**Қазақстан Республикасының Ұлттық ұлан Бас қолбасшылығы** — Қазақстан Республикасы Ұлттық ұланына бейбіт және соғыс уақытында әскери басқару саласында басшылықты жүзеге асыратын Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің Комитет құқығындағы ведомствосы.

Тарихы
------

1992 жылы 10 қаңтарда Қазақстан Республикасы Президентінің жарлығымен Қазақстан Республикасы ІІМ Ішкі әскері құрылды. 2002 жылы 26 қыркүйекте ҚР Үкіметінің қаулысымен Ішкі істер министрлігінің Ішкі әскерлері қолбасшысының бас басқармасы Ішкі әскерлер комитеті болып қайта ұйымдастырылды. 2014 жылдың 21 сәуіріндегі Қазақстан Республикасы Президентінің жарлығы Қазақстан Республикасы ІІМ Ішкі әскерлер комитетін Қазақстан Республикасының Ұлттық ұланының Бас қолбасшылығы қылып қайта ұйымдастырды.

Міндеттері
----------

1) әскерлерді тұрақты жауынгерлік және жұмылдыру әзірлігінде ұстап тұру;

2) Қазақстан Республикасы Ұлттық ұланның құрылысы және дамуы жоспарларын әзірлеу және іске асыру, олардың ұйымдық-штаттық құрылымын жетілдіру;

3) Қазақстан Республикасы Ұлттық ұланның қызметтік-жауынгерлік қызметін ұйымдастыру;

4) Қазақстан Республикасының заңнамасымен Бас қолбасшылығына жүктелген басқа да міндеттерді шешу

Функциялары
-----------

1) жедел-стратегиялық жоспарлауды, Ұлттық ұланның қолданылуын және қызметтік-жауынгерлік және күнделікті іс-қимылын басқаруды жүзеге асырады;

2) Ұлттық ұланның жауынгерлiк және жұмылдыру әзiрлiгін сақтау жөніндегі іс-шараларды ұйымдастырады және өткізеді;

3) қоғамдық тәртіпті қорғауды, маңызды мемлекеттік объектілерді, арнайы жүктерді, қылмыстық-атқару жүйесінің мекемелерін күзетуді және оларда қадағалауды жүзеге асыруды, күзетпен ұсталатын адамдарды айдауылмен алып жүруді ұйымдастырады;

4) Ұлттық ұланның Қазақстан Республикасының Қарулы Күштерімен, басқа да әскерлермен және әскери құралымдармен өзара іс-қимылын ұйымдастырады және жүзеге асырады;

5) Ұлттық ұланның құзыреті шегінде Қазақстан Республикасының Қарулы Күштерін қолдану жоспарын, қорғаныс мақсатында Қазақстан Республикасының аумағын жедел жабдықтау жоспарын, Қазақстан Республикасының қорғаныс-өнеркәсіп кешенін қаруландырудың, дамытудың мемлекеттік бағдарламаларын әзірлеуге, аумақтық қорғаныс міндеттерін жоспарлауға және орындауға қатысады;

6) Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Шекара қызметіне Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасын күзетуде жәрдем көрсету жөніндегі шараларды әзірлейді;

7) қарулы жанжалдар, төтенше жағдайлар ахуалында қызметтік-жауынгерлік міндеттерді, сондай-ақ төтенше жағдай режимін қамтамасыз етуге, терроризмге қарсы күреске қатысуға және терроризмге қарсы операцияның құқықтық режимін қамтамасыз етуге байланысты міндеттерді орындайтын Ұлттық ұланды басқаруды қамтамасыз етеді;

8) Ұлттық ұланның әскерлерін инспекциялауды жүзеге асырады;

9) Ұлттық ұланның құзыреті шегінде мемлекеттік нысаналы бағдарламаларды әзірлеуге және орындауға қатысады;

10) өз құзыреті шегінде Ұлттық ұланның қызметтік-жауынгерлік іс-қимылы мәселелері бойынша ведомстволық құқықтық актілер шығарады және олардың орындалуын бақылайды;

11) Ұлттық ұланның құзыретіне кіретін мәселелер бойынша Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерінің жобаларын дайындауға қатысады;

12) Ұлттық ұланда заңдылық пен құқық тәртібінің сақталуын бақылауды жүзеге асырады және әскери қызметшілердің, олардың отбасы мүшелері мен азаматтық персоналдың әлеуметтік және құқықтық кепілдіктерін қамтамасыз етеді;

13) Ұлттық ұланды мерзімді қызметтегі, келісімшарт бойынша әскери қызметшілермен жасақтауды және азаматтық персоналды қабылдауды ұйымдастырады және жүргізеді;

14) Ұлттық ұлан үшін, оның ішінде шетелде халықаралық шарттар негізінде кадрлар даярлауды, олардың біліктілігін арттыруды және қайта даярлауды, әскери атақтар беруді жүзеге асырады, Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің қарауына номенклатураға сәйкес лауазымға тағайындау және әскери атақтар беру жөнінде ұсыныстар енгізеді;

15) Ұлттық ұланды қару-жарақтың, әскери техниканың қажетті түрлерімен, оқ-дәрілермен және басқа да материалдық құралдармен қамтамасыз етуді ағымдағы және перспективалық жоспарлауды, оларды пайдалануды, олардың сақталуын, есепке алынуын, есептен шығарылуын және кәдеге жаратылуын ұйымдастырады, сондай-ақ бейбіт уақытта Ұлттық ұланды жұмылдыра өрістету үшін осы құралдар запасының жинақталуы мен орналастырылуын жоспарлайды;

16) әскери қызметшілер мен жеке құрамның моральдық-психологиялық және жауынгерлік қасиеттерін қалыптастыру мақсатында Ұлттық ұланның қызметтік-жауынгерлік іс-қимылын моральдық-психологиялық қамтамасыз ету және әскери қызмет қауіпсіздігінің қажетті жағдайларын қамтамасыз ету бойынша тәрбие жұмысы мен әлеуметтік-құқықтық жұмысты ұйымдастырады;

17) Ұлттық ұланның құрылысы және оны дамыту, оның ұйымдық-штаттық құрылымын жетiлдiру жоспарларын әзiрлейді және iске асырады;

18) Ұлттық ұланды құқықтық қамтамасыз етуді жүзеге асырады, Ұлттық ұланның мүдделерін сотта, өзге де мемлекеттік органдарда қорғауды үйлестіреді және қамтамасыз етеді;

19) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес Ұлттық ұланның әскери қызметшілерінің, әскери қызметтен босатылған азаматтардың және олардың отбасы мүшелерінің денсаулығын сақтауға және нығайтуға бағытталған профилактикалық, емдеу, сауықтыру және оңалту іс-шаралары кешенін жүзеге асырады;

20) Қазақстан Республикасының халықаралық шарттарын Ұлттық ұланға қатысты бөлігінде іске асыру жөніндегі іс-шаралардың орындалуын ұйымдастырады;

21) Қазақстан Республикасының Үкіметіне Ұлттық ұлан бөлімдерінің күзетуіне жататын маңызды мемлекеттік объектілер мен коммуникациялардың, арнайы жүктердiң тізбесін айқындау жөнінде ұсыныстар дайындайды;

22) Ұлттық ұланның әскери қызметшілерін жайластыруды, Ұлттық ұлан объектілерінің күрделі құрылысын ұйымдастырады;

23) мыналарды:

* Ұлттық ұланның Бас қолбасшылығы туралы ережені;

* Ұлттық ұлан Бас қолбасшылығының, жоғары әскери оқу орнының штатын, әскери қызметшілер жүктемесінің нормативтерін, штаттық нормативтерді, Ұлттық ұландағы лауазымдар номенклатурасын;

* Ұлттық ұланның міндеттерін орындау жөніндегі нұсқаулығын;

* Ұлттық ұланның әскери-дәрігерлік комиссиясы туралы ережені;

* Ұлттық ұланның кадрларын даярлауды жүзеге асыратын жоғары әскери оқу орнына қабылдау қағидаларын;

* Ұлттық ұланның әскери қызметшілерін оқытуға жұмсалған бюджет қаражатын мемлекетке өтеу қағидаларын;

* Ұлттық ұланның әскери қызметшілеріне сыныптық біліктілік беру, оны жоғарылату, растау, төмендету және сақтау тәртібін;

* Ұлттық ұланда әскери қызмет өткеру нұсқаулығын;

* Ұлттық ұланда әскери-дәрігерлік сараптама жүргізу жөніндегі қағидаларды әзірлейді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақстан Республикасыньщ Ішкі істер министрлігі Ішкі әскерлер комитетінің мәселелері" ҚР Үкіметінің 2002 ж. 26 қыркүйектегі № 1057 қаулысы (ҚР ПҮАЖ, 2002, № 32, 344-бап).
2. ↑  Қазақстан Республикасының Ұлттық ұланы туралы


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * к
* т
* ө
Қазақстан Республикасының министрліктері |
| --- |
|  |
| Қазақстан министрліктері | 
Ауыл шаруашылығы | Әділет | Ғылым және жоғары білім | Денсаулық сақтау | Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау | Көлік | Қаржы | Қорғаныс | Мәдениет және ақпарат | Оқу-ағарту | Өнеркәсіп және құрылыс | Сауда және интеграция | Су ресурстары және ирригация | Сыртқы істер | Төтенше жағдайлар | Туризм және спорт | Ұлттық экономика | Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі | Ішкі істер | Экология және табиғи ресурстар | Энергетика |  |
|  |
| Қазақстан үкіметі 1991 жылдан | 
С. Терещенко (1991—1994) | А. Қажыгелдин (1994—1997) | Н. Балғымбаев (1997—1999) | Қ-Ж. Тоқаев (1999—2002) | И. Тасмағамбетов (2002—2003) | Д. Ахметов (2003—2007) | I К. Мәсімов (2007—2012) | С. Ахметов (2012—2014) | II К. Мәсімов (2014—2016) | Б. Сағынтаев (2016—2019) | А. Мамин (2019—2022) | I Ә. Смайылов (2022—2023) | II Ә. Смайылов (2023—2024) | Олжас Бектенов (2024 бері) |
|  |
| Қазақ КСР Министрлер Кеңесі | 
1947 | 1951 | 1955 | 1959 | 1963 | 1967 | 1971 | 1975 | 1980 | 1985 | 1990 |
|  |
| Қазақ КСР халық комиссарлары кеңесі | 
1920—1946 |
|  |
| Алаш Орда үкіметі | 
1917—1920 |
|  |
| Қазақстан агенттіктері | 
Бәсекелестікті қорғау және дамыту | Қаржылық мониторинг | Қаржы нарығын реттеу және дамыту | Мемлекеттік қызмет істері | Стратегиялық жоспарлау және реформалар | Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл |
|  |
| Қазақстан комитеттері | 
Автомобиль жолдары | Автомобиль көлігі және көліктік бақылау | Агроөнеркәсіптік кешендегі мемлекеттік инспекция | Азаматтық авиация | Азаматтық қоғам істері | Азаматтық қорғаныс және әскери бөлімдер | Ақпарат | Ақпараттық қауіпсіздік | Архив, құжаттама және кітап ісі | Атомдық және энергетикалық қадағалау мен бақылау | Аэроғарыш | Әкімшілік полиция | Балалардың құқықтарын қорғау | Балық шаруашылығы | Білім саласындағы сапаны қамтамасыз ету | Ветеринариялық бақылау және қадағалау | Геодезия және картография | Геология | Ғылым | Ғылым және жоғары білім саласындағы сапаны қамтамасыз ету | Дін істері | Еңбек және әлеуметтік қорғау | Жастар және отбасы істері | Жер ресурстарын басқару | Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім | Инвестиция | Көші-қон | Көші-қон қызметі | Қазынашылық | Құрылыс және тұрғын-үй коммуналдық шаруашылық істері | Қылмыстық-атқару жүйесі | Мәдениет | Медициналық және фармацевтикалық бақылау | Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер | Мемлекеттік кірістер | Мемлекеттік қорғаныстық тапсырыс | Мемлекеттік материалдық резервтер | Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру | Орман шаруашылығы мен жануарлар дүниесі | Орта білім беру | Өнеркәсіп | Өнеркәсіптік қауіпсіздік | Өртке қарсы қызмет | Санитариялық-эпидемиологиялық бақылау | Сауда | Спорт және дене шынықтыру істері | Су шаруашылығы | Табиғи монополияларды реттеу | Телекоммуникация | Теміржол және су көлігі | Техникалық реттеу және метрология | Туризм индустриясы | Тұтынушылардың құқықтарын қорғау | Тіл саясаты | Ұлттық ұланның Бас қолбасшылығы | Халықаралық ақпарат | Ішкі мемлекеттік аудит | Экологиялық реттеу және бақылау | Этносаралық қатынастарды дамыту |

 |