recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Сарыой** – Бетпақдаланың оңтүстік-шығысында, Жамбыл облысы Мойынқұм ауданының орта тұсында орналасқан үстірт.

Жер бедері
----------

Теңіз деңгейінен 235-255 м биіктікте жатыр. Оңтүстігінде Оба тауы (286 м) орналасқан. Үстіртті жазықтың жер бедері тегіс келген. Солтүстік бөлігі сай-жырлармен, құрғақ арналармен сәл тілімденген. Оңтүстік-шығысынан жазда кеуіп қалатын бірнеше шағын сауда бастау алады. Олар Шу өзенінің орта ағысына келіп құяды. Сарыой үстіртінің батысынан жазда кеуіп қалатын біршама ұзын Қаратал өзені ағып өтеді.

Өсімдігі
--------

Жер бедеріне шөлге тән жусан, сарықау, күйреуік, баялыш, теріскен, ши, т.б. сораң шөптер өседі. Үстірт қысқы мал жайылымы саналады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Тараз энциклопедиясы
**Саумалдық тұқымдасы**
-----------------------

### Кездесетін аймақтары

Саумалдық тұқымдасы ( Oxalidaceae)- қос жарнақты өсімдіктер класының бір тобы. Әдетте ет-женді, тамыртүйнекті не баданалы шөптесін, кейде шала бұта немесе кейде бұта не аласа ағаш түрінде кздесетін өсідіктер. Гүлді жеке-жеке не топтанып орналасқан, аталығы 10, аналығы 5, туысқа жататын 900-ден астам түрі тропик пен субтропикте, әсіресе Оңтүстік Африка және Мексикада кең таралған. КСРО-да 1 ғана туысқа жататын 6 түрі кездеседі. Бұдан Қазақстанда 3 түрі Қызылқұмда, Қостанай маңында бау-бақшаларда, арық және өзен бойларында, егістікте арам шөп ретінде, Алтайда қылқан жапырақты орман арасында өседі. 
[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы. Алматы қаласы,1977 ж. 10-том, Самал Жел-Тегене. 60-бет
**Саумалкөл** — Қарағанды облысы Қарқаралы ауданының солтүстік батыс бөлігінде, Саумалкөл темір жол станциясынан 10 км жерде, Қарағанды тауының етегін ала теңіз деңгейінен 632, 2 м биіктікте орналасқан көл.

Гидрографикасы
--------------

Ауданы 13,2 км2, ұзындығы 5,2 км, ең терең жері 1,5 м. Жағалауының ұзындығы 16,8 км су жиналатын ауданы 307 км2. Көктемде еріген қар және жер асты сулары мен қоректенеді. Көлдің солтүстік батыс бөлігіне Қарағанды тауынан ағатын екі бұлақ (ұзындығы 23 және 10 км) құяды. Суының көлемі 13 млн м3 - тен асады. Суы тұзды, кермек. Түбі лайлы, лайында күкіртті сутегінің иісі бар.

Жағалау сипаты
--------------

Көлдің оңтүстік жағасы түйетайлы, солтүстігі жарлауытты (биіктігі 15 м) келеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5
Көшеге орыс композиторы Модест Петрович Мусоргскийдің есімі 1955 жылы берілген.

Мусоргский Модест Петрович (1839-1881) Псков губерниясында Карево елді мекенінде дүниеге келген. Ол - «Борис Годунов» және «Хованщина» музыкалық драмаларының, «Сорочинская ярмарка»,«Женитьба» операларының авторы.

Көше Жетісу ауданында орналасқан. Сүйінбай даңғылынан басталып, Севастополь көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Хамиди, Бәйішев|Бәйішов, Жангелдин, Гастелло көшелерін қиып өтеді.

Көшенің ұзындығы - 1050 метр.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алматы көшелері. Анықтамалық энциклопедия. – Алматы: "ИП Волошин" баспасы, 2009. ISBN 978-601-7157-18-0
**Электрлік өзара әрекет**: электрленген денелердің арасында болады.Жүнге үйкелген янтарь таяқшасы жеңіл заттарды тарту қабілетіне ие болатынын сендер білесіңдер.Мұндай қасиет басқа денелерде де бар.

Бұл өте жақсы изолятор болып саналатын заттарда байқалады.Мысалы, егер сен пластмассадан жасалған тарақты немесе қаламсапты құрғақ шашқа үйкесең, онда олар ұсақ қағаз қиқымдарын тартады.Ал егер үрленген шарды нейлон материалына үйкесең, онда ол қабырғаға немесе төбеге *жабысып* қалады.Нейлоннан жасалған киімді шешкенде, тысырды естисің және қараңғы бөлмеде ұшқынды көресің.Осындай құбылыстардың барлығы да дененің электрлену белгісін көрсетеді.Әдетте, мұндай денелер туралы: "Олар элекртленген және оларда электр("электрон" - янтарь) зарядтары бар" деп атайды.Янтарь грек тілінен аударғанда - "электрон" дегенді білдіреді.

Дереккөздер
-----------

Физика: Жалпы білім беретін мектептің қоғамдық-гуманитарлық бағытындағы 11-сыныбына арналған оқулық.Р.Башарұлы, Г.Байжасарова, У.Тоқбергенова.
*Басқа мағыналар үшін Саумалкөл деген бетті қараңыз.*
**Саумалкөл** – Есіл алабындағы ағынсыз көл.

Географиялық орны
-----------------

Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданы жерінде өзімен аттас ауылдың шығысын бойлай орналасқан.

Гидрографикасы
--------------

Теңіз деңгейінен 277,5 м биіктікте. Аумағы 24,3 км2, ұзындығы 8,2 км, енді жері 4,5 км, жағалау бойының ұзындығы 22,3 км, орташа тереңдігі 4,1 м. Көлдің солтүстігі жəне батысы адырлы, аласа төбешікті, шығысы жазық, түйетайлы. Көл атырабының басым бөлігі егістікке жыртылған. Біраз жерінде ағаш, оңтүстік жағалауында 40–70 м-дей қамыс өседі. Түбі тегіс, көлге шағын 4 өзен құяды. Суы ішуге жарамсыз, минералдылығы жоғары. Көлден балық ауланады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан табиғаты: Энциклопедия / Бас ред. Б. Ө. Жақып. — Алматы: «Қазақ энциклопедиясы» ЖШС, 2011. Т. З. — 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т. З.), ISBN 9965-893-19-5
**Темирхан Момбекұлы** - 1953 жылы 27 желтоқсанда Түркістан облысының Мақтаарал ауданында дүниеге келген. 1976 жылы Қазақ Ұлттық Университетінің журналистика факультетін бітірген. Оңтүстік Қазақстан облысы, «Мақтаарал» аудандық газетінде бөлім меңгерушісі, Алматы облысы, Талғар аудандық «Алатау жүлдызы» газетінде аудармашы, «Мектеп» баспасында, Қазақ теледидарында редактор болып істеген. Қазір Қазақ радиосында редактор-жүргізуші.

Еңбектері
---------

«Қуанышы көп күндер» (А. «Жалын», 1981), «Күміс велосипед» (А. «Мектеп», 1982), «Әдемі қыздың жігіті» (А. «Жалын», 1983), «Ғашықтық жөні бір басқа» (А.»Жалын», 1988) сынды әңгіме, повесть жинақтарының, «Тағдыр» (А. 2000), «Қасиетіңнен айналайын», (А.»Айкос», 2001), «Алысқа үзатылған қыз», «Сырлы әлем», «Қойын дәптер», «Қасиетті Қазақ Жері», «Қазақтар» сияқты публицистикалық, прозалық кітаптар мен «Босқындар», «ҚұсшыҚаражон», «Қызыл мая» радиопьесаларының авторы.
«Талқы» әңгімесі үшін 1992 жылы «Қазақ әдебиеті» газетінің лауреаты болған.
1995 жылы Ұлтжандылық, Желтоқсан тақырыптарындағы хабарларға өз қаржысымен бірінші рет Қайрат Рысқұлбеков атындағы конкурс ұйымдастырған. Қазақ радиосындағы «Жайдарман», «Бастаңғы», «Дәнекер», «Әлқисса», «Ақ тілек», «Қара шаңырақ», «Отырар кітап ханасы», «Қойын дәптер», «Алтын арқау», «Сырласу», «Қасиетті Қазақ Жері», «Ел суреттері» хабарларының авторы. «Қаламгер» бағдарламасын ұзақ жылдардан бері жүргізіп келеді. Ол елімізді велосипедпен аралаушы ең алғашқы жазушы, саяхатшы.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл
**Филип Джон Невилл** (ағылш. *Philip John Neville*; 21 қаңтар 1977 жыл, Бери, Үлкен Манчестер, Англия) — англиялық футболшы, жартылай қорғаушы (қорғаныс шебінде де ойнайған), футбол жаттықтырушысы, Гари Невиллдің туған інісі.

Карьерасы
---------

1994-2005 жылдары "Манчестер Юнайтедте" ағасы Гаримен бірге доп тепті. Осы аралықта 400-ге жуық ресми ойын өткізді. 

2005 жылы "Эвертонға" ауысты. Жаңа клубындағы тұңғыш ойынын "Манчестер Юнайтедке" қарсы өткізді. Бір жылдан соң "Эвертонның" капитаны боп тағайындалды. 

2013 жылы клубпен келісім шарт уақыты біткен соң карьерасын аяқтады.

Кейін біраз уақыт "Манчестер Юнайтедтің" бапкерлер штабында қызмет жасады. 2015 жылы ағасы Гаримен бірге "Валенсияның" бапкер ассистенті болды, ұзамай ол жерден босады. 2018 жылы Англия қыздар футбол құрамасының бапкері боп тағайындалды.

Ұлттық құрама сапында 1996, 2000, 2004 жылғы Еуропа чемпионаттарына барды.

Жетістіктері
------------

### Манчестер Юнайтед

* Англия чемпионы (6): 1995/96, 1996/97, 1998/99, 1999/2000, 2000/01, 2002/03
* Англия кубогы (3): 1996, 1999, 2004
* Англия суперкубогы (3): 1996, 1997, 2003
* УЕФА Чемпиондар Лигасы: 1999
* Құрлықаралық кубок: 1999

### Англия

* Еуропа чемпионатының қола жүлдегері: 1996

Дереккөздер
-----------

1. ↑

Сілтемелер
----------

* Профилі
**«Тағандар ұшып келді»** — орыс суретшісі Алексей Саврасовтың (1830—1897) 1871 жылы жасалған хрестоматиялық пейзажы. Мемлекеттік Третьяков галереясында сақталған. Өлшемі — 62 × 48,5 см.

Бұл жұмыс Саврасовтың ең танымал туындысы болып есептелінеді, ал оның пайда болуы «орыс пейзаж кескіндемесінің дамуындағы маңызды кезең» ретінде қарастырылады.

Саврасов бұл жұмысын 1871 жылдың наурыз айында бастаған еді. Болашақ картинаға натуралық этюдтер суретшінің Костром губерниясына сапары барысында, Молвитино селосында (қазіргі Костром облысының Сусанино кенті) салынған еді. Картинада салынған храм кейпі XVII ғасыр соңында салынған Воскресен шіркеуі болып табылады. Суретші жұмыс жасаған орын оның картинаның сол жақ төменгі бұрышына жазған сөздерінен білінеді: «1871. Молвитино с. А. Саврасовъ». Саврасов шығармашылығының кейбір зерттеушілері суреттің бірінші нұсқалары мен этюдтері суретшінің Костром губерниясына барарына дейін Ярославль мен оның маңайларында салынған болуы мүмкін деп пайымдайды. Молвитино селосынан қайтқанннан кейін Ярославлде жұмысын жалғастырды, содан кейін мамыр айында келген Мәскеуде композицияны аяқтады. Суретші туындысын «Міне тағандар ұшып келді» деп атаған болатын. 1871 жылдың жазында Павел Третьяков картинаны Саврасовтан сатып алған еді.

Суретші Исаак Левитан «Тағандар ұшып келді» картинасын Саврасов шығармашылығында ең үздік туындыларының бірі деп санады. Сырттан көрінетін қарапайымдылығын ескере отырып, Левитан: «сіз бұл қарапайымдылық артында бұның барлығы жүрегіне жақын және қымбат көрінетін жұмсақ, жақсы суретші жанын сезінесіз …». Өнертанушы Алексей Фёдоров-Давыдов «Тағандар ұшып келді» картинасын көрнекті өнер туындысы деп танып, «бұл картинаның көркемөнердегі ғана емес, жылпы мәдениеттегі мағызы бар» деп атап өткен. Сыншы және музыкатанушы Борис Асафьев бұл картинаны «орыс пейзажы саласының көркем жаңаруының озық символы» деп атап, және Саврасов бұл туындысымен «Көктем мен көктемнің жаңа сезімін» ашқанын жазған.

Әдебиеттер
----------

* Асафьев Б. В. Избранные труды. — М.: Издательство Академии наук СССР, 1955. — Т. 4: Избранные работы о русской музыкальной культуре и зарубежной музыке.
* Бенуа А. Н. История русской живописи в XIX веке. — М.: Республика, 1995. — 448 с. — ISBN 5-250-02524-2.
* Гомберг-Вержбинская Э. П. Передвижники. — Л.: Искусство, 1970. — 236 с.
* Горина Т. Н. Алексей Кондратьевич Саврасов. — М.: Советский художник, 1965. — 56 с.
* Добровольский О. М. Саврасов. — М.: Терра — Книжный клуб, 2001. — 304 с. — (Мастера). — ISBN 5-300-02986-6.
* Королёва С. Алексей Кондратьевич Саврасов. — М.: Директ-Медиа и Комсомольская правда, 2010. — 48 с. — (Великие художники, том 22). — ISBN 978-5-87107-195-3.
* Мальцева Ф. С. Алексей Кондратьевич Саврасов. — Л.: Художник РСФСР, 1989. — 192 с. — (Русские живописцы XIX века). — ISBN 5-7370-0175-X.
**Филаде́льфия** (ағылш. *Philadelphia*) — АҚШ-ндағы ескі қалаларының бірі.Елдің халық саны бойынша 6-шы қаласы,Пенсильвания штаты бойынша ең үлкен қала-1 526 006 адам.Маңындағы елді мекендермен бірге халық саны 6-миллионаға жуық агломерация құрайды.Делавер өзенінің бойында орналасқан..

Тарихы
------

Қала 1682 жылы құрылған.Негізін қалушы-Уильям Пенн.Дәл бұл қалада 1776 жылы он үш Солтүстік-Америка штаттарының АҚШ тәуелсіздігінің декларациясын қабылдады.1871 жылы, тәуелсіздік үшін соғыста "біріккен колониялар" астанасы болған.1790-1800 жылдары Америка Құрама Штаттарының алғаш астанасы және Солтүстік Америкадағы ең үлкен қаласы болған.

Экономика және халық
--------------------

Филадельфия — Американың ең өнеркәсіптік, қаржылық және мәдениет орталықтарының бірі.Қаланың басты ескерткіштерінің бірі-әлемдегі ең әйгілі жоғары оқу орындарының бірі-Пенсильвания Университеті.АҚШ-ның көпұлтты қалаларының бірі-мұнда итальяндықтар, ирландықтар, азиаттар, афроамерикандықтар және Шығыс Еуропа халықтарының өкілдері бір-бірімен тату-тәтті өмір сүруде.

Галерея
-------

* Қала орталығына көрінісҚала орталығына көрініс
* Түнгі көрінісТүнгі көрініс
* Тәуелсіздік сарайыТәуелсіздік сарайы
* Пенсильвания университетіПенсильвания университеті

  

Бауырлас қалалар
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| * Қытай Тяньцзинь, ҚХР
* Израиль Тель-Авив, Израиль
* Польша Торунь, Польша
* Ресей Төменгі Новгород, РФ
* Жапония Кобе, Жапония
 | * Франция Экс-ан-Прованс, Франция
* Франция Лион, Франция
* Италия Абруццо, Италия
* Италия Флоренция, Италия
* Корея Инчхон, Корея
 |

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Филадельфия (город в США) Мұрағатталған 14 мамырдың 2014 жылы.
**Агрессивтік мінез-құлық**-(лат.aggressio- қаз.шабуыл жасау)- адам әрекетінің ерекше формасы,мұндай мінез құлық субъекттің нұқсан келтіру мақсатымен өзінен басқа адамға немесе адамдар тобына өз артықшылығын білдіріп, қыр көрсетуі немесе күш қолдануға тырысуымен сипатталады. Агрессивтік мінез-құлық қарқындылығы мен пайда болу дәрежесі бойынша : жеккөрушілік, жақтырмаушылықтан - тіл тигізуге ("вербалдық агрессия") және дөрекі түрде күш қолдануға ("физикалық агрессия") дейін түрленеді. Әллеуметтік психологиялық тұрғыдан келгенде: жекелеген адамдардың агрессивті мінез-құлықтары жиынтығының, бұқаралық сипаттағы құбылық ұғымының шеңберіндегі тұлғаралық агрессияның топтық агрессияға айналуының мәні бар.

Дереккөздер
-----------

1."Қазақ энциклопедиясы", Алматы, 2011
**Фиксиктер** — Эдуард Успенскийдің "Гарантийные человечки" атты повесті негізінде құрылған анимациялық мультсериал.  

Мультфильм "Аэроплан" студиясымен құрылған. Бұл мультфильмді құру жөніндегі идея Александр Татарскийге тиесілі.

Сюжеті
------

Мультфильм қазіргі заманның технологияларының ішінде тұратын және оларды жөндеп тұратын фиксиктер отбасылары - кішкентай адамдар туралы. Фиксиктердің өздері бар жоғы - 9: Папус, Мася, олардың балалары Симка және Нолик, бүкіл фиксиктердің атасы Дедус, және де Симканың сыныптастары - Файер (Fire - ағылш. От), Игрек, Шпуля және Верта. Мультфильмде тағы ДимДимыч атты кейіпкер бар. Ол - сегіз жасар бала, фиксиктер ДимДимычтың үйінде Кусачка атты итпен және Жучок атты өрмекшімен тұрады. Өрмекші фиксиктер үшін үй жануары, ал Кусачка - олардың қас жауы. Фиксиктерді көре қалса, бірден шап беріп, арттарынан қуалайды.  

Мультфильмнің 2-маусымында жаңа кейіпкерлер пайда болады - Гений Евгеньевич Чудаков және Лизенька. "Мультфильмде ғалымның және жаңа оқиға орнының пайда болуы біздің мүмкіндіктерімізді арттырды. Бастысы, енді біз баланың көмегімен және кәдімгі пәтердің ішінде жеткізе алмайтын тақырыптарды қозғай аламыз. Мысалы, енді біз кезекті серияларымыз ретінде "Огнетушитель", "Подушка безопасности", "Экотестер", "Провода" сияқты шығарылымдарды жүзеге асыратын боламыз. Бұның барлығы "Фиксиктер" мультсериалының әмбебап болуына және ата-аналарға балаларынан күн сайын сұрайтын "Неге?" деген сұрақтары жауап тауып беруіне ықпалын тигізеді.", - Георгий Васильев, "Фиксиктер" мультфильмінің продюссері.  

Фиксиктер үшін ең маңызды нәрсе - ол маскировка. ДимДимыч - олардың досы болғанымен, онымен араласып жүргенімен, олар ешқашан да адамның көзіне түспеуі қажет. Өйткені Олардый ойлары бойынша, адамдар Фиксиктерді тауып алса, оларға әртүрлі тәжірибелер жүргізіп, оларды қинап, тор ішінде ұстауы мүмкін. Адамдардың көздеріне түспеу үшін маскировканың ерекше түрін қолданады - кәдімгі бұрандаларға айналады. Бұл фиксиктердің табиғат жаратылысы. Адамдар жай көзбен, тіпті, арнайы құралдың көмегімен кәдімгі бұрандадан бұрандаға айналған фиксиктерді ажырата алмайды. Бірақ, сонда да, Фиксиктер ДимДимычпен жақсы араласады - ойнап, күліп, бір-бірлеріне қамқор болады.  

Адамдарда мектеп, университет болса, фиксиктерде де олар бар. Қазіргі кезде фиксик-балалардың барлығы Профессор-Чудаковтың зертханасында оқиды. Яғни, олардың мектептері зертханада орналасқан. Бұл оларға өте ыңғайлы - зертханаға күн сайын сынамаға жаңа технологиялар, техникалар жіберіледі. Фиксиктер мектепте бүкіл техникалармен танысып, оларды жөндеуге үйренулері қажет. Ал лабораторияға жіберілетін сынамалар олар үшін дәлме-дәл. Фиксик-оқушыларға Дедус сабақ береді. Өйткені ол ең үлкені әрі тәжірибесі көп фиксик. Фиксиктер осылай қызықты оқиғаларын, күндерін өткізіп жүреді.

Дереккөздер
-----------

Фиксиктердің ресми сайты
**Майдан Айтмағамбетұлы Әбішев** (1943 жылы туған) - социология ғылымдарының докторы, Қазақтың аграрлық университетінің әлеуметгік-гуманитарлық пәңдер кафедрасының меңгерушісі. 1965 жылы әл-Фараби атыңдағы Қазақтың Ұлттық университетінің химия факультетін бітірді. 2003 жылы "Халықаралық "Семей Невада" қозғалысы әлеуметтік институт ретінде" атты тақырыпта әлеуметтану ғылымы бағытыңда докторлық диссертация қорғады. Әбішев "Семей-Невада" халықаралық антиядролық қозғалысының қызметі мәселелерін талдайды. Оның еңбектері "Семей-Невада" халықаралық антиядролық қозғалысының қалыптасуының негізгі кезеңдеріне, оның әлеуметтік институт ретінде сипаттамасына, ядролық апат аймағындағы тұрғындарды реабилитация жасаудың ғылыми концепциясын жасауға, апат аймағының экологиялық және демографиялық дамуының жаңа бағдарламаларына арналған. Жапониядағы, Ресейдегі, Италиядағы халықаралық Симпозиумдардың қатысушысы. Қазақстан социологтары Ассоциациясының мүшесі. 100-ден астам ғылыми еңбектердің, 2 монографияның авторы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Биекенов К. Садырова М. Әлеуметтанудың түсіндірме сөздігі. — Алматы: Сөздік-Словарь, 2007. — 344 бет. ISBN 9965-822-10-7
**Майда Масхапқызы Түсіпбеков** (1949 жылы туған), патологиялық анатомия және клиникалық патоморфология саласындағы маман, медицина ғылым докторы (1998), профессор (1999). Карағанды мемлекеттік медицина институтын бітірген(1973). 1973-74 жылы Теміртау қаласы №1 калалық ауруханасында дөрігер-терапевті, 1974-1997 жылдары КарММИ патологиялық анатомия кафедра аға лаборант, ассистент, доцент. 1998-2000 жылдары Карағанды мемлекеттік медицина академиясының профессор және гистология кафедрасының патологиялык анатомия және жалпы патология курсының меңгерушісі, 2001 жылдан патологиялык анатомия және сотгык медицина кафедрасының менгерушісі. 170-тен астам ғылыми еңбектің, 1 монографияның авторы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5

*Бұл жаңа мақаланың бастамасы. Бұл мақаланы толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесуіңізді сұраймыз.*
**Шыңғысбаева Майра Мақашқызы** – 1961 жылдың 20 ақпанында Жамбыл облысындағы Мойынқұм ауданының Кеңес ауылында дүниеге келді. .

Жоғары білімі бар. 1995 жылы Т.Рыскұлов атындағыҚазЭУ-дың ғылыми-әдістемелік бөлімінде, 1997 жылдан бері "Экономика" баспасының баспа-редакция бөлімінде редактор, кейіннен бөлім меңгерушісі болып бүгінгі күнге дейін қызмет етіп келеді. Ол "ҚазЭУ хабаршысы" атты журналдың шығуына, халықаралық ғылыми тәжірибелік конференциялардың өтуі не, ғылыми еңбектердің жинақ боп шығуына жауап береді. Майра Мақашқызы өзінің еңбегі мен экономика кадрларын даярлау ісіне қосқан улесі үшін Құрмет грамотасымен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері. Анықтамалық. Алматы, "Білім баспасы". 2005 ж. - 576 бет. ISBN 9965-09-134-X
**Лорен Луис Шарки**(Sharkey)(06.08.1898-13.05.1967) - Австралия және халықаралық жұмысшы қозғалысының қайраткері. 1924 жылы Австралия Коммунистік партиясына (АКП) кірді. 1928 жылдан АКП ОК- нің, 1930 жылдан АКП ОК Саяси комитетінің (Саяси бюро) мүшесі. 1930 - 48 жылдары АКП ОК председателі, 1948 - 65 жылдары бас хатшысы, 1965 - 67 жылдары председателінің орынбасары. Шарки революциялық қызметі үшін бірнеше рет қуғынға ұшырады. 1935 жылы Коминтерннің 7 - конгресіне қатысты. Коминтерн Аткомының мүшелігіне кандидат болып сайланды. Шарки АКП - нің делегацияларын басқарып, Мәскеуде өткен Коммунистік және жұмысшы партияларының халықаралық кеңестеріне (1957,1960) қатысты.

Қолданылған әдебиет
-------------------

* Қазақ Совет энциклопедиясы, 1978 жыл, Алматы,12 том, 186 бет
**Аграфия** (грек. a — қаз. болымсыздық қосымшасы және *grako* — жазаліын)— сойлеудің әртүрлі жағдайында пайда болатын жазудың бұзылуы не жазу қабілетін толық жоғалтудан немесе сөздерді өрескел бүрмалаудан, буындар мен әріптерді тастап кетуден, әріптер мен буындарды сөз етіп қосуға қабілетсіздіктен, т.б. көрінеді. Аграфия балаларда мидың органикалық жете дамымауымен байланысты тілінің жалпы дамуы кенжелеп қалуының бір көрінісі; нашар естудің немесе саңыраулықтың салдарынан сөздерді дыбыстық талдаудағы кінәраттармен байланысты сойлеудің бұзылуынан корінуі мүмкін. Аграфия ми сырқатына байланысты сөйлеудің түрлі бұзылулары салдарынан пайда болатын жазу қабілетінен айырылуы деп те айтады. Аграфия жазу қабілетінен толық айырылу немесе сөздерді тұрпайы түрде бұрмалау, буындар мен әріпгерді тастап кету, әріптер мен буындарды сөзге біріктіре алмауда көрініс табады.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Жантану атауларының түсіндірме сөздігі. — Алматы: "Сөздік-Словарь", 2006. - 384 бет. ISBN 9965-409-98-6
Ақтөбе облыстық жасөспірімдер кітапханасы 1979 жылы құрылды. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2000 жылғы 16 ақпандағы 257 қаулысымен кітапханаға ақын Сағи Жиенбаев есімі берілді. 
Кітапхана оқу залы, Интернет залы, абонемент, өнер əдебиеттері, əдістеме-библиография, өңдеу, толықтыру бөлімдерінен тұрады. 
С.Жиенбаев атындағы облыстық жасөспірімдер кітапханасында 60 мыңнан астам кітап қоры, оның ішінде: Қазақстан тарихы, психология, мəдениеттану, құқық, экономика, атақты қазақ жəне шетел философтары жайлы кітаптар жəне көркем əдебиеттер, 200-ден аса газет, журналдар бар. 
Кітапхана қоры кітапхана ісін автоматтандыруға байланысты пайда болған дәстүрлі емес ақпарат тасымалдаушы көздер, видео-аудиокассета, компьютерлік əдебиеттер жəне электрондық катологтармен толықтырылуда. Оларды бүгінде оқырмандар электрондық католог арқылы пайдаланады. 
1989 жылы "Құрдастар" эстетикалық клубы құрылды. 
2003 жылдан "Кітапхана мəдени демалыс орталығы", 2006 жылдан "Кітапхана: мəдениет диалогы" бағдарламалары жұмыс жасайды. 
2008 жылы Интернет зал ашылды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Ақтөбе облысының мəдениеті мен өнері
Император Хуэйцзун 1082 жылдың 2 қарашасы мен 1135 жылдың маусым айы аралығында өмір сүрген. Қытайдағы Сун әулетінің ең әйгілі императорларының бірі және сегізінші императоры. Хуэйцзун өз сарайындағы көптеген суретшілерге қолдау көрсеткен. Оның сарайындағы 6000-ға жуық картина коллекциясы бар. Хуэйцзуннің өзі де суретші, каллиграф, музыкант болған адам. Өнерге деген құмарлық оның мемлекеттік істерге немқұрайлық қарауына әсер етіп, мұның соңы үлкен апатқа алып келді: империя өзінің ослтүстік иелігіненайырлды, әлемнің ең әйгілі астаналарының бірі – Кайфэн талантаражға түсті. Хуэйцзун көркемсурет өнерінің, көркем жазудың, каллиграфияның және ежелгі қытай дәуірі антиквариатының үлкен коллекциясы жиналды. Өзі өлең жазып, каллиграфия өнерінде үздік стиль қалыптастырған құралпаз суретші ретінде танылды. Сондай-ақ сәулетшілік саласы мен бақтың дизайны деген қызығушылығы артып, медицина және даосизм бағытында трактат жазды. Ол мәдени лидер болған адам.

Дереккөздер
-----------

1100қызықты деректер.
Калыбай Салтанат (талқ) 21:08, 2014 ж. сәуірдің 19 (ALMT)
**Хью Дэнси** (ағылш. *Hugh Dancy*; 19 маусым, 1975 жыл) — британиялық актер.

Өмірбаяны
---------

Хью Дэнси 1975 жылдың 19 маусымында Ұлыбританияның Стоук-он-Трент атты қалада дүние есігін ашады. Оңың әкесі, Джонатан Дэнси, британиялық философ және танымал ғалым болған. Ал анасы, Сара, баспагер болып жұмыс жасаған. Хьюдың ағасы мен апайы бар. Ағасы Джек туристтік фирмада, ал апайы Кейт - Save the Children ұйымында істеген. Дэнси Винчестер-колледжін және Оксфорд университетінің Санкт-Питер колледжін бітіріп, 18 жасында Шекспирдің «Двенадцатая ночь» пьесасында түседі. 1999 жылы Cold Feet сериалында Дэнни кейіпкерінің рөлін иеленеді. 2007 жылы «Journey’s End» атты қойылымда басты рөлді ойнайды. 2009 жылы «Адам» фильмінде Асперг синдромымен ауратын Адамның рөліне ие болады. Сол жылы Айла Фишермен бірге «Шопоголик» фильмінде түседі.

Жеке өмірі
----------

Хью «Вечер» фильмінің түсірілімінде Клэр Дэйнспен танысып, екеуі бірден кездесе бастайды. 2009 жылдың қыркүйегінде екеуі Францияда некеге отырады. 2012 жылдың 17 желтоқсанында олардың Сайрус Майкл Кристофер Дэнси атты ұлдары дүниеге келеді. Бұған дейін, Дэнси Энни Моррис атты белгілі суретшімен кездескен.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Хью Дэнси
Секундына 300 мың километр жылдамдықпен қозғалатын электромагниттік сәулелену бізді айнала қоршап жатыр. Ол тіпті ғарыштық вакуумда да бар, өйткені ол таралуға орта талғамайды.

Электромагниттік сәулеленудің жылдамдығы = 3x108м/с. Бұл – жарық жылдамдығы

Оның сәулелену ошағындағы электрондар қозғалысынан пайда болатын энергиясы электр және магнит өрісі ретінде тарайды.

Бұл өрістер бір-біріне перпендикуляр тербеліп, көлденең толқын бойымен қозғалады, яғни олар қозғалыс бағытына перпендикуляр.

Толқын ұзындығының диапазоны өте үлкен. Ол атом өлшемінен басталып, мыңдаған километрге дейін жетеді.

Бұл электромагниттік спектр деп аталады.

Электромагниттік спектр
-----------------------

Спектрдегі толқындар өздерінің толқын ұзындықтарымен немесе жиіліктерімен, яғни, бір секундтағы толқын санымен сипатталады.

Ең ұзыннан ең қысқасына дейінгі қатар мынадай: радиотолқындар, микротолқындар, инфрақызыл сәулелер, көрінетін жарық, ультракүлгін сәулелер, рентген сәулелері және гамма сәулелер.

Жұлдыз, Күн сияқты электромагниттік сәулеленудің табиғи көздері де бар.

Микротолқын мен радиотолқын секілді, сәулеленуді өткізетін көптеген жасанды көздер де жасалып, жетілдірілді.

Электромагниттік сәулеленуден пайда болған энергияны көп мақсатта қолдануға болады.

Толқын ұзындығы қысқарған сайын, жиілік те толқын тасымалдайтын энергия мөлшерімен қатар өседі.

Жоғары жиілікті ультракүлгін, рентген және гамма сәулелері атом не молекуладан электрондарды босата алатындай белсенді болады.

Бұл иондалу деп аталады. Атомдар зарядталған иондарға айналып, әртүрлі қасиеттерге ие болуы мүмкін.

Табиғи және техногенді көздерден бастау алатын электромагниттік сәулеленудің тіршілік үшін маңызы зор.

Электромагниттік сәулелердің электромагниттік спектріндегі алатын шегі өте үлкен. Бұл сәулелер қайдан келеді және оның жиіліктері мен толқын ұзындықтары қалай өзгереді?
Маңызды деректер

Электромагниттік сәулелер біздің айналамызды қоршап тұрады және оның қуаты қатты өзгереді.
Электромагниттік сәулелену электромагниттік спектрде өлшенеді.
Табиғи және жасанды электромагниттік сәулелер болады.
Ол бізге пайдалы, зиянсыз немесе қауіпті де болуы мүмкін.

Дереккөздер:
------------

 Мұрағатталған 18 ақпанның 2015 жылы.
Электродтық потенциал- электрод пен онымен байлансықан электролиттің(көбіне метал мен электролит ерітіндісі арасында) электрлік потенциалдарының айырымы.
Электродтық потенциал зарядталған бөлшектердің фазалардың бөлу шекарасынан өткізу, иондардың арнайы адсорбциясы, полярлы молекулалар бар болғанда-олардың ориентациялық адсорбциясы әсерінен пайда болады. Электродты птенциал мөлшері теңсіздік жағдайында байланысушы фазалардың құрамы, қасиеттерімен қатар, фазалардың бөлу шекарасныдағы электродтық реакциялардың кинетикалық заңдылықтарына байланысты. 

Электрод/ерітінді бөлу шекарасындағы потенциалдардың теңгерілген қарғу мәні тек электродтық реакцияның ерекшеліктеріне байланысты және электрод қасиеттері мен ондағы белсенді заттардың адсорбциясына байланысты емес.

Екі түрлі фазадағы нуктелердің абсолютті айырмасын тәжірибе немесе теориялық тұрғыдан өлшеу мүмкін емес.

Потенциалдарды өлшеу
Әдетте жай электродты потенциалдар атанатын салыстырмалы электрдтық потенциалдардың практикалық маңызы бар. Мысалы, кәдімгі сутектікі-оның электродтық потенциалы шартты түрде нөл саналады(сулы жүйелер үшін).

  

  

Қайнар көз:

* **ru.wikipedia.org**
**Ақбауыр металлинелла** (Metallinella leucogastra F. Mor.) — араның саны азайып бара жатқан, сирек кездесетін түрі. Ортаазиялық жергілікті түр. Қазақстанның оңтүстік-шығысынан табылған.Тау етегі мен белдеуінде, сонымен қатар, өзен аңғарларында тіршілік етеді. Мамырдың ортасынан бастап, шілде бойы ұшады. Helix coconix Credl сабағында ұялағаны белгілі. Жасанды ұяларда, яғни терек кесіндісінің бұрғымен тесіп жасалынған қуыстарында ұялайды. Саны адам әрекетінің әсерінен (малды шектен тыс бағу, мелиттофильді және рудеральді өсімдіктерді құрту) азайып отыр. Түрді сақтап қалу үшін малды шектен тыс бағуды тоқтату, қорықтар мен шағын қорықшалар ұйымдастыру қажет. Түрді жасанды ұяларда өсіру жүргізілді және жетістіктерге қол жеткіздік. Түрді жоңышқаны тозаңдандыру үшін қолдануға болады.

Дереккөздер
-----------

«Ғажайып омыртқасыздар, Қазақстан Қызыл кітабы беттерінен» И. Д. Митяев, Р. В. Ященко, В. Л. Казенас, Алматы 2005
**Ломоносов атындағы көше** - Көшеге орыстың әмбебап ғалымы: тарихшы, шешендіктанушы, ағартушы, ақын, Петербор Ғылым академиясының академигі, Мәскеу университетінің (қазіргі М.Ломоносов атындағы Мәскеу мемлекеттік университеті) негізін қалаған қайраткер Михаил Васильевич Ломоносовтың есімі (1955 жылы) берілген.Михаил Васильевич Ломоносовтың (1711-1765) Денисовка деревнясында (қазіргі Ломоносов) дүниеге келген.

Орналасқан жер
--------------

Көше Жетісу ауданында орналасқан. Уссурийский көшесінен басталып, Сейфуллин даңғылына дейін созылып жатыр.

* Көшенін ұзындығы - 1080 метр.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алматы көшелері. Анықтамалық энциклопедия. – Алматы: "ИП Волошин" баспасы, 2009. ISBN 978-601-7157-18-0
**Ломоносов темір кен орны** - Қостанай облысының Рудный қаласынан солтүстік-батысқа қарай 20 км жерде ашылған (1949).

Геологиялық құрылымы
--------------------

Кен орнының геологиялық құрылысы сарыбай, соколов, андреев свиталарының шөгінді-жанартаулық жыныстарынан тұрады. Тау жыныстары көптеген өзгерістерге ұшырап, гранатты, пироксенді және гранат-пироксенді скарндарға айналып, түрі өзгеріп отырады.

Жатыс сипаты
------------

Кен орыны екі телімнен — Солтүстік-батыс және Орталық телімнен тұрады. Солтүстік-батыс бөлігінің кендері әктастар мен жанартаутекті-шөгінді қабаттар жапсарындағы пироксен-гранатты скарндар арасында орналасқан. Олардың ұзындығы 1200 м-ге және құлау бағыты 1600 м-ге созылған, қалыңдығы 303 м. Кен денелері бірнеше қабаттар түзеді. Орталық бөлігінің кендері андезитті порфириттер мен интрузивті жыныстар арасында орналасқан. Оның ұзындығы 600-900 м.

Минералдары
-----------

Негізгі кенді минералы — магнетит, қосымшалары — пирит, гематит, сфалерит, халькопирит, галенит, ал сидерит, ильменит сирек кездеседі. Темір кенінің қоры 117 млн. т, орташа мөлшері 35,8% Ломоносов темір кен орны қорының мөлшері жөнінен орташа кендер қатарына жатады. [1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
**Буратино тәсілі** - магнитофон таспасын жылдам немесе баяу айналдыру арқылы техникалық ақаулықты тиімді көркем тәсілге айналдыру туралы жаңалық..Бұл тәсілді бейнелеуші құрал ретінде ашқан режиссер– Роза Иоффе.

Тәсіл "Алтын кілт немесе Буратиноның басынан кешкендері" атты балаларға арналған радиоспектакльде алғаш рет қолданылған. Осы аталған тәсілдің көмегімен ағаш адамның құлаққа жағымды сөздері, Қарабастың жуан дауыспен айтылған сөздері, қуыршақ артістердің жіңішке дауыстары, дуэттер, квартеттер құрылған. Ең бастысы - мұның бәрі бір ғана актердің дауысын әр қырынан құбылтудың жемісі еді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   "Қазақ телевизиясы", Энциклопедия, "ҚазАқпарат" Алматы, 2009 1-т, ISBN 978-601-03-0070-5
Микрографта Васкулит жағдайында (полиангиит пен эозинофильді грануломатоз) көрінген (аса қызғылт) фибриноидты некроз (үлкен қантамырлар, оң жақта). H&E дақтары.
**Фибриноидты некроз** (ағылш. *Fibrinoid necrosis*, гр. *nekros* — өлі, шірік, өлі еттену) - қайтымсыз, басқарылмайтын жасуша өлімінің ерекше түрі болып, ол қан тамыр жақтауларына антигендер мен антиденелер кешені фибринмен бірге шөккенде пайда болады. Ол иммун-жетектеуіш (immune-mediated) васкулиттерде жиі кездеседі, олар III типтегі гиперсезімталдықтың нәтижесі болып табылады. Гематоксилинмен және эозинмен боялған кезде олар жарқын эозинофильді және дақтармен көрінеді.

Ауру
----

Фибриноидты некроз иммун-жетектеуіш васкулиттермен шектелмейді; көптеген патологиялық процестер фибриноидты некроз аймағын туғызуы мүмкін. Жүйелі қызылша эритематоздың ішінде дермаға (dermis) көбінесе терідегі ұсақ тамырлардың айналасына сұйықтық жиналуы мен қабынуы әсер етеді, ал ол айтарлықтай фибриноидты некрозды білдіруі мүмкін.

Дереккөздер
-----------

1. 1 2  Robbins and Cotran pathologic basis of disease — Ninth. —  Philadelphia, PA, 2014. — ISBN 9781455726134.
*Басқа мағыналар үшін Бурабай деген бетті қараңыз.*
«**Бурабай**» – Ақмола облысының Бурабай ауданындағы қымызбен емдейтін республикалық маңызы бар курорт. Щучинск қаласынан 20 км жерде, Бурабай көлінің жағасында орналасқан. 

  

Көкше тауы (абсолюттік биіктігі 947 м) солтүстіктен соғатын өкпек желге тосқауыл болады, оның баурайында қарағайлы, қайың аралас ормандар өскен. Ауаның орташа температурасы: қаңтарда –160С, шілдеде 190С; жауын-шашынның жылдық мөлшері 400 мм-дей. Бурабайда қымызбен емдейтін тұңғыш емхана 1910 ж. ашылған. Курорт 1920 жылдан жұмыс істей бастады. Қарағайлы орман ішінде екі санаторий (екеуі де «Бурабай» деп аталады) орналасқан: біреуінде ересек адамдар, екіншісінде балалар емделеді. Екеуі де жыл бойы жұмыс істейді. «Бурабайдағы» негізгі ем – қымыз, сондай-ақ климаттық факторлар (қарағайлы орман, шипалы таза ауа, сұлу табиғат) кеңінен пайдаланылады, физиотерапия тәсілдері, Балпашсордың тұзды балшығы, Майбалық көлінен тасылатын хлорлы-натрийлі-магнийлі минералдық су, т.б. қолданылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Энциклопедиясы
**Шұнақ** – Сарыарқаның оңтүстігіндегі тау.

Географиялық орны
-----------------

Қарағанды облысы Шет ауданы Мойынты темір жолы стансасынан батысқа қарай 35 км жерде орналасқан. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 30 км-ге созылып жатыр, ені 10 – 12 км, абсолюттік биіктігі 1111 м.

Жер бедері, геологиялық құрылымы
--------------------------------

Сай, шатқалдармен тілімделген бірнеше ұсақ шоқылардан тұрады. Бұлақтар (Тасбұлақ, Үйбұлақ) бар. Алтыуайт, Боялысай өзендері бастау алады. Девон жүйесінің төмендегі және орта бөлімдері жыныстарынан түзілген.

Өсімдігі
--------

Қоңыр топырақ жамылғысында жусан, сұлыбас, боз, бұта өскен. Жайылымдыққа және қыстауға пайдаланылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5
**Шұбарқұдық мұнай кен орны** – Ақтөбе облысы Темір ауданы Ақтөбе қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 179 км жерде, Шилі өзенінің жағасында орналасқан. Кен орны 1931 жылы ашылып, барлау-пайдалану жұмыстары 1937-1949 жылдары қатар жүргізілді.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Алғашқы мұнай 1931 жылы ядросы 325 м тереңде жатқан тұз күмбезінің солтүстік және оңтүстік қанаттарындағы пермь-триас шөгінділерінен алынған. Негізгі мұнай иірімдері төмендігі пермьнің кунгур ярусының тұз қат-қабаты бетіндегі жоғары пермь шөгінділерінде орналасқан шоғырда (жалпы қалыңдығы 120 м). Мұндағы шамалы цементтелген сазды-құмды мұнайлы қабаттың жалпы қалыңдығы 50-75 м.

Жатыс сипаты
------------

Линза пішіндес мұнайлы қабаттар солтүстік қанатта 305-425 м, оңтүстік қанатында 350-400 м тереңдікте. Өткізгіштігі баяу, мұнайлы қабаттардың кеуектілігі 0,12- 0,20%. Тұз бетіндегі қалың жоғарғы пермьдік тау жыныстары екі лықсу арқылы батыс, солтүстік, оңтүстік қанаттарға бөлінген.

Тығыздығы, құрамы
-----------------

Мұнайы метанды-нафтенді, тығыздығы 8,34-9,25 г/см3, 200°С-та бөлінетін жеңіл фракциялар мөлшері 6,5 – 16%; 64% шайыры, 0,55% күкірт, 1,5% парафин бар. Мұнай шығымы 6,6 m3 тәулік. Шағын кен орнына жатады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том
**Қызылеспе полиметалл кен орны** - Қарағанды облысындағы Мойынты темір жолы стансасының солтүстік-шығысында 45 км жерде. 1834-1918 жылдары шет елдік кәсіпорындар геологиялық қазу жұмыстарын жүргізген. Қызылеспе полиметалл кенінің геологиясы 1919-1950 жылдары зерттелген.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Кен алаңы кембрий-ордовиктің карбонатты, силурдың жанартаутекті-шөгінді және девонның жанартаутекті жыныстарынан құралған. Мұнда Қызылеспе массивіне жататын жоғары карбонның аляскит граниті, ірі денелі калий шпатты гранит, дайкалар бар. Олардың жапсарындағы скарндарда мырыш-қорғасын кентастары көптеп кездеседі.

Жатыс сипаты
------------

Кен орнындағы минералдану процесі темірлі, сирек металды және полиметалды кендер болып бөлінеді. Мұндағы тотығу белдемін қайтадан байыған және алғашқы сульфидтік белдем деп екіге бөлуге болады. Кен денесінің сульфидтермен алғашқы және одан кейінгі баю белдемдері жер бетінен төмен қарай 20-30 м тереңдікке кетеді. Мұнда карбонат, қорғасын, мырыш және мыс карбонаттары, лимонит, псиломелан, вульфенит, хризоколла, опал, халцедон кездеседі.

Минералдары, құрамы
-------------------

Кенді құрайтын басты минералдар - церуссит және смитсионит. Сульфидтермен қайта байыған белдемде халькозин, ковеллин, борнит, халькопирит бар. Алғашқы сульфидті кенді ұсақ (0,2 — 2 мм) және ірі (1 см) агрегатты галенит, сфалерит, пирит, халькопирит, арсенопирит, құлпырмалы кендер, аргентит, висмутин, станнин, тетраэдрит, касситерит құрайды. Ал, желі минералдары: кварц, кальцит, серицит, хлорит, аксинит. Кендегі қосалқы элементтер — күміс, кадмий, индий, висмут, қалайы, галлий, германий.[1][2]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5
2. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл, ISBN 5-89800-123-9, I том
**Жаңақала уезі** — 1922-1925 жылдары болған Қырғыз АСКР (1925 жылдан бастап — Қазақ) Бөкей губерниясының әкімшілік-аумақтық бірлігі.

Орталығы Новая Казанка ауылында болған Жаңақала уезі 1922 жылы 6 мамырда жойылған Қамыс-Самар және Нарын уездерінің аумағында құрылды. Бастапқыда уезде 13 көшпелі болыстар болды:

* Баржаптер
* Бекетай
* Бөрілі
* Жарқын
* Қоға
* Көкшоқы
* Қошқар
* Самар
* Сарыкөл
* Сарыөзен
* Толыбай
* Ұялы
* Шенді

1923 жылы 6 сәуірде болыстар саны 7-ге дейін қысқартылды:

* Ахмет. Орталығы — Бораншағыл мекені
* Бекетай. Орталығы — Қамысдала мекені
* Қамыс-Самар. Орталығы — Боланай мекені
* Меңдіхан. Орталығы — Ащысай мекені
* Нарын. Орталығы — Толыбай аяғы мекені
* Тұрдыкөл. Орталығы — Қожабексары
* Шолан. Орталығы — Мәмбет мекені. Теңіз уезінен алынған.

1924 жылы 13 наурызда Глиненск (орталығы — Глиненский ауылы) мен Кармановск (орталығы — Кармановский ауылы) болыстары Орал губерниясының Жымпиты уезінен Жаңақала уезіне ауыстырылды. Көп ұзамай Кармановск болысы Глиненскіге қосылып, орталығы Красный ауылына көшірілді.

1925 жылы 18 мамырда Жаңақала уезі таратылды. Оның аумағы Орал губерниясының Бөкей уезіне өтті.

Сілтеме
-------

* Қазақстан ӘАБ анықтамалығы (1920 ж. тамыз - 1936 ж. желтоқсан) — Алматы, 1959
Қаттама
**Қаттама** — нанның бір түрі. 

Май, жұмыртқа, сүт құйып, қатты етіп иленген қамырлы жұқалап жайып, жайманың бетіне май жағалы, оны қайта рулон етіп орап, пышақпен бірнешеге бөліп, әр бөлікті қайтадан жанды. Тәрелкенің үлкендігіндей жайылған нан қазанда қыздырылған майға пісіріледі. Сонда шелпек қатпар-қатпар болып өте дәмді болып ттіседі. Кейде мұндай қаттаманы қазанға май жағыл қарма тәрізді етіп пісіруге де болады. 1 кг ұн, 1 шай қасық тұз, 150 г май, 1 стакан сүт, 2 жұмыртқа қажет.

Май, жұмыртқа, сүт қосып иленетін қамырына ашытқы салмайсыз. Бірақ қатты етіп илеу керек. Июі қанған қамырды жұқа етіп жайып, жайманың бетіне май жағылады. Тұшыған сары май немесе кез келген өсімдік майын жағуға болады. Май жаққан соң қамырды орама тәріздес етіп қабаттап орайсыз да, пышақпен бірнеше бөлікке бөліп, әр бөлікті қайта жаясыз. Орташа қалыңдықпен жайылған қамырды қазанда қыздырылған майға пісіресіз. Алдымен бір бетін қызартып, екінші бетіне аударасыз. Ара арасында май құйып отыруыңыз керек. Сонда шелпек қатпар-қатпар болып піседі. Ұныңыз жақсы болса нанды да пісіру оңай. Ал тез босап кететін ұннан қаттама жасап қарық болмайсыз. Сондықтан қаттама жасайтын ұныңыздың жақсы болуын қадағалаңыз. Бірақ, нан өте майлы болғандықтан, ден саулыққа зиян тұстары көп. Тек сағынғанда немесе арнайы мерекелерде ғана пісіргеніңіз абзал.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Шаңырақ : Үй-тұрмыстық энциклопедиясы. Алматы : Қаз.Сов.энцикл.Бас ред. 1990 ISBN 5-89800-008-9

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеуНан |
| --- |
|  |
| Құрамы | 
Бидай (қарабидай) ұны • Су • Жұмыртқа • Қант • Тұз • Сүт • Ашытқы • Ас содасы • Сары май |  |
|  |
| Жасалуы | 
Қамыр илеу • Ашыту • Пішін келтіру • Пешке немесе тандырға салу • Нан пісіру |
|  |
| Нан түрлері | 
Қара нан • Ақ нан • Бәтір нан • Тандыр нан • Таба нан • Көмбе нан • Қарыма • Шәк-шәк • Шелпек • Бауырсақ • Пончиктер • Лаваш • Маца • Тортилья • Фокачча • Питта • Круассан • Багета • Бисквит • Каравай • Кекс • Пряник • Печенье • Қаусырма • Бутерброд • Кепкен нандар • Макарондар • Кеспе • Құймақ • Кляр |
|  |
| Қосымша | 
Астық дәнді дақыл • Нан жасау тарихы • Наубайхана • Нан өнеркәсібі |

 |
**Артиллерия сайманымен** - 20 мм-ден аз емес калибры және кез келген ұңғылы дәрiмен атылатын қару.

Классификация
-------------

Әрекет ету қағидаты кез келген артиллерия саймандарында бiрдей: жау және оның заттық бөлiгiнiң ұтылуы үшiн қолайлы снаряд лақтыратын зарядтың жану құрастыратын кеңейтiлетiн оқ-дәрiлi газдарынан қысым күшi арқылы дiңгектен итерiп шығарады. Артиллерия саймандары тiптен әр түрлi белгiлер бойынша алуан түрлi классификациясы болады.

Артиллерия саймандарының қысқаша классификациясы
------------------------------------------------

### Конструктивтiк ерекшелiктер бойынша

* Зеңбiрек
* Зеңбiрек-гаубица
* Гаубица
* Мортира
* Мортира-миномёт
* Миномёт
* Керi теппейтiн сайман

### Жауынгерлiк тағайындау бойынша

* Танкiге қарсы сайман
* Зениттiк қару
* Жаға қорғаныстың сайманы

### Әскери көлiк құралда монтировка бойынша

* Танк сайманы
* Кеме сайманы
* Авиация сайманы
* Темiр жол транспортерiндегi сайман
Наксос (Naxos) Грекиядағы КИКЛАД архипелагының ең ірі аралы. Халқының саны 14 838 адам (1991), айналасының ұзындығы 35 км, ені 26 км, ауданы 420 шаршы км. Бірдей аталатын астанасы мен бас айлағы аралдың батыс жағалауында ежелде және ортағасырларда астанасы болып келген орынға орналасқан. Ежелден Наксос шарап өндіруімен, Дионис ғибадатымен танымал болды. Б.д.д 7-6 ғасырларда мүсін жасайтын ақ түсті мәрмәр шығарылды. Б.д.д 490 жылы Парсылықтар, б.д.д 471 жылы афиналықтар жаулап алды. 1207-1566 жылдары Наксосты Венеция герцогтері, одан соң түріктер биледі. 1830 жылы Грекия корольдігіне қосылды. Бұл жерден Микендер қонысының қираған үйінділері табылды. Аралда ақ шарап, цитрус тұқымдасты жемістер өндіріледі, зімпара шығарылады.
1968 жылы 28 желтоқсанда МХРП ОК-нің саяси бюросы арнайы қаулы қабылдап, МХР Жазушылар Одағының қазақ бөлімшесін ресми құрды. Мұның бәрі ұлттық мәдениеттің түлеп жаңғыруына, әсіресе жаңа жазба әдебиеттің қалыптасуына зор әсерін тигізді. Соның нәтижесінде бүгінге дейін әдебиет саласында 400-дей қаламгер еңбек етіп, олардың қатарынан 20-дан астамы МХР Жазушылар Одағының мүшесі шығып, 70-тей талант иелері аймақтың жазушылар бөлімшесіне мүше болып, 1957-жылдан кейінгі кезеңде ақын-жазушы, драматургтер алды 10, арты бір кітаптан шығарма жазып, барлығы 300-ге тарта әдеби шығарма, зерттеу, 40-тан астам біріккен жинақ, моңғол тілінде 30 жинақты жарыққа шығарды. Әдебиеттің жаңа мазмұны мен түрі пайда боп әңгіме, повесть, роман, драма, кинодрама, поэма, сатира, фантастика секілді барлық жанрды қаламгер қауым игеруге атсалысты.
**Қатпаған** – Торғай алабындағы тұзды тұйық көл.

Географиялық орны
-----------------

Сарықопа көлдерінің оңтүстік-батысында, Қостанай облысы Жангелді ауданы, Торғай ауылының солтүстігінде 62 км-дей жерде орналасқан. Солтүстігінде Сасықкөл, шығысында Алакөл, батысында Аралсор көлдері, оңтүстігінде өзімен аттас қыстау бар.

Гидрографикасы
--------------

Теңіз деңгейінен 131 м биіктікте жатыр. Аумағы 2,4 км2, ұзындығы 3,4 км, енді жері 1,4 км, жағалау бойының ұзындығы 11,6 км. Жаз айларында ½ бөлігі тартылып, жағалауы батпаққа айналады. Жауын-шашын және су асты суларымен толысады. Қарашаның аяғында қатып, наурыздың аяғында ериді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
**Тасқараұлы Азамат** - ақын, (1990).

Азамат Тасқараұлы 1990 жылы 20 қарашада Шығыс Қазақстан облысы Зырян ауданы Феклистовка ауылында туған.
2007 жылы Өскемен қаласындағы Жамбыл атындағы арнайы-облыстық дарынды балаларға арналған мектеп-гимназия интернатын бітірген
Халықаралық «Шабыт» фестивалінің лауреаты, Қарасазда өткен Мұқағали Мақатаев атындағы халықаралық мүшәйраның 2006 жылы 2 орын, 2007 жылы гран-при иегері, Аягөз қаласында өткен кәсіптік ақындар мүшәйрасының лауреаты, облыстық Т.Нұқай атындағы жыр додасының гран-при иегері, Мұқағали Мақатаев атындағы Халықаралық қордың «Мұқағали мұрасын насихаттауға қосқан елеулі еңбегі үшін» грамотасының иегері, «Свободной музы приношенье» аймақтық әдеби конурстың екі дүркін гран-при иегері, Ұлы Отан Соғысының 65 жылдығына арналған мүшәйраның 1 орын иегері т.б. 

ШҚО «Шабыт» қоғамдық ұйымы төрағасының орынбасары, ШҚ өнер мұражайының қызметкері 
«Күзгі дем симфониясы» (2009 ), «... ал, Лондонда түн» (2010) жыр жинақтары мен«Өнер гиперболасы» повесінің авторы. Қазақстан Жазушылар Одағының мүшесі.

Дереккөздер
-----------

1. Шығыс Қазақстан облысы мәдениеті кітабы, АТАМҰРА
**Азамат Әбдірахманұлы Қамшымбаев** - 1978 жылы 24 қыркүйекте РКФСР Челябинск облысы
Брединск ауданы Павловка кентінде туған. Қазақ.
Әкесі - Қамшымбаев Әбдірахман Сүлейменұлы, «Қостанай
әуежайы» АҚ ЖЖМ қоймасының бастығы. Анасы - Қамшымбаева Қалампыр Әбдікәрқызы (1946 ж. т.), зейнеткер,
ауыл шаруашылығында жұмыс істеген.
А. Байтұрсынов атындағы Қостанай мемлекеттік университетінің тарих факультетін, мемлекет негіздері және
құқығы тарихы оқытушысы мамандығы бойынша; Қазақ
құқықтану және халықаралық қатынастар институтын
(2001) заңгер мамандығы бойынша бітірген.
Қазақ және орыс тілдерін біледі.
1999 жылдың шілдесіне- «Ауылшартехникасы» АҚ заң
кеңес берушісі. 2000 жылдан - ҚР Әділет министрлігінің
Сот үкімдерін орындау комитеті Қостанай облысы бойынша департаментінің сот орындаушысы, аға сот орындаушысы. 2001 жылдан - ҚР Табиғи монополияларды реттеу, бәсекені қорғау және шағын бизнесті қолдау агенттігі
Қостанай облысы бойынша департаменті монополияға
қарсы заңнаманың сақталуын қадағалау бөлімінің жетекші
маманы, 2002 жылдан - заң бөлімінің бас маманы, 2005
жылдың қаңтарынан - бастығы. 2005 жылдың қазанынан -
ҚР Табиғи монополияларды реттеу агенттігінің Қостанай
облысы бойынша басқармасы бастығының орынбасары. 2006 жылдың қарашасынан - ҚР Индустрия және сауда министрлігі Бәсекелестікті қорғау комитеті Қостанай облысы бойынша монополияға қарсы күрес басқармасының
бастығы.
2008 жылдың мамырынан бері - ҚР Бәсекелестікті қорғау
агенттігінің (Монополияға қарсы күрес агенттігі) Ақтөбе
және Батыс Қазақстан облыстары бойынша Өңіраралық
инспекциясының бастығы.
«Ерен еңбегі үшін» медалімен (2008) марапатталған.
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - М. Тэтчер, I Петр.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Өз азаматтарының жоғары тіршілік етудің тиісті стандарттары бар
дамып келе жатқан елдердің қатарында Қазақстанның алға
басуы».
Хоббиі - спорт (футбол, суда жүзу, теннис), суық суда жүзу.
Сүйіп оқитын әдебиеті - көркем әдебиет, классика, публицистика; III. Айтматов.
Үйленген. Жұбайы - Қамшымбаева Галия Галибекқызы,
«АМФ тобы» АҚ заңгері. Қызы - Қамшымбаева Айдана
Азаматқызы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Республикасында кімнің кім екені. Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 жыл. ISBN 978-601-278-473-2
**Электродоғалы пісіру, доғалы пісіру** (ор. электродуговая сварка, дуговая сварка) - пісірілетін (негізгі) металмен электродтың арасында пайда болатын электрдоғалы бәсімділік арқасында электрод болып жікті сұйық металмен толтырып қосылатын тетіктерде ажырамайтын байланысты қалыптастыру. Бұл тәсілді
балқыйтын электродымен пісіру дейді. Сонымен қатар электрдоғалы пісірудің балқымайтын электродпен көмірлі, графитті, вольфрамды тәсілі болады. Бұл тәсілде доғаның аумағына жіектерді қалыптастыратын қосымша метал беріледі. Электродроғамен пісірудің негізгі түрлері: қапталған электродпен пісіру, флюс астында пісіру, қорғайтын газдар орталығында пісіру.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Полиграфия, өлшеу техникасы, ағаш өңдеу жабдықтары және металл өңдеу техникасы мен технологиясы: Қазақша-орысша терминдердің түсіндірме сөздігі.