**"Wikimania Hong Kong 2013" конференциясы** - "Уикимедия" қорының осы жылы өткізген "Уикиманиа" конференциясы. Конференция Гонконг қаласында, Гонконг Политехникалық Университетінде тамыздың 7-11 күндерінің аралығында орын алды.

Конференция жайында
-------------------

Конференциға қатысудың арқасында ораторлық және ұйымдастырушылық өнерлерге рухани азық алып, бойымыздағы альтруизмдік қасиетті дамыттық. Біздің мақсатымыз қазақ уикипедиясын әлемдік деңгейде дамыту үшін тәжірибе алмасу болатын және біз сол мақсатқа жеттік деп айта аламын. Менің ең басты түсінгенім – қазіргі таңда еркін өмір сүріп, белгілі бір мақсатқа жету үшін адам ақпарат ағымынан қалыспауының қажеттілігі. «Уикипедия» жобасының құрылу себебі де осында екен. Презентацияларды тамашалау барысында, өзіме деген көптеген жаңа ашылымдар жасадым. Маған уикипедияшылардың өз жобаларына деген жауапкершілігі, әрбір құбылысқа сын көзбен қарауы, тыңдаушылардың көңіл-күйін көтере білуі өмірлік тәжірибемнің жинақталуына септігін тигізді. Негізінде, конференцияны «Атаның баласы болма, адамның баласы бол» нақыл сөзінің тағы бір дәлелі ретінде қабылдадым. Қысқасы, барлығы жоғары деңгейде өтті.

Қазақстан делегациясы қатысқан сессиялар
----------------------------------------

### Көптілді Уикимедиа Қауымдастығы

Алғашқы күні Финляндия және Израиль мемлекеттерінің өкілдері Никлас Лакстром мен Амир Ахаронидың «Көптілді Уикимедия қоғамы – Біз осыған арнап не істей аламыз» атты презентациясын тамашаладық. Онда бір тілден келесі тілге аударудың түрлі қиындықтары және оның шешімдері кең түрде талқыға түсті. Әсіресе, жапон, қырғыз тілдерінің мәселелері туралы айтылды. Тілдік барьер әлі де, тіпті, еліміздің өзінде жаһандық ақпараттың таралуына кедергі келтіруде екен, себебі бізде не әрі 200 мың-нан асатын мақала ғана бар. Осыны негізге ала тұрып мектептерде мақаланы аудару жұмыстарын жүргізу қажет.

### VisualEditor: The present and future of editing wikis

Джеймс Форрестер, Роан Каттоу, Кристиан Уиллиамс және Инедз Корцзунски баяндаған «Visual Editor» жобасына қатысты презентациялары да өты қызықты өтті. Жоба Уикипедияда тіркелген мақалаларды редакциялауға көптеген жаңа мүмкіндіктер береді. Шынында да, Уикипедияның қазіргі редакторында мақала мәтінін өңдеу қарапайым кісіге қиынға түседі. Ал жаңа «Visual Editor» жобасы тек мәтінді өңдеуді жеңілдтіп қана қоймай, ақпараттады кодтау арқылы оларды белгілі бір бейнеге баптау секілді әрекеттерді орындауға мүмкіндік береді. 

### Extending the VisualEditor

Бұл презентация «Visual Editor» көмегімен кез келген кісіге Уикипедия мәтінге арнап өз плагинын жасауға болатыны жайлы хабарлады және Кристиан Уиллиамс пен Инедз Корцзунскидің географиялық картаға өзгерістер енгізуі осыған дәлел бола алады. 

### One Internet Two Systems – Internet in China and Hong Kong

Келесі күні Чарльз Моктың «Бір ғаламтор екі система – Қытай мен Гонконгтағы ғаламтор» атты баяндамасын тамашалай отырып, ғаламторды түрлі мақсаттарда қолдануға болатынына көзіміз жетті. Егер Қытайдың ғаламторына үкімет бақылау жасаса, Гонконг ғаламторы кәдуілгі халықтың қолында. Сондықтан болар, Гоконг ғаламторының орташа статистикалық көрсеткіштері әлде қайда жоғары екен.

### 7th Grade wikipedia project

Біз ең қажет деген ақпаратты «Білім беру – Мектептер» атты топтамасына кіретін презентацияларды тыңдау барысында алдық. Уикипедияны ғылыми жобаларда қолдану оқушыны мақала жазуға, әлемді білімді етуге үлес қосуға үйретеді. Баяндамашының айтуы бойынша, ол сабақ беретін жетінші сынып оқушылары Уикипедиядан алған мәліметтерін талқыға салып, өңдеуден өткізеді екен. Бұл Уикипедияда тіркелген мақалалардың сапасын көтереді.

### Presenting and teaching «Wikipedia»

Қазір көптеген мұғалімдердің өзі Уикипедиядан алынған ақпаратты жарамсыз деп таниды екен. Бұл презентацияда осы секілді мәселелердің шешімдері айтылып, Уикипедияны қолданудың, ондағы ақпаратты таратудың әдістері баяндалды. Олардың бірі - кез келген кісіні Уикипедия парақасын ашып қойып, сонда отырғызып қою.

### Wikipedia and Primary School

«Wikipedia and Primary School» жобасының негізгі мақсаты – оқушы, ұстаз, отбасы мүшелеріне бастауыш мектепке қажетті ақпаратты өз тілінде еркін қолдана білуіне мүмкіндік беру. Жоба, негізінен, үш принцип бойынша жұмыс атқарады, олар – зерттеу, онлайн және территориалдық дамыту. Зерттулер нәтижлері бойынша Африка материгіндегі мемлекеттерде Уикипедия мүлде дамымаған екен, мұны қолға алу қажет. 

### Open Access & Wikipedia: Opening the world's academic research to improve the world's most popular reference source

Маған «Open Access» атты ғаламдық жобамен таныстырған уикипедияшылардың презентациясы көптеген әсер қалдырды, енді кез келген адам әйгілі академиялық журналдарда баспа шыққан мақалаларды еркін түрде оқи алатын болады екен. Ал бұл өз кезегінде адамзаттың білімді келешек ұрпағының қалыптасуына қадамдардың бірі болмақ.

Джимми Уэйлспен сұхбат
----------------------

Әрине, Уикипдияның негізін қалаушы Джимми Уэйлспен сұхбат жүргізу оқушыларға Уикипедияға басқа бұрыштан қарауға үлкен мүмкіндік берді. Біз Уикипедияның «Hello, World» сөзі жазылған ғаламтор парақшаның ақпарат қорынан және қолдану жөнінен алдыңғы қатарлы энциклопедияға айналу жолындағы қиындықтары мен жетістіктері жайлы құлақ түріп тыңдадық. «Егер өз мақсатыңа берік болсаң, ештеңе де кедергі бола алмайды» деп Джимми Уэйлс өмірлік кеңес берді.

Зияткерлік мектептердегі «Wikipedia клубының» жұмысын жандандыруға қатысты ұсыныстар
------------------------------------------------------------------------------------

* Ең алдымен, барлық мектеп оқушыларына Уики-жобалардың не екендігін, олардың маңыздылығын түсіндіріп, олардың да өз отбасы мүшелері мен достарына хабарлауын өтіну қажет. Әрбір сыныптың өкіліне Уикипедияда жұмыс жасаумен таныстырып, ол оқушыға өз сыныптастарына хабарлауы тиіс.
* Уикиппедияға ең көп мақала жазған оқушыға мектеп әкімшілігі атынан сыйлық тағайындау секілді уики-сайыстар өткізу қажет.
* Тіркеліп қойылған мақалалармен танысып, ондағы мәліметтің шынайылығын, пайдасын саралап, мәтінді қайта өңдеуден өткізу.
* Мақалаларды бір тілден екінші тілге аударумен айналысу.
* Уикипедиядағы ақпаратты сабақта қолдану.
* Қала тұрғындарына Уикипедияны таныстыруға арналған жобаларды ұйымдастыру.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

Уикиманиа
Wikimania 2013
Wikimania-2013 конференциясындағы Қазақстан делегациясы
«Шымкент қаласындағы физика-математика бағытындағы Назарбаев Зияткерлік мектебінің» Халықаралық «Wikimania Hong Kong 2013» конференциясы