адам |
| 1995 | 453 791 адам |
| 2000 | 456 908 адам |
| 2005 | 459 087 адам |

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* 

* Ортаққорда бұған қатысты медиафайлдар бар: **Фукуяма**
* Ресми сайты (жап.)
**Clubhouse**
=============

```
  **Clubhouse**- дауыстық байланысқа негізделген әлеуметтік желі Мұрағатталған 20 ақпанның 2017 жылы.. Әлеуметтік желі 2020 жылы "Alpha Exploration Co" бағдарламалық жасақтамасын жасаушылар іске қосты.
```

```
 2020 жылдың желтоқсан айындағы жағдай бойынша бағдарлама шамамен 100 миллион долларға бағаланды. 2021 жылғы 21 қаңтарда бағалау бір миллиард АҚШ долларын құрады.
```

Тарихы
------

```
  IOS үшін Clubhouse  2020 жылдың сәуірінде іске қосылды. Бағдарлама COVID-19 пандемиясының алғашқы айларында, әсіресе Andreessen Horowitz венчурлық фирмасынан 12 жылдың мамыр айында 2020 миллион долларлық A сериясынан кейін танымал болды. 2020 жылғы желтоқсандағы жағдай бойынша әлеуметтік желіде 600 мың тіркелген пайдаланушысы болды және ол тек шақыру бойынша қол жетімді болды.
  Бағдарлама Германияда кең шеңберлерде 2021 жылдың қаңтарынан бастап қолданыла бастады, сол кезде екі неміс подкасттардың жетекшілері Филипп Клёкнер мен Филипп Глеклер Telegram топтары арқылы шақыру тізбегін іске қосып, платформаға неміс әсер етушілерін, журналистерін және саясаткерлерін тартты.
```

Android-та Clubhouse
--------------------

```
  "ВКонтакте" - ді Android үшін жасаушы және бұрынғы әзірлеуші Григорий Клюшников OC Android үшін ашық коды бар Clubhouse қосымшасының нұсқасын жасап, оны ең үлкен веб-сервис IT-жобалар хостингіне және олардың бірлесіп жасаған зерттеме GitHub-қа жариялады.
  2021 жылдың қаңтарында компания "жақында" Android қосымшасында жұмыс істей бастайды деп жариялады. Clubhouse танымалдылығы Илон Маск GOOD TIME клубына сұхбат бергеннен кейін айтарлықтай өсті.
```

Функционалдық сипаттамасы
-------------------------

```
  Clubhouse әртүрлі тақырыптар, ток-шоулар, музыка, желі, танысу, қойылымдар, саяси пікірталастар және т.б. туралы әңгімелері бар клубтар мен виртуалды бөлмелердің кең таңдауын ұсынады. Пайдаланушыға жазыла отырып, сіз ол орналасқан «бөлменің» тізімін көре аласыз.Қосымшада сіз клуб үйінде виртуалды әңгімелер жүргізетін Дрейк, Кевин Харт, Тиффани Хэддиш, Марк Цукерберг Мұрағатталған 20 ақпанның 2017 жылы. сияқты танымал адамдарды көре аласыз.

```
**"Бук" зенитті зымыран кешені**

**"Бук" зымырандар жүйесі** әуе күштерін жоюға арналған, өздігінен қозғалатын орташа ауқымды зымыран тобына жатады. Бұл жүйені жасау Кеңес Одағы кезінде басталып, Одақ ыдыраған соң Ресей Федерациясы тарапынан жалғасты. Жүйе ұшатын зымырандар, бағдарламаланған бомбалар, бекітілген және айналмалы қанаттары бар ұшақтар мен ұшқышсыз басқарылатын әуе кемелеріне қарсы жасақталған.

Қолданысқа енгізілгеннен бері "Бук" зымырандар жүйесі үнемі дамумен келеді, оның қазіргі кездегі атауы - **9К37М2 "Бук-М2".** "Бук" зымырандар жүйесі "Куб" зымырандар жүйесінің орынын басты. Қос жүйенің функционалдық ұқсастықтары нәтижесінде 9К37-1 "Бук-1" жүйесі жасап шығарылды. 

Зымыран алғаш құрылған әскер тарапынан "Бук-М1-2" жүйесінде және әскери теңіз күштерінде "Штиль-1" жүйесінде пайдаланылды. 9К37 "Бук" жүйесі дамыту алғаш рет 1972 жылдың 17 қаңтарында Кеңіес Одағы Коммунистік Партиясы Орталық Комитетінің тапсырысына сәйкес қолға алынды. "Бук" зымырандар жүйесі барлық параметрі жағынан алып қарағанда "Куб" жүйесінен басым етіп жасақталған.

"9М317" зымыраны Ресей қарулы күштерінің құрлықтағы әуе қорғанысы мен теңіздегі әуе қорғанысы үшін ортақ зымыран болып саналады. "9М38М1" зымыранымен салыстырғанда "9М317" зымыранының соққы беру қуаты әлдеқайда жоғары.

Дереккөздер
-----------

1100 қызықты деректер
**Буккроссинг** (ағылшын тілінде «кітаптың айналыста жүруі) – «өзің оқысаң, өзгеге табыс ет» қағидасына негізделген хобби мен адам және кітап арасын жақындататын, кітап оқуға шақыратын қоғамдық қозғалыстардың бірі. Буккроссингтің ережесі бойынша, кез-келген адам өзі оқып бітірген бір кітабын қоғамдық көпшілік орындарда (саябақ, кафе, кітапхана және т.б.) қойып кете алады, кейін бұл кітапты тауып алған басқа адам оқиды, оқып болған соң, ол да сол кітапты орнына тастап кетеді, дәл осылай ол кітапты басқа оқырман оқи алады. Бұл қоғамдық қозғалысқа қатысушыларды − "буккроссерлер" деп атайды.

Мақсаты
-------

«Буккроссингтің» басты мақсаты ол − үйімізде шаң тозаң болып жатқан немесе оқылған кітаптарға «екінші өмір сыйлау»; оқырмандар арасында «кітап алмастыру» акциясын жүргізу; әр түрлі жастағы оқырмандарды кітап оқуға шақыру; кітапханаға оқырмандарды тарту; күнделікті өмірдегі әр оқырманның кітап оқу әрекетін танымал етуге өз үлесін қосу; әлемді үлкен кітапханаға айналдыру;

Тарихы
------

«Буккроссинг» идеясын ең алғаш рет АҚШ-та интернет-технология маманы Рон Хорнбекер 2001 жылы ұсынған. Ол қоғамдық орында мынадай жазуы бар кітап қалдырды: «Бұл жоғалып кеткен кітап емес, мына сайтқа кіріп, оның бұрынғы иесін біле аласыз. Жарты жылдан кейін оның сайтында екінші рет дүниеге келген кітаптың жолын жалғастырған 300 белсенді пайдаланушы тіркелді. 2004 жылдан бастап «Bookcrossing» сөзі Оксфорд сөздігіне ресми түрде енгізілді.

Буккроссингтің таралуы
----------------------

Бүгінгі күні бұл қоғамдық қозғалыстың мүшелерінің саны 1,5 миллион адамнан асады және олардан 13 миллион кітап тіркеуге жазылыпты. Бұл қоғамдық қозғалыстың халықаралық сайты www.bookcrossing.com.

Алғашында пайда болған кезеңдерде буккроссинг Италия жерінде танымал бола бастады. Итальян тілінде «PassaLibro» деп аталатын бұл қоғамдық қозғалысқа мемлекетте назар аудара бастады. Мысалы, Флоренцияның билігі бұл қозғалысқа 4000 мыңнан астам кітап сыйлады және ол кітаптар бүкіл қоғамдық орындарында таратылды.

Қазақстандағы буккроссинг
-------------------------

Ең алғаш рет бұл шара 2009 жылдың күзінде Алматы қаласында өтті. Буккроссингтің шарасы 2014 жылы Алматы қаласында өткен «Кітапфест» деп аталатын жәрмеңкеде өткізілген болатын. Ұйымдастырушылардың деректеріне сенсек, 10000 мыңнан астам кітап өздерінің жаңа үйлерін тауып, кітап алмасу жүргізілді.

Буккроссингтің алуан түрлілігі:
«Қарапайым буккроссинг»(жоғарыда айтылып кеткен технология)
«Букрей» - кітапты пошта арқылы жіберіп, бір адамның қолынан екінші адамның қолына жетіп, қала немесе мемлекеттер арасында кітап алмасу жүруі.

«Букринг» - букрейден ең басты айырмашылығы – кітап өзінің алғашқы оқырманына қайтарылуы тиіс.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Мұрағатталған 3 сәуірдің 2017 жылы.
2. ↑   Мұрағатталған 1 желтоқсанның 2017 жылы.
Хроматографиялық әдістің негізін салушы орыс ботанигі М.С.Цвет (1872-1919). Ол 1903 жылы күрделі зат қоспасын бөліп алудың хроматография (гр. *"хроматос"* - түс деген сөзі) деп аталатын жаңа әдісін ұсынды. Бұл әдіспен хлорофилл өсімдігінің біртекті деп есептеліп келген жасыл пигментін бірнеше түстегі өнімдерге жіктеді. Ол үшін жасыл жапырақты езіп, органикалық еріткішпен шаймалап алынған затты диаметрі 10-60 мм, ішіне бор ұнтағы толтырылған тік шыны түтікшеге құяды. Мұндай шыны түтіктерді хроматографиялық бағана деп атайды. Түтіктің төменгі ұшында шүмек бар. Бағанадағы шайма үстіне петролейн әтрирін (бензиннің жеңіл ұшатын таза түрін) қосқанда, шаймаланған зат құрамындағы әрбір жеке қосылыс бор ұнтағында әр түрлі жылдамдықпен төмен қарай жылжиды. Олар бағана бойымен әр түрлі сақиналы буындарға бөлінеді. Шүмекті әлсін-әлі ашу арқылы оларды жеке-жеке бөліп алады. Бұл хроматографиядағы әрі негізгі, әрі бірінші зерттеу болды. Ол хроматография түрлерге біртұтас теориямен байланыстырады. Зат - сорбент - еріткіш жүйесіндегі бөлінудің күрделі сипатын ашып берді. Әйтсе де бұл әдіс органикалық, әсіресе, табиғи органикалық қосылыстарды зерттеуге ғана пайдаланылып, өзге салаға еркін енбей келеді.

Брандт (1927 ж.) сорбент ретінде сульфат ионын анықтау үшін цеолитті пайдаланады. Хроматографияны жаңа сапалық деңгейге көтерген бұл жаңалық та әуелде ескерусіз қалып, жасанды жаңа ион алмастырғыштар тобының пайда болуымен кайта дамыды.

1938 жылы Н.А.Измаилов пен М.С.Шрайбер аналитикалық мақсатқа арнап жұқа қабатты хроматографияны пайдалануды ұсынды. Олар сорбент ретінде әйнекке жалатылған алюминий тотығының ұнтағын пайдаланады. Бұл әдіспен олар түрлі дәрі-дәрмектік шөптерден экстрлеу (шаймалау) жолымен алкалоидтарды бөліп алады.

А. Мартин мен Р. Синдж (1941) тарату хроматографиялық әдісін енгізді, осы еңбектері үшін олар Нобель сыйлығына ие болды. Олар бұрыннан белгілі дистилляция теориясындағы теориялық табақша үлгісін хроматофамма негізін түсіндіру үшін пайдаланады. 1946 ж. Р. Синдж липофильді қозгалыссыз фазасы бар сұйықтық хроматография әдісін ұсынды. Сөйтіп бұл қазіргі сұйықтық хроматографияның негізін қалады.

А. Мартин мен Л. Джеймсон (1952 ж.) - газ-сұйық хроматографияның негізін салушылар. Бұл әдіс өте қысқа мерзімнің өзінде қолданатын жабдықтарды жақсы жетілдіріп, қолдану аясын кеңейтті. Газ-сұйық хроматофафия әдісі бірінші болып өндіріске ене бастады.

Капилляр бағаналарды пайдалану газ және газ-сұйық хроматофафияның тиімділігін арттырды. Голей (1956 ж.) қоспаны бөлуде тұңғыш рет капиллярлы бағаналарды колданды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Құлажанов Қ.С.Аналитикалық химия: II томдық оқулық. II - том. Оқулық. Алматы:«ЭВЕРО» баспаханасы, 2005. - 464 б. ISBN 9965-680-95-7

Қазіргі сұйық бағаналы газ хроматографы қоспадан құрамдас бөліктерді детектрлеуге мүмкіндік беретін масс-спектрометрмен жақсы үйлестірілген.
**Параген.** Парагенезис түсінігіне тығыз байланысты **параген** түсінігін де айта кетейік. Параген — кристалдың парциалық энергиясы, яғни әрбір ионның (атомның) және оның қосындыларының (кристалды минералдардың) меншікті энергиясы. Бұл түсінікті геохимияға кіргізген академик A. Е. Ферсман. Параген түсінігі кристалдың решеткалық энергиясынан, яғни ЭК түсінігінен шығады. Иондық парагенді П әрпімен белгілейтін болсақ , оның өрнегін былай жазамыз:

*Пі = КЭКi*

Мұндағы К—пропорционалдық коэффициент. Егер К=1 болса, онда параген мен ЭК тең болады. Кейбір жағдайларда
осылай болады да. Тегінде К тәжірибеден, әрбір минерал құралу жағдайынан шығады. Көпшілік жерде К шамалас болады. Мысалы: 1,15; 1,125; 1,5. Қосындылардың (кристалды минералдардың) парагені иондардың жиындық *парагенінен* шығады, яғни:

{\displaystyle \pi ={\frac {a\pi \_{1}+b\pi \_{2}+c\pi \_{3}+...}{a+b+c+...}}}

Мұндағы а,b,с - қосындыдағы иондар саны. Экзогендік минералдардың ауа райына
байланысты. Бұл жерде біз сол айтылғандардан қорытынды шығарып, жалпы схемалар келтірейік.
Ауа райына ең тығыз және айқын байланысты зат — топырақ құрушы минералдар. Топырақтың түрлері мен типтері сол климат жағдайына байланысты түзіледі. Топырақ типтерінің әрқайсысында өзіне тән минералдар топтары болады. Сондықтан, ең алдымен топырақ типтері қандай жағдайда құралатынын білсек, соған сәйкес минералдар парагенезисін тани аламыз. Мысалы, жылдық жауын-шашынның орта мәлшері (А) 200 мм шамасында болса, жылдық орташа температура (t) 25—30 градус келсе, ондай жағдайда тек шөлдік құмдар мен шаң-тозаңдар болады. Жылдық орташа температура мен жауын-шашын онан гөрі төмен болса, сортаңды топырақтар пайда болады. Минерал жағынан қарағанда мұнда әр түрлі тұздар кездеседі. Шөлдік климатта көл суалғанда тұздардың тұну реті мынадай:

1. су буланып азая бастаған кезде карбонаттар (яғни көмір қышқылының тұздары),
2. онан кейін гипс,
3. онан кейін ас тұзы мен гипс араласа,
4. онан кейін ас тұзы мен ангидрит араласа (демек, мұнда гипс судан ажырайды),
5. онан кейін ас тұзы мен полигалит араласа,
6. ең ақырында су әбден суалғанда магнийлі және калийлі тұздар тұнады.Сонымен, теңіз суының түрлі-түрлі мөлшерінде әр түрлі тұздар тұнады.

Ауаның ылғалдығы мен жылылығы онан гөрі сәл төмен болса, мысалы, t=15—20 градус, A= 700—800 мм шамасында болса, ондай жағдайда қызыл түсті топырақ пайда болады. Топыраққа қызыл түс беретін көбінесе темірдің сусыз тотықтары (гематит, гетит). Температурасы сол шамада (16—20 градус) болып, ылғалдығы онан гөрі жоғары келсе (Л = 2 400 мм шамасында), ондай жағдайда қара топырақ пайда болады. Мұндағы косындылардың көпшілігі органикалық заттардың қалдығына байланысты.

Топырақтың минералогиялық құрамын талдау мәселесі өз алдына топырақтану ғылымында қаралады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Кристаллография, минералогия, петрография. Бұл кітап Абай атындағы Қазақтың мемлекеттік педагогты институтының, география факультетінде оқылған лекциялардың негізінде жазылды, 1990. ISBN 2—9—3 254—69
**Сейдалин** Әлмұхамед (туған-өлген жылы белгісіз) – Кіші жүз сұлтаны, Орыс географиялық қоғамының мүшесі. 

  

Әбілқайыр әулетінің өкілі, атасы Сейдалы Е.И Пугачев бастаған шаруалар көтерілісіне қатысқан. 1855 жылы Сейдалин Орынбордағы Неплюев кадет корпусының азиялық бөлімін бітіріп шығып, прапорщик шенінде Орынбор әскери корпусының 4-жаяу әскер батальонында қызмет атқарды. 1856 жылы Шекаралық комиссия төрағасының тілмаштығына ауыстырылды. Шығыстанушылар В.В. Григорьев,Ю.Ф. Костромитин,А.А. Бобровниковпен жақын таныс болған. 1856 және 1860 жылдары Санкт-Петербургке жіберілген қазақ делегациясының тілмашы болып, сол сапарларында Ш.Уәлиханов және В.В. Вельяминов-Зерновпен танысқан. 1859 жылы Арал флотилиясының 1-рангілі капитаны А.И. Бутаковтың Қоңыратқа жасаған экспедициясына қатысты. 1860 – 65 жылдары шаруашылық мәселелермен айналысты. Сейдалин халықтық дәстүрлер мен құқықтың терең білгірі ретінде жерлестері арасында үлкен беделге ие болды. 1865 жылы Түркістан өлкесін зерттеу жұмысына қатысты. 1866 – 69 жылдары Кіші жүздің батыс бөлігінің сұлтаны болды. 1869 жылы полковник Мұхамеджан Баймұхамедовпен бірге "Уақытша Ережеге" қарсы көтеріліс жасаған қазақтармен келіссөздер жүргізуге жіберілді. Келіссөзден кейін Сейдалинге майор атағы беріліп, Торғайға сот жұмысына жіберілді. 1869 – 89 жылдары шешекке қарсы егу жұмыстарын ұйымдастыруға, Ы.Алтынсаринмен бірге Ырғызда, Қостанайда, Ақтөбеде, Қарабұтақта орыс-қазақ мектептерін ұйымдастыру жұмыстарына белсене араласты. 1876 жылы шығыстанушылардың бүкілдүниежүзілік конгресінің жұмысына қатысқан.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, X том
**Мейсон Маунт** (ағылш. *Mason Mount*; 10 қаңтар 1999 жыл, Портсмут) — англиялық футболшы, "Челси" клубының жартылай қорғаушысы. Англияның бірнеше жастағы құрамаларында доп тепкен.

Карьерасы
---------

"Челси" клубының түлегі. 2017 жылы карьерасын Нидерландтың "Витесс" клубында арендада бастады. 2018 жылы "Дерби Каунтидің" бапкері Фрэнк Лэмпард Мейсонды клубына шақырды. 

2019 жылы жазда Лэмпардпен бірге "Челсиге" оралды. 12 тамыз күні "Манчестер Юнайтедпен" ойында тұңғыш рет алаңға шығып, 90 минут бойы толық ойнады. 

18 тамыз күні "Лестер" қақпасына тұңғыш голын соқты.

Дереккөздер
-----------

1. ↑

Сілтемелер
----------

* Профилі
Парааминобензой қышқылы
**Парааминобензой қышқылы** (**H1**, **B10 бактериалды дәрумен**, ПАБК) — аминқышқылдар, ақ түсті ұнтақ, табиғатта кеңінен тараған.

Тарихы
------

1940 жылы Вуде сульфаниламидті препараттардың гемолитикалық стрептоккаларға бактериостатикалы әсер ететіндігін анықтады. Сульфаниламидтердің бактериостатикалық әсері клеткалардағы биохимиялық реакциялар циклынан *парааминобензой қышқылы* бөліп шығаруға негізделген.

Түрлі жануарларға жүргізілген тәжірибелер нәтижесінде қоректік заттардың құрамында параминобензой қышқылы жетіспесе, онда шаштың, жүннің, қауырсынның пигментациясы қалыпты жағдайдағыдай жүрмейтіндігі дәлелденді. Бұл дәрумен өте активтік қосылыстар қатарына жатады, оған, мысалы, парааминобензой қышқылының бір грамм молекуласы сульханиламидтің 23000 грамм молекуласының әсерін тежей алады.Бір топ органикалық қосылыстар витаминге ұқсас заттар қатарына жатады. Олардың әсер ету механизмі витаминдердікі сияқты болмаса да, кейбір жағдайда бұл заттардың жетіспеуші­лігінен организмдегі зат алмасу процесінде әр түрлі келеңсіз жағдайлар орын алады.

Химиялық құрылымы жəне қасиеттері
---------------------------------

Пара-аминобензой қышқылы бензой қышқылының туындысы, молекуласында пара-жағдайда амин тобы бар.
Пара-аминобензой қышқылы түссіз кристалл, суда, спиртте, эфирде жақсы ериді, қыздыруға төзімді.

Биологиялық қызметі
-------------------

Пара-аминобензой қышқылының химиялық реакцияларға тікелей қатысатыны əлі анықталған жоқ. Бірақ фолий қышқылының құрамына кіретіндіктен ол көптеген биохимиялық процестер үшін ауыстырылмайтын фактор. Ол адамның жəне жануарлардың ішек-қарынында тіршілік ететін бірқатар микроағзалар үшін өсіргіш зат болып табылады, тирозиннің қоңыр түсті пигмент меланинге айналу реакциясына қатысады.

Авитоминоз
----------

Қара егеуқұйрықтар тамағы қүрамында пара-аминобензой қышқылы болмаса олардың жүні ағарады, сол сияқты басқа жануарлар да жүнінің бояуы жоғалады, адамның шашы да сондай өзгеріске ұшырайды. 
Мұндай құбылыстардың себебі бəлі нақты анықталмаған. Өйткені бұл кезде қоректе пантеон қышқылы мен биотин болмайды.

Табиғатта таралуы
-----------------

Пара-аминобензой қышқылы табиғатта кең таралған, ол əсіресе ашытқыда, бауырда, сүтте, жұмыртқада, күріш кебігінде жəне басқа да астық тұқымдас дақылдарда көп болады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Биохимия. Медицина университеті баспасы. Алматы
Алясканың бағасын төлеу үшін қолданылған құны 7,2 миллион долларлық чек
**Алясканың саудасы** (**Сюардтың ақымақтығы** немесе **Сюардтың мұздатқышы** деген аттармен де белгілі) — АҚШ мемлекеттік хатшысы Уиллиам Сюардтың ұсынысымен Америка Құрама Штаттарының Аляска аймағын 1867 жылы Ресей империясынан сатып алу оқиғасы. Сатып алынған аймақтың ауданы 1 518 800 км² тең болып, қазіргі Аляска штатының жерін құрайды.

Алғы тарихы
-----------

Ресей сол кезде қаржы жағынан қиын жағдайда болатын, оның үстіне осы шалғайда орналасқан, қорғауы қиын Аляска аймағын болашақта жоғалтып алудан қауіптенді. Мысалға, оны сол кездері Ресеймен қарым-қатынастары өте жаман болған Құрама Патшалық Канада жақтан шабуылдап оп-оңай қолға түсіре алатын. Сол себепті Ресей императоры ІІ-ші Александр аймақты Құрама Штаттарға сатуды шешіп, 1867 жылдың наурыз айының басында Ресейдің АҚШ-тағы министрі Эдуард де Стекльге осы туралы Сюардпен келіссөз бастауды тапсырды. Келіссөздер түні бойы созылған кездесумен аяқталып, наурыздың 30-да таңғы сағат 4-те келісімге қол қойылумен аяқталды.[1] Аймақты сатып алу бағасы 7,2 миллион доллар етіп белгіленді. Америкалық қоғамдық пікір жалпы алғанда оны оң көзқараспен қарсы алды. Кейбір журналистер мен редакторлар оған теріс көзқарас танытты.

> 
> 
> 

1. ↑  Seward, Frederick W. *Seward at Washington as Senator and Secretary of State*. Volume: 3, 1891, p. 348
Сурет:Политропты процесстердің өзара орналасуы.jpgПолитропты процесстердің өзара орналасуы
*Политропты процесс дегеніміз, жылуды қалай болса солай*
жеткізу немесе алып кету (dqа≠0) процессін айтады*, ол үшін*
көрсеткіштерінің өзара байланыстылығының теңдеу түрі:

* Pνn" = const,

мұндағы n - политроптың 
көрсеткіші. Дәл осы, қайтымды политропты өзгерту күйінің көрсеткіші n, процесстің барлық нүктелері
үшін белгілі, тұрақты шамада болады.

n= 1 pν = const кезінде, яғни изотермиялық процесстің теңдеуі
болады, n = k, Pνk = const - адиабатты (изоэнтропиялық) процесс кезінде болуы. Әр түрлі политропты көрсеткіштер үшін, политроп жағдайы суретте көрсетілген.

Политроптар үшін, жұмысқа арналған формулалар мен
көрсеткіштер, аралық байланысы қалтқысыз болуы да, изоэнтропиялық процесспен ұқсас. Тек қана, изоэнтропты көрсеткішті k,
политропты көрсеткішпен n алмастыру ғана қалды.
Сонымен, жұмыстың көлемнен өзгеруі, мынаны құрайды:

* {\displaystyle l\_{1-2}={\frac {1}{n-1}}(P\_{1}V\_{1}-P\_{2}V\_{2})={\frac {1}{n-1}}R(T\_{1}-T\_{2})}

және

* {\displaystyle T\_{2}/T\_{1}=(P\_{2}/P\_{1})^{(n-1)/n}=(V\_{1}/V\_{2})^{n-1}}

Изохорлы және изобарлы процесстерді, жеке күй ретінде
қарастырылуы мүмкін:

* изохорлы процесс үшін n = ∞ және p1/∞ν = ν = const,
* изобарлы процесс үшін pν°=р = const.

Политропты процесстегі, газдың меншікті санды жылулығы,
мына жолмен алынуы мүмкін:

* {\displaystyle q=u\_{2}-u\_{1}+1,}

Жоғарыдағы теңдеулерді есепке алғандағысы:

* {\displaystyle q=C\_{x}(T\_{2}-T\_{1})=[C\_{\nu }-R/(n-1)](T\_{2}-T\_{1})}

немесе Cp - Cν = R кезінде

* {\displaystyle q=C\_{x}(T\_{2}-T\_{1})=C\_{\nu }{\frac {n-k}{n-1}}(T\_{2}-T\_{1})}

Бұдан, идеалды газға арналған, қайтымды политропты
процесстің меншікті жылу сыйымдылығын табамыз:

* {\displaystyle C\_{x}=C\_{\nu }{\frac {n-k}{n-1}}=const}

Себебі, Cν= const, const және n = const.
Сонымен, қайтымды политропты процесс, тұрақты меншікті жылу сыйымдылығының процессі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Кабашев Р.А. ж. б. Жылу техникасы: Оқулық/ Р.А. Кабашев, А.К. Кадырбаев, A.M. Кекилбаев. -Алматы: «Бастау» баспаханасы, 2008. - 425 б. Суреттері 140 сурет. Библиографиялы тізімі 17. ISBN 9965-814-30-9
**Қазақстан Республикасындағы қазіргі таңдағы экологиялық проблемалар**

Қазақстан халқының қауіпсіздігі үшін негізгі экологиялық проблемалар су ресурсын пайдалануға, радиация әсеріне және қалдықтарға байланысты. Арал теңізі негізгі экологиялық 
катастрофа және әлеуметтік-экономикалық проблема эпицентрі ретінде болып отыр. Сумен қамтамасыз ету және оның сапасы Қазақстанда алаңдатушылық туғызуда және орнықты даму үшін Ұлттық жоспарда қоршаған ортаны қорғаудың негізгі бағыттарының бірі. Сәулеленуге ұшырау мәселелері Қазақстан территориясында бұрынғы Одақтың ядролық полигондардың болуына байланысты. Сондай-ақ тазаланбаған өнеркәсіп қалдықтарының көптеп бөлінуі де үлкен экологиялық проблемалар туғызуда.

Сонымен қатар жер мен ландшафтардың деградацияға ұшырауы (республиканың 60%-нан астам жері шөлейттенуге ұшыраған), су ресурстарының жетіспеуі (сумен қамтамасыз ету жөнінде Қазақстан ТМД елдерінің ішінде соңғы орында), елдегі су айдындарының экологиялық мәселелері, елді мекендердегі атмосфералық ауа мен топырақтың ластануы, биологиялық әралуандылықтың азаюы да өзекті болып отыр.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Экология (оқулық) - Алматы, 2008 - ISBN 9965-32-223-6
**Стивотер, Мэгги**

Мэгги Стивотер (ағыл Maggie Stiefvater, p 1981) – жасөспірімдер литературанын америкалық жазушы

**Өмір баяны**

Мэгги Стивотер 18 қарашада 1981 жылы Гаррисонбург Вирджиния АҚШ да дүниеге келген өзін «көптеген фобиялардан азап шеккен мазасыз бала» деп сипаттаған. Бала кезінде ол ұшкыш болғысы келген еді. Стивотер кітапті оқығанды аса ұнатты. Кейде өзі де кітап жазатын еді. 16 жасында өз жазуларын баспаларға көрсетіп бастады. 6 сыныптан мектептін сонына дейін үйде оқыған. Мэри Вашингтон атындағы университетте тарихшы бакалаврын алды. Университетке оқуға түскен кезде он әлдеқашан 30-дан астам кітап жазып болды алайда біреүін де басып шығарған жоқ. 16 жасында атын «Хейди»-ден «Маргарет»-қа ресми түрінде өзгертті.
Стивотер тағы да музыкаға қызығады. Мектепте волынка тартып, музыкалық жарыстарға қатысатын еді. Басқа аспаптарда да ойнай алады. Кейт Хаммел әпкесімен әрбір өзінің кітабына саундтрек жазады.

2008 жылы Мэгги өзінің алғашқы «Қоштасу өлені. Перизат ханшайымының өтірігі» (ағыл. Lament) деген фантазиялық кітабын шығарды. Бірақ нағыз атақтылықты оған «Дірілдеу» (ағыл. Shiver) атты кітабы әкелді.

Стивотердің қазір екі баласы бар. Отбасымен Вирджнияда тұрады.

**Кітапнама**

**Қарғалар циклі**

2012 – Шағалар (ағыл. The Raven Boys)

2013 – Қиялдар қымқырушылар (ағыл. The dream thieves)

2014 - Көк лалагүл Блу лалагүлі (ағыл. Blue Lily, Lily Blue)

2016 – Қарғалар патшасы (ағыл. The Raven Kind)

2018 – Жылтыр тас (ағыл. Opal)

**Мерси-фолз қасқырлары**

2009 – Дірілдеу (ағыл. Shiver)

2010 – Айналыс (ағыл. Linger)

2011 – Мәңгілік (ағыл. Forever)

2014 – Күнәһар (ағыл. Sinner)

  

  

Мэгги Стивотер твитері
Стивотер ресми сайты Мұрағатталған 18 қарашаның 2019 жылы.

1. ↑  Дереккөздер
Сурет:Тұрақты температура (изотермиялық) кезіндегі процесстің өзгеру күйінің РV-диаграммасы.jpgТұрақты температура (изотермиялық) кезіндегі процесстің өзгеру күйінің РV-диаграммасы
Егер, берілген температурада, жеткілікті үлкен сыйымдылықтағы жылулық көзі бар деп ұйғарсақ, қайтымды изотермиялық процесстің өзгеру күйін жүзеге асыруға болады. Сонымен, тұрақты
температура кезінде, барлық процесс ішінде жылулықтың денеге
толассыз жеткізілуі қамтамасыз етіледі.

Мұнда T=const, P=var және V=var. Осы процесстің теңдеуінде
Т = const кезінде мына түрінде жазылады:

* P/V = const немесе P2/P1= V1/V2.

Яғни, изотермиялық процесстің қысымы, меншікті көлеміне
кері пропорционалды болады. Процесстің графигі PV=const
болғанда, координат жүйесінде PV, тең бүйірлі гиперболамен
бейнеленеді.

* 1-2 изотермиялық кеңею (dν>0). Т = const кезінде газдың кеңеюінде жылуды (dq>0) жеткізуді қажет етеді.
* 1-2 изотермиялық сығылу (dν<0). Жылуды алып кетуді (dq<0) қажет етеді.

Изотермиялық процессте меншікті ішкі энергияның өзгеруі нөлге тең:

* du = CνdT = 0;

немесе

* dq = dt және q= l,
* Q = ml = L;

Изотермиялық процесстегі, меншікті жқмысты былай анықтайды:

* {\displaystyle l=\int \_{V1}^{V2}pd\nu =p\nu \int \_{V1}^{V2}d\nu /\nu }

өйткені PV + const. Бұдан интегралданғаннан кейін

* {\displaystyle l=p\nu ln(V\_{2}/V\_{1})=RTln(V\_{2}/V\_{1})}

және меншікті жылу санын анықтаимыз:

* q = RT ln(V2/V1)

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Кабашев Р.А. ж. б. Жылу техникасы: Оқулық/ Р.А. Кабашев, А.К. Кадырбаев, A.M. Кекилбаев. -Алматы: «Бастау» баспаханасы, 2008. - 425 б. Суреттері 140 сурет. Библиографиялы тізімі 17. ISBN 9965-814-30-9
**Ричард Мэдден**- 1986 жылы 19 маусымда тудған шотландық əртіс. Ричард Мэдлен Элдерсли ауылында туып өскен. 2007 жылы 《Королевская шотландская академия музыки и драсы》 оқу орнын бітірген. 2011 жылдан 《Доктор Кто》 сериалының жұлдызы Дженна Коулманмен кездесіп жүр. Өзінің актерлік карьерасын Ричард 《Соучастники》 фильмінен бастаған. Академияда оқып жүргенде ол The Arches ол театрлық көріністерді жасайтын организациямен жұмыс істеген. Өзінің ақырғы оқу жылында 《Ромео и Джульетта》 пьесасында Ромео рөлін ойнады. Ричард 《Игра Престолов 》 телесериалында Робб Старк рөліне ие болды.
**Мэйдзи конституциясы** (Meiji Constitution) — 1890-1947 жылдар аралығындағы Жапония конституциясы. .

Мэйдзи жаңғыртуынан кейін (1868) Жапония басшылығы Жапонияны іс-әрекет істей алатын, батыс құндылықтары бар заманауи халық әрі жеке билігі сақталған мемлекет ретінде көрсететін конституция жасауға ұмтылды. Соңғы құжатта сайланатын төменгі палатадан және император тағайындайтын премьер-министрі бар министрлер кабинетінен тұратын екі палаталы парламент (Дайет) құру көзделген. Император әскер мен флоттың бас қолбасшысы болды. 

Конституция қабылданғанға дейін құрылған, Мэйдзи (Гэнро) лидерлерінен жасақталған жасырын кеңес императорға кеңес беріп, нақты билікті орындап отырды. Шектеулі сайлау құқығы сайлаушылар тобындағы ер адамдарды 50%-ға дейінгі төмендетті, 25 жыл ішінде бұл біртіндеп жеңілдеді де, сайлау құқығы барлық ер адамдарға берілді. 1920 жылдары саяси партиялардың құқықтары шектеулі болды, бірақ 1930 жылдары әскери адамдар конституцияны бұзбай, басшылық етті. 

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Мэйдзи конституциясының орнына АҚШ-та мақұлданған конституциясы қабылданды, онда «егеменді билік халыққа тиесілі» деп жазылған. 

Сондай-ақ қараң.: Ито Хиробуми.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Britanica настольная энциоклопедия.Том І «АСТ-Астрель» Москва, 2006. ISBN 978-5-17-08532-4 (T.1) (ACT), ISBN 978-5-271-1512-0 (T.1) (Aстрель)
**Шырылдақтар туысы** (лат. *Locustella*) — Қазақстандағы сандуғаш тұқымдастарға жататын 8 туыстың біреуі. Шырылдақ туысты құстар - шағын денелі, ажарсыз құстар. Олардың денесі созылыңқы, қалың өскен шөптерде мекендеуге жақсы бейімделген және өзіне тән әуені бар. 

Олардың әуені бунақденелілердің, әсіресе шілделіктердің шырылына көбірек ұқсайды. Айқабақтар тәрізді шырылдақтардың да құйрығының ұшы дөңгеленген: сыртқы бұлқын қауырсындарының әрбір жұбы ішкі қалыпта орналасқан көршілес қауырсыннан көзге түсерліктей қысқа. Моногамиялы. Бунақденеқоректі. Аталықтары мен аналықтарының өңі бірдей.
Еуразияда қоныстанатын туыстың 10 түрінен Қазақстанда 5 түрі: кәдімгі шырылдауық , теңбіл шырылдауық, бұлбұлрең шырылдауық, сайрауық шырылдауық және өзен шырылдауықтары кездеседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Құстар.Мектеп энциклопедиясы,2010,Ковшарь Анатолий Федорович,ISBN 978-601-282-168-0, 352 бет, Алматы: Атамұра
**Бутадиен-стиролды каучук** - *бутадиен* мен *стиролды* біріктіріп полимерлеу арқылы алынатын синтетикалық каучуктар. Бутадиен-стиролды каучук осы кезде өндірілетін синтетикалық каучуктың негізгі түрлеріне жатады.

Қасиеттері
----------

Бұның қасиетіне реакцияның температурасы әсер етеді, мысалы, иөмен температурада 5оС алынған. Бутадиен-стиролды каучукдың физикалық-механикалық қасиеттері жоғарғы температурада 50 оС алынған Бутадиен-стиролды каучукға қарағанда жақсы болады, себебі төмен температурада жүргізілген реакцияда бүйір тармақтары аз, тура тізбектерден түзілген макро-молекулалар алынады. Минералдық май қосудан да Бутадиен-стиролды каучукдың кейбір технологиялық қасиеттері жақсарып, шығымы артады. Бутадиен-стиролды каучук резина өнер-кәсібінің барлық салаларында, көбіне автомашиналардың покрышкасы мен камераларын жасауда қолданылады. [1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1976ж. 9 том
**Қызыл тамыр** *(Ephedra intermedia)* - қылша туысына жататын көп жылдық бұта.

Биологиялық сипаттамасы
-----------------------

Биіктігі 1 м, сабағы тік, бұтақты. Бұтақтары қарама-қарсы орналасқан, кейде шоқтанған. Жапырағы 2, түп жағы біріккен, ұзындығы 2 мм. Жемісі етженді, қызыл, ұзындығы 6 мм. Тұқымы ұсақ, сарғыш қоңыр, ұзындығы 5-6 мм.

Таралуы
-------

Қызыл тамыр ұсақ тасты тау бөктерінде өседі. Орта Азия, Тибетте, Қазақстанның Бетпақдала, Түркістан маңы, Балқаш-Алакөл алқабында, *Теріскей,* Күнгей, Жоңғар Алатауында кездеседі,

Қолданылуы
----------

Қызыл тамырдан дәрі жасалынады.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1974ж. 5 том