recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Пішпек** – Қоқан хандығының бекінісі. 1825 жылы Қоқан ханы Мәдәлінің бұйрығы бойынша Аламедин өзінің сол жағалауында, қырғыздың Солто руының батыры Бішкектің кесенесі тұрғызылған жерде салынған. Бекініс қыштан өрілген, төрт бұрышты қабырғалары қалың әрі биік. Бекіністе әскери казарма, оқ – дәрі, отын – су қоймасы, саудагерлер мен салық жинаушылардың отбасылары орналасқан. Патшалық Ресейдің 19 ғасырдың 40 жылдары Шу – Іле өзендері арлығын отарлау саясатын күшейтуіне байланысты қоқандықтар Пішпек Бекінісінің әскери қуатын нығайта түсті. Ұзынағаш шайқасында қоқандықтардың жеңілісі табуы орыстардың Пішпек бекінісін алуын тездетті. 1860 жылы тамызда Верныйдан аттанған полковник И.Э.Циммерман бастаған орыс әскері әуелі Тоқмақты, сонан соң Пішпек Бекінісін алды. Алайда орыс әскерлері Пішпекте тұрақтап қалмай, Верныйға қайтып кетеді. 1860 жылы тамызда қоқандықтар Пішпек бекінісін қалпына келтірді. Пішпек бекінісі 1863 жылы орыс әскерінің қолына толығымен өтті. 
Қазіргі атауы Бішкек.

Дереккөздер
-----------


Қазақстан ұлттық энциклопедиясы. 7 том.(н-с) Алматы, 2005 жыл.
**Андрей Борисович Балякин**(1959 жылы 22 маусымда Мәскеуде дүниеге келген) – совет, орыс театр- және киноактері.

Сахнадағы жолын қуыршақ театры актері ретінде бастайды. Андрей Балякиннің балалық шағы Норильскіде өтеді. Сонда әкесі Маяковский драма театрында актер болып жұмыс істейді, ал анасы мектепте мұғалім болады. Бала кезінде жас балалар спорт мектебінде еркін күреспен шұғылданады. Совет армиясындағы қызметінен кейін *Горьков театр училищесі*нің қуыршақ театры актері мамандығына түседі. Мәскеуге қайта келгеннен кейін 1984 жылдан бастап Мәскеу қуыршақ театрында жұмыс істейді.

1991 жылы ГИТИС-тің театр- және киноактер мамандығын тәмамдайды.

Актер талай рет жарнамаға түседі. 

1990-1994 жылдар аралығында Станиславский атындағы Мәскеу драма театрында актерлік қызмет атқарады. 
1992 жылдан бастап «Жар-птица» Мәскеу қуыршақ театрында актер болады.

Дереккөздер
-----------
Веркблей (нем.  *werkblei*) — әр түрлі қоспалары бар, тазартылмаған шикі қорғасын немесе қорғасыны көп материалдарды өңдеген кезде алынатын негізгі өнім. Веркблейдің кұрамы бастапқы алынған шикізатқа және балқыту процесіне байланысты өзгеріп тұрады. Оның құрамында, әдетте, 97—98% қорғасын болады, ал кейде айналмалы өнімдер көбірек қосылғанда, 92—95% РВ. Веркблей құрамында қоспалар ретінде алтын, күміс, мыс, мышьяк, сурьма, висмут тағы басқа металдар болады. Шикі қорғасынды бұл қоспалардан әр түрлі әдістермен белгілі бір технологиялық сызбанұсқа бойынша тазалайды. Веркблейді рафинирленгеннен кейін таза қорғасын алынады. .

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Орысша-қазақша түсіндірме сөздік. (Тау-кен ісі, кен байыту және металлургия салалары бойынша) Жалпы редакциясын басқарған Ә. Бектібаев. Алматы: Ғылым, 1999.ISBN5—628—00001—9
**Сүлеймен Демирел** (1.11.1924 жыл, Түркия, Ыспарта провинциясы, Исламкой кенті - 17.06.2015, Анкара) – Түркияның мемлекет қайраткері, елдің тоғызыншы президенті.

Ыстамбұл техникалық университетін бітірген (1949). Саяси жұмысын 1961 жылы "*Әділет*" партиясына мүше болудан бастады. 1964 жылы өткен 2-құрылтайда осы партияның бас төрағалығына сайланып, үкіметте вице-премьер қызметін атқарды. 1965 жылы 10 қазанда өткен сайлауда "Әділет" партиясы көпшілік дауысқа ие болды. Сүлеймен Демирел партия жетекшісі ретінде Түркия үкіметін 4 жыл басқарды. Осы мерзім аралығында ел экономикасы дамып, әлеуметтік салада оңды өзгерістер болды. 1969 жылы 10 қазандағы кезекті сайлауда "Әділет" партиясы тағы да жеңіске жетіп, ол екінші рет премьер-министр болып сайланды. 1971 – 1980 жылдары аралығында бұл партия 3 қайтара жеңіске жетіп, үкімет құрды. Елді экономикалық дағдарыстан шығу жолдарын қарастырып, жаңа өзгерістер енгізді. Сүлеймен Демирелдің басқаруымен 1980 жылы "24 қаңтар экономикалық қаулысы" атты жаңа экономикалық саясат өмірге келді. Осы жылы қыркүйекте болған әскери төңкерістен кейін Сүлеймен Демирел көп жылға саяси қызметтен шеттетілді. 1986 жылы өзіне салынған тыйымдарды алып тастау мақсатында ұлттық науқан ұйымдастырып, бүкілхалықтық дауыс берумен 1987 жылы 6 қыркүйекте толық ақталды. 1987 жылы 24 қыркүйекте "Тура жол" партиясының бас төрағалығына сайланды. 1991 жылы 28 қазандағы жалпы сайлауда оның партиясы жеңіске жетіп, Сүлеймен Демирел жетінші рет премьер-министр болды. 1993 жылы 16 мамырда Түркия Конституциясына сәйкес ел Президенті болып сайланды. 2000 жылы өкілеттік мерзімінің бітуіне байланысты демалысқа кетті. Сүлеймен Демирел үкіметті басқарған жылдары Түркияның дамыған елдер қатарына қосылуына зор еңбек сіңірді. Түркия Еуропалық кеден одағына енді, "Қара теңіз достық аймағы" құрылды. Ол 1975 жылы алғаш рет Еуропа қауіпсіздігі хартиясына қол қоюға қатысты.

20 ғасырдың соңындағы Еуропа қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымының соңғы бас қосуы Сүлеймен Демирелдің бастамасымен Ыстамбұлда өтіп, әлемдік тарихқа "Ыстамбұл саммиті" деп енді. Сүлеймен Демирел туыстас түркі халықтарының ынтымағы мен іс-қимыл бірлігін жетілдіріп, экономикалық, мәдени байланыстарын нығайтуға зор үлес қосты. 1992 жылы 29 сәуір – 1 мамыр аралығында ресми сапармен Қазақстанда болып, Қ.А. Ясауи атындағы Түркістан мемлекеттік университетіне халықаралық қазақ-түрік универсететі мәртебесін беру туралы бірлескен мазмұндамаға қол қойды. ҚР Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевпен бірге университет қалашығының алғашқы іргетасын қалауға қатысты. 2000 жылы Сүлеймен Демирел қамқорлығымен Алматыда қазақ-түрік университеті ашылып, оған Сүлеймен Демирел есімі берілді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ Энциклопедиясы"
**Сүлеймен Тәбірізұлы** - 1936 жылы Түркістан облысы, Созақ ауданы, Созақ ауылында дүниеге келген. Руы Қожа.

Жас кезінен баспасөз беттерінде мақалалар жазумен шұғылданған. Түркістан қаласындағы Яссауи атындағы қазақ-түрік Университетінде ұзақ жылдар ұстаздық етті. Созақ аудандық партия комитетінде қызметтер атқара жүріп, тарихи зерттеулерге құлшына кірісті. "Қарабура әулие" атты үлкен тарихи-зерттеу кітабын жазып шықты. "Созақ өңірі" атты кітабы екі мәрте баспадан шықты. Бұл күндері Шәмші Қалдаяқов мен Жұмекен Нәжімеденов туралы кітап жазумен шұғылданып жүр. Қазақ руларына таңба үлестіріп, оны тас бетіне қашап түсірген аңыздың негізін қуалай жүріп, Бетпақ дала үстіндегі "Таңбалы тасты" тауып, мемлекет тарапынан қорғауға алу туралы бастама көтерді. Хақназар хан, Жәнібек пен Керей хандар туралы елге белгісіз дерек көздерін таба білді. Қазақстан Ұйғырлары тарихи-мәдени қауымдастығының Құрметті мүшесі. Өзбекәлі Жәнібеков, Қойшығара Салғарин, Әбіш Кекілбаев секілді тарих зерттеушілері Сүлеймен Тәбірізұлының еңбектеріне зор баға берген. Әріп (мұхамедғарып) Тәңірбергенұлының ақындық өнерін зерттеп үлкен зерттеулердің басында болды. Қазір өзі туып-өскен Созақ ауылында тұрып жатыр.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Н.Рахымжанов, Жетіқоңыр:Жиделі және Жайылма
**Андре́й Вади́мович Макаре́вич** (11 қараша 1953, Мәскеу) — кеңес жәнек ресей музыканты,әншісі,ақыны,композиторы, суретшісі, тележүргізушісі және «Машина времени» рок-тобының бастаушы және жалғыз ауыспайтын мүшесі. Ресейдің еңбек сіңірген әртісі (1991). Ресей Федерациясының Халық әншісі (1999).

Жеке өмірі
----------

### Әйелдері

* Алғашқы әйелі- Елена Игоревна Макаревич (Фесуненко), неке 3 жылдан кейі бұзылды (1976—1979).
* Екінші әйелі-Алла Михайловна Макаревич, 1987 жылы ұлдары Иван туылғаннан кейін айырылысты.
* Үшінші әйелі-Наталья Голубь. 2010 жылы айырылысты.

В середине 1990-х СМИ писали о романе и возможном браке Андрея с ведущей радиостанции «Еуропа-плюс» Ксенией Стриж. Позже в интервью она называла слухи «сильно преувеличенными», хотя подтвердила, что в 1991—1995 годах они действительно были близки[25][27].

### Балалары

Андрей Макаревияте 3 бала бар

* Дана Макаревич (1975 жылы туды)-некесіз баласы
* Иван Макаревич (1987 жылы 310 шілдеде туды)-ресейлік актер.
* Анна Рождественская (2000 жылы 23 қыркүйекте туды)

Дереккөздер
-----------
**Дон Кеңес Республикасы** - облыстық әскери-революциялық комитеттің декреті бойынша 1918 ж. 23 наурызда құрылды. РКФСР-дің құрамына кірді. Орталығы - Дондағы Ростов.

1918 ж. 9-14 сәуірде Дондағы Ростовта өткен жұмысшылар мен казактар депутаттары Советтерінің 1-ші съезді Дон Кеңес Республикасының Орталық Атқару Комитеті (ОАК) мен Халкомсовы сайлады. Республиканың басшысы - ОАК төрағасы болып казак-большевик В. С. Ковалёв сайланды.

Дондағы азаматтық соғыс нәтижесіде 4 мамыр 1918 ж. іс жүзінде республика жойылды.

Ресми түрінде Дон Кеңес Республикасы 1918 жылы 30 қыркүйекте Бүкіл Россиялық ОАК-тын декреті бойыша таратылды.

Дереккөздер
-----------

* "Қазақстан": Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998
**«Бар болмысымен» фильмі** – "Қазақтелефильм" студиясының 3 бөлімді, қазақ-орыс тілдеріндегі деректі фильмі (1976).

  

Фильм Қазақ КСР-інің Халық әртісі Қапан Бадыровтың шығарма жолына арналған. Онда театр актері Бадыровтың сан алуан спектакльдердегі рөлдерде ойнаған сәттерінен түсірілген фотосуреттер көрсетіледі. *"Сурет"*, *"Еңлік-Кебек"*, *"Ақан сері"* спектакльдерінен мизансценалар, *"Жауынгер улы"* көркем фильмінен үзінділер телефильмге шынайылықпен кіріктіріледі. 

Қ.Бадыровтың шығармашылығы туралы КСРО Халық артистері Г.Рошаль, Г.Товстоногов, РС-ФСР Халық әртісі В.Строева, Қазақ КСР-інің Халық әртісі Ә.Мәмбетовтер ой бөліседі. Сондай-ақ мұнда Ә.Тәжібаев, Г.Мүсірепов, Ю.Завадскийлер бейнеленген кадрлар бар. Режиссері – М.Байқанов, операторы – С.Келдібаев.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ телевизиясы". Энциклопедия. - Алматы: "ҚазАқпарат", 2009, 1-т. - 640 б. ISBN 978-601-03-0070-5
**Григорий Селиверстович Окунев** (25.3.1923 жылы туған, Семей қаласы - 22.04.2002, Владикавказ) - 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, кіші сержант, зеңбірек нысанашысы.

Мектептің 7-сыныбын бітіргеннен кейін Чешен-Ингуш Республикасына қоныс аударған. Онда ол Назран ауданындағы Кантышево селосында трактор жүргізушісі болып жұмыс істеді. Кеңес әскері катарына 1942 жылдың тамызында шақырылды. Ол 388-атқыштар дивизиясының 966-артиллериялық полкінде 76-мм-лік зеңбіректің нысанашысы болып ұрыстарға қатысты. 1943 жылдың казанында басқыншылардан Солтүстік Кавказды азат ету кезінде ерлік көрсетті. Молдавский, Прохладный және Белый елді мекендері маңында Окунев және оның жолдастары жаудың екі атыс ұясын, екі пулеметін және екі миномет батареясын жойды. 1943 жылдың 20 қарашасында Керчь қаласына шабуыл кезінде нысанашы Окунев батылдығы мен ұрыстағы қимылы бағаланып «Ерлігі үшін» медалімен марапатталды. 1943 жылдың 4-5 желтоқсанында оның зеңбірегі жаудың бір станокты және 3 қол пулеметін, 2 миномет батареясын жойып, бір взводқа жуық әскерін жайратты. Осы ұрыс үшін Окуневке «Қызыл Жұлдыз» ордені тапсырылды.

1944 жылы Қырым түбегіндегі операцияға қатысқаны үшін Окунев 2-дәрежелі Отан соғысы орденімен марапатталды. 1945 жылы Окунев Польша жеріндегі ұрыстарға қатысты. 1945 жылдың 23 қаңтарында Окунев өз расчетімен Калиш қаласы маңында шегініп бара жатқан жау әскерлерінің жолын бөгеп, жаяу әскерлерімен қоса 8 автокөлігін жойды. Блашки елді мекені маңындағы шайқаста жасаған ерлігі мен батылдығы үшін Окуневке КСРО Жоғарғы Кеңесі Торалқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (31.5.1945).

Окунев 1947 жылы запасқа шықты.

Соғыстан кейін Орджоникидзе қаласында (Солтүстік Осетия Республикасы) тұрды.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Айбын. Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. - 880 бет. ISBN 9965-893-73-Х
Фильм аты: Тағдыр телехикаясы

Шыққан жылы: 2013 

Жанр: Сериал, драма 

Рөлдерде: Алдабек Шалбаев, Шәмшәгүл Мендиярова, Жәнел Мақажанова 

Суреттеме: Адам өміріндегі маңызды сезім – ол махаббат. Біреуге бақыт сыйласа, енді біреудің басына қайғы үйіреді, біреуді үміттендіріп күттірсе, енді біреуге ешқашан оралмайды. Міне, біздің кейіпкерлеріміздің тағдырын әлекке салатын уақиға осындай. Бұл уақиға 1992 жылдан бастау алады. Қалихан – ауданның өте беделді, бай адамы, оның әйелі Шолпан туыттан қайтыс болады, аман қалған қыздары Жұлдыз. Оны емізіп, сүт анасы атанған Шәрипаның да күйеуі қайтыс болған. Ол Шолпанды құтқара алмай қалған дәрігер еді. Оның қалай қаза болғаны белгісіз. Қыздары Айдана, Жұлдызбен жасты. Шәрипа мен Айдана енді Қалиханның үйінде тұрады, оларды Қалиханның анасы Зейнеп, көмекшісі Жаназар отбасымен жылы қабылдаған.

Дереккөздер
-----------

1.
**Григорий Самуилович Ландсберг** (1890 жыл 10 қаңтар, Вологда - 1957 жыл 2 ақпан, Мәскеу) - кеңес физигі, КСРО-ның академигі (1946).

Өмірі
-----

1913 жылы *Мәскеу университетін* бітіріп, сонда 1913-1915, 1923-1945, 1947-1951 жылдары сабақ берді. 1923 жылдан *Мәскеу университетінің* профессоры болды. 1951-1957 жылдары *Мәскеу физика-техникалық институттың* профессоры, 1934 жылдан *КСРО-ның Физика институтында* жұмыс істеді. Оның негізгі ғылыми еңбектері оптика мен спектроскопияға арналған. 1926 жылы бірінші рет кристалдағы жарықтың молекулалық шашырауын бөліп алып зерттеген. 1928 жылы *Л.И.Мандельштаммен* біріге отырып, жарықтың комбинациялық шашырауын шешті. Ол органикалық молекулалардың спектроскопиясын, сондай-ақ, газдағы, сұйықтағы, қатты денедегі молекула аралық және молекула ішіндегі өзара әсерлерді зерттеудің негізін қалады. Металдар мен қорытпалардың, күрделі органикалық қоспалардың т.б. *спектрлік анализ әдісін* жасады. Ол - белгілі оптика курсының авторы және көпшілікке арналған *«Физиканың элементар оқулығы»* кітаптарының редакторы, спектроскопия жөніндегі комиссияны құрушы және оның төрағасы, атомдық және молекулалық спектрлік анализ мектебінің негізін салушы.

Марапаттары
-----------

*КСРО Мемлекет сыйлығының лауреаты* (1941). Ол 2 рет *Ленин орденімен* және медальдармен марапатталған.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1975ж. 7 том
*Басқа мағыналар үшін Берікқара деген бетті қараңыз.*
**Берікқара** – Сарыарқаның шығысындағы Қызылтас тауы сілемдерінің бірі; күміс, қорғасын, мыс өндірілген ежелгі кеніш орны.

Географиялық орны
-----------------

Қарағанды облысы Қарқаралы ауданында, Нұра, Тоқырау өзендерінің бастауында орналасқан.

Жер бедері
----------

Абсолюттік биіктігі 1093 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай 8-10 км-ге созылып жатыр, ені 5 км. Беткейлері көлбеу, сайлармен тілімденген. Таудан көптеген бұлақтар бастау алады.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Жоғары девон кезеңінің кремнийлі-карбонатты жыныстарынан (кварц, порфир) түзілген.

Өсімдігі
--------

Беткейлеріндегі қызыл қоңыр және ашық қызыл қоңыр топырағында бетеге, жусан, сұлыбас, қараған, тобылғы, тасжарған, т.б. өседі. Тауаралық аңғарлар мен сайларда көктерек, тал, түрлі бұталар, астық тұқымдас және түрлі шөпті шалғын кездеседі. Арқар, елік мекендейді.

Тағы қараңыз
------------

* Берікқара кен орны

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
**Казвини Хамдаллах Мостоуфи** (1284-1350) – иран географы. Казвини қаласының ақсүйек шенеуліктер отбасынан шыққан. Хулагу әулеті тұсында өзі де ірі финанс шенеулігі болған. Казвини «Таңдамалы тарихтың» авторы; мұнда әсіресе монғол ильхандары мен Иранның жергілікті әулеттердің тарихтары, атақты адамдар өмірбаяны, Казвини қаласы мен уәлаяты жөніндегі материалдар неғұрлым құнды. Казвини 1331-1332 жылы «Зафарманы»(«Жеңіс кітабы») аяқтады. Казвини Казвини қаласы туралы көптеген құнды мәліметтер қалдырды.

Тарихы
------

Хамдаллах Мостофи Рашид ад-Дин өткізген ғылыми жиналыстарға қатысып, тарихи шығармалар жасауға қызығушылық танытты. Хамдаллахтың өзі айтқан, бірақ бұл тек әдеби Конвенция болуы мүмкін-ол 40 жасында жаза бастаған. Бұл жағдайда ол 1318 жылы оның меценатының өлімінен кейін болды. Тарих-и гузиденің ("таңдалған Тарих") еңбегі 1330 жылы аяқталып, Рашид ад-Диннің ұлы Гийас ад-Дин Рашидиге арналды[4], Илхан Абу Саидтің вазирі. Тарих - и гузиде-бұл негізінен Джами ат-таварихке негізделген жалпы тарих туралы қысқаша нұсқаулық. "Таңдалған оқиға" алғы сөзден, алты тараудан және қорытындыдан тұрады; ондағы әңгіме 1329 жылға дейін жеткізілді. Кейінірек шежірені Хамдаллахтың өзі (1344 жылға дейін) және оның ұлы Зейн ад-Дин (1392 жылға дейін, Тимурдың Иранды жаулап алуы) толықтырды. Алтыншы бөлім Тарих - и гузиде Казвиннің тарихи-географиялық сипаттамасын қамтиды.
1335 ж. Хамдаллах Мостоуфи Зафар-намэ ("Жеңіс кітабы") поэма-жылнамасын жасауды аяқтады. 75 мың бейттен (екі жолдан) тұратын өлең әйгілі Шах-наме Фирдоусидің жалғасы ретінде жазылған; оқиғалардың экспозициясы 1331/1332 жылмен аяқталады. Тарихи дерек көзі ретінде моңғол кезеңін сипаттайтын Зафар-наманың үшінші бөлігі құндылық болып табылады; басқа дереккөздерде жоқ күндер мен фактілер бар.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы,3 том
**Григорий Феодорович Дахшлейгер** (2.11.1919 ж. Украина, Одесса қаласы – 1.08.1983 ж. Алматы қаласы) – тарих ғылымдарының докторы (1966), профессор (1968), Қазақстан Ғылым Академиясының корреспондент мүшесі (1972).

Одесса мемлекеттік университетінің тарих факультетін бітірген (1941). Аягөздегі (Шығыс Қазақстан облысы) орта мектепте мұғалім болып жұмыс істеген. 2-дүниежүзілік соғысқа қатысқан (1942–45). 1950–83 ж. Қазақстан Ғылым Академиясының Тарих, археология және этнология институтында ғылыми хатшы, аға ғылыми қызметкер, бөлім меңгерушісі, институт директорының ғылым жұмыстар жөніндегі орынбасары болды.

Ғылыми-зерттеулік жұмыстары XX ғасырдың 1-жартысындағы Қазақстан ауылдарындағы әлеуметтік-экономикалық өзгерістер, Қазақстан тарихының тарихнамасы, тың игеру мәселелеріне арналған. «Социально-экономические преобразования в ауле и деревне Казахстана (1921–1929)» деген тақырыпта докторлық диссертация қорғаған.

Қазақ КСР-і Мемлекеттік сыйлығы (1979) және Қазақ КСР-і Ғылым Академиясының Ш.Уәлиханов атындағы сыйлығының (1982) лауреаты. Қызыл Жұлдыз орденімен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
Латиф Абдулхайұлы Хамиди
Көшеге қазақ композиторы, педагог, қоғам қайраткері - Латиф Абдулхайұлы Хамидидің есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 12.03.1985 № 5/96 шешімі) берілген. Хамиди Латиф Әбдіхайұлы (1906-1983) Татарстанда дүниеге келген. Ол А.Жұбановпен бірігіп, «Абай», «Төлеген Тоқтаров», «Жамбыл» операларын жазған. Л.Хамиди - атақты «Қазақ вальсінің» авторы.

Көше Медеу, Жетісу аудандарында орналасқан. Бұрынғы атаулары: 

* а) Сарқанд;
* ә) Ильинская көшелері.

Көшенің ұзындығы - **1800 метр**.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алматы көшелері. Анықтамалық энциклопедия. – Алматы: "ИП Волошин" баспасы, 2009. ISBN 978-601-7157-18-0
1962 жылғы 7 наурызда Оңтүстік Қазақстан облысының Мақтарал ауданында туған. Ұлты – әзербайжан. Сәулет ғылымдарының кандидаты.

Білімі және жұмыстары
---------------------

Алматы Сәулет-құрылыс институтын «Өнеркәсіптік және азаматтық құрылыс» мамандығы бойынша бітірген.Еңбек жолын құрылыс-монтаж басқармасында тас қалаушы болып бастаған.1993 жылдан бастап «ХЭМКО» құрылыс компаниясын басқарады. 2007 жылдан қазіргі кезге дейін «Әзербайжандықтар қауымдастығы» республикалық қоғамдық бірлестігінің төрағасы болып табылады.Қазақстан халқы Ассамблеясы Кеңесінің мүшесі.

Істері
------

Абилфас Муслимович жыл сайын қайырымдылық мақсаттарға, мамандандырылған мектептер мен мүгедектерге арналған интернаттарды қайта құрылымдау мен жөндеуге қаржы бөледі, бала бақшаларына, тұрмысы төмен отбасыларына материалдық көмек көрсетеді.

Атақтары
--------

«Құрмет» орденімен, мерейтойлық медальдармен, Қазақстан халқы Ассамблеясының «Бiрлiк» қоғамдық медалімен марапатталған.

Сілтемелер
----------

 Мұрағатталған 9 мамырдың 2017 жылы.
**Серік Қалиев** (16 тамыз 1961 жыл, Жамбыл облысы, Жамбыл ауданы Амангелді ауылы - 27 сәуір 2023 жыл) — айтыс ақыны. 

1978—1983 жылдары жоғары оқу орнында (ЖГМҚИ) оқыған. 1983-1995 жылдары облыстық, республикалық ақындар айтыстарына қатысып, жүлделі орындарды иеленген. Өлеңдері 1987 жылы жас ақындардың «Қарлығаш» ұжымдық жинағына («Жалын» ) енген.

Шығармалары
-----------

* Отыз тістен шыққан сөз. Тараз, «Щит», 1998;
* Ақ моншақ. Тараз. «Щит», 1998;
* Жұлдыз сезім. Тараз. «Салық тәртібі», 1998;
* Өлеңдер мен әңгімелер. А. «Атамұра», 1999;
* Егіздің сыңары. А. «Толғанай», 2000;
* Ашық хат. А. «Нұрлы әлем», 2003.
* Болашаққа хат. Жүздесу. Алматы. "Таугуль-Принт" 2014;

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
ЧАД (Chad) — Орталық Африкадағы тұйық көл. Нигерия, Нигер, Чад, Камерун жерінде.

Ұзындығы 270 км, ені 150 км. Климат ылғалдылығы жоғары кезінде (бұдан 5 — 6 мың жыл бұрын) көл ауданы 400 мың км²-ге жеткен, қазіргі ауданы 10 мың км²-ден (маусым — шілдеде) 26 мың км²-ге дейін ауытқып отырады. Тереңдігі 4 — 11 м. Көл айдыны 240 м биіктіктегі жайпақ қазаншұңқырда орналасқан. Батыс және оңтүстік жағалауы жазық әрі батпақты; солтүстік-шығыс және шығыс жағасы күшті тілімденген, көптеген аралдары бар. Көлге Шари және Комадугу-Йобе өзендері құяды. Өзендермен жалғасқан жерлерінің суы тұщы, қалған бөлігі тұзды. Чад көлінің суы жақын маңдағы ауданның грунт суын толықтырып, үнемі жаңарып тұрады. Жануарлардан бегемот, қолтырауын, қаз, үйрек, көкқұтан, т.б. мекендейді. Балық ауланады. Шари және Комадугу-Йобе өзендері аралығында кеме қатынайды.
**Миди-Пиреней** (фр. , окс. Miègjorn-Pirenèus, гаск. Mieidia-Pirenèus) — Францияның оңтүстігіндегі бұрынғы аймақ. 2016 жылдың 1 қаңтарынан бастап Окситания аймағының бөлігі болды. Басты қаласы — Тулуза (650 мың тұрғын). Халқы — 2 903 420 адам (2011 жылы — аймақтар арасында 8 орын).

География
---------

Ауданы: 45 348 км². Бұрынғы аймақ аумағы арқылы Адур, Арьеж, Гаронна және Лот өзендері ағып өтеді.

Әкімшілік бөлініс
-----------------

Аймақтың құрамына Жер, Арьеж, Аверон, Жоғарғы Гаронна, Жоғарғы Пиреней, Лот, Тарн және Тарн және Гаронна департаменттері кірді.

Аймақтың негізгі бөлігі бұрын Гасконь, Лангедок және Руэрг провинцияларының құрамына кірген аудандардан тұрады.

Халқы
-----

Экономикалық белсенді халық: 936 мың адам адам. Бұрынғы аймақ астанасы Тулуза студенттер саны бойынша Франциядағы үшінші қала (Париж мен Лионнан кейін).

Жұмыспен қамту:

* ауыл шаруашылығында: 14,4%
* өнеркәсіпте: 26,8%
* қызмет көрсету саласында: 58,8%

Штаб-пәтері Тулузада орналасқан Airbus компаниясында 20 000-нан астам адам жұмыс істейді.

Сілтемелер
----------

* Аймақтық кеңестің ресми сайты Мұрағатталған 13 қыркүйектің 2011 жылы.
* Миди-Пиренейдің аймақтық кеңесі(франц.)

* Миди-Пиреней, Франция провинциясы (ағыл.)
* Миди-Пиренейдегі мерекелер, Франция (ағыл.)
**Католик шіркеуі** немесе **Рим-католик шіркеуі** (лат. *Ecclesia Catholica Romana*) — ең ірі христиан шіркеуі: бүкіл әлем бойынша 1,2 миллиардтан астам табынушылар орталықтандырылған жүйеге ұйымдасқан. Бұл бүкіл әлемдегі ең көне діни институттардың бірі болып табылады және Батыс өркениетінің тарихында елеулі рөл атқарған.

Католик дін ілімінің әлемде таралуы
Католик шіркеуін 22 шығыс католик шіркеуімен бірге Католик иерархиясы бойынша Рим папасы басқарады. Шығыс католик шіркеулері термині латын салтты Католицизм институтына қолданады (сонымен бірдей амвросиандық, брагтық, лиондық және мосарабтық шіркеулерді).

Ілімнің басты қағидалары Апостолдық, Никео-Константинопольдық және Афанасий дін нышандарында және мазмұндалған. Тридент пен Алғашқы Ватикан соборларының заңдылық жиынтықтарында толық айтылған. Жалпы доктринасы «Католик шіркеуінің катехизисы» атты декретте мазмұндалған.

Католик шіркеуі Иса Мәсихты құдай мұрагері деп, ал Иса Мәсіхтің құрған шіркеуі бір шынайы дін деп үйретеді және Рим Папасы жалғыз елшісі болып табылады

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Vatican statistics report church growth remains steady worldwide.  National Catholic Reporter (2 мамыр 2014). Тексерілді, 30 мамыр 2014..
2. 1 2  O'Collins, p. v (preface)
3. ↑  *Stanford, Peter* Roman Catholic Church (29 маусым 2011). Тексерілді, 14 желтоқсан 2014.
4. ↑  Vatican congregation reaffirms truth, oneness of Catholic Church.  Catholic News Service. Тексерілді, 17 наурыз 2012.
5. ↑  Responses to Some Questions regarding Certain Aspects of the Doctrine of the Church.  Vatican.va. — «It is possible, according to Catholic doctrine, to affirm correctly that the Church of Christ is present and operative in the churches and ecclesial Communities not yet fully in communion with the Catholic Church, on account of the elements of sanctification and truth that are present in them.»

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Официальный сайт Ватикана
* Мультимедийный новостной портал Святого Престола - град Ватикан  (орыс.)
* Катехизис Католической Церкви Мұрағатталған 17 тамыздың 2012 жылы.  (орыс.)
* Католические новости в России  (орыс.)
* Организационная структура Католической Церкви  (ағыл.)
* Католическая энциклопедия Мұрағатталған 31 желтоқсанның 2007 жылы.  (орыс.)
* Католическая энциклопедия  (ағыл.)
* "Кредо" газета Римско-Католической Церкви Казахстана Мұрағатталған 18 маусымның 2014 жылы.  (орыс.)
**Като Киемаса** (25 шілде 1561 жыл - 2 тамыз 1611 жыл) – Адзути-Момояма және Эдо кезеңдерінің шекарасында өмір сүрген жапондық мемлекеттік және әскери қайраткер, самурай қолбасшы және дайме (феодал). Хиго ауданындағы Кумамото князьдігінің басшысы болып келетін Тоетоми Хидэеси атты адамның асыранды ұлы. Кумамото және Нагоя сарайларын салған. Сидзугатакэ шайқасына және жапон-корей соғысына қатысушы. Буддалық Нитирэн атты діни қауымының мүшесі, христиандарды аңдушы.

Жастық шағы
-----------

Като Киемаса 1562 жылдың 25 маусымында Ова ауданындағы Эты үйезінің Нака ауылында шаруа үйінде дүниеге келген. Балалық шағында ол өзінің ауылдасы Тоетоми Хидэеси атты адамға самурай болып қызметке тұрған. 1578 жылы Харим жорығына қатысқан.1580 жылы шайқас кезінде ерекшеленіп, Харима ауданындағы Дзинто үйезінен табысы 120 коку болатын шағын иелік алған. Келесі жылы Киемаса Тоттори және Каммури сарайларына шабуыл жасаған.

1582 жылы Ода Нобунага өлімінен кейін, Киемаса Тоетоми Хидэеси әскерінің құрамында болып, Ямадзаки шайқасына қатысқан.

1587 жылы Киемаса Кюсю аралындағы жазалаушы шайқасқа қатысқан. Удо сарайын басып алғаннан кейін, ол осы сарайдың басшысы ретінде жарияланған, осы уақытта Киемаса Сакаи қаласында Тоетоми Хидэеси атты адамның наменгері болып қызмет атқарған.

1588 жылы Киемаса Хидэеси атты адамнан Сасса Наримаса атты адамның бұрынғы иелігін алған. Орталығы Кумамото сарайы болатын Хиго ауданының басшысы атанған. Осылайша, 195 коку болатын табысқа ие болған.

1592 жылы 2-інші жапондық экспедициялық әскерді басқарып, Корея жеріне қарсы жорыққа қатысқан. Ол әрдайым соғыс кезінде ерекшеленуге тырысқан және өзіне қарсы пікір білдіруші Конисе Юкинага атты адамға қызғанышпен қараған. Шайқас кезінде Киемаса екі корей ханзадаларын құлдыққа алған, корей шекарасынан асып, Маньчжурия жеріне басып кірген.

Қазасы
------

Киемаса 1611 жылдың 2 тамызында басына қан құйылуынан қайтыс болған. Ол Кумамото қаласындағы Хонме-дзи ғибадатханасында жерленген.

Аңғарту
-------

1.↑ к:1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Като Киёмаса // Энциклопедия Ниппоника : [яп.] = Ниппон дайхякка дзэнсё : в 26 т. — 2-е изд. — Токио : Сёгакукан, 1994—1997.

2.↑ В 1632 ж. сын покойного Като Тадахиро был лишён земель за халатное управление и сослан в поселение Сёнай в провинции Каи.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  Осы үлгіні қарау   Тематикалық сайттар | 
Find a Grave |
|  |
| Сөздіктер және энциклопедиялар | 
Britannica (онлайн) |
|  |
| Нормативті бақылау | 
ISNI: 0000 0000 2490 1920 · LCCN: n81032353 · NDL: 00535935 · SUDOC: 11814992X · VIAF: 40691132 |

 |
**Шибин-эль-Канатир қаласы** (Египет) – Египеттегі Кальюбия губернаторлығындағы қала және аудан орталығы. [1].

Халық саны 56 030 адам (2006 жылғы халық санағы бойынша). Перғауындар заманында бұл жер **Тай-Та-Хут** немесе «Ғибадатханадағылар» деп аталды. Қазіргі атауын **Ан-Насир Мұхаммед** корольдің кезінде алды. Ол қалада Нілден өтетін шеңбер пішінді келген көпір салдырды (арабша «Канатир» – «шеңбер пішінді көпірлер» деген мағына береді). Ауданда 6 ауылды аймақ және 37 ауыл бар. Сонымен қатар ауданда Телль-эль-Иегудие (Яхудейлер төбесі) қорғанының орны сақталған. Оны VΙΙ Птолемей салдырған болатын. 2006 жылы 5 қыркүйекте қалада теміржол апаты болды. Апаттан 5 адам қаза болып, 30 адам жарақат алған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
**Зияда Бекетова** – (1941 жылы Қостанай облысы, Қарабалық ауданы, Жана ауылы) — диктор. Қыздар педагогикалық институтын бітірген. Бүкілодактық радионың мамандық жетілдіру курсын бітірген (1973). 1967-98 жылдары Қазақ радиосында жоғары санатты диктор болды. Атақты диктор Ә.Байжанбаевтың шәкірті, дикторлар жетекшісі, көрнекті диктор Мәмбет Сержановтың зайыбы. 1961 жылы Қазақ теледидарының жаңадан ашылған балалар хабарына жиі қатысып жүрді. Қазақстан ұлттык телеарнасы деректі фильмдерінің мәтіндерін оқыды. Қазақ радиосының "Алтын қорында" З.Бекетованың оқуында көптеген әдеби-музыкалық хабарлар сақталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ телевизиясы. Энциклопедия. — Алматы: "ҚазАқпарат", 2009, 1-т. — 640 б. ISBN 978-601-03-0070-5
**Нағыз грегариналар отрядының** (Eugregarinida) - өкілдері буынаяқтылардың ішегінде паразиттік тіршілік етеді. Денесі сопақтау, ұзындау, сыртын қалың қабықша - пелликула қаптап тұрады. Оның астында денесін бойлап эктоплазма жатады, ол плазмалык пер-делер түзеп, грегаринанын. бір клеткалы денесін үш бөлікке бөліп тұрады. Бірінші - эпимерит, бұнда жіңішке ілмешектері не қармақшалары болады, солар арқылы грегарина ішек клеткаларына бекініп тұрады. Екінші - протомерит, цитоплазмаға толған, ядросыз бөлік. Үшінші - дейтомерит, ядро орналасқан үлкенірек болып келген бөлік. Осындай үш бөлімді құрылысты грегариналарды Серһаііпа деген отряд тармағына жатқызады. Басқаларының денесі бөлімдерге бөлінбей, денелері құрт тәрізді не шар тәрізді жануарлардың дене қуыстарында тіршілік етеді. Бұларды Асерһаііпа отряд тармағына жатқызады.

Дамуы
-----

Грегариналар жынысты жолмен көбейеді. Екі грегарина бір-біріне, яғни біреуінің протомериті екіншісінің дейтомеритіне жабысып, сизигия түзейді. Содан кейін әрқайсысының денесі жұмырланып, екеуінің төңірегінде қалың қабықша бөлініп шығады. Екі грегаринаның ядросы митоз жолымен бірнеше рет бөлініп, көптеген ядролар түзіледі. Бұл ядролар дененің шет жағына қарай жылжып, цитоплазмамен қапталынып, гаметаларға айналады. Алдыңғы грегаринадан макрогаметалар пайда болады, оны примит деп атайды, артқы грегаринадан микрогаметалар - ол сателлит. Гаметалар қосылып зигота құрайды. Әрбір зигота қалың қабықшаға оранып ооцистаға айналады. Ооцистаның ішінде спорогония процесі өтеді. Ядро бөлініп 8 ядроға бастама береді. Бастапқы екі бөліну мейоз жолымен жүреді, 8 ядро түзілгеннен кейін, әрбір ядро цитоплазмамен қапталынып, ооцистаның ішінде 8 спорозоиттар пайда болады. Спорогония процесі осылай бітеді. 

Ооцисталар ауру жануарлардың ішегінен сыртқа нәжіспен бірге шығып, ары қарай даму үшін басқа жануарлардың ішегіне түсуі керек. Онда ооцисталар ішек сөлдерінің әсерінен жарылып, спорозоиттар шығып эпимерит бөлімі арқылы ішек клеткаларына бекініп өсе бастайды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Дәуітбаева К. Ә.Омыртқасыздар зоологиясы. Оқулық. - Алматы: 2004. ISBN 9965-749-11-6
В. В. Вересаев
**Викентий Викентьевич Вересаев** (шын тегі ─ Смидов) – орыс жазушысы. 

1867 жылы Тула қаласында дүниеге келген.

1888 жылы Санкт-Петербург университетінің тарих-филология факультетін бітірген. 1903 жылы Мәскеуге келіп, «Среда» әдеби үйірмесіне кіреді және «Новое слово», «Начало», «Жизнь» журналдарында қызмет етеді. 1904 жылы орыс-жапон соғысы кезінде әскери дәрігер ретінде әскери қызметке шақыртылады. 
1885 жылдың аяғында «Модный» журналында «Раздумье» өлеңі жарияланады.

1894 жылы «Без дороги» повесін жазып шығады.

  

1897 жылы «Поветрие» повесін бастырып шығарады. «Лизар» шығармасында ауыл өмірін суреттейді. Шығармалары: «Без дороги», «Поветрие», «Два конца», «Записки врача», «На повороте», «В тупике», «Исанка», «Сестры».

Дереккөздер
-----------
**Бұйрық Хан**, Бай Бұқа (туған жылы белгісіз — 1206) — Найман мемлекетінің батыс бөлігінің билеушісі, найман ханы Инаныш Білге Бұқаның екінші ұлы.

Әкесі қайтыс болған соң, ағасы Таян ханмен (Тайбұқа) билікке таласып, Найман мемлекетінің батыс бөлігін, Алтай тауының оңтүстігі мен солтүстігін өз қол астына қаратып алды. 1199 жылы Шыңғыс хан мен Керей хандығы одағы Бұйрық Хан иелігіне шабуыл жасады. Бұйрық Хан Үңгіркөл маңында жеңіліс тауып, Енесей қырғыздары арасына қашып кетті. Ол 1201жылы Жамұқаның басшылығымен татар, найман, ойрат, тайшұғыт, жажират секілді тайпалардың бірлескен одағының Шыңғыс ханға қарсы жасаған жорығына қатысты. Бірақ бұл жорық жеңіліспен аяқталды. 1204 жылы Шыңғыс хан Найман мемлекетіне шабуыл жасап, Таян ханды өлтіріп, ұлыстың шығыс бөлігін басып алды. Таян ханның ұлы Күшіліктің Бұйрық Ханмен бірлесіп, Шыңғыс ханға қарсы тұрмақ болған әрекеті нәтижесіз болды. Бұйрық Хан 1206 жылы Шыңғыс хан қолының шабуылы кезінде қолға түсті. Сөйтіп Найман мемлекеті түбегейлі жойылды.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ Энциклопедиясы", II-том
Шиваджи
-------

Шиваджи Раджа Бхонсле немесе Чхатрапати Шивалджи – 1674 жылы батыс Үндістанда Маратха империясының негізін қалаған үнді ұлтының ұлы батырлардың бірі. Ол Үндістанның әсіресе қазіргі Махараштра штатында ұлы батыр саналады. 
Шиваджидің билікке келуі Деккан жағалауындағы Махараштра штатынан басталды. 164
5 жылы 17 жастағы Шиваджи Торна қамалындағы Биджапур патшалығына соғыс ашып, патшалықты жаулап алды. Бұл оның алғашқы әскери жоғырығы болатын. 
1647 жылы ол Кондана және Раджгад қамалдарын басып алып, Пуна аймағында толығымен өз билігін жүргізді. 
1654 жылы Шиваджи Батыс Гхат пен Конкан жағалауын бойлап жатқан қамалдарды жаулап алды.
Шиваджи ресми түрде 1674 жылы 6 маусымда Райгад қамалында тоққа отырып, оған Кшатрий Кулавантас лауазымы берілді. Шиваджи теңізге шығудың маңыздылығын жақсы түсінген. Сондықтан ол Ұлы Моғолдармен қақтығысып, олардың Сурат атты ең маңызды кемежайларын тонады.
[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  1100 қызықты деректер ұлы императорлар Ү.Зұлхарова
**Виймси** (эст. Viimsi poolsaar) — Эстонияның солтүстігіндегі түбек.

Сипаттама
---------

Виймси түбегі Эстонияның солтүстігінде, Харьюмаа уезінде орналасқан. Таллинн қаласының жақын маңында. Түбектің ауданы шамамен 50 шаршы шақырымды құрайды. Ұзындығы – 110 шақырым, ені – 50 шақырым.

Түбек пен жақын маңдағы бірқатар аралдар Виймси әкімшілігін құрайды. Оның құрамына Найссаар, Прангли, Экси, Тийрлооди, Кери, Крясули, Сейнакари, Кумбли, Пандью, Вулликрунн, Силликрунн, Сепакари, Ханекари, Лоокари және Ланесаар аралдары кіреді. Олардың басым көпшілігінде адам тұрмайды. Аралдар құстардың ұя салатын орындары ретінде белгілі.

Түбек аласа жартасты жағалаумен, шағылдары мен жағажайы көптеген жартастармен тілімденген, түбектің ортасы ормандармен жабылған, ал батысында - фин табиғатына тән қарағайлы ормандар, батпақтар мен тоғайлар бар.

Тарихы
------

III және IV ғасырларға жататын ең көне археологиялық деректер Пярну төбесіндегі көне қабірлерді қазу кезінде табылды.
Виймси туралы ең ерте жазбаша ескертпе 1241 жылдан басталады, дәл сол кезде «Даниялық жер салығы» (Liber Census Daniæ) анықтамалығында Үлкен Эстония (Suures Eestimaa), Ревала приходы бөлімінде алғаш рет Уайнра (Вианра, Виама деп аталады) туралы айтылған. 

1219 жылы жергілікті халықты дат басқыншылары шоқындырды.
1919 жылы 26 қаңтарда жалпыхалықтық дауыс беру арқылы және Уақытша үкімет министрлігінің рұқсатымен Виймси болысы құрылды.
1923 жылы 7 қаңтарда Пирита ауылы (170 тұрғын) Таллинн қаласының құрамына кірді. Кеңес заманында Виймси ауылында Киров атындағы балықшы колхозы болған.

Көрнекі жерлері
---------------

Виймси түбегі туризм тұрғысынан белсенді дамып келеді, мәдени нысандар, СПА орталығы және аквапарк бар. Қыста шаңғы орталығы ретінде пайдаланылатын саябақ бар.

**Негізгі нысандары:**

**Теңіз жағалауындағы Paat мейрамханасы (қайық).** Бұл Солтүстік Эстонияның тағамдарымен, сәулетімен және әдемі теңіз көріністерімен әйгілі аспаздық орындарының бірі. Теңіз жағасында, төңкерілген үлкен қайыққа ұқсайтын ғимарат.

**Ашық аспан астындағы мұражай.** Мұражай - XVIII ғасырдағы дәстүрлі балықшылар ауылын еске түсіреді. Мұнда күнделікті өмірге, жергілікті тұрғындардың шаруашылық жұмыстарын көріп, сондай-ақ қайықпен серуендеп, ауыл мерекелеріне және жәрмеңкелерге қатысуға болады.

**Жағалаудағы халықтар мұражайы (Rannarahva Muuseum)** Мұражай Виймси түбегінде теңіз жағасында орналасқан ежелгі Принги жағалауындағы ауылда орналасқан. Мұражайда эстондық жағалау халқының тарихы мен мәдениеті, сонымен қатар заманауи теңіз және жағалау мәдениетімен танысуға болады

**Тяду туристік жаяу жол соқпағы**. Тяду жаяу жүру соқпағы 3,5 км Виймси түбегінде. Тыныш қарқынмен жолды аяқтау үшін 1,5-2 сағат қажет. 
Маршрут тоғыз аялдаманы қамтиды.

Галарея
-------

Виймси түбегі| Виймси түбегіндегі теңіз жағалауы | Түбектегі тұрғын үйлер, 2010 ж | Түбектегі үңгір | Саз балшықты кемер | Виймси түбегіндегі мұз тастар |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Виймси
2. ↑  Виймси - зелёный полуостров
3. ↑  Достопримечательности полуострова Виймси
4. ↑  РАЙОН ПИРИТА И ПОЛУОСТРОВ ВИЙМСИ Источник:
**Нағашыбек Қапалбеков** (16.3.1950 жылы туған, Алматы облысы Жамбыл ауданы Қызыләскер ауылы) - жазушы. ҚазҰУ- ды бітірген (1979). 1971 жылы Жамбыл ауданы "Екпінді еңбек" (қазіргі "Атамекен") газетінде корректор, жауапты хатшы, редактор, редактордың орынбасары, осы газеттің редакторы, халықаралық Жамбыл қорыныңбас директоры, республикалық Карасай қорының директоры, Қазақстан Қазақстан жазушылар одағы Алматы облыстық бөлімшесінің төрағасы сияқты қызметтерді атқарған. Халықаралық экология академиясының академигі. 1997 - 2000 жылдары Қарасай ауданы "Отан" коғамдық бірлестігінің торағасы. 2002 жылдан республиалық Кітап музейінің директоры. 13 кітаптың авторы. 1980 жылы "Еңлікгүл" атты тұңғыш әңгімелер жинағы жарық көрген. "Дос жүрегі" (1991), "Ерекше тапсырма" (1992), "Таудан түскен тұман" (1993), "Қызыл елік", "Махаббатсыз өмір жоқ" (1994) повестер мен әңгімелер жинағы, "Қарасай-Қарасай!" (1998), "Киесі - Қызыл Жолбарыс" (1993), "Мақыш балуан" (1999), "Қарасай батыр" (2001), "Жер ошақтың түтіні" (2002) атты кітаптары басылып шыққан. Халықаралық Жамбыл атындағы сыйлыған лауреаты.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
Кузнецов Степан Леонидович
**Кузнецов Степан Леонидович** (14. 01. 1879, Кишинёв, — 18. 04. 1932, Москва) — орыс совет актері, Республика халық артисі (1929). Сахналық өнерден арнайы бiлiмi болмаған. Творчествосын 1901 жылы бастады. 1902–1906 ж. армия қатарында болып, рев. қозғалысқа қатысты. 1907—1925 жылдары Киевтiң Со ловцов театры мен Москваның Көркем театрында және МГСПС атьнд. театрда, ал 1925 жылдан өмірінің соңына дейін Кіші театр құрамында ойнады. Ол сан қилы рольдерде ойнап, өзінің өткір мінезі, сахналық бояуы мол суреткер екенін танытты. Әсіресе рольдің сыртқы бейнесіне көбірек көңіл аударды. Гримнің айтулы шебері болған. [1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы.1975. Том 6
Ботаникалық сипаттамасы.
------------------------

Бұл өсімдік биіктігі 20 – 70 см, бір жылдық шөп тектес өсімдік.
Өсімдіктің түбінен шашырап, көп бұтақшалар жапырағымен қосылып топталып тұрады. Тамыр өзегі тік өседі. Жапырақтары сопақшалау, отырмалы.

Табиғатта таралуы.
------------------

Гүлдері түтікше тәріздес, майда, сарғыш, шатыр тәрізденіп жеке – жеке топтасып тұрады. Маусым – тамыз айларында гүлдейді.
Өсімдік республикамыздың Шымкент, Жамбыл облыстарында ғана кездеседі. Олар шабындықтарда, мал қораларының маңында, жол бойында өседі.
Дәрілік шикізат ретінде оның бүршік атып, жаңадан гүлдеп келе жатқан сабағының жоғары жағы орақпен оралып немесе жүн қырқатын үлкен қайшымен қиып алынады. Дәрілік шикізатты кептіру және сақтау жалпы ереже бойынша жүргізіледі.

Химиялық құүрамы.
-----------------

Бұл өсімдіктің хииялық құрамы әлі толық зерттелген жоқ. Дәрілік шикізаттының құрамында кницин деп аталатын ащы глюкозидтік зат, танин, шайыр және басқа да заттар бар.

Қолданылуы.
-----------

Мал дәрігерлігі практикасында азыққа тәбетін ашатын ащы зат ретінде, сондай – ақ асқазан – ішек жұмыстарын жақсарту үшін пайдаланылады. Дәрілік шикізат малға берілгенде оның құрамындағы кницин гдюкозиді ас қорыту мүшелеріне рефлекторлық түрде әсер **етіп, асқазан мен ішектің сөл бөлуін, жиырылып – созылуын қалыпқа келтіреді.**
Мал беру мөлшері :
ірі қараға – 25 – 50 г, 
жылқыға – 10 – 25, 
қойға – 5 – 10 г. 
Өсімдік тұнбасы 1:10 қатынаста жасалады немесе 100 грамм дәрілік шикізат қайнап тұрған 1 литр суға салынып, 15 – 20 минут тұндырылады да, ірі қараға, жылқыға – 250 – 500 мл, қойға – 50 – 100 мл мөлшерінде күнін 3 рет ішкізіледі.

Дереккөздер
-----------



*Шәріпбаев Н.* Малдың тыныс алу мүшелерінің ауруларын емдеу үшін қолданылатын дәрілік өсімдіктер // Бұйра қасқыр шөбі —  "Қайнар", 1988. — Б. 69. — (Пайдалы өсімдіктерді мал дәрігерлігінде қолдану). — 5700 таралым. — ISBN 5 - 629 -00074 - 5.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

Дереккөздер
-----------
**«Вииторул»** (рум. *Fotbal Club Viitorul Constanța*) — Румынияның Констанца қаласындағы футбол клубы, өз алаңындағы ойындарын "Вииторул" стадионында өткізеді. Сыйымдылығы 4554 адам.

Тарихы
------

2009 жылы атақты футболшы Георге Хаджидің басшылығымен құрылды. Сол жылы Румынияның үшінші лигасында ойнай бастады. Өз аймағында жеңімпаз атанып, екінші лигаға көтерілді. 2011/12 жылғы маусымда екінші лигада екінші орын алып, бірінші лигаға жолдама алды. 

Бірінші лигадағы алғашқы маусымды 13-орынмен қорытындылады. 

2017 жылы тұңғыш рет Румыния чемпионы атанды.

Жетістіктері
------------

Руммыния чемпионаты

* Чемпион (1): 2016/17
* 2 орын (1): 2018/19

Лига II

* 2 орын (1): 2011/12

Лига III

* 1 орын (1): 2009/10

Румыния кубогы

* Жеңімпаз (1): 2018/19

Суперкубок 

* Жеңімпаз (1): 2019
* Финалист (1): 2017

Атақты ойыншыларыы
------------------

* Йонуц Ларие (2010—2014)
* Ромарио Бензар (2010—2017)
* Николае Дикэ (2012—2014)
* Алин Тошка (2012—2014)
* Кристиан Даминуцэ (2013—2015)
* Александру Митрицэ (2013—2015)
* Рэзван Марин (2013—2016)
* Янис Хаджи (2014—2016, 2018—2019)
* Флоринел Коман (2014—2017)
* Драгош Неделку (2014—2017)
* Бэнел Николицэ (2015—2016)
* Ривалдиньо (2019—2020)

Сілтемелер
----------

*
**Злобин Степан Павлович** -орыс совет жазушысы.Ол 1903 жылы 24 қарашада дүниеге келген. В.Я.Брюсов атындағы Жоғары әдебиет және көркем –өнер интернатын бітірген(1924).Тұңғыш кітабы-«Әбігер»(1924)атты балаларға арналған ертегілер жинағы. «Салауат Юлаев»(1929)романы Пугачев бастаған шаруалар көтерілісі кезіндегі башқұрт халқының азаттық күресін,ал «Буян аралы»(1948) романы 1950 жылғы Псковтағы көтерілісті бейнелейді. Степан Разин бастаған шаруалар қозғалысына арналған "Степан Разин" (1951) атты романы үшін КСРО мемлекеттік сыйлығы берілді(1952).Оның «Хабарсыз кеткендер» (1-2-т.1962)романы Ұлы Отан соғысына, «Қателі жолмен»(1967)романы ревелюция тақырыбына арналды.Злобиннің «Салауат» атты шығармасы қазақ тілінде (1951) шықты. 2-дәрежелі Отан соғысы орденімен,медальдармен марапатталған. Злобин 1965 жылы 15 қыркүйекте дүниеден озды.

Дереккөздер
-----------

Қазақ совет энцеклопедиясы.
**Чад Коулмэн** (ағыл. Chad Coleman) – кино мен телеарна актері, «Простушка» телехикаясында Деннис «Кетти» Вайзаның рөлін сомдауы арқылы және «Жүріп жүрген өліктер» атты телехикаяда Тайризаның рөлін сомдау арқылы атақты болды.

Өмірбаян
--------

Чад Ричмонданаштат Вирджиния дүниеге келіп, туып өсті. Оған 11 ай толғанда оның ата – анасы одна және оның аға әпкелерінен бас тартты.Балаларды Джордж бен лотти Берд асырап алып бақты. Мектеп жасынан бастап Чад жеңіл атлетикаға қатынқан, бірақ аяғындағы жарақаттың кесірінен спортты тастауға мәжбүр болған, содан кейін ол актерлік мансапқа қызыға бастады.1984 жылы мектепті бітіргеннен кейін Чад Коулмэн университетке оқуға түселі, бірақ бір жыл өткеннен кейін ол армияға кетеді, сол жақта төрт жыл видеооператор болып істейді. Әлеуметтік жарнамалар мен музыкалық клиптар түсірумен айналысады.

Мансап
------

Нью-Йоркқа көшіп барғаннан кейін «Шоу Косби» атты телехикаяның дублері болып жұмыс істейді.2002 жылы «Дүйсенбі күнгі кешкі қырған» атты фильмде О. Джей Симпсонның рөлін сомдайды. Сонымен қатар Чад «Терминато: Болашаққа соғыс» және «Простушка» деген фильмдерге түскен, «Карлитаның жолы: Атаққа қарай өрлеу» атты фильмінде қысқа рөлге ие болды. Left 4 Dead 2 ойыннын өңдеуде өз үлесін қосқан, Тренер деген кейіпкерді дауыстандырған.

Сонымен қатар Чад «Заң және тәртіп:Арнайы дене», «C.S.I.: Қылмыстық орын жасалған орын Майами», «Мені алда», «Дұрыс әйел», сондаяқ «Жүріп жүрген өліктер» атты телехикаяда Тайризаның рөлін сомдады.

Фильмография
------------

1993 — Нью-йорктік полицейлік

1994—1995 — Заң және тәртіп (2 оқиға)

1994—1998 — Жасырын полицей (2 оқиға)

1999 — Сатурн

2004—2008 — Қарапайым

2008 — Жаңа Амстердам (1 оқиға)

2008 — Марстағы өмір(1 оқиға)

2009 — Терминатор: Болашаққа (2 оқиға)

2011 — Жасыл Шершень

2011 — Қолайсыз қожайындар

2011—… — Мен өзімнің қызымды жеккөремін

2012—2015 — Жүріп жүрген өліктер

Сілтемелер
----------

* Коулмэн, Чад (ағылш.) е Internet Movie Database сайтында

Дереккөздер
-----------

1.↑ Richard Foster. He survived being abandoned in a Richmond housing project. Now Chad L. Coleman tackles the zombies of "The Walking Dead.". Тексерілген 27 марта 2014.

2. ↑ Lance Gould. TELLING IT LIKE IT WAS (13 қаңтар 2002). Тексерілген 27 марта 2014.
1947 жылы BellLaboratories-та жасалған алғашқы транзисторды XX ғасырдың ең негізгі өнертабысы деп айтуға болады, ол электрониканың болашағын толығымен өзгертті. Тед Хофф және Федерико Фаджин Intel 4004 деп аталатын алғашқы бір кристалды микропроцессорды ойлап тапты. Intel 4004 - алғашқы сериямен шығарылған микропроцессор.

**XX ғасырдағы өнертабыстар**
-----------------------------

1904 жылы Джон Амброз Флеминг электронды шамды немесе диодты ойлап тапты. Бұл жыл электрониканың пайда болған жылы деп есептеледі. Бірнеше жыл өткен соң американдық өнертапқыш Ли Де Форест триодты ойлап тапты. 1947 жылы Джон Бардин, Уолтер Браттейн және Уильям Шокли транзисторды жасап шығарды. Бұл өнертабыстар 1954 жылы дүниежүзіндегі алғашқы RegencyTR1 транзисторлы радионың жасалуына негіз болды.
**«Соғыс апофеозы»** — орыс кескіндемешісі Василий Васильевич Верещагиннің ең танымал суреттерінің бірі.

Сурет 1871 жылы салынған, «Түркістандық топтамаға» кіреді. Өлшемдері 127 × 197 см. Третьяков галереясында сақтаулы тұр.

Рамасында келесідей жазу бар: «Өткен шақтың, бүгінгінің және болашақтың барлық атақты жаулап алушыларына бағышталады».

Өнер сыншысы Владимир Васильевич Стасов «Соғыс апофеозы» туралы былай жазған:

> Мұндағы мәселе Верещагин өрттен кейін қураған даладағы бас сүйектердің пирамидасын, оны айналып ұшқан, жемге жарарлық ет қалдығын іздеген қарғаларды қандай шеберлікпен салғанында ғана емес. Жоқ! Бұл суретте Верещагинге тән бояулардың ерекше виртуалдығынан әлдеқайда құнды және биік қасиет байқалады — бұл тарихшының һәм адамзат сынаушының терең көзқарасы...
> 
>

Сілтемелер
----------

* Сурет туралы «Музеи мира» сайтында
Людвиг фон Мизес
Людвиг фон Мизес (Ludwig von Mises), (29 қыркүйек 1881, Лемберг, Австро-Венгрия, қазіргі Львов, Украина – 10 қазан 1973, Нью-Йорк) – Австрия экономика мектебінің теория дәстүрін жалғастырған австро-американдық экономист. АҚШ-қа жер аударылғанға дейін (1913-38) Вен университетінде сабақ береді, кейін Нью-Йорк университетінде (1945-69) қызмет атқарады. АҚШ-тағы социализм идеясына арналған "Антикапиталистическая ментальность" (1956) кітабында интеллектуалдар тарапының еркін нарық оппозициясын сынға алады. Ірі кәсіпкерліктің гүлденуінің көзі болып саналатын бұқаралық сұранысқа қисынсыз жиіркеніш туғызады деген пікірде болған.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Людвиг фон Мизес Еуропа институтында
* Mises.org, Людвиг фон Мизес АҚШ институнда
* Mises.de, Людвиг фон Мизес жайлы төл неміс болжамдарда кітаптар және мақалалар.