recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Джозеф Фрэнк «Джо» Пеши** (ағылш. *Joseph Frank «Joe» Pesci*); 9 ақпан 1943(19430209), Ньюарк, Нью-Джерси, АҚШ) — танымал американдық актёр, «Оскар» және BAFTA жүлдесінің иегері, комик және әнші.

Өмірбаян
--------

Джо Пеши 1943 жылы 8 ақпанда Нью-Джерси штатындағы Ньюаркте, шаштараз Мэри мен жүргізуші Анджелоның отбасында дүниеге келген. Бес жасында ең алғаш театрда өнер көрсеткен. Ең алғашқы рөлін 1975 жылы, «Собиратель душ» атты төменбюджетті фильмде, атақты Фрэнк Винсентпен бірге сомдады. Мартин Скорсезеның «Бешеный бык» фильмінде (1980) боксер Джоуи Ламоттың рөлін ойнағаннан кейін, Пеши «Үздік бастаушы» санатында BAFTA жүлдесін алды. Сонымен қоса, осы рөлі үшін актёр «Оскар» жүлдесіне ұсынылды. 1990 жылы Пеши Мартин Скорсезеның «Славные парни» фильмінде Томи Де Витоның рөлін ойнау арқылы әлемге танылды. Де Вито рөлі үшін актёр алғаш «Оскар» жүлдесін алды. Осыдан соң, Пеши «Үйдие жалғыз қалғанда», «Үйде жалғыз қалғанда 2: Нью-Йоркте адасу»,«Джон Ф. Кеннеди. Выстрелы в Далласе»,« Смертельное оружие 2»,« Смертельное оружие 3»,« Смертельное оружие 4»,« Бронкская история»и« Казино» фильмдерінде көрінді.

Жеке өмірі
----------

1988 жылдан 1992 дейін Джо Пеши Клаудии Марте Харомен отбасылы болды. Олардың Тиффани атты қызы бар. 2007 жылдың шілдесінде 64 жастағы актёр 37 жастағы модель Энджи Эверхартпен кездесіп жүрді. Олар қатынастарын 2008 жылдың тамызында үзді.

Жүлделер мен марапаттары
------------------------

Номинациялар
------------

* 1981 «Алтын глобус» үздік екінші пландағы ер адам рөлі «Алтын глобус» марапаты (фильм «Бешеный бык»)
* «Оскар» (фильм «Бешеный бык»)
* 1991 — Премия «Алтын глобус» (фильм «Славные парни»)
* 1993 — Премия MTV Movie Awards (фильм «Мой кузен Винни»)
* 1996 — Премия MTV Movie Awards (фильм «Казино»)
* 1999 — Премия «Золотая малина» (фильм «Смертельное оружие 4»)

Марапаттары
-----------

* 1980 — АҚШ киносыншыларының Ұлттық кеңесінің жүлдесі (фильм «Бешеный бык»).
* 1981 — АҚШ киносыншыларының Ұлттық қоғамының жүлдесі
* 1982 — Премия BAFTA
* 1990 — АҚШ киносыншыларының жүлдесі (фильм «Славные парни»)
* 1991 — Премия «Оскар» (фильм «Славные парни»)
* 1993 — Американдық жүлде (фильм «Мой кузен Винни»)

Дереккөздер
-----------

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Джо Пеши (ағыл.) *Internet Movie Database* сайтында
**"Болашаққа ұмтылғандар"** – "Қазақтелефильм" студиясының түрлі түсті, бөлімді, орыс тіліндегі деректі фильмі (1982).

Фильм КСРО-ның құрылғанына 60 жыл, Қазақстанның Ресейге қосылғанына 250 жыл толуына арналғандықтан, онда республиканың барлық саласындағы атаулы жетістіктер сөз етіледі. Атап айтқанда, Республикаға Ленин орденінің тапсырылуы, Алматы қаласының миллионыншы тұрғыны Бауыржан Қадырсызовты құттықтау, Үлкен Алматы қаналының ашылуы, РКФСР-дың Қазақ КСРдағы әдебиет және өнер күндері. Д. Қонаевтың тың өлкесін ара лау кезі көрсетіледі. Реж.– Ю.Дубровин, операторы – В.Парфенов.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ телевизиясы", Энциклопедия. "ҚазАқпарат" Алматы, 2009,1-т ISBN 978-601-03-00-70-5
**Линк Рэй** (ағылш. *Link Wray*, толық аты: **Кіші Фред Линкольн Рэй**, ағылш. *Fred Lincoln Wray Jr*; 1929 жыл 2 мамыр , Данн, Солтүстік Каролина — 2005 жыл 5 қараша, Копенгаген) — Американ гитарашысы және сазгер. Ол негізінен инструментті рок-н-ролл композицияларын жазған. Соның ішінде *Link Wray and his Ray Men* тобымен де көптеген композицияларды дүниеге әкелген. Оның шығармашылығы гаражды роктың, серфтың, хард-роктың және гитаралық музыканың дамуына үлкен септігін тигізген болатын.

Өмірбаяны
---------

### Өмірінің бастапқы кезеңі

### Мансабының басталуы

### 1950 жылдың аяғы — 1960 жыл

#### Rumble. 1958 жыл

#### 1959—1965 жж. Классикалық синглдер

### 1970 — 2000

Сурет:LinkWrayBeWhat.jpgОбложка альбома *«Be What You Want To»* (1972)

Марапаттары және атағы
----------------------

Қазіргі мәдениетте
------------------

Фактілер
--------

Дискография
-----------

### LP

#### Концерттік альбомдар

### Синглдер

### Компиляциялар

### Бутлегтер (таңдаулы)

Ескертпелер
-----------

Сілтемелер
----------

* Wray’s Shack 3 Tracks Мұрағатталған 25 маусымның 2007 жылы.
* Фотогалерея Линка Рея Мұрағатталған 8 желтоқсанның 2012 жылы.
* Линк Рей на All Music Guide
* Линк Рей на сайте Зала славы рокабилли Мұрағатталған 8 маусымның 2007 жылы.
* Jimmy McDonough. Be wild, not evil: the Link Wray history
**Арыстанқұйрық** (лат. *Leonurus cardiaca*) – ерінгүлділер тұқымдасының сасықшөп тегіне жататын көпжылдық шөптес өсімдігі.

Сипаттамасы
-----------

Арыстанқұйрық - үстіңгі бетін сұрғылт түк басқан көпжылдық өсімдік. Ағаштанып біткен тамырынан қызғылт түсті, бұтақты сабақтары өсіп шығады да, олардың биіктігі 50 см-ден 10 см-ге дейін барады. Сыртынан қарағанда сабақтары төрт ұырлы болып көрінеді де қырлары өткір келеді. 

Жапырақтары - тегіс көкшіл сұр түсті, жатыңқы түкті. Сабақ жапырақтары сағақты, дөңгелек келіп, сына сияқты 5 жарнаққа бөлінеді. 

Гүлдері биік, ашық қызыл түсті; бастары күлтеленіп тұрады. Күлтесі - қос ерінді.

Таралуы
-------

Арыстанқұйрық - далада, бұталар арасында, ойпатты жерлерде, Қазақстанның көптеген аудандарында кездесетін, емге пайдаланылатын өсімдік. Сондай-ақ мұның түркістан арыстанқұйрығы деп аталатын екінші түрі жалаң жасыл жапырақтарымен көзге түседі. Олар таулы аудандарда өседі.

Пайдалануы
----------

Арыстанқұйрық препаратының көңіл сергітерліктей өте жақсы қасиеті бар, оны науқастар жеңіл көтереді. Тыныштандырғыш әсері дәрілік валериянадан анағұрлым күшті. Халық медицинасында арыстанқұйрық препаратын "жүрек қатты соққанға", алқынып ауырғанға, қарын ауырғанға және өкпе қатарына қабылдау ұсынылады.

Ғылыми медицинада арыстанқұйрықты тыныштандырғыш дәрі ретінде жүрек қатты соққанға, ентіккенге, истерияға, жүрек неврозына, гипертонияға, жүрек талмасына және басқа да бірқатар ауруларға қарсы ем үшін ұсынады.

Арыстанқұйрықтың тонус көтерліктейде қасиеті бар. Үй жағдайында арыстанқұйрықтан халықтық медицинаның рецептімісен үш түрлі дәрі жасауға болады. Бұл ретте оның шөбі мен тамыры пайдаланылады. Шөбінен тұнба жасайды. Сүзілген тұнбаны белгілі доза бойынша жүрек қатты соққанда, ентіккінде, шемен ауруында ішеді. Арыстанқұйрықтың препаратын тек шеменді емдеуге ғана қолданғанда тұнбаға бірдейлік мөлшерде торғай тарысының шөбінен қосып пайдалануға болады.

### Синонимдары

*The Plant List*-тің 2013 жылғы мәліметі бойынша, Арыстанқұйрықтың келесі синонимдары бар:

* Cardiaca crispa (Murray) Moench
* Cardiaca glabra Gilib. nom. inval.
* Cardiaca stachys Medik.
* Cardiaca trilobata Lam.
* Cardiaca vulgaris Moench
* Lamium cardiaca (L.) Baill.
* Leonurus aconitifolius Schltdl. ex Ledeb.
* Leonurus campestris Andrz. ex Benth.
* Leonurus canescens Dumort.
* Leonurus crispus Murray
* Leonurus discolor W.D.J.Koch
* Leonurus glabra (Gilib.) Gilib. nom. inval.
* Leonurus illyricus Benth.
* Leonurus intermedius Holub, nom. illeg.
* Leonurus lacerus Lindl.
* Leonurus multifidus Raf. nom. illeg.
* Leonurus neglectus Schrank
* Leonurus ruderalis Salisb. nom. illeg.
* Leonurus trilobatus (Lam.) Dulac
* Stachys triloba Stokes

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Дәрілік өсімдіктер. Алматы, "Қазақстан", 1975, 172 бет.
2. ↑  *Leonurus cardiaca* L. is an accepted name  (ағыл.). *The Plant List (2013). Version 1.1. Published on the Internet;*.  Royal Botanic Gardens, Kew and Missouri Botanical Garden (2013). Тексерілді, 20 қаңтар 2015.
Ерте орта ғасырлардағы Қазақстан
--------------------------------

Қазақстан аумағындағы ерте орта ғасырдағы мемлекеттер (VI-IX ғғ)VI ғасырдың басында бүгінгі қазақ жерінде аса күрделі бетбұрыстар болған. Алтай-Сібір, Моңғолия жерінде түрік тайпаларының үстем тап өкілдері бірігіп, әскер күшіне сүйенген Түрік қағанаты атты ерте феодалдық мемлекет құрды. Олардың жері шығыс Кореядан бастап, Орта Азияның жерінде қамтылған. Қазақстанда бұл қағандықтың құрамына кірген.Бұл мемлекет туралы жазба деректер түрік тайпаларының өз тілінде жазылған «Үлкен күлтегін», «Таныкөк» құлпытастарындағы жазуларынан белгілі. Махмұд Қашқари, Рашид-ад-диннің тарихи жазбаларынан көптеген құнды деректер алуға болады. Византия, Қытай тарихшылары да мол мәлімет береді. Қазақстанның тарихында бұл мерзім «Түрік дәуірі» (VI-XIII ғ.ғ.) деген атпен белгілі. Қазақ жерінде көрсетілген мерзімде бірнеше феодалдық мемлекеттер өздерінің саяси-әкімшілік биліктерін жүргізді.
Қазақстанда алғашқы қауымдық құрылыстан кейін V ғасырдан феодалдық қатынастар орнай бастады (немісше феод- «жер», аль- «иесі», яғни жердің иесі деген ұғымды береді.). Ортағасырлық тайпалардың арасында негізгі екі тап: феодалдық табы мен шаруалар табы қалыптасады. Феодалдар мал мен жердің негізгі иесі болады. Феодалдық қатынастардың орнауы Қазақстанның оңтүстігінде басқа өңірлерге қарағанда жедел жүрді. Орта ғасырлардағы Қазақстан тарихының басты ерекшеліктерінің бірі осы феодалдық-патриархаттық қатынастардың орнауы болды.
**Халықаралық Астронавтика Федерациясы**— ғарыш кеңістігін зерттеу және игеру, ракеталық техника, ғарыштық құқық мәселелерімен шұғылданатын халықар. ғылыми ұйым. Ол 1950 ж. құрылған. Оған 36 елдің 58 ұлттық ұйымы мүше (*2003*). КСРО Халықаралық Астронавтика Федерациясы-на 1956 ж. мүше болып қабылданды. Халықаралық Астронавтика Федерациясы-ның жоғ. органы — жылына бір рет шақырылатын Бас ассамблея. Ассамблея аралығында ұйымның қызметін Бюро басқарып отырады. 1960 жылдан Халықаралық Астронавтика Федерациясы-ның қарамағында Халықар. астронавтика академиясы мен Халықар. ғарыштық құқық ин-ты жұмыс істейді. Штутгарт қ-нда өткен 3-Халықар. астронавтика конгресінде федерация жарғысы қабылданды. Халықаралық Астронавтика Федерациясы-ның Халықар. электрлік байланыс жөніндегі одақ пен ЮНЕСКО жанында кеңесші статусы бар.

Сілтемелер:
-----------

«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IX том
Шанақтың қаңқасы
----------------

Шанақтың негізгі тірегі ретінде қызмет 
атқаратын және әртүрлі кескіндердің 
біліктерінен жиналған кеңістікті жабық жүйе.

Тенттің қаңқасы
---------------

Біліктерден жиналған кеңістікті жабық
жүйе, әдетте көлік құралының
ашық жүк платформасында орнатылады 
және оның үстінде тентті
тіркеу үшін қызмет етеді.

Отырғыштың қаңқасы
------------------

Отырғыштың қаңқасы - отырғыштың негізгі бөлігі.

Трактордың қаңқасы
------------------

Трактордың қаңқасы - трактордың қаңқа түріндегі немесе тұрқылық тетіктер мен оның негізгі агрегаттары мен механизмдерін ұстап тұратын бөлігі.

Шинаның қаңқасы
---------------

Кордтың бірнеше қабатынан тұратын
қаптаманың негізгі бөлігі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Орысша-қазақша түсіндірме жалпы сөздік: Көлік / профессор Е. Арын — Павлодар : «ЭКО» ҒӨФ. 2006.
**Кенорындар мен жатындарды іздеу** Мүнай және газ геологиясында: геологиялық барлау жұмыстарының іздеу сатысының соңғы тізбегі. Кенорынды іздеу жұмыстарын жүргізу нысандары әдетте терең ауға бұрғылауға геологиялық-геофизикалық әдістер көмегімен дайындалған жергілікті құрылымдары немесе өзге де тұтқыштары бар ("жатын" типтес қалыпсыздықтарды қоса есептегенде) келелі аймақтар болып табылады. Жаңа жатындарды іздеу жұмыстары мұнай мен газдың өндірістік қорлары бар екендігі қапысыз
дәлелденген алқаптарда немесе қазірдің өзінде игеріліп жатқан
кенорындар аумағында жүргізіледі. Сөз болып отырған жұмыстарды жүргізудің
басты-басты мақсат-мүдделері төмендегідей: геологиялық қимадағы мұнайгазды немесе мұнай мен газға деген мүмкіндіктері бар деп есептелген кеиіендерді,
жинауыштарды және жапқыштарды нақтылай түсу, сол сияқты олардың басты-қасиеттерін анықтау; мұнаймен және газбен қаныққан қойнауқаттар
мен горизонттарды даралау, сынамалау және сынау, мұнай мен газдың өндірістік ағымдарын қамтамасыз ету, флюидтердің өзіндік қасиеттерін зерттеу және қойнауқаттардың сүзбелік-кіргізгіштік параметрлерін өлшеу; ашылған жататындардағы мұнай мен газ қорларын С2 категориясы, ішінара С] категориясы бойынша бағалау; геофизикалық талдау және бағалауға қажетті бұрғылау.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мұнай және газ геологиясы танымдық және кәсіптік-технологиялық терминдерінің түсіндірме сөздігі. Анықтамалық басылым. — Алматы: 2003 жыл. ISBN 9965-472-27-0
Айжан Қуанышбайқызы Жұмабаева
**Айжан Қуанышбайқызы Жұмабаева**

1973 жылы 1 қарашада Қостанай облысы Жангелді ауданы Ақшығанақ ауылында туған. Қазақ.

Әкесі - Жұмабаев Қуанышбай Жұмабайұлы (1945 жылы туған). Анасы - Габдрахманова Рузия Габдрахманқызы (1950 жылы туған).

Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің филология факультетін (2005) қазақ тілі және әдебиеті пәнінің оқытушысы мамандығы бойынша; ҚР Президенті жанындағы Мемлекеттік қызмет академиясының біліктілікті арттыру курстарын бітірген (2004).

Республикалық және астаналық БАҚ 300 астам жарияланымдардың авторы.

Қазақ, орыс және ағылшын (сөздікпен) тілдерін біледі.

«Нұр Отан» ХДП мүшесі (2004 жылдан).

1998 жылдан - «Цесна-Азия» («Астана» ТК) телекомпаниясы ЖШС жаңалықтардың қазақ редакциясының редакторы - «Үкімет арнасы» және «Қаламгер» авторлық бағдарламаларының авторы. 2001 жылдан - Астана қаласы Халықаралық баспасөз орталығының жетекшісі -
Астана қаласы әкімшілігінің «Астана дауысы - Голос Астаны» ақпараттық агенттігі» МКҚК бас редакторының
орынбасары. 2002 жылдан - Астана қаласы әкімі баспасөз қызметінің бас маманы. 2003 жылдан - «Алматы»
ауданы әкімінің ішкі саясат аппараты бөлімінің басшысы, Астана қаласы Халықаралық баспасөз орталығының
және Астана қаласы әкімшілігінің «Астана дауысы» ақпараттық агенттігінің директоры.

2009 жылдан бері - «IMIGE.kz» PR-агенттігінің жетекшісі - «Имидж-Центр» республикалық журналының бас редакторы.

Қазақстан Журналистер одағының (2003 жылдан), «Қазақстан Республикасы Бас редакторларының клубы» АҚ (2005 жылдан) , «Нұр Отан» ХДП Сыбайлас жемқорлықпен күрес жөніндегі қоғамдық кеңесінің Астана қалалық филиалының мүшесі.

«Шабыт» халықаралық фестивалінің «Журналистика» номинациясы бойынша дипломанты. ҚР Президентінің Құрмет грамотасымен марапатталған (2008). ҚР Президентінің алғыс хаттарымен ескерілген (2006, 2007).

Діни көзқарасы - мұсылман.

Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.

Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Қазақстан -бейбітшілік пен келісім елі!»

Сүйіп оқитын әдебиеті - танымал саясаткерлердің кітаптары.

Тұрмыс құрған. Жұбайы - Анарбек Мұхтар (1967 жылы туған), әскери қызметкер. Ұлы - Анарбеков Сұлтан Мұхтарұлы (1993 жылы туған), оқушы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Республикасында кімнің кім екені - 2011 жыл. Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 ІSВN 978-601-278-473-2
**Кентавр** - ежелгі грек аңыздарында жартылай адам, жартылай жылқы тәрізді бейнеленетін мифологиялық кейіпкер, Зевстің баласы Дионистің серіктері. Миф нұсқаларының бірі бойынша кентаврлар алғашында Фессалияның таулы өңірлерін жайлаған. Кейбір зерттеушілер Кентаврлар бейнесінің ежелгі грек мифологиясында пайда болғандығын айтады. Себебін сақтардың алдыңғы Азияға жорығымен байланыстырады. Күні бойы ат үстінен түспейтін сақ сарбаздарын ежелгі гректер атпен бірге жаратылған деп сеніп, олар туралы сан түрлі аңыздар таратқан.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Саяси түсіндірме сөздік. – Алматы, 2007.
 ISBN 9965-32-491-3
Парфия аумағы
**Парфия** (*Парфиена*) — парфиялықтар қоныс тепкен Иран таулы өлкесінің солтүстік-шығыс бөлігіндегі тарихи аймақ. Біздің заманымыздан бұрын 3 ғасырдың орта шенінде Парфия территориясы Парфия патшалығының құрамына кірді.

География
---------

Парфия Иранның солтүстік-шығысында және Түркіменстанның оңтүстігінде кең таралған. Солтүстікте Қарақұм шөлімен шектеседі, оңтүстігінде Копет-Даг таулары мен Дешті Кавир шөлін қамтыды. Батысында Мидиямен, солтүстік-батысында Гирканиямен, солтүстік-шығысында Маргианамен, оңтүстік-шығысында Ареямен (Герат оазисі) шектеседі. Ол үш аймаққа бөлінді: Астауена, Парфиена және Алаварктикен.
**Тәкенов Әбу Сақтағанұлы** (20.2.1930, Ақтөбе облысы Темір қаласы – 17.8.1997, Алматы) – ғалым, тарих ғылымының докторы (1987), проффессор (1989). 

Әлімұлы тайпасының Қаракесек руынан шыққан.

1953 жылы қазіргі әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің тарих факультетін бітіріп, 1958 жылға дейін Ақтөбе облысы Қобда ауданындағы орта мектепте оқу ісінің меңгерушісі, директор қызметтерін атқарды. 1959 жылы әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетіне оқытушы болып, көрнекті ғалым Е.Бекмахановтың жетекшілігімен Азамат соғысы тұсындағы Қазақстанның қоғамдық-саяси өмірін зерттеумен шұғылданды. 1964 – 92 жылы университеттің Қазақстан тарихы кафедрасында аға оқытушы, доцент, профессор қызметтерін атқарды. 1993 жылы осы университетте деректану және мұрағаттану кафедрасының ашылуына ұйтқы болды және оның меңгерушісі болып еңбек етті. М.Тынышбаев, Т.Шонайұлы, М.Шоқай, С.Аспандияров, С.Қожанов секілді қайраткерлердің мұраларын жариялауға алғашқылардың бірі болып ден қойды.

Сілтемелер
----------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том
Рон тауы
Рон таулары орталық Германиядағы биік емес таулар тобы болып табылады.
Аталған таулар Гессең Бавария және Тюринги штаттарында орналасқан.

Бұл таулар ежелгі жанартаулық белсенділіктің нәтижесінде пайда болған. Ол Фогельсберг тауларынан Фульда өзені арқылы бөлініп жатыр.
Вассеркупе - Германиядағы Рон тауларының ең биік шыңы.

Рон тауларын оның тамаша табиғатының арқасында 1991 жылы ЮНЕСКО биосфералық қорық деп жариялады.
Рон тауы Германияның дәл ортасында орналасқан. Аталған тау жаяу серуен мен жорық жасауға таптырмас орын болып табылады.
Рон тауларында танымал шыңдар бар. Олар: Вассеркупе, Кройцберг, Швабенхиммель, Хейдельштайң Химмельдунк және т.б.

Рон таулары өсімдіктер әлеміне бай.
Рон тауларында серуендеу мен жаяу жорыққа шығу жолдары бар. Олар Рон жаяу серуендеу клубының меншігінде.
Көптеген өзендер Рон
таулары арқылы ағып өтеді.

Олардың кейбіреулері: Франкон Заале, Стреу, Бренд, Келлерсба, Тульба, Скондра, Синң Фульдра және т.б.
Аталған тауда елік, түлкі, борсық, қояң жабайы қабаң қарақас, су жертесері мен Миллер жер есері кездеседі.
Мұнда құр, саңырау құр, қара құтаң үкі, шәукілдек, және қисық мойын сияқты құстар мекендейді.
Рон таулары саяхатшылареа кеңінен танымал.

Дереккөз
--------

1. Алматы: "Аруна" баспасы. 208 бет. Сер.:"1100 қызықты дерек".
**Эпифеномен** (гр. *epi* - тұсында, кейін *phainomenon* - болып табылатын) - феноменнің шылауы, басқа құбылыстарға қоса жүретін, бірақ оларға ешқандай ықпал жасамайтын қосалқы құбылыс; сананы дүниенің материалдық (немесе идеалдық) мазмұнының мүлдем енжар, сондықтан да ешқандай елеулі роль атқармайтын бейнесі деп белгілеу үшін қолданылатын термин. Жаратылыстану ғылыми материализмінің өкілдері (Т. Гексли, Ф. Ле-Дантек) және кейбір идеалист-философтар (Э. Гартман, Ницше,Сантаяна), сондай-ақ бихевиоризмді жақтаушылар қолданады.

### Дереккөздер

[1]

1. ↑  Қазақ Энциклопедиясы - "Философиялық сөздік"
**Тәліп Мұсақұлов**(12.07.1909 жылы Алматы облысы, Нарынқол ауданы, Сарыбастау ауылы – 02.10.1987 жылы Алматы) — қазақ совет ғалымы, биология ғылымдарының кандидаты (1958). 1932 жылы ҚазПИ-ді бітірген. Еңбек жолын сол институттың оқытушысы болып бастаған (1932-35). 1935-37 жылдары директордың орынбасары. 1937-42 жылдары Қостанай педагогтық училищесінде және Қостанай мұғалімдер институтында оқытушы, директордың орынбасары, директоры. 1942-46 жылдары Ұлы Отан соғысына қатысты. 1946 жылы Қазақтың Абай атындағы педагогтық институтындағы қызметін жалғастырып, сонда аға оқытушы, доцент болды. 1954 жылдан бастап ботаника кафедрасының меңгерушісі. Қазақ тіліндегі «Ботаника» оқулығын алғаш жазған. 70-тен астам ғылыми еңбегі жарияланған. Оның ғылыми еңбектері биологиялық атауларды бір жүйеге келтіріп, оларды қазақ тілінде пайдаланудың әдістерін жетілдіруге арналған. Отан соғысы, Қызыл Ту ордендерімен марапатталған.

Ғылыми еңбектері
----------------

* Биология терминдерінің орысша-қазақша сөздігі (1960)
* Биология терминдерінің қазақша-орысша сөздігі (1962)
* Өсімдіктер анатомиясы мен морфологиясы (1963)
* Қазақстан өсімдіктері мен жануарлары, Алматы, 1963-66 (телавтор)

[[Санат:]]
Маккарти Джозеф Реймонд
**Маккарти Джозеф Реймонд** (McCarthy, Jozeph Raymond) (1908 жыл. 14 қараша, АҚШ, Висконсин штаты, близ Эпплтон – 1957жылы 2 мамыр, [[Мэриленд штаты[[, Бетесда), америкалық саяси қайраткер. [1].

Висконсинде көшпелі сот қызметін атқарған (1940-42), Екінші Дүниежүзілік соғыс кезінде теңіз әскерінде қызмет еткен. 1946 жылы Роберт Ла Фоллет АҚШ-тың сенатының сайлауында озып шықты. 205 коммунист мемдепартаментке өткенін ашық хабарлаған кезде, 1950 жылға дейін атағы онша жайылмаған саясаткер болатын. 

1952 жылы сенаттың шағын комитетінің тексеруі бойынша тұрақты комиссияны басқарған кезде қайтадан сенатқа қайтадан сайланды. Кейінгі екі жылда үкімет мекемесінің жеке құрамын және коммунистердің шенеуліктермен байланысын болжайтын көптеген даулы айғақты мәселелерді тексерумен айналысады. Маккарти жақтастары оның отанына берілгендігін және шынайы американизмнің рухын қорғайтынын көрді: кім оны қаралайтын болса, азаматтың еркіндігін, ұлттық дәстүрін құртқан жауапсызды жазалады. Америка қоғамында ешқандай қылмыс жасамаған адамның ізіне түскен, тек қана коммунизмге деген көзқарасына күдік туғызғанды, күштеу әдісіне мәжбүрлеуді маккартизм деп атаған. 

1954 жылдан кейін Конгрестегі тыңдау жалпыхалықтық телеарнадан таратылып, Маккартидің қатаң «жауап алу» әдісі пайда болды, қоғамның көзқарасы оған қарсы болды, және оның әсері қалмады. Сол жылдың аяғында «АҚШ-тың Сенат дәстүріне жауап бермегені үшін» ол Сенаттан тәртібіне байланысты жазаланады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Britanica настольная энциоклопедия. Том І «АСТ-Астрель» Москва, 2006. ISBN 978-5-17-08532-4 (T.1) (ACT) ISBN 978-5-271-1512-0 (T.1) (Aстрель)
**Эпилог**[грек. epilogos] – көркем шығарманы қорытындылайтын компонент. Эпилог негізгі оқиға желісінен бөлек тұрса да авторлық идеяны толықтыра түсіп, шығарманың басты кейіпкерлері жайында қысқаша мәлімет береді, олардың кейінгі іс-әрекеттерінің жалғасын көрсетеді. Драмалық шығармаларда автордың айтайын деген ойы кейіпкерлердің сөздері арқылы Эпилепсията берілуі мүмкін. Романдар мен повестерде Эпилепсия шешімнен соң орналасып, негізгі оқиға аяқталғаннан кейін белгілі бір уақыт өткен кездегі кейіпкерлер іс-әрекетінен хабар береді. Қазақ әдебиетінде М.Әуезовтің "Абай жолы" эпопеясында Эпилепсиятың классик. үлгісі қолданылған. Кейде ол Эпилепсия деген айдармен бөлінбей-ақ, бірнеше жолдармен берілуі мүмкін (Б.Майлин, "Шұғаның белгісі", Ш.Айтматов, "Жәмилә"). Кей жағдайда эпилогта суреттелген оқиға жөнінде автордың философиялық, эстетикалық, адамгершілік жөніндегі тұжырымдары айтылады (Ғ.Мүсіреповтің "Ұлпан" романындағы сөз соңы).

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл. ISBN 5-89800-123-9, X том
2. ↑  Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010.ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
**Даңқ мемориалы** — Шымкент қаласындағы ҰОС мемориалы.

Майдан мен тылдың бірігуін бейнелейтін 35 метрлік обелиск және астындағы «мәңгілік алау» 1979 жылы салынды.

Ескерткіш және оған апаратын аллея 2010 жылы күрделі жөндеуден өтті.

Аллея бойымен екі жағынан 200 метрге созылған қара тақтайшаларға осы өңірден шыққан 140 мыңға жуық жауынгердің есімдері қашалып жазылған. Даңқ аллеясының ортасына «Жұлдыз» ескерткіші қойылған, онда қызыл гранитте облыстан шыққан Кеңес Одағының 51 батыры мен Даңқ орденінің 8 толық иегерінің есімі жазылған.

Аллеяда Ауған соғысында опат болған жауынгерлердің құрметіне арналған әскери техниканың ашық аспан астындағы мұражайы орналасқан.

* 
* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 
*

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Кеңесбай Исмаилов Шымкент туралы Қазақстан тарихы порталы, 12.09.2017.
2. ↑  Шымкенттегі «Даңқ» мемориалы - ТМД елдері аумағындағы ең ірі ескерткіштердің бірі «ҚазАқпарат», 8.05.2017.

Тағы қараңыз
------------

* Жеңіс саябағы (Шымкент)
**Ермағамбет Лұқпанов** (1952 ж. т.), журналист, өлке тарихын зерттеуші. 

ҚарМУ-ді бітірген (1975). Қарағанды облысы «Орталық Қазақстан» газегінде тілші, жауапты хатшының орынбасары, жауапты хатшы, бас редақтордың орынбасары. Қазақстан Журналистер одағы мен *«Атамұра»* қорпорациясының Ә. Бөкейханов атындағы сыйлығының лауреаты (1978). ҚР Мәдениет министрлігінің «Мәдениет қайраткері» белгісінің иегері (2002). «Жауынгер қыздар — Боевые подруги» (1995), «Аймақ өмірінің айнасы» (1997), «Арқа ардақтылары» (1998), "Желтоқсан жанғырығы" (2001), «Ақпарат айдынында» (2001), «Қазыналы қарашаңырақ» (2004), «Тұғыры биік Теміртау» (2005) сияқты тарихи очерк кітаптарының авторы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5

*Бұл жаңа мақаланың бастамасы. Бұл мақаланы толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесуіңізді сұраймыз.*
**Дағдарыс жағдайындағы басқару**, ТЖМЖ басқарушы құрамы мен басқару органдары тарапынан халықтың қауіпсіздігін қамтамасыз ету және дағдарыс жағдайын жою жөніндегі қызметі. Бұл қызмет жағдай туралы мәліметтерді үнемі іздестіру, жинау және талдауға, құтқару операциялары мен жұмыстарын жүргізу жөніндегі шешімдерді қабылдауға, берілген міндеттерді атқарушы күштерге жеткізу және сол күштерді дайындау мен басқарып отыруға, өзара қызметтестікті ұйымдастыруға және қолдауға, дағдарыс жағдайын жою бойынша іс-шаралармен жан-жақты қамтамасыз етуге бағытталған.

Дереккөздер
-----------

Төтенше жағдайлар және азаматтық қорғаныс: Энциклопедиялық анықтамалық. / Бас ред. Б.Ө. Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы»,2011. – 640 б. Қазақша-орысша, орысша-қазақша.ІSBN 9965-893-69-1
Қабыш Жанұзақов
Жанұзақов Қабыш немересімен
**Жанұзақов Қабыш** (1917—1997) — Қазақстанның заң қызметі қайраткері.

1917 жылы 7 қарашада, Павлодар облысының Баянауыл ауданында дүниеге келген. 13 жасында жетім қалып, кейін балалар үйінде тәрбие алады.

1938 жылы әскерге шақырылады. 1940 жылы Совет-Фин соғысына қатысты. Фин шығанағындағы Ханко түбегінде 164 күн қорғаныс ұстаған.

Одан кейін Ұлы Отан соғысы басталады. Соғыстың басынан бастап 1943 жылдың наурызына дейін аға сержант Қабыш Жанұзақов фронтта соғысқан, ұлы Ленинград қаласын фашистерден қорғаған. 1943 жылы келесі шайқастың үстінде қатты жарақат алып, аяғынан айырылған, кейін демобилизацияланған. Көптеген ордендер мен медальдармен марапатталған

Соғыстан оралған соң, Қабыш Жанұзақов Қазақ КСР-ның прокуроры Барановтың кеңесімен заңгер курстарын өтеді. Павлодар облысының прокуратурасында заңгер болып істеген. Есіл ауданының прокурор меңгерушісі болып істеген.

1957 жылы, Екібастұз қаласы салынған кезде, қалаға келіп, қала прокурорының меңгерушісі болып істеді.

1979 жылы Қабыш Жанұзақов пенсияға шығып, өз өмірін балалар мен немерелерге арнайды.

1997 жылы 80 жасында дүние салады. Қабыш Жанұзақов әрі қиын, әрі қызықты өмір сүрген. Оның балалары мен немерелері оны әрқашан еске алып, үлгі етіп, Жанұзақов фамилиясын мақтан тұтады.

Марапаттары
-----------

* 3-ші дәрежелі «Слава» (Даңқ) ордені
* «Отечественная война» (Отан соғысы) ордені
* «За отвагу» (Ерлігі үшін) медалі
* «За оборону Ленинграда» (Ленинградты қорғаған үшін) медалі
* «Красный Гангут» (Қызыл Гангут) медалі
* «За поднятие Целины» (Тың көтерген үшін) медалі
* Жуков медалі.
**Аугусто Сесар Сандино Кальдерон** (ис. *Augusto Sesar Nicolás Sandino Calderón*, (18.05.1895,Никоноомо,Никарагуа—21.02.1934,Манагуа, Никарагуа) — никарагуа халқының саясаткері, 1927-1934 жылдарғы Ұлттық-азаттық қозғалысының басшысы.

Сандино дүниелі шаруа Грегорио Сандиноның және күндеп істейтін шешесі - Маргарита Кальдеронның отбасында туған. Бала 12 жасқа келгенше Григорио Сандино өзінің әкелігін мойындамаған. 

А. С. Сандино мен А.Сомоса, 1933 ж. ақпан
1921 ж. Аугусто Сандино анасын балағаттаған кісіні өлтіре жаздады. Осы оқиғаның нәтижесінде ол Годурасқа эммиграциялауға мәжбүр болды. 1926 жылға дейін ол Гондурас, Гватемала, Мексикада тұрды. Никарагуаға қайтып оралғаннан кейін де өз үйінде емес, Нуэва-Сегория американдық алтын шахтасында жұмыс істеді. Шахтада жүріп сол жердегі жұмысшыларға әлеуметтік теңсіздік пен өзгерістердің қажеттілігі туралы үгіт насихат жүргізетін.
Сандино амеркандықтармен қолдалынған жергілікті басқару құрылысына қарсы ұлт-азаттық қозғалысына қатысты. Көп кешікпей 1926 ж. генерал болды. 1927 ж. ортасынан Никарагуаны оккупациялаған АҚШ әскеріне қарсы ұлт-азаттық күреске басшылық етті. Сандиноның басқаруымен жүргізілген жаппай партизан күресі нәтижесінде 1933 жылы қаңтарда американ әскері Никарагуаны тастап шығуға мәжбүр болды. 1934 ж. сол кездегі Никарагуаның Ұлттық гвардиясының басшысы, келешек президент Анастасио Самоса Сандиноны алдымен тұтқынға алып, сосын өлтірді.   

Сандиноның атымен ұлттық азаттық қозғалысы аталды. Осы азаттық жолындағы революциясының нәтижесінде 45 жылдан кейін Самосаның отбасының диктатурасы жойылды. 1980 ж. 14 мамырда Никарагуа Мемлекеттік кеңесі Сандиноға "Империализмге қарсы халықтық-демократиялық революциясының Әкесі" атағын берді.

Тарихи дерек
------------

1979 жылдан 1997 жылға дейін Никарагуа бағалы қағаздардың және тиындардың бет жағында Аугусто Сесар Сандиноның суреті дәстүрлі тұрған.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* *А. С. Сандино* Инструкции по организации армии Национального освобождения Никарагуа (ағыл.)
* Александр Тарасов. «Между вулканами и партизанами: никарагуанский пейзаж» Мұрағатталған 5 қарашаның 2011 жылы.
* Гонионский, Семен Александрович. «Сандино»
* *Michael J. Schroeder* The Sandino Rebellion, 1927-1934 (ағылшын).  The Sandino Rebellion. Басты дереккөзінен мұрағатталған 19 қазан 2012. Тексерілді, 16 қыркүйек 2012.
* Sandino ¿liberal, socialista o revolucionario? (испанша).  El Nuevo Diario (Miércoles 19 de Mayo de 2004). Тексерілді, 28 қыркүйек 2012.
* *JOSEPH O. BAYLEN* Sandino: Patriot or Bandit? (ағылшын) (PDF). Басты дереккөзінен мұрағатталған 19 тамыз 2013. Тексерілді, 18 тамыз 2013.

Дереккөздер
-----------

* "Қазақстан": Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998
Қадау жарық (Финистер, Бретань)
**Қадау жарық**, немесе жарық діңгегі — күн шыққан, не батқан кезде түзу діңгек пішінді жарық құбылысы. Күн, не ай Қоралануының бір түрі. Бірақ ол әсіресе жоғары биіктен бақылағанда күндіз де пайда бола береді. 6 бұрышты жалпақ, немесе жұмыр пішінді мұз кристалдары және су тамшылары осы құбылыс пайда болуының себебі есептеледі. Жұмыр таяқ пішінді мұз кристалдары күн көкжиектен 20° биік болғанда осындай қадау жарық пайда қылады. Мұз кристалдары ауада пайда болғанда, көбінесе бірдей жазыққа орналасатындықтан, Қадау жарықтың кеңдігі мен көріну деңгейі мұз кристалдарының орналасуына байланысты болады.

Ай және көше шырақтарының жарығы да Қадау жарық пайда қылуы мүмкін. Жердегі жарық көзінен пайда болған Қадау жарық күн мен айдікінен де биік болуы мүмкін. Әдетте, күзетуші жарық көзіне жақындаған сайын, кристалдың Қадау жарық пайда қылу шамасы да әлсірей түседі.

* Аляска Фэрбенкс Бейкерсфилд университеті Қалқаншасыз жұмыс шырағының төбесінде пайда болған Қадау жарық（J.Hall）
* Батқан күн, Тусон, Аризона қасындағы Қадау жарық
* Сан-Францискодағы қадау жарық, Калифорния
* Қыс кеші，Вайомингтегі қадау жарық
**Ермек Кәрімжанұлы Тұрсынов** (20 шілде 1961 жыл, Алматы облысы) — қазақстандық жазушы, кинорежиссёр, сценарист, бұрынғы Қазақстанның мини-футболдан құрамасының ойыншысы.

Өмірбаяны
---------

Әл-Фараби атындағы ҚҰУ журналистика факультетін тәмәмдап, кейін ВГИК-тың сценарлы-кинотану факультетін аяқтаған.

Ермек Тұрсыновтың режиссерлік мансабын «Келін» фильмінен бастады. Кинокритиктер «Легенда о Нараяме» фильмімен ұқсастықты тапты. Бұл фильм («Келін») Америка Киноакадемиясының шешімімен «Оскар» премиясына лауреат ретінде «Шет тілдік ең үздік фильмдер» қатарына кірді.

2012 жылдың қазанында прокатқа «Шал» атты жаңа кинофильмі шықты. Ол Эрнест Хэмингуэйдің «Старик и море» деген кітабының мотиві бойынша түсірілген. Алматы қаласында өткен XIII «Выбор года» фестивалінде «Шал» фильмі «Жыл фильмі» атағына ие болды. Фильмге жылдың ең үздік туындысы ретінде Қазақстан халық «Құлагер» премиясы берілген. 2013 жылы «Киношок» фестивалінде фильм гра-приге ие болды. 2014 жылы «Ника» премиясына ТМД және Балтия елдерінің «Ең үздік фильмі» атына үміткер болды.

Сценарийлері
------------

Ермек Тұрсынов төмендегі фильмдердің сценариін жазды: 

* 2015 жыл — «Жат», режиссёр Ермек Тұрсынов
* 2015 жыл — «Кенже», режиссёр Ермек Тұрсынов
* 2014 жыл — «Кемпiр», режиссёр Ермек Тұрсынов \
* 2012 жыл — «Шал»режиссёр Ермек Тұрсынов
* 2009 жыл — «Сіз кімсіз, Ка мырза? («Волчий след», «Цветочник»), режиссёр Қуат Ахметов
* 2009 жыл — «Сабалақ» (анимациялық), Темір Бекмамбетовпен бірге
* 2008 жыл — «Мұстафа Шоқай», режиссёр Сатыбалды Нарымбетов
* 2008 жыл — «Келін», режиссёр Ермек Тұрсынов
* 2008 — «Сталинге сыйлық», режиссёр Рустем Әбдірашев
* 2008 жыл — «Бақсы», Сергей Бодров пен Гульшад Омаровамен бірге
* 2007 жыл — «Ближний бой», режиссёр Еркен Ялгашев
* 2007 жыл — «Құрақ көрпе», режиссёр Рустем Абдрашов — ең жақсы сценарий үшін 2007 жылғы «Киношок» фестивалінде мадақтама алды
* 1993 жыл — «Әбілқайыр Хан», режиссёр Виктор Пусурманов
* 1990 год — «Мытарь», «Золотое перо» драматургиялық конкурсының лауреаты, Мәскеу қаласы
Ханафийаның үш шарты
--------------------

Мұхаммед (с.ғ.с.) пайғамбардың әрі немере інісі, әрі күйеу баласы Хазірет Әлі Рұм патшалығымен болған соғыста сол елдің патшасының қызы Ханафийамен жекпе - жекке шығып, белдесуіне тура келеді. Сол белдесуде Әзірет Әлі патша қызын жеңіп, шарт бойынша өзіне пенде етіп елге алып келеді. Елге келген соң пайғамбардың алдына жүгіндіреді. Сонда, Ханафийа қыз Мұхаммед (с.ғ.с.) пайғамбарға мынандай үш шарт қояды: "Біріншісі - мені қазірден бастап мұсылман дініне қабылдайсыз, екінші - мені жеңген Хазірет Әліге некелеп қосасыз, үшінші - менен туған ұл бала Сіздің атыңыз бен менің атымды қатар алып жүретін болады", - дейді. Пайғамбар қыздың айтқан шарттарының бәрін де қабыл алады. Содан, Ханафийа Әліге қосылады. Олардан ұл бала туып, оның атының Мұхаммед Ханафийа атануы содан еді дейді. Қазақ шежірелерінде көптеген қожа әулеттері осы Мұхаммед Ханафийадан өрбітіледі (Дерек беруші Зікірия Жандарбек (1953), белгілі түркітанушы, Оңтүстік Қазақстан облысы).

Дереккөздер
-----------

Қазақтың ауызша тарихы: Зерттеу. - Астана: Фолиант, 2008, 368 бет
**Қабық жегілер** (лат. *Scolytinae*) - бұрын бөлек тұқымдасы лат. *Scolytidae* ретінде айқындалған, қазір Ұзынмұрындылар тұқымдасының тармағы ретінде қаралады.

Биологиялық сипаттамасы
-----------------------

Барлық қабық жегілердің өзіне тән ерекшеліктері бар: денелерінің артқы ұштарын терең тісшелер қаптаған, оны энтомологтар арба деп атайды. Мұның жәрдемімен қоңыздар жаңқаларды жолынан сыпырып тастап отырады.
Қабық жегілер-бойы 1 см болатын қоңыздар, ұзынмұрындылардың жақын туыстары (олардың түтікбастары болмағанымен, осы тұқымдасқа жатқызады). Қабық жегілердің өмірін ағаштан ажыратып ала алмайсыз. Олардың әдеттегі өкілі - Шырша қабық жегі.

Жолдары Pityogenes chalcographus
Ол әлі қурап кетпесе де әлсіреген немесе жаңадан шабылған талды зақымдайды. Баспашының аналығы қабық астына жұмыртқа салатын орын әзірлейді. Жұмыртқадан шыға сала дернәсілдер өз жолдарымен кетеді, соның бойында қуыршаққа айналады. Нәтижесінде қабық астында суреті баспа матрицасын еске салатын (қоңыздың да атауы осыдан келіп шыққан) бұралаң жолдар пайда болады. Қуыршақтан түлеген ересек дарақтар қабыққа саңылау салып, ағашты тастап шығады, ал қабығына зиян келген шырша кешікпей қурап қалады. Жыл сайын жаппай көбейген кезде қабық жегілер орман шаруашылығына елеулі шығын келтіреді. Олар бүлдірген шыршалар сырттай қарағанда бүтін сияқты болып көрінеді,бірақ тәжірбиелі орманшылар қабықтан шағын тесіктерді және олардың астынан майда ағаш қиқымын байқайды. Демек, бұл талдың басы бос емес деген сөз.

Түршелері
---------

* *Amphiscolytini*
* *Bothrosternini*
* *Cactopinini*
* *Carphodicticini*
* *Coptonotini*
* *Corthylini*
* *Cryphalini*
* *Crypturgini*
* *Diamerini*
* *Dryocoetini*
* *Hexacolini*
* *Hylastini*
* *Hylesinini*
* *Hylurgini*
* *Hyorrhynchini*
* *Hypoborini*
* *Ipini*
* *Micracidini*
* *Phloeosinini*
* *Phloeotribini*
* *Phrixosomatini*
* *Polygraphini*
* *Premnobiini*
* *Scolytini*
* *Scolytoplatypodini*
* *Xyleborini*
* *Xyloctonini*
* *Xyloterini*
* †*Cylindrobrotini*

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Ортаққор логотибі Ортаққорда бұған қатысты медиафайлдар бар: **Қабық жегілер**
* Короед-типограф Ips typographus (Linnaeus, 1758) — фотография Д. И. Гаврюшина
* Фотографии (ағылш.).
* Михаил Мандельштам Короеды (Scolytidae)

Дерек көздер
------------

* Балалардың энциклопедиясы РОСМЭН,Жәндіктер,Мәскеу Росмэн 2012.
**Балықшы** — Атырау облысының Атырау қалалық әкімшілігіне қарасты болған кент, 2013 жылы Атырау қаласына қосылды. Бұрынғы Балықшы кенттік әкімдігі Балықшы ауылдық округі болып қайта құрылды.

Атырау қаласынан оңтүстікке қарай 4 км жерде, Жайық өзенінің сол жағалауында, шөлді белдемде орналасқан. Іргесі 1937 жылы балық-консервілеу комбинатын салуға байланысты қаланған. Тұрғыны 18,6 мың адам (1998). Балықшыда ірі консервілеу комбинаты, балық-уылдырық, кеме жөндеу зауыттары, тұрмыс қажетін өтеу мекемелері, 3 орта мектеп, теңіз-балық колледжі, мәдениет үйі, 2 аурухана, бала бақшалары бар. Тұрғындары облыс орталығымен және елді мекендермен автомобиль жолы арқылы қатынасады. Балықшыдан Ақтау мен Астрахан қалаларына кеме қатынайды.

Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 22 қаңтардағы «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы» заңының 6, 27, 37 баптарына сәйкес Атырау облысы бойынша 2013 жылы 11-сәуірде Балықшы кенті Атырау қаласына қосылды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Атырау облысы Атырау қаласының әкімшілік-аумақтық құрылысына өзгерістер енгізу туралы
2. ↑  Балықшы - қаланың бір бөлігі
3. ↑  *Қазақ Энциклопедиясы*

Караван жаңалықтары -
**Иван Филатович Сидоренко**(1892, Харьков губерниясы, Старобельский уезі)- Қазақстанда Кеңес өкіметін орнатуға белсене қатысушы. 1917 жылдан Компартия мүшесі. 1907 ж.Оралда алтын кен шахтасында істеді. 1911 ж. Жетісу облысы. Лепсі уезінде болыс хатшысының көмекшісі. 1913-1914 ж. патша әскері қатарында болды. Петроградтагы Қазан қарулы көтерілісіне қатысты. 1917 жылдан Ақмола облысында үгітшілік жұмыс атқарды, Петропавл университетінде жергілікті коммунисттерге Кеңе өкіметін орнатуға және нығайтуға, азык- түлік саясатын жүзеге асыруға, Черкасск қорғанысына қатысты. Лепсі атты әскер отрядының, кейін Қапал гарнизонының комиссары. 1919 ж. Түркістан республикалық әскери ревсоветі жанындағы Солтүстік Жетісу майданымен облысын жабдықтаушы өкілі. Түркістан АССР-і Советтерінің 7,8- сьездерінің делегаты. Мұнан кейінгі жылдары Кеңес, шаруашылық қызметінде болды.

Қолданылған әдебиет
-------------------

Қазақ Совет энциклопедиясы, 1976 жыл, Алматы,10 том, 149 бет
Жаза тағайындау кезінде сот барлық факторларды ескеру керек, соның ішінде қылмыстық жауаптылық пен жазаны ауырлататын және жеңілдететін мән-жайларды да. 

Қылмыстардың жиынтығы кезінде сот әрбәр қылмыс үшін бөлек жаза тағайындап, түпкілікті жазаны жеңілірек, қатаң жазаны ауырырақ қатаң жазаға сіңіру жолымен немесе тағайындалған жазаларды толық немессе ішінара қосу жолымен белгілейді. 

Егер қылмыстар жиынтығында тек ауыр емес және орташа ауыр қылмыстар қамтылса, онда түпкіліктіі жаза қатаңдығы жеңілірек жазаны неғұрлым қатаң жазаға сіңіру жолымен тағайындалады. 

Егер қылмыстардың жиынтығында ауыр немесе аса ауыр қылмыс қамтылса, түпкілікті жаза қатаңдығы жеңілірек жазаны неғұрлым қатаң жазаға сіңіру жолымен не жазаларды ішінара немесе толық қосу жолымен тағайындалады. Бұл орайда бас бостандығынан айыру түріндегі түпкілікті жаза жиырма жылдан аспауы керек. 

Егер қылмыстардың жиынтығында осы кодекске жиырма жылға дейінгі бас бостандығынан айыру немесе өлім жазасы не өмір бойы бас бостандығынан айыру көзделген, ең болмағанда бір аса ауыр қылмыс қылмыс қамтылатын болса, түпкілікті жазалау ішінара немесе толық қосылып тағайындалады.Бұл орайда бас бостандығынан айыру түріндегі түпкілікті жазалау 25 жылдан аспауы тиіс.

Дереккөздер
-----------

Құқық негіздері, 2010. 

10 класс.
**Голованов Иван Федорович** *(1876 – 1938)* – революциялық қозғалықа белсене қатыушы қайраткер. Астрахань губерниясында, Быково ауылында кедей шаруа отбасында дүниеге келген.

Қызмет жолы
-----------

Мариновка жер өңдеу училищесін бітірп, агроном мамандығын алды. Курган, Омбы қалалалары мен Ақмола облысында жұмыс істеді, большивиктер үйымына мүше болды. 1906 жылы Омбы с.д. ұйымы оны партия жұмысын жандандыру үшін Қостанайға жіьерді. Қостанай большевиктерді ауылдық тобына құрамына еніп, оның жұмысын басқарды, шаруалар арасында үндеу хаттар таратты. Ол жер ауып келген шаруалар мен және ауыл мұғалімдері М. Сералин, С. Көбеевтер арқылы қазақ шаруаларымен тікелей байланыс орнатты. РСДЖП Қостанай тобы Торғай облысынан Головановты мемлекет 2 – 3 думаға депутат етіп сайлады. Думада аграрлық комиссиягың құрамына енді. Дума жұмысы жайлы кеңес алу үшін депутат – большивиктермен бірге бірнеше рет В И. Ленинге (Финляндия) барды.

Атқарған істері
---------------

Петербургте Қостанай большивиктерімен ұдайы байланыс жасады, большивиктік әдебиет жіберіп тұрды 1907 жылы Голованов Думаның басқа делегаттарымен бірге Петербургте тұтқындалып, Нерчинск өлкесіне, кейін камчаткадағы Николаевқа жер аударылды. 1919 жылы Камчаткадағы Петропавл қаласы маңында ауыл шаруашылық маңында фермасын басқарды. Қаланы ақтар басып алған кезде партизан отрядын азық-түлікпен жабдықтады және оларға ақтар жайлы құнды мәлімет жеткізіп тұрды. Қаладан ақ гварияшылар қуылғаннан кейін Камчаткадағы Петропавлск ревкомының тұңғыш төрағасы болды, жер бақармасын басқарды.
[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1978 ж. 11 том
Сарыарқа даңғылы.
**Сарыарқа даңғылы** - Астана қаласының орталық даңғылы бірі. Шығанақ көшесінен басталып, Бестерек көшесінде аяқталады. Абай, Бөгенбай батыр даңғылдарын және Кенесары, Т. Бигелдинов, Ә. Әлімжанов, Ж. Омаров, С. Сейфуллин, Ә. Жангелдин көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы - 3191,5 м.

Сарыарқа - Қазақстанның орталық және шығыс бөлігін алып жатқан ұлан-ғайыр өлке. Батыс бөлігі Торгай ойпаттарынан басталып, шығыс бөлігі Тарбагатай тауына дейін 1200 шақырымға созылып жатыр. Бұл сөздің мағынасы едәуір ұлғайып, қазір «қазақ даласы», «атамекен» деген ұғымдармен қатар қолданылады.

Бұл даңғылда *«Хабар»* телекомпаниясы, *«Астана»* спорт кешені, Қазақ Мемлекеттік медицина академиясы, *«Алма»* сауда орталығы орналасқан.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Астана көшелері /Құрастырушы: Е. Тілешев, О. Сүлейменов. Алматы: 2008. ISBN 9965-32-642-8

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы Мұрағатталған 16 қаңтардың 2013 жылы.  (қаз.) (ағыл.) (орыс.)
Монцадағы ханшайым сарайы
**Монца** (итал. *Monza*, жергі. *Monscia*, лат. *Modicia, Modoetia*, тар.неміс. *Montsch*) — Италиядағы қала, қазіргі солтүстік–шығыс Миланның айналасы, Ламбро өзенінде. Ломбардия қалаларының бес ірі қаласының бірі, әкімшілік орталығы Монца және Брианаца

Монца тарихы
------------

Ежелгі Модиция (Modizia) VI ғасырға дейін саңырау ауыл болып, лангобардсктық Теоделинда ханшайымы сарай турғызып және шіркеудің негізің қалады. Орта ғасырлар арасында Монца Миланан бөлек тәуелсіздігіне қол жеткізді. Итальяндық соғыс кезінде бірнеше қоршауға төтеп беріп және Карла V әскерінен жүдеубасты. 1990 жылы Монцада Умберто І ханы қайтыс болды; бұл оқиға «кешірімді кішкентай шіркеу» болып мәңгі есте қалды.

Архитектурлық ескерткіштер
--------------------------

595 жылы Базилика кафедралды соборы Теодолинда ханшайымынын көмегімен орналасты. 1300 жылы қазіргі шіркеулерді салу, бастапқы Висконти үйімен басталған және 1741 жылы аяқталды. 1592 –1606 жылдары ерекшеленген және Маттео да Кампионе алдынғы жұмысы ақшыл-жасыл мрамормен жасалған. 

Мұражайдың соборында Теодлиндының уақытындағы қасиетті заттар және басқада орта ғасырлық билеушілер, және де Италияның алтын тәжі сақталды Орта ғасырдағы көптеген ғабадатханалар және камелла түрендегі лобардтық кірпіштік гитиктар, мысалға, живопистық қоңыр қызғылт фасадпен жасалған Санта Мария ин Страда шіркеуі.
Ханшайым виллаcs – 1777-80 жылдары ерте классицизим түрінде жасалған. Джузппа Пьермарини проекті бойынша салынған.

Дереккөздер
-----------
**Рамлал** немесе **Рам Сахай** (1780, Бенарес, Үндістан - 1826) — 18 ғасырдың 2-жартысында өмір сүрген үнді миниатюршысы. 

Пахари мектебінің өкілі. Кангир мектебінің негізін салушылардың бірі. Манактың немересі, миниатюршы Найнсикхтың баласы. Гулерде Говердхан Чанд раджа мен Чамбада Радж Сингх раджаның сарайында жұмыс істеді. «Уш Анирудх» сериясы (Дели, Үндістан ұлттық музейі; Хайдарабад, Дж. Митталдың жеке қоры) мен «Кришн Судам» сериясындағы екі сурет (Чамба, Бхури Сингх музейі) Рамлал шығармасына саналады. Рамлалдың романтикалық пейзаждары мен әйелдер көрінісі шынайы сыршылдық көрініс береді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы, 9 том

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Пандит Рам Сахай Джи Мұрағатталған 28 қаңтардың 2015 жылы.
**Сарыалқым арасақ** - шағын денелі 40-60г, көгілдір , жасыл ,сары және ашық қызғылтсары түстердің үйлесімінде ашық түске боялған құс. Ұшқан қарлығаш сияқты өте жақсы ұшады. Тек қана арасақтың қанаты аздап кеңдеу және ұшу мәнері біраз өзгелеу - қанаттарын тез кезектестіре қағып , кең жаяды да ұзақ қалықтайды. Дауысы - бірден қатты "крю-крю...крю-крю" деп шырылдайды.

Таралу аймағы
-------------

  

Оңтүстік Еуропада , Жерорта теңізі және Оңтүстік - Батыс Азияда мекендейді. Қазақстанда оңтүстік және шығыс тау етектеріндегі барлық шөл-шөлейттерде өмір сүреді.

Тән ерекшеліктері
-----------------

  

Аналығы іш қазып , ұя жасайды. Інде ұзын тұмсығымен сарғыш топырақты қазып , сонда шағын шоғыр түзіп , орнығады. Салындыдағы 4-7 домалақтау келген ақ жұмыртқаларды аналығы 20 күн басады. Аталығы кейде аналыққа жем тасиды, анда санда аналықты ұяда алмастырады. Балапандарды аталық және аналығы бір айға жуық ұяда қоректендіреді және ұядан ұшқан соң тағы жарты айдай жемдейді. Қанаттанған балапандар ересектерімен бірге үлкен топ түзіп, оңтүстікке бағыт алып , жылыстай бастайды. 

Арасақтар омарта орналасқан жерлерде араларды жеуге көшеді , сөйтіп балаларға шаруашылығын үлкен шығынға ұшыратуы мүмкін. Қазақстанда 4 ай - мамырдан қыркүйекке дейін болады.

**Дереккөздер**
---------------

  

1. ҚАЗАҚСТАН ҚҰСТАРЫ кітабы , Атамұра 2011ж.

2.
|  |
| --- |
| Ислам туралы мақалалар **тізімдемесінің** бөлігі
 **Усул әл-фиқһ**(Фиқһ негіздері) |
|  |
| 
**Фиқһ**

* Тақлид
* Ижмағ
* Мазһабтар
* Қияс
* Ғурф
* Бидғат
* Медресе
* Иджаза
* Истихләл
* Истихсан



**Ахкәм**

* Сауап
* Халал
* Парыз
* Мұстахаб
* Мубах
* Мәкруһ
* Харам
* Пасық



**Ғалым атақтары**

* Ғұлама
* Фақиһ
* Бас мүфти
* Хафиз
* Худжа
* Хакім
* Имам
* Он екі имам (шииттер)
* Марджа
* Маулана
* Мәуләуи
* Муфассир
* Мүфти
* Мухаддис
* Муджаддид
* Муджтаһид
* Молда
* Қазы
* Шейх
* Шейх әл-Ислам
* Ұстаз


Осы үлгіні: көру **·** талқылау **·** өңдеу |

**Мүфти** (mufti) — исламда соттың немесе жеке тұлғаның жүгінген мәселесіне шешім шығаруға өкілетті, құқық саласындағы беделді адам. .

**Мүфти** (парсы тілінен – пәтуа, шешім шығарушы) – шариғат заңдары негізінде даулы мәселелерге билік айтып, шешім шығаратын дін басы. Алғашқы Мүфтиді ел басшысының кеңесшісі ретінде Мысырда халиф Омар ІІ тағайындады (717 – 720). Мұсылман мемлекеттерінің іргесі кеңеюіне орай, жаңа құрылған жеке аймақтардың әміршілері Мүфтилерді қызметке тағайындай бастады. Бір мемлекеттің ішінде бірнеше мүфтилік болса, біреуі Бас Мүфти болып тағайындалды. Ол өзге Мүфтилердің шешімін қайта қарай алды. Осман империясында 15 ғасырда Стамбұл Мүфтиі бүкіл мемлекеттің бас Мүфтиі болып, Шайх әл-ислам атағын иеленеді. Ол Сұлтан атынан, оның өкілеттігімен билік жүргізген барлық сұлтандардың, шенеуніктердің сұраныстарына пәтуа шығарып, шариат тұрғысынан олардың іс-әрекеттерінің заңды, заңсыздығы жайлы билік айтты. Имам Ахмад Мүфтидің бойынан табылуға тиісті бес қасиетті атап көрсетті: 1) ниеті дұрыс, иманы толық болу; 2) білімді, парасатты сабырлы болу; 3) табандылық, ақиқатты айту; 4) дарын мен зеректік; 5) адамды тани білу қасиеті.
Қазір Қазақстанда Қазақстан мұсылмандары діни бас-қармасының атқарушы органын Бас Мүфти басқарады. 

Бұл тәрізді шешім шығару үшін Құран мен Хадистерді, сондай-ақ құқықтық оқиғаларды толық білуі қажет. Осман империясында Стамбұлдың мүфтиі мұсылман құқықтық жүйесінің басшысы болған, соттық және діни иерархияның бәрін басқарған. 

Мұсылман мемлекеттерінде заманауи кодекстердің пайда болуы мүфтилердің беделін айтарлықтай төмендетті, қазіргі кезде олар мұрагерлік, неке және ажырасу тәрізді мәселелермен ғана айналысады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Britanica настольная энциоклопедия.Том І «АСТ-Астрель» Москва, 2006. ISBN 978-5-17-08532-4 (T.1) (ACT), ISBN 978-5-271-1512-0 (T.1) (Aстрель)
2. ↑  "Қазақ энцклопедиясы - VI"