recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**А. Островский атындағы Батыс Қазақстан облыстық орыс драма театры** – 1859 жылы Орал қаласында ашылған мәдени орталық.

Тарихы
------

Театрдың тарихы 1859 жылдан басталады. Алғаш рет Орал казак әскерінің наказной атаманы А. Столыпиннің бастамасымен құрылған. Театр труппасы 1859 жылы күзде А.Н. Островскийдің "Кедейлік кемістік емес" атты комедиясымен шымылдық ашты. Алғашқы кезде труппада әуесқой актерлар ойнады. Труппа құрамына көршілес Орынбор мен Саратов қалаларынан кәсіби әртістер шақырылды. Осы кезеңінен бастап Орал драма театры іске кірісті. Осы маусымда (1859–1860 жж.) А.Н. Островскийдің "Поздняя любовь" атты тағы бір шығармасы сахналанды, "Кэтти и Бэтти" опереттасы қойылды. Оның музыкасын атаман А.Д. Столыпин мен орыс композиторы А.С. Даргомыжский бірлесе отырып жазып шықты. Бұл кезеңдегі театр репертуарының негізі бір актілі комедиялар мен водевилдерден құралды. 1890 жылдан бастап кәсіби театрға айналды.

Кәсіби кезең. Қойылымдар
------------------------

Қазан төңкерісінен кейін театр заман талабына сәйкес қайта құрылды. Оның сахнасында орыс классикалық драматургиясы туындыларымен қатар кеңес драматургтары А.Н. Афиногеновтің, В.Н. Билль-Белоцерковскийдің, В.В. Вишневскийдің, Н.Ф. Погодиннің, К.А. Треневтің шығармалары, сондай-ақ, шет ел әдебиетінен Ф. Шиллердің "Қарақшылары", "Зұлымдық пен махаббаты", Лопе де Веганың "Қой бастауы", тағы басқа туындылар қойылды. Театрда әр жылдары Қазақстанның халық әртісі Н.К. Ангаров, Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі З.М. Акимова, т.б. өнер көрсетті. Режиссерлер Ресейдің еңбек сіңірген әртісі В.К. Данилов пен П.П. Поддубный қызмет етті. 1960 жылы театрға белгілі орыс драматургі А.Н. Островскийдің есімі берілді. XX ғасырдың 60-жылдарынан кейін театр сахнасында Островскийдің "Жылтырағанмен жылытпайдысы", "Жазықсыз жапа шеккендері", Чеховтың "Ваня ағайы" мен "Шағаласы" Н.С. Лесковтың "Мценск уезінің леди Макбеті", А.М. Горькийдің "Васса Железновасы", М.А. Шолоховтың "Көтерілген тыңы", Ғ. Мүсіреповтің "Қозы Көрпеш - Баян Сұлуы", С. Мұқановтың "Шоқан Уәлихановы" мен "Ботагөзі", С. Жүнісовтің "Ажар мен ажалы", У. Шекспирдің "Ричард ІІІ-сі", Т. Уильямстің "Үміт трамвайы", Б. Нушичтің "Философия докторы", Э. Де Филиппоның "Филумена Мартуроносы", т.б. драмалық шығармалар қойылды.

Театр ғимараты
--------------

Ғимараты 1858 жылы тұрғызылған. 1919 жылы театр ғимараты өртеніп, спектакльдерді Александр Невский соборында қойды. 1940 жылы бұрынғы «Пушкин үйінің» орнына тұрғызылған қазіргі театр ғимараты Орал қаласындағы әдемі тарихи архитектуралық ескерткіштердің бірінен саналады. 2002-2003 жылдары театр толығымен қайта қалпына келтірілген, 305 орынға арналған жайлы және сыйымды залы бар. Бүгінгі күнде театр труппасында 30 әртіс жұмыс істейді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: "Аруна Ltd." ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8
2. ↑  Қазақстанның мәдени ошақтары. Культурные центры Казахстана: Фотоальбом. – Алматы:«АСА» Баспа үйі» ЖШС, 2012. – 288 б. (қазақ, орыс, тілдерінде) ISBN 978-601-80325-0-9
**ALHOSN Университеті** - 2005 жылы құрылды және Біріккен Араб Әмірліктерінің астанасы Абу-Дабида орналасқан оқу орны болып табылады. 

Оның ер және әйел оқушыларға арналған бөлек кампустары бар.

Сиппатамасы
-----------

Университет Абу-Дабида негізделген  Жоғары білім және ғылыми зерттеулер БАӘ министрлігінен аккредиттелінген.

ALHOSN университеті үш факультет, яғни бизнес, техника және өнер және әлеуметтік ғылым астындағы 18 бакалавриат пен 11 жоғары оқу орнынан кейінгі деңгейді ұсынады. 

Университет *Инженерлік* (Инжиниринг және технологиялар кеңесінен (ABET) аккредиттелген)*, Бизнес* (Certified Chartered бухгалтерлер қауымдастығынан (АССА) аккредиттелген) және *білім беру* салаларында бағдарламаларын ұсынады. 

Бакалавриат Академиялық деңгейдегі төрт жылдық бағдарламаларды  ұсынды және араб білім компонентінен басқа салаларында ағылшын тілінде оқытады. 

ALHOSN университеті Араб қауымдастығының университеттерінің мүшесі болып табылады.
**Брухаткайозавр** сөзі алып денелі кесіртке деген мағынаны білдіреді. Ол — әлемде болған динозаврлардың ең ірісі. Зауроподтар тобына жататын брухаткайозаврдың ұзындығы — 40 метр, биіктігі — 14 метр, салмағы — 175—200 тонна аралығында. Динозавр туралы мәліметтерді 1989 жылы ұсынған Ядагири мен Аясамин атты палеонтологтар болаын. Дегенмен олардың жариялаған жұмысына негізделген бұл мәліметтер дәл болмай шыққан. Брухаткайозаврдың қалдықстары Үндістанның оңтүстігіндегі Калламед ауылынан солтүстік-шығысқа қарай созылған жартастардан табылды. Калламеду жартастарының астынан шығарылған қалдықтар кейінгі Бор дәуірінің Маастрихта фауна кезеңіне тиесілі. Сондай-ақ динозаврдың бұдан 70 миллион жыл бұрын Мезазой дәуірінің соңына дейін өмір сүргені анықталады. Сүйек қалдықтарының арасында жамбас сүйектері, ортан жілік, жіліншік, тоқпан жілік, құйымшақ бар. [1]

Қызықты дерек
-------------

* Брухаткайозавр — әлемдегі ең ірі динозавр.Тек оның қаңқасы толық табылмаған. Сондықтан ғалымдар оның көлемін шамамен ғана есептей алды. Динозавр брахиозавр сияқты төрт аяқты, шөппен қоректенетін, ұзын мойынды, ұзын құйрықты болған.
* Үндістанның оңтүстігіндегі Калламед ауылынан солтүстік-шығысқа қарай созылған жартастардан табылды.
* Брухаткайозаврды көк китпен салыстыруға болады. Ең үлкен киттің ұзындығы 33,5 метр. Бұл өлшем брухаткайозаврдың өлшемімен қысқа. Дегенмен екеуінің де орташа салмақтары- шамамен 195 тонна.

Мәліметтер
----------

* Қорегі : жапырақтар, жемістер, өсімдіктер
* Салмағы : 175—220 тонна
* Тұқымдас : Титанозаврид
* Отряд тармағы : Зауропод [2]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  динозаврлар энциклопедиясы аруна баспасы
2. ↑  Динозавр энциклопедиясы—Алматы: „Аруна" баспасы
**Иван Григорьевич Яненко** 1933 жылы Павлодар облысындағы Максим Горький ауданының Воскресеновка селосында туды. 1949 жылы Белоцерковтағы ауыл шаруашылығын механикаландыру мектебін бітіріп, «Воскресеновка» ұжымшарында комбайнер болып істеді. 1952-1954 жылдары Кеңес Әскері қатарында қызмет етті. 1955 жылдан 1959 жылға дейін Солтүстік Қазақстан облысындағы Ленин (қазіргі Есіл) ауданының «Явленка» астық кеңшарында комбайнер­-шофер болған. 1959 жылдан «Миролюбов» астық кеңшарында комбайнер болып істеді.
1966 жылы 23 маусымда КСРО Жоғарғы Кеңесінің Жарлығымен Иван Григорьевич Яненкоға Социалистік Еңбек Ері атағы берілді. Оның есімі Қазақ КСР Құрметті алтын кітабына жазылды.

Дереккөздер
-----------

Айбын. Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011.
**Гүлнара Жамақанқызы Әжібекова** (9.5.1952 жылы туған, Алматы қаласы ) — Түркітанушы, филология ғылымдарының кандидаты (1983). 

Алматы педагогикалық шет тілдері институтының ағылшын тілі факультетін бітірген (1973). 1975— 1976 жылдары осы институттың ізденушісі, 1977—1980 жылдары аспирант. 1981—1982 жылдары КСРО ғылым академиясының Тіл білімі институтының ізденушісі. 1982—1992 жылдары ҚазКСР ғылым академиясының Тіл білімі институтының ғылым қызметкері. 1992 жылы бастап Қазақ Мемлекеттік Басқару Академиясының халықаралық экономикалық байланыс факультетінің әлем тілі кафедрасының доценті.

Академик Ә. Қайдаровтың жетекшілігімен "Қазіргі қазақ тіліндегі лексикалық плеоназмдар" деген тақырыпта
кандидаттық диссертация қорғады. 20-ға жуық ғылым мақалалары мен бір монографиясы жарық көрді.

Шығармалары:
------------

* Лексические плеоназмы в современном казахском языке. АКД. А. 1983;
* Қазіргі қазақ тіліндігі лексикалық плеоназмдар. А. 1989.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ тілі. Энциклопедия. Алматы: Қазақстан Республикасы Білім, мәдениет және денсаулық сақтау министрлігі, Қазақстан даму институты, 1998 жыл, 509 бет. ISBN 5-7667-2616-3
**Гүлнәр Төлтайқызы Балақаева** (1.11.1949 ж.т. Алматы қ.) – физика-матемематика ғылымдарының докторы (1999), профессор. 

Ленинград (1978, қазіргі Санкт-Петербург политехникалық институтының физика-механика факултетін және ҚазМУ-дың аспирантурасын (1986, қазіргі ҚазҰУ) бітірген. ҚазМУ-да (1978 жылдан; қазіргі ҚазҰУ) профессор, кафедра меңгерушісі, Қазақстан-Британ техтехникалық университетінде декан болып жұмыс істеді; 2008 жылдан уақытта ҚазҰУ жанындағы академиялық мәселелер бойынша департамент директоры қызметін атқарады.
Қазіргі уақытта «Өрлеу» біліктілікті арттыру ұлттық орталығы АҚ-ның Білім беру жүйесінің басшы және ғылыми-педагогикалық кадрлары біліктілігін арттыратын республикалық институтының директоры.

«Обтекание твердых поверхностей реагирующими потоками. Численное моделирование» деген тақырыпта докторлық диссертация қорғады.
60-қа жуық ғылыми еңбектің, оның ішінде 2 монографияның авторы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
2. ↑  «Өрлеу» біліктілікті арттыру ұлттық орталығы АҚ Мұрағатталған 26 қарашаның 2017 жылы.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Балақаева Гүлнәр Төлтайқызы
**Гүлнар Кеңесқызы Байбосынова** – Желтоқсан көтерілісіне қатысқан қазақ жастарының бірі. Қызылорда қаласында дүниеге келген. Орыс орта мектебін бітірген. 1984 жылы Алматы қаласындағы Театр және көркемсурет институтының актер және драма факультетіне оқуға құжаттарын тапсырып, түсе алмай қалады. Содан кейін 1 жыл бойы қазақ тілін үйреніп, 1985 жылы қалаған оқуына түседі. 1986 жылғы ызғарлы Желтоқсан көтерілісіне қатысып, қиын тауқыметтерді басынан өткерген. Қыстың қақаған суығы өтіп, бір жарым ай ауруханада жатып шыққан. 5 ай бойы тергеуде жүрген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Желтоқсан қарлығаштары» кітабы.
**Қайындап бару.** Қыздың төркіндейтіні сияқты оның күйеуі де қайындап барады. Жиен нағашылап, қыз төркіндеп бара алмаса - өз жамандығы, жолынан жығылғаны деп біледі халық. Мұндайда жол-жоралғыдан сүрінетін ел-жұрт жоқ, хандай көтеріп алады. Күйеудің қайындап келе жатқанынан күні бұрын құлақтанған қайын жұрт жас-жұбайларды ерекше құрметпен қарсы алады. Балдыздар әзіл-қалжыңын бастап, оның құлағына жармасып жатады. Яғни елге күйеудің осындай дәстүрмен келуі де ауыл адамдары үшін бір мереке. Балалар қуанып, үлкендер бір жасап қалады. Кең дастарқан, көңілді думан. Өзінің төл сыбағасы - төс пен асықты жілік табақпен арнайы тартылған, қайын жұрт құрметіне бөленген күйеу туыстық мекем бір қазығын қағып қайтады. Аталған дәстүр күйеудің де, оның қайын-жұртының да алғашқы сыннан өтуі, етене жақындасуы болып саналады. Бұрынғы кезде бұл жол бұлжымас тәртіп ретінде сақталып, жалғасып отырған.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақтың ұлттық салт-дәстүрлері мен әдет-ғұрыптары, Атамұра 2010 жыл.
**Гүлнар Хабиқызы Жақыпова** (1957 жылы 12 желтоқсан Орал қаласы) — актриса. Қазақстанның халық әртісі (1998). Қазақстанның еңбек сіңірген артисі (1987). Құрмет орденінің иегері (2013).

Өмірбаяны
---------

Әкесі - Жақыпов Хаби (1916 жылы туған), заңгер болып жұмыс істеген. Анасы - Ерғалиева Кама Ижанқызы (1928 жылы туған), зейнеткер, іс жүргізуші болып жұмыс істеген. 

1974 ж. Орал облысы Казталов ауданындағы орыс орта мектебі және балалар музыкалық мектебін аяқтаған. 1974-1978 жж. Алматыдағы Құрманғазы атындағы Өнер институты театр факультетінің актерлік бөлімін оқып-бітірді. 1974-1993 жж. Гурьев облыстық драма театрында, 1993-2001 жж. Батыс Қазақстан облыстық драма театрында жұмыс істеген. 2001 ж. бастап М. Әуезов атындағы драма театрында қызмет етеді.

Шығармашылығы
-------------

Кинорольдері: «Қозы Көрпеш-Баян сұлу» (реж. Ә. Әшімов) – Күнекей, «Ақсұңқар» (реж. М. Бидосов) – Бәйбіше.

Телебағдарламаларда: «Хабар» телеарнасындағы «АБВГДейка», «7» телеарнадағы «Жар-жар» бағдарламаларына белсенді қатысты. «Қазақстан» телеарнасында «Айналайын» сериалында Құдағи, «Ел арна» арнасындағы «Әсел және оның достары» сериалында Әйел рольдерін орындады. Дубляж саласында да еңбек етеді.

Ойнаған рольдері
----------------

* «Абай» (Қарлығаш)
* «Көңілді өмір» (Бибіш)
* «Әпке» (Қамажай)
* «Күйеуіңізді сатыңызшы» (Елена)
* «Махаббат дастаны» (Мақпал)
* «Қарагөз» (Маржан)
* «Айман-Шолпан» (Теңге) және басқа спектакльдерінде ойнайды.

Марапаттары
-----------

* 1987 жылы "Қазақ КСРның Еңбек сіңірген артисі" құрметті атағы;
* 1998 жылы "Қазақстан Республикасының Халық әртісі" құрметті атағы;
* 2013 жылы президент жарлығымен "Құрмет" Орденімен марапатталған.
* 2016 жылғы ҚР тұңғыш президенті - Елбасының мәдениет саласындағы мемлекеттік степендиясының иегері.
* 2016 жылы "ҚР тәуелсіздігіне - 25 жыл" мерекелік медалі.

Жеке қасиеттері
---------------

* Діни көзқарасы - «Жаратушыға сенемін».
* Қазақстанның болашағы туралы болжамы - *«Жоғары өмір деңгейіндегі құқықтық демократиялық қоғам»*.
* Хоббиі - сөз жұмбақтар шешу.
* Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи романдар, ғылыми-көпшілік әдебиет, детективтер, мистика, фантастика.
* Ұлдары - Махамбет (1981 жылы туған), Міржан (1985 жылы туған).

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Республикасында Кімнің Кім екені – 2011. 2 томдық анықтамалық. Алматы, 2011. ISBN 978-601-278-473-2
**Қайым Қабділрашид** — Семей (қазіргі Шығыс Қазақстан) облысы, Ақсуат (Тарбағатай) ауданында Көкжыра ауылында 1932 жылы мамырдың 1інде дүниеге келді. Ол 1950-1955 жылдары Алматыдағы С.М.Киров (қазіргі әл-Фараби) атындағы мемлекеттік университетінің биология-топырақтану факультетін бітірді. 1997 жылы танымдық ғылымының кандидаты ғылыми дәрежесіне ие болды.

Уақ тайпасынан шыққан.

Қабділрашид Қайым 1969 жылы "Мектеп" баспасынан тұңғыш рет "Қызықты зоология" кітабын жарыққа шығарды. Ол — "Аяулы хайуанаттар", "Бионика — табиғат перзенті", "Жануартанудан танымдық ойындар", "Биология және техника" кітаптарының авторы, тұңғыш оқулық — "Жануартану", жаңа буын оқулығы "Биология" авторларының бірі және биологиялық, экологиялық, салауаттануға арналған қазақша-орысша, орысша-қазақша сөздіктердің, басқа да, жиыны 20-дан астам кітаптардың авторы.

Оның қолымен "Қазақ энциклопедиясын (III—XII томдардың) және "Қазақстан ұлттық энциклопедиясы" мақалалары жазылды және жазылуда. Қабділрашид Қайым "Қазақ КСР халық ағарту ісінің озық қызметкері", "Баспа ісінің озық қызметкері" (КСРО) белгілерімен, басқа да мақтау кағаздармен марапатталды. Қазақстан Журналистер одағының мүшесі, биолог-журналист, еңбек ардагері. Қабділрашид Қайым "Биология, география және химия" журналының жарық көруіне мұрындық болды.

Қазір "Таптым-таптым! Эврика!" журналының бас редакторы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері. Анықтамалық", Алматы,"Білім" баспасы, 2005 жыл - 576 бет. ISBN 9965-09-134-X
2. ↑  *Дәйкенов Темірболат* = Уақ шежіресі / Омаров Асан, Смайылов Ермұханбет — 2. —  Астана: Фолиант, 2021. — 992 б. — 1000 таралым. — ISBN 978-601-338-848-9.
**Филокартия** (фр.  — карточка және гр. *«φιλέω»* — жақсы көру) — почта открыткалары мен суретті открыткаларды зерттеу және коллекциялау. КСРО-да почта открыткаларының мынадай түрлері шығарылатын: екінші беті суретті, көркем, почта маркасы жоқ маркаланбаған открыткалар; екінші беті суретті, адрес жазылатын бетінде почта маркасы жапсырылған открыткалар; сондай-ақ иесінің алғандығы туралы жауабының ақысы төленетін қос маркалы гербті почта карточкалары.

Жылма-жыл открыткалар 7-8 мың атаумен шығарылады, олардың көпшілігінің тиражы 2,5 млн. данаға дейін жетеді. Суретті открыткалар көркем және фото открыткалар болып бөлінеді. Көркем открыткалардың көшірме және түпнұсқа болуы, ал фотооткрыткалар-фотосуреттің нұсқасы немесе олардың типографиялық көшірмесі болуы мүмкін. Түпнұсқа открыткаларға плакат үлгісіндегі, құттықтау, юбилейлік, балалар, жарнама открыткаларын және т. б. жатқызады. Открыткалардың қабылданған форматтары : 9 см ×14 см және 10,5 см × 14,8 см.
**Ерәлі сұлтан**
================

**Ерәлі, Ермұхамедәлі** (шамамен 1720 жылы туған, 1794 жылы қайтыс болған) – Кіші жүз ханы (1791 - 1794), Әбілқайыр ханның баласы. Жастайынан хан кеңестеріне қатысып, әкімшілік істерге араласқан. Әбілқайыр ханның Ресей империясына жіберген елшілігін басқарған. Елшілікті Ресей патшайымы Анна Иоанновна салтанатты түрде қабылдайды.

Әбілқайырдың аманаты
====================

Ерәлі әкесі Әбілқайыр ханның ерік-қалауын білдіре отырып, Ресей патшасынан Кіші жүз қазақтарын қолдауды өтінеді. Ерәлі Әбілқайырдың аманаты ретінде ағасы Ниязсұлтанмен бірге Санкт-Петербургте қалады. Олар бірте-бірте Ресей империясының отарлау саясатының шын сырын ұғады. Елге қайтуға асығып, Ерәлі әкесінен аманаттыққа басқа бір баласын жіберуді өтінеді.

1738 жыл
========

```
Ерәлі 1738 жылы керей, уақ, тарақты руларынан қарулы күш жасақтап, Сырдың арғы бетіне, Қызылқұм жағына билік жүргізіп жатқан хиуалықтарға шабуыл жасайды. Оларды қарақалпақтар қонысына дейін ығыстырады. 1740 жылы Ерәліні Сыр бойының жұрты хан көтереді. 
```

А.А.Пеутлингтың Ерәліні хан етіп сайлауы
========================================

Орынбор генерал-губернаторы А.А. Пеутлинг Ерәліні 1790 жылы қайтыс болған Нұралының орнына Кіші жүз ханы етіп сайлауды ұйғырады. 1791 жылы 4 қыркүйекте Ор қаласы түбінде зеңбіректен салют беріліп, Ерәлі Кіші жүз ханы болып сайланады. Хан болып сайланғаннан кейін де ол өз ордасын Сыр бойынан көшірмеген.
**Темірбеков Абдолла Хұсайын ұлы** (28 қараша 1904, Көкшетау, Қаратал - 14 сəуір 1972, Алматы) - қазақ совет психологі. Педагогикалық ғылым кандидаты (1951), доцент (1953).   

 1929 ж. - Ташкенттегі Орта Азия мемлекеттік университетін бітірді.   

1929 ж. - Еңбек жолын мектепте психология пәнінен сабақ беруден бастады.   

1932-1937 ж. - Орал педогогикалық институты директорының сыртта оқу жөніндегі орынбасары.   

1939-1948 ж.- Қызылорда педогогикалық институты директорының ғылыми жұмысы жөнідегі орынбасары.   

1950-1955 ж.- Абай атындағы қазақ педагогикалық институтында декан   

1955-[1960|1960 ж.]] - Өскемен педагогикалық институтының ректоры   

1960-1962 ж. - Алматы қыздар педагогикалық институтының доценты   

1962-1972 ж. - Шет тілдер институтының педагогика және психология кафедранысының менгерушісі қызметін атқарды.   

Темірбеков Абдолла Хұсайын ұлы 1962-1970 жылдары Қазақстан психологтар қоғамының төрағасы болды. Темірбеков Абдолла Хұсайын ұлы - жоғары оқу орындарына арналған психологиялық оқулықтарының, көптеген ғылыми еңбектердің авторы.

Дереккөздер
-----------

* "Қазақстан": Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998
Сурет:Йцъъъъ.jpg**Шахмардан Ерқараұлы Айдос**
***Шахмардан Ерқараұлы Айдос*** (18 ақпан 1973 жыл, Оңтүстік Қазақстан облысы, Шардара қаласы) - суретші-кескіндемеші, Астана қаласының қазақ суретшілер қауымдастығының басқарма мүшесі. 1993 жылы О.Таңсықбаев атындағы Алматы суретшілер училищесінен білім алып, 1999 жылы В.И. Суриков атындағы Мәскеу мемлекеттік академиялық көркемсурет институтын бітірген. 1999-2005 жылдар арасында Алматы қаласының «Квартет» жарнама агенттігінің қрылтайшысы, 2005 жылдан ЕҰУ дизайн кафедрасының оқытушысы болып жұмыс атқарған. 2000-2008 жылдары Республикалық және халықаралық көрмелерге қатысып, ерекшеленген, «Шабыт» көрмесіне «Отырарды қорғаушылар» және «Жоңғарлармен щайқас» (2002) шығармашылық жұмыстарымен қатысты. 2007 жылы Астана қаласындағы өткен «Саяси қуғын-сүргін құрбандары мұражайы» көркем безендірілуінің авторы.

Пайдаланылған әдебиет
---------------------

А 37 Астана:Энциклопедия.-Алматы: «Атамұра», 2008.-576 бет.
**Есбаев атындағы көше.** Көшеге қазақтың көрнекті композиторы, Ұлы Отан соғысының ардагері Әбілахат Ысмағүлұлы Есбаевтың есімі (Алматы қаласы мәслихатының 24.12.2003 №27 шешімі мен Алматы қаласы
әкімшілігінің 26.12.2003 №5/765 қаулысы) берілген. Есбаев Әбілахат Ысмағұлұлы (1925-1976)
Қостанай облысы Амангелді ауданында дүниеге келген. Есбаев, негізінен, ән жанрында (ән, романс, хор, баллада) шығармалар жазған. Оның «Маржан қыз», «Жастар мерекесі», «Әлі есімде», «Жайық қызы», «Қыз қуу», «Жылқышы», «Ұстазым» т.б. әндері халық арасына кеңінен таралған.

Көше Алатау ауданындағы «Ақбұлақ» шағынауданында орналасқан. Кешенін ұзындық - 600 метр.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алматы көшелері. Анықтамалық энциклопедия. – Алматы: "ИП Волошин" баспасы, 2009. ISBN 978-601-7157-18-0
**Абдрашит Хакімұлы Абдрахманов** — кеңестік, қазақстандық боксшы және танымал кино актері, бокстан КСРО екі дүркін чемпионы (1970—1971 жылдар), халықаралық дәрежедегі спорт шебері атағын қазақстандық боксшылардан бірінші алған. 1969 жылғы КСРО Кубогының жеңімпазы. Америка, Еуропа, Африкада өткен бокстан халықаралық турнирдің жеңімпазы. Қырғызстанның еңбек сіңірген әртісі.

Өмірбаяны
---------

Алматы облысы Алматы қаласында 1946 жылдың 19 қыркүйегінде дүниеге келген. 1975 жылы Қазақ мемлекеттік дене шынықтыру институтын бітірген. Ұлты ұйғыр.

Бапкерлік мансабы
-----------------

Рингтен кеткеннен кейін Ортаазиялық әскери округтен құрама команданы жаттықтырды және 16-орынға ие болды. Жаттығудың жаңа әдісі сыналды. Нәтижесінде, КСРО құрамасына бірден Қазақстан Республикасының қорғаныс күштерінен 6 боксшы кірді. Әбдірахмановтың құрамындағы оқушылар- екі әлем чемпиондары: Орзубек Назарұлы және Андрей Курнявка және Кеңес Одағының алты чемпиондары. Боксшы мен киноактёр болып екі рөлде жүру Кеңес Одағында рұқсат берілмегендіктен, Әбдірахманов жаттығу алаңынан кетті.

Кинокарьера
-----------

1969 жылы атақты қазақстандық режиссер Шәкен Айманов оны байқап, Ақ квадрат фильміне боксшы рөлінде ойнауға шақырады. Содан кейін мынадай жанрлардағы: боевик, әскери, драма, тарихи, комедия сияқты фильмдерге түседі. 1996 жылы Люксембург қаласында «Боранды бекет» фильміне түскендіктен, Шыңғыс Айтматовтың халықаралық марапатына ие болды.

Фильмография
------------

* 1970 - Ақ квадрат - Қуат
* 1979 - Чемпион - Бокс төреші
* 1986 – Үш дүркін секіру «Пантера» - капитан Арас Қадыров, Виктор Проскурин дыбыстады.
* 1987 – Қар жолбарысы - Ақан
* 1988 - Балкон - майор
* 1988 - Бірге - Юрке
* 1989 - Бейбарыс - эпизод
* 1989 - Сұлтан Бейбарыс - эпизод
* 1990 - Кене - Әділ Ахтанов (кене), Валерий Кравченко жариялады дыбыстады
* 1991 - Азия (кино, 1991) - Рашид
* 1991 - Отырар өлімі
* 1995 - Боранды бекет (кино, 1995)
* 1996 - Ермак - Геділбек
* 1998 – Бо Ба Бу.
**Тірі туатын кесіртке** (лат. *Zootoca vivipara*) — Бауырымен жорғалаушылар класының Кесірткелер отрядының Нағыз кесірткелер тұқымдасының Орман кесірткесі монотипті тегінің биологиялық түрі. 

Тірі туар кесіртке Қазақстанның солтүстігі мен шығысындағы қылқан жапырақты және жапырақты ормандарда кездеседі, орман маңындағы батпақты, торфты жерлерінде, тау етегіндегі жолдардың жағасындағы сайлы жерлерде мекен етеді.

Сипаттама
---------

Дене тұрқы 80 см болатын кішкене кесіртке және өзінің екі есе ұзын құйрығы болады. Тірі туар кесірткенің арқажоны құба-қоңыр немесе жасыл түсті арқасында көлденең түскен ерекше суреті болып келеді. Тірі туар кесірткенің қою реңді түстісі де кездеседі. Суда жақсы жүзеді, ірі сүңгиді. Өзіне қорған ретінде ағаштың тамырланып ұйысқан жерлерін, қалың мүк арасын, орман табанындағы шөптесін үйінділер, қайсыбірде түрлі тіршілік иелерінің індерін пайдаланады. Тірі туар кесірткенің қорегіне өрмекшілер, қоңыздар, шыбындар, шіркейлер, құрттар, көбелектер, екіқанаттылар, тікқанаттылар, көпаяқтылар, моллюскалар және жауын құрттары жатады. Тірі туатын кесіртке жыныстық жағынан екі жылда жетіледі. Тірі туар кесірткенің буаздығы 70-90 күн. Шілденің басында кесіртке 8-12 ұрпақ табады.

* 
* 
* 
* 
*

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *A. Agasyan, et al.* *Zootoca vivipara*. *IUCN Red List of Threatened Species. Version 2011.2*.  International Union for Conservation of Nature (2010). Тексерілді, 11 мамыр 2012.
2. ↑  Josef Friedrich Schmidtler1 & Wolfgang Böhme (2011). "Synonymy and nomenclatural history of the Common or Viviparous Lizard, by this time: *Zootoca vivipara* (Lichtenstein, 1823)" (PDF). *Bonn Zoological Bulletin* **60** (2): 214–228. .
3. ↑  Шығыс Қазақстан. Безендірілген атлас. Шығыс-Қазақстан облысы 2012
**Орталық стадион** (ӘЧ-2018 күндері **Екатеринбург Арена**) — Екатеринбургтегі ірі спорттық кешен.

Тарихы
------

Стадионның іргесі 50-жылдары қаланды. Бұған дейін де бұл жерде спорттық алаңдар болған, 1900 жылы "Велодром" атты әмбебап алаң тұрғызылды. Онда спорттың бірнеше түрінен түрлі жарыстар өткізіліп тұрды. 

1925 жылы бұл арена жабылды да, 1928 жылы В. И. Ленин атындағы жүгіру жолдары бар жаңа футбол стадионы салынды. Бұл стадионды Свердлов облысының футбол клубтары 50-жылдарға дейін пайдаланды. "Ескіріп кетті, адамдар өміріне қауіп төндіреді" деген себеппен ол стадион бұзылып, 1953 жылы қазіргі Орталық стадионның құрылысы басталды.

ӘЧ-2018 матчтары
----------------

| А тобы | С тобы | H тобы | F тобы |
| --- | --- | --- | --- |
| Мысыр – Уругвай — 0:1 | Франция – Перу — 1:0 | Жапония – Сенегал — 2:2 | Мексика – Швеция — 0:3 |
| 15.06.18 | 21.06.18 | 24.06.18 | 27.06.18 |
| 17:00 | 20:00 | 20:00 | 19:00 |

Сілтемелер
----------

* Стадиондағы әлем чемпионатына дайындық Мұрағатталған 12 маусымның 2018 жылы.
**Абдул Мүсілім Магомет Магомаев** *(18.09.1885, Грозный, - 28.07.1937, Нальчик)* - азербайжан совет композиторы, дирижер, музыка саласының және қоғам қайраткері, Азерб.КСР-інің еңбек сіңірген өнер қайраткері.

Азербайжан музыка театрын ұйымдастырушылардың бірі. 20-30 жылдары Азербайжан Халық Ағарту Комисариаты жанындағы өнер бөлімінің меңгерушісі, Баку радио музыка редакциясының жетекшісі әрі М.Ф.Ахундов атындағы опера және балет тетарында дирижер болды. Ол ұлттық ән өнері мен еуропа музыксын үндесітурге ат салысқан азербайжан композиторларының бірі.

Еңбектері
---------

"Исмаил шаһ" операсының, "Бостандық алған азербайжан қызының биі", "Азербайжан даласында", "Марш РБ-8" атты симфониялық пьесалардың, әндердің, спектакльдер мен фильімдер музыксының авторы. Азербайжан шаруаларының бостандық үшін күресін бейнелейтін "Наргиз" операсы Магомаев шығармаларының биік шыңы болды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
Ботаникалық сипаттамасы.
------------------------

* Бұл биіктігі 60 – 70 см, бір жылдық шөп тектес өсімдік.
* Тамыры тік өзекті,сабағы түзу, бұтақшалары көп.
* Сабағының қабығы өте жұқа болады.
* Тамыр – жапырақтарының сабақтары жіңішке, ұзын, үш тілімделген.
* Сабақтың төменгі жағында орналасқан жапырақтарының сағақтары қысқа, ал оның ұш жағында орналасқан жапырақтары отырмалы.
* Гүлдері – майда, қызғылт түсті, жемісі – домалақ, қоңыр түсті, өте майда екі тұқымшасы бар қауашақ.
* Өсімдік маусым – шілде айларында гүлдейді.
* Жемісі тамыз – қыркүйек айларында піседі.

Табиғатта таралуы.
------------------

Республикамыздың Шымкент, Жамбыл облыстарында кездеседі.
Дәрілік шикізат ретінде негізінен өсімдіктің жемісі қолданылады. Оны тамыз – қыркүйек айларында жинап алады. Дәрілік шикізатты кептіру және сақтау жалпы ережеге сай жүргізіледі.

Химиялық құрамы.
----------------

Өсімдік жемісінің құрамында эфир және қаныққан майлар бар. Эфир майының құрамында линолол және терпен деген заттар, ал қаныққан майлардың құрамына глицерин кіреді. Сонымен қатар, өсімдік жемісінің құрамында аздаған алколоид болады. Әшкөк майы сабын қайнату ісінде де пайдаланылады.

Қолданылуы.
-----------

Мал дәрігерлігі практикасында әшкөктің жемісі малдың асқазан – шек жұмысын жақсартуға, өт жүргізуге және қақырық түсіруге қолданылады. Өсімдік жемісі малға мынандай мөлшерде беріледі : жылқыға – 10 – 25 г, ірі қараға - 25 -50 г, қой - ешкіге – 5 - 10 г, тауыққа – 0,2 – 0,5 г. Әдетте ұнтақталған жеміс малдың жемшөбіне қосып беріледі, егер ондай мүмкіндік болмаса тұнба түрінде ішкізіледі.

Дереккөздер
-----------



*Шәріпбаев Н.* Малдың тыныс алу мүшелерінің ауруларын емдеу үшін қолданылатын дәрілік өсімдіктер // екпе әшкөк —  "Қайнар", 1988. — Б. 70. — (Пайдалы өсімдіктерді мал дәрігерлігінде қолдану). — 5700 таралым. — ISBN 5 - 629 -00074 - 5.
**Болат Бейсеналиев** (25.06.1937 — 18.11.2002) — Қырғыз Республикасының Халық әртісі, киноактер.

Өмірбаяны
---------

Қырғыз опера және балет театрының студиясын (1957) және Ташкенттегі көркем-театр институтын (1963) бітірген.

"Қырғызфильм" киностудиясында режиссердің жәрдемшісі болып істеп келген.

2002-жылдың 18-қарашасында көз жұмған.

Қырғыз Республикасының Өкіметі "Қырғыз Республикасының Халық әртісі Болат Бейсеналиевтің жарқын елесін қалдыру" деген бұйрық қабылдаған. Ал бұйрыққа лайық Шу облысының Кемин ауданының Кемин ауылындағы "Спутник" кинотеатрына оның есімін қойып, кинотеатрдың алдына Қырғызстанның Халық әртісіне бюст орнатылмақ.

Фильмографиясы
--------------

"Жалынды жолдар" кинотаспасынан (1977-1984)
* 1996 Ким назик
* 1995 Абай филмі (Франция, Қазақстан)
* 1994 Замок :: беткіұстар
* 1992 Рэкет :: Мустафа Калабаев
* 1968 Кызыл кумдар :: Миршарапов :: басты рөлде
* 1968 Жамиля :: суретші
* 1967 Материнское поле :: Қасым В.Ферапонтов дублдеген
* 1966—1969 Андрей Рублёв :: татар ханы
* 1965 Биринчи мугалим :: Дүйшөн :: басты рөлде

Сілтемелер
----------

* 
* 
* Мұрағатталған 27 маусымның 2011 жылы.
**Боливия коммунистік партиясы** - бұрын ұсақ буржуазиялық Солшыл революциялық партияның (1940 жылдары ұйымдасқан) құрамына кірген коммунистік топтардың бірігуі нәтижесінде құрылды (1950). 1950 – 52 жылдары Боливия коммунистік партиясы астыртын жағдайда жұмыс істеді. 1952 жылы сәуірде партия халық көтерілісіне партия халық көтерілісіне қатысты; көтеріліс ірі кен өнеркәсіп иелері мен феодалдар олигархиясының үстемдігін құлатып, Ұлтшыл революциялық қозғалыс партиясын өкімет басына отырғызды. 1951-54 жылы Боливия коммунистік партиясының 6-конференциясы болып өтті, олардың ішінде партияның дұрыс саяси бағытын белгілеу, оны ұйымдық жағынан нығайту үшін 6-конференцияның (1954 жылы маусым) маңызы аса зор болды. 1959 жылы сәуірде Боливия коммунистік партиясының 1-съезі болып өтті. Съезд елдегеі саяси жағдай мен партияның міндеттерін талқылады және партияның жарлығын қабылдады. 1963 жылдың 2 – жартысында Боливия коммунистік партиясы кен өнеркәсібінің негізгі орталықтарындағы еңбекшілердің ереуіл күресін ұйымдастырды. Боливия коммунистік партиясының 2-съезінде (1964 жылы наурыз – сәуір) «Боливия коммунистік партиясының программалық декларация қабылдады. 

Боливия коммунистік партиясының делегациясы Коммунистік және жұмысшы партиялары өкілдерінің кеңестеріне (1957 жылы қарарша, 1960 жылы қараша, 1969 жылы маусым, Мәскеу) қатысып, қабылданған құжаттарды мақұлдады. 

Боливия коммунистік партиясы демократиялық централизм принциптері негізінде құрылған, партияның жоғары мүшесі – ұлттық съезд. Съезд аралығында партияның жұмысына өзінің құрамынан Саяси комиссия мен Секретариат сайлайтын ОК басшылық етеді. Боливия коммунистік партиясы ОК-нің бірінші хатшысы Х. Колле Боливия коммунистік партиясының орталық мүшесі – апталық «Unidad» газеті.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақ совет энцеклопедиясы. 2 том.
**Илья Иванович Шухов** (29 наурыз 1939 жыл, Алматы қаласы) — Қазақстан жазушысы, аудармашы. 

ҚазҰУ-ді бітірген. Мектепте мұғалім, журналист болыпқызмет атқарған. Қазақстан КП ОК-інде маңызды қызмететтерді атқарған. "Простор" журналының бас редакторының орынбасары қызметін атқарған. Одан соң шығармашылық жұмыспен айналысқан. Бірнеше кітаптың авторы. Сондай-ақ Нұрмановтың "Құланның ажалы", Кекілбаевтың "Бәйге торы" повесін, Ашировтың бірнеше повестерін аударған. Шығармалары: "Мир наших увлечений", "Время открытий", "Литературно-критические статьи", "Люблю и помню", "Поэма и стихи".

Мадақтамалары
-------------

"Құрмет белгісі" орденімен және "Еңбектегі ерлігі үшін" медалімен марапатталған, Қазақстан мемелекеттік сыйлығының иегері.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ әдебеті энциклопедиялық анықтамалық - Аруна баспасы - Алматы - 2005ж.
**Іңірбаев Есберген Іңірбайұлы** (1950 жылдың 22 қарашасы күні дүниеге келген) – журналист.

Өмірбаяны
---------

Есберген Іңірбайұлы Түрікменстан облысы, Красноводск ауданы, Қашоба ауылында 1950 жылдың 22 қараша күні дүниеге келген. 1978 жылы ҚазМУ-дің журналистика факультетін, 1988 жылы Ташкент Жоғ. Партия мектебін бітірген.

Карьера
-------

1968-86 ж. Красноводск ауданында қазақ тілінде шығатын "Жұмысшы" газетінің әдеби қызметкері, тілшісі, бөлім меңгерушісі, жауапты хатшысы, редакторының орынбасары болып жұмыс істеді. 1987-93 ж. газеттің редакторы, 1993-94 жылдары Маңғыстау облысының архивінің бас маманы қызметтерін атқарды. Ал 1994 жылдан бері облыстық телерадио компаниясы төрағасының орынбасары болып жұмыс атқарып келеді.

Сіңірген еңбектері
------------------

Іңірбаев Есберген І. Бөкенбаевтың "Тоғыз қайық" (Алматы, 1991), "Тоқабай Құрмаш" (Ақтау, 1994), "Боздақтар" (Алматы, 1995) кітаптарын құрастырған. Ол журналистика жанрларының әр алуан саласында 500-ден аса материал жариялаған. 1981 жылдан бері Журналистер одағының мүшесі.

Марапаты
--------

Ол кісі 1977 жылы Түрікменстан Компартиясы Орталық комитетінің мерекелік Құрмет грамотасымен марапатталған

Дереккөздер
-----------

Маңғыстау энциклопедиясы
***Жарқұс*** (Tichodroma muraria)-біздің фаунамыздағы ең ашық және әдемі құстардың бірі. Бұл шағын денелі (16-19), жоны-күл түстес сұр құс. Дөңгеленген үлкен қанатының арқасында торғайдан үлкен тәрізді болып көрінеді. Қанатын қомдаған кезде жай ғана қара түсті болып байқалады, ал қанатын жазып жібергенде көзге бірден бірінші дәрежелі желпуіш қауырсыннан ашық қызыл түс пен дөңгелек ақ теңбіл көзге шалынады. Жарқұс қанатын ұзақ жазбайды, көбінесе қанатын жиі қағып, жартасты бойлай жылжиды. Міне осы әп-сәтте қызыл түстің «жалт етуі» қанаттың үнемі жазылып тұруынан гөрі назарды өзіне көп аударады.
Жартасты бойлай құйрықты тірек етпей, екпіндей секіре жылжығанда жартасқа бүкіл денесімен жармасқандай, ең қиындау жерлерде көзді ашып-жұмғанша қанатын жазып үлгереді. Көбінесе 1-2 м қашықтыққа ұшып өтеді. Ұшқан кезде дөңгеленген кең қанатты алабажақ құс ірі көбелекке ұқсап кетеді. Ол бәбісек сияқты пырылдап ұшып қонады. Дегенмен кейде жарқұс қанатын кең жайып, ауаның жылы ағысын пайдалана шарықтап ұшып, ұзақ уақыт қалықтайды. Көбінесе жартас жанында сан алуан күрделі бұрылыстар жасайды.
Жарқұстың ысқырған әуені әдемі, бірақ ол сирек сайрайды. Бұлар-жалпы алғанда үндемейтін құстар. Олар жіңішке, имек піскек тәрізді тұмсығымен жартас жарықтарымен әр алуан бунақденелілерді және өрмекшілерді алып жейді. Жарқұстар жартастың кең жарығына ұяларын салады. Олардың ұяларына жыртқыштар да, адам да бара алмайды. Сондықтан жарқұстың ұялау тіршілік әрекеті егжей-тегжейлі аз зерттелген. Аталықтың ұя басып жатқан аналыққа балапандарды жылытқан алғашқы күндері жем таситыны белгілі. Жұмыртқаларды басу ұзақтығы және балапандардың ұяда қанша уақыт болатыны анықталмаған.
*Басқа мағыналар үшін Жарқамыс деген бетті қараңыз.*
**Жарқамыс** — Ақтөбе облысының Байғанин ауданындағы ауыл, Жарқамыс ауылдық округі орталығы.

Географиялық орны
-----------------

Аудан орталығы - Қарауылкелді (Байғанин) ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 95 км-дей жерде, Жем өзенінің оң жағалауындағы боз жусан аралас әр түрлі шөптер өскен ақшыл сұр, сортаң қоңыр топырақты шөлейт белдемде орналасқан.

Халқы
-----

1999 жылы тұрғындар саны 1929 адам (957 ер адам және 972 әйел адам) болса, 2009 жылы 1852 адамды (983 ер адам және 869 әйел адам) құрады.

Тарихы
------

Іргесі Табын ауданының құрылуына байланысты 1928 жылы аудан орталығы болып қалыптасты. 1963 жылы қой шаруашылығымен айналысатын "*Ақжар*" кеңшарының орталығы болды. Оның негізінде Жарқамыста шаруа қожалықтары мен серіктестіктер жұмыс істеді.

Инфрақұрылымы
-------------

Ауылда орта мектеп, дәрігерлік-амбулаторлық пункт, клуб, т.б. мекемелер бар. Тұрғындары көрші елді мекендермен автомобиль жолы арқылы қатынасады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

|  Ақтөбе облысы Байғанин ауданы елді мекендері |
| --- |
|  |
| 

 Айырық •
 Ақтам •
 Алтай батыр •
 Баршақұм •
 Бұлақтыкөл •
 Дияр •
 Ебейті •
 Жаңатаң •
 Жарқамыс •
 Жарлы •
 Жыңғылдытоғай •
 Кемерши •
 Көкбұлақ •
 Көптоғай •
 Қазақстан •
 Қаражар •
 Қарауылкелді •
 Қопа •
 Қораши •
 Қосарал •
 Миялы •
 Ноғайты •
 Оймауыт •
 Шұқыршы 
 |

 |
**Палау Ұлттық футбол құрамасы** — халықаралық жарыстарда Палау аралының намысын қорғайтын құрама. Океания Футбол Конфедерациясының жартылай ғана мүшесі. ФИФА-ға мүше болмағандықтан, әлем чемпионаты мен Мұхиттық аралдар чемпионатына қатыспайды. Тек аймақтық турнирлерде ғана бағын сынайды.

ОФК Чемпиондарының кубогы-1987
------------------------------

Құрама бірінші рет 1987 жылғы Океания чемпиондарының кубогының бірінші турнирінде бас қосты. Ол турнирде Корор футбол командасы ретінде өнер көрсетті де, алғашқы раундта Вануату Ұлттық футбол құрамасының офншыларынан құралған "Тафея" клубынан ұтылып қалды. Нәтижесінде тоғыз команданың арасында 7-ші орынға табан тіреді.

Микронезия кубогы
-----------------

1998 жылы осы турнирде үшінші орын алды. 2014 жылы тағы да қатысып, алаң иелері Понпей ұлттық құрамасынан 1:3 есебімен ұтылып қалды. Қорытындысында екінші орын алды. Құраманың ең жоғары жетістігі осы күміс жүлде.

Екінші Ұлттық құрамасы
----------------------

Палау аралдық мемлекетінің екінші құрамасы да болған, тек бір турнирде ғана ойнаған. 1998 жылы Палау астанасы Корор қаласында өткен Микронезия кубогына қатысып, 4-ші орын алған. Сол турнирде Палаудың негізгі құрамасы да қатысып, олар үшінші орын алған.

Сілтемелер
----------

* Микронезия кубогы 1998

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеуОкеания Ұлттық футбол құрама командалары |
| --- |
|  |
| 

Американ Самоасы |
Вануату |
Кука аралы |
Кирибати |
Жаңа Каледония |
Жаңа Зеландия |
Микронезия Федеративтік Штаттары\* |
Науру\* |
Ниуэ\* |
Папуа — Жаңа Гвинея |
Палау\* |
Самоа |
Соломон Аралдары |
Таити |
Тонга |
Тувалу\* |
Уоллис және Футуна |
Фиджи 

*Аустралия ОФК мүшесі болды, 2006 жылдың 1 қаңтарынан бастап Австралия құрама командасы АФК құрамына кірді.*
   \*Тек ОФК құрамына кіреді |

 |
**Илья Рябов Васильевич** (14.09.1900 ж.т.)- Қазақстан Партия,совет қызметкері. 1923 жылдан Компартия мүшесі. Губкин]атындағы Мәскеу мұнай институтын бітірген. (1936). 1914-1929ж. Пермьде, Ижевскіде әр түрлі жұмыстар атқарды, парти қызметінде болды. 1938-1940 ж. Саратов қалалық партия комитетәнәң секретары, Сталин ауданындық партия комитетінің 1-секретары. 1940-1941 ж. БК (б) П ОК жанындағы Партиялық бақылау комитетінде жаупты қызметтер атқарды. Рябов 1941-1943ж. Қазақстан Компартиясы ОК-нің секретары, 1943-1944 ж. Қазақстан Компартиясы ОК секратырының көмекшісі. 1944 ж.Эстония Компартиясы ОК-нде жауапты қызметте болды.

Сыйлықтары
----------

Рябов Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталған.

Дереккөздер
-----------


1. ↑  Қазақ Совет энциклопедиясы, 1976 жыл, Алматы,9 том
**Жарқын құн** – (дәстүрлік заң). Бұрын билікті билер, арлы ақсақалдар аталы сөзге, әділдік істерге, шариғат, имандылық заңына сүйене отырып кісі өлімі болған дау-жанжалдарда құн төлеудің басқа бітім жолдарын да тапқан. Ол жол тек есе алу емес, екі елді татуластыру, біріктіру, дау-шарды ұмыттыру жолына да қызмет еткен. Мұндай жағдайда нар, ат бастатқан тоғызбен бірге тұлымды қыз, айдарлы ұл беретін де болған. Немес әлгі тоғыздарда жалаңаш қыз қосқан. Мұндай жағдайда тоғыздарды алған жақ осы елдің беделді азаматтары мен ақсақалдарының босағасына байлап кеткен. Бұл әрине, біліктілік пен сыйластықтың, татулықтың ақ жолы екенін екі жақта шын түсініп, қабылдаған. Мұның арты шынайы бірлікке, құдалыққа жалғасқан. Ертедегі дау-шар, кісі өлімінде мұндай шешімдер жиі болғандығы Үйсін Төле би, Қаз Дауысты Қазыбек би тұсындағы тарихи әңгімелерде жиі кездеседі. «Ертең таң атысымен алты атаның ұлы Арғынға алты ат бастатқан тоғыз жіберіледі. Оны қылса, қолынан ұстап жалаңаш қыз береді. «Жарқын» деген құн осы болады депті» (Машһүр Жүсіп Көпеев).[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Кенжеахметұлы С. Қазақ халқының салт-дәстүрлері. – Алматы: «Алматыкітап баспасы» ЖШС, 2010. -312бет, суретті. ISBN 978-601-01-0374-0
**Илья Михайлович Зданевич** (лақабы: Ильязд, Эли Эганбюри)– орыс және француз жазушысы, суретші, теоретик. [1]

1894 жылы 21 сәуірде Тифлисте дүниеге келген. Әкесі – поляк, француз тілінің оқытушысы Михаил Андреевич Зданевич, анасы Валентина Кирилловна Гамкрелидзе – грузин, пианист. 

1917 жылы Петроград университетінің заң факультетін бітірген. 

1917-1919 жылдары Тифилисте, 1920 жылы Батумде өмір сүрген. 

1920 жылы өнердің жаңа қырларын ашу үшін Францияға кетеді. 

Поэзия жинақтарының, роман, пьесалардың авторы: «Парижачьи» (1994 жылы жарық көрген) және «Восхищение» (1930 жыл). Р.Хаусманн мен П.Элюардың кітаптарын өңдеген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
**Жоңғар аюқұлағы** (лат. *Verbascum songaricum*) – сабынкөктер тұқымдасына жататын сиырқұйрық түрі. 
Бұл өсімдік Тянь-Шянь, Жоңғар Алатауы, Тарбағатай және Алтай тауларында өседі. Бұл өсімдік кез келген жерде өседі, әсіресе ескі мал тұрақтарында қаптап өседі. Екі жылдық өсімдік, мықты 150 см-ге дейін. Жапырақтары ірі ұзындығы 35 см, ені 10 см. Тегіс түктері ақшыл түс береді. Сабағындағы жапырақтарының ұш жағы кішірейген, отырыңқы. Гүлдері 3-6-дан, бір-біріне жақын шоқтарға орныққан. Аталықтары қысқа, түйін екі ұялы, жуан бағаналы. Аюқұлақ мамыр-маусымда гүлдейді, ұсақ тұқымдары маусымның аяғынан тамызға дейін пісіп, жетіледі, гүлдері халық медицинасында жүрек, буын ауруларын емдеуге, жапырағынан алынатын шырыны мен ұнтағы жараны және ісікті емдеу үшін колданылады. Тамыры мен гүлдерінен жүнді бояу үшін түрлі бояулар алынады. Кейбір жерлерде зиянды жәндіктерді жою үшін пайдаланады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  А. А. Иващенко. Қазақстан өсімдіктер әлемі. Алматыкітап баспасы, 2012.
**Илья Ильяұлы Глинников** (1984 жылдың 19 қыркүйегі күні дүниеге келген) — Ресей актеры.

Өмірбаяны мен карьерасы
-----------------------

Илья Глинников Новомосковск, Тула облысында 1984 жылдың 19 қыркүйегі күні дүниеге келген. Ол 3 жасынан мектепке баратын жасына дейін бимен, ал мектепте жеті жыл бойы футболмен шұғылданды. Сонымен қатар, Илья Ильяұлы 5 жыл жүзумен айналысқан. Бұл кісінің бесінші сыныптан соң музыка мен биге деген қызығушылығы артып, 9 сыныпта ол Ұлы Отан соғысына атсалысқан өзінің атасына арнаулы өлең-жырымен байқауда жеңімпаз атанды. Гимназияны бітіргеннен соң Илья өзінің би коллективін ұйымдастырып, Ресейлік жарыста екінші орын алды. Сол уақытта ол жарнамалық шығармашылық, музыкалық клиптерде түсе бастаған болатын.

Фильмографиясы
--------------

* 2008 — Клуб — "Бойз бендтің" қатысушы

* 2009 — Универ — Паша, Кузяның Агаповкадан досы (в серии № 147)

* 2009 — Первая любовь — Иван

* 2010—2013 — Интерны — интерн Глеб Романенко

* 2010 — Туман — Антон Чирко,

* 2011 — Ласточкино гнездо — Кирилл

* 2012 — Обучаю игре на гитаре — Марков жас кезінде

* 2012 — Тень — (в производстве)

* 2013 — В спорте только девушки — (в производстве)

* 2013 — Домоправитель

* 2013 — Залётчики

Сыртқы сілтемелер
-----------------

Подробное интервью Ильи Глинникова агентству «Атмосфера» Мұрағатталған 27 қыркүйектің 2020 жылы.
**Жоңғар жершошағы** (***Cynomorium coccineum* var. *songaricum***[1]) — жершошақтар тұқымдасына жататын бір жылдық паразитті, шөптесін өсімдік. Көбінесе саңырауқұлақтың жеміс беретін денесіне ұқсас, түрі әдеттен тыс ерекше, гүлдесін өсімдікке ұқсамайды. Ол хлорофил түзбейді. Түрлі шөлде өсетін тамырлы, қоректік ақ тікен, сораң, жыңғылдардың есебінен тіршілік етеді.

Таралуы
-------

Шөлді аймақтарда Мойынқұмнан Зайсанға дейін, солтүстік Тянь-Шань, Қаратау (Жамбыл, Алматы, Шығыс Қазақстан және Қарағанды облысының оңтүстігі) тауларының тау етегінде кездеседі. Сортаңдалған топырақтарда, қиыршық тасты топырақта жалғыздан немесе топталған өркендермен өседі.

Ботаникалық сипаттамасы
-----------------------

Сабақтың жер асты бөлігі жуанданған түйнек тәрізді, жер үсті бөлігінің биіктігі 10-80 см. Ол да барынша үлкен, етті, күңгірт қызыл немесе қошқыл сиякөк түске боялған. Көп санды қабыршықтар сабаққа кезектесе орналасқан - түрі өзгерген жапырақ. Олар жерден көтеріліп келе жатқан жас өркенді механикалық зақымданудан қорғайды. Сбағы барынша әлсіз, сондықтан қой жайылғанда жиі жапырылып қалады. Сабақтың түйнек тәрізді бөлігіне жиналған заттар қоры өсімдікке тапталан жағдайдың өзінде де гүлдеу және жеміс беру мерзімін толық аяқтауға мүмкіндік береді. Гүл шоғыры үлкен (ұзындығы 25 см-ге дейін, ені 3 см) цилиндр немесе түйреуіш тәрізді. Оның жуан өстік бөлігіне бірнеше жүздеген ұсақ гүлдер топталады, гүлдің құрылысын тек бірнеше есе үлкейтіп барып көруге болады. Гүлдер қызметіне байланысты үш типке бөлінеді - аталық, аналық, қосжынысты. Олардың барлығында жалғыз төрт-алты тілше тәрізді боялған қабыршықтан тұратын жай гүл серігі бар. Аналық гүлдер (олар аталықтан 2-3 есе үлкен) бір ғана аналықтан тұрады. Аталықтар бір аталықтан және 1-2 ашық сары түсті шірнеліктерден тұрады. Қосжыныстылары бір аталықтардан және тіпті болымсыз жетілмеген түйіннен тұрады.

Гүлдеу мерзімінде гүл шоғыры 2 кезеңге бөлінеді - аталық және аналық. Бірінші кезең жылдам - үш-бес күнде өтеді, бұл уақытта аталықтар тез өседі және тозаң қатарының гүлсеріктерінің жалпы тобына алып шығарады. Гүлдер өткір сасық иіс шығарады. Нәтижесінде шыбындар, ұсақ қоңыздар, құмырсқалар т.с.с ұшып келе бастайды. Жәндіктер шірнелеріне тозаңдарды жинайды. Аналық кезең екі аптаға жуық созылады. Өсімдіктің иісі әлі де сақталады, шірнеліктер қалыптасуын жалғастырады. Онымен қоса жәндіктерді қос жынысты гүлден төгілген тозаң өзіне тартады. Біздің елімізде туысы жоқ осы бір ерекше өсімдік осындай күрделі жолмен айқас тозаңданады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  World Checklist of Selected Plant Families (2010). Royal Botanic Gardens, Kew (accessed 19 сәуір 2011, 22:44 GMT)

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Cynomorium Songaricum (Suo Yang)
Көшеге көрнекті ғалым, геология-минералогия ғылымдарының докторы, профессор, Қазақ КСР-нің еңбек сіңірген ғылым қайраткері, КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты, Қазақ КСР Ұлттық Ғылым академиясының академигі Артықбай Қайыповтың есімі (Алматы қаласы әкімінің 31.03.1993 № 144 шешімі) берілген. Қайыпов Артықбай Қарағанды облысында дүниеге келген. Геология-минералогия институтында басшы қызмет атқарған. Көше Медеу ауданындағы Алатау кентінде орналасқан. Көшенін узындығы - 500 метр.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алматы көшелері. Анықтамалық энциклопедия. – Алматы: "ИП Волошин" баспасы, 2009. ISBN 978-601-7157-18-0
1962 жылы 1 қаңтарда Батыс Қазақстан облысы Теректі ауданында туған. ҚР Көркемсурет Академиясының корреспондент мүшесі, ҚР (КСРО) Суретшілер одағының мүшесі (1989). 1988 жылы Орал педагогикалық институтының көркемсурет-графика факультетін бітірді. 1989-1999 жылдар аралығында осы институтта сабақ берді. Қайыр көптеген республикалық, халықаралық көрмелерге, симпозиумдарға қатысқан: 2003 ж.-халықаралық «Висісіу Веаг§» («Биші аю») симпозиумы (Берлин, Германия), 2004 жылы Гонконгта, 2004-05 жж. Стамбул, Токио, Сеул, 2006 ж. Сидней, Берлин, Вена қалаларында өткен халықаралық көрмелер, т.б. Қ.Оразғалиевтың көптеген жұмыстары ҚР түрлі музейлері мен заманауи галереяларында, көрме дирекциясында (Алматы), ҚР Президентінің резиденциясында (Астана), Швеция, Швейцария, Чехия мен Словакия, АҚІН, Германия мемлекеттеріндегі жеке коллекцияларда сақтаулы тұр. ҚР Суретшілер одағы БҚО филиалының төрағасы.

Әдебиет
-------

Балмолдин М. Рух сәулесі// Орал өнірі.-2007.- 1 қараша. -8б.

Жазира Жайық. Батыс Қазақстан сүретшілері.-Орал,2010. -118б.
Сугавара-но Митидзанэ (Кикути Ёсая салған)
**Сугавара-но Митидзанэ** (жап. *菅原道真*, 845-ші жыл, 1-ші тамыз — 903-ші жыл, 26-шы наурыз) — Хэйан дәуіріндегі Жапонияның мемлекеттік қайраткері, ғұлама һәм ақыны. Сондай-ақ, Кан Сёдзё (жап. *菅丞相*) есімімен танымал. Жапонның синтоисттік діні оған Тэндзин есімін беріп, Тәңірмен теңестірген, ғылымды қолдаушы кие саналады.

Хякунин Исшу галереясындағы Канг Кэ (Сугавара но Мичизан деген атпен белгілі)

Кйебір өлеңдері
---------------

```
***
```

Нара қаласының маңындағы Тамука тауында «Құрбандық сыйы»-на әмірші Судзуку-иннің сапары барысында айтылған:

```
Жолға шықтық асыға,
Табынып та Тәңірге үлгермедік,
«Құрбандық сыйы» тауында.
Үйеңкі сенің жібегің,
Көңілін Тәңірім қауантсын!
```

Сүргінге аттанып бара жатып, үйінің ауласында өскен алхоры ағашына қарап айтқаны:

```
Жұпарды әркез аңқытшы,
Шығыстан самал соққанда,
Бақшамда өскен алхоры!
Алыста төрең болса да,
Ұмыта көрме көктемді!
```

```
***
```

```
Жапырағына жусанның,
Моншақтай шықтар тізілген...
Сүргінде жүрген мұңлықтай.
Еріксіз жеңге көз салдым,
Күзгі шық, көздің жасындай...
```

```
***
Неткен терең жайлауды,
Шұғыласы көктем кешігіп,
Келеді-ау сірә бұл жерге.
Құндақтаулы мұнда әлі де,
Бұлбұлдың әні сездің бе...
```

```
***
Жол жиегінде
Мәжнүн тал ескі селдіреп,
Көктемде көктеп мұңаяр.
Болмысын жаулап мұң-қайғы,
Жылдарды өткен еске алар!
```

```
***
```

```
Жапан түз, таулы қыратта,
Мүлгіген, елсіз, бейуақта...
Тек сүрлеу ескі мұңаяр...
Жиһанкез мұнда жүрмейді,
Астанаға аттанар!...
```

```
***
```

```
Бекеттің мұнда тек бегі,
Мұнараны күзеткен,
Төңіректі түгел сол білген:
Жол біткен мұнда тұйықты,
Аттанбас ешкім сапарға...
```

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Өлеңді аударған: Ermahan Kalmurzaev.