**Сэмюэл М. Рэйми** (ағылш. *Samuel M. Raimi*, 23 қазан 1959 жыл, Окленд) — америкалық кинорежиссёр, актёр, продюсер және сценарийші. Ең белгілі туындылары қатарына Зұлым өліктер (1981–) франшизасы, Өрмекші-адам трилогиясы (2002–2007) және Диснейге жасаған түрлі фэнтези фильмдері жатқызылады.

Өмірбаяны
---------

### Жанұясы және білімі

Сэм Рэйми Мичиган штатының Окленд округіндегі Роял Оук (ағыл.)қаз. қаласында, еврейлер отбасында дүниеге келген. Ата-аналары — саудагерлер Силия Барбара (туған тегі Абрамс) және Леонард Рональд Райми, бабалары қазіргі Ресей мен Мажарстаннан Америкаға келген еврейлер болған.

Інісі Тед — актёр, ағасы Айван — сценарист және дәрігер және әпкесі Андреа Рэйми Рубин — сот репортёрі. Басқа бір ағасы, Сандер 15 жасында Израильде байқаусыздан суға батып кетті, Рэйми бұл оқиғаның отбасыны жақын қылды деп айтты. Рэйми сонымен қатар Сандердың оны алғаш рет Өрмекші-адам кейіпкерімен таныстырып, оның комикстерге деген сүйіспеншілігін оятқанын айтты.

Рэйми Гроувз орта мектебін бітірді, кейін Мичиган штатының университетіне де, Боккони университетіне де оқуға түсті, онда ол ағылшын тілін оқыды, бірақ «Зұлым өліктер» фильмін түсіремін деп үш семестрден кейін оқуын тоқтатты.

### Мансабы

San Diego Comic-Conдағы Сэм Рэйми, 2014 жыл
Рэймидің фильмдерге деген қызығушылығы әкесінің үйге фильм камерасын алып келген салысымен оянған. 1975 жылы таныс болған досы Брюс Кэмпбеллмен бірге ол үйден әуесқой кино жасайтын. Колледждегі оқуы кезінде ол Кэмпбелл мен бауырының бөлмелесі болған Роберт Тапертпен бірге $375,000 жинаған 32 минуттық «Орманда» қорқынышты фильмін және «Бұл — өлтірушілік!» дебюттік фильмін түсірді. Отбасы, достары және инвесторлар қаржысы және көмегі арқылы Рэйми хитке айналған және мансабын бастаған «Зұлым өліктер» (1981) табысты қорқынышты фильмінің өндірісін қаржыландыра алды.

Ұзақ уақыт бойы комикстерге қызығушылығы бар Рэйми кейін «Көлеңке» суперқаһарман кейіпкерін фильмге бейімдеуге тырысты, бірақ авторлық құқықтарға қол жеткізе алмағасын өзінің супер-қаһарманы Darkman (1990) ойлап тапты. Бұл фильм оның алғашқы ірі студиялық картинасы болды және коммерциялық тұрғыдан табысты болды, екі сиквелы да шықты.

1990 жылдары Рэйми басқа да жанрларға көшті, нәтижесінде «Жылдам және өлі» (1995) уэстэрні, я «Қарапайым жоспар» (1998) қылмыс триллері сияқты фильмдер жасалды.

Рэйми Өрмекші-адам комикс сериясынан бейімделген аттас блокбастерімен (2002) үлкен сыни және коммерциялық табысқа жетті. Фильм дүние жүзінде 800 миллион АҚШ долларынан астам табыс тауып, екі сиквелді дүниеге әкелді: режиссері Рэймидің өзі болған Өрмекші-адам 2 және Өрмекші-адам 3 әрқайсысы шамамен 800 миллион доллар жинады. Үшінші «Өрмекші-адам» фильмі аяқталғаннан кейін ол тағы екі сиквел шығаруды жоспарлады (Sony Picturesтің үш сиквелді жоспарлағанына қарамастан), бірақ көңілінен шығатын сценарий таба алмады. 2022 жылы Өрмекші-адам 3 туралы ой елегінен өткізген Рэйми Rolling Stoneға былай деді: "Бұл мен үшін өте күрделі тәжірибе болды. Мен өзімді осы үшін өтеу үшін Өрмекші-адам фильмін түсіргім келді. [Түсірілмей қалған] Өрмекші-адам 4 — бұл шынымен де осы жайлы болды. Менің [фильмдер сериясын] жоғары нотада аяқтағым келді, «сол да жарайды» деңгейіндегі фильммен аяқтағым келген жоқ. Менің ойымда болған стандарттың жоғары болғаны сонша, мен оған жете алмаймын деп ойладым». Ол Марк Уэббпен бірге екеуі Marvel Studios-тің Джон Уоттс түсірген Өрмекші-адам: Үйге жол жоқ фильміне шығармашылық кеңесші ретінде шақырылды.

Рэйми 2013 жылдың 8 наурызында Walt Disney Pictures шығарған және дүние жүзінде 493 миллион доллар жинаған «Ұлы және қорқынышты Оз» фильмін басқарды. Ол жоспарланған жалғасын басқармайтынын айтты.

2020 жылдың 5 ақпанында Рэймидің Marvel Studios-пен «Доктор Стрэндж: Ессіз мультиғалам» режиссерлік ету үшін келіссөздер жүргізіп жатқаны жарияланды, және Рэйми бұл фильм түсіріліміне қатысын 2020 жылдың сәуірінде растады. Бұл — Рэймидің 2007 жылы Өрмекші-адам 3 фильмінен кейін 15 жылдан астам уақыттан кейін суперқаһармандық фильм жанрына қайта оралуы.

Жеке өмірі
----------

1993 жылдан бері Рэйми белгілі канадалық актер Лорн Гриннің (ағыл.)қаз. қызы Гиллиан Гриннға үйленген, олардың бес баласы бар. Жасы ең үлкен үш баласы Өрмекші-адам 3 фильмінде көпшілік көріністе болды.

Фильмографиясы
--------------

### Фильм

| Жыл | Атауы | Кинорежиссёр | Сценарийші | Қосымша ақпарат |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1977 | Бұл — өлтірушілік!ағылш. *It's Murder!* | Иә
 | Иә
 | Әуесқой фильм болған |
| 1981 | Зұлым өліктерағылш. *The Evil Dead* | Иә
 | Иә
 |  |
| 1985 | Қылмыс толқыныағылш. *Crimewave* | Иә
 | Иә
 |  |
| 1987 | Зұлым өліктер 2ағылш. *The Evil Dead II* | Иә
 | Иә
 |  |
| 1989 | Жеңіл дөңгелектерағылш. *Easy Wheels* | Жоқ | Иә
 | фильм жазуларында "Силия Абрамс" деп жазылған |
| 1990 | Darkman | Иә
 | Иә
 |  |
| 1992 | Натттар үйіағылш. *The Nutt House* | Жоқ | Иә
 | фильм жазуында "кіші Алан Смити" деп жазылған |
| Қараңғы әскеріағылш. *Army of Darkness* | Иә
 | Иә
 | фильмді өңдеген (фильм жазуында "R.O.C. Sandstorm" деп жазылған) |
| 1994 | Хадсакердің қолғабысшысыағылш. *The Hudsucker Proxy* | Жоқ | Иә
 | Сондай-ақ 2-бөлімінің режиссёрі |
| 1995 | Жылдам және өліағылш. *The Quick and the Dead* | Иә
 | Жоқ |  |
| 1998 | Қарапайым жоспарағылш. *A Simple plan* | Иә
 | Жоқ |  |
| 1999 | Ойынға махаббаты үшінағылш. *For Love of the Game* | Иә
 | Жоқ |  |
| 2000 | Сыйлықағылш. *The Gift* | Иә
 | Жоқ |  |
| 2002 | Өрмекші-адамағылш. *Spider-man* | Иә
 | Жоқ |  |
| 2004 | Өрмекші-адам 2ағылш. *Spider-man 2* | Иә
 | Жоқ |  |
| 2005 | Айқайлайтын миы бар адамағылш. *Man with the Screaming Brain* | Жоқ | Сюжеті | фильм жазуында "R.O.C. Sandstorm" деп жазылған |
| 2007 | Өрмекші-адам 3ағылш. *Spider-man 3* | Иә
 | Иә
 |  |
| 2009 | Мені тозаққа ала келағылш. *Drag me to Hell* | Иә
 | Иә
 |  |
| 2013 | Ұлы және Қорқынышты Озағылш. *Oz the Great and Powerful* | Иә
 | Жоқ |  |
| 2022 | Доктор Стрэндж: Ессіз мультиғаламағылш. *Doctor Strange in the Multiverse of Madness* | Иә
 | Жоқ |  |

### Теледидар

| Жылы | Атауы | Кинорежиссёр | Сценарийші | Телепродюсер | Құрушы | Қосымша ақпарат |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1994–1997 | M.A.N.T.I.S. | Жоқ | Сюжеті | Иә
 | Иә
 | Wrote story for "Pilot" |
| 1995–2001 | Зена — жауынгерлер патшайымыағылш. *Xena: Warrior Princess* | Жоқ | Жоқ | Иә
 | Әзірлеушісі
 |  |
| 1997 | Тыңшы ойыныағылш. *Spy Game* | Жоқ | Жоқ | Иә
 | Иә
 |  |
| 2008–2010 | Іздеушінің аңызыағылш. *Legend of the Seeker* | Жоқ | Жоқ | Иә
 | Иә
 |  |
| 2014 | Rake | Иә
 | Жоқ | Иә
 | Жоқ | 2 episodes |
| 2015–2018 | Эш зұлым өліктерге қарсыағылш. *Ash vs. Evil Dead* | Иә
 | Иә
 | Иә
 | Әзірлеушісі
 | "El Jefe" эпизодінің режиссёрі және сценарийшісі |
| 2020 | Қорқыныштың 50 штатыағылш. *50 States of Fright* | Иә
 | Иә
 | Иә
 | Жоқ | 3 эпизоді |
|

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "...IMDB. Олар менің толық есіміме ат қосты, мені Сэмюэль Маршалл Рэйми деп қойыпты, екінші атым бар екенін да білмедім. Менде оның орнына әріп ғана бар, «М»." *Savage, Luke* Sam Raimi interview: Oz, Warcraft, The Shadow, Spider-Man  (ағыл.).  Den of Geek (5 March 2013). Тексерілді, 30 қазан 2023.
2. ↑  SAM RAIMI  (ағыл.).  TCM. Тексерілді, 30 қазан 2023.
3. ↑  *Pfefferman, Naomi* Sam Raimi’s latest horror flick draws on ‘true’ tale, Jewish exorcism  (ағыл.).  Jewish Journal (22 August 2012). Тексерілді, 30 қазан 2023.
4. ↑  Sam Raimi Biography (1959-)  (ағыл.).  Film Reference. Тексерілді, 30 қазан 2023.
5. 1 2  *Aushenker, Michael* Spider-Mensch  (ағыл.).  Jewish Journal (25 March 2002). Тексерілді, 30 қазан 2023.
6. ↑  Ted Raimi Biography (1965-)  (ағыл.).  Film Reference. Тексерілді, 30 қазан 2023.
7. ↑  *Chessler, Suzanne* Made in Michigan  (ағыл.).  Jewish Journal (29 January 2023). Тексерілді, 30 қазан 2023.
8. ↑  Sam Raimi: Man behind the mask  (ағыл.).  independent.co.uk (16 July 2004). Тексерілді, 30 қазан 2023.
9. 1 2  EXCLUSIVE: 'SPIDER-MAN 4' SCRAPPED; SAM RAIMI & TOBEY MAGUIRE & CAST OUT; FRANCHISE REBOOT FOR 2012  (ағыл.).  DEADLINE NEW YORK (11 January 2010). Тексерілді, 30 қазан 2023.
10. ↑  *Muir, John Kenneth* The unseen force: the films of Sam Raimi —  New York: Applause Theatre & Cinema Books, 2004.
11. ↑  *Egan, Kate* The Evil Dead —  Колумбия университетінің баспасы, 2011. — Б. 26–28. — ISBN 978-1-906660-34-5.
12. ↑  *Hiatt, Brian* From ‘Spider-Man’ to ‘Doctor Strange’: How Sam Raimi Conquered the Superhero Multiverse (Again)  (ағыл.).  Rolling Stone (30 April 2022). Тексерілді, 30 қазан 2023.
13. ↑  *Fuge, Jonathan* Spider-Man: No Way Home Brought in Past Directors Sam Raimi & Marc Webb as Consultants  (ағыл.).  Movieweb (26 November 2021). Тексерілді, 30 қазан 2023.