recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Жібек Берғалиқызы Сегізалиева** (2.02.1925, Атырау облысы, Мақат ауданы, Доссор) - мұнайшы. Кеңестік және қазақ мұнайшысы, мұнай өндіру операторы. Доссор мұнай кәсіпшілігінің бірінші операторы. Ленин және Еңбек Қызыл Ту ордендерінің кавалері. Сегізалиева Жібек Берғалиқызы 1925 жылы 2 ақпанда мұнайшы отбасында дүниеге келген. 1943 жылы Мақаттағы мектепті бітірді. 1943-1976 жылдары Доссор мұнай кәсіпшілігі басқармасының операторының көмекшісі, операторы

1953-1957 жылдары Бүкілодақтық кәсіподақтар орталық кеңесінің мүшесі

1959-1962 жылдары Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты болып сайланды.

1976 жылдан Қазақстан Республикасының жеке зейнеткері.

Сегізалиева Жібек 12 рет облыстық партия комитетінің мүшесі болып сайланды, бірнеше рет Қазақстан Компартиясы съездеріне делегат, Республикалық кәсіподақтар кеңесінің мүшесі болып сайланды. КСРО әйелдерінің бірінші съезінің делегаты.

Еңбек жолы
----------

* Мақат ФЗО мектебін бітірген (1943)
* 1943-197б жж. Доссор мұнай өңдіру кәсіпшілігінде оператор көмекшісі, оператор.
* 1976 жылдан бастап-зейнеткер.

Қоғамдық жұмысы
---------------

* 5-сайланған Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты (1959)
* Қазақ Кәсіподақтар пленумының мүшесі (1953-1957).

Марапаттары
-----------

* Ленин ордені
* Еқбек Қызыл Ту орденімен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстанның мұнай энциклопедиясы. 2 томдық - Алматы: "Мұнайшы" Қоғамдық қоры, 2005. ISBN 9965-9765-1-1

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Есте сақтау керек
**Құсайын Дүйсенбайұлы**(1917 ж. т. Баян-Өлгей аймағы) — қазақ актері, МХР-дің еңбек сің. артисі (1960), МХР революциясының ардагері 1972). 

1943 жылдан Моңғол Халық Революцияшыл партиясының мүшесі. Жасында күйші, жыршы ретінде та-ныллы. 1950 жылдан Аймақтық Баян-Өлгий театрының драма актері.

Рольдері
--------

Қалқаман (Б. Ақтанның «Қалқаман — Мамырында»), Өлзий қарт (Ванголдың «Дәрігерлерінде»), Тоқтар (М. Құрманханның «Қезең үстіндесінде»), Демаков (Ә. Әбішевтің «Кім менің әкемінде»), Абыз (М. Әуезовтің «Еңлік — Кебегінде») т. б. Киноға («Шекарада», «Шайқас алдында») түскен. Қ-ның актерлік шеберлігі сахналық кейіпкерлерді даралап бейнелеуімен ерекшеленеді. 

Еңбек Қызыл Ту, «Алтын Жүлдыз» ордені және медальдармен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
**Рататуй** — бұрыш, баклажан және кәдіден жасалатын Прованс асханасының дәстүрлі тағамы.

Француз сөзі *ratatouille* екі бөліктен тұрады: *rata* — «тамақ» және *touiller* — «араластыру».

Тарихы
------

Рататуйдің бірінші рецепті 1778 жылы жазылған аспаздық кітапта кездеседі. Бастапқыда заманауи Ницца аймағында пайда болған рататуй бай емес шаруалардың тағамы болды. Олар оны жазда балғын көкөністерден дайындаған, бұлар кәді, помидор, бұрыш, пияз және сарымсақ. Қазіргі нұсқада баклажан да қолданылады.

Жергілікті әр аспазшылардың асханасында болатын прованс шөптері қосылады, олар фенхель, розмарин, тмин, жалбыз, базилик, сондай-ақ трюфели. Бұл дәмдеуіштердің арқасында Прованс асханасының әр тағамы ерекше болып шығады.

Басқа мемлекеттерде ұқсас тағамдарды кездесуге болады, бірақ атауы басқаша болады. Мысалы, итальян асханасында *капоната* деп аталады, испандық — *писто*, түрік — *имам-баялды*, каталондық — *самфайна*, венгердік — *лечо*. Ресейде оны көкөністік рагу деп атайды. Бұл тағамдардың ингридиенттері бірдей болып келгенде де, дәмдік ерекшеліктеріне ие болады. Бұл көкөністердің сорттарына, қолданатын шөптер мен дәмдеуіштерге, дайындау технологиясына байланысты болып тұрады.

Дайындау
--------

The Guardian гастрожурналисті Фелисити Клоук 2016 жылы жазғаны бойынша, рататуй салыстырмалы жаңа тағам болса да, оны дайындаудың өте көп тәсілдері бар.

*Larousse Gastronomique* энциклопедиясы жазғандай, көкөністердің жеке түрлері жеке пісірілуі керек, сосын олар біріктіріледі және қатты қызбаған отта дайындалады, тегіс және кілегейлі жағдайға келмегенше, сонда ғана әр көкөністің өз шынайы дәмі байқалады.

* Рагу тәрізді берілуРагу тәрізді берілу
* ДайындамасыДайындамасы
* СервизделгенСервизделген

Бұқаралық мәдениетте
--------------------

2007 жылы Walt Disney Pictures және Pixar Animation Studios *Рататуй* атты фильм шығарды. Дәм және иіс сезімдері ерекше дамыған Реми есімді егеуқұйрық қатаң тағам сыншысы Антон Эгоға осы тағамды дайындайды, ол кенеттен осы асты ұнатып қалады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Рататуй: история, рецепт и советы шеф-повара из Прованса ВокругСвета.ру (29 маусым 2014).
2. ↑  How to make perfect ratatouille, *The Guardian* (15 шілде 2010).
3. ↑  *Robuchon Joël* The Complete Robuchon —  New York: Alfred A. Knopf, 2008. — P. 597. — ISBN 978-0-307-26719-1.
**«Көктем»** — Сабыр Мәмбеевтің 1964 жылы салған суреті.

Бұл пейзаждағы ашық және қара дақты түстердің қозғалысы мен статикасы жасыл алқаптың нәзіктігі мен күміс шөптердің фактурасын беріп қана қоймай, дала сұлулығына деген ұстанымды махаббатын кенеп бетіне түсіреді.

1995 жылғы пошта маркасы
Аспанмен тірескен биік таулар, оның етегіндегі бір шоқ ағаштың түбінде әңгімелесіп отырған ер мен әйел...оның бергі жағындағы үш жылқы тұр қаңтарылып, оның біреуі – құлынды бие. Кішкентай құлын енесін еміп, рахатқа батып тұр... Осы көріністің өзі адамды әсерлі сезімге бөлеп, бүгінде алыс қалған ауылыңды сағындырады.

Картинада адамдар мен табиғаттың тек лирикалық күйі ғана емес, сонымен қатар суретшінің рухани ерекшеліктерін байқататын ой-сезімдері де көрінеді. Түс реңдерінің өзгеруі көк шөптің нәзіктігі мен күмістей тазалығын көз алдымызға әкеледі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Клара Исабаева. Сабыр Мәмбеев – ел есінде — «Өнер», 07.08.2017.
2. ↑  Ұлттық болмысты бедерлеген — «Егемен Қазақстан», 19.01.2022.
3. ↑  Барманқұлова Б. Сабыр Мәмбеев. Каталог. - А: «Ruan», 2013. - 176 б. дәйексөз

Үлгі:Сабыр Мәмбеев туындылары
**Бек Тоғысбаев** (10.2.1936 жылы туған, Алматы облысы Балқаш ауданы Жиделі ауылы) - жазушы, драматург. Лақап аты – Бек Сарин.

ҚазҰУ-ды бітірген (1957).

1957 - 58 жылдары Алматы облысындағы "Коммунизм таңы" газетінде әдеби қызметкер,

1958 - 60 жылдары "Жас Алаш",

1964 - 68 жылдары "Қазақ әдебиеті" газеттерінде, Парасат журналында бөлім меңгерушісі;

1969 - 70 жылдары "Жазушы" баспасында бас редактордың
орынбасары болып қызмет атқарған.

1970 - 75 жылдары Қазақстан Мәдениет министірлігінде басқарма бастығы,

1975 жылы
Қазақстан Кинематографистер одағында,

1983 - 85 жылдары "Жазушы" баспасында да әр түрлі қызметтер атқарған.

"Жаңбырлы күз" (1960), "Үміт" (1963), "Алдыңғы толқын" (1967), "Асыл адам айнымас" (1973), "Намыс" (1982), "Шалғайда" (1986), "Тарихтың ашылмаған беттері" (2001), "Бұрын және бүгін" (2003), "Әкеден ұл туса" (2004), т.б. кітаптары және "Шәкәрім қажының қазасы" пьесалар жинағы жарық көрді. Шығармалары шет ел тілдеріне аударылған. "Ақын Сара", "Алтыннан ардақты", "Намыс", "Түнгі от" атты пьесалары республикалық, облыстық театрларда қойылды.

Марараттар
----------

* Құрмет грамотасы,
* "Ерен еңбегі үшін" медалі(2000).
* Халықаралық "Алаш" әдеби сыйлық лауреаты (2003).

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан жазушылары. Анықтамалық. Алматы, «Жазушы» баспасы, 1982, 236-шы бет
2. ↑  "Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
**FlyArystan** — Алматы қаласында орналасқан алғашқы бюджеттік әуекомпания. Air Astana-ның толық тиесілі арзан еншілес компаниясы. FlyArystan әуекомпаниясын Air Astana, "Самұрық-Қазына" ұлттық әл-ауқат қоры мен BAE Systems бірлескен акционерлері және 2018 жылғы 2 қарашада Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев мақұлдады.

Тарихы
------

2019 жылы 1 мамырда Алматыдан ұшып шыққан FlyArystan әуекомпаниясының бірінші рейсін Астана әуежайында су аркасымен қарсы алуы
FlyArystan билет сатылымы 2019 жылдың 29 наурызында әуекомпанияның сайтында басталды. 1 мамырдан бастап Алматы, Астана, Қарағанды, Көкшетау, Тараз, Павлодар, Шымкент және Орал қалаларына Airbus A320 ұшақтарымен ұша бастады.

"Air Astana" АҚ президенті және бас атқарушы директоры Питер Фостер 2018 жылғы 6 қарашада Алматыда өткен баспасөз мәслихатында: "FlyArystan бір жағынан, анағұрлым бәсекелі жергілікті нарықта арзан авиабилеттерге деген сұранысқа жауап, екінші жағынан, бүкіл Орталық Азия және Кавказ бойынша арзан әуетасымалдар үшін үлкен мүмкіндіктерді мойындау" деп атап көрсетті.

2020 жылдың қаңтарында әуекомпания 9 ай ішінде миллионнан астам билет сатқанын хабарлады.

Бағыттар
--------

FlyArystan ұшатын бағыттары

  

Airbus A320-200 Көкшетау әуежайында
2020 жылдың наурыз айындағы жағдай бойынша 16 бағытқа рейстер ұйымдастырылды. Алғашқы рейс 2019 жылы 1 мамырда Алматыдан Астанаға жасалды. 2019 жылғы 13 желтоқсанда әуекомпания өзінің алғашқы халықаралық рейсін Астананан Мәскеуге бұрын Air Astana пайдаланған Airbus A320-200 ұшағын пайдалана бастады.

Флот
----

2023 жылдың соңына қарай FlyArystan паркі 19 ұшаққа дейін ұлғайту жоспарланған. Соның жетеуі Airbus компаниясынан тапсырыс бойынша алынатын 188 орындық су жаңа Airbus A320neo болады. 2022 жылдың желтоқсан айындағы жағдай бойынша әуекомпания флоты келесі ұшақтардан тұрады:


 ***FlyArystan* әуекомпаниясының флоты** | **Ұшақ түрі** | **Пайдалануда** | **Тапсырыс берілді** | **Орындар саны** | **Ескертпелер** |
| Airbus A320-200 | 10 | - | 180 | Он ұшақтың сегізі Air Astana бас әуекомпаниясынан алынды. |
| Airbus A320neo | 1 | 1 | 180 | Air Astana бас әуекомпаниясынан алынды. |
| 3 | 4 | 188 |  |
| **Барлығы:** | **14** | **5** |  |

Әуекомпанияның барлық ұшақтары эконом-класстың сыныптастық орналасуынан тұрады.

Қызмет көрсеткіштері
--------------------

Тасымалданған жолаушылар мен ұшақтар саны:

| Жыл | Жолаушылар саны | Ұшақтар саны (жылдың соңында) |
| --- | --- | --- |
| 2019 | 0,7 млн | 4 |
| 2020 | 1,5 млн | 7 |
| 2021 | 3,06 млн | 11 |
| 2022 | 3,25 | 14 |

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Біздің бағыттарымыз (Алматы).
2. ↑  FlyArystan Online Booking  (ағыл.).
3. ↑  Kazakhstan - trips  (ағыл.).
4. ↑  Ahlgren, Linnea. Kazakh LCC FlyArystan Takes Delivery Of Its 2nd Brand New Airbus A320neo  (29 желтоқсан, 2022 ж).

Сілтемелер
----------

* FlyArystan әуекомпаниясының байланыс орталығының нөмірі
Құрылыс машиналары
**Құрылыс машиналары** — әртүрлі құрылыс жұмыстарына арналған машиналар мен механикаландырылған құрал-жабдықтар. Бұлар құрылыс жұмыстарын кешенді түрде механикаландырып, индустриялы әдістерді пайдалануға мүмкіндік береді.

Олардың қатарына мұнаралы, өздігінен жүретін шынжыр табанды не доңғалақты крандар, бір шөмішті экскаваторлар мен көп шөмішті роторлы экскаватор, бульдозерлер, скреперлер, т.б. жатады. Атқаратын жұмыс түріне қарай Құрылыс машиналары қазғыш, топырақ таптауыш, бұрғылау, қада қағу, тиеу-түсіру әрі тасымалдау, ұсақтау-сұрыптау, араластырғыш, бетон төсегіш, өңдеуіш, жол құрылыс машиналары, т.б. механикаландырылған құралдарға топталады. Жер қазғыш машиналар топырақ қазу, карьерлерден құрылыс материалдарын алу жұмыстарына арналған. Бұларға экскаваторлар, топырақ қазып тасығыш, гидромех. машиналар жатады. Таптауыш машиналар топырақ, т.б. жер қыртыстарын нығыздау жұмыстарын атқарады.

Салмағы 100 т-лық қарапайым таптауыш машина қалыңд. 40 — 50 см, ал салмағы 12 т дірілдемелі таптауыш машина қалыңд. 80 — 120 см жер қыртысын нығыздай алады. Тастақ қабаттарды бұзу және құрылыстық тастар алу, қопарылыс жұмыстарындағы ұңғыма бұрғылау үшін бұрғылау машиналары пайдаланылады. Қада қағу жұмыстарында арнайы жабдықтар қолданылады. Құрылыстардағы монтаждау, көтеру-тасымалдау, тиеу-түсіру жұмыстары көтергіш кран, шығыр, домкрат, т.б. қондырғылар арқылы іске асырылады. Асфальт, бетон төсемді жолдар салу үшін асфальт не бетон төсегіш шынжыр табанды машиналар қолданылады. Темір жол салу және жөндеу жұмыстарында балластер, жол төсегіш, т.б. машиналар пайдаланылады. Өңдеуіш машиналар сылақ және сырлау, бояу жұмыстарына арналған машиналарға ажыратылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл, ISBN 5-89800-123-9, I том


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * к
* т
* ө
Құрылыс машиналары |
| --- |
|  |
| Жер қазғыш машиналар | 
Бульдозер • Экскаватор • Грейдер • Скрепер • Балға (машина) • Бұрғы тиеу машинасы |
|  |
| Көтеру-тасымалдау машиналары | 
Көтергіш кран (Аспалы кран) • Көтергіш • Конвейер • Қотарғыш • Автотиеуіш |
|  |
| Бетонмен істейтін машиналар | 
Бетон араластырғыш • Бетон сорғысы • Бетон таратқыш • Бетонтөсегіш • Автоерітіндітасушы |
|  |
| Басқа техника | 
Пісіру генераторы • Компрессор • Трактор |

 |
Фридрих Ницше, 1870
**"Адамдық, не деген адамдық"** (нем. *Menschliches, Allzumenschliches*, ағылш. *Human, All Too Human*) кітабы неміс ойшылы Фридрих Ницше жазған, толығымен нақыл сөздерден (афоризм) құралған философиялық сын кітабы. «Адамдық, не деген Адамдық» кітабының бірінші бөлімі (ішінде 638 нақыл сөз бар) алғаш 1878 жылы басылып шыққан болатын. 1879 жылы «түрлі көзқарастар мен ережелер» делінетін екінші бөлімі (ішінде 408 нақыл сөз бар) жарияланды. 1880 жылы «Сергелдең және оның көлеңкесі» делінетін үшінші бөлімі (ішінде 350 нақыл сөз бар) жарияланды. Сол 1880 жылы Ф.Ницше үш бөлімді қосып «Адамдық, не деген Адамдық - еркін рух кітабы» （Menschliches, Allzumenschliches, Ein Buch für freie Geister）деген атпен жеке кітап етіп бастырып шығарды.

Кітаптың алғашқы нұсқаларында Вольтерге ойы еркін ойшыл ретінде айырықша құрмет білдірілген, Р.Декарттың «Әдіс туралы» кітабынан сілтемелер алынған. Кітапта батыстық метафизика дәстүріне, содан нәр алған батыс мәдениетіне жан-жақты сын айтылған. Бұл кітап Ницше шығармашылығының «орталық кезеңінің» басталуы болды. Ол неміс романтизмі мен Вагнердің ықпалынан құтылып, белгілі бір деңгейде позитивизмдік бағыт ұстанды.

Ницше бір жағынан өмірдегі мойындауға тиісті нәрселерге құрмет білдіріп, адамның жасырын әлеуетін ашуды, адамды асылдандыруды жақтаса, тағы бір жағынан адам табиғатындағы әлсіздіктер мен кемшіліктерге, әсіресе батыстық мәдениет дәстүрі дарытқан түрлі әлсіздіктерге сын айтып, батыстық қоғамның болымсыз тұсын көрсетіп берген. Автор жүйлеі философияны мазақтап, ойдың тар шанағын бұзып, дәстүрлі этиканың қармағынан босап шыққан ұшқыр ойлы тұлғалардың еркін рухына мадақ айтқан.

Ницше өз шығармашылығының орталық кезеңдерінде толық күйдегі философиялық жүйе жасау құштарлығына салынбады, шығармалыры көбінесе неше жүздеген нақыл сөздерден топтастырылып жазылды. Кейбір нақылдары тек бір сөзден ғана тұрса, кейбіреуі бірнеше беттік болды. БҰл кітаптың негізгі мазмұны жалған жорамалдардың құпиясын ашу болғанымен, бірақ арнаулы түсіндірулерге тырыспады. Ол позитивизм мен «Билеу еркі» ұғымын ұштастыру әдісін қолданып түрлі мәселелерге құндық бағалау жүргізді.

Дереккөздер
-----------
**Kolesa Group** — қазақстандық АТ-компания. Компанияның бас кеңсесі Алматы қаласында орналасқан.

Қызметі
-------

Kolesa Group компаниясы «Колёса», «Крыша», «Маркет» сауда маркаларының иесі болып табылады және kolesa.kz, krisha.kz, market.kz, avtoelon.uz сияқты интернет-сайттарын басқарады. Жобалардың мамандануы — Қазақстанда автомобильдерді, жылжымайтын мүлікті, тауарлар мен қызметтерді сату және сатып алу туралы жеке хабарландыруларды орналастыру және жариялау сервистері.

Меншік иелері және басшылық
---------------------------

2020 жылдың 1 ақпанындағы жағдай бойынша компанияның иелері Михаил Ломтадзе және Baring Vostok қоры болып табылады.

Директоры — Николай Бабешкин, бақылау кеңесінің төрағасы — Михаил Ломтадзе.

Тарихы
------

Компанияны Вали Хуснутдинов 1996 жылы құрған. Ол 1996 жылдан 2012 жылға дейін «Колёса» ЖШС иесі және директоры болды. Компанияның негізгі қызметі «Колёса» ішінара суреттелген газет басылымын шығару болды, онда барлық тілек білдірушілер өз хабарландыруын фотосуретімен және автомобильдің техникалық сипаттамасымен орналастыра, сондай-ақ өздерінің байланыс деректерін көрсете алды.

1996 жылдың 2 тамызында Қазақстанда «Колёса» газетінің бірінші нөмірі — автомобильдерді сатып алу-сату туралы басылым, ал 2006 жылдың 30 сәуірінде аттас сайт kolesa.kz іске қосылды. «Колёса» газеті Алматы, Астана және Қазақстанның басқа да қалаларында жарық көрген. Нөмірде автомобильдерді, мотоциклдерді, арнайы техниканы сатып алу, сату, айырбастау, қосалқы бөлшектерді сату, автосервис қызметтері туралы жеке хабарландырулар болды.

«Крыша» газеті 1997 жылдың қыркүйегінде іске қосылып, апта сайын жарық көрді. Әрбір шығарылымда жылжымайтын мүлікті сатып алу, сату, айырбастау, маклер және басқа да ілеспе қызметтер туралы жеке хабарландырулар болды.

2013 жылы компанияны Вячеслав Ким мен Михаил Ломтадзе сатып алды, ал 2014 жылы компанияға 15 миллион доллар инвестициялаған Baring Vostok қоры тағы бір акционер болды.

2014 жылы компания Market.kz жаңа онлайн-сервисті іске қосты.

2015 жылы Kolesa Group баспа жобаларын жауып, өз күшін онлайн-жобаларды қолдауға және дамытуға бағыттады.

2018 жылы Avtoelon.uz онлайн-сервисі іске қосылып, Өзбекстан нарығына шықты.

2019 жылы "Қазақстанның топ 30 мобильді қосымшасы" рейтингінде Kolesa.kz қосымшасы 1 орын алды (қатарынан алтыншы рет), Krisha.kz — 3 орын, Market.kz — 5 орын.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Kolesa выходит на рынок Узбекистана
2. ↑  Владельцы ТОО «Колёса»: Новый сайт станет крупнейшим в Казнете
3. ↑  «Я ориентирован на процессы, а не на людей» Мұрағатталған 26 сәуірдің 2019 жылы.
4. ↑  18 лет — ТОО «Kolesa.kz» Мұрағатталған 4 шілденің 2015 жылы.
5. 1 2  Газеты Крыша и Колеса были убыточными последние полгода Газеты Крыша и Колеса были убыточными последние полгода
6. ↑  В «Крышу» и «Колеса» пришел инвестор Яндекса
7. ↑  Kolesa.kz вышли на рынок Узбекистана
8. ↑  Закрываются газеты Колеса и Крыша
9. ↑  Kolesa Group вышла на рынок Узбекистана с онлайн-сервисом Avtoelon(қолжетпейтін сілтеме)
10. ↑  *Анна Резник, Айгерим Солтанбаева* Топ-30 мобильных приложений Казахстана.  forbes.kz (30 қыркүйек 2019).
**Еркін Олегұлы Тапалов** (3 қыркүйек 1993) — қазақстандық футболшы, "Тобыл" клубы мен Қазақстан құрамасының жартылай қорғаушысы.

Мансабы
-------

### Ақжайық

2011-18 жылдары "Ақжайық" сапында ойнады. Клубтағы тұңғыш ойынын 2011 жылы 13 сәуір күні "Ақтөбеге" қарсы өткізіп, негізгі құрамда алаңға шықты да, 67-минутта алмастырылды. Тұңғыш голын 2013 жылы 2 қараша күні "Атырау" қақпасына енгізді (3:0).

### Жетісу

2019 жылғы Қазақстан чемпионаты басталардан алдын "Жетісуға" ауысты.

### Ұлттық құрамада

2019 жылы 21 ақпан күні тұңғыш рет Ұлттық құрама сапында алаңға шықты. Ол Антальяда өткен Молдова құрамасына қарсы бейресми жолдастық кездесу болатын. Бұл ойында құрама 1:0 есебімен жеңіске жетті.

Сілтемелер
----------

* Профилі

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  Осы үлгіні қарау   Тематикалық сайттар | 
FootballFacts.ru · National-Football-Teams.com · Soccerway · Transfermarkt · worldfootball.net |

 |
**Қазақстан КП Ақмола облыстық комитеті** (1961-1992 жылдары — Целиноград) — Қазақстан Компартиясы Ақмола облыстық партия ұйымының басқарма органы (1940-1991).

Ақмола облысы 1939 жылы 14 қазанда Қазақ КСР Қарағанды облысы аумағының бір бөлігінен құрылды.

1960 жылы 26 желтоқсанда жойылып, облыс аумағы Тың өлкесінің құрамына енді. Орталығы – Ақмола қаласы.

1961 жылы 24 сәуірде орталығы Целиноград (1961 жылдың 20 наурызынан бастап Ақмола атана бастады) қаласында болатын 14 ауданнан Целиноград облысы құрылды. 1965 жылдың 16 қазанына дейін Тың өлкесінің, кейін тікелей Қазақ КСР-інің құрамында болды.

1992 жылдың 9 шілдесінен бастап — қайтадан Ақмола облысы атанды.

Ақмола облыстық комитетінің бірінші хатшылары (1940-1960)
---------------------------------------------------------

* 03.1940—1941: Григорий Алексинцев (10.1939-03.1940 — *БК(б)П ОК Ақмола облысы бойынша ұйымбюросының бірінші хатшысы*)
* 1941—1944: Алексей Купаев
* 1944—1945: Сағалбай Жанбаев
* 1945—1950: Михаил Луценко
* 1950—11.1951: Елубай Тайбеков
* 11.1951—03.1956: Николай Журин
* 03.1956—1957: Андрей Бородин
* 1957—1958: Григорий Мельник
* 1958—1960: Семен Новиков

Целиноград облыстық комитетінің бірінші хатшылары (1961—1991)
-------------------------------------------------------------

* 1961-1963 Сабыр Ниязбеков
* 1963-12.1964 *(ауылдық)* Василий Демиденко
* 12.1964-11.1965 Василий Демиденко
* 11.1965-4.04.1978 Николай Кручина
* 4.04.1978-1.09.1986 Николай Морозов
* 1.09.1986-7.09.1991 Андрей Браун

Тағы қараңыз
------------

* Облыс әкімі

Әдебиет
-------

* РСДЖ(б)П, РК(б)П, БК(б)П, КОКП орталық комитеті: Тарихи-өмірбаяндық нұсқаулық / Құрас. Ю. В. Горячев. М. 2005.
**Қазақстан КП Солтүстік Қазақстан облыстық комитеті** — Қазақстан КП Солтүстік Қазақстан облыстық партия ұйымының басқару органы (1936-1991).

1932 жылы 10 наурызда Қазақ АКСР-нің алғашқы 6 облысының ішінде орталығы Петропавл қаласында болған Қарағанды облысы құрылды; 1936 жылы 29 шілдеде облыс аумағын шағындап қайта ұйымдастыру барысында Солтүстік Қазақстан және Қостанай облыстары бөлініп, орталық Петропавлдан Қарағандыға көшірілді. 1936 жылдың 5 желтоқсанынан бастап — Қазақ КСР құрамына кіреді. Орталығы — Петропавл қ.

1960 жылдың 26 желтоқсанынан 1965 жылдың 16 қазанына дейін Көкшетау, Қостанай, Павлодар, Целиноград облыстарымен бірге Тың өлкесінің құрамында болды.

Қазақстан КП Солтүстік Қазақстан облыстық комитетінің бірінші хатшылары
-----------------------------------------------------------------------

СТАЛИННІҢ ЗАМАНЫНДА (1925-1953 жж.)
* 07.1936— 03.3.04.1937: Максим Аммосов
* 3.04.1937— 1937: Сұлтан Сегізбайұлы
* 1937—1938: Николай Кузнецов
* 1938—1939: Нұрмұхамед Бозжанов
* 1939—1940: Иван Шеренгин
* 1940/01.1941— 1944: Василий Николаев
* 1944—1945: Никита Нечаев
* 1945—1948: Григорий Мельник
* 1948—1953: Николай Бобров

ХРУЩЕВТЫҢ ЗАМАНЫНДА (1953-1964 жж.)
* 1954—1956: Алексей Попадько
* 1956— 01.1958: Григорий Бойкачев
* 01.1958— 1963: Николай Журин
* 01.1963— 12.1964 *(ауылдық)*: Кузьма Подгорбунский

БРЕЖНЕВТЫҢ ЗАМАНЫНДА (1964-1982 жж.)
* 12.1964— 11.1965: Кузьма Подгорбунский
* 11.1965— 04.1981: Василий Демиденко
* 04.1981— 27.04.1988: Владимир Степанов

ГОРБАЧЕВТЫҢ ЗАМАНЫНДА (1985-1991 жж.)
* 27.04.1988— 7.09.1991: Святослав Медведев

Тағы қараңыз
------------

* Облыс әкімі

Әдебиет
-------

* РСДЖ(б)П, РК(б)П, БК(б)П, КОКП орталық комитеті: Тарихи-өмірбаяндық нұсқаулық / Құрас. Ю. В. Горячев. М. 2005.
Рәмізі
**LG Group** («Life is Good», элджи груп) – тұрмыстық электроника, химиялық өнім және телекоммуникациялық құрал-жабдықтар шығаратын Оңтүстік Кореяның алдыңғы қатардағы корпорацияларының бірі.. Сондай-ақ компанияның 80-нен астам елдерде LG Electronics, LG Display, LG Telecom және LG Chem еншілес компаниялары бар. Компания штаб-пәтері – Сеулде. Компанияның жарнама лозунгі – «Life’s Good» («Өмір жақсы»).

Тарихы
------

**Luk Chemical Co**
1947 жылы қаңтарда Ку Ин Хой (Koo In-hwoi) Сеулде Luk Chemical Co (қазір LG Chem деп аталады) деп аталатын кішігірім фирманың негізін қалайды. Аталмыш фирма тұрмыстық техника және косметикалық заттар шығарумен айналысады. Компания шығарған алғашқы өнім – бетке арналған крем, тіс щеткасы және пастасы. Кейін келе компания жоғарыда аталып кеткен өнімдерден басқа тұрмыстық химия және пластикті қаптағыш шығара бастайды. 1952 жылы компания пластмасса шығарудан Оңтүстік Кореяда бірінші орынға шығады. 
**LG Group**-қа кіретін компаниялар
**Тұрмыстық электроника**

* LG Electronics
* LG Display
* LG Innotek
* LG Micron
* Hiplaza
* Hi Logistics
* System Air-Con Engineering
* Siltron
* Lusem

**Химиялық өнім**

* LG Chem
* LG DOW Polycarbonate
* SEETEC
* LG Household & Health Care
* Coca•Cola Beverage Company
* LG Hausys
* LG TOSTEM BM
* LG Life Sciences
* LG MMA

**Телекоммуникациялар және сервистер**

* LG Telecom
* CS Leader
* A•IN
* LG Dacom
* LG Powercom
* DACOM Crossing
* DACOM Multimedia Internet
* CS ONE Partner
* LG CNS
* LG N-Sys
* V-ENS
* BIZTECH & EKTIMO
* Ucess Partners
* SERVEONE
* LG International
* TWIN WINE
* Geovine

pixdix 

* Korea Commercial Vehicle
* LG Solar Energy
* G2R
* HS Ad
* Wisebell
* TAMS Media
* Alchemedia
* W Brand Connection
* Twenty Twenty
* M. Hub
* Pressline
* G Outdoor
* Bugs Com Ad
* L. Best
* LG Management Development Institute: Economic Research Institute
* LG Management Development Institute: Academy
* LG Sports

Дереккөздер
-----------

1. ↑

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеуOpen Handset Alliance мүшелері — компаниялар |
| --- |
|  |
|  Ұялы операторлар | 
China Mobile · Ericsson · KDDI · NTT docomo · Sprint Corporation · Softbank Mobile · T-Mobile · Telecom Italia · Telefónica · Vodafone |
|  |
| Бағдарламалық жасақтама | 
Ascender · Borqs · eBay · Esmertec · Google · LivingImage · NMS · Nuance · PacketVideo · SkyPop · SONiVOX |
|  |
| Жартылай өткізгіштер | 
AKM · ARM · Atheros · Audience · Broadcom · Intel · Marvell · Nvidia · Qualcomm · SiRF · Synaptics · Texas Instruments |
|  |
| Ұялы телефондар | 
Acer · Asus · Garmin · HTC · Huawei · LG · Motorola · Motorola Mobility · Pantech · Samsung Electronics · Sony Ericsson · Toshiba |
|  |
| Коммерциализация | 
Aplix · Noser Engineering · The Astonishing Tribe · Omron Software · Teleca · Wind River Systems |

 |
1969 жылы туған, 1989 жылы Алматы көркемсурет училищесін 1994 жылы Қазақтың Мемлекеттік көркемсурет академиясын бітірген, кескіндеме өнерімен шұғылданады. ҚР суретшілер Одағының мүшeci. Нұрлан Дәуренбеков көркемдік бейнелеу бағытында дәстүрлі және авангардтық тәсілдерді бірдей меңгерген. Ол өз туындыларын стилистиқалық бip үлгіден екінші үлгіге еркін ауысу арқылы жеңіл де әсем бейнелейді. Сол арқылы өзіндік ойын жеткізуге тырысады. Көп мағыналы мазмұнға ие композицияларында ашық түстерді біріктіріп, кенепті ауамен толықтырып, айқын пікірді көрсете отырып сезім тұтастығын байқатады. Суретшінің пейзаждарында, портреттері мен тақырыптық картиналарында әдеби сюжет болмайды. Олардың барлығында дерлік әсердің күші басым жатыр. Cypeтші негізінен абстрактілі, жартылай абстрактілі полотноларымен ерекшеленеді.

Дереккөздер
-----------

1. Қазақстан суретшілері кітабы , 2011ж.

2. ↑ Мұрағатталған 4 ақпанның 2014 жылы.
**Той немесе фаршталған түйе** — араб асханасының 2-2,5 жастағы қуырылған түйеден жасалған үйлену тойы тағамы, оған қой немесе қой еті салынады, олар өз кезегінде тауықтар, тауықтарға балық, ал балықты өз кезегінде тауық жұмыртқасы толтыруға болады.

Толтырылған түйе чех жазушысы Богумил Грабалдың «Ағылшын патшасына қызмет еттім» романында эфиопиялық тағам ретінде айтылады және сипатталады. Романға сәйкес, бұл тағам Эфиопия императоры Хайле Селассие дайындалған.

Бұл рецепттің әдеттен тыс табиғаты кейбір авторларды тағам Грабалдың өнертабысы деген қорытындыға келді.

Тағы қараңыз
------------

* Турдакен

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Dutch, Jennifer Rachel. Not Just for Laughs: Parody Recipes in Four Community Cookbooks. Western Folklore 77, no. 3/4 (2018): 249–76

Сілтемелер
----------

* РИА жаңалықтары. Дүние жүзіндегі үйлену тағамдары: туған күн тортынан қуырылған түйеге дейін
Батыс Еуропадағы алғашқы араб цифрлары
**Араб цифрлары**  — 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 сияқты математикалық таңбалар. Араб цифрлары Үндістанда (5 ғасыр) пайда болған. 10–13 ғасырда Мұхаммед әл-Хорезмидің (9 ғасыр), басқа да араб математиктерінің еңбектері арқылы Еуропаға тараған. Ондық санау жүйесінде Араб цифрымен кез келген санды жазуға болады.

Араб цифрлары атауы тарихи түрде пайда болды, өйткені ондық позициялық санау жүйесі Еуропаға араб елдері арқылы келді. Дегенмен, Азия, Иран және Египет Араб елдерінде қолданылатын сандар (арабтар «Үнді сандары» деп аталады) Еуропа елдерінде қолданылатындардан айтарлықтай ерекшеленеді.

  `0`   `1`   `2`   `3`   `4`   `5`   `6`   `7`   `8`   `9`  
Араб цифрлары. 4, 5 және 6 цифрларының екі нұсқасы бар, сол жақта — арабша, оң жақта — парсыша.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеуАраб тілі · العربية |
| --- |
|  |
| Жалпы мағлұмат | 
Араб тілі • Араб әдебиеті • Араб мәдениеті | Arabic script |
|  |
| Әліппесі және сандары | 
Араб жазуы • Араб сандары • Харакат • Күн және ай әріптері |
|  |
| Әріптері | 
Әлиф • Бә • Тә • Сә • Жим • Хә • Ха • Дәл • Зәл • Ра • Зәйн • Син • Шин • Сад • Дад • Та • За • Айн • Ғайн • Фә • Қаф • Кәф • Ләм • Мим • Нұн • Уәу • Һә • Йә |
|  |
| Дәуірлері | 
Көне солтүстік Арабия тілдері • Көне араб тілі  • Классикалық араб тілі  • Араб әдеби тілі |
|  |
| Диалектілері | 
Арабия  • Мысыр  • Месопотамия  • Мағриб  • Сирия-Палестина  • Орта Азия |
|  |
| Лингвистика | 
Иғраб • Араб тілі грамматикасы • Араб-қазақ транскрипциясы |

 |
2024 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарындағы брейк данс - 9-10 тамыз аралығында Конкорд алаңында өтті, бұл спорттың бағдарламадағы ресми дебюті және Жазғы Олимпиада тарихында пайда болған алғашқы би спорты. Турнирде барлығы отыз екі брейк-дансерлер (он алты В-Ұлдар мен он алты В-Қыздар) өнер көрсетеді.

Күнтізбе
--------

Шығыс еуропалық уақыт (UTC+2)

| Сайыс ↓ / Уақыты → | Тамыз 9 | Тамыз 10 |
| --- | --- | --- |
| B-Ұлдар |  | К | F |
| B-Қыздар | К | F |  |

Медальдар
---------

### Жалпы медальдық есеп

| **Жалпы медальдар саны** |
| --- |
| Орын | Ел | Алтын | Күміс | Қола | Барлығы |
| 1 |  |  |  |  |  |
| 2 |  |  |  |  |  |
| 3 |  |  |  |  |  |
| 4 |  |  |  |  |  |
| 5 |  |  |  |  |  |
| 6 |  |  |  |  |  |
| 7 |  |  |  |  |  |

### Медалистер

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **Сайыс** | **Алтын** | **Күміс** | **Қола** |
| B-Ұлдар |  |  |  |
| B-Қыздар |  |  |  |

Дереккөздер
-----------

1. ↑
2. ↑   Мұрағатталған 1 тамыздың 2022 жылы.
**Филиппе Коутиньо Коррея** (порт. *Philippe Coutinho Correia*; 12 маусым 1992, Рио-де-Жанейро, Бразилия) — бразилиялық футболшы, "Астон Вилла" клубы мен Бразилия құрамасының жартылай қорғаушысы.

Мансабы
-------

### Клубтағы карьерасы

Интер сапында
Филиппе Коутиньо жалпы «Васко да Гама» клубының тәрбиленушісі, 1999-2008 жылдар ішінде жастар клубында плеймейкер позициясында өнер көрсетті. 2008 жылы 16 жасында Коутиньоны миландық «Интер» клубы 3,8 миллион еуроға сатып алды, алайда ФИФА заңдары бойынша 18 жасқа дейін миландық клуб үшін өнер көрсете алмады, сондықтан 2 жыл ішінде Бразилия чемпионатында жалға беру бойынша қалды. 15 шілдеде кәмелеттік жасқа толғанына 3 күннен соң, Коутиньо «Интердің» құрамына енді, ал 19 шілдеде Коутиньо ресми түрде миландық клубтың ойыншысы ретінде саналды. 2011 жылы 8 мамырда «Фиорентина» клубына қарсы ойында «Интер» үшін алғашқы голды айып соққыдан соқты.

Ливерпуль сапында
2013 жылы 30 қаңтарда «Ливерпуль» хавбекпен көп жылдық контраққа қол қойды. Англиялық прессаның мәлімдеуі бойынша, трансфер құны шамамен 10 миллион фунтқа дейін жетті.

2018 жылы қаңтарда "Барселонаға" ауысты. Ол командадан кеткен Хавьер Маскераноның номерін (14) алды. Каталондық клубтағы алғашқы кездесуін 25 қаңтар күні Испания кубогының 1/4 финалында "Эспаньолға" қарсы өткізді. 68-минутта Иньестаның орнына алаңға шықты. 

### Ұлттық құрамадағы мансабы

2009 жылы сәуірде Бразилияның 17 жасқа дейінгі Оңтүстік Америка турниріне шақырылды. Турнирда 5 матч өткізіп, 3 голмен ерекшеленді. 2011 жылы Коутиньо Нэйем Франко бапкерімен Колумбияда өткен 20 жасқа дейінгі әлем чемионатына шақырылды. Екінші кездесуде Аустрияға қарсы ойында пенальтимен соққан голымен ерекшеленді. Келесі ойында Панама құрамасына қарсы ойнап, дубльмен көзге түсті.

Алғаш рет Бразилия құрамасында Коутиньо алаңға 2010 жылы 7 қазанда негізгі құраммен шығып, командасы 3:0 есебімен жеңіске жетті. Осы сәтте Филиппе тек 18 жаста еді.

Жетістіктері
------------

### Командалық

«Васко да Гама»
* Бразилия B сериясының жеңімпазы: 2009

«Интернационале»
* Италия кубогы: 2010/11
* Клубтар арасындағы әлем чемпионы: 2010

«Барселона»
* Испания чемпионы (**2**): 2017/18, 2018/19
* Испания кубогы: 2017/18
* Испания суперкубогы: 2018

«Бавария»
* Германия чемпионы: 2019/20
* УЕФА Чемпиондар лигасы: 2019/20
* Германия кубогы: 2019/20

 Бразилия
* Америка кубогының жеңімпазы: 2019

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Футболшының ресми сайты
* ФИФА сайтында статистикасы Мұрағатталған 6 ақпанның 2012 жылы.
* *Soccerway* сайтында статистикасы
* «Интердің» ресми сайтында статистикасы Мұрағатталған 20 шілденің 2010 жылы.
**Постышев Павел Петрович** (партиялық бүркеншік аты — Ермак) (6-шы немесе 18-ші қыркүйек 1887 жыл — 26-шы ақпан 1939 жыл) — кеңес партия қайраткері. 

1904 жылдан Компартия мүшесі. Жұмысшы семьясында туған. 1901 жылдан революциялық қозғалысқа қатысты. 1905 жылы жұмысшы депутаттары Иваново-Вознесенск Кеңесінің мүшесі. 1906 жылы РСДЖП Иваново қалалық, 1907–1908 жылы окр. комитеттерінің бюро мүшесі. 1908 жылы тұтқынға алынып, 1910 жылы 4 жылға сотталды. 1912 жылы Иркутск губерниясына жер аударылды. 1914–1917 жылы РСДЖП Иркутск бюросының мүшесі, металлистер кәсіподағы қалалық комитетінің председателі, жұмысшы депутаттары Иркутск қалалық кеңесі төрағасының орынбасары, кәсіподақтардың орт. бюросының председателі, Иркутск әскери-революциялық комитетінің мүшесі, Қызыл гвардия отрядтарын ұйымдастырушы, рев. трибуналдың председателі, Орт. Сібірдің мүшесі. 1918 жылы Қиыр Шығыс Халкомсовының Хабаровскідегі Орт. Сібір өкілі. 1918–1920 жылы Азамат соғысы кезінде Қиыр Шығыста астыртын жұмыс жүргізді, Приамурьеде партизан отрядтарына басшылық етті. 1920 жылы РК(б)П ОК-нің Хабаровск ауд. бойынша өкілі, РК(б)П ОК Қиыр Шығыс бюросының мүшелігіне кандидат. 1921–1922 жылы Қиыр Шығыс республикасының үкіметінің Прибайкалье облысындағы өкілі; Қиыр Шығыс республикасы Шығыс майданы әскери советінің мүшесі; Қиыр Шығыс республикасының Верхне-удинскідегі обл. заң комиссары, Прибайкалье губерниясының аткомының председателі. 1924–1925 жылы Киев губкомының, кейін УК(б)П окр. комитетініц секретары. 1926–1930 жылы УК(б)П Харьков округтық және қалалық комитеттерінің секретары. 1925 жылы УК(б)П ОК мүшесі және Саяси Бюросының мүшелігіне кандидат. 1926–1930 жылы УК(б)П Ұйымдастыру бюросының, Саяси Бюросының мүшесі, ОК хатшысы. 1930–1933 жылы БК(б)П ОК ұйымдастыру бюросының мүшесі және хатшысы. 1933–1937 жылы УК(б)П ОК секретары, оның Саяси Бюросының және Ұйымдастыру бюросының мүшесі; 1934 жылдан Киев облысының партия комитетінің секретары қызметін қоса атқарды. 1937–1938 жылы БК(б)П Куйбышев өлкелік комитетінің секретары. Партияның 11, 13–17-ші съездерінің делегаты. 14-ші съезде БК(б)П ОК мүшелігіне кандидат, 15–17-ші съездерде оның мүшесі болып сайланды. 1934–1938 жылы БК(б)П ОК Саяси Бюросының мүшелігіне кандидат. КСРО ОАК төралқасының мүшесі. Ленин орденімен және Қызыл Жұлдыз орденімен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы, 9 том
ЗИЛ қотарғышы
**Қотарғыш**, **өзі қотарғыш**, **самосвал** (ағылш. *dump truck*) — жүкті өздігінен түсіруге арналған, механикалық (көбінесе, гидравликалық) көлбейтілетін шанағы бар (жиі бункер типтес) жүк автомобилі, тіркеме немесе жартылай тіркеме. 

Қотарғыштар шанақтың төңкерілуі (аударылуы) арқылы түсірілуге жарамды үйілмелі, сусымалы немесе басқа да жүктерді тасымалдау үшін қолданылады.

Жүк платформасы фиксацияланған жүк машинаға қарағанда, қотарғыштың жүк көтергіштігі төмендеу болғанымен, қотарғыштар жүк түсіру уақыты қысқалығымен тиімдірек. Жүк түсіру тәсіліне байланысты - арттан, бүйірден, екі-жақтан және барлық жақтан әмбебап болып бөлінеді.

Дереккөздер
-----------



|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * к
* т
* ө
Құрылыс машиналары |
| --- |
|  |
| Жер қазғыш машиналар | 
Бульдозер • Экскаватор • Грейдер • Скрепер • Балға (машина) • Бұрғы тиеу машинасы |
|  |
| Көтеру-тасымалдау машиналары | 
Көтергіш кран (Аспалы кран) • Көтергіш • Конвейер • Қотарғыш • Автотиеуіш |
|  |
| Бетонмен істейтін машиналар | 
Бетон араластырғыш • Бетон сорғысы • Бетон таратқыш • Бетонтөсегіш • Автоерітіндітасушы |
|  |
| Басқа техника | 
Пісіру генераторы • Компрессор • Трактор |

 |
**Кіші Тораңғыл** – Солтүстік Қазақстан облысы Шал ақын ауданындағы көл. Есіл су алабына жатады.

Новопокровка және Белоглинка ауылдары аралығында орналасқан. Теңіз деңгейінен 179,2 м биіктікте.

Гидрографикасы
--------------

Аумағы 25,5 км2, ұзындығы 6,4 км, ені 5 км, жағалау бойының ұзындығы 18,4 км. Суының көлемі 89 млн. м3, су жиналатын аумағы 970 км2.

Жағалау сипаты
--------------

Жағалауы құмдақты, тік жарлы келген. Көл түбі негізінен тегіс, тұнбасының қалыңдығы 0,1 – 0,3 м. Суының минералдылығы 2,5-тен 8 г/л-ге дейін. Балдырларға бай (52 түрі кездеседі), олар 4 түрге (көк жасыл, жасыл, диатомды және эвгленді) бөлінеді. Балықтың 19 түрі кездеседі. Көл облыстағы балық аулайтын негізгі нысандардың бірі. Суы түрлі шаруашылықтарға пайдаланылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. – 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
**Темекі тарту** неғұрлым кең таралған зиянды әдеттердің бірі. ОЛ жас өспірімдердің бойында, көбіне өздерінің «есейгендігін» көрсетіп, ересектерге еліктеуінен туады. Темекінің кұрамындағы негізгі әсер етуші зат — никотиннің шамалы қоздырушы әсері. Міне сол темекі тарту әдетін қалыптастыруға себепші болады. Никотиннің мұндай қасиеті халық арасында «темекі адамда сергітеді, оның интеллектуалдық белсенділігін арттырады» деген қате пікір тудырған. Алайда никотиннің мұндай әсері организімге зиянын тигізіп, түптеп келгенде, нерв жүйесін әлсіретеді.

Жалпылама
---------

Темекі түтініне адам ағзасына зиянды 200 дей астам улы заттар болады. Бұл заттар сілекейде еріп, қарынға түседі де,оның сілемейлі қабығын жарақаттайды. Темекі түтіні тыныс жолының сілемейлі қабығын қабындырады. Темекі түтінінде болатын күйе мен қара май ұсақ ауатамыр тармақшалары мен өкпе көпіршіктерімен бітеп тастайды. Сондықтанда өкпе ағзаны оттегімен толық қамтамасыз ете алмай,газ алмасу бұзылады. Темекінің түтініндегі радиоактивті заттар жиналады. Темекінің көп тартқан адамның өкпесі қатерлі ісікке көп шалдығады. Темекі құрамындағы улы зат-никотин. Көп мөлшерде болса, адам үшін өте қауіпті,өліп кетуі де мүмкін. Темекі әсіресе жас ағзаны тез уландырады.

Дереккөздер
-----------

Биология:Жалпы білім беретін мектептің 8-сыныбына арналған оқулық. Алматы: Атамұра, 2008. ISВN 9965-34-812-Х

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Шаңырақ : Үй-тұрмыстық энциклопедиясы. Алматы : Қаз.Сов.энцикл.Бас ред. 1990 ISBN 5-89800-008-9
**Сандистер Тей** — Ганалық БАҚ маманы, 2020 жылдың қазан айында Уикипедия негізін қалаушы Джимми Уэйлс "Жыл Уикимедиашысы" деп атады. Ол Wikimedia Ghana пайдаланушылар тобының негізін қалаушы және белсенді волонтер болып табылады.

Ерте өмірі және білімі
----------------------

Тей Гананың Аккра қаласында дүниеге келген. Ол Ахимота мектебіне, кейінірек Гана университетіне барды, онда ол география мамандығы бойынша білім алды және 2013 жылы Кардифф университетінде халықаралық журналистика магистрі дәрежесін алу үшін Tullow Group стипендиясына ие болды.

Басқа жұмыстары
---------------

Уэльсте болған кезде оған депрессия диагнозы қойылды және оның кейінгі емі оның көңіл-күйін де, бағаларын да жақсартуға көмектесті; содан кейін депрессиямен күрескен жылдардан кейін көңіл-күйі бұзылған адамдарға арналған Purple People, психикалық денсаулықты қолдау тобын (қазір белсенді емес) құрды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Planning Wikimedia Ghana  (ағыл.) (23 August 2013).
**Көлік тарифі**  – көлік қызметі үшін төленетін төлемақы мөлшерінің жүйесі. Ол т. ж. теңіз, өзен, автомобиль және әуе көлігімен тасымалдауда қолданылады. Т. ж-мен жүк тасымалдауға арналған К. т. тасымал қашықтығын, жылжымалы құрамның тұрпатын, жөнелтілетін жүктің мөлшерін ескере отырып жасалады. К. т-нің деңгейі тасымалдың қашықтығына (км есебімен), вагонға тиелген жүктің салмағына (тонна есебімен) қарай сараланады. Т. ж. көлігінде мемл. тарифтермен қатар, прейскурантта көзделгендегіден гөрі неғұрлым жоғары сапалы қызмет көрсетілетіні үшін (жеткізілу мерзіміне, вагондардың жаңа тұрпаттарына, т.б. қарай) еркін (нарықтық) тарифтер де қолданылады. К. т. құрылымына қарай: 1) вагондармен (әмбебап және арнаулы вагондармен); 2) ұсақ жөнелтімдер тәртібімен; 3) контейнерлермен жөнелтілгені үшін төленетін төлемақылар болып, төлемнің негізгі үш түріне бөлінеді. Теңіз тасымалындағы К. т. пароход кәсіпшілігі және теңіз айдындары бойынша сараланған. Онда табиғат-климат факторлары, теңіз қатынасы маусымының мерзімі және флоттың мамандандырылуы ескеріледі. Әуе көлігіндегі тариф тасымал қашықтығы мен тарифтік класқа қарай, ал, автомобиль көлігінде тарифтік тәсімдерді ескере отырып белгіленген. Әуе және автомобиль көлігінде тарифтер тараптардың уағдаласуы бойынша, табыстың шекті нормасын ескере отырып белгіленеді. Қала маңына қатынайтын т. ж. көлігімен, автомобиль көлігімен тасымалдауда, жергілікті әуе желілерінде, жергілікті өзен көлігі тасымалында К. т-н реттеу құқығы жергілікті атқарушы билік органдарына берілген.


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеуҚоғамдық көлік |
| --- |
|  |
| Рейстік жер көлігі | 
Автобус • Троллейбус • Электробус • Екіқабатты автобус • Микроавтобус • Шпурбус |
|  |
| Рельстік көлік | 
Темір жол көлігі (Пойыз • Вагон • Локомотив) • Метро • Трамвай • Монорельс • Маглев • Автомотриса • Пиплмувер • Фуникулёр |
|  |
| Жалдамалы көлік | 
Такси • Каршеринг • Вахталық автобус • Паратранзит • Джипни • Моторикша • Велорикша • Гондола • Аэротакси |
|  |
| Су көлігі | 
Сал қайық • Теплоход • Кеме • Гондола |
|  |
| Басқа көлік түрлері | 
Ұшақ • Тікұшақ • Аспалы жол • Карпулинг • Траволатор • Эскалатор • Лифт |
|  |
| Тарихи көлік түрлері | 
Рикша • Дилижанс • Омнибус • Гиробус • Атты трамвай • Дирижабль |
|  |
| Инфрақұрылым | 
Автомобиль жолы • Қозғалыс жолағы • Көлік аялдамасы • Автостанция • Автовокзал • Вокзал • Темір жол стансасы • Метро бекеті • Депо • Порт • Әуежай • Аэродром • Ұшу-қону жолағы • Қозғалыс кестесі • Диспетчер • Көлік тарифі • Турникет • Жолаушы тасымалы • Көлік құралдарының қауіпсіздігі |

 |
**Рената Серәліқызы Қожамқұлова** (6. 07. 1935 жылы туған, Алматы қаласы) — тіл білімі маманы, филология ғылымының кандидаты (1967), доцент. ҚазМУ-ды бітірген. Қаз КСР ғылым академиясының Тіл білімі институтында ғылыми қызметкер, ҚазМУ-дың орыс тілі кафедрасында оқытушы. Қазір аталмыш оқу орнында доцент. Профессор Х.М.Сайкиевтің жетекшілігімен "Орыс тіліндегі түбір алды қосымшалардың қазақ тіліндегі эквиваленті" деген тақырыпта кандидаттық диссертация қорғады. Орыс тілінің сөз жасауда қазақ тіліне тигізетін әсері мәселесімен шұғылданып жүр. Бірнеше ғылыми мақала жариялады.

Отбасы
------

Әкесі – Қазақстанның танымал халық артисі Серәлі Қожамқұлов. Анасы - Хадиша да қазақ театр өнерінің жарық жұлдыздарының бірі. 

Туған әпкесі Балдырған Серәліқызы Қожамқұлова қазақтан шыққан тұңғыш палеонтолог ғалым. 

Сіңлісі Балым Серәліқызы Қожамқұлова - танымал скрипкашы, педагог, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Жұбайы – Ахмет Оспанұлы Мұса, филология ғылымы кандидаты, доцент.

Баласы – Асқар Ахметұлы Мусинов, қазақ дипломаты, 2014 – 2016 жылдары – Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрінің орынбасары.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ тілі. Энциклопедия. Алматы: Қазақстан Республикасы Білім, мәдениет және денсаулық сақтау министрлігі, Қазақстан даму институты, 1998 жыл, 509 бет. ISBN 5-7667-2616-3
|  |
| --- |
| Ботаника бөлімі
**Өсімдіктер биотехнологиясы**
 |
| **Зерттеу нысандары** |
| Өсімдіктер · Балдыр
Саңырауқұлақтар т.с.с. |
| **Ботаника бөлімдері** |
| Альгология · Өсімдіктер анатомиясы · Бриология · Геоботаника · Өсімдіктер географиясы · Дендрология · Диаспорология · Карпология · Лихенология · Микогеография · Микология · Өсімдіктер морфологиясы · Палеоботаника · Палинология · Өсімдіктер систематикасы · Өсімдіктер физиологиясы · Фитопатология · Флористика · Өсімдіктер экологиясы · Этноботаника · Өсімдіктер биотехнологиясы · Өсімдіктер биохимиясы · Өсімдіктер генетикасы… |
| **Атақты ботаниктар** |
| Теофраст
Жозеф Питтон де Турнефор
Карл Линней
Адольф Генрих Густав Энглер
Армен Леонович Тахтаджян |
| **Тарих** |
| Ботаника тарихы
к • т • ө |

**Өсімдіктер биотехнологиясы** – ғылым мен өндірістің өсімдік органдары мен оларда жүретін биологиялық процестердің негізінде түбегейлі жаңа технологиялар құрып, адамға қажетті өнімдерді алуға мүмкіндік беретін жаңа саласы. 

Өсімдіктер биотехнологиясы саласындағы алғашқы зерттеулерді 19 ғасырдың аяғында неміс ғалымдары К.Рехингер мен Х.Фехтинг жүргізді. Қазақстанда Өсімдіктер биотехнологиясы жөніндегі зерттеулер 20 ғасырдың аяғында Бас ботаникалық бақта, Молекулдық биология және биохимия, Ботаника және фитоинтродукция, Өсімдік физиологиясы, генетикасы және биоинженериясы, Фитохимия институттарында, ҚазҰУ-да, т.б. жоғары оқу орындарындағы арнаулы кафедраларда жүргізілді.

Негізгі бағыттары
-----------------

Бұл зерттеулердің негізгі бағыттары: 

* гендік және клеткалық инженерия
* гаплоидты биотехнология
* клондық көбейту
* биологиялық активті заттар алу, фиторемедиация, гендік банк жасау, т.б.

Өсімдіктер биотехнологиясын қолданып көптеген жоғары өнімді өсімдік сорттары мен линиялары, дигаплоидтар, каллустық және клеткалық дақылдар, протопластар, вируссыз өркендер, дәрі-дәрмектер, белоктар, вакциналар, витаминдер, т.б. биологиялық активті қосындылар алынуда. **Қазақстанда Өсімдіктер биотехнологиясының негізін салғандар**: академиктері 

* М.Ә.Айтхожин
* І.Рақымбаев
* М.Қарабаев
* профессор Г.Уәлиханова  
 Қазір Өсімдіктер биотехнологиясы саласында биол. ғылым докторы Б.Б.Әнәпияев, Б.Ысқақов, К.Жамбакин, т.б. ғалымдар еңбек етуде..

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ Энциклопедиясы"
*Charadrius dubius curonicus* 
**Шаушүрілдек** (лат. *Charadrius dubius*) — татреңтәрізділер отрядының шүрілдектер туысынын шағын денелі құс, денесінің ұзындығы 14-15 см, массасы 31-46 кг, қанатын 32-48 см аралығында қозғайды. Көп тараған аймағы Солтүстік Африка, Еуразия, Атлант, Үнді, Тынық мұхиттарының аралдарын мекендейді. Су жағасын, тірі жан аз аймақты мекен еткенді көздейді. Ал, жұбын тапқан мезетте, жерді айнала қозғалып жуандалған дыбыс шырқайды.

Қазақстанда барлық жерге таралған. Малтатасты және құмдауыт қайраңдарға ұялайды. Көбінше тұқымын колония құру арқылы орналастырады. Оны жерге, кішігірім ойыс аймақтарға, ашық жерлерге құрады.

Көбінше сәуір мен маусым айлар арасында жұмыртқа туады. Жұмыртқасының төрт түсі бар: палевті, ақ, құмды және тоқ түсті дақты. Жұмыртқа үстін күндіз аналық жынысты зуек басса, түнде аталық жынысты зуек басады. Балапан 24-27 күн ішінде жұмыртқаны жарып шығады. Жас зуектар 30 күннен кейін ғана ұшуға бейім болады. Қауіп төнген мезетте зуек домалақ пішінге айналып, жерде жатады, содан соң ғана ұшып кетеді.

Көбінше жәндіктермен, яғни бунақденелілермен, омыртқасыз жануарлармен қоректенеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *BirdLife International* *Charadrius dubius*. *IUCN Red List of Threatened Species. Version 2013.2*.  International Union for Conservation of Nature (2012). Тексерілді, 26 қараша 2013.
2. ↑  Құстар.Мектеп энциклопедиясы,2010,Ковшарь Анатолий Федорович,ISBN 978-601-282-168-0, 352 бет, Алматы: Атамұра
**Джером Сеймур Брунер** (ағылш. *Jerome Seymour Bruner*; 1 қазан 1915(19151001), Нью-Йорк, АҚШ — 5 маусым 2016) — Американың белгілі психологы, Гарвард университетінің профессоры. Брунердің ғылыми еңбектері, негізінен, таным процестерінің психологиясын зерттеуге, ойдың дамуын, оқытудың психология негізін ашуға арналған. Брунер таным процестерінің психологиясын зерттегенде техникалық жаңалықтарына, атап айтқанда, кибернетикалық тәсілдер мен ұғымдарға сүйенеді. Брунер ойлауды танымдағы белсенді әрекет деп бағалады. Брунернің "Оқыту процесі" деген еңбегі белгілі совет психологы А.Р.Лурияның алғы сөзімен 1962 ж. орысша басылып шықты.

Дереккөздер
-----------