Александр Иванов. «филиал». «Мәсіхтің адамдарға көрінуі» картинасына эскиз. 1840-1850 жж
 Клод Моне. «Моне бақшасындағы ирис». 1900
 Император Хуицун. «Сарай үстіндегі тырналар». 1112
**Пейзаж** ( фр. *Paysage*, pays - ел, елді -мекен) - бейнелеу өнерінің бір жанры (сонымен қатар осы жанрдың туындылары), онда бейненің негізгі тақырыбы табиғат немесе адамның қандай да бір дәрежеде өзгертілген табиғаты болып табылады. Пейзаж туралы заманауи түсініктер ғасырлар бойы оны бейнелеудің көркемдік тәсілдерінің дамуымен қалыптасты. Ландшафттық жұмыста атмосфераның, ауаның және жарық ортасының күйін, олардың өзгермелілігін жеткізе отырып, көріністің перспективасы мен композициясын құруға ерекше мән беріледі.

Пейзаж - кескіндеменің салыстырмалы түрдегі жас жанры. Ғасырлар бойы табиғат бейнелері тек кейіпкерлердің мекен ету ортасының бейнесі ретінде және икондардың декорациялары үшін, кейіннен жанрлық сюжеттер мен портреттердің көріністеріне арнайы салынған.

Бірте-бірте сызықтық және әуе перспективасы, хиароскуро, пропорционалдық, жалпы композиция, бояу және кескін бедері туралы ғылыми-сараптамалық білімдердің дамуымен табиғи көріністер алдымен сюжеттік композицияның тең құқылы мүшесі болды, содан кейін суреттің тақырыбы орталық көрініске айналады.

Ұзақ уақыт бойы пейзаждық мотивтер жалпылық, құрылымдық, идеалды көріністерді білдірді. Суретшінің пейзаждың маңыздылығын сезінуіндегі елеулі серпіліс оның белгілі бір аумақты бейнелеуі болып табылады (15 ғасырдағы швейцариялық суретші Конрад Вицтің Женева көлінің жағасындағы көріністері, 15 ғасырдың соңы мен ХVI ғасырдың үшінші жартысында неміс суретшісі Альбрехт Альтдорфердің Дунай пейзаждары ).

17-18 ғасырлардағы еуропалық шеберлердің пейзаж жұмыстары ландшафттың идеалды эстетикалық көріністерінің ажырамас үлгісі болып табылады; Импрессионистер мен пост-импрессионистер шығармалары 19 ғасырдың аяғындағы пейзаж жанрының ерекше дамуының шарықтау шегі болды.

Пейзаждық кескіндеменің өркендеуі 19 ғасырдағы түтік бояуларын өндіру әдісінің өнертабысымен байланысты пленэрлік пейзаждық кескіндеменің дамуын белгіледі. Суретші өз шеберханасынан тыс жерде, табиғатта, табиғи жарықта жұмыс істей алады. Бұл мотивтерді таңдауды айтарлықтай байытты, өнерді көрерменге жақындатты және суретшіге өзінің дереу эмоционалды әсерлерін кескіндеме туындысына аударуға мүмкіндік берді.

Еуропа тарихында, әсіресе, академикизмнің үстемдігі кезінде пейзаж кескіндеменің «кіші» жанрына жатқызылды. Кейіннен, әсіресе импрессионистерден бастап (сөзсіз жетекші ландшафттық басымдылықпен) бұл бағыт көптеген суретшілердің шығармаларында ұсынылған және өнер сүйер қауымның тұрақты қызығушылығына ие болды.

Пейзаж элементтері, түрлері және кейіпкерлері
---------------------------------------------

Пейзаж әдетте ашық кеңістікті бейнелейді. Ол әдетте су немесе жер бетінің бейнесін ұсынады. Бағытына қарай – өсімдік жамылғысы, ғимараттар, технология, метеорологиялық (бұлт, жаңбыр) және астрономиялық (жұлдыз, күн, ай) формациялар.

Кейде суретші негізінен салыстырмалы түрде өткінші сюжеттік ситуациялар түрінде бейнелі кірмелерді (адамдар, жануарлар) да пайдаланады. Алайда ландшафттық композицияда оларға анық екінші дәрежелі мән беріледі, көбінесе персоналдың рөлі маңызды болып келеді.

Бейнеленген мотив түріне қарай *ауылдық*, *қалалық* (соның ішінде *сәулеттік* – *ведута* – және *өнеркәсіптік* ) ландшафтты ажыратуға болады. Ерекше аймақ - теңіз элементінің бейнесі - *теңіз пейзажы* немесе *теңіз жағалауы*. Сонымен қатар, пейзаждар интимдік және панорамалық болуы мүмкін.

Сонымен қатар, пейзаж эпикалық, тарихи, қаһармандық, лирикалық, романтикалық, фантастикалық және тіпті дерексіз де болуы мүмкін.

Еуропа кескіндемесінде пейзаж жанрының дамуы
--------------------------------------------

солға|нобай|200x200 нүкте| Қабырғаға сурет салу. 1 ғасыр
Ежелгі Жерорта теңізінің өнерінде пейзаждық мотив патрициандық үйлердің қабырғалық суреттерінде жиі кездесетін деталь болып табылады.

Алайда, кейінірек, орта ғасырлар өнерінде ежелгі суретшілерді шабыттандырған идеалдар - болмыс қуанышы, тәндік, шыншылдық - кескіндемелік формаларға, ең алдымен, тұтас, бейнелі түрде түсінік беріп, құдайдың сұлулығы: кескіндеме көрерменге үнсіз уағыз ретінде әсер ету үшін жасалған. (Халықтың басым көпшілігі Библияға тікелей қол жеткізе алмады; оның латын тілінен аудармасы тек 14 ғасырда пайда болды).