**Қазақстан — Түркия қатынастары** — Қазақстан мен Түркия арасындағы сыртқы қатынастар. Түркия 1991 жылғы 16 желтоқсанда Қазақстан тәуелсіздігін жариялаған кезде Қазақстанның тәуелсіздігін мойындаған алғашқы мемлекет бола отырып, Қазақстанды мойындады. Екі ел арасындағы дипломатиялық қатынастар 1992 жылы 2 наурызда құрылды. Бұл қатынастар халықаралық аренада, сондай-ақ сауда және стратегиялық мәселелер саласында оң дамыды. Қазақстанның Анкарада елшілігі және Ыстамбұлда бас консулдығы бар. Түркияның Астанада елшілігі және Алматыда филиалы бар.

Еуразиядағы екі ірі ұлт ретінде және түркі халықтарының кең мәдени, тарихи және тілдік мұрасымен бөлісе отырып, екі ұлт та тығыз қарым-қатынасты дамытуға және түркі болмысы мен достығын аймақтағы басқа түркі халықтары арасында ілгерілетуге тырысты. Қазақстан да, Түркия да түркі мемлекеттері Ұйымының негізін қалаушы мүшелері болып табылады. Жалпы түркі саяси білімінің Тұжырымдамасын Қазақстанның Тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Назарбаев ұсынды.

Тарих
-----

Анкарадағы Нұрсұлтан Назарбаев ескерткіші
Екі халық арасындағы қарым-қатынастың тамыры тереңде жатыр және Қазақ хандығы мен Осман империясы арасындағы алғашқы ресми дипломатиялық қатынастар 1713 жылы басталды. Алайда, тарихи жағдайлармен бөлісе отырып, бір-бірімен байланыс үзілді. 1991 жылы наурызда Түркия президенті Тұрғыт Өзалдың сол кездегі Қазақ КСР Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың шақыруымен Қазақстанға ресми сапары өтті. Бұл шет мемлекет басшысының Қазақстан тарихындағы алғашқы сапары болды және Түркиямен қарым-қатынастың негізін қалады. Осы сапар барысында Түркия мен Қазақстан саяси, сауда-экономикалық, ғылыми-техникалық, экологиялық, мәдени, әлеуметтік, коммуникациялық және басқа да салалардағы ынтымақтастық туралы келісімге қол қойды. 15 наурызда, келгеннен кейінгі күні ол 28 Панфилов күзетшілерінің саябағындағы Даңқ мемориалына гүл шоқтарын қойып, Медеуге барды.

1991 жылдың қыркүйегінде президент Назарбаев пен оның жұбайы Анкарада екіжақты қатынастардың принциптері мен мақсаттарын қамтитын декларацияға қол қойды. Президент Нұрсұлтан Назарбаев Түркияға сапары барысында 21-ші ғасырды "түркілер ғасыры"деп анықтады. Түркия Кеңес Одағы ыдырағаннан кейін соңғы тәуелсіздік алғаннан кейін Қазақстанмен дипломатиялық қатынастар орнатты. 1992 жылы 2 наурызда дипломатиялық қатынастар орнатылып, сол жылы екі елдің елшіліктері Қазақстан мен Түркияда ашылды.

Экономикалық ынтымақтастық
--------------------------

Түркия Қазақстанның жалпы инвестиция көлеміне 50 миллиард АҚШ доллары көлемінде 2 миллиард АҚШ долларын салады. Түркия Қазақстанның жалпы сауда көлемінің 1,2% - приходится құрайды және Қазақстанның құрылыс және тоқыма өнеркәсібіне белсенді қатысады. 2005 жылы елдер арасындағы тауар айналымы 556,8 млн. Түркия Қазақстанның энергетикалық және телекоммуникациялық салаларына инвестицияларды кеңейтуге үміттенеді. Қазақстан құрылыс жобалары үшін Түрік жұмысшыларын жалдауға квоталарды ұлғайтты. Қазақстан Түркиямен бірлесіп Қара теңізде мұнай өңдеу зауытын салу мүмкіндігін қарастыруда.

Стратегиялық ынтымақтастық
--------------------------

Энергетикалық ресурстар саласындағы ынтымақтастықты нығайта отырып, Қазақстан Ресейдің ықпалынан өзінің тәуелсіздігін бекітуге ұмтылды. 2006 жылдың шілдесінде Қытай Халық Республикасы, Түркия, Әзірбайжан және Грузия Астанада Орталық Азияны Оңтүстік Кавказбен және Батыс Еуропамен байланыстыратын көлік дәлізін әзірлеу үшін жиналды, бұл жыл сайынғы сауда мен жүк тасымалын 30 миллион тоннаға дейін арттырады. Түркия Қазақстанның Дүниежүзілік сауда ұйымына кіруге өтінімін қолдады, ал соңғысы Түркияның Еуропалық Одаққа мүшелікке өтінімін белсенді қолдады. Екі ел де Орталық Азияның түркі халықтары арасындағы тығыз ынтымақтастыққа жәрдемдесуге ұмтылды.

Дипломатия
----------

Қазақстан Республикасы

* Анкара (елшілік)
* Ыстанбұл (Бас консулдық)
* Анталия (консулдық)

Түркия Республикасы

* Астана (елшілік)
* Алматы (Бас консулдық)
* Ақтау (Бас консулдық)

Түркияның Қазақстандағы елшілері
--------------------------------

1. Аргун Өзпай (1992-1994)
2. Мұстафа Ашула (1994-1995)
3. Куртулус Ташкент (1995-1999)
4. Чынaр Алдемир (1999-2004)
5. Танер Себен (2004-2008)
6. Атилла Гүней (2008-2010)
7. Лaле Үлкер (2010-2012)
8. Өмер Бурxaн Түзел (2012-2015)
9. Невзат Уяник (2015-2019)
10. Уфук Екижи (2020-2023)
11. Мұстaфa Кaпужу (2023- )

Қазақстаның Түркиядағы елшілері
-------------------------------

1. Қанат Саудабаев (1992-1994, 1994-1996)
2. Балташ Тұрсынбаев (1996-1998)
3. Қайрат Сарыбай (1999-2003)
4. Аманжол Жанқұлиев (2003-2005)
5. Бағдад Исабаев (2006-2008)
6. Бағдад Әміреев (2008-2010)
7. Жансейіт Түймебаев (2010-2016)
8. Абзал Сапарбекұлы (2017-2022)
9. Еркебұлан Сәпиев (2022 жылдан бастап)

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Relations between Turkey and Kazakhstan. *Turkish Ministry of Foreign Affairs*.
2. 1 2  Yermukanov, Marat (7 December 2006). "Kazakhstan and Turkey spearhead the integration of Turkic nations". *Eurasia Daily Monitor* (Jamestown Foundation) **3** (226).. Retrieved 10 October 2008.
3. 1 2  30 Years Ago, Turkish President Paid First Official Visit to Kazakhstan  (ағыл.) (13 March 2021).
4. ↑  Davut Han Aslan, TURKEY-KAZAKHSTAN RELATIONS: AN OVERVIEW OF MUTUAL RELATIONS SINCE THE COLLAPSE OF THE SOVIET UNION, Vistula Acadecmic Quarterly,2014; 4(42): 133-145,
5. ↑  Davut Han Aslan (2012),*Turkey's Foreign Policy of the Justice and Development Party Governments (2002-2011)* ,PhD Dissertation, Warsaw University, Warsaw, June>


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеуҚазақстан Қазақстанның халықаралық қатынастары |
| --- |
|  |
| Азия | 
* Армения
* Ауғанстан
* Әзірбайжан
* БАӘ
* Бангладеш
* Бахрейн
* Бруней
* Бутан
* Вьетнам
* Грузия
* Жапония
* Израиль
* Индонезия
* Иордания
* Ирак
* Иран
* Йемен
* Камбоджа
* Корея Республикасы
* КХДР
* Кипр
* Кувейт
* Қатар
* Қырғызстан
* Қытай (Гонконг • Макао)
* Лаос
* Ливан
* Малайзия
* Мальдив
* Моңғолия
* Мьянма
* Непал
* Оман
* Өзбекстан
* Палестина
* Пәкістан
* Сауд Арабиясы
* Сингапур
* Сирия
* Тайланд
* Тәжікстан
* Түркия
* Түрікменстан
* Үндістан
* Филиппин
* Шри-Ланка
* Шығыс Тимор¹
 |  |
|  |
| Африка | 
* Алжир
* Ангола
* Бенин
* Ботсвана¹
* Буркина-Фасо
* Бурунди
* Габон
* Гамбия
* Гана
* Гвинея
* Гвинея-Бисау
* Джибути
* Замбия
* Зимбабве
* Кабо-Верде
* Камерун
* Кения
* Комор аралдары
* Конго Демократиялық Республикасы¹
* Конго Республикасы
* Кот-д’Ивуар
* Лесото
* Либерия
* Ливия
* Маврикий
* Мавритания
* Мадагаскар
* Малави¹
* Мали
* Марокко
* Мозамбик
* Мысыр
* Намибия
* Нигер
* Нигерия
* Орталық Африка Республикасы¹
* ОАР
* Оңтүстік Судан¹
* Руанда
* Сан-Томе және Принсипи
* Сейшел
* Сенегал
* Сомали¹
* Судан
* Сьерра-Леоне
* Танзания
* Того
* Тунис
* Уганда
* Чад
* Экваторлық Гвинея
* Эритрея
* Эсватини
* Эфиопия
 |
|  |
| Еуропа | 
* Албания
* Андорра
* Аустрия
* Беларусь
* Бельгия
* Болгария
* Босния және Герцоговина
* Ватикан
* Германия
* Грекия
* Дания
* Ирландия
* Испания
* Исландия
* Италия
* Латвия
* Литва
* Лихтенштейн
* Мажарстан
* Мальта
* Молдова
* Монако
* Нидерланд
* Норвегия
* Польша
* Португалия
* Ресей
* Румыния
* Сан-Марино
* Сербия
* Словакия
* Словения
* Солтүстік Македония
* Украина
* Ұлыбритания
* Финляндия
* Франция
* Хорватия
* Чехия
* Черногория
* Швейцария
* Швеция
* Эстония
 |
|  |
| Океания | 
* Аустралия
* Вануату
* Жаңа Зеландия
* Кирибати
* Микронезия
* Палау
* Папуа-Жаңа Гвинея
* Самоа
* Соломон аралдары
* Тонга
* Тувалу
* Фиджи
* Науру¹
 |
|  |
| Оңтүстік Америка | 
* Аргентина
* Боливия
* Бразилия
* Венесуэла
* Гайана
* Колумбия
* Парагвай
* Перу
* Суринам
* Уругвай
* Чили
* Эквадор
 |
|  |
| Солтүстік Америка | 
* Антигуа және Барбуда
* АҚШ
* Багам аралдары
* Барбадос
* Белиз
* Гаити
* Гватемала
* Гондурас
* Гренада
* Доминика
* Доминикан Республикасы
* Канада
* Коста-Рика
* Куба
* Мексика
* Никарагуа
* Панама
* Сальвадор
* Сент-Люсия
* Сент-Винсент және Гренадиндер
* Сент-Китс және Невис
* Тринидад және Тобаго
* Ямайка
 |
|  |
| Шектеулі мойындалған елдер | 
* Абхазия
* Косово
* Оңтүстік Осетия
* Қытай Республикасы
* Солтүстік Кипр
 |
|  |
| Тарихи қатынастар | 
* Башқұрт
* Қалмақ
* Қырғыз
* Қытай
* Қырым
* Осман империясы
* Ноғай
* Ресей
* Персия
 |
|  |
| Көпжақты қатынастар | 
* БҰҰ
* ДСҰ
* ТҮРКСОЙ
* ТМҰ
* С5+1
* Еуропа одағы
* ИЫҰ
* НАТО
* ОПЕК
* ЕҚЫҰ
* ШЫҰ
* ҰҚШҰ
* ТМД
* ЕЫҰ
* ЕЭО
* БЭК
* МАГАТЭ
 |
|  |
| Келісімдер | 
* Марракеш
* Арал теңізі мәселелері
* Алматы
* Биологиялық алуан түрлілік
* Еуропадағы әскер
* Ұжымдық қауіпсіздік
 |
|  |
| ¹ - Қазақстанмен дипломатиялық қатынастар жоқ. Дипломатиялық өкілдіктер мен консулдық мекемелер: Қазақстандікі,
Қазақстандағы, ҚР СІМ, Елшілер: Қазақстандікі,Қазақстандағы |

 |