recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Көшеге қазақ ұғымындағы киелі мекен, адамзатты топан судан құтқарған қасиетті таудың атауы (Алматы қаласы мәслихаттың 4.04.2001 № 200 шешімі мен Алматы қаласы әкімінің 9.04.2001 № 200 қаулысы) берілген. Қазығұрт Түркістан облысында. Қазығұрт ауданының таңбасында Нұх пайғамбардың кемесі бейнеленген. Жергілікті аңыз бойынша, Нұх пайғамбардың кемесі топан судан кейін Қазығұрт тауына тоқтаған. Тау беткейінде үлкен қайықтың түбіңе өте ұқсас тас құрылым бар. Екі шыңның арасындағы қазаншұңқырда тастан диаметрі 120 метрлік шеңбер, ортасында 36 метрлік крест қаланған. Зороастризмнің бұл ескерткішіне 2 - 2,5 мыңдай жыл болды. Көше Медеу ауданында Жиренше шешен атындағы көше мен Келес көшелердің аралығында орналасқан. Хантәңірі, Қызылжар, Бішкек көшелерін қиып өтеді. Бұрынғы атауы - 1-ші көше. Кешенін ұзындығы - 1500 метр.

[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алматы көшелері. Анықтамалық энциклопедия. – Алматы: "ИП Волошин" баспасы, 2009. ISBN 978-601-7157-18-0
**Ковалевский(Kowalewski) Осип Михайлович** (28.12.1800-,Үлкен Бржест ауылы-20.10.1878, Варшава) - поляк және орыс ғалымы,Ресейдегі моңғол зерттеу ғылымының негізін қалаушылардың бірі. Профессор (1833), Петербірг Ғалымдар Академиясының академигі (1847), Париждегі Азия қоғамының құрметті мүшесі (1839). 1820 жылы Вилен университетінің көне тіл және классикалық әдебиет факультетін бітірді. 1827 жылы буряттардың тілін және тұрмысын зерттеу үшін Ковалевский Байқал сыртына жіберілді. 1829 жылы Монғолияға бір жылдан, кейін Ресейдің діни миссиясының мүшесі ретінде Қытайға жіберілді. Мұнда ол қытай,маньчжур, тибет тілдерімен және санскриттің негізімен танысты. 1833-1860 жылдары Қазан университетінің профессоры. Ол Ресейдегі тұңғыш монғол тілі кафедрасының меңгерушісі болып , моңғол тілі мен тарихынан лекция оқыды. 1835 жылы "Моңғол кітаби тілінің қысқаша грамматикасын", 1836 - 37 жылы,2 томдық "Моңғол хрестоматиясын", 1844-49 жылы "Моңғол - орыс - француз сөздігін" жазды. Ковалевский орыстың монғол тану ғылымына үлкен үлес қосты.

Қолданылған әдебиет
-------------------

* Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы 1974 жыл,5 том, бас редакторы М.Қ. Қаратаев, 484 бет
Астана
**Қазығұрт көшесі** Жидебай көшесінен басталып, Қарталы көшесінде аяқталады. Жалын көшесімен қиылысады. Ұзындығы - 234,8 м. Бұрынғы атауы *Деповский көшесі*.

Қазығұрт - Талас Алатауының оңтүстік-батыс сілеміндегі аласа келген жота. Шымкент қаласынан оңтүстікке қарай 35 шақырымдай қашықтықта орналасқан. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 55 шақырымға созылған. Ежелгі аңызда дүниені топан су басқанда, Нұх пайғамбар кемесі Қазығұрт тауының шыңында тұрып қалған. Топан су қайтқан соң адамзаттың жаңа ұрпағының тіршілігі осы Қазығұрт тауынан басталған. Қазығұрт тауының сыртқы сұлбасы шынында да қайырлап тұрған алып кемені елестетеді. Бүгінде Оңтүстік Қазақстан облысында бір аудан және оның орталығы Қазығұрт атымен аталады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Астана көшелері. Құрастырушы: Е. Тілешев, О. Сүлейменов. Алматы 2008. ISBN 9965-32-642-8

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы Мұрағатталған 16 қаңтардың 2013 жылы.  (қаз.) (ағыл.) (орыс.)
**Оскар (Оскар-Иоганн-Виктор) Николаевич Андерсон (1887—1960)** - Ресей-неміс математигі және экономисті. Эконометрикалық қоғамының негізін қалаушылардың бірі және оның мүшесі (1933), американдық Статистикалық қауымдастығының мүшесі (1952), Ұлыбритания Корольдік Статистикалық қоғамының құрметті мүшесі (1956), Вена және Мангейм университетінің құрметті докторы.

Өмірбаяны
---------

Оскар Николаевич Андерсон
2 тамызда 1887 жылы Минскіде неміс отбасында дүниеге келген. Оның әкесі - Николай Андерсон Қазан университетінде угор тілі профессоры болған. Үлкен ағалары: Вильгельм (1880-1940) - астрофизиг, ал Вальтер (1885-1962) - этнолог және фольклоршы.  

1906 жылы Қазан қаласындағы орта мектепті бітіріп, Қазан университетінде оқуын жалғастырған. Содан кейін Санкт-Петербург политехникалық институтына ауысып, 1912 жылы бітірді (басқа дерекөздерге қарағанда 1910 жылы). А. А. Чупровтың оқушысы.  

1915-1917 жылы мемлекеттік қызмет атқарды және Түркістан қаласында іссапарда болды. 1917 жылдан бастап Украина ғылым академиясының Киев Коммерциялық институты және демографиялық институтында жұмыс істеді. 1920 жылы Совет Ресейден кетіп қалды.  

1924 жылдан бастап шет елде жұмыс атқарды: кезектен тыс профессор жұмысын істеп, 1929-1933 жылы - Варна Коммерциялық институтының (Болгария) профессоры болды. 1935 жылдан бастап - София университетінде Экономикалық зерттеулер Статистикалық институтының директоры болды. 1942 жылдан бастап Германияда жұмыс істеді – Киль университетінің профессоры, 947 жылдан бастап, 1956 жылға дейін Мюнхен университетінің статистика департаментінің бастығы болды. 
1960 жылы, 12 ақпанда Мюнхенде көз жұмды.

Дереккөздер
-----------

* 
* Мұрағатталған 27 тамыздың 2018 жылы.
**Манассас** (ағылш. *Manassas*) — АҚШ-тың Виргиния штатындағы тәуелсіз қала (яғни ешқандай округ құрамына кірмейді).

Тарихы
------

Азаматтық соғыс басталғанға дейін бұл жерде маңызды күре жолдардың қиылысы болды. 21 шілде 1861 жылы бұл аймақта азаматтық соғыстың ірі шайқасы болады. Солтүстікте Булл-Ран түбіндегі бірінші шайқас, оңтүстікте Манассас түбіндегі бірінші шайқас сынды танымал шайқастар орын алды. 1862 жылдың тамызында генерал Томас Джексон Манассас станциясына жорыққа шықты, содан бірнеше күннен кейін, 28-30 тамыз 1862 жылы, қалаға жақын жерде Булл-Ран түбіндегі екінші шайқас болды. 

Соғыстан кейін қиылыс ауданына халықтар қоныстана бастады, ал 1873 жылы инкорпорацияланған қала болды. 1892 жылы Манассас Принс-Уильям округі билігіне өтті.

1975 жылы Манассас Принс-Уильям округінен шығып, тәуелсіз қала атанды.

Танымал тұлғалары
-----------------

* Лиэнн Туиден (1973ж. туған) — журналистка және тележүргізуші;
* Джордж Циммерман (1983 ж. туған) — жасақшы.

Ескертпе
--------
**Манарбек Ержанов** (8 наурыз 1901 жылы Ақтоғай ауылы, Ақтоғай ауданы, Қарағанды облысы — 14 қараша 1966 жылы, Алматы) — әнші, композитор, күйші, актер.

Жетістіктері
------------

* Қазақстанның халық артисі (1938);
* Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі (1936)
* Қазақстан композиторлар одағының ең алғашқы мүшелерінің бірі (1942).

Отбасы
------

Әкесі күйші, зергер, ұста болған. Анасы Нақбала да әншілігімен ауыл арасына танылған. Болашақ өнер иесінің музыкаға деген құмарлығы анасының ықпалы арқылы ерте оянады. Арғын тайпасы Тобықты руының Дадан бұтағынан шыққан.
Ержановты музыка әлеміне жетелеп, оның әсем сазын көкірегіне ұялата білген ұстазы — әнші әрі күйші Күсенбай. Бұдан кейін Манарбектің әншілік шеберлігін ұштауда Шашубай Қошқарбайұлы мен Әміре Қашаубаев игі әсер етті. 16 — 17 жасында-ақ Ержанов Біржан сал, Ақан сері, Жарылғапберді, Естай, Шашубай әндерін айтып, ауыл арасындағы айтыстарға қатысып, ел аузына іліккен.

Өнер жолы
---------

1928 жылы Қазақ драма театрына қабылданып, алғашқы актерлерінің бірі болды. Осы театрда қойылған спектакльдерде ойнап, сан қырлы бейнелерді сомдады. 1931 — 32 жылдары Риддердегі жұмысшы жастар театрында қызмет етті. 1934 жылы Алматы музыкалық театрында (қазіргі Қазақ опера және балет театры) өнер көрсетті. И.В. Коцыктың "Айман—Шолпан" спектакліндегі Жарас, Ахмет Жұбанов пен Латиф Хамидидің "Абайындағы" Әзім, М.Төлебаевтың "Біржан — Сарасындағы" Естай, т.б. рөлдері оның әншілік әрі артистік талантын кең танытып, даңққа бөледі. 1936 жылы Мәскеуде өткен Қазақ өнері мен әдебиетінің онкүндігінде Е.Г. Брусиловскийдің опералары — "Қыз Жібектегі" Шегенің, "Ер Тарғындағы" Сақанның, "Жалбырдағы" Елеместің рөлін ойнап, көрермендердің ерекше ықыласына бөленді. Ол 1953 жылдан өмірінің ақырына дейін Қазақ филармониясында жеке дауыстағы әнші болып, халықтық ән өнерінде кең орын алатын терме, желдірмелерді, кең тынысты әндерді ("Ардақ", "Ағашаяқ", "Смет", "Топайкөк", "Жанбота", "Балқадиша", "Ақ қайың", "Толыбай", "Хорлан", "Ақ сиса", т.б.) нақышына келтіре орындады. Сөйтіп, ұлттық өнердегі Арқа әні дәстүрінде өз мектебін қалыптастырды.

Композиторлық қыры
------------------

Ержанов композитор ретінде де халыққа кең танымал. Оның "Жетісу", "Астанада", "Батыр жорығы", "Күсенбай", "ҙрнек", "Шалқар көл", "Аққу көлі" **күйлері**, **хорға арналған** "Партизан жорығы", "28 гвардияшы-панфиловшылар", "Жастар тойы", "Жастар әні", "Бейбітшілік маршы" атты **шығармалары**, "Паровоз", "Амангелді", "Бақыт жыры", "Қуанамын", "Қойшының әні", "Әнші Біржанға", "Сайра, бұлбұл", "Шегенің термесі", т.б. **әндері** бар. Музыкалық жинақтары жарық көрді.

Марапаттары
-----------

Еңбек Қызыл Ту, "Құрмет белгісі" ордендерімен, медальдермен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Мұрағатталған 23 наурыздың 2020 жылы.
2. ↑  Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: "Аруна Ltd." ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8
**Марк-Вивьен Фоэ** (фр. ; 1 мамыр 1975, Нколо, Камерун — 26 маусым 2003, Лион, Франция) — камерундық футболшы, жартылай қорғаушы. 2003 жылғы Конфедерациялар кубогының жартылай финалындағы Камерун-Колумбия матчы барысында жүрек талмасынан құлап, көп ұзамай қайтыс болды. Қайтыс болған соң сол турнирдің күміс жүлдесімен марапатталды. "Манчестер Сити" клубы Фоэның құрметіне 23-нөмірлі жейдені ешкімге кигізбеуге шешім қабылдады.

Өмірбаяны
---------

Карьерасын "Канон Яунде" клубында бастап, 1994 жылы "Лансқа" ауысты. 1998 жылғы әлем чемпионатында Фоэ Камерун құрамасының негізгі ойыншысы боп үлгерді де, "Манчестер Юнайтедке" ауысуға мүмкіндігі болғанымен, жарақаты кедергі болды да, ол трансфер жүзеге аспады.

Кейін "Лион", "Манчестер Сити" секілді топ-клубтарда доп тепті. 

2003 жылғы Конфедерациялар кубогында да Фоэ жетекші ойыншылардың бірі болды, Камерун Бразилияның өзін ұтып кетті — 1:0. 

Жартылай финалда Камерун Колумбиямен кездесті. 71-минутта күтпеген жерде есінен танып құлады да, дәрігерлердің арпалысқаны шипа бермей, 45 минуттан соң өмірден өтті. Финалдағы Камерун - Франция (0:1) кездесуінде футболшылар алаңға "Фоэ" деген жазуы бар жейдені киіп шықты.

Жетістіктері
------------

* Франция чемпионы (2): 1997/98, 2001/02
* Франция лига кубогы (2): 1998/99, 2000/01
* Камерун кубогы (1): 1993
* Африка Ұлттар кубогының жеңімпазы (2): 2000, 2002
* Конфедерациялар кубогының финалисі (1): 2003

Дереккөздер
-----------

1. ↑

Сілтемелер
----------

* Футболшының профилі
**Мария Тальони**(23.04.1804, Стокгольм,-22.04.1884, Марсель)- итальян балет әртісі, романтизм дәуірі балет театрының көрнекті бишілерінің бірі. Өз әкесі белгілі балетмейстер Ф.Тальониден оқыды. Өнер жолын 1822 ж. Венада бастады. 1827-1835 ж. Парижде қызмет етті. Сильфида партиясын (Шнейцгоффердің «Сильфидасында») орындау арқылы дүниежүзілік даңққа ие болды. Тальони творчествосы балет өнерінің дамуына зор ықпал жасады. Ол әсіресе пуанте билерін тартымды әрі таза билеу арқылы көзге түсті. Гастрольдік сапармен Петербургте (1937-1942), Лондонда өнер көрсетті. 1847 жылы сахнадан мүлдем қол үзді.

Қолданылған әдебиет
-------------------

Қазақ Совет энциклопедиясы, 1976 жыл, Алматы,10 том, 536 бет
**Метциг** Курт (25.01.1911 ж. т. Берлин)- неміс кинорежиссері (ГДР) , Германия өнер академиясының мүшесі, профессор.Мюнхеннің Жоғарғы техникалық мектебін бітірді.1933 жылдан кино өнерімен айналысқан. 1939-45 жылдардағы Екінші Дүниежүзілік соғыс кезінде Германия Коммунистік партиясының қатарына өтті. ГДР кино өндірісін ұйымдастырушылардың бірі. 1946 жылдан <<ДЕФА>> киностудиясының көркемдік жағын басқарды. Творчествасы публицистік және антифашистік бағытымен ерекшеленді. <<Көлеңкедегі неке>> мен <<Құдайлар кеңесі>> фильмі Германияның фашизм кезеңіндегі және соғыс жылдарындағы оқиғаларға арнады.1945 жылы Жоғары неміс кино мектебін ұйымдастырды. ГДР Ұлттық сыйлығының лауреаты.
Светлана Жақияқызы Жалмағамбетова
**Светлана Жақияқызы Жалмағамбетова** (1948 жылы туған, Ерейментау ауданы Благодатное ауылы) – қоғам және мемлекет қайраткері. ҚР-на еңб. сің. қызметкер.

Қарағанды политех. институтын бітірген (1971). 1971 – 80 жылы «Целиноградсельмаш» з-тында комсомол комитетінің хатшысы, бөлім бас технигі, инженер-конструктор, конструкторлық бюро басшысы, 1980 – 82 жылы Целиноград қаласылық партия комитетінің нұсқаушысы, 1982 – 83 жылы Ленин ауданы атқару комитеті төрағасының орынбасары, 1983 – 85 жылы «Целиноградсельмаш» з-тында партия комитетінің хатшысы, 1985 – 87 жылы Целиноград облысы атқару комитеті төрағасының орынбасары, 1987 – 89 жылы Совет ауданы партия комитетінің 1-хатшысы, 1989 – 91 жылы Целиноград облысы партия комитетінің бөлім бастығы, 1991 – 92 жылы сонда жастар ісі жөніндегі комитеттің төрағасы, 1992 – 2003 жылы облысыс әкімінің орынбасары қызметтерін атқарды. ҚР Парламенті Сенатының депутаты (2003, 2008). «Құрмет», ТМД елдерінің «Достастық» ордендерімен марапатталған.

Қызы - Жанар Бирер (1979 жылы туған), заңгер. Немересі - Эмир Бирер (2007 жылы туған).

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Энциклопедиясы
2. ↑  Қазақстан Республикасында кімнің кім екені - 2011 жыл. Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 ІSВN 978-601-278-473-2
Светлана Федоровна Бычкова
**Светлана Федоровна Бычкова** *(7 шілде 1957 жылы, Алматы қаласында туған)* – заң ғылымының докторы *(1996 жылы)*. Қазақ Мемлекеттік Университетін *(1978 жылы, қазіргі Қазақ Ұлттық Университеті)*, Бүкілодақтық соттық сараптау ғылыми-зерттеу институтының аспирантурасын *(1986 жылы)* бітірген. *1978–83 жылдары* Бүкілодақтық соттық сараптау ғылыми-зерттеу институтының кіші *(1978–83 жылдары)*, аға ғылыми қызметкері, бөлім меңгерушісі, директордың орынбасары қызметтерін атқарды.

Еңбек қызметі
-------------

* 1978-1997 жж. - Қазақстан Республикасы Әділет Министрлігінің сот сараптамасы ҒЗИ инженер, сарапшы, кіші ғылыми қызметкер, бас ғылыми қызметкер, бөлім меңгерушісі, ғылыми жұмыстар бойынша орынбасары, директордың міндетін атқарушы.
* 1997-2002 жж. - сот сараптамасы ҒЗИ базасында құрылған Қазақстан Республикасы Әділет Министрлігінің Сот сараптамасы орталығының директоры.
* 2002 – 2007 жж. - Қазақстан Республикасы Конституциялық Кеңесінің мүшесі.
* 2007 – 2011 жж. – төртінші сайланған Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаты.
* 2012 жылғы қаңтардан бесінші сайланған Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаты,Заңнама және сот-құқықтық реформа комитетінің хатшысы. «Нұр Отан» Халықтық Демократиялық партиясының мүшесі, партиялық тізім бойынша сайланған.

57-ден астам ғылыми еңбектің, 2 монографияның авторы.

«Ерен еңбегі үшін» (2001), «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005), «Қазақстан Парламентіне 10 жыл» (2006) медальдарымен марапатталған. ҚР Президентінің алғысымен, төс белгі берілуімен ескерілген (2007).

Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.

Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Қазақстан Республикасы Конституциясының 1-бабында керсетілген мақсаттар, міндеттер мен қағидалар толықтай жүзеге асырылған, гүлденген мемлекеті».

Хоббиі - ғылыми іс-әрекет.

Сүйіп оқитын әдебиеті - «Әр түрлі, әдебиетті таңдауда басты талап оның жанры емес, сапасы болып табылады».

Шығармалары
-----------

1. "Система подготовки экспертных кадров", Алматы, 1992;

2. "Становление и развитие науки о судебной экспертизе", Алматы, 1994;

Сілтемелер
----------

1. «Бычкова Светлана Федоровна» Мұрағатталған 29 қарашаның 2011 жылы.
2. «БЫЧКОВА Светлана Федоровна»

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ Энциклопедиясы", 2 том
2. ↑  Қазақстан Республикасында кімнің кім екені - 2011. 2 томдық анықтамалық. Алматы, 2011 ІSВN 978-601-278-473-2
**Оскар Лутс** (1887 жыл 7 қаңтар, Эстония - 1953 жыл 23 наурыз, Тарту) - *эстон кеңес* жазушысы. *Эстония КСР-інің Халық жазушысы* (1945).

Еңбек жолы
----------

*Қолөнерші отбасында* дүниеге келген. Ауыл оқушыларының өмірін суреттеген *«Көктем» (1912-1913)* атты алғашқы повесі Лутстің есімін кеңінен танытты. Осы шығарманың жалғасы іспеттес *«Жаз» (1918-1919), «Тоотстың үйленуі» (1921) повестерін* жариялады. *Оскар Лутс* еңбекші бұқара халықтың ауыр тұрмысын жан ашарлықпен суреттеді, әлеуметтік теңсіздікті сынады. Ол *«Андрестің өмірі» (1923), «Алғашқы қадамдар» (1932) повестерінде* қарапайым адамдардың жақсы қасиеттерін көрсетті, *«Тыныш мекен» (1934) повесінде* фашизмге қарсы шықты. *«Көне соқпақтар» (1930), «Қысқы жол» (1931)* секілді 13 томдық естеліктердің авторы. *«Бір түп капуста» (1913), «Паунвере» (1913)* т.б. пьесаларында эстон байларының дүние қоңыздылығын, рухани күйреуін әшкереледі.

Марапаттары
-----------

Еңбек Қызыл Ту орденімен және бірқатар медальдармен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1974ж. 7 том
Светлана Николаевна Рехсон
**Светлана Николаевна Рехсон**

1954 жылы 29 шілдеде Өскемен қаласында туған. Орыс.

Әкесі - Ляхов Николай Маркелович, марқұм, Өскемен қаласы қорғасын-мырыш комбинатында инженер болып
жұмыс істеген. Анасы - Ляхова Мария Егоровна, марқұм, 1-ші қалалық ауруханада мейірбике болып жұмыс істеген. Өскемен педагогикалық институтының жаратылыстану факультетін (1976) биология және химия пәндерінің
оқытушысы мамандығы бойынша; Жоғары заң курстарын (1988) сот сарапшысы мамандығы бойынша бітірген.
Заң ғылымдарының кандидаты (1992). Кандидаттық диссертациясының тақырыбы: «Киімнің криминалистік
зерттелуі».

Санкт-Петербург гуманитарлық кәсіподақтар университетінің профессоры (2009 жылдан).

56 мақалалардың авторы.

«МЗБКЭ нысандарын криминалисттік зерттеу әдістемелері» авторлық күәліктеріне ие.

Орыс және неміс тілдерін біледі.

1977 жылдан - Алматы қаласы Ленин ауданының №107 ОМ химия пәнінің оқытушысы. 1978 жылдан - ҚазСЭҒЗИ кіші ғылыми қызметкері (сарапшы), аға ғылыми қызметкері,
зертхана меңгерушісі. 1997 жылдан - Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университетінің қылмыстық процесс, криминалистика, сот сараптауы кафедрасының меңгерушісі. 2005 жылдан - Қазақ мемлекеттік заң академиясының ғылым және жастар саясаты жөніндегі проректоры.2006 жылдан бері - Санкт-Петербург гуманитарлық кәсіподақтар университетінің заң кафедрасының меңгерушісі, профессоры.

Грамоталармен марапатталған.

Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - «Идеалдар жоқ».

Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Батыс елдерімен халықаралық байланыстардың күшеюі».

Хоббиі - ғылыми қызмет, жастарды тәрбиелеу, отбасылық жайлылық, салауатты өмір салты.

Сүйіп оқитын әдебиеті - ғылыми криминалисттік әдебиет.

Тұрмысқұрған Жұбайы - Рехсон ИсаакАйзикович (1946 жылы туған),
зейнеткер. Ұлы - Рехсон Денис Исаакович (1976 жылы туған),
оқытушы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Республикасында Кімнің Кім екені - 2011. 2 томдық анықтамалық. Алматы, 2011 ІSВN 978-601-278-473-2
**Айыртас** – Қарағанды облысы Ақтоғай ауданының солтүстігін ала Милыбұлақ ауылының шығысына таман 13 км жерде орналасқан.

Жер бедері
----------

Оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа қарай 3-4 км-ге созылып жатыр, ендірек жері 2-3 км. Ең биік жері 1108 м. Беткейлері тік, жыралармен жиі тілімделген. Тау етегінде көптеген бұлақтар бар.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Тау бетін элювийлік-делювийлік шөгінділер жауып жатқан карбон жыныстарынан түзілген.

Өсімдігі
--------

Қызыл коңыр топырақты өңірінде бетеге, жусан, тобылғы, тырбық, қараған, түрлі шөп өседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5
**Айыркөл** – Ақтөбе облысы Ырғыз ауданы Нұра кентінің солтүстігінде, Өлкейек және Торғай өзендерінің түйіскен жерінде орналасқан көл.

Гидрографикасы
--------------

Аумағы 45,5 км2. Ұзындығы 21,4 км, ені 2,7 км. Тереңдігі 4 м-ден астам. Жағалауы жазық. Батысынан ұзындығы 10 км-ге жететін өзен ағып шығады. Суы ащы. Қазанның аяғы мен қарашаның басында мұзы қатып, көкектің 2-жартысында ериді. Көлде табан балық өседі. Жазда көл жағалауы демалыс орны ретінде пайдаланылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. – 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
**Маңғыстау приставтығы** – Маңғыстау түбіндегі әкімшілік-аумақтық бөлік (1869 – 1881). Саяси-әкімшілік орталығы – Форт-Александровск. Маңғыстау приставтығының бірінші приставы жазалаушы подполковник Рукин болды.

Тарихы
------

«Уақытша ереже» бойынша 1868 жылы Орал облысына бағынды уезд ретінде құрылды. 1870 жылы 20 ақпанда патша үкіметі Маңғыстау приставтығын Орынбор генерал-губернаторлығынан алып Кавказ әскери округі қарамағына берді. Сол жылы уезд аймағында Маңғыстау көтерілі өтті. 1881 жылы 6 мамырдағы патша жарлығы бойынша Маңғыстау уезі болып аталып, алғашқы кезде Кавказ соғыс округіне, 1899 жылдан Түркістан генерал-губернаторлығына қарасты Закаспий облысына бағындырылды.

Географиясы
-----------

Маңғыстау приставтығына Бозащы түбегі, Үстірт жоны, Каспий теңізінің шығыс жағалауындағы Морской, Святой, Подгорный, Долгий, Орлов, Кирел (Жандауыр) аралдары кірді.

Халқы
-----

Бұл жерлерді адай руының 20 мыңдай үйі мекендеген.

Тағы қараңыз
------------

* Маңғыстау уезі

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Маңғыстау энциклопедиясы, Алматы, 1997
**Оскар Иеремеевич Эстеркин** (бүркеншік есімі ─ *Оскар Курганов*) – орыс жазушысы, драматург, сценарист және журналист. 
1907 жылы 15 тамызда Белынычи қаласында дүниеге келген. 
1926-1929 жылдары Санкт-Петербург Мемлекеттік Университетінде оқыған. 
1934-1949 жылдары «Правда» газетінде жұмыс істейді. 
Ұлы Отан соғысына қатысқан. Қызыл Жұлдыз орденімен, «Знак почета» орденімен марапатталған. 
1972 жылы Ленин Сыйлығының лауреаты болады. 
1942 жылдан бастап КСРО Жазушылар Одағының мүшесі.

=Шығармалары
------------

* «Очерк»,
* «Настенька»,
* «Американцы в Японии»,
* «Оставшиеся в живых»,
* «Три дня и три ночи»,
* «Тайна песчинки»,
* «Сердца и камни».

Дереккөздер
-----------
**Оскар Бартенштейн Моргенштерн Джон**(нем. *Oskar Morgenstern*; 24 қаңтар 1902, Гёрлиц, Германия — 26 шілде 1977, Принстон) — американдық экономист тегі неміс, ойындар теориясын құрушылардың бірі.

Өмірбаян
--------

Силезия, Вена, Гарвард және Нью-Йорк университеттерінде оқыған. Вена университетінің докторы (1925). 1928-1938 жылдары, Вена университеті профессоры.  Аустриялық іскерлік циклдерді зерттеу институты директоры (1931-1838). 

Ол Вена үйірмесіне кірген. Курт Гедельдің жақын досы. Австриялық мектептің мүшесі және тәжірибелі математик, атақты Карл Менгер (Карл Менгердің ұлы) ұйымдастырған "Венадағы әңгімелесуге" қатысады, онда әр түрлі пәндер ғалымдарымен байланысқа шығады, оның синергиясынан көптеген жаңа идеялар мен тіпті жаңа ғылым салалары пайда болған.

1944 жылдан бастап АҚШ-тың азаматы. Дороти Янгке (1946) үйленген. Оскар Моргенштерн Принстон университетіне сапары барысында, Адольф Гитлер Аустрия аншлюсі кезінде Венаны алды және Америка Құрама Штаттарына Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, Принстонге оқыту процессін жүзеге асыра отырып қоныс аударуға шешім қабылдады. Осы жерде математик Джон фон Нейманды кездестірген және бірлесіп жұмыс жасаған, кітап жазып, ойындар және экономикалық мінез-құлық теориясын 1944 жылы жарияланған, ол ең бірінші рет ойындар теориясы кітабы арқылы танылды.

Оскар Моргенштерн жұмыстары
---------------------------

Wirtschaftsprognose: Eine untersuchung ihrer Voraussetzungen und Moglichkeiten, 1928. ("Экономикалық келешегі мен жағдайын зерттеу мүмкіндіктері")

Die Grenzen der Wirtschaftspolitik, 1934. ("Экономикалық саясат" шекаралары)

"The Moment in Time Value Theory", 1935, ZfN. 

"Perfect Foresight and Economic Equilibrium", 1935, ZfN. 

"Logistics and the Social Science", 1936, ZfN. 

Theory of Games and Economic Behavior с John von Neumann, 1944. 

"Economics and the Theory of Games", 1949, Kyklos. 

On the Accuracy of Economic Observations, 1950. 

Prolegomena to a Theory of Organization, 1951

"Experiment and Large-Scale Computation in Economics", 1954, Economic Activity Analysis. 

"Generalization of the von Neumann Model of an Expanding Economy" J. G. Kemey and G. L. Thompson, 1956, Econometrica 

The Question of National Defense, 1959. 

Predictability of Stock Market Prices, with C.W.J. Granger, 1970. 

"Thirteen Critical Points in Contemporary Economic Theory", 1972, JEL. 

"Descriptive Predictive Normative and Theory", 1972, Kyklos. 

"Some Reflections on Utility", 1976, en Allais and Hagen, editores, Rational Decisions under Risk. 

"Collaborating with von Neumann", 1976, JEL. 

Mathematical Theories of Expanding and Contracting Economies, G. L. Thompson, 1976.

Әдебиет
-------

* *Блауг М.* Моргенштерн, Оскар // 100 великих экономистов после Кейнса = Great Economists since Keynes: An introduction to the lives & works of one hundred great economists of the past —  Экономикус, 2009. — Б. 183-186. — (Библиотека «Экономической школы», вып. 42). — 1 500 таралым. — ISBN 978-5-903816-03-3.
* Үлгі:БСЭ3
* Үлгі:Britannica-link

Дереккөздер
-----------

Сілтемелер
----------

* Биография и библиография О. Моргенштерна Мұрағатталған 5 желтоқсанның 2006 жылы.

Үлгі:Economist-stub
**Светлана Айткелдіқызы Айткелдиева** 1954 жылы 27 тамызда Алматы облысының Ұзынағаш ауылында туған. Қазақ. Әкесі - Сүйімбаев Мырзабай, марқұм, құрылыс ұйымында кадрлар бөлімінің бастығы болып жұмыс істеген. Анасы - Ақжолова Ханымбүбі, зейнеткер, аудандық газеттің бас редакторы болып жұмыс істеген.
Абай атындағы Қазақ педагогикалық институтының жаратылыстану-география факультетін бітірген (1977), химия және биология пәнінің оқытушысы.
Биология ғылымдарының кандидаты (1984), докторы (2003).
Докторлық диссертациясының тақырыбы: 

* «Табиғи экожүйелердегі бейорганикалық иондардың трансформациялану процестеріндегі үдерістеріндегі микроағзалардың рөлі».
* «Табиғи экожүйелердегі бейорганикалық иондардың трансформациялануы» (2002),
* «Топырақ экожүйесіндегі мұнайдың биотрансформациясы» (2010),
* «Мұнаймен ластанған топырақты қалыпқа келтіру мәселесі» («Мұнай және газ» журналы, 2009),

"Microbiological and biochemical indication of Almaty cities toxic urban soils" («Nauka I Studia» журналы, Польша, 2009), "Psychrophilic Pseudomonos sp. Resistant to mercury from Pavlodar, Kazakhstan" (2005) мақалаларының тең авторы. Инновациялық патенттер - «Топырақты мұнайдан және мұнай өнімдерінен тазарту үшін қолданылатын Acinetobacter calcoaceticus 2А және Microbacterium lacticum 41-3 штамдарының консорциумы» (2008), «Топырақты мұнайдан және мұнай өнімдерінен тазарту үшін қолданылатын Micrococcus roseurs 34, Rhodococcus maris 65 және Arthrobacter globiformis 44А штамдарының консорциумы» (2008).
Қазақ, орыс және ағылшын тілдерін біледі.
1972 жылдан - Абай атындағы Қазақ педагогикалық
институтының студенті. 1977 жылдан - ҚазКСР ҒА Микробиология және вирусология институтының микроағзалар
экологиясы зертханасында зертханашы, 1978 жылдан -
институт аспиранты, 1981 жылдан - аға зертханашы. 1983
жылдан - ҚР БҒМ Микробиология және вирусология институтында микроағзалар экологиясы зертханасының кіші
ғылыми қызметкері, 1987 жылдан - ғылыми қызметкері,
1991 жылдан - аға ғылыми қызметкері, 2004 жылдан -
жетекші ғылыми қызметкері. 2006 жылдан - ҚР БҒМ Микробиология және вирусология институтының микроағзалар
экологиясы зертханасының меңгерушісі.
2008 жылдан бері - ҚР БҒМ Микробиология және вирусология институтының директоры.
Үш мамандық бойынша (экология, микробиология, вирусология) диссертациялық кеңес терағасының орынбасары,
ҚР БҒМ Микробиология және вирусология институтының
экология жөніндегі секция төрағасы.
ҚР Білім және ғылым министрлігінің Құрмет грамотасымен
марапатталған (2009).

* Хоббиі - кітап оқу.
* Сүйіп оқитын әдебиеті - классикалық әдебиет.
* Қызы - Айткелдиева Әйгерім, ҚМЭБИ студенті.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Республикасында кімнің кім екені - 2011 жыл. Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 ІSВN 978-601-278-473-2
**Агуадилья** (ис. *Aguadilla*) —  Пуэрто-Рикодағы қала.

Географиясы
-----------

*Агуадилья қаласы* аралдың солтүстік-батысында жатыр, Атлант мұхитының жағалауында, Агуада және Мока қалаларынан солтүстікке, Кулебринас өзенінің жағалауында орналасқан. Әкімшілік жағынын Агуадилья 18 аймаққа бөлінген.

Тарихы
------

*Сан-Карлос-Агуадилья* мекені 1770 жылы құрылды. 1775 жылы мұнда шіркеу салынды. Тәуелсіз қауым ретінде *Агуадилья* Агуаладан 1780 жылы бөлінді. Санто-Домингода 1776 жылы орыналған бірінші отаршылдық құрылымға қарсы көтерілістен кейін, испан халқының бөлігі Пуэрто-Рикоға қашып, Агуадильяда қалып қойған. 1860 жылы Агуадилья қала статусына ие болады.

1923—1973 жылдар аралығында  Агуадильяда «Рэми» (Ramey) америка әскери-әуе базасы болған, мұнда стратегиялық бомбалаушы B-52 (72-ші эсккадрилья) тұрақталды. 1973 жылы база Пуэрто-Риконың азаматтық өкіметіне тапсырылды, кейінірек оны Халықаралық Рафаэль Эрнандес әуежайына айналдырды.

1944 жылдың 7 қарашасында Агуадильяда Пуэрто-Риконың тарихындағы ең ірі теміржол апаты орын алды. Рельстен шығып кеткен пойызда 16 адам қаза тауып, 50 адам түрлі жарақат алды.

Экономикасы және мәдениеті
--------------------------

Ертеректе тұрғындардың басты кәсібі балық аулау болатын. Қазіргі таңда Агуадилья ірі индустриялық аймақ, қалада жеке филиалдары мен бірқатар банктері де бар, аралдың солтүстік-батысында ірі сауда орталығы салынды. Қала шаруашылығы үшін ең маңызды табыс көзі туристтік бизнес —  Агуадильяда жағалау бойында ғажайып жағажайлар орналасқан. Қалада үш университеттің студенттік қалашықтары бар —  Пуэрто-Рико университетінің, Метрополитен және Америкааралық университеттердің.

*Агуадильяның* әнұранының авторы пуэрто-рикалық сазгер Рафаэль Эрнандес Марин.
**Көміртекті болат**. Легирленген болат, оның сталь құрамында 0,04-2 пайыз көміртек және басқа қоспалар (1 пайызға дейін марганец, 0,4 пайызға дейін кремний, 0.07 пайызға дейін күкірт, 0,09 пайызға дейін фосфор) болады.

**Көміртекті болаттарда** аз мөлшелері тұрақты қосындылардың болуы оны өндіру тәсіліне байланысты, **көміртекті болаттар** көміртегінің мөлшеріне қарай аз көміртекті (39 пайызға дейін), орта көміртекті (0,25...0,65 пайызы) және жоғары көміртекті 0.6 пайыздан артық) болып бөлінеді. **Көміртекті болаттар** зиянды қосындылаp фосфор мен күкірттің мөлшерлеріне қарай қарапайым сапалы, сапалы, жоғары сапалы және өте жоғары сапалы болып бөлінеді.

#### Тағы караныз:

* Көміртектендіру

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Рахимбекова З.М. Материалдар механикасы терминдерінің ағылшынша-орысша-қазақша түсіндірме сөздігі ISBN 9965-769-67-2
Protoceras скелеті
Stenomylus hitchcocki скелеті 
**Көнтабандылар** немесе **Сірі табандылар** (лат. *Tylopoda*) - көп уақытқа дейін бұл отрядтың өкілдерін жұпаяқтыларға жатқызып келді. Бұл жасаққа қазіргі заманда сақталған *Түйелер* (*Camelidae*) атты бір-ақ тұқымдас жатады. Тұқымдасқа 2 туыс: Африка мен Азияда кең тараған түйелер мен Оңтүстік Америкадағы өркешсіз түйелер - ламалар жатады. Жеті тұқымдас қазіргі заманда құрып біткен.

Құрып біткен тұқымдастар:

* † лат. *Amphimerycidae*
* † лат. *Anoplotheriidae*
* † лат. *Cainotheriidae*
* † лат. *Merycoidodontidae*
* † лат. *Oromerycidae*
* † лат. *Poebrotheriidae*
* † лат. *Xiphodontidae*

Сірі табандылардың аяқтары ұзын, аша тұяқты, табаны қалың сірілі («Сірі табандылар» деп аталуы да осыдан). Сірі табандылар Азия мен Оңтүстік Америкада таралған. Жабайы қос өркешті түйе тек Орталық Азияда Монғолиядағы шөлді аймақта (Гобиде), ал гуанако мен викунья Оңтүстік Америкадағы таулы жерді мекендейді. Сірі табандылардың Америкадағы екі түрі (лама және альпака) қолға үйретілген. Бұларды да түйе сияқты көлік есебінде және жүні мен еті үшін ұстайды. Америкада кездесетін Сірі табандылардың өркеші болмайды. Сірі табандылардан тек айыр өркеш түйе мен нар көбінесе Африкада және Оңтүстік Азияда кездеседі. КСРО-да сірі табандылардың жабайы түрі жоқ, бірақ қазба қалдықтарына қарағанда бұрын өткен геологиялық дәуірлерде тіршілік еткен. Елімізде сірі табандылардан тек айыр өркеш түйе мен нар өсіріледі. Қазақстанда көбірек өсірілетіні айыр өркеш түйе, ал нар Түрікменияда көбірек өсіріледі.

Биологиялық сипаттамасы
-----------------------

Мойны ұзын ірі жануарлар. Аяғы жұпаяқты, үшінші және төртінші саусақтары сақталған, көнді жалпақ табанына денесінің салмағын салып қозғалады. Қарны үш бөлімнен тұрады: үлкен қарын, жұмыршақ, ұлтабар. Қазір Орталық Азияның даласында жабайы түйенің бір түрі — қос өркешті түйе сақталған. Бір өркешті түйенің, нардың тек қана қолға үйретілген бір түрі белгілі.Түйелер шөлді жерлерге бейімделген, ұзақ уақыт су ішпей жүре береді. Түйелерде май қоры өркешіне жиналады. Май қоры өз тарапынан артық су қоры болып есептеледі. Сондықтан өркешінде май көп түйелер шөлге шыңамды келеді. Қолға үйретілген қос өркешті түйелер Монголия мен Қытайда, ТМД-да Әзірбайжанда, Қазақстанда, Орта Азия елдерінде бар. Оларды жүк көлігі ретінде пайдаланады. Ламалар тек кана Оңтүстік Америкада тіршілік етеді. Олардың жабайы екі түрі - гуанока және викунья белгілі

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Отряд Парнокопытные - Artiodactyla Мұрағатталған 4 наурыздың 2016 жылы. // Павлинов И. Я. Систематика современных млекопитающих. — М.: изд-во МГУ, 2003. — 297 с.
2. ↑  Paleobiology Database: *Tylopoda*
3. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы. Алматы қаласы,1977 ж. 10-том, Самал Жел-Тегене. 502-бет
4. ↑  Биология 9 сынып - Алматы "Мектеп" баспасы 2009.
**Кокиль машинасы**-кокильдерге құйма құю процесін механикаландыруға арналған құю өндірісінің машинасы.Кокиль машинасында кокиль бөліктерін ашып - жабу, өзектерді оранту және шығару , құйманы кокильден алу процестері механикаландырылған. Ол кокильдерді алмастыра отырып, әр түрлі құймалар алуға мүмкіндік беретін бір позициялы Кокиль машинасы және айналмалы столға немесе бірнеше бір позициялы кокиль машинасы конвейерге топтастырылған көп позициялы кокиль мшинасы болып ажыратылады. Кокиль машинасы автоматтандырылған линия жүйесіне кіреді. Мысалы, "Динамо" заводының(Мәскеу) автоматтындырылған линиясындағы кокильдерге электр двигательдерінің сыртқы қорабы құйылады.

Дерек көздер
------------

* Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы 1974 жыл,5 том, бас редакторы М.Қ. Қаратаев, 491 бет
Коко Роша - Канаданың атақты супермоделі. 
Ол 1988 жылдың 10 қыркүйегінде Торонто қаласында туған. Оның ата-аналары авиалинияда жұмыс істейді. Анасы, Джуанита - стюардесса, ал әкесі Трэвор Хэйнс, - меңгеруші. Коконың әпкесі, Линдси, ағасы Грэг бар. 2010 жылы 9 мамырда Коко Роша досы дизайнер Джеймс Конранға тұрмысқа шықты.
Ол 2004 жылы жұмыс істей бастады. Сол жылы ол ''"SUPREME"'' компаниясымен келісім шартқа отырды. Екі жылдан соң ол ''Amanda Mur'' және ''Jemma Ward'' модельдерімен мақаласында шықты. Содан соң ол әлемге танымал бола бастады. 2006 жылының қыркүйекінде ол итальян ''"VOGUE"'' журналында көрінді. Келесі аптада ол Нью-Йорктің сән аптасына қатысты. Ол көптеген дизайнерлардың сән көрсетілімінде шыққан. Олардың қатарында: ''Marc Jacobs, Anna Sui, Louis Vuitton, Stella McCartney, Jean-Paul Gaultier'' және тағы басқалары бар. 2007 жылда Коко ''Jean-Paul Gaultier'' дизайнердің көрсетілімін ирландық биімен ашқан. Бұл "Коконың сәті" болған. 
Коко көптеген журналдарда пайда болған. Мысалы: ''VOGUE, Harper's Bazaar, i-D, W, Flair, Numero'' және тағы басқа. Ол көптеген компаниялардың келбеті болған. Олардың арасында: ''Americana Manhasset, Balenciaga, Chanel, D&G, Dior, Dolce & Gabbana, Lanvin, The Gap, Tommy Hilfiger, Yves Saint Laurent и Rimmel''. Коко 2000 жылдарының 30 ең жақсы модельдерінің бірі.
**Коккалар** (гр. Kokkos - дəн) — дөңгелек пішінді бактериялар.

a) стрептококкалар, (b) диплококкалар, (c) тетракоккалар, (d) сарциналар, (e) стафилококкалар
Олар бөлінгеннен кейінгі клетка орналасуына байланысты өз ішінде топқа бөлінеді.

•Микрококкалар— Micrococcus –коктар бір жазықтықта бөлінеді жəне бөлінгеннен соң клеткалар шашырап орналасады.

•Диплококкалар– Diplococcus (гр. Diplos - екі жақты) – бір жазықтықта бөлінетін коктар жəне бөлінген соң олардың клеткасы жұптап орналасады. 

•Стрептококкалар — Streptococcus (гр.Streptos - тізбек) – бір жазықтықта бөлінген соң, клетка арасында байланыс қалады жəне тізбек тəрізді орналасады. 

•Тетракоккалар - Tetracoccus (гр. Tetra-төрт) перпендикулярлы екі жазықтықта бөлінген соң тетрада түзеді, яғни төрттен орналасады. 

•Сарцина– Sarcina(лат. Sarcio-біріктіремін) – 3 перпендикулярлы жазықтықта бөлініп болған соң 8, 16, 32, 64 клеткадан пакет тəрізді орналасады. 

•Стафилококкалар— Staphylococcus (гр. Staphyle - жүзім шоғыры) – реттсіз бағыттарда бөлінгеннен кейін клеткалар жүзім шоғыры тəрізді орналасады.

1. ↑
**Биязылық** — адамның сыртқы ортамен байланыс жасайтын қарым-қатынастарының ішіндегі сыпайыгершілік, әдептілік жиынтығы. Жағымды мінез бітістерінің бір сипаты. Әлеуметте белгілі нормалар мен адамгершілік принциптерін орындауға бейімділік. Биязылық адамға қажет қасиет, сезімталдық мөлшерінің негізгі белгілерінің бірі. Ұлы ақын Абай "Жүректен қозғайтын, әдептен озбайтын" деп, биязылықтың нормасын сақтауды адамдық парыз санаған. Биязылық - мәдениеттіліктің белгісі. Игі әдет, оның әдет-ғұрыпқа айналуы биязылықты қалыптастырады. Биязылық әлеуметтік ортаның талабына бейімделуге жетелейтін тұлғаның қасиеті.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Жантану атауларының түсіндірме сөздігі. — Алматы: "Сөздік-Словарь", 2006. - 384 бет. ISBN 9965-409-98-6
**Dr. Ing. h.c. F. Porsche AG** (айтылуы *По́рше*, толық атауы **Doktor Ingenieur honoris causa Ferdinand Porsche Aktiengesellschaft** — *Инженерлік ғылымдар құрметті докторы Фердинанд Порше акционерлік қоғамы*) — германиялық инжиниринг компаниясы. Негізін 1931 жылы (25 сәуір) атақты конструктор Фердинанд Порше қалаған. Штаб-пәтері және мануфактура Германияның Штутгарт қаласында орналасқан. Негізгі акционері - Порше әулеті. Porsche әлемдегі ең жоғары табысты автомобильдік компания (әрбір сатылған машинаға шаққан табыс бойынша - $22 160 (2012 ж.)) болып табылады. 2010 жылы Porsche автомобильдері ең сенімді ретінде мойындалған.

Кейбір танымал модельдері
-------------------------

* Porsche BoxsterPorsche Boxster
* Porsche PanameraPorsche Panamera
* Porsche CayennePorsche Cayenne
* Porsche BoxsterPorsche Boxster
* Porsche 917LPorsche 917L

Дереккөздер
-----------

1. ↑    Рекордный оборот Porsche
2. ↑  Porsche emerges as world's most profitable carmaker.
Diagram of two computers connected only via a proxy server. The first computer says to the proxy server: "ask the second computer what the time is".Екі компьютер арасындағы байланысқа үшінші компьютердің (прокси:қызыл түспен белгіленген) қосылуы, ол компьютердің қызметінің атын **прокси** қызметі деп атайды.
**Proxy server** (прокси сервер) - серверінің компьютер жүйесіндегі қызметі клиент компьютерден шыққан ұсынысты (запрос) компьютерлік жүйедегі өзге сервер құралдарынан тауып беру.

Прокси түрлері
--------------

### Forward проксилері

A proxy server connecting an internal network and the Internet.forward проксиінің қызметі ішкі желідегі сұраныстарды сыртқы желіге (Интернетке) шығару болып табылады.
#### Ашық проксилер

Diagram of proxy server connected to the Internet.Ашық просидің қызметі Интернеттегі кез келген бір компьютерден немесе компьютер желесіне басқа компьютерге немесе компьютер желілеріне сұраныстарды *беріп жіберу*.

  

### Reverse проксилері

A proxy server connecting the Internet to an internal network.reverse проксилерінің қызметі Интернеттен келген сұраныстарды ішкі желіге беріп жіберу болып табылады.

Сілттемелер
-----------

* 

* Proxy software and scripts *DMOZ* каталогында
* 

* Free web-based proxy services *DMOZ* каталогында
* 

* Free http proxy servers *DMOZ* каталогында
Панкрациум(пименокаллис)-амариллис тұқымдасына жататын баданалы мәңгі жасыл өсімдік.Антиль аралдарында өседі.Жапыра жалпақтау,сопақ,ашық жасыл түсті,гүлі(9-дан,15-ке дейн ) әдемі тостаған пішіні,хош иісті болады.Бөлмеге өсірілітін өсімдіктер ішінде әдемі панкрациум кең тараған.Панкрациумды өсіргенде оны үнемі суарып,тыңайтқыштармен қоректендіріп отыру қажет.Қыста суғармайды.Панкрациумды көктемде бөлектеп кесіп алып, құм мен саз немесе қарашірікті,жапырақ аралас топыраққа отырғызады.Панкрациумды көктемде қара топырақ пен сазды бірдей үлесте араластырған топыраққа,жапырақ шірінділері аралас қара топыраққа немесе қара шірінді мен құм аралас топыраққа отырғызады.Панкрациум баданасынан,яғни жер астындағы түйнегінен өсіп өнеді.
**Панлогизм** (гр. *πᾶν* - «бәрі» және гр. *λόγος* - «ілім», «сөз», «ой») — болмыс пен ойлаудың барабарлығы туралы объективтік-идеалистік доктрина. Бұл доктрина бойынша табиғат пен қоғам дамуы дүниежүзілік зерденің, абсолюттік идеяның логикалық қызметінің жүзеге асуы болып табылады. 

Логика заңдарын қандай да болсын дамудың бірден-бір қозғаушы күші деп тани отырып, Панлогизм болмыс пен сана өзара қатынасының оңіп теріс айналдырады. Сонымен бірге бұл көзқараста барлық тірлік иесін рациональдық, логикалық тануға болатыны туралы дұрыс ой ұшқыны байқалады. Панлогизм Гегельдің философиясында мейлінше толық дамытылған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Философиялық сөздік / Р.Н. Нұрғалиев, Ғ.Ғ.Ақмамбетов, Ж.М.Әбдільдин,т.б.- Алматы:Қазақ энциклопедиясы, 1996.- 526
Бұрынғы атауы №129 көше. «Комсомольский» тұрғын алабы. Домалақ ана көшесі Қорғалжын тасжолынан басталып, ақын Сара, Баян сұлу, Ұмай ана, Тұмар ханым, Айша бибі, Қыз Жібек көшелерімен қиылысады. Ұзындығы -947,4 м.

Нұрила Әли Сыланқызы - Домалақ ана атанып, есімі ел ұранына айналған абыз аналардың бірі. Домалақ ананың әулиелігі, ақылдылығы, даналығы, тапқырлығы жайындағы әңгімелер елге кең тараған. Нұрила ананың «Домалақ ана» атануы туралы ел ішінде мынадай бір аңыз бар. Ел ішіндегі деректерге қарағанда Домалақ анаға «Диһнат мама» деген атаулы түп тегі түрікпен Қара Хайдар деген кісі оның даналығына тәнті болып қойған екен. «Диһнат мама» - парсы сөзі. Қазақ тілінде «Әулие ана» деген мағына береді. Домалақ ана ел арасындағы мәселелерге араласып, бітімгершілікпен шешімін табуға өз үлесін қосқан.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Астана көшелері /Құрастырушы: Е. Тілешев, О. Сүлейменов. Алматы: 2008. ISBN 9965-32-642-8

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы Мұрағатталған 16 қаңтардың 2013 жылы.  (қаз.) (ағыл.) (орыс.)
**Сая Мағзұмбекқызы Оразғалиева** (туған 7 сәуір 1988 ж, Белогорский кенті, Шығыс Қазақстан облысы, Қазақ КСР, КСРО) — қазақстандық "Вузеры" сериалындағы Айсұлу рөлінің арқасында танымал болған қазақ актрисасы және әншісі.

Өмірбаяны
---------

Сая Мағзұмбекқызы Оразғалиева 1988 жылы 7 сәуірде дүниеге келген болатын. Оның анасы тәрбиеші, ал әкесі жүк тасушы болып жұмыс істеген. Сая бала кезінен көркем, харизмасы мол болған болатын. Үш жасынан бастап ол отбасылық мерекелерде өнер көрсетіп, қонақтарды таңқалдырған болатын.

Сая 9 жаста болған кезде, оның ата-анасы ажырасқан болатын. 9 сыныптан кейін Сая Алматыға көшіп келіп, АҚТГТК-ға (Алматы Қазақ-түрік гуманитарлық-технологиялық колледжі) аудармашы-референт мамандығына оқуға түсті, сонымен қатар даяшы болып жұмыс істеді. 2002 жылы колледжді бітіргеннен кейін Сая Оразғалиева ТВ және шоу-бизнес әлеміне жақын болу үшін "Тұран" университетінің журналистика факультетіне оқуға түсті, бірақ мамандығы бойынша жұмыс істей алмады.

Жеке өмірі
----------

2009 жылы Сая Оразғалиева тұрмысқа шықты, алайда некесі ұзаққа созылмады және жас жұбайлар ажырасамыз деген шешім қабылдады. 2009 жылдың 16 наурызында Саяның бірінші некесінен Радмир атты ұлы дүниеге келді.

Бүгінгі таңда оның актриса ретіндегі мансабы өте жақсы дамып келеді. Саяның қатысуымен фильмдері мен телешоулары таңымал және көрермендердің лайықты сүйіспеншілігіне ие.

Мансабы
-------

2010 жылдан 2012 жылға дейін "Shine" тобының вокалисты болды. Саяның бірінші рөлі сенсациялық қазақстандық "Жаным-2" сериалында болды, бірақ танымалдығы оған "Вузеры" телесериалындағы рөлінен кейін ғана келді. Осы жобалардан кейін Оразғалиева ұқсас рөлдерге жүздеген шақырулар алды, бірақ мұндай рөлде қалғысы келмеді.

Сондай-ақ, актриса келесі фильмдер мен телешоуларда ойнаған болатын:

* "Кітап" (2013)
* "Гашық жүрек" (2013)
* "Жаңа қоныс" (2015)
* "Жібек" (2015)
* "Тоқал" (2016)
* "Барлығы ер адамдарға байланысты" (2017)
* "Әйел қабырға емес" (2018)
* "Паранормальды мұра" (2019)
* "Отбасылық құмарлықтар" (2020)
* "Қарама-қайшылық" (2020).

Бүгінгі таңда актриса актерлік мансаппен айналысып қана қоймай, өзін блог жүргізу сияқты жаңа салаларда сынап көруде.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Сая Оразгалиева.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Оразгалиева Сая Магзумбековна
Саша Питерс (ағыл. Sasha Pieterse;17 ақпан 1996, Йоханнесбург) Оңтүстік Африканың киноәртісі.

Өмірбаяны
---------

Саша Питерс 1996 жылдың 17 ақпанында Йоханнесбургте ( ОАР) дүниеге келген. Кейін Лас-Вегасқа киноға түсу үшін көшіп келеді. 2003 жылы «Молодой актер» деген жүлдеге «семейное дело « деген телесериалда түскені үшін марапатталады.

Шығармашылығы
-------------

Саша жас кезіннен –ақ телешоу мен фильмдердің ауыр жұмысына төзімді бола білді. 6 жасында Саша ең бірінші рет экран бетіне шықты. Ол «Семейное дело» атты телесериалында Баффи Дэвис рөлін сомдады.2004 жылы « Звездные врата SG-1» сериалында, кейінірек 2005 жылы екі эпизодқа « Обьявлен в розыск» сериалында ие болды.Үлкен танымалдылықты оған «Доктор Хаус» сериалындағы опа ауруымен ауырған Энди рөлі алып келді. Тағы бір үлкен табысты оған «Милые обманщицы» сериалындағы Элисон Дилаурентис рөлі арқылы иемденді

Дереккөздер
-----------

 Питерс Саша

 Мұрағатталған 30 наурыздың 2015 жылы.
Биюк-Киргиз
**Биюк-Киргиз** (укр. Біюк-Киргиз, қырымтат. *Büyük Qırğız, Буюк Къыргъыз*) — Қырым Республикасында жойылып кеткен ауыл. Қырымның батыс жағында орналасқан.

Тарихы
------

Қырымның сипатталуындағы жазбаларда бұл ауыл туралы ең бірінші ақпарат пайда болды.1784 жылы Қырымның соңғы кезеңінде 1796-1802 жылдары аралығында Перекопиялық уездке, Новороссиялық губерниясына кірген. 1802 жылы 20 қазанда Таганшминск облысына кірген. 

1805 жылы 21 қазанда ауыл Тама-Киргиз деп аталған. Оның құрамында 8 үй және 48 қырым татарлары тұрған. 1817 жылдың картасында Биюк-Киркизда 9 үй болғаны туралы белгіленген. Содан кейін қырым татарлары Турцияға көшіп кетуі басталды. Ауыл бос қалып, басқа дереккөздерде көрсетілмейді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Трехверстовка Крыма (карта Таврической губернии). Военно-топографическое депо. 1865 г.
**Сая Исабаев (Исса)** — қазақ мұғалім және журналист. Қазақстан Республикасы Жазушылар одағының мүшесі.

Өмірбаян
--------

1956 жылы 9 тамызда Семей облысы, Жарма ауданы, Георгиевка ауылда туған. Семей педагогика институтын бітірген. Мектепте мұғалім болған. Алғашқы әңгімесі аудандық газетте 1984 жылы жарияланған. 1986 жылы «Жігер» жастар творчестволық фестиваліне қатысқан. 

«Иртыш» облыстық газетінде, «Советы Казахстана» газетінде жауапты қызметтер атқарған. «Простор» журналы бас редакторының орынбасары болды. 

1986 жылы «Жігер» Жастар шығармашылық фестиваліне қатысқан.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса - Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл
**Трудовой пахарь колхозы** - қазіргі Жамбыл қаласы, Свердлов ауданында 1929 жылы құрылған. Орталық мекені Ақжар ауылы. Негізгі өндірісі қант қызылшасын өсіру және оған қосымша кәсіп сүт алу бағытындағы ірі қара және қой шаруашылығы. Ауыл шаруашылығына пайдаланатын жер ауданы 153 509 га, оның 8820 га-сы жыртылған. Шаруашылықта 95 трактор, 24 астық және қызылша комбайны, 78 жүк автомобилі т,б техника, 4002 ірі қара, оның ішінде 1100-і сауын сиыр, 1120 жылқы, 40.1 қой бар. 11 бесжылдыққа орта есеппен жылына 8 т астық, 23,4 мың т қант қызылшасын, 3764 т сүт, 755 т ет, 137 т жүн өндіріп, мемлекетке 3,7 мың т астық, 23,4 мың т қант қызылшасын, 3460 т сүт, 637 т ет, 127 т жүн өткізді. Егілген 1104 га қант қызылшасының әр га-cынан 212 ц-ден түсім алынды. Ауыл шаруашылығының жалпы өнім мөлшері, орташа жылдық 4,9 млн соманы құрайды. Колхозда екі мектеп, үш балалар бақшасы, мәдениет үйі, кинотеатр және т.б мәдени тұрмыстық қызмет көрсету органдары бар. Колхоздың 75 адамы СССР орденімен және медальдарымен, ал оның ішіндегі төртеуі Ленин орденімен марапатталған. Колхозды Социалистік Еңбек Ері А.Л Нахмачов басқарған. Колхоз 1971 жылы Қазан революциясы орденімен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ ССР қысқаша энциклопедиялық-2 том-Қазақ Совет энциклопедиясының бас редакциясы-Алматы,1987-
**Биылғы мақсат** - жазушы М.Әуезовтің шағын мақаласы. «Қазақ әдебиеті» газетінің 1939 ж. 5 қаңтар күнгі санында жарияланған.

Онда М.Әуезовтің жақында ғана бір пьесаны аяқтағанын, алдағы шығармашылық жоспары туралы айта келіп, алдағы уақытта мемлекеттік опера театрына арнап, азамат соғысы тақырыбы жөнінде бір пьеса жазатынын, онда Колчак, Анненков және «Алаш Орда» билеген қалада ақтарға қарсы астыртын әрекет етіп тартысқан большевиктер, еңбекшілер көрінулері керек дейді. Биылғы жылдық келемі мол міндетінің бірі - Абай жайы. «Абай» деген романының бір бөлімін бітіріп, бастыруға беру үлкен мақсатымның бірі екенін. Абай жайын академиялық театрға пьеса етіп ұсынбақ ойым да барын баяндаған. Жазушы «Ақ қайың» пьесасы мен «Абай» трагедиясын сол жылы жазып, айтқан үш мақсатының екеуіне жетті. Шағын шығармашылық есеп бұдан кейін қайталанып басылған жоқ.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мұхтар Әуезов энциклопедиясы — Алматы, «Атамұра» баспасы, 2011 жыл. ISBN 978-601-282-175-8