**Тайпақ ауданы** — 1928-1963, 1964-1997 жылдары болған Қазақ КСР-інің (1936 ж. дейін — Қазақ АКСР, 1991 ж. бастап — Қазақстан Республикасы) Орал округі мен Батыс Қазақстан облысының (1962-1992 жж. — Орал) әкімшілік бөлінісі. Орталығы - Тайпақ ауылы.

Тарихы
------

Тайпақ округі 1928 жылы 17 қаңтарда Қазақ АКСР Орал округінің құрамында құрылды. Оның құрамына Орал губерниясы Жымпиты уезінің Тайпақ болысы мен Байғұтты, Дуана және Индер болыстарының бөліктері кірді. Базаршолан ауылы бастапқыда аудан орталығы болып белгіленді, бірақ 1928 жылы 28 шілдеде Базартөбе мекеніне көшірілді.

1930 жылы Орал округі жойылып, Тайпақ ауданы Қазақ АКСР тікелей бағынышты болды. Сонымен бірге, оған бүкіл Ілбішін ауданы және жойылған Жаңақала мен Қаратөбе аудандарының бөліктері қосылды. Тайпақ ауданының орталығы Калмыков ауылына көшірілді. 1931 жылы Ілбішін ауданы қайтадан Тайпақ ауданынан бөлініп шықты.

1932 жылы 20 ақпанда Тайпақ ауданы Батыс Қазақстан облысына бекітілді. 1932 жылы 19 қарашада Тайпақ ауданы аумағының бір бөлігі Орал-Ембі ауданына берілді. 1933 жылы 25 ақпанда Тайпақ ауданы аумағының бір бөлігі Калмыков ауданына берілді.

1940 жылы 30 қарашада Қызылқоға ауылдық кеңесі Тайпақ ауданынан Гурьев облысының Мақат ауданына және Антонов ауылдық кеңесі Чапаев ауданынан Тайпақ ауданына берілді.

1944 жылы 11 мамырда №12, 13, 14, 15 ауылдық кеңестері жаңадан құрылған Гурьев облысындағы Қызылқоға ауданына берілді.

1951 жылғы мәліметтер бойынша округке 14 ауылдық кеңес кірді: Ақтөбе, Антонов, Базартөбе, Есенсай, Калмыков, Кеңсуат, Қызылжар, Краснояр, Қырыққұдық, Қурайлысай, Сайқұдық, Сарытоғай, Тайпақ және Теңдік.

1952 жылы 31 желтоқсанда Теңдік ауылдық кеңесі таратылды.

1954 жылы 11 тамызда Сарытоғай ауылдық кеңесі Краснояр ауылдық кеңесіне, Қызылжар — Базартөбеге, Кеңсуат — Есенсайға қосылды.

1957 жылы 30 тамызда Тайпақ ауылдық кеңесі Базартөбе ауылдық кеңесіне қосылды. Антонов ауылдық кеңесінің орталығы Антоново ауылынан Котельниковоға, Базартөбе ауылдық кеңесінің орталығы Базартөбе ауылынан Қарауылтөбеге көшірілді.

1959 жылғы ауданда 9 ауылдық кеңес болды: Ақтөбе, Антонов, Базартөбе, Есенсай, Калмыков, Краснояр, Қырыққұдық, Қурайлысай, Сайқұдық.

1963 жылы 2 қаңтарда Тайпақ ауданы Чапаев ауданымен біріктіріліп, 1964 жылы 31 желтоқсанда қайта бөлініп шықты.

1986 жылғы мәлімет бойынша ауданда 8 ауылдық кеңес болған: Ақтөбе, Базартөбе, Заурал, Калмыков, Қарауылтөбе, Котельников, Краснояр, Сайқұдық.

1993 жылы аудан орталығы Калмыково ауылы Тайпақ ауылы болып өзгертілді.

1997 жылы 7 мамырда Тайпақ ауданы жойылып, оның аумағы Ақжайық ауданына берілді.

Тұрғындары
----------

Тайпақ ауданы тұрғындары, адам.| 1939 | 1959 | 1970 | 1979 | 1989 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 26 004 | ▼14 679 | ▲20 258 | ▼17 257 | ▲23 890 |

1939 жылғы санақ бойынша облыстың ұлттық құрамы келесідей болды: қазақтар - 80,2%, орыстар - 15,2%, украиндар - 1,8%, татарлар - 2,4%, кәрістер - 2,2%.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ КСР. 1986 жылғы 1 қаңтарға әкімшілік-аумақтық бөлінісі
2. ↑  Об упоpядочении тpанскрибиpования на pусском языке казахских топонимов, наименовании и пеpеименовании отдельных администpативно-теppитоpиальных единиц Республики Казахстан
3. ↑  1939 ж. Бүкілодақтық халық санағы. КСРО одақтас республикаларының аудандары, қалалары мен ірі ауылдары халқының ұлттық құрамы. Тексерілді, 14 қыркүйек 2020.
4. ↑  1959 ж. Бүкілодақтық халық санағы. 1959 жылғы 15 қаңтардағы жағдайына сәйкес одақтас республикалардың аймақтары (РКФСР-ден басқа) бойынша қалалар мен басқа елді мекендердің, аудандардың, облыс орталықтарының және ірі ауылдық елді мекендердің нақты халқы. Тексерілді, 14 қыркүйек 2020.
5. ↑  1970 жылғы 15 қаңтардағы жағдайына сәйкес одақтас республикалардың аймақтары (РКФСР-ден басқа) бойынша қалалар мен басқа елді мекендердің, аудандардың, облыс орталықтарының және ірі ауылдық елді мекендердің нақты халқы. Тексерілді, 14 қыркүйек 2020.
6. ↑  1979 ж. Бүкілодақтық халық санағы. 5000 адамнан астам халқы бар одақтық және автономиялы республикалардың, автономиялы облыстар мен округтардың, өңірлердің, облыстардың, аудандардың, қалалық елді мекендердің, ауыл-аудан орталықтарының және ауылдық елді мекендердің халқының нақты саны (РКФСР-ден басқа). Тексерілді, 14 қыркүйек 2020.
7. ↑  1989 ж. Бүкілодақтық халық санағы. КСРО одақтас республикаларының және олардың аумақтық бірліктерінің жынысы бойынша халқы саны. Тексерілді, 14 қыркүйек 2020.
8. ↑  1939 ж. Бүкілодақтық халық санағы. КСРО одақтас республикаларының аудандары, қалалары мен ірі ауылдары халқының ұлттық құрамы. Тексерілді, 14 қыркүйек 2020.