recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Бельгия: баспасөз, радио, теледидары** – 1968 жылы Бельгияда 50-ге жуық күнделікті газет, 53 апталық және айлық басылымдар шығып тұрды .

Француз және фламанд тілдерінде шығатын ең ірі газеттері: Бостандық және прогресс партиясының органдары "Суар" ("Le Soir", 1887), "Стандарт" ("De Standaard", 1915), "Хет латсте ньивс" ("Het Laatste Nieuws", 1888), "Дерньер эр" ("La Derniere Heure", 1906); Элеуметтік-христиан партиясының органы "Либр Бельжик" ("La-libre Belgique", 1884); Бельгия социалистік партиясының органдары "Фолкс-газет" ("Volksgazet", 1914), "Пепль" ("La Peuple", 1885); Бельгия компартиясының органдары "Драпо руж" ("Le Drapeau Rouge", француз тілінде, 1921); "Роде ван" ("Rode Vaan", фламанд тілінде, 1921) т.б. Бельгияда радиохабар 1924 жылы, телехабар 1953 жылы беріле бастады. Бұларға Ұлттық радиохабар және телевизия институты басшылық етеді.

1960 жылы оның жанынан қоғамдық екі мекеме француз және фламанд тілдерінде хабар тарату институттары құрылды. Радио және телевизия орталықтары Брюссельде ораналасқан. Бельгияда екі франкофондық және екі фламардиялық қоғамдық телебағдарлама бар. Жарнаманы пайдаланбайды. Оларда тәуелсіз теледидар жоқ, алайда көрермендер Люксембургтің коммерциялық станцияларын қабылдау мүмкіндігіне ие. Теледидары – Радио-Телевизъон Бельж де ла Коммюноте Кюлыпюрелъ Франсэз (Radio-Television Beige de la Communaute Franscaise) — бағдарламаларын француз тілінде жүргізеді, ал Белъгисе Радио эн Телевизи бағдарламаларын (Beglische Radio en Televisie BRT) нидерланд тілінде жүргізеді. Мемлекеттік қызмет аткарады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Телевизиясы. Энциклопедия. Алматы: "ҚазАқпарат" 2009, 1-т: 640 бет, ISBN №978-601-03-0070-5
**Аше́р** (фр.Achères) — Шер Департаментінің орталығы аумақта орналасқан Франциядағы коммуна. Анришмон кантонының құрамына кіреді. Коммунаның аймағы — Бурж.

Коммунаның INSEE коды — 18001.

Коммуна шамамен Парижден оңтүстікке қарай 180 км жерде, Орлеаннан оңтүстік-шығысқа қарай 85 км, Бурждан солтүстікке қарай в 22 км жерде орналасқан.

Халқы
-----

Коммуна тұрғындары 2008 жылы 350 адамды құрады.

Әр жыл тұрғындары:
(Дереккөзі: INSEE)| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2008 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 216 | 265 | 227 | 273 | 335 | 354 | 350 |

Әкімшілік
---------

Мэрлерр саны:| Период | Тегі | Партия |
| --- | --- | --- |
| 2001 | 2008 | Жорж Тома |  |
| 2008 | 2014 | Андре Жуанен |  |

Экономикасы
-----------

Каммуна картасы
2007 жылы орташа есеппен жұмысқа қабілетті 235 адам (15-64 жас аралығы) ішінде 172 адам экономикалық тұрғыда белсенді болды. 63 — енжар. Белсенділік көрсеткіші — 73,2 %, ал 1999 жылы — 69,9 % болды. 172 белсенділердің 160-ы жұмыс жасады, соның ішінде 85 ер адам жəне 75 əйел адам, жұмыссыздар саны 12 болды, 5 ер адам мен 7 əйел адам. 63 - енжар адамдардың құрамында 16 адам оқушы немесе студенттер , 22 — зинеткерлер болатын. Қалған 25 адам өзге себептермен белсенділік таныта алмады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Résultats du recensement de la population  (фран.).  INSEE. Тексерілді, 2 қыркүйек 2013.
**Осмуссаар** (эст. Osmussaar) — Балтық теңізіндегі Фин шығанағының сағасында, материктен 7,5 км қашықтықта орналасқан Эстон аралы.

Сипаттама
---------

Арал Дирхами портынан 8 шақырым жерде орналасқан. Аралда небәрі 4 адам тұрады, олар аралдың бақылаушылары. 
Осмуссар аралы шағын болып саналады. Оның ауданы небәрі 4,69 шаршы шақырымды құрайды. Арал жыл сайын теңіз деңгейінен орта есеппен 2-3 мм биіктікке көтерілуде. 
Бүгінде бұл арал қорық болып табылады. Оның ерекше ландшафттары, геологиялық көрікті жерлері және сирек кездесетін өсімдіктері мемлекеттің қорғауына алынды.

Аралда сирек кездесетін өсімдік түрлері, соның ішінде жабайы орхидеялар өседі. Құстардың көктемгі және күзгі қоныс аудару кезеңінде Аралдың үстінен миллиондаған құстар ұшады. Сирек кездесетін гнейсбрейч қара тастар ерекше назар аударуға лайық. Ол Эстониядағы ең үлкен Неугрунд метеорит кратері. Оның шеңберінің диаметрі тоғыз шақырым, ені 2,5-3 шақырым, ал тереңдігі 50 метрден 100 метрге дейін жетеді. Кратер диаметрі 1 шақырым 535 миллион жыл бұрын метеориттің құлауы нәтижесінде пайда болған деп болжануда.

Тарихы
------

Аралдың аты тарихқа Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде енді (сол кезде ескі швед атауы қолданылған – Оденсхольм). Мұнда, 1914 жылы 14 тамызда неміс крейсері «Magdeburg» Фин шығанағына еніп, барлау жұмыстарын жүргізуге және Ревел маңындағы фарватерде мина қоюға тырысып, жартастарға соқтықты. Неміс теңізшілері ресейлік кемелер жақындаған кезде крейсерін жарып жіберді, бірақ экипаждың бір бөлігі тұтқынға алынды.

1939 жылы 28 қыркүйекте КСРО мен Эстония арасында өзара көмек туралы пактіге қол қойылып, Кеңес Одағының Балтық флотының қажеттіліктері үшін кейбір аралдар мен порттарды жалға беруі туралы келісімге қол жеткізілді. 1940 жылдың басында КСРО мен Эстония үкіметтері арасындағы келісім бойынша Осмуссаар аралы КСРО-ға берілді.
1940 жылға дейін аралда 130-ға жуық адам тұрды, негізінен шведтер, бірақ кеңес әскерлері Эстонияға кіргеннен кейін тұрғындар аралды тастап кетті.

1947 жылдан кейін аралда 40 адамнан тұратын шағын әскери-теңіз бөлімшесі орналасты.

1993 жылы Эстония тәуелсіздігін қалпына келтіргеннен кейін әскерилер аралдан кетіп, әр түрлі бекіністер мен әскери ғимараттардың қирандылары қалды. 
Кеңес әскері кеткеннен кейін аралда 2001 жылға дейін адам болған жоқ, содан кейін 2 адам аралға көшіп келді.

Көрікті жерлері
---------------

Қазір аралда көптеген сирек кездесетін геологиялық көрікті жерлерді көруге болады - қайраңдар, жағалаудағы төбелер, мұздық тастар және т.б. 
1765 жылы салынған швед Иса шіркеуінің қирандылары бар.
Ал жақын жерде кеңестік жағалаудағы №314 артиллериялық батареяның қалдықтарын көруге болады. Суға батқан кеменің қалдықтары орналасқан жерге қарама-қарсы маяк пен мерт болған теңізшілерге арналған ескерткіш бар.

Галарея
-------

Осмуссаар аралы| Аралдағы үй | Аралдағы шамшырақ | Теңіз кемелерінің қалдықтары | Бақылау мұнарасы | Арал пейзажы |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Осмуссаар
2. ↑  Осмуссаар
3. ↑  Остров Осмуссаар
4. ↑  Осмуссаар
5. ↑  Остров Осмуссаар
6. ↑  Острова Эстонии- Осмуссаар
7. ↑  Осмуссаар
**Шартты зардапты бактериялар** - бактериялардың бір тобы. Олар адамның әр түрлі органдарында, теріде, ішек-қарында, тыныс жолдарында тіршілік етеді. Олар организмнің тінді сұйықтықтарындағы жеңіл сіңетін көмірсуды (глюкоза мен аминқылқылдары) тауып алады да, қалыпты жағдайда шартты зардапты бактериялар организмге зиянын тигізбейді. Егер тіршілік жағдайлары күрт өзгерсе (мысалы шамадан тыс салқындағанда, әр түрлі радиац.сәулелер әсер еткенде), олар уыттылық (патогендік) қасиет көрсетіп, организмде ауру қоздыра бастайды. Бұлар алғашқыда организмде комменсалдық (бірлесе тіршілік ету) түрде тіршілік еткенімен, кейін организмге үлкен зиян келтіруі мүмкін.

Дереккөздер
-----------


 Қазақстан ұлттық энциклопедия. 9 том. Алматы, 2007.
**Келісім-шарт** - сыртқы саудада бір жақ (сатушы, лицензиар) келісімшартта көрсетілген мүлікті (тауарды), ғылыми-техникалық білімді екінші жақтың меншігіне (алушы, лицензиат) беруге міндеттенетінін, ал екінші жақ өз кезегінде бұл мүлікті немесе білімді көрсетілген мерзімде алып, белгіленген бойынша төлеуге міндеттенетінін көрсететін құжат. Халықаралық саудада «шарт» деген термин қолданылады. Тараптар қолданымдағы тармақтардың бәрі бойынша талап етілетін формада келісетіндігін бір-біріне білдірген жағдайда ғана шарт жасалды деп танылады. Сыртқы сауда қатынастарында шарттардың мынадай түрлері таралған: халықаралық, монополиялық, консигнациялық, комиссиялық, т.б. Аралас шарттар, яғни бір өзінде шарттың бірнеше типтерінің элементтері үйлесім табатын түрлері де кездеседі.

**Шарт мынадай жағдайларда жасалады:**

**1. Жылжымайтын мүлік жөніндегі мәмілелер:**

а) тұрғын үйді сатып алу — сату туралы;

ә) тұрғын үйді сыйға беру туралы;

б) тұрғын үйді ауыстыру туралы.

**2. Жер учаскелері туралы мәмілелер:**

а) жер учаскесін сыйға беру туралы келісім-шарт;

ә) жер учаскесін ауыстыру туралы келісім-шарт;

б) жер учаскесін сатып алу - сату туралы келісім-шарт.

**3. Көлік құралдары жөніндегі мәмілелер:**

а) автокөлікті сатып алу — сату жөніндегі келісім-шарт;

ә) автокөлікті залогқа беру жөніндегі келісім-шарт;

б) автокөлікті сыйға беру жөніндегі келісім-шарт.

**4. Ақша қаражатын заемға алу — заемға беру жөніндегі мәмілелер:**

а) процент төлеу арқылы ақша алу туралы келісім-шарт;

ә) айып төлеу арқылы ақша алу туралы келісім-шарт.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Орысша-қазақша заңдық түсіндірме сөздік-анықтамалық. — Алматы: «Жеті жарғы» баспасы, 2008 жыл. ISBN 9965-11-274-6
2. ↑  Банк терминдері мен ұғымдарының қазақша-орысша сөздігі. / Ғ. Сейіткасымов, Б. Бейсенғалиев, Ж. Бекболатұлы — Алматы: Экономика, 2006. ISBN 9965-783-20-9
**Нұрлан Әлібекұлы Сабыров** (туылды 22 желтоқсан 1991, Степногорск, Ақмола облысы, Қазақстан) — қазақстандық комик, стэнд-ап жанрындағы қойылымдардың арқасында кең танымал болды. 2013 жылы Сабыров өзін «Ашық микрофон» айдарында ТНТ-дағы «Stand Up» шоуында сынап көрді. Бірде теледидарда ол өзінің батыл мінез-құлық стилімен және өткір әлеуметтік әзілдерімен танымал болды.

Ресейдегі ең жақсы 10 әзілкештердің бірі. 2019 жылдың сәуір айынан бастап - «Что было дальше?» шоуының жүргізушісі, YouTube-те LABELCOM арнасында шығады.

Балалық және жастық шағы
------------------------

Нұрлан Ақмола облысында орналасқан Степногорск қаласында туып өскен. 8 жасынан бастап бокспен айналысқан. Нұрлан мектеп оқушысы ретінде жақсы әзілкеш ретінде танылды. Әзілкештің басты шабыты атасы болған. Жас жігіт Нұрлан Қарағанды қаласының командасына кірді, кейін Көкшетау қаласының балаларымен бірге өнер көрсетті. Мектепті бітіргеннен кейін ол Екатеринбургке жоғары білім алуға кетті, онда Орал федералды университетінің дене шынықтыру факультетіне оқуға түсті. Оқу кезеңінде Сабыров студенттік КВН командасында ойнады.

Мансабы
-------

Екатеринбургте ол әзіл-сықақшы Дмитрий Романовпен танысты, ол оған Stand Up-тегі «Ашық микрофон»-ға қатысуға кеңес берді. 2014 жылы Сабыров Екатеринбургтен Мәскеуге отбасымен көшіп келді, қазірдің өзінде ТНТ-да *Stand Up* шоуының резиденті ретінде теледидарда көрінді.

2017 жылы Ресей және Қазақстан қалалары бойынша *«IQ»* турына барды. 2018 жылдың желтоқсан айында теледидарда өзінің алғашқы жеке стендап концертін жасады.

2020 жылы мамырда Forbes Сабыровты 30 жасқа дейінгі перспективті ресейліктердің бірі деп атады, 28 жастағы әзілкешті «Жаңа медиа» санатындағы «30-дан 30-ға дейін» рейтингіне орналастырды. Басылымның хабарлауынша, Сабыровтың қойылым үшін ақысы $10000 бағаланған.

Жеке өмірі
----------

Нұрлан Екатеринбургта студенттік жылдары танысқан Диана есімді қызға үйленді. Ерлі-зайыптылардың екі баласы бар: қызы Мадина (2012 ж.т.) және ұлы Тагир (2017 ж.т.).

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Ресейдегі 10 үздік стэнд-ап комиктері
2. ↑  Нурлан Сабуров: «У меня не возникает проблем с теми, кого я песочу»
3. ↑  Рейтинг 30 до 30 | Новые медиа  (орыс.). Тексерілді, 8 қаңтар 2021.
4. ↑  Нурлан Сабуров (21 сәуір 2020). Тексерілді, 8 қаңтар 2021.
5. ↑  Нұрлан Сабыров: «В отношении жены Дианы у меня присутствует голый сексизм»
**Александр Николаевич Подушкин** (19.3.1953 жылы туған, Өзбекстан, Бекобод қ.) – *тарих ғылмының докторы* (**1999**), *профессор* (**2003**).

Ғылыми еңбектер
---------------

«***Арысская культура Южного Казахстана IV в. до н.э. – VI в. н.э.***» тақырыбында докторлық диссертация қорғады. Отырар шұратындағы көптеген ескерткіштерді ашып, зерттеді. 30-дан астам ғылыми жарияланымның, 4 монографияның авторы.

1975 – 77 жылдары институтта стажер-зерттеуші бола жүріп, археолог мамандығын алды. 1977 – 79 жылдары Кеңес Армиясы қатарында болды. 1979 жылдан Шымкент педогогикалық институтында, Халықаралық қазақ-түрік университетінің Шымкент бөлімшесінде, Шымкент институтында лаборант, кабинет меңгерушісі, оқытушы, аға оқытушы, КСРО тарихы, Қазақ КСР тарихы, Қазақстан тарихы кафедраларының доценті, профессоры. 1986-87 М.ломоносов атындағы Мәскеу мемлекеттік университетінің аспирантурасында оқыды. Александр Подушкин Қазақстан және Оңтүстік Қазақстанның археологиясы, тарихы, мәдениеті жайында жазылған 4 монография мен 20-дан астам ғылым мақалалардың авторы. «Қазақстан Республикасы тәуелсіздігіне 10 жыл» мерекелік медалімен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ энциклопедиясы"
2. ↑  "Орбасы" энциклопедиясы,2008.
3. ↑  "Оңтүстік Қазақстан Энциклопедиясы"
**Ғалиев Виль Зайнулұлы** (1938 ж.т. Алматы қаласы) – тарих ғылымдарының докторы (1983). ҚазМУ-ды (1960, қазіргі ҚазҰУ) бітірген. 1960–61 ж. Түркістан педагогикалық училищесінде оқытушы, ҚазҰУ-дың аспиранты (1961–1964), Шымкент педагогика институтында (1964–65, қазіргі Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік университеті) оқытушы, Қарағанды педагогикалық институтында (1965–1968, қазіргі Қарағанды мемлекеттік университеті) оқытушы, Қазақ мемл. қыздар пед. институтында доцент, профессор, кафедра меңгерушісі (1968–1970), ҚР ҰҒА-ның Тарих, археология және этнология институтында бөлім меңгерушісі (1990–1995) қызметтерін атқарды. 1996 жылдан осы институтта ғылым қызметкер. Ғалиевтің 130-дан аса ғылыми еңбегі жарияланған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Энциклопедиясы

<references>
Иравадди дельфинінң скелеті
**Иравадди дельфині** - жоғалып кетудің алдында тұрған дельфиндердің бірі. Алайда бұл дельфиндердің қанша қалғаны белгісіз. Иравадди дельфиндері жылы, терең емес жағалау суын ұнатады. Бұл дельфиндер кейде жағалауға 1,3 шақырым жақын жерде жүзіп жүреді. Иравадди дельфині дене бітімі жағынан қорытпаға ұқсайды. Алайда бұл дельфиннің түсі оған қарағанда күңгірттеу. Басқа өзен дельфиндеріндей ,Иравадди дельфинінің мойыны өте иілгіш.Соның арқасында ол таяз жерден азық тауып жей алады.Бұл дельфиндерің тістері жіңішке,өткір және ілгек тәрізді болады.Ұзындығы – 1см.Олар жоғары және төменгі жақтарында орналасқан. Жаңа туған баласының ұзындығы – 1 м, ал салмағы 10 кг құрайды.Ересек Иравадди дельфинінің ұзындығы – 2,3 м, ал салмағы 130 кг асады. Иравадди дельфиндері басқа дельфиндерден қысқа тұмсығымен, дөңес маңдайымен ерекшеленеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Акулалар, Дельфиндер және киттер .-Алматы: "Аруна" баспасы. -Сер: "1100 қызықты деректер" ISBN 978-9965-26-553-2
**Вильгельм Виндельбанд** (11.05.1848, Потсдам - 22.10.1915, Гейдельберг) - неміс философы неокантиандықтын баден мектебінің негізін салушы; құндылықтар ілімімен, логика, этика, т.б ғылымдармен айналысқан.[1]

Вильгельм Виндельбанд әлеуметтік зерттеулерде идеографиялық және нанотеттік бағыттарды колданды. Соңғысы ғылыми заңдарды ашумен байланысты, ал біріншісі жеке тарихи құбылыстарды зерттеуде қолданды. Виндельбанд әлеуметтануда жаратылыстану ғылымдарының әдістерін қолдануға болады деп пайымдады. Әсіресе тарихи және мәдени құбылыстарды зерттеуде идеографикалық әдістерді қолдану керектігін мойындау керек. Ол мәдени салада зерттеу жүргізуде құндылықтардың маңыздылығын көрсетті.[2]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Философия/жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д. профессор Е. Арын – Павлодар: «ЭКО» ҒӨФ, 2006. ISBN 9965-808-82-1
2. ↑  Биекенов К. Садырова М. Әлеуметтанудың түсіндірме сөздігі. — Алматы: Сөздік-Словарь, 2007. — 344 бет. ISBN 9965-822-10-7
**Вьекес** (ис. *Isla de Vieques*) — Пуэрто-Рикодағы ауданы бойынша екінші (135 км²) орындағы арал.

Географиясы
-----------

Вьекес аралының топографиялық картасы
Пуэрто-Рико басты аралынан 13 км шығысқа қарай орналасқан, геологиялық тұрғыдан Виргин аралдарына қарасты (т. ғ. к. Испан Виргин аралдары — Кулебра және көптеген ұсақ аралдар).

Климаты — тропикалық, орташа айлық температурасы 28-31 °С. Жылына 1100-1400 мм мөлшерде жауын-шашын жауады.

Халқы
-----

Халық саны — 9301 адам (2010), негізінен екі қалашықта — Исабел-Сегунда және Эсперанса.

Экономикасы
-----------

Экономикасының негізі — туризм және ауыл шаруашылығы (тропикалық жемістерді өсіру).

Елеулі тумалары мен тұрғындары
------------------------------

* Луис, Хуан Франко (1940—2011) — Американдық Виргин аралдарының губернаторы (1978—1987)

Галерея
-------

* 
* 
* 
*
**Маджоң** (mah-jongg), әдетте 4 адам ойнайтын шыққан тегі қытайлық ойын. [1].

Ойын үшін 144 ұқсас домино пластинканы қолданып, ойыншылардың бірі ұтылып қалғанша ойыншылар алып, лақтырып отырады. Бұл ойынның мақсаты РАММИ карталық ойынына ұқсас. Ойын шамамен 19 ғасырда пайда болды. Ойынның атын Д.П.Бэбкок ойлап тауып, оны бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Батысқа таратты. 

Ойын жинақтамасына ұпайды есептеу және пластинкаларды тік қою үшін ойын тасының сыңары, белгілі сандағы жетондар немесе фишкалар енеді, сөйте тұра басқа ойыншылар олардың бет жағын көрмеуі керек.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Britanica настольная энциоклопедия. Том І «АСТ-Астрель» Москва, 2006. ISBN 978-5-17-08532-4 (T.1) (ACT) ISBN 978-5-271-1512-0 (T.1) (Aстрель)
**«Мадонна Бенуа»** (1478—1480) — Леонардо да Винчидің ерте жұмысы, болжам бойынша аяқталмаған суреті. Ол шын мәнінде авангардтық жұмыс болды.

Сипаттамасы
-----------

Мадонна Бенуа — суретте ұлымен ойнап жатқан, жас итальяндық әйел бейнеленген болатын. Жас Мадонна ана қуанышы үлгісі ретінде берілген. Бұл әйел XV ғасырдың аяғындағы флоренциялық сән бойынша киінген. Суретте анасы балаға крест түрінде гүл көрсетеді, ол өз кезегінде қызығушылықпен бейтаныс затқа созылады. 

Ерте Ренессанс белгілері кездеседі. Бірнеше жүзжылдық өтіп сурет өзгерсе де Леонарданың дәстүрлі Флоренцияның сурет салу тәсілің қолданбағаның көруге болады. Туындыда кватроченто өнерінің белгілері байқалды.

Тарихы
------

Әлі күнге бұл туынды туралы нақты мәлімет жоқ. XIX ғасырға дейін іздері жоғалған сурет өзінің қазіргі заманғы атын ресейлік Бенуа әулетінің арқылы алды және бұл суреттің соңғы иелері атанды. Ол 1914 жылда императорлық Эрмитажбен Леонтия Николаевич Бенуа — Мария Александровнаның әйелінен сатып алынды (1858-1938).

Әдебиет
-------

* *Махо О. Г.* Леонардо да Винчи. «Мадонна с цветком» —  СПб.: Гос. Эрмитаж, 2007. — Б. 20. — ISBN ISBN 5-93572-246-1..
* *Врангель Н. Н.* «Мадонна Бенуа» Леонардо да Винчи —  СПб. 1914..
* *Кустодиева Т. К.* «Мадонна Бенуа» Леонардо да Винчи: [Суреттің 500 жылдығына орай] —  СПб. 1979. — Б. 31.
**Мадлендік мәдениет** (Magdalenian culture), тас ғасырының мәдениеті және Еуропадағы жоғарғы ПАЛЕОЛИТ дәуірінің көркем дәстүрі. .

Францияның оңтүстік-батысындағы Ла-Мадлен мекені бойынша аталды. Мадлендіктер солтүстік бұғылар, жабайы аттар мен бизондардың көп табыны болған кезде шамамен 11-17 мың жыл бұрын өмір сүрді. Шамасы олар азықтың молдығынан жартылай көшпелі өмір сүрген сияқты. Олар қысқа сапты найза, тұзақ және қақпандардың көмегімен аң аулап, тау қуысы, үңгір, шатырларда тіршілік еткен. 

Мадлендік тас құралдарының арасынан пышақ, жонғыш аспап, қырғыш, тескіш темір, үшкір таяқтар табылды. Шот балта, балға, найза ұштағыш, сүңгі, көзі бар инелер т.б. сүйектен жасалған құралдардың арасынан көптеген жануарлардың суреті бейнеленген. 

Үңгір өнерінің алғашқы кезеңіне дөрекі қара суреттер тән, ал кейінгі кезеңінде Испаниядағы АЛЬТАМИРА үңгірінде кездескендей әдемі салынған шынайы полихромдық кескіндер салынған. Мадлендік мәдениет төртінші (вюрмдік) мұз қатудың соңында климаттың жылыну кезінде (шамамен 10 мың жыл) және табын-табын болып жүретін жануарлар азайған уақытта жоғалды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Britanica настольная энциоклопедия. Том І «АСТ-Астрель» Москва, 2006. ISBN 978-5-17-08532-4 (T.1) (ACT) ISBN 978-5-271-1512-0 (T.1) (Aстрель)
**Маджапахит** (Majapahit empire) (13-16 ғасырлар), шығыс Явада орналасқан Индонезиядағы соңғы индуистік патшалық. [1].

Сингасари ханзадасы Виджая негізін қалады. Ол қарсыласын жеңу үшін ҚҰБЫЛАЙХАННЫҢ (КЕРТАНАГАРА) әскери одағымен бірікті, ал кейіннен моңғолдарды қуып шықты. 

Кейбір ғалымдар Маджапахит қазіргі Индонезияның барлық жері мен Малайзияның бір бөлігі десе, ал басқа ғалымдар тек қана Ява мен Балиды қамтыған деп санайды. Патша Хаям Вурук пен оның бас министрі ГАДЖА МАДА басқарған 14 ғасырдың ортасы биліктің қарыштап дамыған кезеңі болды. 

Яваның солтүстік жағалауындағы мұсылман мемлекеттерінің дамуы империяның өмірін тоқтатты.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Britanica настольная энциоклопедия. Том І «АСТ-Астрель» Москва, 2006. ISBN 978-5-17-08532-4 (T.1) (ACT) ISBN 978-5-271-1512-0 (T.1) (Aстрель)
Кларенс Джей «Клэнси» Браун III (ағыл. Clarence J. «Clancy» Brown III) — американдық актёр. Әлемге көбінесе «Горец», «Невеста», «Побег из Шоушенка», «Приключения Бакару Банзая: Через восьмое измерение», «Любовь, ложь и убийство», «Флаббер» фильмдеріндегі рөлдермен және «Губка Боб Квадратные Штаны» мультсериалындағы Мситер Крабс атты кейіпкерді дауыстағандықтан әйгілі.

Өмірбаяны
---------

Клэнси Браун 1959 жылы 5 қаңтар күні Огайо штатындағы, Урбана қаласында, музыкант Джойс Элдридж пен конгрессмен Огайо Кларенс Браун кішісінің отбасында дүниеге келген. Осыған қосар Кларенстің әкесі отбасылық жұмысты жалғастырды: Кларенстің атасы, Браун «Brown Publishing Company» атты газетаны шығарған. Кленси Браун Вашингтондағы«St. Albans School» мектебін бітіріп, Солтүстік батыс университетінде стипендия алып Сигма Чи ағайындығына енді. Шекспирдің еңбектері Клэнсиді шабыттандыратын. Шекспирдің еңбектерімен Браунды бөлмедегі көршісі таныстырған. Дәл осы Кларенсті актерлік мансапты бастауға уәждеген. Браун аласа бойлы болғандықтан оны көбінесе теріс кейіпкерлерді ойнауға шақырады, бірақ өмірде достары оны сабырлы және сыйымды адам деп суреттейді. Браун көбінесе дауыстаумен айналысып, кино мен телеқойылымдарда ойнайды.

Дереккөздер
-----------

Кларенс Джей «Клэнси» Браун III
**Клоунада**- цирк жанры. Ол негізінен экцентрикалық және қуақы көріністерден тұратын клоундық күлдіргі ойындардан құралады.Клоунадалық ойын көрсетудің негізгі халықтық фарс ойындарына саяды. Дәстүрлі Ақ клоунның маскасы Дель арте комедиясы, сондай-ақ франция мен ағылышынның балаған театрларынан, ал Шикіл сары клоунның маскасы халық арасындағы масқарапаз артистерге (қолапайсыз әрі сыйықсыз) еліктеушілер ойындарынан алынған. Сәнді киінген өр кеуде Ақ клоун мен ебедейсіз Шикіл сары клоуынның арасында өтетін қақтығыста әрқашан да Шикіл сары клоун жеңіске жетіп отырды. 17-18 ғ-да клоундар дар ойыны және ат үстінде көрсетілетін ойындарға қатысты. Астлей циркінің (Лондон,1780) күлдіргі артисі Б.Саундерс жолы болмаған аттылы боп өнер көрсеткен. 1834 ж. Франкони циркінде Ж.Б.Ориоль акробатикалық күрделі қимылдарды күлкілі әлдіс-қылықтарымен шебер ұштастырды. Кейін клоундар машықтандырылған хайуандар ойыны мен т.б. көріністерге де қатысты. Клоунада нөмірлері біртіндеп сатиралық және публицистикалық бағыт алды. (А.Л. және В.Л.Дуровтарп, В.Е.Лазаренко). Клоундар соло-клоун (монолог оқу, акробатикалық және т.б. өнер көрсету), кіле клоуны, күлдіргі клоунға(екеу,үшеу немесе топтасып шығатын) бөлінеді. Кеңес Цирк клоундары сатиралық және публицистикалық сарындағы өткір күлкіні психологиялық характермен байланыстырады. Белгілі Кеңес клоундары: В.Г. және Ю.В.Дуровтар, Д.С.Альперов, Ю.В.Никулин,О.К.Попов т.б.

Қолданылған әдебиет
-------------------

* Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы 1974 жыл,5 том, бас редакторы М.Қ. Қаратаев, 479 бет
Клэр Коффи (2014)
Клэр Коффи (а5sk. Claire Coffee, туған. 14 сәуір 1980) — американдық актриса. Әлемге көбінесе "Гримм" телесериалында Адалинды Шейд ролімен әйгілі.

Өмірі мен мансапы
-----------------

Клэр Коффи Калифорния штатындағы Сан-Франциско қаласында өмірге келді. Иллинойс штатындағы Эванстон қаласында Солтүстік-Батыс университетін бітіріп, актерлік мансапын бастады.

Коффи әр түрлі телесериалдарда қонақ болған. Мысалға: «Западное крыло», «Детектив Раш», «Сильное лекарство», «Кости», «C.S.I.: Место преступления», «Морская полиция: Спецотдел» және «Ясновидец». Коффи бірінші атағын "Басты госпиталь" құнсыз оперсасының арқасында иеленді. Бұл операда 2007-2009 жылдар аралығында ойнаған. Тағыда Коффида "Компаньоны" (2011-2012) фильмінде екінші дәрежелі ролі болған.

"Гримм" телесериалында екінші сезоннан бастап басты басты ролге ие.

Жеке өмірі
----------

2013 жылы 23 желтоқсан айында музыкант Крис Тайл ға күйеуге шықты. 2015 жылы 21 қаңтарда жаңа үйленгендер мамыр айында біріші баласы туатынын білді.

Дереккөздер
-----------

1. Клэр Коффи Internet Movie Database сайтында
2. Клэр Коффи
**Еділ сырты-Орал алды мұнайлы-газды облысы** геологиялық тұрғыдан Каспий маңы ойысының динамикалық тұрғыдан өте белсенді және негізінен инверсиялық шеткі бөлігі болып табылатын Бозащы көтерілімінің солтүстік баурайынан Орал алды өңіріне дейінгі аралықты қамтиды. Бұл облыс та әркелкі зерттелген. Мұндағы кунгурға дейінгі палеозой бойынша ең жақсы зерттелген аймақ Жаңажол-Төрткөл ауданы болып табылады, осы өңірде төменгі карбонның визе жікқабатынан төменгі пермнің арт жікқабатына дейінгі аралық ұңғымалар көмегімен тиянақты зерттелген. Осы ауданда қойылған бірді-екілі аса терең ұңғымалар қиманы турон жікқабаты түзілімдеріне дейін аршыған. Ең толық зерттелгенi карбонатты таскөмірлік кешендер, негізгі мұнайгаздылық осы кешендермен байланысты. Оларды төсейтін төменгі таскөмірдің терригендік таужыныстары әлдеқайда нашар бұрғыланған, ал бұлардың мұнайгаздылығы облыстың батыс шеткі бөлігінде дәлелденген. Платформалық тыстың төменгі секциялары қазіргі таңдағы сейсмикалық зерттеулермен жеткіліксіз дәрежеде зерттелген, мұның өзі жергілікті іздестіру нысандарын нақтылау мәселесін табысты шешуді қиындатады. Қиралып отырған облыстың тұзасты түзілімдерін құрайтын құрылымдарды қалыптастыруға жекелеген горизонталь қозғалыстардың шешуші рөлі болғандығын уағыздайтын жаңадан құрастырылған геологиялық моделді ескерер болсақ, олардан, шегінді тыстың төменгі секцияларын қоса есептегенде, жаңа кенорындар іздеу перспективасы арта түседі. Бұл тұрғыдан алғанда облыстың Жаңажол-Төрткөл бөлігінің батыс аудандары айырықша қызғылықты. Қиманың карбонатты таскөмірлік секциясындағы күрделі құрылысты жергілікті нысандармен байланысты іздестіру бағыты перспективалы бағыттардың бірі боп қала бермек, алайда бұл нысандармен байланысты ашылулар өздерінің масштабы жағынан шағын болатындығы даусыз. Облыстың Бозащы және Жаңажол-Төрткөл аудандары аралығын қамтитын Сазтөбе-Сарыбұлақ бөлігі өзінің ең шеткі оңтүстік-батыс өңірінде ғана қанағаттанарлық дәрежеде зерттелген, сондықтан оның палеозойлық қимасының карбонатты да, терригендікте секцияларын одан әрі зерттеу қажеттілігі күмән туғызбайды. Облыстың Бозащы бөлігіндегі құрпық ауқымындағы палеозойлық түзілімдер қарқынды деформацияланған және алуан түрлі бұзылыстармен бөлшектенген, алайда оның теңіз табанындағы бөлігі айтарлықтай іздестіру нысаны ретінде бағаланады. Девон, таскөмір және төменгі пермь түзілімдерінде мұнайгаздылықтың тікелей белгілері талай рет анықталған Орал алды ауданы мүлдем зерттелмей қалып отыр десе де болады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстанның мұнай энциклопедиясы. 2 томдық - Алматы: "Мұнайшы" Қоғамдық қоры, 2005.

ISBN 9965-9765-1-1
**Гильерме Алвин Маринато** (порт. *Guilherme Alvim Marinato*; 12 желтоқсан 1985, Катагуазис, Минас-Жерайс, Бразилия) — бразилиялық және ресейлік футболшы, қақпашы.

Карьерасы
---------

"Атлетико Паранаэнсе" клубының түлегі. 2007 жылы "Локомотивке" ауысты.

2015 жылы Ресей азаматтығын алды да, 2016 жылдан Ресей ұлттық құрамасында ойнай бастады. 2016 жылғы Еуропа чемпионатына барған футболшылардың тізіміне енгенімен, негізгі құрам Юрий Акинфеевтен босамай, алаңға шыға алмады.

2017 жылы Ресейде өткен Конфедерациялар кубогына да шақырту алды.

Конфедерациялар кубогынан соң ұзақ уақыт құрамаға шақырылмады. 2018 жылы УЕФА Ұлттар Лигасында екі кездесуде құрама қақпасын қорғады.

Үйленген, екі қызы бар.

Жетістіктері
------------

### Командалық

* Ресей чемпионы (1): 2017/18
* Парана штаты чемпионы (1): 2005
* Ресей кубогы (2): 2014/15, 2016/17

### Жеке

* Лев Яшин клубы мүшесі: 2018

Қатысқан турнирлері
-------------------

* Еуропа чемпионаты: 2016
* УЕФА Ұлттар Лигасы: 2018/19

Дереккөздер
-----------

1. ↑

Сілтемелер
----------

* Профилі
**Марксистік парадигма** экономикалық детерминизм мен таптық көзқарас халықаралық қарым-қатынастардың, үстемдік пен бағынушылықтың, таптық күрес пен революциялардың теориялық алғы шарты ретінде түсіндірді.

Халықаралық қатынастар теориясының қазіргі кезеңі – ғылыми зерттеулердегі жаңа әдістемелердің пайда болуымен, бұрынғы концепциялық құрылымдарға тән кейбір ережелерді ревизиялау проблематикасының күрделенуімен сипатталады. Мысалы, "неомарксизмнің" өкілдері (П.Баран, П.Суизи, С.Амин, И.Валлерстайн және басқалары) осы замандық әлем тұтастығын халықаралық қатынастарда пайдалану мен бағыну элементтерін сақтауды, оның өзара байланыстарының симметриялық еместігін мойындайды.
[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Саясаттанау // Ақтөбе - 2011
**«Орал от құшағында» («Уральск в огне»)** — көркем фильм. 1919 ж. мамыр-шілде айында Орал қаласында болған Азамат соғысы оқиғаларына арналған. 

  

Осы кезде қызыл армияның 22-атқыштар дивизиясы қаланы қоршаған Орал казак-орыстарының жекелеген әскери бөлімшелеріне қарсы шайқасты. Фильмді түсіруге И.Қарсақбаев, М.Бегалин, Ә.Қастеев және т.б. қатысты, басты рөлдерде Вандюшко, М.Глузский, Н.Ықтымбаев, Г.Качин, Н.Рыбников, т.б. ойнады. «Қазақфильм» киностудиясының бұл туындысы белгілі себептерге байланысты жұртшылыққа көрсетуге
рұқсат етілмей, 20 жылдай арнаулы қор «сөресінде» сақталды. Тек 1992 ж. ғана теледидар экранына шықты.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2002 жыл. ISBN 9965-607-02-8
**Қазандық агрегаттар**, екі негізгі класстарға бөлінеді: бу және
су қыздырушы. Бу қазандықтың сипатталуы: бу өндірумен, бу
қысымымен, оның температурасымен және қоректендіруші судың
температурасымен тұкырымдалады. Барлық, осы мәліметтер - көрсеткіштері - МемСТЗб 19-76 дәйектелінген (20.1 кесте). Мәліметтер
жарым жартылай берілген.

Бу өнімділігі бойынша, қазандықтар былай бөлінеді: 25 т/сағ
дейінгісі - аз, 35...50 ден 160...220 т/сағ дейінгі - орташа және одан
жоғарғысы - үлкен өнімділікті. Бу қысымы бойынша, былай ажыратылады: төменгі қысымды қазандықтар - 1,37 МПа (14 кгс/см2)
дейінгі, орташа қысымды - 2,35...3,92 МПа, жоғарғы қысымды -
9,81...13,7МПа және алмағайыптан артық - 25 МПа және одан да
жоғары.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Кабашев Р.А. ж. б. Жылу техникасы: Оқулық/ Р.А. Кабашев, А.К. Кадырбаев, A.M. Кекилбаев. -Алматы: «Бастау» баспаханасы, 2008. - 425 б. Суреттері 140 сурет. Библиографиялы тізімі 17. ISBN 9965-814-30-9
**Жетіқоңыр алабы** – құмды алқап. Қарағанды облысының Ұлытау ауданы және Жаңаарқа ауданы аумағында орналасқан. 

Шу өзенінің теріскейінде көз тоқтатар бұдыры жоқ Бетпақтың сары даласы көсіліп жатыр. Осы кең даланың Терістік бетінде түйе өркеш шоқылары мен құмшауытты қырқалары бар қазақтың шұрайлы жайлауы Сарыарқа. Оның төсінде жатқан қазақтың сүйікті мекені Жетіқоңыр басталады. Жетіқоңырдың шыбын-масасы жоқ, қоңыр самалды жазғы табиғаты жан-жануарға қолайлы болғандықтан да жылдың осы мезгілінде бұл өңірде қазақтың үш жүзінің басы қосылып ақыл-кеңес құратын, қымыз ішіп, той-думан өткізетін құрметті мекен-жайы болған.
1932 жылғы ашаршылық кесірінен тоқшылық жерін іздеп Қаратауға көшкен жұртпен бірге кеткен Қиямбек Әліпов деген Созақ тұрғыны Жетіқоңырды сағынып:
  
 "Сарыарқа, Жетіқоңыр өскен жерім,
  
 Кір жуып, кіндігімді кескен жерім.
  
 Көп болды көрмегелі елден кетіп,
  
 Бұл күнде қай күйде екен туған жерім?
  
 Сарғайған сары алтындай сары құмың,
  
 Жараға, жанға рахат дәрі құмың.
  
 Мен сені сағындым-ау, Жетіқоңыр!
  
 Есімнен еш кетпейсің әлі бүгін.
  
 Көктемде көтеріліп ел қыстаудан,
  
 Бетпаққа мал төлдетіп көшуші едік.
  
 Қоңырға қақ суымен асамыз деп,
  
 Салт-сана, әдет-ғұрыппен көшкен едім" деп жырлайды екен.
Жетіқоңырдың батыс жақ беті Сәменқұмы деп аталады. Ол да өз кезегінде Қатынқұм, Баршақұм, Ортақұм, Талдықұм алаптарына бөлінеді.

- Уа, пәлі, Жетіқоңыр дегенің – жетім-жесірдің жері екен. Жетіліп, қанатын қомдағанға таптырмайтын жер екен. Жылаған жұбанатын, мұңайған қуанатын, уайымды ұмыттыратын ұйық мекен екенсің-ау, - деген екен.
Асан Қайғы жеті құмды – момын құмдар екен деп, Жетіқоңыр деп атаған екен. Жетіқоңырды Сарыарқаның маусымына балапты.
Сарысу ауданы тоғыз ауылдан құрылған уақытта бірінші ауыл – Қарақыз болысы деп аталған. Қарақыз болысының негізгі жері – Жетіқоңыр құмы. Жетіқоңыр жеті құмнан – Жиделі, Тобылғылы, Қызылжыңғыл, Байғана, Қосшеңгел, Атансор, Өлке-Керуен құмдарынан тұрады.

Дереккөз
--------

1. ↑  Сүлеймен Тәбірізұлы. "Созақ өңірі". "Дәуір" баспасы, 2007 ж. - SBN 9965-749-84-1
2. ↑  Н.Рахымжанов, Жетіқоңыр:Жиделі және Жайылма
**Қазанғап Сатыбалдыұлы** - 1771-1856 жылдары өмір сүріп, 1843-1848 жылдары Баянауыл Сыртқы Округінің аға сұлтаны, сондай-ақ бәсентиін елінің төбе биі болған. Арғын тайпасы Бәсентиін руынан шыққан.[1] Ұрпақтары **Бердәлі Қазанғапұлы** 1812-1842 жылдары өмір сүріп, Баянауыл Сыртқы Округінің аға сұлтаны, би; **Момынбек Қазанғапұлы** 1810 жылы туылып, 1843-1863 жылдары Баянауыл болысының басшысы; **Нөгербек Қазанғапұлы** (1812-1882) 16 жылдай Баянауыл Сыртқы Округінде қазы; **Арон Нөгербекұлы** (1846-1895) 15 жылдай болыс болған. [2] [3]

Дереккөздер
-----------

1. ↑
2. ↑  Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы, Қазақ шежіресі, Алматы, 1993 ж. 53 б.
3. ↑  Қазақстан тарихы: Этникалық зерттеулерде, 10-том, 175-б.
**Березин Владимир Элеазарович** (11.11.1953 ж. т. Алматы) - совет вируологы, биол. ғыл. докторы. ҚазГУ-ді бітірген. 1976 жылдан ҚазССР ғылым академиясының Микробиол. және вирусология ин-тында лаборант, аспирант, кіші, аға, 1988 жылдан жетекші ғыл. қызметкер. Негізгі ғыл. еңбектері вирустардың молек. биологиясы мен вирустық аурулардың иммунологиясына арналған. Березин вирусқа қарсы субъөлшемдік вакциялар дайындау технологиясын және СПИД-ті анықтаудың тест-жүйесін ұсынды. 5 авт. куәлігі бар.

Дереккөздер
-----------

↑Қазақ ССР 4 томдық қысқаша энциклопедия./Бас редактор Р.Н. Нұрғалиев;Алматы; Қаз.Сов. Энциклопед. Бас. редак. 1989 ISBN 5-89 800-009-7
Көшеге ұшқыш-ғарышкер, екі дүркін Кеңес Одағының Батыры Береговой Георгий Тимофеевичтің
есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 10.03. 1969 №81 шешімі) берілген. Береговой Георгий
Тимофеевич (1922-1995) Полтава облысының Федоровка селосында дүниеге келген. 1968 ж.
*«Союз-3»* кемесімен ғарышқа ұшқан.

Көше Әуезов ауданында орналасқан. Алтыншы шағын ауданынан басталып, Жандосов
көшесіне дейін созылып жатыр. Қаланың Қойшыманов, Шаляпин, Студенттер көшесін қиып өтеді.
Кешенін ұзындығы - 1400 метр.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алматы көшелері. Анықтамалық энциклопедия. – Алматы: "ИП Волошин" баспасы, 2009. ISBN 978-601-7157-18-0
Түсіндірме сөздікте бұл сөздің бір мағынасына берілген анықтама — әуес, құмар, таңсык. *«Біз алып келген жидені жеңсік көріп, үлкендер де қаузайды»* (Ө. Қанахин, Жер бас.). Өз тарапымыздан қоса кететін жайт — бұл сөз *«ас»*, *«тамақ»* сөздерімен жиі тіркесіп, *«жеңсік ас»*, *«жеңсік тамақ»* болып та айтыла береді. Осыған қарағанда мұның өзі тамақпен байланысты. Соның сапасын анықтарлық сын есім қызметін атқарған ба деп қаласың. Осы болжамымызды кейбір түркі тілдерінің дерегі қуаттай түседі. Мысалы, тува тілінде *«чемзиг»* тұлғасы біздің тіліміздегі *«нәрлі»*, *«дәмді»* мағыналарында қолданылады. *«Чемзиг»* тұлғасы қазақтар қолданысында *«жеңсік»* қалпына дейін өзгеріп, көбіне тұрақты тіркестерде сақталған. Сонымен бірге кейін келе *«әуес, таңсық»* сияқты мағыналарды да қосып алған.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Бес жүз бес сөз.— Алматы: Рауан, 1994 жыл. ISBN 5-625-2459-6
**Ипполита**  (көне грекше: Ἱππολύτη, сонымен бірге **Главка**, **Меланиппа**) — ежелгі грек мифологиясындағы Амазонкалар патшайымы. Арес пен Отрераның қызы.

Гераклдың тоғызыншы ерлігі
--------------------------

Еврисфей Гераклға өз қызы Адметаға белдікті (Ипполитаға Арес берген) қайтарсын деп бұйырған. Геракл, Фемискирдің айлағына келеді. Ипполита Гераклға белдікті өз еркімен бергісі келген, бірақ, Гера амазонка кейіпін киіп, патшайымды алып кетпек екенін амазонкаларға айтты. Амазонкалар толықтай қаруланып, кемеге жол тартты. Күресте, Геракл Ипполитаны өлтіріп, белдікті иеленді. Аполлония сөзіне байланысты, Ипполита — Геракл ұрлаған, Меланиппаның әпкесі. Диодора сөзі бойынша, Геракл, Меланиппаны тұтқынға алған, бірақ белдікті өзіне қалдырып, босатқан.

Симонида сөзіне байланысты, Тесейдің әйелінің аты Ипполита болған[1].. Олардың баласы Ипполит болған.

Басқа нұсқа бойынша, Ипполита, Афиналармен соғыста қаза тапқан, Антиопаның әпкесі болған, ол Мегараға қашып, қайғыдан қаза тапқан. Сол жерде жерленген.

Белдікке байланысты, амазонкамен күрескен Гераклдың мүсіні, Олимпияда болған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека II 5, 9; V 1-2; Нонн. Деяния Диониса XXV 247
**Исаак Гитлевич** (1.12.1917 жылы, РКФСР, Смоленск қаласы) — кинооператор, режиссер..

1940 жылы ВГИК-тің операторлық факультетін (А. Головняның шеберханасы бойынша) бітірген.

Еңбек жолы
----------

Ұлы Отан соғысына қатысқан. Армияның фотошежіре бөлімінде қызмет істеп жүріп, ол 1944 жылы К. Тканко мен К. Венц басқарған кинооператорлар тобына қосылады. Соғыстан кейін Алматы көркем және хроникалық документті фильмдер студиясында, 1952-56 жылдары Сталинабад қаласындағы тәжік киностудиясында істейді.

1956 жылы Алматы киностудиясында (қазіргі "Қазақфильм") кинооператор, режиссер болып істеді. Гитлевич осы киностудияда документті, ғылыми-көпшілік және техникалық-насихат фильмдерімен ("Кенші даңқы", 1949; "Советтік Қазақстан", 1951,1959; "Қазақ халқының қолөнері", 1959; "Тоқымашылардың электронды көмекшісі", 1981; "Отанды қорғауға дайын бол", 1988 т.б.) қатар көркем фильмдері де ("Қанатты сыйлық", 1956; "Ботагөз", 1957; "Өз жүрегіңнен сұра", 1964 т.б.) түсірді.

Марапаттары
-----------

2-дәрежелі Отан соғысы орденімен және медальдармен марапатталған.

Дерекөздер
----------

1. ↑  Қазақ телевизиясы. Энциклопедия. — Алматы: "ҚазАқпарат", 2009, 1-т. ISBN 978-601-03-0070-57.
**Кепелеу**. Түсіндірме сөздікте белгілі бір заттың үйіліп жатуын осылай атайтындығы көрсетілген де, «диалектизм» деп белгі соғылған. «Саздан, торталар қабыршықтанып, қақталып кепеленіп жатты» (Ғ. Сланов, Дөң
асқан). «Кепелеу» сөзін диалектизм деп қарау күмән
туғызады. Өйткені оның Қазақстанда жайылу аумағын
шектеп көрсету қиын және кез келген қазақ түсінетін сөз. «Кепелеп ішіп...» сияқты тұрақты тіркесте де кездеседі. Біз көрсетіп отырған мағынасы ұқсатудан пайда
болғандығы аңғарылады. Оның алғашқы мағынасы ноғай тіліндегі «кепелей» тұлғасынан керінеді. Оларда бұл
тұлғадағы сөз қазақы қойдың құйрығы мағанасында
қолданылады (Ног.-рус. сл. 1963, 161).

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Бес жүз бес сөз.— Алматы: Рауан, 1994 жыл. ISBN 5-625-02459-6
**Иса Достайұлы** (1886 - 1950), ағартушы, діни оқымысты, халық емшісі. Ұлытаудың түлегі.

Арғы атасы ауқатты адам болған. Руы — Қарабала Шағыр.

Әуелі ауыл молдасынан ескіше оқып, Уфа мен Қазан қаларынан діни білім алған (1902 - 1912). Қазан төңкерісіне дейін Уфадағы Ғалия медресесінде оқыған 50 қазақтың бірі. 1912 - 1928 жылы Жезқазған және Ұлытау бойындағы ауылдық мектептерде балаларды Ахмет Байтұрсынұлы әліппесі бойынша оқытқан. Оның көріпкелдік, алдағы оқиғаларды болжайтын қасиеттері де болған. Ал емшілік қасиеті ел арасында кеңінен жайылған. Жылан, қарақұрт, шаян шаққан адамды не малды емдеп жазған. Жүйке ауруына ұшыраған адамдарды емдеген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5

*Бұл жаңа мақаланың бастамасы. Бұл мақаланы толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесуіңізді сұраймыз.*
**Ипполит Жан** (1907-68) - француз экзистенциалист-философы. Негізгі еңбектері Гегельге арналған. Аристотель философияның орта ғасырлар үшін мағызы қандай болса, қазіргі заман үшін Гегель философиясының да сондай маңызы бар екендігін айта келіп, Ипполит негізгі философиялық бағыттарды Гегель жүйесінің жекелеген тарауларың жалағасы ретінде қарастырады. Ипполиттің көзқарасынша, Гегельдің ілімі - "өмір онтологиясы" - адамзат тіршілігін танып-білудің негізіне айналуға тиіс. Сонымен, ол Гегельді экзистенциялистке айналдырады. Ипполит өзінің тұжырымдамасына сүйене отырып, Марксті гегельшіл етіп көрсетеді, марксизмнен идеализм элементтерін табуға тырысады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ энциклопедиясы" - Философиялық сөздік
**Исаак Бабель** (12.07.1894 (30.6), Одесса - 27.01.1940, Мәскеу) - орыс, кеңес жазушысы.

Одесса қаласында еврей саудегердің отбасында үшінші баласы болып туған. Бірінші әңгімелері - «Элья Исаакович и Маргарита Прокофьевна» және «Мама, Римма и Алла» - 1916 ж. "Летопись" журналында басылған. 1924 ж. бірнеше әңгімелері жарияланады. Кейін бұлардан "Атты армия", "Одесса әңгімелері" циклін құрады. Мұның біріншісінде Бабель атты армияның жауынгерлері мен командирлерін , соңғысында еврей кедейлерін революцияға дейінгі өмірін суреттейді. Бабель шығармаларына лирика мен тәлкек тән. Бабель - "Құлдырау" (1928), "Мария" (1935) пьесаларының, (Кезбе жұлдыз" (1926) киносценарийлерінің авторы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Хронология жизни Бабеля
2. ↑  Лев Лившиц «К творческой биографии Исаака Бабеля»
3. ↑  Қазақ Совет энциклопедиясы/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1972, 2 том
**Ақбербаев Иса Бақытжанұлы** (11 мамыр 1983, Қостанай, КСРО) — қазақстандық кәсіпқой боксшы, бірінші ауыр салмақта өнер көрсетеді. Бокспен 1998 жылдан бастап шұғылданады.

Кәсіпқой мансабы
----------------

Иса кәсіпқой рингте 2009 жылы бірінші ауыр салмақта дебют жасады. Ол жетінші айқасында WBC тұжырымы бойынша Азия чемпионы атағын жеңіп алды. Ақбербаев 2013 жылы қаңтарда АҚШ-та жергілікті боксшы Энтони Феррантемен қолғап түйістірді. Ферранте Исаны 10-шы раундта нокаутқа түсірді, десе де кейіннен айқастың нәтижесі өз күшін жойды. Бұл жағдайға американдықтың допинг-тесттен өтпей қалуы себеп болды. Осылайша бұл айқас өтпеген деп жарияланды. 2015 жылдың ақпанында Иса Ақбербаев 1-ші раундта аргентиналық Рубен Анхель Миноны (25-1) нокаутқа түсірді. 2015 жылы маусымда Берлинде ол Global Boxing Council тұжырымы бойынша атағын сәтті қорғады. Бұл жолы ол 37 жасар бразилиялық Жулио Сезар Дос Сантосты жеңді. Қазылардың есебі: 117-110, 117-110, 116-111 болды.
 .

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Иса Ақбербаев алғаш рет жеңілді.  Sports.kz. Тексерілді, 2 наурыз 2015.
2. ↑  Ақбербаевтың қарсыласы допинг-тесттен сүрінді, айқас өтпеген болып есептелінеді.  AllBoxing.ru. Тексерілді, 2 наурыз 2015.
3. ↑  Иса Ақбербаев Рубен Анхель Миноны бірінші раундта сұлатып түсірді.  reporter.com.ua. Тексерілді, 2 наурыз 2015.
4. ↑  Иса Ақбербаев Жулио Дос Сантосты бірыңғай шешіммен жеңді.  allboxing.ru. Тексерілді, 12 маусым 2015.
**Орынбай Шойбек** - (7.5.1953 жылы туған, Түркістан облысы Сарыағаш
ауданы "Социализм" ауылы) - жазушы.

ҚазҰУ-ды бітірген. Сарыағаш ауданы "Қызыл ту" газетінде жауапты хатшы, редактордың орынбасары,
Көкшетау, Түркістан облысы газеттерінде, облыстық әкімшілікте жауапты қызметтер атқарған. Біраз уақыт
республика "Егемен Қазақстан" газетінің
Түркістан облысындағы меншікті тілшісі, тәуелсіз "Ар" газетінің
бас редакторы болған. Қазір "Ғасыр Ш" баспасының директоры. 1986
жылы "Жалын" журналы мен ҚазақКСР Ішкі істер министрлігінің бірігіп
жариялаған жабық бәйгесінде
"Қателік" деген шытырман хикаяты үшінші орынды, 1995 жылы "Жалын" баспасы жариялаған дәстүрлі
бәйгесінде "Әміршінің әлегі" атты
повесі бас жүлдені иеленген. Алғашқы туындылары *"Арман қанатында", "Сарыағаш саздары"* ұжымдық жинақтарына енген. *"Өмір деген осындай", "Тозаңды терезе", "Саңырау құлақ", "Әміршінің әлегі"*  повестері мен әңгімелері, *"Қайғы заман немесе Төле би тағдыры"* роман-дилогиясы, т.б. жеке кітап болып шыққын.
2003 жылы шындық деректерге негізделген
"Түрмеге түспейтіндер" атты детективті романы жарық көрді. 1999 жылы облысы
әкімінің "Алтын қауырсын" жүлдесін,
2001 жылы "Жылдың үздік жазушысы"
атағын иеленді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010.ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
**Орынбасар Әлжік** (1960 жыл. Қызылорда облысы, Сырдария ауданы) – тележурналист, сатирик. ҚазМУ–ді бітірген (1982 жыл).. Қызылорда облыстық телерадиокомпаниясының комментаторы (1992 жыл), Қызылорда облысы әкімінің баспасөз хатшысы (1996–97 жылдары), облыстық акпарат және қоғамдық келісім басқармасынынң бастығы (1997–98 жылдар), облыстық телерадиокомпанияның төрағасы (1998–2004 жылдар), облыс әкімінің кеңесшісі (2004 жыл), облыcтық тілдерді дамыту жөніндегі басқармасы бастығының орынбасары (2005–2007 жылдар), облыстық мәдениет басқармасының бастығы (2007 жыл). Қазір облыстық тілдерді дамыту жөніндегі басқармасы бастығының орынбасары қызметін атқарады. Облыстық мәслихаттың депутаты болған (1998–2002 жылдар). ҚР Тәуелсіздігінің 10 жылдығына орай Республика Президенті Н.Назарбаев]]тың Алғыс хатымен және "[[ҚР Конституниясының 10 жылдығына" арналған мерекелік медальмен марапатталған. Шығармалары "Сырдария" кітапханасы сериясымен жарық көрген. О.Әлжіктің басшылығы тұсында телеарна журналистері бірнеше рет ұлттық, республикалық, халықаралық конкурстардың жеңімпазы болып, шығармашылық биіктен көрінді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Баспагері мен полиграфистері. Анықтамалық. Алматы, "Білім" баспасы. 2005 ж. — 576 бет.ISBN 9965-09-134-Х
**Гималай** (санскр. हिमालय, himālaya, «қарлардың мекені», хинди हिमालय, непал. हिमालय, қыт. 喜馬拉雅山脈) — жер бетіндегі ең биік тау жотасы. 

Тибет таулары мен Үнді-Ганг жазығы аралығында орналасқан. Үндістан, Непал, Қытай, Пәкістан, Бутан елдері территориясында орналасқан. Бұл елдердін шекарасы шартты түрде осы тау жүйесінің ыңғайына қарай бөлінген. Гималайда ең биік шыңдар жинақталған. Олардың орташа биіктігі шамамен 7000 метр, ұзындығы – 2400 шақырым, ал ені – 320-400 шақырым. Жер бетіндегі ең биік шың Джомолунгма (Эверест) (теңіз деңгейінен 8848 метр биік)) осында орналасқан. Гималайда биіктігі 8000 метрден асатын шың бар. Гималай жердің 0,4% алып жатыр. Оның жалпы аумағы 153295000 шаршы км.

Гималай - Жер шарындағы аса биік тау жүйесі. Тау тым шалғайда жатқандығына қарамастан, ескі аңыз-ертегілер, батырлар жырлары арқылы қазақтарға да жақсы таныс болған. Абай «Біраз сөз қазақтың түбі қайдан шыққаны туралы» деген тарихи мақаласында Шыңғысханның жорық жолын көрсететін қазақтардың «Самарқанның сары жолы, Бұланайдың тар жолы» деген мақалын келтіре отырып, «Бұланай деп Гималайды айтқаны ма, Үндукеш тауы ма?» деген жорамал жасайды. Үнді мифологиясына сәйкес, Гималай «Шива» құдайының баспанасы саналады. Непал елінде Гималайды «Samgarmatha» деп атайды. Ол «Жер жүзінің құдайы» деген мағынаға ие.

Гималай жотасы осыдан 70 миллион жыл бұрын Үнді-Австрия және Еуразия құрлықтарының соқтығысуы кезінде пайда болған. Үнді-Австралиялық платформа жылына 67 мм жылжиды. Ол 10 миллион жылдан соң 1500 шақырымға жетеді. Гималай шыңдарының климаты әркелкі. Альпинистер жоғарыға көтерілген кезде жер сілкінісі, су тасқыны, қар көшкіні секілді табиғи кедергілерге тап болады. Жыл сайын Эверест шыңына көтерілу кезінде бірнеше адам құрбан болады екен. Гималай тауында қарлы шыңдардан басқа жасыл далалы алқаптар бар. Гималай бөктерінде өсетін емдік өсімдіктер – нағыз табиғи және таза өсімдіктер. Таудың жоғарғы бөлігінде оттегінің жетіспеушілігі мен желдің қатты соғуына байланысты ешқандай өсімдік өспейді. Гималайда өмір сүретін жануарлар мен өсімдіктер үнемі қауіп қатер үстінде болады. Себебі, орманды жерлердің азаюына байланысты жануарлар мекені қысқаруда. Гималай Антарктида мен Арктика жерінен кейінгі қар мен мұздың шоғырлануы бойынша үшінші орынды алады. Гималай тауының таулы жүйесі ең жас таулы жүйе ретінде қабылданған. Ондағы өзендердің жасы таудың жасынан әлдеқайда үлкен. Гималай өзендері: Ганг, Инд, Брахмапутра, Меконг, Янцзы.

1953 жылы 29 мамыр күні Эдмунд Хиллари мен Тенцинг Норгей Эверест шыңын алғаш рет.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Мұрағатталған 24 қазанның 2015 жылы. massaget.kz
Риксон фермасынан (Эссекс графтығы) табылған Клэктон мәдениеті кезеніне жататын біржақты жарғыш (балта)
**Клэктон** - (Clactonian) - Эссекс графтығында (Англия) мұхит жағалауларыда табылған ежелгі палеолиттің шелль-ашель мәдениеті кезеңіне жататын қоныс.   

Оны ағылшын археологы Х.Уоррен 1921 жылы қазып, көптеген сопақша тас сынықтарын тапты. Олардың көпшілігі дөңгелек өзек тастардан, үлкен қолпышақтардан, жарғыштардан сыдырылып алынға. Клэктонды мекендеген жабайы адамдар аң аулауме шұғылданған.

Дереккөздер
-----------

* "Қазақстан": Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998