recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Бұлшық ет дистрофиясы** (muscular dystrophy) — бұлшық еттерінің әлсізденуін күшейте түсетін тұқым қуалайтын ауру..

Бұлшық ет ткані тұқымды азғырады, тәртіпсіз қалпына келтіреді және орнын берішті ұлпа мен май басады. Нақты емі жоқ. Физиотерапия, бандаж және түзету хирургиясы жеңілдік береді. Қарапайым Дюшенн дистрофиясымен еркектер ғана ауырады. Белгілері, оның ішінде жиі құлап қалу және тұратын кезде қиналу ұлдарда 3-7 жасында басталады; бұлшық еттердің әлсізденуі аяқтан қолға көшеді, содан кейін бауыр етіне қарай көшеді. Әдетте, өкпе инфекциясынан немесе тыныстың жетіспеуі себебінен 20 жасқа дейін қаза табуы мүмкін. Кемістігі бар ген жұқтырушы әйелде және еркек жынысының тұқымында анықталуы мүмкін.

Бекер дистрофиясы да жыныспен байланысты, ол анағұрлым ауыр болады әрі кейінірек басталады. Пациенттердің жүруге қабілеті болады және әдетте, 30-40 жасқа дейін өмір сүреді. Миотонды бұлшық ет дистрофиясы екі жыныстың ересек адамдарын зақымдайды, миотония мен тұқым азғыруы катаракта, қасқабастану және жыныс бездерінің атрофиясымен бірге екі-үш жыл кейін пайда болуы мүмкін. Белдегі бұлшық еттің дистрофиясы екі жыныстың да жамбас немесе иығына әсер етеді.

Иық-жауырын-бет миопатиясы балалық шағында немесе жасөспірім шағында басталады, екі жыныста да пайда болуы мүмкін; қолды көтерудің алғашқы қиындығынан кейін аяқ және жамбас бұлшық еттері зақымдануы мүмкін; беттегі негізгі әсері – көзді жабудың қиындығында. Өмір сүру ұзақтығы қалыпты.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Britanica настольная энциоклопедия.Том І «АСТ-Астрель» Москва, 2006. ISBN 978-5-17-08532-4 (T.1) (ACT), ISBN 978-5-271-1512-0 (T.1) (Aстрель)
**«Өзіңмен алып жүретін мереке»** — Эрнест Хемингуэйдың мемуарлық шығармасы.

Хемингуэй өзінің Парижде өткізген күндері жайында баяндайды. 1920-шы жылдары жас жазушы ретіндегі ізденістері және бірінші әйелі Хэдлимен тұрмыс құрғаны жайлы жазады.

Кітапта Алистер Кроули, Эзра Паунд, Фрэнсис Скотт Фицджеральд, Форд Мэдокс Форд, Хилэр Беллок, Жюль Паскин, Дос Пассос, Перси Льюис, Джеймс Джойс, Гертруда Стайн сияқты өнер адамдарының портреттері беріледі.

Эрнест және Хэдли 1922 жылы

Жазылуы
-------

1956 жылдың күзінде Хемингуэй Парижде болғанда, оған екі жол сандық қайтарылады. Онда жазушы өзінің жоғалтып алған тұрмыстық жазбаларын табады. Бұл 1928 жылы Франция отелінде тастап қалдырған жүгі еді. Ол алғашқы жұбайымен Парижде бірнеше жыл тұрған және шығармашылық жолына бетін сол кезде бұрған.

Естеліктерінің табылғанына қуанып, жазушы бұл еңбегін аяқтауға ұмтылады. Шығарманың соңғы бөлімдерін ол 1957 жылдың күзінен 1958 жылдың көктеміне шейін жазып бітіреді.

Алайда кітаптың басылуы автордың қайтыс болғанынан кейін ғана, 1964 жылдың желтоқсанында орын алады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Don't Touch 'A Moveable Feast


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеуЭрнест Хемингуэйдың шығармалары |
| --- |
|  |
| Романдары мен повестері | 
Көктем сулары • Күн де шығады (Фиеста) • Қош бол, майдан! • Бар мен жоқ • Қоңырау кімге соғылады • Өзеннің әр жағында, ағаштардың көлеңкесінде • Шал мен теңіз • Мұхиттағы аралдар • Эдем бағы • Шындықтың нышандары |
|  |
| Таңдаулы әңгімелері | 
Ник Адамс туралы әңгімелер • Революционер • Жаңбырдың астында қалған мысық • Бүгін жұма • Сыйға арналған шымшық • Жеңілмеген • Таза, жарқын жер • Күн өткенде • Килиманджаро — қарлы тау • Жаһанның астанасы • Фрэнсис Макомбердің қысқа бақыты |
|  |
| Басқа шығармалары | 
Өзіңмен алып жүретін мереке • Түстен кейінгі ажал • Африканың жасыл жоталары • Қатерлі жаз • 88 өлең • Эсселер • Хаттар |
|  |
| Тағы қараңыз | 
Эрнест Хемингуэйдың қазақшаға аударылуы • Санат:Эрнест Хемингуэй шығармаларының экрандалуы |

 |
Алғашқы балалар бақшасы 8.02.1921 жылы Железинка болысы Үрлітүп ауылында ашылды. 1923 жылы кеме жөндеу шеберханалары жұмысшыларының балаларына арналып, Павлодар қаласында 20 орындық тұңғыш балалар бақшасы ашылды. Оны ұйымдастырушы – мектепке дейінгі саланың қарт қызметкері А.Д. Ронжина. Ол 1929 жылы өлкелік курста арнайы мектепке дейінгі дайындық алған бірінші педагог еді.

1952 жылы 500 бала қатысатын небәрі 18 мектепке дейінгі мекеме болса, отыз жылдан соң 480 ясли-бақша болды. Мектепке дейінгі мекемелер желісінің дамуына өнеркәсіп кәсіпорындары, көлік және құрылыс ұйымдары, кеңшарлар мен ұжымшарлар сүбелі үлес қосты. Тек 70-жылдары облыста 156 ясли-бақша салынып, тәрбиеленушілер саны екі есе өсті. Олардың көбі жаңа типті жобамен салынды: ұйықтайтын, ойнайтын бөлмелері бар, аумағы көгалдандырылған. 80-жылдардың шегінде облыстың мектепке дейінгі мекемелерінде 5,2 мың педагог қызмет істеді. Мектепке дайындықпен балалардың 90%-ы қамтылған.

1991 жылы мектепке дейінгі тәрбие мен білім беру жүйесінде 74705 баланы қамтыған 577 балалар бақшасы болды. Қазір бұл жүйеде 69 мектепке дейінгі мекеме 11352 баланы қамтыған.

Облыста 56 мектепке дейінгі мекемеде мектеп алды дайындықты ұйымдастыратын 264 топ (6419 бала) жұмыс істеді. Мектеп жағдайында 377 сыныпта 4642 бала мектеп алды дайындықтан өтті. 2003 жылы мектеп табалдырығын балалардың 90%-дан астамы дайындықпен аттады.

БІЛІМ БЕРУ, ҒЫЛЫМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМИ МЕКЕМЕЛЕР (Павлодар облысы)

Сілтемелер
----------

1. С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті Мұрағатталған 19 маусымның 2008 жылы.
**Косонсой ауданы** (өзб. *Kosonsoy tumani*) — Өзбекстан Республикасының Наманған облысындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік орталығы – Косонсой қаласы.

Тарихы
------

Косонсой ауданы 1926 жылы құрылған. 1938 жылы Ферғана облысының құрамына енді. 1941 жылы Наманған облысына берілді. 1959 жылы 14 желтоқсанда таратылған Задар ауданы аумағының бір бөлігі Косонсой ауданына қосылды.

1960 жылы қайтадан Ферғана облысына берілді. 1961 жылы 31 наурызда Әндіжан облысына ауыстырылды. 1963 жылы жойылды. 1973 жылы Наманған облысының құрамында қалпына келтірілді.

Әкімшілік бөлініс
-----------------

2011 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша аудан құрамына:

Қала

1. Косонсой

10 қалалық ауыл:

1. Богишамол
2. Истиклол
3. Касан
4. Кукимбай
5. Озод
6. Тергачи
7. Чиндовул
8. Чуст Куча
9. Янгийул
10. Янгишахар
11. Обод
12. Узункишлок

7 ауыл тұрғындарының жиыны:

1. Ёшлик,
2. Карасув,
3. Касан,
4. Кукумбай,
5. Тергачи,
6. Чиндовул,
7. Ширин

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Ведомости Верховного Совета СССР. № 3 (987), 1960 г.
2. ↑  Ведомости Верховного Совета СССР. № 15 (1050), 1961 г.
3. ↑  Всемирный исторический проект
**Нұрила Жидебаева** (1922, Шұбар ауылы, Талдықорған уезі, Жетісу облысы, Түркістан АКСР — белгісіз, Шұбар ауылы, Талдықорған ауданы, Алматы облысы, Қазақ КСР) — Қазақ КСР, Талдықорған облысы, Талдықорған ауданы, «Жаңалық» ұжымшар звеношысы. Социалистік еңбек ері (1949).

Өмірбаяны
---------

1922 жылы Талдықорған уезі, Шұбар ауылында шаруа отбасында дүниеге келген. 1938 жылдан бастап «Жанлық» ауыл шаруашылығы артелінде (кейіннен — «Жаңалық» ұжымшары, төрағасы — Әбдіқадыр Дайыров) қатардағы ұжымшаршы болып жұмыс істеді. 1941 жылдан бастап — қызылша шаруашылығы тобының звеношысы болды.

Тобы оның басшылығымен 1948 жылы 3 гектар алқаптың әр гектарынан орта есеппен 821 центнер қант қызылшасын жинады. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1949 жылғы 20 мамырдағы Жарлығымен «1948 жылы бидайдан, күріштен, қант қызылшасынан және картоптан жоғары өнім алғаны үшін» Ленин ордені және «Орақ пен балға» алтын медалімен (№3695) марапатталып, Социалистік еңбек ері атағы берілді.

Сол жарлықпен Талдықорған ауданы «Жаңалық» ұжымшарының агрономы Ахметқұл Рысқұловқа Социалистік еңбек ері атағы берілді.

Денсаулығына байланысты 1955 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін «Жаңалық» ұжымшарында (1950 жылы біріккеннен кейін — Сталин атындағы ұжымшар, төрағасы — Нұрмолда Алдабергенов) еңбек етті. Талдықорған ауданындағы Шұбар ауылында (1977 жылдан бастап — Алдабергенов) тұрды. Қайтыс болған күні белгіленбеген.

Естелік
Алдабергенов ауылында бюсті қойылды.

Әдебиет
-------

* Герои Социалистического Труда – казахстанцы. — Алма-Ата: Казахстан, 1970. — Т. 3.

Сілтеме
-------

* Жидебаева Нұрила. «Герои страны» сайты.
**Абыл Өтембетұлы** - (1777, Маңқыстау - 1864, сонда, Қаратөбе) - қазақ ақыны, импровизатор.

Әкесі Өтембет кедей шаруа болған. Абыл Өтембетұлы Атырау, Қарақалпақ,Түркіменстан елдерін аралап, өнерпаздармен кездескен. Өлеңдері ауызша тараған. Алғаш баспа бетін көрген өлеңі - "Арғымақ атта сын болмас" (1924). Шығармаларының негізгі арқауы - адамгершілік, ел қамын көксеу ("Сексеннің біз де келдік жетеуіне", "Отырған қарсы алдымда Қанымайым", "Қар жауар күн-түн оның қабағынан"). Ол Хиуа ханы Аллақұл басқыншылығына қарсы ызасын бейнелеп, ел қорғаған ерлерді тебірене жыр еткен ("Сүйінқараны жоқтау", "Құлбарақ батырға"). Бірсыпыра толғаулары хан, сүлтандарды әшкерелеуге арналған. "Арғымақ атта сын болмас", "Естірту", т.б. терме, толғаулары көркем, ақыл, нақыл, насихатқа құрылған. 

Абыл Өтембетұлы - айтыстың да шебері. ("Балдай қызбен айтысы", "Сушы қызбен сөз жарыстыру", "Нұрымды сынауы", "Шерниязбен кездесуі"), ерлік дастадарын да ("Қырымың қырық батыры" т.б.) дамыта жырлап таратқан.

Дереккөздер
-----------

* "Қазақстан": Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998
*Pernis apivorus*
**Аражегіш** (лат. *Pernis apivorus*) – сұңқартәрізділер отряды, қаршыға тұқымдасына жататын жыртқыш құс. 

  

Қазақстанның батыс аудандарында, Тянь-Шань тауларында кездеседі. 

Дене тұрқы 45 – 62 см, қанатының ұзындығы 37 – 47 см, салмағы 500 – 800 г-дай. Тұмсығы онша биік емес, танау тесігі саңылауланған және көлбеу орналасқан. Езуі мен маңдайы бірін-бірі бастыра өскен қысқа қауырсыншалармен тығыз жабылған. Сондықтан оны ара шаға алмайды. Тырнақтары үшкір болғанымен әлсіз, арқа жоны қоңырқай, мойны ақшыл, бауыры қошқыл қоңыр не шұбар болады. Жеңіл ғана қалықтап ұшады. Ұясын ағаш басына салады, кейде құзғын, қарға, т.б. құстардың ұяларын пайдаланады. Мекиені 2 – 4 жұмыртқаны 34 күндей басады, балапандары 40 – 45 күнде ұядан ұшады. Негізгі қорегі – ұсақ жәндіктер және шоғырланып тіршілік ететін аралар. 

  

Аражегіш қаршыға – жыл құсы. Сәуірде ұшып келіп, қыркүйекте қоныс аударып, Оңтүстік Африкада қыстайды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы I том

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Құстардың аттары Мұрағатталған 10 тамыздың 2011 жылы.
**Мұқанов Қайролла Мұқанұлы** (26 қыркүйек 1932(1930), Солтүстік Қазақстан облысы, Ынтымақ ауылы – 5 шілде 2020) — өлкетанушы, тарихшы, ардагер ұстаз.

Өмірбаяны
---------

Қайролла Мұқанов Ашамайлы Керейден бастау алатын әулетке жатады. Оның әкесі Мұқан, атасы Сыздық. Анасы Марғыш ол 3-4 жас болғанда қайтыс болған.

Қ.Мұқановтың құжаттарында туған күні 1932ж. 26-шы қыркүйек деп белгіленген, алайда әжесінің айтуынша, ол 1930 жылы дүниеге келген. 

1949ж. Дмитриевка жеті жылдық мектебін бітірді.

1952ж. Октябрь ауданындағы орта мектебін күміс медальмен бітірді.

Алматыдағы қазіргі Әл-Фараби атындағы Қазақ Мемлекеттік университетінің философия бөлімінде 3 курс оқып, 3-курста тарих факультетіне ауыстырылды.

#### Қызметі

1958-1959 оқу жылы Хрущев совхозының орта мектебінде оқу ісінің меңгерушісі болып істеді.

1959ж. Городецкий сегіз жылдық мектебіне директор етіп тағайындалды. Осы қызметте 12 жыл бойы істеді.

1971ж. Солтүстік Қазақстан облыстық оқу бөлімі меңгерушісінің орынбасары болып тағайындалды. Осы қызметте 23 жыл істеді.

1995-2001жж. Облыстық мұғалімдер білімін жетілдіру институтында әдіскер әрі аға оқытушы болып істеді.

2001ж. бастап Облыстық өлкетану мұражайының жанында ғылыми, әдеби, тарихи "Асыл мұра" орталығында ғылыми қызметкер болып жұмыс істеді.

#### Қоғам жұмысы

1972-1995жж. үздіксіз Халық ағарту және ғылыми мекемелері жөніндегі Солтүстік Қазақстан профсоюз комитетінің Президиумының мүшесі, облыстық табиғатты қорғау қоғамы Президиумының мүшесі болды.

1992 жылдан бастап облыстық ардагерлер Кеңесінің мүшесі.

1990-2005жж. облыстық "Қазақ тілі" қоғамы төрағасының орынбасары болды.

1995 жылдан бастап облыстық Сәбит Мұқанов атындағы әмбебап кітапханадағы өлкетанушылар клубының мүшесі.

Еңбектері
---------

Қ.Мұқановтың "Ақын ізі", "Ынтымақ ауылы" еңбектері бар. Ол "Арманды ақын", "Көркем сөздің шебері", "Ұстаз ұлағаты", т.б. кітаптарды шығаруға қатысқан. Сондай-ақ оның газеттерде, журналдарда жарияланған мақалалары бірнеше жүзден асады.

Марапаттары
-----------

* "Құрмет белгісі" ордені,
* "КСРО халық ағарту ісінің отличнигі", "Қазақ ССР халық ағарту ісінің отличнигі" белгілері,
* "Ыбырай Алтынсарин" медалі,
* ҚР Жоғарғы Кеңесінің, Қазақ ССР халық ағарту Министрлігінің, Солтүстік Қазақстан облыстық партия комитетінің Құрмет грамоталары,
* "1941-1945жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл" мерекелік медалі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Ынтымақ ауылы. Кітап. Петропавл: Солтүстік Қазақстан облыстық өлкетану мұражайы "Асыл мұра" орталығы, 2006 жыл, 173-181 беттер.
Макдонелл 2017 жылы
**Томас Хантер Кэмпбелл Макдонелл** (ағылш. *Thomas Hunter Campbell McDonell*; 2 мамыр 1986 жыл, Нью-Йорк) — америкалық актёр, әлемге «100» атты сериалында ойнаған Финн Коллинз рөлімен әйгілі.

Өмірбаяны
---------

Макдонелл Нью-Йорктегі Манхэттенде балалық шағын өткізіп, Массачусетс штатындағы Андовер қаласында интернатта оқуын алды, Нью-Йорк университетінің түлегі. Оның анасы, Джоани — жазушы, ал әкесі Терри Макдонелл — «Sports Illustrated»-тің редакторы. Ағасы — жазушы Ник Макдонелл.

### Мансабы

2011 жылы Макдонелл «Бітіру кеші (ағыл.)қаз.» атты жастар комедиясында Эйми Тигарденмен басты еркек рөл -— Джесси Ритчерді ойнаған. «Қала маңы (ағыл.)қаз.» ситкомында Макдонелл шақырылған жұлдыз болып, Тесса Альтманның жігіті Скотт Страусты ойнаған.

Томас гитарада ойнайды және «Moon» группасында солист.

Дереккөздер
-----------
Координаттар: 43°14′35″ с. е. 76°57′34″ ш. б.﻿ / ﻿43.24306° с. е. 76.95944° ш. б.﻿ / 43.24306; 76.95944 (G) (O) (Я)

**Республика сарайы** — Алматы қаласында орналасқан мәдени орталық ғимараты. 2008 жылы 21 наурызда "Республикалық маңызы бар тарих, мәдениет, қала құрылысы және архитерктуралық ескерткіші" мәртебесі берілген.

Тарихы
------

Ғимарат 1970 жылы В.Лениннің 100 жылдығы қарсаңында ашылып, Кеңестік компартия көсемінің есімі берілді. Сәулетшілері - В. Алле, В. Ким, Ю. Ратушный, Н. Рипинский, А. Соколов, Л. Ухоботов және тағы басқалары 1971 жылы КСРО Мемлекеттік сыйлығын иеленді. 1991 жылы 10 желтоқсанда Қазақстан Республикасының Тұңғыш сайланған президенті Н.Ә.Назарбаевтың қызметіне кірісуіне байланысты ұлықтау рәсімі өтті. Осы жылы ғимараттың атауы "Республика Сарайы" деп өзгертілді.

Географиялық орны
-----------------

Республика Сарайы ғимараты Алматы қаласының Абай мен Достық даңғылдарының қиы­лы­сында, Абай даңғылын тұйықтай орналасқан. Ғимарат алдында Абай алаңы бар, мұнда 1960 жылы Абай ескерткіші орнатылды. Төңірегіне шоғырланған ірі ғимараттар бірыңғай архитектуралық ансамбль құрайды.

Сипаты
------

Ғимарат аумағы 10 мың м², көлемдік композиция құрылымы 8 темір-бетон тірекке иек артқан алып қайқы шатырдан және астыңғы шаршы бөлігінен тұрады. Вестибюль мен фойенің тас баспалдақ арқылы ғимарат алдындағы серуен алаңымен жалғасуы перспективалық ұласымдылық туғызады. Сарайдың негізгі композициялық кіндігіне 3000 орынды көрермендер залы орналасқан. Зал орындары тұтас амфитеатр түрінде шешім тапқан. Сахнасы (ені 48 м, төрі 18 м) және залы күрделі инженерлік тетіктермен жабдықталған. Қабырғаларының төбемен ұласар жері ашық қалдырылғандықтан, шатыр еңсесі көкте қалқып тұрғандай әсер береді. Еңселі фойе (биіктігі 13 м) төбесіндегі ақшаңқан шамдар интерьерді көріктендіре түседі. Ғимарат астынан ағып өтетін табиғи өзен суы ауаны тазартып тұратын қосымша желдеткішке айналған. Сарайдың экстерьері мен интерьерінде ақ мәрмәр, ағаштың бағалы түрлері, Маңғыстау ұлутасы, алюминий құйма пайдаланылды. 

2010 - 2011 жылдары күрделі жөндеу жүргізілді.

Галерея
-------

* 
* 
* 
* 
* 
*

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақ энциклопедиясы, 7 том.
2. ↑  Республика сарайы маңын абаттандыру жұмысы 10 қазанда аяқталады Мұрағатталған 5 наурыздың 2016 жылы.
**Хангелдин Айтбай** *(1906-1981)* – Қызылорда облысының Сырдария ауданындағы қазіргі Абай атындағы кеңшар аумағында туған..

1926 жылы Ташкенттегі халық ағарту институтын бітіріп, Орта Азия коммунистік аспирантурасында оқыған. 30-жылдары Өзбекстан Коммунистік партиясы Орталық Комитетінің органы "Еңбек" газетінде мәдениет бөлімінің меңгерушісі, Қазақтың мемлекеттік көркем әдебиет баспасында бөлім меңгерушісі, *Қазақ радио* комитетінің төрағасы, Қарсақпай аудандық партия комитетінің мәдени үгіт бөлімінің меңгерушісі, Қарсақпай аудандық "Қызыл кенші" газетінің редакторы, Казглавлиттің бастығы секілді жауапты қызметте болған. Қарағанды облысы жаңадан құрылганда ол Карағанды облыстық атқару комитетінің бөлім меңгерушісі, облыстық партия комитетінде нұсқаушы, 1941-1945 жж. Қазақстан КП Орталық Комитеті аппаратында қызмет атқарған. 1950-1967 жж. Қазақтың мемлекеттік көркем әдебиет баспасында ағар едактор, бөлім меңгерушісі, бас редактор болған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері. Анықтамалық. Алматы, "Білім баспасы". 2005 ж. - 576 бет. ISBN 9965-09-134-X
**Гхи** (хинди घी, бенг. ঘি) — сапалы май түрі, Оңтүстік Азияның (Индия, Пакистан, Бангладеш, Непал, Шри-Ланка) тамақ дайындау, ем және әр түрлі рәсімдерді өткізу үшін қолданады. Үнді асханасындағы ең танымал өнім .

Аспаздық
--------

Пәкістан және Үндістан асханаларындағы кеңінен қолданылатын май. Оңтүстік-азиаттық адамдар гхи қолданып күріш, сабджи, дал, роти, самоса, пуи және халва мен ладду әзірлейді.
Гхи майының басқа майлардан айырмашылығы - оның құрамында май қышқылынтүріың қысқа химиялық кездеседі. Сондықтан, ол жоғарғы темпеатураларда жанбайды, тек 250 °C асса ғана, түтінденеді. Гхи ағзада тез сіңеді және тағамдарға ерекше дәм, янтарь секілді түс береді.

Индуизмда
---------

Индуизмде өнім құрбандық шалу рәсімдерінде маңызды рөл атқарады. Сонымен қатар, үнді май шамдары көбінесе маймен толтырылады.

Аюрведа
-------

Аюрведа бойынша, гей - саттва (жақсылық) табиғатының дәрісі. Ghee жасартатын және сергітетін қасиеттерге ие, «ас қорыту отын» және иммунитетті (ожа) арттырады және аш ішектің жұмысына көмектеседі. Ағзаның жүйке тіндерін, сүйек кемігін және миды қоректендіреді, нәтижесінде ақыл-ой өткірлігі артады. Гхи көптеген аюрведиялық дәрі-дәрмектердің құрамына кіреді және массаж үшін тамаша май болып саналады: ол теріге оңай және терең сіңеді және емдік және жылыту әсері бар. Аюрведаның айтуынша, гей вата және питта конституциясының адамдары үшін ең пайдалы. Көбінесе ол ауызша қабылданады, кейде мұрын жолдарын майлау үшін, құлақ пен көз тамшылары ретінде. Питтадан туындаған бұзылуларды емдеу үшін май ащы шөптермен дайындалады.

Сілтемелер
----------

* 

* Ортаққор логотибі Ортаққорда бұған қатысты медиафайлдар бар: **Гхи**
Көшеге қазақтың арда ұлы, белгілі спортшы, таэквондодан қара белбеу иегері, Қазақстанда Таэквондо Федерациясының негізін қалаушы Мұстафа Өзтүріктің есімі (Алматы қаласы мәслихаты мен Алматы қаласы әкімінің 03.03.2000 № 220 қаулысы) берілген. Өзтүрік Мұстафа (Кәбенұлы Әбдірахман) (1954-1995) Түркияда XX ғасырдың ортасындағы босқыншылық салдарынан шетелге кеткен отбасында дүниеге келген. Ол Германияның Кельн, Мюньхен және Түркияның Стамбұл қалаларында өзінің таэквондо мектебін ашқан. Қазақстан тәуелсіздік алғаннан кейін Қазақстанға келіп, Алматыда таэквондо мектебін ашқан.

Көше Бостандық ауданында орналасқан. Көшенін ұзындығы - 320 метр.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алматы көшелері. Анықтамалық энциклопедия. – Алматы: "ИП Волошин" баспасы, 2009. ISBN 978-601-7157-18-0
Инфографика — хабарды, ақпаратты, білімді графикалық тәсілдер арқылы ұсыну, қандай да бір оқиғаны сипаттау немесе деректерді жеткізу мақсатында кез-келген мәтін мен графиканың үйлестіріліп берілуі.

Инфографиканың қолдану аясы өте кең: ол географияны, журналистиканы, білім саласын, статистиканы, техникалық мәтіндерді қамтиды. Инфографика кең көлемді материалдарды ұйымдастырумен бірге, заттар мен фактілердің байланысын, ара салмағын уақыт пен кеңістікте көрнекі түрде көрсете алады.

Тарихы
------

Ең алғаш инфографиканы 1982 жылы USA Today газетінің баспагерлері қолдана бастады. Осының арқасында газет ең көп оқылатын басылымдардың үздік бестігінің қатарына енді.
Уақыт өткен сайын инфографика тек қана технология мен бизнес емес, сонымен қатар өнер екені де анықтала бастады. Сонымен бірге осы өнерді жетік меңгеру баспа бизнесінің табысына тікелей әсер ететіні де анық болды. Сондықтан «Эсквайр» және «Нью-Йоркер» сияқты журналдар инфографиканы жасау жұмысын идеяның авторы болып табылатын бір журналист пен 3-4 дизайнерге тапсырады.

Бірақ инфографика тек қана кәсіби дизайнерлердің қолынан келетін шаруа ғана емес, оны қызығушылық танытқан, үйренемін деген әрбір маман да жасай алады. 

Соңғы кезде бұл тенденция журналисттер арасында кеңінен тарап жатыр. Түрлі семинарлар, мастер-кластар өткізіліп, инфографиканы жасау жолдары түсіндірілуде.

Дереккөздер
-----------



Инфографика Мұрағатталған 28 наурыздың 2012 жылы.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* 
*
**Байдуков Георгий Филиппович** (28.5.1907 жылы туған) – авиац. ген.-полковнигі (1961), Совет Одағының Батыры (1936). Омбы т.ж. бойындағы Тарышта разъезінде темір жолшы отбасында туған. 1936 жылдан КОКП мүшесі. 1926 жылы өз еркімен Совет Армиясының қатарына алынды. 1928 жылы Әскери ұшқыштар мектебін бітіріп, сынаушы-ұшқыш болды. 1936 жылы В.П. Чкалов, А.В. Беляковпен бірге Москвадан Удд (Чкалов) аралына, 1937 жылы солтүстік полюс арқылы Портленд (АҚШ) қаласына қонбастан ұшып барды. 1939-40 жылдары Совет-Финляндия соғысына қатысты. Ұлы Отан соғысында (1941-45) 31-, кейін 211-авиадивизияның командирі, 4-екпінді армия әскери-әуе күштерінің командышысы, 212- (соңынан 4-гвардия) штурмдық авиадивизияның командирі, 1947-49 жылдары Азаматтық әуе флоты бас басқармасының бастығы болды. 1951 жылы Бас штаб әскери академиясын бітірді. 1952 жылдан КСРО Қоғаныс министрлігінде жауапты жұмыста істейді. Байдуков – «Наш полет в Америку» (1937), «Записки пилота» (1938), «О Чкалове» (1939) кітаптарының авторы. 2 рет ленин орденімен, 4 қызыл ту ордені, 4 Қызыл Жұлдыз ордені және басқа орден, медальдармен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Энциклопедиясы
**Пельше Арвид Янович** [26. 1 (7. 2). 1899, ССР, Бауский ауд.] — совет, партия және мемлекет қайраткері, тарихшы, ССР ғылым академиясының корр. мүшесі (1946), Соц. Еңбек Ері (1969). 1915 жылдан КОКП мүшесі. Шаруа отбасында туған. 1914 жылдан Ригада жұмысшы болып істеді, мұнда Латыш өлкесінің ұйымына енді. 1914— 18 ж. 1-дүн. жүз. соғыс көзінде Витебскіде, Харьковта, Петроградта, Архангельскіде жұмысшы болды, РСДЖП жергілікті комитеттерінің тапсырмаларымен рев. үгіт және насихат жұмысын жүргізді. 1917 ж. Февр. революциясына қатысты, Петроград советінің мүшесі. РСДЖ 6-съезінің делегаты. 1917 ж. Октябрь революциясын әзірлеуге және оны өткізуге белсене қатысты. 1918—19 ж. Мәскеуде Бүкіл росс. төтенше комиссияның қызметкері, Халкоматтың Солт. Латвияның мемлекет құрылыстары жөніндегі жауапты қызметкері; ақ латыштарға қарсы Рига түбінде болған ұрыстарға қатысты. 1919—29 ж. Қызыл Армия мен Әскери-Теңіз Флотында партиялық-саяси және мұғалімдік жұмыста болды. 1931 ж. Мәскеудің Қызыл профессура институтын бітірді. 1931—33 ж. Тарих қызыл профессура институтының аспиранты және Ішкі істер халкоматының Орт. мектебінде партия тарихынан сабақ берді. 1933—37 ж. Қаз. ССР-інің Мұғалжар, Қара Ертіс с-здарында саяси бөлімдер бастығы, КСРО Совхоздар халкоматы Саяси басқармасының сектор бастығының орынбасары. 1937— 40 ж. Мәскеудің оқ-дәрілер халкоматының инженер-техник қызметкерлерінің білімдерін жетілдіру институтында марксизм-ленинизм негіздері пәнінен сабақ берді. 1941—59 ж. Латвия КП ОҚ-нің үгіт және насихат жөніндегі секретары. 1941—45 ж. Ұлы Отан соғысы кезінде Советтік Латвияның партия және совет кадрларын даярлау жұмысын жүргізді. 1959—66 ж. Латвия КП ОК-нің 1-секретары. 1966 ж. апрелінен КОКП ОК жанындағы Партиялық бақылау комитетінің председателі. КОКП 20, 22—25-съездерінің делегаты. 1961 жылдан КОКП ОК-нің мүшесі, 1966 жылдан КОКП ОК Саяси Вхоросының мүшесі. 2—9-сайл. КСРО Жоғарғы Советінің депутаты.Пельше— КОКП тарихы мен партия құрылысы мәселелері, Латвиядағы рев. қозғалыс тарихы жөніндегі, буржуазия ұлтшылдармен күрес, республикадағы соц. және коммунистік құрылыс туралы еңбектердің авторы. 6 рет Ленин орденімен, Октябрь Революциясы орденімен және медальдармен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы , 9 том
Фригия мемлекеті қазіргі Түркияның батысында.
**Фригия** - *(грек. "Φρυγία", лат. "Phrygia", түр. "Frigya")* - Кіші Азияның солтүстік-батыс бөлігіндегі тарихи аймақ. Фригия тұрғындары - Европадан (Македонияда немесе Фракиядан) қоныс аударған фригиялықтар.

### Тарих

Б.з.б. 2 мың жылдықта Фригия айтарлықтай гүлденіп, территориясы кеңейді. Гомердың "Иллиада" поэмасына қарағанда б.з.б 13 ғасырда Фригия гректермен соғыста Трояға көмектескен, ал Троя соғысы Трояың күйреуімен аяқталғаннан кейін оған өз үстемдігін орнатты.   

Б.з.б. 9 ғасырда Фригия Эгей теңізінде үстемдік жүргізді.   

Б.з.б. 8 ғасырдың аяғында Фригияның халықаралық жағдайы әлсіреді.   

Б.з.б. 546 ж. Фригия, бүкіл Кіші Азия сияқты, парсыларға бағынды.  

Б.з.б. 5 ғасырдың аяғында - 4 ғасырдың басыда Фригия екіге бөлінді: 

1. Ұлы Фригия
2. Кіші Фригия

Б.з.б. 333 ж. Фригияны Александр Македоский жаулап алды.  

275 ж. Фригия территориясын Сангария (қазіргі Сакарья) шығыс жағын галлаттар бағыдырды. Ал батыс бөлігі Пергамға қарады.  

Византия империясы құрылғаннан бергі географиялық деректемелерде Фригия айтылмайды.

### Дереккөздер

* "Қазақстан": Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998
Water Dolphin
**Қазақстанның су ресурстары** – Қазақстанның жер үсті суларының ресурсы сулылығы бойынша орташа көлемі 100,5 км3; соның ішінде не бары 56,5 км3-і ғана республика аумағында қалыптасқан, қалған көлемі Орта Азия мемлекеттерінен, Ресей Федерациясынан және Қытай Халық Республикасынан келетін өзен суларынан құралады. 

  

Өзен ағынының көлемі бойынша Қазақстан планетаның сумен неғұрлым аз қамтылған елдерінің қатарына жатады. Қажетті су тұтыну көлемі 54,5 км3-ді құрайды, мұның сулылығы бойынша орташа есеппен жылда шаруашылыққа пайдаланылу мүмкіндігі 46,0 км3-ден аспайды. Су тапшы жылдары су ресурстарының көлемі 58 км3-ге дейін, ал пайдаланылатын су тиісінше 26 км3-ге дейін төмендейді. Тұщы жер асты суларының қоры 15,1 км3-ді құрайды, оларды пайдалану деңгейі 11,3% немесе 1,7 км3. Қайтымды сулардың көлемі 4 км3, су көздеріне қайта құйылған су 2 км3-ден аспайды, қалған ағынды құрамы сейіледі немесе жерге сіңіп кетеді. Қайтымды сулар табиғи сулар мен қоршаған ортаны ластаудың негізгі көзі болып табылады.

Соңғы кезде су ресурстарының сандық және сапалық сарқылуы жүріп жатыр. Адамзат өз қажеттілігіне негізінен гидросфера жалпы көлемінің 1% құрайтын тұщы суды пайдаланады. Бұл мәселені шешу үшін әлемдік мұхит, жер асты және мұздықтардың суын тұщыландыруды қарастыру керек. Бұлардың ішінде жер асты суларының біршама болашағы бар.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Энциклопедиясы
**Ғұбайдолла Отарұлы Ілиясов** (1914 жыл 12 қараша, Жәнібек ауданы, Бекжан ауылы - 2001 жыл 22 қазан, Алматы) - ауыл шаруашылығы ғылымдарының кандидаты, доцент, мемлекет және қоғам қайраткері.

Еңбек жолы
----------

1938 жылы *Қазақ ауыл шаруашылығы институтын* бітірген. Қазақ КСР Министрлер Кеңесі ауылшаруашылық тобының бастығы қызметін атқарған. 1950-1952 жылдары - Қазақ КСР жеңіл өнеркәсіп министрінің бірінші орынбасары. 1952-1954 жылдары - Көкшетау облыстық атқару комитеті төрағасының бірінші орынбасары. 1954-1955 жылдары - Ақмола облыстық партия комитетінің екінші хатшысы. 1956-1959 жылдары - Талдықорған облыстық партия комитетінің бірінші хатшысы. 1959-1961 жылдары - Қызылорда облыстық партия комитетінің бірінші хатшысы. 1961-1975 жылдары - Қазақ мемлекеттік университетінің (әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті) оқытушысы, аға оқытушысы. Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі 4-5-шақырылымдарының депутаты.

Марапаттары
-----------

2 мәрте 2-дәрежелі Отан соғысы, Қызыл Жұлдыз, Еңбек Қызыл Ту ордендерімен, медальдармен, Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Құрмет грамотасымен марапатталған.
Бүкілодақтық ауыл шаруашылығы көрмесінің Алтын орденімен (1954; 1956) марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Батыс Қазақстан облысы. Экциклопедия. Толықтырылған 2-ші басылымы. - Алматы: "Арыс" баспасы, 2010. - 580 бет + 32 бет түрлі түсті суретті жапсырма. ISBN 978-601-291-049-0

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* 12 қараша. ҚАЗАҚПАРАТ КҮНТІЗБЕСІ: АТАУЛЫ КҮНДЕР, ОҚИҒАЛАР, ЕСІМДЕР Мұрағатталған 16 ақпанның 2015 жылы.
**Талғат Жеңісұлы Жанжүменов** (31 наурыз 1968, Асубұлақ кенті, Ұлан ауданы, Шығыс Қазақстан облысы, Қазақ КСР) — Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері Жоғары қолбасшылығының өкілі, генерал-лейтенант, Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрінің орынбасары (2010-2013, 2016 бастап).

Вольск жоғары әскери тыл училищесін (1989); РФ Қорғаныс
министрлігінің Әскери тыл және көлік академиясын алтын медальмен және үздік (1999); РФ Қарулы күштері Бас
штабының Әскери академиясын бітірген.
1989 жылдан - Батыс әскерлер тобы әскерлік бөлімінің
әртүрлі тылдық лауазымдарын атқарған. 1993 жылдан -
ҚР ҚК тылдық құрылымында қызмет еткен. 1999 жылдан - ҚР ҚК Бас штабының Тылдық қамтамасыз ету департаменті Тыл басқармасының азық-түлік қызметінің
бастығы. 2001-2006 жылдары - ҚР Республикалық гвардиясы қолбасшысының орынбасары. 

2010 жылдың наурызынан бері- ҚР қорғаныс министрінің
орынбасары.
II дәрежелі «Айбын» орденімен, 7 медальмен марапатталған.
Әскери атағы - генерал-майор.
2008 жылдан - ҚР Табиғи монополияларды реттеу жөніндегі агенттігі терағасының орынбасары.
2009 жылдан бері - ҚР Статистика агенттігі терағасының
орынбасары.
«Болашақ» бағдарламасының түлектері қауымдастығының
мүшесі (2008 жылдан).
«Қазақстан Конституциясына 10 жыл» медалімен (2005), ҚР
Президентінің Құрмет грамотасымен (2006) марапатталған.
Діни көзқарасы - мұсылман.
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.
Сүйіп оқитын әдебиеті - ХІХ-XX ғғ. орыс классикасы.
Үйленген. Жұбайы - Жарқынбаева Күнімай 
зы (1975 ж. т.), ағылшын тілі мүғалімі. Ұлдары - Жарқынбаев Бйкм»
(1995 ж. т.), Жарқынбаев Талғат (1997 ж. т.), |
Қайрат (2002 ж. т.), Жарқынбаев Қанат (2010 ж. т.).

Дереккөздер
-----------

1. ↑  2008 жылдан - ҚР ҚК Тыл бастығы.
2. ↑  Қазақстан Республикасында кімнің кім екені. Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 жыл. ISBN 978-601-278-473-2
Ю Сын Хо
Ю Сын Хо- балалық шағында-ақ кәсіби жолын бастаған корея актері. Жас актер басты кейіпкерлердің бейнесін сомдады. Алайда, оны үлкен киноның режиссерлері де назардан тыс қалдырмайды. Ю өзін әртүрлі актер ретінде көрсетті. Мысалы, ол көрермен алдында сүйкімді жігіт,біресе жүрегі қатқан тас қатігез өлтіруші, асыл нефрит императоры, және өмірлік қиындықтардың алдында дәрменсіз жасөспірім ретінде болды.

### Балалық және жасөспірімдік шағы

Ю Инчхонда дүниеге келді. Бала әлі кішкентай болған кезде отбасы жағдайында қиындықтар болды. Кейінірек актер журналистерге олардың туыстарымен "жолдың жиегінде отырған және аш болған" адамдардың бірі болғанын айтты. Ю дан басқа отбасында үлкен әпкесі бар. Ол кішкентайынан анасына өте қатты жақын болып сырласы болғанын айтады. Жас Ю 6 жасынан өздігінен жұмыс жасай бастады. Солайша ол отбасына ақшалай жағынан көмегін тигізді. Оның ең алғашқы жұмысы жарнамаға модель болу болды. Солайша, оны басқа да адамдар өз клиптарына арнайы тұлға ретінде шақырды. Мысалы, ол Tim, Brown Eyes, So Ji Sub роликтерінде көрініс тапты."

### Жеке өмірі

Жалпы, Ю әлі әйелі деп атағысы келетін жанды кездестірген жоқ. Иә, жанкүйерлерге қыздың болуы туралы тек болжау ғана қалады. Актер жеке өмірі туралы үнсіз қалуды жөн көреді. Дегенмен, болашақ әйел туралы берген сұхбатында оның бойында бағалайтын қасиеттерді атайды. Ю күн сайын спортзалға барады, бұл ретте, салмақ қосуды армандайды: өзінің бойы үшін тым арықпын деп санайды (175 см ,салмағы 66 кг). Сондықтан ұйықтар алдында тез дайындалатын кеспе жейді.
2011 жылы Жас жігіт Кореяның ең әдемі ер адамдары тізіміне енді, онда 13 орын алды. Кейде жанкүйерлер сүйікті актердің бетіне қарап, оны пластикталық ота жасатқан деп айтты. Бірақ ресми растау жоқ.

### Түскен фильмдері

* 1 2002 – «Дорога к дому»
* 2 2003 – «Любовное письмо»
* 3 2004 – «Не говори папе»
* 4 2006 – «Искренние лапы»
* 5 2007 – «Легенда»
* 6 2009 – «Великая королева Сондок»
* 7 2010 – «Пламя желаний»
* 8 2011 – «Слепая»
* 9 2012 – «Операция «Любовь»
* 10 2015 – «Помнить»
* 11 2016 – «Ким Сон Даль»
* 12 2017 – «Монарх»
* 13 2017-2018 – «Я не робот»
* 14 2018 – «Я есть любовь»

Дереккөздер
-----------
**3D модельдеу** — үш өлшемді нысан жасау. Яғни кез-келген заттардың үш өлшемдік нұсқа ретінде өңдеу.

Қолданылу аясы
--------------

Біз үш өлшемді нысанды көп нәрсе үшін қолдана аламыз. Мысалы: сәндік (жүзік, білезік және т.б.), технология(телефон ұстағыш, телефонға арналған қаб), ғылыми жоба (батарея, робот т.б.), көңіл көтеру (ойыншық және тағы да басқалары)

Жасалуы
-------

Арнайы сайттарда, арнайы бағдарламаларда, 3D-принтерде жасалады.

### Арнайы сайттар

Қазіргі кезде 3D модельдеуге арналған сайттар өте көп. Оның бірі "tinkercad сайты". Ол өте қолжетімді. Онымен жұмыс жасау өте оңай.

### Арнайы бағдарламалар

3D модельдеуге арналған бағдарламалардың саны жетерлік. Мысалы: Blender, Sweet Home 3D, Scultris, SketchUp Make, LEGO Digital Designer, nanoCad free, Autodesk, Autocad. Олар үш өлшемді нұсқау жасау үшін арналған.

### 3D принтер

Қазіргі таңда 3D принтер түрлері көп. 3D принтер- суретті үш өлшемді етіп шығаратын құрылғы. Ол сандық үш өлшемді модельді пайдалана отыра қабаттап шығарады. Суретті жасап шығаруға пластиктің бірнеше түрі негіз болады, алайда бүгінде өндірушілер бейненің әлдеқайда шынайы болуына жаңа компоненттер қосып жатыр.
Кепілдіктер - машиналар мен жабдықтарға арналған келісімшарттарда, әдетте, кепілдік шарты атап көрсетіледі, ол бойынша сатушы белгілі бір кепілдік мерзімінде өз тауарының сапалы болуын жауапкершілігіне алады. Мұнда сатушы беретін кепілдіктің көлемі, кепілдік мерзімі,сатушының тауарда ақау байқалған немесе ол шартқа сәйкес болмаған жағдайдағы жауапкершілік міндеттемесі белгіленеді.

Кепілдіктердің түрлері
----------------------

**1.** Банктік кепілдік – Банктің басқа ұйым (Бенефициар), банктер немесе фирмалар алдындағы олардың бірінші талабы бойынша белгілі ақша сомасын төлеуге жазбаша міндеттемесі. Кепілдік (тапсырма) кәсіпкерлік әрекетті жүзеге асырушы, жеке кәсіпкер ретінде тіркелген және кепіл шарты бойынша нақтылы міндеттемелерді орындауға мүмкіндігі бар барлық жеке (Принципал) және заңды тұлғаларға беріледі. 

**2.** Төлем кепілдігі — кепіл берушінің бенефициар пайдасына, егер олар осы міндеттемелерінің шарттарына сәйкес жазбаша төлем талабының ұсынған жағдайда, басқа да құжаттар қажет болған кезде, ақшалай қаражаттарын төлеу міндеттемесі. Төлем кепілдігі тәртіп бойынша алдын ала келісілген мерзім шеңберінде шарт құнын төлеу бөлігінде сатып алушыға қатысты сатушының талаптарын қамтамасыз етеді.

Несиені өтеу кепілдігі — кепіл берушінің борышкерге қатысты, егер ол несие шарты бойынша қаржылық міндеттемелерін орындамаған жағдайда туындайтын, кредитордың төлемдік талаптарын өтеу міндеттемесі.

Тендерлік кепілдік — ол бойынша кепіл беруші (егер принципал өз міндеттемерін орындамаған жағдайда) кепілдікте алдын ала келісілген сома шеңберінде бенефициар пайдасына төлем жасауға міндеттенетін тендер жүргізілетін елдегі саудаға қатысушылардың (принципал) сұранысы бойынша берілген кепіл берушінің міндеттемесі. 

**3.** Орындау кепілдігі — ол бойынша кепіл беруші бенефициар пайдасына көрсетілген ақша қаражаты шеңберінде төлем жасауға міндетті болатын немесе (егер бұл кепілдікте көзделмеген болса) принципал оның шарттарын өз дәрежесінде орындамаған жағдайда, бенефициар мен принципал арасында жасалған келісімшарттың орындалуын қамтамасыз етуге принципалдың (сатушы, жеткізуші) сұрауы бойынша бенефициарға (сатып алушыға) ұсынылатын кепіл берушінің міндеттемесі.

**4.** Төлемді қайтару кепілдігі — егер принципал кез келген соманы немесе аванстық немесе оған бенефициар төлеген сомаларды келісімшарт шарттарына сәйкес төлеу міндеттемелерін орындамаған жағдайда, кепіл беруші ол бойынша бенефициар пайдасына төлем жасауға міндетті болып табылатын принципалдың өтініші бойынша кепіл берушінің бенефициарға ұсынатын міндеттемесі.

Кедендік кепілдік — ол бойынша кепіл беруші бенефициар пайдасына кедендік баж төлемін төлеуге міндетті болатын, Принципалдың өтініші бойынша бенефициарға (кедендік органдар) ұсынылатын кепіл берушінің міндеттемесі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Банк терминдері мен ұғымдарының қазақша-орысша сөздігі. / Ғ. Сейіткасымов, Б. Бейсенғалиев, Ж. Бекболатұлы — Алматы: Экономика, 2006. ISBN 9965-783-20-9
**Тайпа** — қандас туыстардан тұратын әлеуметтік және этникалық бірлестік. Ол рулар мен аталарға бөлінеді. Көшпелі халықтарда тайпалық бірлестіктері ұзақ уақытқа дейін сақталады.

**Тайпа** — 1) алғашқы қауымдық қоғамдағы бір жерде тұратын, тілі бірдей, бірнеше рулардан құралған, өзара туыстық байланыстары бар адамдар тобы. Тайпада ортақ әдет-ғұрып, мәдениет болды. Тайпаны басқару, маңызды істерді және туыстар арасындағы даулы істерді шешу ақсақалдар кеңесінің билігінде болды. 2) Тайпа ұрпақ, халық.

**Тайпа** — адамзат қоғамындағы этникалық қауымдасатық пен әлеуметтік ұйымдардың түрі. Тайпа белгілерінің ерекшелігі - оның мүшелерінің арасында қандас туыстық байланыстардың болуы,руларға бөлінуі. Тайпаның басқа белгілері: тайпа аумағының болуы, тайпаластардың экономикалық қауымдастықтарының анықталуы, сөйлеу ерекшеліктері, сондай-ақ дербес өзін-өзі басқару.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Жантану атауларының түсіндірме сөздігі. — Алматы: "Сөздік-Словарь", 2006. - 384 бет. ISBN 9965-409-98-6

Пайдалынылған әдебиет
---------------------

1. Қазақстан тарихы 10 сынып. Алматы: "Мектеп" баспасы 2010 ISBN 978-601-293-191-4
**Пьер Кюри** (1859 ж. Париж қаласы - 1906) - француз физигi, радиоактивтiлiк туралы ғылымның негiзiн құраушылардың бiрi, Париж ғылым академиясының мүшесi, 1903 жылғы Нобель сыйлығының иегері.

1877 ж. Париж университетiн бiтiрiп, сонда 1878-1883 ж.ж. ассистент болып жұмыс iстейдi. 1883-1904 ж.ж. физика және химия мектебiнде қызмет етедi.

1904 ж. бастап Париж университетiнiң профессоры болады.

Кюридiң зерттеулерi кристалдар теориясына, магнетизмге, радиоактивтiлiкке арналған.

1880 ж. өзiнiң iнiсi минералог Ж.Кюримен бiрге пьезоэлектрлiк эффект құбылысын және керi эффект – кристалға электр заряды берiлген кезде серпiмдi деформациясының пайда болуын ашады.

1884-1885 ж. кристалдардың түзiлу теориясын дамытып, олардағы симметрия заңын зерттедi, кристалл жақтарының беттiк энергиясының түсiнiгiн берiп, кристалдардың өсуiнiң жалпы принципiн бердi.

1897 ж. бастап ол өзiнiң жұбайы М.Складовская-Кюримен бiрге радиоактивтiлiк теориясына үлкен жетiстiктер алып келдi. 1898 ж. жаңа радиоактивтi элементтер – полоний мен радийдi ашты, 1899 ж. радиоактивтi сәуле шығарудың күрделiлiгiн, оның қасиеттерiн анықтады.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеу1901—1925 жылдардағы Физика саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері |
| --- |
|  |
| 

Рентген (1901) •
Лоренц / Зееман (1902) •
Беккерель / П. Кюри / М. Кюри (1903) •
Рэлей (1904) •
Ленард (1905) •
Томсон (1906) •
Майкельсон (1907) •
Липпман (1908) •
Маркони / Браун (1909) •
Ван-Дер-Ваальс (1910) •
Вин (1911) •
Дален (1912) •
Камерлинг-Оннес (1913) •
фон Лауэ (1914) •
У. Г. Брэгг / У. Л. Брэгг (1915) •
Баркла (1917) •
Планк (1918) •
Штарк (1919) •
Гийом (1920) •
Эйнштейн (1921) •
Н. Бор (1922) •
Милликен (1923) •
М. Сигбан (1924) •
Франк / Герц (1925) 
 |
|  |
| 
Толық тізім | 
**1901—1925** |
1926—1950 | 
1951—1975 | 
1976—2000 | 
2001—ден бері

 |

 |
**Келтеминар мәдениеті** - неолит және энеолит дәуірлеріне жататын археологиялық мәдениет (б.з.б. 4-3 мың жылдықтар). 1939 жылдары С.П. Толстов басқарған археологиялық және этнографиялық экспедициясы Хорезмнен ашты. Маңынан алғашқы ескерткіштер табылған көне Келтеминар каналының атымен аталған. Келтеминар мәдениеті негізінен Әмударияның ежелгі Ақшадария атырауына және оған жапсарлас жатқан аймақтарға тараған. Келтеминар мәдениеті тұсындағы халықтардың мекен - тұрақтары өзен, көл жағалауына орналасқан. Тұрақтардан рулық қауым мекендеген құрама уықты үлкен жаппа қамыс үйлердің қалдығы табылды. Келтеминарлықтар жеміс теріп, балық аулап, аңшылықты кәсіп еткен. Келтеминар мәдениетінің соңғы кезеңінде мұндағы халық ірі қара мал өсірген. Халықтың еңбек құралдары түгел дерлік тастан істелген. Көп қырлы және бір жүзді тас сынықтары ағашпен немесе сүйекпен сапталған. Күйдірілген қыштан түбі сүйір дөңгелек ыдыстар жасалған. Олардың беттеріне әдемі өрнектер сызып немесе бастырып салынған. Келтеминар мәдениеті төменгі Обь және Орал маңындағы неолит мәдениетінің дамуына ықпал еткен.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Толстов С.П. По древним дельтам Окса и Яксарта, 1962
2. ↑  Формозов А.А. Кельтеминарская культура в Западном Казахстане
**Гемодинамика** (грек. Һаіма –қан және динамика)- қан тамырлары жүйесіндегі гидростатикалық қысым айырымы нәтижесінде тамырдағы қанның жылжуы. Мысалы: адамға жүрек бір жиырылғанда 60-70 мл қан айдап шығарады. Бұл тыныштық жағдайда 4,5-5 л/мин-қа тең. Жүректің 1 минутта айдайтын қан мөлшері жүрек–тамыр жүйесі қызметінің ең басты көрсеткіші болып есептеледі. Мысалы қара жұмыс кезінде ол 20-25л/мин-қа жетеді. Қан тамыр жүйесі тұйық және тамырлардың ұзындығы, диаметрі, бір-біріне жалғасуы әртүрлі (тізбектеле, қатарласа) болғандықтан, қанның жылжуына едәуір кедергі туады.

Пуазеиль заңы
-------------

Ол кедергінің шамасы Пуазеиль заңы бойынша анықталады. Қан тамырларының барлық белігінен бір мезгілде өтетін қан мөлшері бірдей болады. Канның тамыр бойында қозғалу жылдамдығы тамыр бөлігінің осы арадағы барлық қуыс көлеміне кері пропорционал келеді. Қанның адам қолқасындағы орташа жылд. 50 см/сек, капиллярларда 0,5 мм/сек, ал қуыс венеларда 20 см/сек. Жүректің соғуына байланысты қолқа мен ірі артериялардан қан үздік-үздік өтеді. Артерия қабылғасының созымталдығы арқасында, артық мөлшерде келген қан сонда іркіліп қалады да, капиллярға үздіксіз ағып келіп тұрады. Мұның қан мен ткань арасындағы зат алмасу процесінде маңызы зор.

Дереккөздер
-----------

Қазақ энциклопедиясы
Сергей Васильевич Герасимов (сол жақта)
**Герасимов Сергей Васильевич** (26.09.1885, қазіргі Москва облысы, - 20.04.1964, Москва) – совет кескіндеу өнерінің шебері, КСРО халық суретшісі (1958), КСРО Көркем сурет академиясының академигі (1947), өнер тану ғылымының докторы (1956). 1950 жылдан КОКП мүшесі. Москвада Строганов училищесінде (1901-1907) және мүсін, сәулет, кескіндеу өнері училищесінде (1907-1912) оқыған. Совет өкіметінің алғашқы жылдарында Москвада өткен революциялық бұқаралық мерекелердің көркемдеу жұмысына қатынасты. 1920 – 1930 жылдардағы портреттері мен жанрлық картиналарын шаруаларға арнаған, мұнда жаңа өмір орнатудың қиын-қыстау кезеңі бейнеленді («Сельсовет», 1924-1925; «Коммунистердің деревняға келуі», 1927; т.б.). «1917 жылдың октябрі» (1932), «Партизан анты» (1932-1933) – оның тарихи революциялық тақырыптағы еңбегі. «Колхоз күзетшісі» (1933, Третьяков галереясы) атты портретте жаңа өмірдің қожасы – совет адамының жарқын образын жасады. 1940 – 1950 жылдары тарихи және қазіргі заман тақырыбына барынша ден қояды («Партизан анасы», 1943, 1949 – 1950 жылдары қайта өңделді; «Пугачев көтерілісі», 1945; «Совет өкіметі үшін», 1957; т.б.). С.В.Герасимов творчествосында табиғат сұлулығын айна-қатесіз түсірген пейзаждар да бар («Кисловодск», 1938; «Апрель», 1950; т.б.). С.В.Герасимов көптеген әдеби шығармалардағы иллюстрациялардың да авторы.

Марапаттары
-----------

1958-1964 жылдары КСРО Суретшілер одағы басқармасының бірінші секретары болды. Лениндік сыйлықтың лауреаты (1966). 2 орденмен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
**Бэтмен** (ағылш. *Batman*) — DC Comics компаниясының ойдан шығарған комикс суперқаһарманы. Авторы жазушы Билл Фингер және суретші Боб Кейн. Бірінші рет Detective Comics #27 (1939 жылының мамыр айында) шығарылымында пайда болды.

Тарихы
------

Қазіргі кезде Бэтменнің тарихы өзгеруде. Себебі қаһармандар әлемді сақтау үшін осы әлемнің тарихын өзгертеді. Одан басқа DC мультиәлемінде шексіз көп әлемдер бар. Осы әлемдерде ұқсас емес. Мысалы, 3-інші мултиәлемнің Жерде тұратын бэтменнің қарама-қарсы аналогы Оулменнің тарихы мүлдем басқа. Бірақ, Бэтменнің сақталып қалған және әлі күнге дейін әйгілі бір тарихы бар. Ата -анасының өлімінен кейін бала моральды түрде қатты жарақаттанады. Брюс Уэйн әкесі дәрігер Томас Уэйннің және анасы Марта Уэйннің өліміне куәгер болғаннан кейін қаланы қылмыскерлерден құтқарамын деген мақсат қояды. Ол бұл мақсатқа жету үшін Бэтмен бетпердесін киюге мәжбүр болады. 

Бұл жағдайдан кейін авторлар Бэтменнің жанына Робинді қосады. Бірақ, сериялар арасындағы балансты сақтау үшін DC баспасы Робинді артқы жоспарға көшірді.

Бэтмен туралы көптеген комикстар бар. Ең танымал комикстарының бірі «Мен готэммін», «Ұзын Хэллоуин», «Құдайлар арамызда», «Өлімді әзіл». Ол туралы фильм яғни «Қара сері» ең көп қаржы әкелді. Бэтменнің комикс әлемінде көптеген нұсқалары бар, мысалы, 52-нші нұсқасында ол Білім Құдайы болады. Бэтмен ол нұсқасында адамдардың ішіндегі ең ақылдысы болады. Бэтменнің баласының аты Демиан. Оның лақап аты Робин. Робинді Бэтмен бала кезінен тәрбиледі. Бэтмен Робинді өзі сияқты қорғаушы етуді қалайды. Кейін Робин Найтвиг атын алып Бэтменныің ескі шәкірті болып ғана қояды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Pearson, p. 185