recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**«Рокки»** (ағылш. *Rocky*) — Сильвестр Сталлоне боксшы Рокки Балбоа рөлінде ойнаған 1976 жылғы америкалық спорттық драмалық фильм. «Рокки» франшизасының бірінші бөлімі. Өндірісті продюсерлер Ирвин Уинклер, Роберт Чертофф және олардың Chartoff-Winkler Productions компаниясы басқарды, ал режиссер лауазымына Сталлоне сценарийі бойынша фильм түсірген Джон Эвилдсен жалданды.

Фильмнің алғашқы прокаттық көрсетілімі 1976 жылы 20 қарашада Нью-Йоркте өтті, ал АҚШ-та толық кинотеатрлық прокат сол жылдың 3 желтоқсанында басталды.
Өндірістік бюджеті 1,1 миллион долларға дейін жететін «Рокки» америкалық прокатта жылдың ең көп табыс әкелген фильмі атанды (117,2 миллион), ал басқа елдерде ол 107,8 миллион жинап, жалпы 225 миллион табыс таба алды. Фильм көрермендер мен сыншылардан негізінен оң пікірлерін алды, сонымен қатар үш «Оскар» және бір «Алтын глобус» сыйлығын жеңіп алып, жетекші актер Сильвестр Сталлонеге кеңінен танымалдықты әкелді.
Фильмнің жетістігі сондай-ақ аттас медиафраншизаның қалыптасуына ықпал етті, оған Сталлоненің актер және сценарист ретінде тұрақты қатысуымен 8 сиквел – 1979 жылдан 2006 жылға дейін шыққан 5 тікелей сиквел, сондай-ақ үш спин-офф кіреді (2015 жылы «Крид: Рокки мұрасы» фильмінен басталған Аполло Кридтің ұлы және оның тәлімгері Рокки Балбоа туралы үш фильм).

2006 жылы «Рокки» Конгресс кітапханасы *мәдени, тарихи және эстетикалық құндылығы бар фильм* ретінде Американың Ұлттық фильмдер реестріне енгізді.

Рөлдерде
--------

| Актёр | Рөлі
 |
| --- | --- |
| Сильвестр Сталлоне | Роберт «Рокки» Бальбоа  Роберт «Рокки» Бальбоа  |
| Талия Шайр | Эдриан Пеннино  Эдриан Пеннино  |
| Берт Янг | Поли Пеннино  Поли Пеннино  |
| Карл Уэзерс | Аполло Крид  Аполло Крид  |
| Бёрджесс Мередит | Микки Голдмилл  Микки Голдмилл  |
| Джо Спинелл | Тони Гаццо  Тони Гаццо  |
| Тэйер Дэвид | Майлс Йергенс  Майлс Йергенс  |
| Тони Бёртон | Тони «Дюк» Эверс  Тони «Дюк» Эверс  |
| Педро Лавелл | Спайдер Рико  Спайдер Рико  |
| Джоди Летиция | Мари  Мари  |

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *Librarian of Congress Adds Home Movie, Silent Films and Hollywood Classics to Film Preservation List*  (ағыл.).  Конгресс кітапханасы сайты (27 December 2006).(қолжетпейтін сілтеме)
2. ↑  *Boliek, Brooks.* *"Rocky," "Fargo" join National Film Registry*  (ағыл.).  сайт www.reuters.com (21 January 2007).(қолжетпейтін сілтеме)
«Астрология Персонификациясы», Гверчино.

**Астрология** (көне грекше: ἄστρον — жұлдыз, көне грекше: λόγος — ғылым) — аспан шырақтары мен адамдар арасында байланыс бар деп есептейтін ілім; орта ғасырларда таралған, қазір де келешекті болжап айту үшін (гороскоп құрастыру үшін) астрологтар пайдаланады.
Табиғат құбылыстарының шын мәнісін түсінбеген ертедегі адамдар аспан шырақтарын да құдай деп қастерлеп, оларға табынатын болған. Міне, сондықтан да абыздар планеталарды өздері табынатын құдайларының атымен Юпитер, Марс, Венера т.т деп атайтын болған.
Осыдан барып аспан денелері жер бетіндегі уақиғаларға, адамның тағдырына әсерін тигізеді деген сенім туды. Аспан шырақтарының аспандағы орнына қарап жердегі уақиғаларды жеке адамдардың тағдырын күні бұрын болжайтын жалған ғылым – астрология- әсіресе орта ғасырларда Еуропада күшті өркендеді.
Патшалар , корольдер, князьдар , т.т Күннің,Айдың, планеталардың орнына қарап келешекті болжап отыратын қолдарына арнаулы адамдарды ұстады. Бала туысымен астролог оның келешегі қай планетаның ықпалымен, қандай болып өтетінін болжап жазып қоятын болған. Юпитердің таңбасының астында туған кісі жауынгер болады, т.т деп сенетін. 
Қазақ елінің арасында да сапарға шығарда, көшіп-қонуда жұлдыз тууына қарап ырым етушілер болған. Жұлдыз туып келе жатқанда оған қарсы жол жүрмеу керек, ««Білмегенге білдірермін, біле тұра білмегендей болып көше бүлдірермін» деп аспандағы пәлен жұлдыз айтқан деп сенетіндер бұрын аз болмаған.
«Ол екеуіміз бір құдықтан су ішпейміз, жұлдызымыз қарсы», "жұлдызы оңынан туды" деген сияқты сөздер де аспандағы жұлдыз жердегі адамның ісіне әсер тигізеді деген сенімнен шыққан.
Онан соң қазақ арасында мұсылман дінінің әсерімен Айды қастерлеп, жаңа туған Айды көргенде «Жаңа айдан жақсылық» деп ырым етіп, бата қылу бар.
**Гипертониялық криз** — жүйке жүйесінің, қан айналымының бұзылыстарға ұшырап, әртүрлі гуморалдық әсерлердің нәтижесінде қан қысымының кенеттен көтеріліп кетуі.

Бұндай бұзылысқа жетелейтін жәйсіз жағдайлар: науқастың жүйке және психикалық жүйесінің зорығуы, көп мөлшерде тұз бен сұйықтықты қолдану, алкоголді артық қолдану, егер қан қысымын түсіретін дәрілерді рұқсатсыз тоқтатып тастаса, метерологиялық ауытқулар және т.б. Гипертониялық криз деп нерв жүйесінің, қан айналымының бұзылыстарға ұшырап, әртүрлі гуморалдық әсерлердің нәтижесінде қан қысымының кенеттен көтеріліп кетуін айтады. Бұндай бұзылысқа жетелейтін жәйсіз жағдайлар: науқастың жүйке және психикалық жүйесінің зорығуы, көп мөлшерде тұз бен сұйықтықты қолдану, алкоголді артық қолдану, егер қан қысымын түсіретін дәрілерді рұқсатсыз тоқтатып тастаса, метерологиялық ауытқулар және т.б.

Гипертониялық криздің жіктелуі ағымы бойынша: 

1. Асқынған: цереброваскулярлы, кардиалды, қолқаның жедел жыртылуы, жедел бүйрек жеткіліксіздігі, жедел көздің торлы қабығына қан құйылуы.

2. Асқынбаған

Клиникалық белгілері:
---------------------

Жаңа басталып келе жатқан кезде науқас мазасызданады. Тері жабындысының түсі (бозарған, гиперемия, цианоз) және ылғалдық. Шеткері ісінуі болуы мүмкін. Жүрек соғуы жиілейді, науқас түрегеліп отыруға мәжбүр бола бастайды. Ауа жетпей жүрегі қысылады. Басы қатты ауырады. Кейін жүрегі айнып құсқысы келеді, тіпті құсуы да мүмкін. Науқастың тілі күрметіліп, сөздері түсініксіздеу бола бастайды. Науқастың қан қысымы қатты көтерілгені байқалады. ЭКГ тексергенде ырғақты, ЖЖЖ, өткізгіштікті, сол жақ қарынша гипертрофиясы, миокард инфарктісі және ишемиясын бағалау.

Жедел жәрдем
------------

Біріншіден науқасқа дұрыс күтім керек, науқастың қалпы - бас жағын жоғары көтеріп жатқызады, 15 минут сайын қан қысымын бақылау, қан қысымын біртіндеп бастапқыдан 15-20% 12-24 сағат ішінде түсіру, ауыз арқылы қан қысымын төмендететің дәрілер қолданылады (каптоприл, нифедипин, метопролол және т.б.).

Дереккөздер
-----------

1. 1 2 3  
*Айтбембет Б.Н* Ішкі аурулар проподевтикасы —  Алматы, 2009.
**Феликс Эдмундович Дзержинский** (пол. *Feliks Dzierżyński*; лақап аты **Темір Феликс**, **ФД**, жасырын лақап аттары: *Я́цек, Я́куб, Переплетчик, Франек, Астроном, Ю́зеф, Доманский*; 11 қыркүйек 1877, Дзержиново қожалығы, Ошмән уезі, Вилна губерниясы, Ресей империясы (қазіргі Столбцовский ауданы, Минск облысы, Беларусь Республикасы) — 20 шілде 1926, Мәскеу, КСРО) — ресейлік және поляк революционері, кеңестік мемлекет және партия қайраткері. Бірқатар халық комиссариаттарының басшысы, БТК негізін қалаушы және басшысы.

РСДЖП(б) ОК хатшысы (1917), РК(б)П ОК Ұйымбюросының мүшесі (1919-1920, 1921-1924), РКП(б) ОК Ұйымбюросы мүшелігіне кандидат. РКП(б) (1921, 1924-1926). БК(б)П ОК Саяси бюросының мүшелігіне кандидат.

Өмірбаяны
---------

### Ата тегі

Жері аз поляк ақсүйек-шләхта иесі, Дзержиново қожалығының иесі (Ивенецтен 15 км), гимназия мұғалімі Эдмунд-Руфин Иосифович Дзержинскийдің (ол бір кездері Таганрогтағы ерлер гимназиясында қызмет еткен және әлі жас Антон Чеховқа математикадан сабақ берген) ұлы. Анасы — Хелена Дзержинская, профессор Игнатий Янушевскийдің қызы.

Феликс Дзержинский шоқындыру рәсімі кезінде екі есім алды — Феликс Шченсны (пол. *Feliks Szczęsny*), латын және поляк, екеуі де бақытты дегенді білдіреді; сәтті босану құрметіне - босану қарсаңында оның анасы ашық жертөлеге құлап кетті, бірақ ол апатқа ұшырамай, (мерзімінен бұрын болса да) сау баланы дүниеге әкелді. Отбасында тоғыз бала болды (тұңғышы, Витолд нәресте кезінде қайтыс болды); әкесі 1882 жылы туберкулезден қайтыс болғанда Феликс 5 жаста, апайларының үлкені — Алдона 12 жаста, ал ең кенжесі — бір жастан сәл асқан болатын. Бала кезінде Феликс діни қызметкер болуды, тіпті Рим-католиктік рухани семинарияға түсуді армандаған.

1887-1895 жылдары гимназияда оқыды, сол жерде 1895 жылдың күзінде литвалық социал-демократиялық ұйымына (бірінші партиялық бүркеншік аттары: Якуб, Яцек; Дзержинскийдің өмірбаянынан: «...1895 жылы мен литвалық социал-демократиялық ұйымына кірдім, мен өзім марксизмді оқимын және қолөнер мен фабрика шәкірттері үйірмелерін басқарамын. Онда мені 1895 жылы Яцек деп атап кетті...» дегенмен, Яцек — Дзержинскийдің екінші бүркеншік аты, ал біріншісі Якуб болды). Құжаттардан оның бірінші сыныпты екі жыл оқығаны, сегізінші сыныпты аяқтамағаны, қолына: растама алғаны байқалады: «туғанына 18 жыл болған, Дзержинский Феликс, католик дінді, қанағаттанарлық зейіні мен қанағаттанарлық ынтасы арқылы ғылымдарда келесі жетістіктерді көрсетті», атап айтқанда: Құдай заңы - «жақсы», логика, латын тілі, алгебра, геометрия, математикалық география, физика, тарих, француз тілі - «қанағаттанарлық», ал орыс және грек тілдері – «қанағаттанарлықсыз».

### Революциялық іс-әрекеті

Дереккөздер
-----------

1. ↑  ДЗЕРЖИНСКИЙ ПРОТИВ ПИЛСУДСКОГО ← Экспресс НОВОСТИ.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 21 наурыз 2013.
2. ↑  *Илья Макаров* Самые русские из… русофобов.
Ширра (Shirra) Уолтер (12.3. 1923 ж. т. Хэкенсек, Нью-Йорк штаты) - АҚШ-ның ұшқыш - космонавы, Әскери-теңіз флотының капитаны. 1945 ж. Әскери-теңіз академиясын, 1957ж. Оңт. Калифорниядағы Әскери-теңіз офицерлік мектебін, содан кейін Әскери-теңіз авиац. орталығындағы сынаушы-ұшқыштар курсын бітірген. Әр түрлі әскери бөлімдерде қызмет етті. 1959ж. АҚШ-тың Аэронавтика және космос кеңістігін зерттеу жөніндегі ұлттық басқармасының космонавтар тобына қабылданды. 1962 ж. 3 октябрьде "Меркурий" ("Сигма-7") космос кораблімен космосқа ұшты.1965 ж. 15 декабрьде корабль командирі ретінде "Джемини-6" кораблімен (Т. Стаффордпен бірге) космосқа ұшты. Сөйтіп "Джемини-6" кораблі 4 декабрьде ұшырылған "Джемини-7" кемемен жақындастырылады.

Дереккөздер
-----------

Қазақ Совет Энциклопедиясы
**Лиро-эпостық жырлар** немесе **ғашықтық жырлар** — оқиға желісі бірін-бірі құлай сүйген екі жас арасындағы махаббатқа құрылған лирикалық әрі эпикалық шығарма. Көпшілігінің оқиғасы сүйгеніне қосылуды аңсаған, жастарға ескі салт-сана қарсы тұрып, мерт қылумен аяқталады.

**Лиро-эпостық жырларларда** халықтың тұрмыс-салты, әдет-ғұрпы, наным-сенімі, көңіл-күйі көбірек суреттеледі. Оларда реалистік және романтикалық көріністер сабақтаса келіп, реалистік әдіс басым жатады. лиро-эпостық жырларда кейіпкерлер батырлар емес, карапайым адамдар. Екі жастың бір-біріне деген сүйіспешілігін жырлайтын эпостарда, негізінен, махаббат отына жанған қыз бен жігіттің қосыла алмай, трагедияға ұшыраған тағдыры баяндалады. Әдетте, олардың бақытына кедергі болатын нәрсе ата-аналардың қарсылығы немесе қызға ғашық басқа жігіттің жауыздығы, иә болмаса екі рудың араздығы болып көрсетіледі.

Ғашықтық жырлар көркем фольклордың даму барысында батырлық эпостан кештеу қалыптасқан, бірақ бұл қаһармандық жыр мүлде өшіп, оның орнына романдық эпос келді деген сөз емес. Эпостың бұл екі түрі көп уақыт бірге , бір-бірімен байланыса, қатарласа дамыған. Ұқсастықтары да аз емес. Олардың жалпы поэтикалық сипаты ұқсас. Айталық, сюжеттік құрылымдардың бір типті болып келуі, образдар жүйесіндегі біркелкілік, өлең құрылысы мен бейнелеуіш құралдардың біртектілігі секілді белгілер эпостың екі түрінде де кездеседі. Ғашыктык жырлар көп вариантты болып келеді Оның себебі көп замандар бүл жырлар ауыздан-ауызға тарап, біреуден біреу жаттап алу арқылы кейінгі ұрпаққа жетіп баспаға іліккен.

Қазақ лиро-эпостық жырлардың түрлері
------------------------------------

Қазақ Лиро-эпостық жырлары негізінен екі түрге бөлінеді: 

1. Қазақ әдебиетінің төл туындылары - "Қозы Көрпеш – Баян Сұлу", "Қыз Жібек", "Айман-Шолпан"; "Күлше қыз", "Құл мен қыз", "Мақпал қыз", "Есім - Зылиха"
2. Шығыс әдебиеті негізінде назира гөйлік дәстүрде жазылған қиссалар "Мұңлық - Зарлық", "Сейфілмәлік", "Бозжігіт", "Таһир - Зуһра", "Жүсіп - Зылиха", "Шәкір - Шәкірат", т.б.

**Лиро-эпостық жырларында** тұрмыс-салт жырларының айтыс, жоқтау, жар-жар, жұбату, жұмбақ айтыс, қоштасу, сыңсу сияқты түрлері өте жиі кездеседі. Қазан төңкерісіне дейін Лиро-эпостық жырларын жинап, жариялауда орыс ориенталистері В.В.Радлов, И.Н.Березин, Г.Потанин, т.б. көп еңбек сіңірді. Лиро-эпостық жырларды С.Сейфуллин, М.Әуезов, С.Мұқанов, Қ.Жұмалиев, Ы.Дүйсенбаев, Ә.Қоңыратбаев, М.С.Сильченко, Н.С.Смирнова, М.Ғабдуллин, т.б. ғылыми тұрғыда зерттеп, еңбектер жазған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6
2. ↑  "Бабалар сөзі" Әдебиет және өнер институты, 2009 "Фолиант" баспасы, көркемдеу, 2009
**Төлегетай-Қылышты ата кешені** — Орта ғасырлық ескерткіш. Қызылорда облысы Жаңақорған ауданы орталығынан 30 шақырымдай қашықтықта , Қыркеңсе елді мекеніне 7-8 км жерде орналасқан.

Сипаттамасы
-----------

Бабаның бұрынғы кесенесі құлап, ұрпақтары 1992 жылы ақ қыштан өріп, темір қаңылтырлы кесене тұрғызған. Кесененің ауданы
6 х 6 м, биіктігі 4 м болған. Кешен танымал батырлар Төлегетай-Қылышты ата жерленген жерде 1992 жылы тұрғызылған. Авторы – архитектор Б Ибраев. 2005-2008 жылдары ұрпақтарының демеушілігімен 2 күмбезді, 4 мұнаралы, 8 сынтасты керемет кесене қайта тұрғызылды. Кешен күйдірілген кірпіштен қаланып, ішкі құрылысы мрамордан жасалған. Қазіргі жағдайы өте жақсы,зиярат етушілерге жағдай жасалынған, айналасы абаттандырылып, гүл егілген. Қорғау тақтасы орнатылған.

Тарихы
------

Төлегетай баба туралы ең алғаш қалам тербеген адам – кезінде Орта Азия халықтарына танымал, Қазан төңкерісінің алғашқы жылдарында 
Түркістан автономиясының бас министрі болған Мұхаметжан Тынышбаев. Төлегетай Сүйінішұлы (шамамен XV ғасырда өмір сүрген) тарихи тұлға.Найманның шөбересі (Найманнан – Белгібай, одан – Сүйініш, одан – Төлегетай). Төлегетай баба өз заманында қол бастаған батыр, елдің қамын жеп, бірлігін ойлаған қайраткер болған. Қазақ даласында жеке ұлыс болып қалыптасқан наймандарды Төлегетай батыр билеген. Кейіннен кіші ата ру атына шыққан Қаракерей, Матай, Садыр, Төртуыл Төлегетайдың немерелері.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстанның жалпыұлттық қасиетті нысандары. – Астана: Фолиант, 2017. – 496 бет
Лорштегі алтын кодекс
**Каролинг өнері**, *каролинг қайта өркендеуі* (фр. *Renaissance carolingienne*) — Ұлы Карл империясы мен Каролинг әулеті тұсындағы өнер (8-9 ғ.). Франция, Германия территориясы және т.б. елдерде "Каролинг қайта өркендеу дәуірі" деген атпен белгілі болды. Каролинг өнері византиялық әдіспен қатар "варварлық" тайпалардың жергілікті дәстүрін бойына сіңірген орта ғасырлық феодалдық-діни өнер негізінде қалыптасты. Тас шіркеулер (Ахендегі күмбезді сарай капелласы, жеті жүз тоқсан - сегіз жүз бес ж. ш. және базиликалар), монастырьлар, ақ сүйектер үйлері (Лорштегі құрылыс, сегізінші ғасыр) пошымының тартымды әрі қарапайым жасалып, бағана т.б. - ларды көптеп қолдануымен ерекшеленеді. Монументті және миниатюралық кескіндемеде, піл сүйегінен жасалған рельефтерді адамдар мен хайуандарды шыншылдықпен бейнелеу пайда болды. Діни тақырыптағы сюжеттермен (Жерминьи-де-Предегі мозаика, тоғызыншы ғасыр) қатар өміршең образдар ("Утрехт жалтырындағы" суреттер, тоғызыншы ғасыр) кездеседі. Мүсіндер және тағы басқа металдан жасалған бұйымдар белгілі.

Дереккөздер
-----------
**Олег Николаевич Каравайчук** орыс. *Каравайчук Олег Николаевич* (28 желтоқсан 1927 жылы Киев - 13 маусым 2016 жылы Санкт-Петербург) — кеңес және ресей композиторы, көптеген фильмдерге және қойылымдарға арналған музыкалардың авторы. Ең жақсы жұмыстарының ішінде — «Анам тұрмысқа шықты», «Монолог», «Шеберлер қаласы», «Аяқ» фильмдеріне жазған өлеңдері. Екі компакт-диск шығарылды — «Вальстер мен антракттер» және «Concerto Grosso» DVD «Гогольдің қолы».

Өмірбаяны
---------

1927 жылдың 28 желтоқсанында Киевте скрипкашының отбасында дүниеге келген, Олег екі жаста болғанда ол скрипкашыны тұтқынға алған. Кішкентай кезінен бастап музыка жазған. 7 жасында ол Иосиф Сталиннің көзінше ойнап берген. Болашақта бұл кезең оның әкесін лагерьлерден құтқарды.

Ленинград консерваториясының фортепиано классы бойынша музыкалық училищесін 1945 жылы аяқтаған. 1943 жылдың наурыз айында Ташкентте консерваторияның 80-жылдық мерейтойын тойлаған кезде жас музыканттар концертіне қатысқан. 1945—1951 жылдары Ленинград мемлекеттік консерваториясында оқыған (қазіргі Н. А. Римский-Корсаков атындағы Санкт-Петербург мемлекеттік консерваториясы) фортепиано классы бойынша (педагогы Самарий Савшинский).

1953 жылдан бастап кинода жұмыс істейді, бірақ оның өзінің айтуы бойынша, кинода ол КГБ тиым салмаған жалғыз шығармашылық түрі болғасын ғана істеді.

Композиторды ылғи мифтер қоршайтын, бірақ1950-жылдар мен 1960-жалдырдың басында ол жаңа стилде шығармалар жаза бастайды. Осылайша, Лахта саяжайында 1950-жылдары тұрып, Ленинград қаласының қыздарына көз салды, олар да сол жерде, оған жақын жерде тұратын.

1960-жылдардың басында оның алғашқы және жалғыз көпшілік алдында Ленинград Концерт залында сөйлеуі болды, бірақ ол жанжалмен аяқталды. Сол себептіі ол сахна төріне екі онжылдықтан соң ғана шыға алды.— 1984 жылдың 25 сәуірі. Ол сахна әртіс К. С. Станиславскийдің үйі болды. (Невский көшесі. 86), ал аудиториясы — ленинград театрлерінің әртістері болған екен. Бұл жолы Олег Николаевич өзінің виртуоздық пианист рөлін жақсы сомдады —М. Мусоргский мен Бетховен әндерін орындады.

Қазіргі кез
-----------

Қазіргі кезде Каравайчук кейде Петербургте саханға шығады, бірақ қаражат тапшылығы қиындықтарына қарамастан, барлық коммерциялық жобалардан бас тартады. Каравайчук кейде перформанстарға қатысады, онда өзінің музыкасын синтездейді, классикалық және қазіргі заманғы балет, поэзия және видео. Композитор айтады, оның арманы тек музыка, өз музыкасы бағытында қызмет жасау дейді. Оның шығармаларының басты бағыттары— импровизациялық шығарма: көрермендердің көзінше ол рояльге отырып, ойнап бара жатып шығармалар шығарады. Петербургтің екі үлкен театрлары: «Александринский» және МДТ — «Еуропа театры» композитордың арнайы жазылған музыкаларын : «Изотов» және «Бесы» қойылымдарында пайдаланады.

Қазіргі кезде ол Санкт-Петербургтегі Комарово қала маңында, әке-шешесінің саяжайында тұрады.

Сыйлықтар
---------

* 2002 —«Алтын бұқа» сыйлығы «Қара түн» фильміне ең жақсы музыка жазғаны үшін берілген (2001, О. Ковалов режиссёрі).
* 2009 —Сергей Курёхин сыйлығы «Қазіргі заманғы өнерді дамытқаны үшін»,
* 2010 — «Дала қасқыры» «Нечто» категориясындағы сыйлық номинациясы.
**Пансо Вольдемар Хансович**(30.11.1920 ж.т. Томск,-27.12.1977,Таллин)- эстон совет актері, режиссер, педагог, өнер танушы ғаламының кандидаты (1964), Эстония КСРО халық әртісі (1968). 1941ж.Талиннің сахналық өнер училищесін, ал 1955ж. Гитистің режиссерлік факультетін бітірді. А.Д. Попов пен М.О. Кнебельдің шәкірті.

Қызметі мен еңбегі
------------------

1941-1950, 1955-1958 және 1964-1965 ж. Эстон драма театрында қызмет еткен. 1970 жылдан осы тетардың бас режиссері. Рольдер ойнаумен қатар, Ю.Смулдың «Атлант мұхиты» (1956) мен «Жаюайы капитанын» (196461966), Б.Брехтің «Пунтила мырза және оның қызметшісі Маттиын» (1958), А.Таммсааренің «Адам мен құдайын» (1962), У.Шекспирдің «Гамлетін» (1966), Г.Ибсеннің «Құрылысшы Сольнесін» т.б. қойды.Спектакль жанры мен стилінің тың шешім табуы және соған орай өткір сахналық түр іздестіру - оның режиссерлік өнеріне тән қасиет. Ол Таллиндегі Эстон жастар театрын ұйымдастырып, бас режиссері (1965-70) болды. Киноға түскен. 1957 жылдан Таллин консерваториясының актерлік факультетінде педагогикалық қызметпен шұғылданады.

Сыйлықтары
----------

Эстон КСРО Мемлекет сыйлығының лауреаты.

Қолданылған әдебиет
-------------------

* Труд и талант в творчествве актера,1972
* Удивительный человек,1972
* Қазақ Совет энциклопедиясы, 1976 жыл, Алматы,9 том,123 бет
**Чиро Иммобиле** (итал. *Ciro Immobile*; 20 ақпан 1990, Торре-Аннунциата, Неаполь, Кампания, Италия) — италиялық футболшы, шабуылшы. 2021 жылғы Еуропа чемпионы.

Карьерасы
---------

### Клубтық

Кәсіпқой карьерасын 2009 жылы "Ювентус" сапында бастады. Бірақ түрлі клубтарға жалға беріліп, "Ювентустың" негізгі құрамынан орын ала алмай, 2012 жылы жазда "Дженоаға" ауысты. 

2013 жылы "Ториноға" ауысты. 2013/14 жылғы маусымда 22 гол соғып, А сериясының үздік мергені атанды. Мерген футболшыны "Боруссия Дортмунд" жетекшілері өз клубында көргісі келіп, 2014 жылы жазда бес жылдық келісім шарт жасасты, алайды Бундеслигада алаңға сирек шыққан шабуылшы 2015 жылы жазда "Севильяға" ауысты. 

2015/16 жылғы маусымның бірінші жартысында "Севилья" сапында бес-ақ рет алаңға шыққан 2016 жылы қаңтарда бұрынғы клубы "Ториноға" жалға берілді. Қайта оралған Иммобиленің бағы жана қоймады, 2016 жылы наурыз айында жарақат алып, екі ай футбол ойнай алмады. 

2016 жылы "Лациоға" ауысты. 

2019/20 жылғы маусымда Италия чемпионатында 36 гол соғып, Криштиану Роналдудың өзін артқа қалдырды. 

### Ұлттық құрама

2014 жылы әлем чемпионатына, 2016, 2021 жылдары Еуропа чемпионатына қатысты.

Жетістіктері
------------

### Командалық

«Ювентус»
* Вияджеро турнирі (2): 2009, 2010

«Пескара»
* B сериясының жеңімпазы: 2011/12

«Боруссия» (Дортмунд)
* Германия суперкубогы: 2014

«Лацио»
* Италия кубогы: 2018/19
* Италия суперкубогы: 2017, 2019

**Ұлттық құрама**

* Жерорта теңізі ойындарының күміс жүлдегері: 2009
* Еуропа чемпионы: 2021

### Жеке

* В сериясының үздік мергені: 2011/12
* Италия чемпионатының үздік мергені: 2013/14, 2017/18, 2019/20
* Алтын бутсы иегері: 2020

Дереккөздер
-----------

1. 1 2  Ciro IMMOBILE  (итал.).  официальный сайт Лацио. Басты дереккөзінен мұрағатталған 6 маусым 2017.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 23 сәуір 2017.

Сілтемелер
----------

* Профилі
**Алан Бөрібаев** — әйгілі дирижер, Қазақстанның еңбек сіңірген өнер қайраткері, көптеген еуропалық конкурстардың жеңімпазы.

1979 жылы Алматы қаласында туған. Күләш Бәйсейітова атындағы Республикалық музыкалық колледжді скрипка класы бойынша бітіргеннен кейін, опералық - симфониялық дирижерлік (профессор Т.Әбдірашевтің класы) және скрипка (профессор Р. Мұсақожаеваның класы) мамандығына Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясына оқуға түседі. Оқуын Қарағанды филармониялық оркестрінің екінші дирижері мен Астана қаласындағы Қазақ ұлттық академиялық оркестрінің шақырылған дирижері қызметтерімен ұштастырады. Халықаралық байқаулар мен фестивальдар дипломанты. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік академиялық симфониялық оркестріне, Абай атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық опера және балет театрының оркестріне, "Солистер Академиясы" Мемлекеттік камералық оркестріне дирижерлік етті. Бүгінгі таңда Ирландия елінің Ұлттық симфониялық оркестрінің музыкалық жетекшісі. Құрманғазы атындағы ұлттық консерваторияның түлегі қазірде Еуропалық оркестрлермен жұмыс атқарады. Сонымен қатар, Қазақстанның еңбек сіңірген өнер қайраткері Нидерланд елінің Брабанд оркестрінің бас дирижері.

Мансабы
-------

2003—2007 жылдары Астана Мемлекеттік Филармониясы симфониялық оркестрінің бас дерижері, сонымен қатар 2004—2007 жылдары Майнингеннің бас музыка директоры. 2007 жылдан бастап Норчёпинг симфониялық оркестрін, 2007 жылдан нидерландтық Брабант оркестрін, ал 2009 жылдан бастап Ирландияның Ұлттық симфониялық оркестрін басқарады

Дереккөздер
-----------

1. ↑  БӨРІБАЕВ Алан.
**Нино Шалвовна Рамишвили** ( груз. ნინო შალვას ასული რამიშვილი; 19 қаңтар 1910 жыл – 6 қыркүйек 2000 жыл) — кеңестік және грузин балет әртісі, балетмейстер, хореограф және Сухишвили атындағы Грузия ұлттық балетінің негізін қалаушы. КСРО халық әртісі (1963) және Социалистік Еңбек Ері (1990). Бірінші дәрежелі Сталиндік сыйлықтың (1949) және Грузин КСР Мемлекеттік сыйлығының (1974) лауреаты.

Мансап
------

1922-1927 жылдары Тбилиси опера және балет театры жанындағы Мемлекеттік балет мектебінде (Қазіргі Тбилиси хореографиялық училищесі) М.И. Периниде оқыды. Мектепті бітіргеннен кейін театр труппасына қабылданды, кордебалетте биледі, содан кейін жеке би партияларын орындады.

1937 жылы ол опера және балет театрынан кетуге мәжбүр болды. Мұның себебі жетекші балериналардың бірі Ниноны улауға ұмтылды деп айыптады.

1927 жылдан 1936 жылға дейін Палиашвили балет театрының солисті болды, онда ол *Абесалом мен Этери*, *Даиси*, *Шота Руставели туралы хикая*, *Кето мен Коте* және *Цисананың* қойылымдарында өнер көрсетті.

1945 жылы Рамишвили күйеуі Илико Сухишвилимен бірге Грузияның мемлекеттік би компаниясы деп аталатын Сухишвили атындағы грузин ұлттық балетінің негізін қалады, онда 1972 жылға дейін солист және би мұғалімі болды.

1972 жылы Сухишвили атындағы грузин ұлттық балетінің бас балетмейстеры болды.

Грузияның ұлттық балетін әлемнің көптеген танымал импресариолары мен труппалары ұсынды. Грузин ұлттық балеті Альберт холлда, Колизейде, Метрополитен операсында, Мэдисон алаңында және ондаған танымал орындарда өнер көрсетті. 1967 жылы оларды Ла Скала қарсы алды — бұл фольклорлық топ сол жерде өнер көрсетуге бірінші және жалғыз рет мүмкіндік алды. Перде 14 рет көтеріліп рекорд орнатылды. Костюмдерді Симон (Солико) Вирсаладзе (1908-1989) жасаған.

Дереккөздер
-----------

Сыртқы сілтемКлер
-----------------

* Судьба красоты С Нино Рамишвили




1. 1 2 3  http://www.ballet-enc.ru/html/r/ramiqжәнеi.html
Elena Obrazcova
**Елена Васильевна Образцова** (7 шілде 1939 жыл, Ленинград, КСРО – 2015 жылғы 12 қаңтар, Лейпциг, Германия) – совет және орыс опера әншісі. 1976 жылы КСРО-ның халық әртісі, 1976 жылы Ленин сыйлығының лауреаты, 1990 жылы Социалистік Еңбек Ері болған. 2007 жылдың маусым айынан 2008 жылдың қараша айына дейін Михайлов театрында операдан көркемдік жетекші қызметін атқарады. 1992 жылы Токио Музыка академиясында сабақ берген. Образцова 1973-1984 жылдар аралығында П.И. Чайковский атындағы МГК-де сабақ беріп, 1984 жылы профессор болған.2015 жылы 12 қаңтарда 76 жасында Лейпцигтегі емханада қайтыс болды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Культурный центр Елены Образцовой
2. ↑  На 76-м году жизни скончалась оперная певица Елена Образцова ИТАР-ТАСС (12 қаңтар, 2015 жыл).
Жаздың аптап ыстығының беті қайтып, кеші қоңырсалқын бола бастайтын, шөптің бетіне алғашқы шық түскен өліара уақытты, қыркүйек айының соңғы күндері мен қазан айының ортасына дейін болатын шуақты күндерді, қазақтар **«Мизам шуақ» (Бабье лето)** деп атайды. Далада өрмекшінің өрмегі ұзын болып (мизам болып) шұбатылып жататын кез. Ауылда ақсақалдардың аузынан талай естіп өскен сөзіміз ғой. Ата-бабаларымыз ертеректе, айналадағы болып жатқан табиғаттың құбылысына қарап ауа райын болжап отырған. Соның бірі, күн ауып, кеш батқан сәттен бастап күн қатты суытып, жаңбыр жауып немесе түнде шөп басына шық түскен сәтті мизам шуақ уақыты келді деп түсінген екен. Халық сенімі бойынша, бұл табиғаттың барша адамзатқа қытымыр қысқа дайындалыңдар деп ескертуі деп есептеген. Онымен қоса, түнгі уақытта болған суықтың ызғары, күн шыға салысымен бірден басылып, айнала күннің сәулесіне оранып, далада өрмекшінің торы секілді мамық ауада ұшып жүретін нәрселер қаптап кетеді екен. Сол мамық ұшпалы нәрсені қазақта мизам деп атайды. Мизам шуақ деп аталуының себебі де осыда. Мизам шуақ уақыты кіргеннен бастап әйел адамдар тездете қыстық азықтарын дайындауға кіріссе, ер адамдар жинаусыз қалған егістіктерін жинап, отын-жалпылдақтарын теріп, қысқа қамдану осы уақыттан басталады екен. Ақсақалдардың айтуы бойынша, мизам шуақта ауа райы жақсы болса, күз суық болады, ал егер керісінше суық болса, қазанның соңғы күндері және қараша айлары құрғақ болады деп болжам жасап, ырымдайды екен.

**Мизам** сөзінің төркіні араб-парсы тілдерінде «таразы» мағынасын білдіретін мизан сөзінен келген. Араб-парсы тілдерінде мизан сөзі «өлшеуіш, таразы» мағыналарын білдіріп, таразы затының негізгі атауы, Иран күнтізбесіндегі жетінші айдың және Таразы шоқжұлдызының атауы болып табылады. Сонымен қатар араб тілінде «қиямет күні пенделердің осы дүниеде істеген жақсы, жаман әрекеттері үшін тартылатын таразыны» мизан деп те атайды екен (Махшар мизаны). Ал тілімізде мизам сөзі «қыркүйек айының ескі атауы», «Таразы шоқжұлдызы (зодиак)», «күз айларының ішінде өсімдіктің ұлпаларынан пайда болатын, өрмекшінің торы сияқты, ұшпалы ақ сілбі», «заң, ереже, үкім» деген мағыналарды білдіреді. Соңғы мағына араб тілінде «заң, үкім» мағынасын беретін низан сөзінен ауысқан. Сонымен тілімізде мизамдай/мизандай (мизам, тор, сілбі сияқты), мизамдату (жайма-шуақтандыру, мамыра-жайландыру), мизамды (мизамы, ұшпалы сілбісі көп), мизамкөк (қар астынан көк шығып тұрған кезең, амал), мизамшуақ (күздің мамыра-жай кезеңі, амал) және т.б. туынды сөздер қалыптасқан. Ал қазақтың ақыны Махамбет Өтемісұлы мизам айы туралы:  

Қауыста туып күз болды,  

Мизан мен өтіп ақырап,  

Даярланды соғысқа  

Хан қабарын бақылап, – деп жырлаған.

Тағы қараңыз
------------

* Мизан
* Таразы (шоқжұлдыз)
* Мизам (аспап)
**«Автобекет»** — Алматы метросының жобаланған бекеті. Бірінші бағыттың соңғы бекеті болады.

Құрылысы
--------

2018 жылы «Автовокзал» бастапқы бөлігінің құрамында пайдалануға беру жоспарланған болатын. 2023 жылы бекеттің құрылысы басталады. Ал 2025 жылы ашылуы жоспарланып отыр.

Жоба
----

Бекет терең іргетаспен қаланып, жабық әдіспен салынады. Бұл «Қалқаман» бекетінен кейін орналасады.

Станция Әшімов көшесінің тұсында, Райымбек даңғылының солтүстігіндегі бос жерде салынатын болады. "Қалқаман" — "Қарасай" іске қосу учаскесінің құрамында пайдалануға арналған барлық мүмкіндіктер жоспарлануда. Метро станциясы мен Батыс автовокзал базасында көлік-трансплантациялау торабын құру көзделіп отыр.

2018 жылы Батыс автовокзалы мен метро станциясының құрылысы бойынша жобалау-сметалық құжаттаманы әзірлеу басталды.

Станция құрылысы бойынша жұмыстар 2021 жылы басталады, ашылуы 2025 жылға жоспарланған.

2021 жылғы 17 қыркүйекте қала басшысының Қарасай атауын өзгерту туралы ұсынысы.

2022 жылы "Алматы" қаласының әкімдігі "Қарасай" метрополитенін салу идеясынан бас тартып, оның орнына метрополитеннің қызыл сызығын "барлық" базарына дейін созу туралы шешім қабылдады, Бұл "Батыс автовокзалының" жанында Метрополитен станциясын салу идеясының жабылу фактісі болды.

Орналасуы
---------

Райымбек даңғылының жол жүру бөлігінің астында орналасатын болады.

Архитектурасы мен безендірілуі
------------------------------

«Автовокзал» — метро бекеті терең жер астында орналасқан.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Вечерний Алматы: Метро запустят 31 желтоқсан 2009 года

Сілтемелер
----------

* Бекеттің безендірілуі Мұрағатталған 27 наурыздың 2008 жылы.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеу Бірінші бағыт  |
| --- |
|  |
| 
Райымбек батыр - Жібек жолы - Алмалы - Абай - Байқоңыр - Мұхтар Әуезов атындағы театры - Алатау - Сайран - Мәскеу - Сарыарқа - Бауыржан Момышұлы - Қалқаман - Автовокзал |

 |
**Жемқорлық**, **коррупция** (лат. *corruptio* - сатып алу) — мемлекеттік басқару құрылымдарындағы лауазымды қызметкерлердің өздеріне тапсырылған қызмет мүмкіндіктерін жеке бастарының пайдасы мен мүддесі үшін пайдалану мақсатында жасаған қоғамға қауіпті қылмыстық іс-әрекеттері. Жемқорлықтың жалпылама белгілері: лауазымды адамның өзінің немесе делдал арқылы пара берушінің немесе оның өкілі болған адамның пайдасына жасаған іс-әрекеті (әрекетсіздігі) үшін ақша, бағалы қағаздар, өзге де мүлік, мүлік құқығы немесе мүлік сипатындағы пайда түрінде пара алу, туыстық, жерлестік, т.б. жақындықтарына байланысты қызметке ретсіз қабылдау және көтермелеу, сондай-ақ, мемлекеттік және қоғамдық мүліктерді талан-таражға салу. Мемлекетте жемқорлықтың бел алуы көлеңкелі экономиканың пайда болып, экономикалық өсу қарқынының тежелуіне және әлеуметтік, саяси шиеленістердің құрт асқынуына ұрындырады. Сонымен қатар жоғары лауазымды мемлекеттік қызметкерлер жаппай жемқорлыққа салынған жағдайда құқық қорғау органдары оларды жасаған қылмыстары үшін қылмыстық жауапкершілікке тарта алмайтын жағдай қалыптасады. 
Жемқорлық жасалу түрлеріне қарап екіге бөлінеді: жекелеген лауазымды қызметкерлер жасаған қылмыстық іс-әрекет және бірнеше лауазымды қызметкерлер бірігіп жасаған қылмыстық іс-әрекет (қысқаша Сыбайлас жемқорлық). 1989 жылы әлемнің дамыған 37 мемлекеті халықаралық бизнестегі жемқорлыққа қарсы күресу туралы конвенцияға қол қойды. Қазақстан осы конвенцияға қосыла отырып, 1998 жылы 2 шілдеде "Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы" Заң қабылдады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстанның қазіргі заман тарихы: Жалпы білім беретін мектептің 9-сыныбына арналған окулық. 2-басылымы, өңделген. Жалпы редакциясын басқарған тарих ғылымының докторы, профессор Б. Ғ. Аяған. Алматы: Атамұра, 2009. ISBN 9965-34-933-9
2. ↑  "Қазақстан": Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9
**Қарақұм атырабы** (түрікм. *Garagum etraby*) — Түрікменстанның Мары уәлаятындағы атырап.

Тарихы
------

1978 жылы сәуірде Түрікмен КСР Мары облысы **Қарақұм ауданы** болып құрылған.

Қарақұм атырабы 1991 жылы қайта құрылды. Мары уәлаятының солтүстік-шығыс бөлігінде, Қарақұм өзенінің қиылысында орналасқан. Ауданның ауыл шаруашылығындағы мамандандырылған салалары мақта шаруашылығы, астық және мал шаруашылығы болып келеді. Аудан аймақтағы ең ірі мақта және астық өндіретін шаруашылықтардың бірі болып саналады. 1 кент, 8 кеңес және 19 ауылдан тұрады. Аудан орталығы — Жақсы қаласы. Мұнда сүт зауыты, құрылыс, әлеуметтік мекемелер орналасқан.

1992 жылы Қарақұм ауданы Мары уәлаятының құрамына еніп, Қарақұм атырабы деп өзгертілді.

Дереккөз
--------

* Дүниежүзілік тарих жобасы
**Дәнеу атырабы** (түрікм. *Dänew etraby*) — Түрікменстанның Лебап уәлаятындағы атырап. Әкімшілік орталығы — Дәнеу қаласы.

Тарихы
------

1925 жылы қаңтарда Түрікмен КСР Ленин округінің **Дейнау ауданы** болып құрылды. 1927 жылы мамырда Ленин округі Шаржүй болып өзгертілді.

1930 жылы қыркүйекте Шаржүй округі таратылып, Дейнау ауданы Түрікмен КСР-іне тікелей бағынышты болды. 1939 жылы қарашада Дейнау ауданы жаңадан құрылған Шаржоу облысына берілді.

1963 жылы қаңтарда Шаржоу облысы таратылып, Дейнау облысы Түрікмен КСР-іне тікелей бағынышты болды. 1970 жылы желтоқсанда аудан қайтадан қалпына келтірілген Шаржоу облысының құрамына енді.

1992 жылы Дейнау ауданы Лебап уәлаятының құрамына еніп, бастапқыда **Дәнеу атырабы**, 2001 жылы 18 ақпанда **Қалқыныш атырабы** деп аталды.

2017 жылдың 25 қарашасында Қалқыныш атырабының атауы қайтадан Дәнеу болып өзгертіліп, оның құрамына Түрікменстан Парламенті таратқан Қарашсыздық атырабының аумағы қосылды.

Әдебиет
-------

* *Кулиев О.* Түрікменстанның әкімшілік-аумақтық құрылымы: (XIX ғ. басы - 1980 ж.) —  Ашхабад: Ылым, 1980. — 319 б.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Түрікменстан парламенті Лебап уәлаятының әкімшілік-аумақтық бөлінісіне өзгерістер енгізді.  (орыс.) (28 ноября 2017).(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 14 сәуір 2018.
Грузиядағы Саймон Джанашия атындағы мұражай
**Грузиядағы Саймон Джанашия атындағы мұражай** ( груз. სიმონ ჯანაშიას სახელობის საქართველოს მუზეუმი) — бұрын Грузияның Мемлекеттік тарих мұражайы ретінде белгілі, Грузияның Тбилиси қаласындағы басты тарихи мұражайлардың бірі болып табылады, онда елдің негізгі археологиялық олжалары жинақталған.

Мұражай 1852 жылы 10 мамырда құрылған ресей Императорлық географиялық қоғамының Кавказ бөлімінің мұражайынан дамып, 1865 жылы неміс зерттеушісі Густав Радденің бастамасымен Кавказ мұражайына айналды. Грузия Ресейден тәуелсіздігін алғаннан кейін (1918) мұражай 1919 жылы Грузия мұражайы болып өзгертілді. Ное Кипиани мұражайдың алғашқы директоры болды. Оның топтамасының негізгі бөлігін Грузия Үкіметі 1921 жылы большевиктер елді басып алғаннан кейін Еуропаға алып кетті және 1945 жылы грузин эмигрант ғалымы Эквтайм Такайшвилидің күшімен Кеңестік Грузияға қайтарылды. 1947 жылы мұражайға марқұм грузин тарихшысы Саймон Джанашияның есімі берілді. 

Мұражай 1990-шы жылдардың басында Грузиядағы посткеңестік толқулар жылдарында айтарлықтай зардап шекті: ол алғаш рет 1991-92 жылдардағы әскери төңкеріс кезінде зақымданды, содан кейін оның топтамасының бір бөлігі өрттен жойылды. 2004 жылы Джанашия мұражайы грузияның басқа жетекші мұражайларымен грузия Ұлттық Мұражайының бірлескен басқару жүйесі бойынша біріктірілді.

Мұражай Тбилисидің орталығында бірнеше ғимараттарды алып жатыр, негізгі ғимарат Руставели даңғылында орналасқан. Мұражайдың негізгі ғимараты 1910 жылы сәулетші Николай Северовтың жобасымен ескі, тозығы жеткен ғимараттың орнында жобаланған. Ғимараттың дизайнында ортағасырлық грузин декорының элементтері қолданылды.

Топтама
-------

Мұражайда мыңдаған грузин және Кавказ археологиялық және этнографиялық ескерткіштері бар. Тұрақты экспозиция хронологиялық тәртіпте Грузин мәдениетінің қола дәуірінен ХХ ғасырдың басына дейінгі тарихын көрсетеді. Мұражайдың ең құнды экспонаттарына мыналар кіреді:

* Дманисиде табылған Homo ergaster гоминидінің қазба қалдықтары;

* Ахалгори қазынасы (б. з. д. V) Иранның ахеменидтік сәндік-қолданбалы өнер стилі мен жергілікті дәстүрді біріктіретін зергерлік бұйымдардың ерекше мысалдарын қамтиды;
* 80 000 монеталар топтамасы, негізінен грузин монеталары, ортағасырлық металл белгішелері және алтын соғу үлгілері, әлемдегі ең үлкен урарт жазуларының бірі.
* Мұражайда 1900 жылдардың аяғында Василий Кандинский салған дерексіз сурет бар; бірқатар зерттеушілердің пікірінше, бұл қазіргі заманғы өнердегі абстракционизмнің алғашқысы.

Сілтемелер
----------

* Грузияның Джанашия мұражайы Грузия ұлттық мұражайының сайты.
* Грузияның ұлттық мұражайы: Грузияның Джанашия мұражайы(қолжетпейтін сілтеме) Грузияны  ң Мәдениет, спорт және ескерткіштерді қорғау министрлігінің йтсаы.

Дереккөздер
-----------


1. ↑  *Бруни Лев*, *Хлебникова Вероника*.
**Азия халықтары институты** (АХИ), КСРО Ғылым академиясының Азия халықтары институты (1960 жылға дейін КСРО ғылым академиясының Шығыстану институты) – Шығыс елдерінің тарихын, экономикасын, әдебиетін, тілін зерттейтін ғылыми орталық; Совет Одағы ғылымдарының шығыс тану жөніндегі зерттеулерін үйлестіреді. Азия мұражайы, Шығыс елдерін зерттеушілер коллегиясы, Будда мәдениеті институты, Түркия зерттеу (Түркология) кабинеті (семинары) негізінде 1930 жылы қазанда Ленинградта құрылды. 1950 ж. КСРО ғылым академиясының Тынық мұхит институты АХИ құрамына енді. Сол жылдан бері АХИ Москвада жұмыс істейді. Ленинградта бөлімшесі бар. Институт Шығыс елдерінің ежелгі, орта ғасырлық, жаңа заман мен осы заманғы тарихының, экономикасы мен мәдениетінің аса маңызды мәселелерімен шұғылданады: Азия халықтарынвң ұлт-азаттық қозғалысын, Азияның халықтық демократия елдеріндегі социалистік құрылыстың тәжірбиесін зерттеуге, Шығыс елдерінің жазба ескерткіштерін жариялауға көп көңіл бөледі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ совет энциклопедиясы 1976 жыл. / М.Қ.Қаратаев
**Хызыр мұнарасы** Оңтүстік Қазақстан облысы Сайрам қаласында орналасқан. Сайрам қалашығы Оңтүстік Қазақстанда орналасқан ежелгі елдімекеннің бірі болып табылады. Сайрамсу өзенінің бойында, Шымкент қаласынан 10 шақырым қашықтықта орналасқан. Ерте орта ғасыр заманында (ІХ – ХІІ ғасырлар) Сайрам қаласының орнында – Испиджаб қаласы болған. Испиджабтың алғаш аталуы, 629 жылы қытай авторы Сюань-Цзяннің географиялық еңбегінде кездеседі.
Ал «Сайрам» атауының алғаш аталуы, жалғыз тұратын қытай сопысы Чан-Чуннің 1221 жылы Шыңғысханның ордасына қарай жол салған саяхатының сипаттамасында кездеседі. Испиджаб-Сайрам қаласы, Шаштан (Ташкент) Шымкентке апаратын керуен жолы үстінде орналасқан сауда-кәсіби орталық болған еді және сол өңірге жақын жазық дала аймақтарына ислам дінінің тарату орталығы болған.
Араб шапқыншылығының басына қарай (VII – ХІІІ ғасырлар). Сайрам қаласы екі бөліктен құралған – ішкі қала және шахристан. Бірақ, X ғасырдың өзінде-ақ ішкі қала қирап, оның нақты орналасуы анықталмаған. Ал, шахристанға келсек, ол XV – XIX ғасырлар арасы ауылдың орталық бөлігінде, Сайрамсу өзенінің оң жағалауында, табиғи түрде қалыптасқан төбенің үстінде орналасқан. Оның аумағы 20 гектарға жуық болған. Шахристан айналасындағы жерден 5 – 10 метр биікте болған және оны шарбақ пен балшықтан соғылған дуалдар қоршаған. Олардың ені 8 – 10 метрге шейін болған. Дуалдар төрт жаққа қаратылған және төрт қақпасы болған. Қақпаларға жақын, мал суару үшін көлемі үлкен хауыздар жасалған, өйткені соғыс кезінде малдар да қамалдың ішіне алынатын болған.
**Талғар Сатыбайұлы Абилов** - (12 тамыз 1977 жыл) - "Марат Оспанов атындағы Батыс Қазақстан медицина университеті" КеАҚ «Жалпы медицина» факультетінің деканы, медицина ғылымдарының кандидаты.

Туған жері
----------

Талғар Сатыбайұлы Абилов Ақтөбе облысы Байғанин ауданының Ноғайты елді мекенінде дүниеге келген.

Білімі
------

● 1994 – 2000 жж. Марат Оспанов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік медицина Академиясы 

Мамандығы: Емдеу ісі

Біліктілігі: дәрігер

● 1994 – 2000 жж. Марат Оспанов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік медицина Академиясы 

Мамандығы: Емдеу ісі

Біліктілігі: дәрігер

Еңбек жолы
----------

● 2001 – 2008 жж. Марат Оспанов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік медицина академиясы, ассистент, «Микробиология» кафедрасының доценті;

● 2003 – 2008 жж. Марат Оспанов атындағы БҚММА ректорының көмекшісі;

● 2008 – 2011 жж. Марат Оспанов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік медицина университеті, «Емдеу ісі» және «Жалпы медицина» факультетінің деканының орынбасары;

● 2011 – 2017 жж. Марат Оспанов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік медицина университеті, «Жалпы медицина» факултетінің деканы;

● 2017 – 2019 жж. – Марат Оспанов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік медицина университетінің оқу-тәрбие жұмыстары жөніндегі Проректоры;

● 2019 ж. бастап – Марат Оспанов атындағы БҚМУ КеАҚ, «Жалпы медицина» факультетінің деканы.

Біліктілігін арттыру
--------------------

● 2013 ж. - «Медициналық білім берудегі PBL, CBL, TBL пайдалану арқылы дәлелді медицинаның кіріктірілуі (интеграциялануы)»;

● 2015 ж. - «Медициналық білім берудегі менеджмент және басқару»;

● 2017 ж. - «Leadership Development Program for State Healthcare Institutions», Назарбаев Университеті;

● 2017 ж. - «Medical University leadership & Management Training at Duke University School of Medicine»;

● 2017 ж. - «Денсаулық сақтау менеджменті»;

● 2017 ж. - «Медицинадағы жоғары оқу орнында бағалау мен сараптау»;

● 2018 ж. - «ИСО 31000:2009 халықаралық стандартының негізіндегі менеджмент жүйелеріндегі тәуекелдерді басқару».

Ғылыми еңбектері
----------------

2006 жылы кандидаттық диссертациямды сәтті қорғағаннан соң, Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым Министрлігінің білім және ғылым саласындағы қадағалау және аттестаттау Комитетінің шешімімен маған медицина ғылымдарының кандидаты ғылыми атағы берілді. Отандық және шетелдік басылымдардағы 40-тан астам ғылыми мақалалардың авторы, сонымен қатар «Шұғыл аппендицит пен аппендикулярлы перитониттің клиникалық микробиологиясы, патоморфологиясы, иммунологиясы» монографиясының авторларының бірі.

Марапаттары
-----------

● 2010 жылы - Медициналық білім беру саласындағы сіңірген еңбегі үшін ҚР Денсаулық сақтау және Әлеуметтік қорғау Министрлігінің Құрмет грамотасы;

● 2015 жылы - «ҚР Денсаулық сақтау ісінің үздігі» төсбелгісі.

Отбасылық жағдайы
-----------------

Отбасылы, әйелі, 3 баласы бар.
«Заң және әділет» — Қазақстан, Астана қаласында орналасқан қазақ және орыс тілдерінде басылып шығарылатын апталық Республикалық құқықтық газет. Газет Қазақстанның құқығы мен саясатына, елдегі сыбайлас жемқорлық фактілерін тергеуге және жариялауға қатысты мәселелерді қарауға және жариялауға маманданған. Бас редакторы: Мұхамеджанова Гүлжан. 

Газетте жұмыс істейтін кейбір журналисттер сыбайлас жемқорлыққа қатысты жарияланымдардан кейін өздерінің қол сұғылмаушылық құқықтары үшін қорқады. Олардың қатарында Оралғайша Омаршанова және Тоқберген Әбиев бар.

Редакцияның мекенжайы: Астана қ. Манас к. 206 офис.

Басылымның қызметінде оны тіркеу кезінде заң бұзушылық орын алған. Бұзушылыққа ЖШС «ATS.KZ» газетінің иесі және мәдениет және ақпарат министрлігінің ақпарат және мұрағаттар комитеті жол берді.

Газеттің алғашқы нөмірі 2005 жылы шыққан. 2008 жылы Астананың мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотының шешімімен газет жабылды.

2011 жылы «Заң және әділет» газетінің бұрынғы бас редакторы, үш жылдық қорытындыдан кейін бостандыққа шыққан Тоқберген Әбиев ҚР Байланыс және ақпарат министрлігіне «Заң және әділет» «Қазақстандық БАҚ Альянсы» газетін тіркеуге құжаттар тапсырды, одан бас тартылды.

Сондай-ақ қараңыз
-----------------

* Қазақстанның бұқаралық ақпарат құралдары

Сілтемелер
----------

*

Дереккөздер
-----------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑   Мұрағатталған 11 сәуірдің 2016 жылы.
5. ↑
**Тақия тастамақ** — тақиямен өтетін қазақтың ұлттық ойыны.

Ережелері
---------

Ойынның әртүрлі ережелері бар бірнеше нұсқасы кездеседі:

Біріншісі, бұл ойын дене шынықтыру, спорт залында, мәдениет үйінде өткізіледі. Ертеде үйде өткізілетін болған. Ойынды жүргізу үшін биіктігі 25-30 см орындық не спортшылар отыратын ұзын орындық — сәкі қажет болады. Сол орындықтың үстіне шығып, жүресінен отырған ойыншы, екі аяғының арасынан екі қолын әлгі орындыққа не сәкіге тіреп, еңкейіп барып, жерде жатқан тақияны аузымен тістеп алуы қажет. Бұл ойынды орындағанда адамның екі тізесі шалқайып сыртына қарай көтеріледі де, дене салмағы екі қолының білегіне түседі. Ойын дене шынықтыруға, оның қуатын жетілдіре түсуге қолайлы. Сонымен қатар, ол қозғалмалы ойындардың ережелерін және қауіпсіздік техникасын үйрету арқылы оқушыларды ептілікке, жылдамдыққа, батылдыққа тәрбиелеуге бағытталған.

Екіншісінде, ойынға бірнеше бала қатысады. Балалар, шеңбер жасап отырады. Жүргізуші шеңбердің сыртын айнала жүгіріп жүріп, біреулеріңнің артына білдіртпей, тақияны тастап кетеді. Егер қатысушы сезіп қойса, жүргізушіні қуып жетуі керек. Ал, жүргізуші қуған баланың орнына келіп тұра қалуға тырысады. Жүргізушіге жете алмаған бала айыбын төлейді, өнер көрсетеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Тақия тастамақ ойыны, Карменова Алия Болатовна, (2018). *Ust.kz Ұстаз Тілегі.*
2. ↑  "Алтыбақан ойындары" *kopilkaurokov.ru — сайт для учителей*

Тағы қараңыз
------------

* Қазақтың ұлттық ойындары
* Тақия
**Шәміл Керімұлы Серіков** (5 наурыз 1956 жыл, Алматы қаласы — 22 қараша 1989 жыл, Алматы қаласы) —палуан, грек-рим күресінен әлем және олимпиада чемпионы (1980), КСРО-ның еңбек сіңірген спорт шебері (1979).

Биографиясы
-----------

6 жасар жас баланың бойындағы талантты байқаған тәжірибелі бапкер Аянбек Алдабергенов Шамиль Серіковті өз секциясына жаттығуға шақырады. Осы бапкердің қол астында жаттыққан алты жыл ішінде Шамиль төрт рет Қазақстан чемпионы болды, Бүкілодақтық оқушылар спартакиадасын жеңді. 

1972 жылы Алдабергенов Алматыдан көшіп кетуіне байланысты Шамильді өзінің әріптесі Александр Жарковқа тапсырады. 

Өзінің үлкендер арасындаеы алғашқы чемпионатында сәтсіз өнер көрсетеді. Дегенмен келесі жылы өткен Иван Поддубный Мемориалында әлем және олимпиада чемпионы Виталий Константиновты жеңеді.Көпшілік мұны кездейсоқ жағдай деп бағалаған болатын. Алайда Шамиль келесі жылы КСРО чемпионатында жеңімпаз болады. Шамилтден жеңілген палуандардың ішінде Константинов та болады. Бұл жол жеңіс айқын басымдықпен өткен болатын. Әлем чемпионатына Шамиль Серіков аттанады. 

Шәміл Серіков әлем чемпионатында бұрынғы әлем чемпионы поляк Юзеф Липенмен кездеседі. Одан кейін италияндық Антонио Кальтабианоны ұтады. Финалда ФРГ палуаны Паскуале Пасареллиді 29:9 есебімен жеңеді. Финалдық сайыста мұндай басымдықпен жеңіске жеткен палуандар болған жоқ. 

Келесі жылы АҚШ-тың Сан-Диего қаласында өткен әлем чемпионатын да жеңеді. Алайда КСРО біріншілігінде тек 7 орынға ғана тоқтайды. 

Мәскеу Олипиадасында алты кездесу өткізеді. Алтауын да анық жеңіспен ұтып шығады. Алайда олипиада жеңісінен кейін жас дарын өзінің бұрынғы біліктілігінен айырылып қалады. Күрестен шаршайды. Кейіндері КСРО ұлттық құрамасына өте алмағандықтан тұңғыш рет Қазақстан біріншілігіне қатысып, 1982 жылы Қазақстан чемпионы атанады. 

1989 22 қарашады өз-өзіне қол жұмсап, дүниеден озды. 

Қазіргі Қазақ мемлекеттік спорт және туризм академиясын бітірген (1979). Жаттықтырушылары — А.Алдабергенов, Ж.Жарков. КСРО чемпионы (1978, Украина, Запорожье), Еуропа (1979, Бухарест) және әлем (1978, Мексика, Мехико, 1979, АҚШ, Сан-Диего) чемпионы. 22-Олимпия ойындарының алтын жүлдегері (1980, Ресей, Мәскеу) болды. "Құрмет белгісі" орденімен марапатталған.

Ол туралы «Советский спорт» газеті: «Шәміл Серіковтың әдіс-тәсілдерін оқу-жаттығу құралы етіп ұсынуға болады» деп жазған. Шәмілдің бапкері Аянбек Алдабергенов кейін басқа шәкірттеріне чемпионның күрестерінің бейне таспасын үлгі ретінде көрсететін болған.

* 1970 жылы күреспен айналыса бастаған.
* 1975 жылы КСРО спорт шебері дәрежесін алған.
* 1978 жылы халықаралық дәрежедегі спорт шебері атағын алған.
* 1979 жылы еңбегі сіңген спорт шебері атағын алған.
* 1978, 1980-82 жылдары КСРО чемпионатына қатысқан.
* 1978 жылы КСРО чемпионы атанды.
* 1979, 1980 жылдары халықаралық турнирлер жеңімпазы атанды.
* 1979 жылы Еуропа чемпионы атанды.
* 1978, 1979 жылдары әлем чемпионы атанды. (Мексика, АҚШ)
* 1980 жылы Олимпиада чемпионы атанды. (Мәскеу)
* 1980 жылы «Құрмет белгісі» орденімен марапатталған.

1989 жылы 22-қарашада дүниеден озды.

Тағы қараңыз
------------

Дереккөздер
-----------

1. ↑   []