**Уикипедия** (ағылш. *Wikipedia*, ХФӘ: /ˌwiːkiːˈpiːdi.ə/, не /ˌwɪkiːˈpiːdi.ə/, немесе /ˌwɪkɪˈpiːdi.ə/) — Уики технологиясының негізінде жасалған оқырмандар мен авторлар үшін тегін және ашық, көптілді, онлайн энциклопедия. Энциклопедия Уикимедиа қорының www.wikipedia.org доменінде орналасқан. Жобаның иесі және оның дамуына жауапты Уикимедиа қоры болып саналады. Жобаның атауы «уики» немесе wiki (сайт құру технологиясы) және энциклопедия сөздерінен құрылған. Қазіргі уақытта энциклопедияның 285 тілде тараулары бар. Барлық тілдердегі мақалалардың жалпы саны 35 миллионнан асты.

Уикипедия сайтына кірген кез келген тұтынушының ондағы материалдар мен тақырыптарды өзгертуге құқығы бар. Уикипедияны толықтырып, мақала жазуға қатысып отыратын тұрақты қатысушыларды «Уикипедияшылар» деп атайды.

Тарихы
------

Тұңғыш рет 2001 жылдың қаңтар айында Джимми Уэйлс мен Ларри Сэнгер іске қосқан «Уикипедия» бүгінгі күні ғаламтордағы ең ірі және ең әйгілі мағлұматнама болып отыр. Көлемі мен қамтитын тақырыптар саны жөнінен «Уикипедия» әлем тарихындағы ең толық энциклопедия болып саналады және оның үлкен ең артықшылықтарының бірі - ондағы мақалалардың әлемнің түрлі тілдерінде болуы. Уикипедия - гаваи тілінде (wiki-жылдам) деген мағынаны білдіреді.

Уикипедиядағы мақалалардың мазмұны сенімсіз әрі олар нақты деректер емес. Сыншылар Уикипедия вандализмге біртабан жақын екенін айтуда және олардың пікірінше ондағы материалдар сенімсіз дереккөздерге сүйенген, жалған ақпараттар болуы мүмкін. Алайда ғылыми зерттеулер нәтижелері Уикипедияшылар тарапынан вандализмге әдетте жол берілмейтінін көрсетіп отыр.

Энциклопедиялық мағлұматнама функциясын атқарумен қатар, жиі жаңартылып отыратындықтан Уикипедия желілік ақпарат тасымалдау көзіне айналды.

Уики - (ағылш. *Wiki*) арнайы құралдармен сайт құрылымын әр тұтынушыға өзгертуге мүмкіндік беретінт веб-сайт. «Уики» терминін тұңғыш рет 1995 жылы сайттарды сипаттау үшін Уорд Каннингем қолданды, Wikiwikiweb деп аталатын ен алғашқы уики-жүйенің атауы гавай тілінен аударғанда «жылдам» деген мағынаны білдіреді.

Уорд Каннингем және оның көмекшісі Бо Леуф өздерінің «The Wiki Way: Quick collaboration on the web» кітабында «Уики» концепциясын былай тұжырымдаған:

* Уики кез келген қолданушыға сайтты өзгертуге және жаңа беттер құруға мүмкіндік береді және бұл үшін қарапайым веб-браузерді қолдануғада болады.
* Уики-жүйесі беттер арасындағы байланысты қамтамасыз етеді.
* Уики сайты кездейсоқ қолданушыларға емес, керісінше сайт құру процесіне үздіксіз қатысып отыратын қолданушыларды жұмылдыруға арналған.

Уики-жүйесінің қасиеттері:

* Бір мәтінді бірнеше рет өзгертуге мүмкіндік береді.
* Ерекше тіл белгілері - «уики белгілер» деп аталады, мәтін құрылымын элементтер мен гиперссылкалармен, сондай-ақ басқа да түрлі құралдар арқылы көркемдеуге боладыі.
* Өзгерістерді есепке алу - жаңа өзгертулер мен ескі өзгертулерді салыстыру, сонымен қатар ескі ақпаратты қайта орнына келтіруге мүмкіндік береді.
* Көп авторлар - сайтқа қонақ болған кез келген тұтынушы ондағы мақалаларға өзгерістер енгізіп, толықтырып немесе қысқарта алады.

Дереккөздер
-----------



|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * к
* т
* ө
Мақала саны 100 000 асатын Уикипедия бөлімдері |
| --- |
|  |
| 2 500 000+ | 
Ағылшынша (en) | Уикипедия |
|  |
| 1 000 000+ | 
Шведше (sv) **·**  Немісше (de) **·**  Нидерландша (nl) **·**  Французша (fr) **·**  Варайша (war) **·**  Орысша (ru) **·**  Итальянша (it) **·**  Себуанша (ceb) **·**  Испанша (es) **·**  Вьетнамша (vi) **·**  Полякша (pl) **·**  Жапонша (ja) |
|  |
| 500 000+ | 
Португалша (pt) **·**  Қытайша (zh) **·**  Украинша (uk) |
|  |
| 250 000+ | 
Каталанша (ca) **·**  Түрікше (tr) **·**  Парсыша (fa) **·**  Серб-хорватша (sh) **·**  Норвегше (букмол) (no) **·**  Арабша (ar) **·**  Финше (fi) **·**  Индонезше (id) **·**  Румынша (ro) **·**  Чехше (cs) **·**  Мажарша (hu) **·**  Сербше (sr) **·**  Корейше (ko) **·**  Малайша (ms) |
|  |
| 100 000+ | 
Минангкабау (min) **·**  Эсперанто (eo) **·**  **Қазақша (kk)** **·**  Баскша (eu) **·**  Датша (da) **·**  Словакша (sk) **·**  Болгарша (bg) **·**  Армянша (hy) **·**  Ивритше (he) **·**  Литваша (lt) **·**  Хорватша (hr) **·**  Словенше (sl) **·**  Эстонша (et) **·**  Өзбекше (uz) **·**  Галисияша (gl) **·**  Норвегше (нюнорск) (nn) **·**  Волапюк (vo) **·**  Латынша (la) **·**  Жеңілдетілген ағылшынша (simple) **·**  Грекше (el) **·**  Хиндише (hi) **·**  Шешенше (ce)  **·**  Әзірбайжанша (az) |
|  |
| Бөлімдердің толық тізім • **10000—50000** • **10000—100000** |

 |