recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Шілік ауылдық округінің археологиялық ескерткіштері
**Шілік ауылдық округі** – Түркістан облысы Отырар ауданының қиыр шығысында орналасқан әкімшілік бөлік. Жер аумағы 0,41 мың км².

Әкімшілік құрамы
----------------

Құрамына Ескі Шілік, Шілік ауылдары кіреді. Орталығы – Шілік ауылы.

Халқының саны (2009, 2021)| Елді мекен | 2009 | 2021 | 2021 2009-ға пайызбен | Ерлер 2009 | Ерлер 2021 | 2021 2009-ға пайызбен | Әйелдер 2009 | Әйелдер 2021 | 2021 2009-ға пайызбен |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Ескі Шілік ауылы | 785 | ▼749 | 95,4 | 362 | ▲368 | 101,7 | 423 | ▼381 | 90,1 |
| Шілік ауылы | 1603 | ▲1647 | 102,7 | 783 | ▲861 | 110 | 820 | ▼786 | 95,9 |
| **Жалпы саны** | 2388 | ▲2396 | 100,3 | 1145 | ▲1229 | 107,3 | 1243 | ▼1167 | 93,9 |

Жер бедері
----------

Округ ауданның шығысындағы сайлы-жыралы келген жазық өңірінде теңіз деңгейінен 205—237 м биіктікте орналасқан. Солтүстік-батысында Арыстанды, Құмдай, батысында Көлқұдық қоныстары жайласқан. Солтүстік батысында Қаратөбе (абсолюттік биіктігі 199 м) төбесі және округтың басқа жерлерінде абсолюттік биіктігі 231 м-ден аспайтын бірнеше төбелер бар. Жер қыртысы құмды-саздақты аллювийлі топырақтан тұрады. Онда тал шоғырлары аралас астық тұқымдасты шөптесіндер, баялыш, көкпек, бұйырғын, боз жусан басым өскен. Округ аумағымен бірнеше шағын каналдар (арықтар) тартылған. Олар Арыс-Түркістан каналынан басталады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары
2. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл. ISBN 5-89800-123-9, Х том
3. ↑  Отырар. Энциклопедия. – Алматы. «Арыс» баспасы, 2005 ISBN 9965-17-272-2


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

|  Түркістан облысы Отырар ауданы ауылдық округтері |
| --- |
|  |
| 

 Аққұм •
 Ақтөбе •
 Балтакөл •
 Көксарай •
 Қарақоңыр •
 Қарғалы •
 Қоғам •
 Маяқұм •
 Отырар •
 Талапты •
 Темір •
 Шәуілдір •
 Шілік 
 |

 |
**Серік Керімбекұлы Қонақбаев** (25 қазан 1959 жыл, Павлодар) – боксшы, Мәскеу олимпиадасының күміс жүлдегері (1980), КСРО еңбек сіңірген спорт шебері (1981), Әлем чемпионатының күміс жүлдегері (1982), екі дүркін Еуропа чемпионатының жеңімпазы (1979, 1981), Кеңес Одағының 2 дүркін чемпионы. Халықаралық әуесқой бокс ассоциациясы (AIBA) атқарушы комиететінің мүшесі (2010-2014), Қазақстан Республикасының Парламент Мәжілісінің II және IV шақырылымдарының депутаты (1999 - 2011), Қазақстан бокс федерациясының төрешілер корпусымен жұмыс жөніндегі вице-президенті

Биографиясы
-----------

Жамбыл гидромелиоративтік құрылыс институтын (1981), қазіргі Қазақ мемлекеттік спорт және туризм академиясын (1984) бітірген.

Спорт карьерасы
---------------

Серик Конакбай мен Хосе Агилар 1980 жыл
Бокспен 14 жасынан бастап айналысқан. КСРО халықтары спартакиадасының және КСРО чемпионатының күміс жүлдегері (Мәскеу, 1979), екі мәрте Еуропа чемпионы (ГФР, Кельн, 1979, Финляндия, Тампере, 1981), Әлем кубогінің иегері (АҚШ, Нью-Йорк, 1979), Мәскеуде өткен 22-Олимпиялық ойындардың күміс жүлдегері (1980), Әлем кубогінің иегері (Канада, Монреаль, 1981), Әлем чемпионатының күміс жүлдегері (ГФР, Мюнхен, 1982), КСРО чемпионы (1980, 1984). 1981-87 жылдары бапкерлік жұмыстар атқарды, коммерциялық "Қазақстан" спорт клубының (1990), ҚР кәсіпқой бокс федерациясының (1992-94), ҚР Президенті жанындағы ұлттық спорт қорының президенті (1994-96) болды. 1999 жылдан ҚР Парламентінің Мәжіліс депутаты. Мемлекеттік "Дарын" жастар сыйлығының иегері (1993).  

Марк Бриланд және Серик Конакбаев 2010 жылы.

Отбасы
------

Мәскеу олимпиадасында (1980)
----------------------------

| Кезең | Спортшы | Мемлекеті | Нәтижесі | Спортшы | Мемлекеті |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1/16 | Серік Қонақбаев |  КСРО | (5:0) | Симион Чутов |  Румыния |
| 1/8 | Серік Қонақбаев |  КСРО |  | Имре Бакшкай |  Мажарстан |
| 1/4 | Серік Қонақбаев |  КСРО | (уақытынан бұрын) | Хосе Ангел Молина |  Пуэрто-Рико |
| 1/2 | Серік Қонақбаев |  КСРО | (4:1) | Хосе Агуйлар |  Куба |
| Финал | Серік Қонақбаев |  КСРО | (1:4) | Патрицио Оливиа |  Италия |

Марапаттар
----------

Дереккөздер
-----------

1. ↑  AIBA Executive Committee 2010-2014
2. ↑  Руководство Казахстанской Федерации Бокса
**Наталья Николаевна Годунова** (24 мамыр 1972 жыл, Орал қаласы) — қазақстандық саясаткер, 2018-2024 жылдары Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитеті мен Жоғары аудиторлық палата Төрағасы.

Білімі
------

Батыс Қазақстан ауыл шаруашылығы институтын (экономист мамандығы бойынша), Ресей Федерациясы Үкіметінің жанындағы Қаржы академиясын бітірген.

Экономика ғылымдарының кандидаты.

Мансабы
-------

Еңбек жолын 1993 жылы «Орал» агроөнеркәсіпбанкте» экономист болып бастаған.

1997-2005 жылдары Батыс Қазақстан аумақтық мемлекеттік мүлікті және активтерді басқару комитетінің жетекші маманы, бөлім бастығы, Батыс Қазақстан облысы әкімі аппаратының бөлім меңгерушісі, Батыс Қазақстан облысы Экономика және бюджеттік жоспарлау департаментінің директоры болып жұмыс істеген.

2005-2006 жылдары – Қазақстан Республикасының Ресей Федерациясындағы Сауда өкілідігінде кеңесші-экономист.

2006-2009 жылдары Маңғыстау облысы әкімінің кеңесшісі қызметін атқарған.

2009-2011 жылдары – Қазақстан Республикасының Ресей Федерациясындағы Сауда өкілдігінің консультанты, орынбасары, міндетін атқарушы.

2012-2013 жылдары – Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі орынбасарының кеңесшісі.

2013-2015 жылдары Қызылорда облысы әкімінің орынбасары қызметін атқарды, экономика, қаржы және жұмыспен қамту мәселелеріне жетекшілік етті.

2015-2017 жылдары – «Нұр Отан» партиясының хатшысы, «Нұр Отан» партиясының Саяси кеңесі бюросының мүшесі.

2017 жылғы желтоқсаннан бастап – Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының мүшесі.

2018 жылғы ақпаннан бастап – Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитетінің Төрайымы.

Қазақстан Республикасы Президентінің 2022 жылғы 28 қарашадағы № 9 Жарлығымен Қазақстан Республикасы Жоғары аудиторлық палатасының Төрағасы болып тағайындалды.

Марапаттары
-----------

Қазақстан Республикасының Құрмет грамотасымен (2008 ж.), «Құрмет» (2016 ж.), «Парасат» (2021 ж.) ордендерімен және мерекелік медальдармен марапатталған.

Дереккөздер
-----------
**Сарықасқа (Сарғасқа), Ырсай Бәйімбетұлы** (туған-өлген жылдары белгісіз) – батыр. Сарықасқа Ырсай батырдың тар маңдайлы, басының шашсыз тақыр болуына байланысты қойылған лақап аты. 
Елін басқыншылардан қорғап, Жем мен Арал бойына қоныстандыруда ерлігімен көзге түскен. Көптеген ұрыстарда қарулас серігі Есекей батырмен тізе қосып қимылдаған. Өрістері де бірге болған. Сарықасқа атында ру бар. Ауызекі әңгімелерде Сарықасқа Тайлан, Сарышырпы Тайлан деп қосарлана айтылады. 

Тайлан, Сарышырпы атында жер атаулары бар. Сарықасқа атында Сам құмының солтүстігінде Есек жалдап 24 км жерде ұзындығы 25 км ойпаң бар. Кезінде Сарықасқа ойпаңында 4 құдық және Сарықасқа атты бұлақ болған. 

1826 жылы 19 ақпанда полковник Ф.Бергтің экспедициясы Сарықасқа бұлағының басына тоқтаған. Сонымен қатар бұл экспедиция Сарышырпы сайына да аялдаған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Маңғыстау» энциклопедиясына, Компьютерлік-баспа орталығы, 2007
2. ↑  «Қазақстан» ұлттық энциклопедиясы (10 томдық), Алматы, 1998 – 2007
**Майқайың** — Павлодар облысы Баянауыл ауданындағы кент (1937 жылдан), Майқайың кенттік әкімдігі орталығы.

Географиялық орны
-----------------

Аудан орталығы - Баянауыл ауылынан солтүстікке қарай 72 км-дей жерде, құрғақ дала белдемінде орналасқан.

Халқы
-----

1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 9224 адам (4489 ер адам және 4735 әйел адам) болса, 2009 жылы 8761 адамды (4353 ер адам және 4489 әйел адам) құрады.

Тарихы: кешегісі, бүгіні
------------------------

Іргесі 1915 жылы ағылшын концессионерлік қоғамының осы маңдағы полиметалл кені өндіруіне байланысты қаланған. Кеңес өкіметі жылдарында полиметалл кенін игеру кеңінен қолға алынып, "Майқайың алтыны" деп аталатын комбинаты салынды. Қазіргі Майқайың қазақ полиметалл кентасын өндіру мен байытудың маңызды орталығы және ол Майқайың алтын АҚ-ның иелігінде. Құрамында ашық кеніш пен байыту фабрикасы, дизелдік электр станциясы бар. Ол Екібастұз ГРЭС-інің электр беру желісімен байланысқан. Мұнда мыстың, қорғасынның, мырыштың, алтынның және күмістің концентраттары шығарылады. Олардан басқа республикадағы лак-бояу заттарына арналған шикізат есебінде барит кені өндіріледі.

Өнеркәсіп орныдары
------------------

Басқа өнеркәсіп орындарынан Майқайыңда нан зауыты, лимонад цехы, қабырғалық құрылыс материалдар блоктары зауыты, машина жөндеу шеберханасы, автобаза, мұнай базасы бар.

Инфрақұрылымы
-------------

Білім беру мен денсаулық сақтау мекемелерінен 2 орта, 1 орталау мектеп, 2 балалар бақшасы, кеншілер клубы, кинотеатр, 3 кітапхана, аурухана, санэпидстанция, бірнеше дәріханалар жұмыс істейді. Ауыз су және техникалық сулармен Ертіс-Қарағанды каналынан тартылған су құбыры мен ұңғымалар арқылы қамтамасыздандырылады. Майқайың арқылы Павлодар-Шымкент мұнай құбыры өтеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

|  Павлодар облысы Баянауыл ауданы елді мекендері |
| --- |
|  |
| 

 Ақмектеп •
 Ақсан •
 Ақши (Қызылтау а.о.) •
 Ақши (Ұзынбұлақ а.о.) •
 Александровка •
 **Баянауыл** •
 Бүркітті •
 Біржанкөл •
 Бірлік •
 Егіндібұлақ •
 Жаңатілек •
 Жарылғап •
 Желтау •
 Жұмат Шанин •
 Жүсіпбек Аймауытов •
 Көкдомбақ •
 Қаныш Сәтбаев •
 Қаражар •
 Қаратомар •
 Қарашоқы •
 Қойтас •
 Құндыкөл •
 Қызылшілік •
 Лекер •
 Майкөбе •
 Майқайың •
 Мәшһүр Жүсіп •
 Мұрынтал •
 Мұса Шорманов •
 Октябрь •
 Сұлужон •
 Торайғыров •
 Ұзынбұлақ •
 Үйтас •
 Үшқұлын •
 Шонай •
 Шоманкөл •
 Шөптікөл 
 |

 |
**Бацилла, немесе таяқша** – спора түзе алатын таяқша пішінді келген бактерияның бір түрі. Морфология бойынша тек қана бацилла, тек қана коккалар емес, сонымен қатар коккабациллалар тіршілік етеді. Олар пішіні бойынша бациллаларға қарағанда домалақтау, адайжа жасуша ұзындығы бәрібір енінен асады, мысалы: Bacteroides fragilis, Yersinia pestis, Bordetella bronchiseptica, Haemophilus influenzae.

Бациллалар екі жасуша болып, диплобацилла, тізбектесіп, стрептобацилла болады. Өте ұзын, оралған жіптерден тұратын тізбекті стрептобациллаға мысал келтірсек, Bacillus anthracis. Бацилла бактериялардың көптеген әр түрлі таксономикалық топтары табылған. Бацилла әдетте жазықтықта бөлінуге және жалғыз болады , бірақ diplobacilli (диплобацилла), streptobacilli (стрептобацилла) және Palisades басқа жасушалармен бірігуге дайын болады.

• Diplobacilli: бір-бірімен иық тіресе ұйымдастырылған екі таяқшасы.
• Streptobacilli: бацилла тізбегінің ұйымдастырды.
• Coccobacillus: Сопақ және коктарды ұқсас (дөңгелек пішінді бактериялар).

Спора түзу бактериялар үшін ең ықтимал классификацияның мысалы. Спораның жасушада орналасқанына байланысты бацилланың пішіні өзгеріп отырады. Мысалы, Clostridium tetani бактериясының споралары әдетте жасушаның соңында орналасып, оған барабан таяқшаларына ұқсайтын пішін береді. Бұндай пішін клострилия деп аталады. Бактериялардың басқа түрлерінде, мысалы, май қышқылын ферменттеу бактериялары спораны жасушаларың ортасында түзгендіктен, шпиндельді пішінге ие болады. Бұл форма Плектридия деп аталады.
Таяқша тәріздес форма бактериялардың көп бөлігінде кездеседі, оларға; Enterobacteriaceae, Bacillaceae , Lactobacillaceae , Brucellaceae және Pseudomonadaceae жатады. Бактерия пішіні және Грам боялуы түсінің арасында ешқандай байланыс жоқ. Бациллаларды оң грам және теріс грам деп екі топқа бөлуге болады.

*Оң грам:*

• Bacillus genus

• Clostridium genus

• Corynebacterium genus

• Listeria genus

• Propionibacterium genus

*Теріс грам:*

• Bacteroides genus

• Citrobacter genus

• Enterobacter genus

• Escherichia genus

• Pseudomonas genus

• Proteus genus

• Salmonella genus

• Serratia genus

• Shigella genus

• Yersinia genus

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Биология 8 сынып, бактериялар, 215 бет
**Көзілдірікті жылан** — *аспидтер* тұқымдасының бір туысы. Ұзындығы *4,5 м*-ге дейін жетеді. Африка мен Оңтүстік Азияда тараған 6 түрі бар. Көзілдірікті жыландардың көбірек тараған түрі үнді Көзілдірікті жыланы. Мұның ұзындығы *160-180 см*. Көзі үлкен емес, қарашығы дөңгелек, жоғарғы жақ сүйегінде *екі улы тісі* болады. Түсі сарғылт сұр, қоңыр кейде қара. Қауіп төнгенде денесінің алдыңғы жағын тік көтеріп, басын жауына қарай иіп, *8 жұп мойын қабырғасын* екі жағына жазады. Бұл кезде мойыны жалпақтанып, кеңейіп, мойын терісінің сырт жағында көзілдірік тәрізді дақтар пайда болады. ССР-де Үнді Көзілдірікті жыланның түр тармағы- орта азиялық Көзілдірікті жылан Түрікмен ССР-інің оңт.- батысында таралған. Ұзындығы *175 см-ге* дейін. Бұл жылан осы аймақтарда тау етектерін мекендеп, *1500 м* биіктікте кездеседі. Көзілдірікті жылан әсіресе көктемде қауіпті, бұл кезде ол күндіз кездеседі. Жемі-жасыл құрбақа, көл бақа, кесіртке, ұсақ құстар. Июльде ұзындығы *35 мм-дей 8-12 жұмыртқа салады*, одан сентябрьде *30 см-дей* жас Көзілдірікті жылан шығады. Көзілдірікті жыланның уы өте күшті болғанмен, бұл адамға аса қауіпті жылан емес, өйткені ол гюрза, сұр жылан т.б. сияқты бірден шықпайды, әуелі айбат шегеді.
**Рик Риордан** — американдық жазушы,көбінесе "Перси Джексон", "Құдай ұрпақтары" кітаптарымен белгілі

Өмірбаяны
---------

Рик Риордан 1964 жылы АҚШ-тың Сан-Антонио қаласында, мұғалімдер отбасында дүниеге келген. Оның анасы суретші және музыкант болса, әкесі мүсінші болды. Сондықтан да отбасыда әрқашан шығармашылық атмосфера болған. Ол Сан-Антонияда мектеп бітірді, бірақ гитарист болғысы келіп, Солтүстік Техас мектебіне түсті. Рик тұңғыш романын 1997 жылы жазды. Бұл кітап - «Қан-қызыл Текила» (түпнұсқа атауы - "Үлкен қызыл Текила") болды. 2005 жылы "Перси Джексон және Олимпшілер", яғни, "Перси Джексон және найзағайды ұрлаушы". Кітаптың басты кейіпкері - он екі жасар бала, грек құдайы ұлы. Жазушының әр жаңа жұмысы үнемі «Нью-Йорк Таймс» алады. 2010 жылы "Перси Джексон және найзағайды ұрлаушы" кітабінің фильмі «ХХ ғасырдың Фокс» киностудиясымен шықты. 2006 жылы келесі кітабы «Перси Джексон және құбыжықтар теңіз» АҚШ-та балаларға арналған ең үздік кітап аталды. Төртінші роман циклы үшін миллионнан астам көшірмелері сатылды. 2008 жылы, Рик Риордан «39 кілттер» романын жазды. Ол сондай-ақ үлкен табысқа ие болды.

Шығармалары
-----------

«Перси Джексон и Олимпиадашылар»
Перси Джексон және найзағайды ұрлаушы (Перси Джексон и Похититель молний 1 шілде 2005)

Перси Джексон және құбыжықтар теңіз (Перси Джексон и Море чудовищ 1 сәуір 2006)

Перси Джексон және титан қарғысы (Перси Джексон и Проклятие титана 11 мамыр 2007)

Перси Джексон және өлім шытырманы (Перси Джексон и Лабиринт смерти 6 мамыр 2008)

Перси Джексон және соңғы пайғамабар (Перси Джексон и Последнее пророчество 5 мамыр 2009)

«Олимп батырлары»

Жоғалған батыр (Пропавший герой 12 қазан 2010)

Нептун ұлы (Сын Нептуна 4 октября 2011)

Афинаның белгісі (Метка Афины 2 октября 2012)

Аидтің үйі (Дом Аида 8 октября 2013)

Олимп қаны (Кровь Олимпа 14 октября 2014)

Дереккөздер
-----------

"Перси Джексон және найзағайды ұрлаушы" кітабы

 сайты

 орысша уикипедия
**Абай атындағы Республикалық мамандандырылған дарынды балаларға арналған қазақ тілі мен әдебиетін тереңдете оқытатын орта мектеп-интернаты** — Алматы қаласында орналасқан гуманитарлық бағытта білім беретін республикалық мектеп. Мұнда "Қазақ тілі", "Қазақ әдебиеті" және "Абайтану" пәндері тереңдетіп оқытылады.

Тарихы
------

Білім ордасы 1957 жылы ауылдағы малшылардың балаларына арналған республикалық деңгейдегі мектеп-интернат болып ашылып, кейін 1988 жылға дейін Ыбырай Алтынсарин атындағы педагогикалық ғылыми-зерттеулер институтының эксперименттік базасы ретінде жұмыс жасады. 1988 жылы Қазақ тілі мен әдебиетін тереңдете оқытатын орта мектеп-интернат ретінде өз жұмысын одан әрі жалғастырды. 2003 жылы "Республикалық мамандандырылған дарынды балаларға арналған қазақ тілі мен әдебиетін тереңдете оқытатын орта мектеп-интернат" деген атауға ие болып, оған Үкімет қаулысымен 2006 жылы Абайдың есімі берілді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Абай атындағы республикалық мамандандырылған дарынды балаларға арналған қазақ тілі мен әдебиетін тереңдете оқытатын орта мектеп-интернат 55 жылдығын атап өтті
Ки но Сурайуки
**Ки́ но Сурайуки** (жап. *紀貫之* 866—945 әлде 946 шамасында) — жапон ақыны, прозашы, Хэйан дәуіріндегі тіл маманы. Танка жанрында жазған. 36 мәңгілік сарынға енген ақындардың бірі.

Император сарайында мемлекеттік қызмет атқарған. 930—935 жылдарда Тоса аймағының губернаторы болған. Ки-но Сурайукиге қайтыс болғаннан соң 5-ші дәрежелі сарай қызметкері атағы берілді. 905 жылы император Дайгоның жарлығы бойынша сол замандағы императордың антологиялық жинағы «Кокинвакасю»-ды құрастырған ақындар қоғамын басқарды. Тоса аймағының губернаторы қызметінде болған жылдары антологиялық «Синсэнвакасю» жинағын шығарды. Әдеби күнделік жанр – Никкидің бастауында тұрған жазушы. 936 жылы әдеби күнделік – «Тоса-никки»-ді шығарды. Ол сондай-ақ, танка жанрында жазылған 400-дей өлеңнен тұратын «Жеке жинақ»-ты жазып қалдырған.

Поэзияның керемет теоретигі. «Кокинсю»-ға жапон тілінде жазған алғы сөзінде батыл пікірлер айтты. Бұған дейін жапон тілінде тек әйелдер ғана жаза алатын. Ал, ер кісілер тек хан (қытай) тілінде жазуы тиіс саналатын. Ол бұл қағиданы жоққа шығарды. Оның мына қанатты сөзі әлі күнге дейін өзінің мәнін жоймаған:

«Ямато өлеңдері адам жүрегінен өніп шыққан мың-мыңдаған сөз жапырақтарының мәні болмақ!»

Ки но Cурайуки, Кано Танью салған сурет, 1648 ж

Кейбір өлеңдері
---------------

```
***
Тұманды тылсым
Тал шыбықтың бүршігі жарылғанда
Ақшақар жаулап алды жер мен көкті.
Шие өспеген ауылым менің сонда,
Шие гүлге әп-сәтте оранғанды...
```

```
***
Бөлеген мұң көңілін сорлы ғашық,
Сүйгеніме сағынып келем міне...
Қысқы түн...
Қырсыққан жел басылмай,
Торғай да іштей аһ ұрған...
```

```
***
Мынау менің үйім бе?,
Бақша да сол күйінде
Гүлдеген шие сол бақта.
Гүлдері міне көкке ұшқан,
Төзбеске басқа амал не...
```

```
***
```

Камо ғибадатханасындағы жоғары абыз әйелге жоғары мәртебелі мемлекет әміршісі атынан жазылған өлеңдерден:

```
Тек қана онымен,
Жүректегі жалғызбен ойға батам,
Керіліп көкке қанат қағам.
Тек қана көктемгі тылсым тұман,
Жол бөгеп, қарсы тұрар маған...
```

```
***
Тамсанып гүлзарменен,
Мақсатқа жеткен қандай,
Әй қайдам, үйеңкі егілді-ау-
Арудың тимес қолы,
Күн ұзақ өрмек оның бар ермегі.
```

```
***
Ақшақар қалқып келед
Көктемнің тартуы осы,
Көк аспанға
Осылай әр жыл сайын,
Межеден өтер талмай...
```

```
***
Тәңірдің бақшасында өскен тіпті
Нұрымен Құдіреттің нұрланатын
Шалғын да
Қуаң тартып құтылмады
Күрсінісін қоңыр күздің естігенде...
```

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Өлеңді аударған: Ermahan Kalmurzaev.
**Арыстанбекова Ақмарал Хайдарқызы** (1948 жылы туған, Алматы) – химия ғылымы кандидаты (1974) және саясаттану ғылымдарының докторы (1993).

Биографиясы
-----------

Арғын тайпасы Тобықты руының дадан бөлімінен шыққан.

ҚазМУ-ды (1971, қазіргі ҚазҰУ) және аспирантурасын (1974) бітіргеннен кейін осы университетте кіші, аға ғылыми қызметкер (1974–78), Қазақстан ЛКЖО ОК-нде бөлім меңгерушісі (1973–83), Шет елдермен достық және мәдени байланыс жөніндегі Қазақ қоғамы төрағасының орынбасары (1983–89), Қазақ КСР-і Сыртқы істер министрі (1989-91), БҰҰ жанындағы ҚР-ның тұрақты өкілі (1992–99), Куба (1996–99) мен Франциядағы (1999–2003) Қазақстан Республикасының Төтенше және өкілетті елшісі, 2002 жылдан Халықаралық дипломатия академиясының вице-президенті (Париж), т.б. жауапты қызметтер атқарады.

1974 ж. «Кинетика и селективность гидрирования смесей органических соединений» тақырыбында канд. ал 2004 ж. «Казахстан и Организация Объединенных Наций: история, проблемы и перспективы» деген тақырыпта докторлық диссертация қорғады. 11-сайл. Қазақ КСР-і Жоғ. Кеңесінің депутаты. «Құрмет» орденімен (1996) және медальдармен марапатталған.



1. ↑
2. ↑
**Кондратий Фёдорович Рылеев** - орыс ақыны, декабрист. Дворян отбасында туған. Кадет корпусын бітірді. 1823 ж. декабристердің Солтүстік қоғамына кіріп, оған жетекшілік етті. П.И.Пестельмен бір көзқараста болды. 1825 ж. декабристер көтерілісі жетекшілерінің бірі ретінде өлім жазасына кесіліп, дарға асылды. Рылеев - орыс поэзиясындағы төңкерістік романтизмнің көрнекті өкілі. Оның шығармалары азаматтық әуенге, төңкерісті рухқа толы. 1821-1823 ж. жазған "Ойлар" атты өлеңдер циклінде, "Войнаровский", "Наливайко" поэмаларында т.б. шығармаларында орыс халқының тарихында үлкен рөл атқарған қайраткер адамдарды бейнеледі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1976ж. 9 том
Роджер Гилберт Баннистер (ағылш. Roger Gilbert Bannister; 23 наурыз 1929, Харроу, Англия, Британдық империя - 4 наурыз 2018) -британдық жеңіл атлет және дәрігер-невролог, 1500 метр қашықтықта 1954 жылғы Еуропа чемпионы, Британ империясы орденінің командирі.

Биография
---------

Спортта Баннистер орта қашықтыққа жүгіруге маманданған. 1950 жылы Брюссельде жеңіл атлетикадан Еуропа чемпионатына қатысып, 800 метр қашықтықта қола медаль жеңіп алды. Хельсинкидегі Олимпиада ойындарында (1952) ол 1500 метрге жүгіруде 4-ші орынды иеленді. Осыдан кейін спортшы өз алдына 4 минут ішінде 1 миля (яғни 1609 метр) жылдам жүгіруді мақсат етіп қойды. 1954 жылы 6 мамырда Оксфорд университетінің студенті бола отырып, ол Иффли-роуд (Оксфорд) университеттік спорт алаңында осы қашықтықты 3.59, 4 минутта жүгіріп өтті.
1954 жылдың 7 тамызы Ванкувердегі Достастық ойындарында милю — Роджер Баннистерге (Англия) және Джон Лэндиге (Австралия) екі ең үздік жүгіруші кездесті. Бұл жүгіру спорт тарихында миляға ең танымал жүгіру болып саналады.[1] Баннистер барлық қашықтықты екінші нөмірмен жүгірді, бірақ соңғы айналымда 3.58, 8 нәтижесімен жеңіске жетті. Жүгіру "жүз жылдықтың Миля" (ағылш. Miracle Mile).[2] Джон Ланди бар Баннистердің драмалық қарсыластығы Ванкувер мүсінде Лэнди сол иық арқылы қарап, ал Баннистер оңнан өтеді.

Сол 1954 жылы Баннистер Берндегі Еуропа чемпионатында 1500 метрге жүгіруде Еуропа чемпионы болып, одан кейін үлкен спорттан кетеді.

Спорттық мансабын аяқтағаннан кейін Баннистер белгілі невротерапевт дәрігер ретінде аты береді, сонымен қатар түрлі спорттық ұйымдармен ынтымақтасуды жалғастырады. 1971-1974 жылдары ол "Ұлыбритания спорт кеңесінің" төрағасы болды (ағылш. "Спорт және дене тәрбиесі жөніндегі Халықаралық кеңестің" президенті (ағылш. International Council of Sport and Physical Education). 1975 жылы Баннистер рыцариде II Елизавета патшайым жасады. Сондай-ақ Лондондағы жүйке аурулары бойынша ұлттық клиниканың директоры және неврология саласындағы ғылыми мерзімді баспагері болды.

Дереккөздер
-----------

Әлемдік және ұлттық спорт ойындары
**Лейшманиоз** — Бұл аурупар Африкада, Үндістанда және Таяу Шығыс пен Оңтүстік Мексикада, Орталық Африкада ұшырасады. Инфекция адамды шаққан кезде жұғатын кішкене құм масасы арқылы адамнан адамға тарайды.
Аурудың кейбір түрлері организмнің ішіне зақым келтіреді (ішкі ағзалар лейшманиозы, Калаазар, Думдум қызбасы). Оларды айыру өте қиын және емдеу күрделі де қымбатқа түседі. Мүмкін болғанынша медициналық көмекке жүгініңіз.
Басқа бір түрлері (Борковский ауруы, Сутаниоз лейшманиозы, Тропикалық жара, Дели күйігі, Эспундна, Орман фрамбезиясы) (індетті тері ауруы), Ута, Числер жарасы тек теріні зақымдайды. Бұл ауруларды емдеу оңайырақ

Белгілері
---------

* Шаққаннан кейін 2—8 апта откен соң, маса шақкан жерде ісік пайда болады.
* Ісік әдетте іріңді, ашық жараға айналады.
* Ірің өзі жазылуы мүмкін, ал кейде бірнеше аптадан 2 жылға дейін қалып қоюы мүмкін.
* Іріңдер бактерияларды оңай жұқтырады.

Емдеу жолдары
-------------

1. Іріңді қайнатылған салқын сумен жуыңыз.
2. Жараға 10—15 минөтке ыстық, (тері күймейтіндей ыстық) дымқыл шүберек басыңыз.
3. 10 күн бойы куніне 2 реттен осылайша жасаңыз. мұндай жылы емдеу жараның толық жазылуына себін тигізеді.
4. Егер жара жұқпалы болса, (зардапты қызыл) сонымен бірге антибиотиктер беріңіз.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Патологиялық анотомия терминдерінің орысша – латынша – қазақша түсініктеме сөздігі.- Ақтөбе. ISBN 9965-437-40-8

* **Вернер, Дэвид**. Халыққа медициналық жәрдем көрсету жөніндегі (Анықтамалық). Қазақ тіліне аударғандар: Айымбетов М, Бермаханов А.—Алматы: "Демалыс", "Қазақстан", 1994— 506 бет.

ISBN 5-615-01453-9

Осы кітаптың кез келген бөлігін коммерциялық емес мақсатта көшіруге және таратуға басып шығарушылар арнайы рұқсат берген. **Сол үшін оларға көп-көп рақмет!**
A. *Егор Петрович Ковалевский*.**Егор Петрович Ковалевский** (18.6.1809; кейбір деректерде 1811, Украина, Харьков губерниясы Ярошевка селосы – 2.10.1868, Ресей, Санкт-Петербург қаласы) – орыс саяхатшысы, жазушы, қоғам қайраткері, Санкт-Петербург ғылым академиясының құрметті мүшесі (1857). Ковалевский Орта Азия мен қазақ даласын аралаған сапарын суреттеп, отаршылдыққа ұшыраған елдердің ауыр жағдайын баяндады. Ол Исатай Тайманов бастаған көтеріліс пен Махамбет Өтемісұлының ақындық қайраткерлігі туралы жазды. Ол Ш.Ш.Уәлихановпен де жақсы таныс болып, Орыс географиялық қоғамында бірге қызмет етті. Уәлихановтың Қашқарияға саяхатын Ковалевский де қайталады. Ковалевский туралы Ф.И.Тютчев, М.Е.Салтыков-Щедрин, т.б. шығармалар жазды.

Өмірбаяны
---------

1809 жылы 6 (18) ақпанда Харьков губерниясының Ярошевка ауылында сот кеңесшісі Петр Иванович Ковалевскийдің (Қазіргі Украина) асыл отбасында дүниеге келген.

1825-1828 жылдары Харьков университетінің философия бөлімінде оқыды (1805 жылы оның ағасы В. Н.Каразин құрған), 1829 жылы тау-кен бөліміне оқуға түсті. Егор Петрович Евграфтың үлкен ағасының үлгісімен геологияға қызығушылық танытып, тау кадет корпусында дәрістерге қатыса бастады. 1830 жылы тау-кен инженері дәрежесін алды. 1837 жылға дейін Алтай және Орал зауыттарында жұмыс істеді. Сібірде 1837 жылға қарай Ковалевский 4 алтын кенішін ашып, капитан шенін алды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Республикасының Ғылым Энциклопедиясы
2. ↑
3. ↑
**Харпа** - Рейкьявиктегі концерт залы мен конференц - орталығы. Ұзындығы 43 метр. Оның құрылысы 2007 жылы басталып, 2011 жылы аяқталған. Сәулет стилі - хай-тек.

Жобасы
------

Жоба Даниялық Henning Larsen Architects серіктестігі және даниялық-исландиялық суретші Олафур Элиассонмен бірлесіп әзірленген. Ғимараттың түпнұсқа жобасы 400 бөлмелі қонақ үй, сәнді апартаменттер, дүкендер, мейрамханалар, автотұрақ және исландиялық Landsbanki банкінің жаңа бас кеңсесін қамтыды. Бұл идея қаржы дағдарысы салдарынан толық жүзеге аспады.  

Концерт залы қазірдің өзінде жартысын құрды, бірақ құрылыстың аяқталуы мәселесі 2008 жылы аяқталғанға дейін үкімет қалған құрылыс шығындарын толығымен жабуға шешім қабылдады. Бірнеше жыл бойы Исландияда бұл ғимарат жалғыз құрылыс жобасы болды. Құрылыс құны 164 миллион еуроны құрады.  

Залдың «Харпа» есімі 2009 жылдың 11 желтоқсанында исландиялық музыка күніне орай қойылған. Ал оның алғашқы есімі «Рейкьявик концерт залы және конференция орталығы» болды. Бұл дәл осы мақсат үшін салынған Исландиядағы алғашқы концерт залы. Мұнда Исландиялық симфониялық оркестр мен исландиялық операның кеңселері орналасқан. Ашылу құрметіне арналған концерт 2011 жылдың 4 мамырында өтті, барлық келушілер үшін «Харпа» 2011 жылдың 13 мамырында ашылды. Ғимаратты Исландияның үкіметі мен Рейкьявик қаласына тиесілі «Портус» компаниясы басқарады.

Залдар
------

«Харпта» төрт зал бар:  

1.**«Eldborg»** ең үлкен зал (1600-1800 адам). Бұл зал жанартаудың атқылауынан түсін бейнелейтін, қара және қызыл түсті безендірілген. Осы залда бүкіл әлемдік симфониялық музыка концерттері, музыкалық топтардың концерттері, халықаралық конгрестер өткізіліп тұрады.  

2.**«Silfurberg»** - 750 орындық зал.  

3.**«Nordyurlos»** - 450 орынға арналған зал.  

4.**«Калдалон»** - 195 орындық зал.  

Залдардың архитектуралық акустикасы Artec Consultants компаниясымен жүргізілді.
Төрт концерт залдардан басқа, кездесулер, семинарлар, конференциялар үшін жабдықталған бөлмелер бар. Сондай-ақ, ғимаратта кәдесый дүкендер, бутиктер, гүл дүкені, кітап дүкені, кафе және Рейкьявик тарихи орталығында панорамалық көрініс ашатын мейрамхана бар. «Харпа» - Рейкьявик тұрғындарының ең көп баратын ғимараты. Оның есіктері аптасына жеті күн бойы тегін ашық.

Қолданылған әдебиет
-------------------
**Ольга Кривошеева Юрьевна**(15 мамыр 1961, Новосибирск, РСФСР, ССРО)-– кеңес волейболшысы, ССРО құрамасының ойыншысы (1984-1988). 1988 олимпиада чемпионы, Еуропа чемпионы 1985. Байланыстырушы, ССРО еңбек сіңірген спорт мастері (1988)

Өмірбаяны
---------

Ольга Кривошеева Новосибирскіде дүниеге келген. 1969 жылы отбасымен бірге Қазақ КСР Степногорск қаласына көшіп келді, ең алғаш осы жерде волейболмен айналыса бастады. Алғашқы бапкері – Е.П. Лавкин. 1988 жылға дейін АДК (Алматы) командасында ойнады. Оның құрамында: 1984 жылы ССРО чемпионы, (1986, 1988) күміс және қола (1985) ССРО чемпионаттарының жүлдегері, 1985 жылы Еуропа чемпиондығының кубогын жеңімпазы.

Марапаттары
-----------

ССРО құрамасының ресми жарыстарына 1984-1988 жылдар аралығында қатысты. Оның құрамында: 
• Олимпиада чемпионы 1988;
• Әлем кубогының қола жүлдегері 1985;
• Еуропа чемпионы 1985;
• Еуропа чемпионатының күміс жүлдегері 1987;
• «Достық-84» жарысының күміс жүлдегері;
• Ізгі ниет ойындарының чемпионы 1986;
• Әлем чемпионатының қатысушысы 1986.
1990 жылы Түркия («Вакыфбанк» Анкара) клубтық команда және Германия (1994-1996 – «Шверинер», 1997 – «Вецлар») командалары үшін ойнаған. Германия чемпионатының чемпионы (1995) және қола жүлдегері (1996). Ал 1996-1997 жылдары бір кезеңді Қазақстанда өткізіп, Павлодар «Иртыш» команда құрамында ойнап, командамен ел бірлігі алтын медалін ұтып алды. 
Қазіргі уақытта Вецлар (Германия) қаласында тұрады, балалар бапкері болып жұмыс істейді.

Дереккөзі
---------

1. ↑  Волейбол. Энциклопедия/құраст. В. Л. Свиридов, О. С. Чехов. — Томск: «Янсон» компаниясы, 2001.
2. ↑  Икона казахстанского волейбола
Қазақстан радиостанциялар тiзiмі: 

* Nostalgie радиосы
* Текс радиосы
* Қазақ радиосы
* Радио NS
* Tengri FM
* Hit FM (Қазақстан)
* Positivie радиосы
* Love radio (Қазақстан)
* Classic радиосы(Қазақстан)
* Europa Plus (Қазақстан)
* Орыс Азия Радиосы
* Ретро FM Қазақстан
* Energi FM
* Авторадио (Қазақстан)
* Астана радиосы
* Бизнес толқыны
* City радиосы
* Наше Радио (Қазақстан)
* Шалқар радиосы
* Disney радиосы(Қазақстан)
* Tandem радио
* Record радиосы

«Текс радио», - негізделген ақпараттық және ойын-сауық радиостанция,  Қарағанды. Радио бірге БАҚ тобына кіретін «Жаңа TV». Мүшесі [Телерадиохабарларын [National Association | Телерадиотаратушылар] Ұлттық қауымдастығы]. Әлеуетті аудитория станциясы шамамен бір миллион, өз күн сайынғы эфирге шығатын сомасы болып табылады -. 24 сағат 

Радио 7 - біздің қалада Радио  Семей. Сайт радио radio7.kz

«Radio 7» - Семейдегі жалғыз қалалық коммерциялық музыка радиостанциясы.
7 мамыр 2001 - жиілік 106,9 FM бойынша бірінші желдету.
Format Hot AC / CHR - белсенді және оң (20-40 жыл) үшін Динамикалық музыка.
Сенімді қабылдау аймағы - 35-40 км. Семейде Радио станцияларды рейтингінде бірінші орын - жыл сайынғы зерттеуге сәйкес.

Біздің өз Өндірістік-студиясында өндірілген және серіктестердің басқа студиялар (студиясы «Апельсин», Мәскеу студиясы «Жетінші аспан», Қазан) сатып алынған ретінде бағдарламасын жүзеге Live.
07:00 Әуе арнасында 19:00.
Ethereal студиясы жоғары сапалы стерео (Soundkraft, Shure, Sony) эфирге мүмкіндік беретін ең заманауи жабдықтармен жабдықталған. Өндірістік-студиясында радио хабарландыру мен басқа дыбыс өнімдерін өндірді.

Жеке (міндетті емес) AD бірлік, хабарландыру, демеушілік бағдарламалар мен ойындар, акциялар: жарнамалық мүмкіндіктерін кең диапазоны - «Radio 7» Семей қаласында эфирге басқа станцияларын, айырмашылығы.

Сілтемелер
----------

* 

Үлгі:Тақырыптар Қазақстан

1. ↑  ресми сайты TEX Радио Мұрағатталған 26 маусымның 2017 жылы.
**Эдмунд Галлей** — ағылшын астрономы, геофизигі және математигі.

Ол алғаш рет кометаның орбитасын есептеп, оның көріну жиілігін анықтап шығарған. Бұған орай сол алғашқы зерттелген комета Галлейдің атымен аталды.

1678 жылдан бастап ол Лондон корольдік қоғамының мүшесі, 1703 жылдан Оксфорд университетінің профессоры болды. 1720 жылдан бастап Корольдік астроном лауазымын иеленді, яғни Гринвич обсерваториясының директоры болды.

Оңтүстік Африка мен Америка жағалауларына жасалған экспедициялардың қорытындысы бойынша Галлей алғашқы геомагниттік картаны жасады (1701). Ол жер магнетизмі мен полярлық жарқылдың табиғаты жайлы тиянақты зерттеулер жүргізді.

1705 жылы ол *Astronomiae cometicae synopsis* атты еңбегін жариялап, онда кометалардың орбиталары бар екенін дәлелдеді. Ньютонның бүкіл әлемдік тартылыс заңын пайдаланып, бір кометаның нақты келу-алыстау жиілігін анықтады, соны 1758 жылы аспанда тағы көруге болады деген болжам жасады. Айтқан уақытта сол кометаны Жерден бақылауға болды, теорияның дұрыс болуына орай оған ғалымның есімі берілді.

Галлей есімімен аталған нысандар
--------------------------------

* Галлей кометасы
* Галлей (Ай кратері)
* Галлей (Марс кратері)
* Галлей (Антарктикалық станция)
* Әулие Елена аралындағы төбе (680 м)

Вестминстер аббатығындағы естелік тақта

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ совет энциклопедиясы, 3-том.
2. ↑  *PeterLancaster-Brown* Halley & His Comet —  Blandford Press, 1985. — P. 76–78. — ISBN 0-7137-1447-6.
Автомобиль жолы
**Автомобиль жолы** - автомобиль көлігінің жүруіне арнап салынған жол.

Автомобиль қозғалысының жиілігіне байланысты техникалық топтастыруға сәйкес aвтомобиль жолы 5 категорияға бөлінеді. I категориялы aвтомобиль жолында автомобиль жылдамдығы сағатына *150 км* болса, *V* категориялы Автомобиль жолында жылдамдық сағатына *60 км*. Автомобиль жолы бойында жол белгілері, қызмет көрсету ғимараттары (*автовокзал, май құю стансалары, мотельдер және басқалары*) болады. Біздің елімізде aвтомобиль жолының жалпы *мемлекеттік, республикалық, облыс, жергілікті, шаруашылық* түрлері бар. Қазақстанда табиғи ресурстар мен ірі экономикалық орталықтар бір-бірінен алшақ болғандықтан жүк көп тасылады, яғни жол-көлік кешенінің жұмысына басқа елдерге қарағанда көбірек тәуелді. Елімізде пайдаланатын aвтомобиль жолдарының ұзындығы *87,337 мың км*, соның *17,67 мың км* республикалық маңызы бар жолдар (93%-іне асфальт төселген), *69,667 мың км* жергілікті жолдар (*57%-іне асфальт төселген*). Үш мыңнан астам көпірлер мен жол өткелдері бар. Олардың 90%-і темір құйматастан құйылған. Автомобиль жолдары мен жол бойындағы қызмет көрсету ғимараттарының күтімі оны пайдаланушылардың төлейтін төлемдерінен, бензин мен дизель отынын сатудан түскен алымдардан, ақыны мемлекеттік жолдардан жүргені үшін төленетін төлемдерден құралатын жол қоры есебінен жүргізіледі. ҚР-ның жол қоры *5296439 мың* теңге (1998).

**Қазақстанның басты даңғыл жолдары:**

* Алматы-Астана-Қостанай;
* Алматы-Петропавл;
* Алматы-Талдықорған;
* Алматы-Шымкент;
* Қызылорда-Ақтөбе-Орал қала жолдары.

Өзбекстан мен Түркіменстан арқылы Иранның, Түркияның, Пәкстанның теңіз порттарына шығатын халықаралық бағыттардағы автомобиль жолы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Жетісу. Энциклопедия. - Алматы: «Арыс» баспасы, 2004. — 712 бет. ISBN 9965-17-134-3
**Ильхан Аяпбергенұлы Ихсан**, IL’HAN (16 шілде 2002 жылы туған, Батыс Қазақстан облысы, Жаңақазан ауылы, Қазақстан) — қазақстандық жас әнші және музыкант.

Өмірбаяны
---------

Ильхан 2002 жылдың 16 шілдесіне Батыс Қазақстан облысы Жаңақала ауданы Жаңақазан ауылына дүниеге келген. Әкесімен 3-4 жасынан бастап ауылдағы мәдениет үйіне барған. Отбасы бәрі өнерге жақын. 10 жылға жуық музыкалық білім алады.

### Білімі

Жүсіпбек Елебеков атындағы Республикалық Эстрада цирк колледжі. Ұрмалы аспап (барабан, дирижер оркестра) мамандығын бітірген.

Шығармашылық жолы
-----------------

Ербол Ақбасов, Нұрлан Байкөзов және Қуат Әбілов әншінің ұстаздары. 2020 жылы алғаш «Айналайын» әні жарық көрді. 2021 жыл 9 маусымда Той Думан арнасына «Сүйкімді» әні шықты. 2022 жыл 21 қарашада «Неге арман» әні танымалдыққа ие болды. Бұл әнді Садраддин мен бірге жазған. Almaty TV арнасы «ТАҢҒЫ studio» және НТК арнасының «OZMZғой» бағдарламаларына әнін айтты. «Әп-әдемі» әні 2022 жыл 2 желтоқсанда шықты және 2023 жыл 7 маусымда YouTube желісіндегі LIKE-ТЫ ӘН бағдарламасына Серік Ибрагимов пен бірге орындады. Тағыда 2023 жыл 5 ақпанда «ŪMYTU QİYN», 12 мамыр «MGS», 16 маусым «Sezbediń» әндері қойылымда болды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «ПОСЛЕ ПОЕЗДКИ В АТЫРАУ Я ПРИШЕЛ В СЕБЯ» - КАЗАХСТАНСКИЙ ПЕВЕЦ ИЛЬХАН ИХСАНОВ
2. ↑  - Сүйкімді &hl=en Lyric Video YouTube сайтында
3. ↑  - NEGE ARMAN (Seni kunde koru) / MOOD VIDEO&hl=en Видео YouTube сайтында
4. 1 2  "Неге арман?" әнінің шығу тарихы &hl=en Илхан Ихсанов YouTube сайтында
5. ↑  ақша ұсынып жүргендер кім? &hl=en OZMZғой YouTube сайтында
6. ↑  Ихсан - LIKE-ТЫ ӘН, Серік Ибрагимовпен&hl=en Видео YouTube сайтында

Сілтемелер
----------

* Instagram парақшасы
* YouTube парақшасы
**Құсайынов Қасымхан Құдайбергенұлы**
**Қасымхан Құдайбергенұлы Құсайынов** (1946 жылы туған, Зеренді ауданы Қошқарбай ауылы) – ғалым, экономика ғылымдарының докторы, профессор (2005). Қазақ ауыл шаруашылығы институтын бітірген (1968). 1970 – 77 жылдары Рузаев ауданы Уәлиханов кеңшарында бас экономисі облыстық ауыл шаруашылығы басқармасы және Агроөнеркәсіп комитеті бастығының орынбасары, 1992 жылы Көкшетау облыстық жер қатынастары комитеті төрағасының 1-орынбасары, 1993 – 97 жылдары облыстың экономика басқармасының басшысы және облыс әкімш. бастығының орынбасары қызметтерін атқарған. Мәскеудегі басшы кадрлар даярлайтын Жоғары мектепті. 1997 жылдан ғылыми- педагогикалық қызметке ауысты. 

1968 жылы Алматы мемлекеттік ауыл шаруашылығы институтын бітіргеннен кейін еңбек жолын Көкшетау облысы Зеренді ауданының «Қарабұлақ» кеңшарында бастады, онда бірнеше жыл бас экономист болып жұмыс істеді. Бас экономист болып жұмыс істеген кезінде ол ауылшаруашылық өндірісінің экономикалық тиімділігін арттыру жолдарын іздестірді. 1986 жылы «Солтүстік Қазақстанның ауыл шаруашылығы кәсіпорындарының мысалында ауыл шаруашылығы салаларында жоспарлаудың нормативтік әдісін жетілдіру» тақырыбында кандидаттық диссертация қорғады. Қарапайым экономистен бастап, облыстық экономика басқармасының бастығына дейін көтерілді, Жер комитетінің төрағасы, кейін Көкшетау облысы әкімінің орынбасары лауазымдарында айтарлықтай уақыт жұмыс істеді. Отыз жылдық өндірістік тәжірибесі бар Қасымхан Құдайбергенұлы, «Қаржы және несие» кафедрасын 11 жыл бойы сәтті басқарып келді.

2005 жылы «Экономиканы салықтық реттеу: Қазақстанның солтүстік облыстарының мысалында» тақырыбында докторлық диссертация қорғады.

2008 жылы Жоғары аттестаттау комиссиясы оған профессор атағын берді.

Әр жылдары ол экономиканың әртүрлі салаларын зерттеп, қаржы мен салық салудың дамуына сүбелі үлес қосты. Профессордың тоқсаннан астам ғылыми еңбегі бар. Оның ішінде жетпістен астам ғылыми мақала, бір монография және бірнеше оқу құралы жарияланған. Ғалымның еңбектерінде Ақмола облысы мен Қазақстан экономикасының түрлі салаларында шоғырланған экономистердің, менеджерлердің, қаржыгерлердің бірнеше буыны өсті. «Салықтарды ұйымдастыру теориясы», «Корпоративтік басқару» оқу-әдістемелік құралдарын ерекше атар едік.

Ғалым экономистің кең көзқарасы тек кәсіби еңбектермен ғана шектелмейді, сонымен қатар «Өмір өрістері» сияқты ғылыми-гуманитарлық кітап және туған жер мен қазақ халқының тарихы туралы «Әлем мен Адам», «Ақиқат» кітаптары жарық көрді.

Қ.Құсайынов көптеген Құрмет грамоталарымен және медальдармен марапатталды. 2016 жылы Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің «Білім және ғылымның құрметті қызметкері» белгісімен марапатталды.

Құсайынов 65 ғылыми мақаланың, 1 монографияның, 3 оқулықтың авторы. Диссертациялық кеңестің мүшесі.
**Хэйли Джоэл Осмент** (ағылш. *Haley Joel Osment*; 10 сәуір 1988, Лос-Анджелес) — америкалық актёр. «Форрест Гамп» фильмінде түскені үшін Жас Әртіс Марапатына (1994), Алтыншы сезім мен Жасанды интеллект фильмдердегі рөлі үшін екі Сатурн марапатына (1999, 2001) ие болды.

Бес жасында жарнамада түскенде режиссёр Роберт Земекистің көзіне түсіп, «Форрест Гамп» фильмінде түскен. Сонымен қатар 1994-1999 жылдар аралығында бірқатар телехикаяларда рөлдерде ойнайды. Мансабындағы тұңғыш басты рөлін Богус (1996) фильмінде сомдаған. Хэйли Джоуэл Осмент актриса және әнші Эмилия Осментке туған ағасы болып келеді.

Өмірбаяны
---------

Хейли Джоэл Осмент 1988 жылы 10 сәуірде Лос-Анджелесте актёр Майкл Юджин Осмент пен ағылшын тілі мұғалімі Тереза ​​Осменттің отбасында дүниеге келген. Әпкесі — танымал актриса және әнші Эмили Осмент. 5 жасында ол Pizza Hut-тың жарнамалық бет-бейнесі болды. Көп ұзамай оны атақты режиссер Роберт Земекис байқап, Хэйли «Форрест Гамп» фильмінде дебюттік рөлін сомдаған. Бұл рөлі үшін ол Жас Әртіс Марапатына ие болды.

«Форресттен» кейін Хейли киноға шақырыла бастады. Норман Джуисон Хейлиге Богус фильміндегі алғашқы үлкен экрандағы басты рөлін берді.

«Алтыншы сезім» (1999) фильмінде жас актёрдің ойыны көрерменге үлкен әсер қалдырды. Коул Сай кейіпкерін сомдағаны үшін Хэйли Осмент 11 жасында Оскар номинациясына ие болды.

Біраз уақыттан кейін ол «Оскар» жүлдегерлері Хелен Хант және Кевин Спейси басты рөлдерді сомдаған Pay It Forward (2000) фильмінде болды. 2001 жылы 29 маусымда режиссёрі Стивен Спилберг болған «Жасанды интеллект» (2001) футуристік ертегісі шықты, фильмнің актёрлер қатарында Хэйли Осмент те болды.

Фильмдері
---------

* «Невеста в кредит» (1996),
* «Заплати другому» (2000),
* «Истина и измена» (2008) және т.б.

Жетістіктері мен Номинациялары
------------------------------

* Сатурн

2000 жыл. Жеңімпаз: Үздік жас актер ("алтыншы сезім")

2002 жыл. Жеңімпаз: Үздік жас актер ("жасанды ақыл")

* Оскар

2000 жыл. Номинациялар: екінші пландағы үздік актер ("Алтыншы сезім")

* Алтын глобус

2000 жыл. Номинациялар: екінші пландағы үздік актер ("Алтыншы сезім")

* MTV Movie Awards киносыйлығы

2000 жыл.

Жеңімпаз: жылдың ерлер серпілісі ("Алтыншы сезім")

**Номинациялар:**

* үздік экрандық дуэт ("Алтыншы сезім")

* Жас суретшілерге арналған сыйлық. Жеңімпаз, көркем фильмдегі ең жақсы рөл-жетекші жас актер (Алтыншы сезім) (2000)

**Сыйлықтың лауреаты киносыншылар қауымдастығының трансляциясы, үздік бала орындаушысы-номинациялар:**

* Жас Жұлдыз сыйлығы, 1999 (Канада үшін)

* YoungStar сыйлығы, 1997 (Сабер өзенінің соңғы шайқасы)

* Жас орындаушы ' 95 фильм сыйлығы (Форрест Гамп)

Дереккөздер
-----------
**(Ипполит) Луи Александр Деше** (фр. (Hyppolyte) Louis Alexandre Dechet, также: фр. Dechez; Лион, Франция, 20 қаңтар 1801 жыл — Лир, Бельгия, 18 қазан 1830 жыл) — француз актері, ақын, Бельгия әнұранының ауторы. Женневаль бүркеме атымен танымал (фр. Jenneval, кейде фр. Genneval немесе фр. Genval) возможно по пьесе Женневаль пьесасы бойынша болуы мүмкін, немесе французша Барневель (фр. Jenneval, ou le Barnevelt français, 1778) Луи Себастьена Мерсье.

Биографиясы
-----------

Жақсы білім алған және екі жыл Париж банкінде қызмет атқарған Деше, өз өмірін театрға арнамаққа бел буған. Алғаш рет актерлік мансабын 1824 жылы Аячодан бастап, оны кейін Марселде жалғастырған. Ол 1986 жылы 27 мамырда Париждің «Одеона» сахнасында Александр Дювалдің «Домашний тиран» деп аталатын бес актілі комедиясында Шарльдің рөлін алғаш сомдаған. Сол жылдың 1 маусымында Луи-Бенуа Пикар, Алексиса Ваффляр мен Жозефа-Дезире Фюльжанс де Бюридің үш актілі «Две семьи» комедиясында Дорсэнің рөлін сомдаған. Осыдан кейін Деше Лилледе өнер көрсетіп, 1829-1829 жылдар аралығында брюссельдік Ла Монне театрында алғашқы ашынаның рөлін сомдаған. «Journal de la Belgique» журналы актердің Казимира Делавиннің ( 1828 жыл, 29 сәуір) «Комедиантах» қойылымындағы драматург Виктордің рөлін сомдағандағы сахнадағы жағымды әсері мен оған тоқтаусыз ұрылған қол шапалақтары хақында жазған. «Комедиант» қойылымынан кейін, аббата де л’Эпе өмірі жайлы Буйидің бес актілі комедиясында Сен-Альма рөлін, сонымен қатар «Школе стариков» қойылымында герцог Эльмараның рөлін сомдап, Делавиня пьесасында ойнаған.

Женневаль Поэзиясы
------------------

### Брабансонна

Женневаль читает «Брабансонну». Литография
### «Études poétiques»

естелік
-------

Мемориальная колонна в Брюсселе

Сілтемелер
----------

* Hymne nationale de la Belgique.  (фран.). — Сайт королевской гильдии стрелков из аркебузы Визе (фр. *Compagnie Royale des Franc Arquebusiers de Visé*). Басты дереккөзінен мұрағатталған 15 тамыз 2011. Тексерілді, 22 маусым 2010.
**Мартин Джон Кристофер Фримен** (ағылш. *Martin John C. Freeman*, туған: 8 қыркүйек 1971, Хэмпшир, Англия) — ағылшын актёрі. Эмми және BAFTA сыйлығының лауреаты, Алтын глобус сыйлығының номинанты. «Галактикадан автостоппен жүру» фильміне, BBC-дің «Шерлок» және Fx «Фарго» сериалдарына, сондай-ақ «Хоббит» кинотрилогиясындағы Бильбо Баггинстің рөліне қатысу арқылы кеңінен танымал болды.

Өмірбаяны
---------

Олдершот қаласында, Гэмпшир ағылшын графтығында дүниеге келген. Теңіз офицері Джеффри мен Филомена Р. Норристің отбасындағы үш үлкен ағасынан кейінгі ең кенжесі болды. Ата-анасы ажырасып, Мартин 10 жасында кезінде әкесі жүрек талмасынан қайтыс болды.

Фриман Суррейдегі Чертси қаласындағы Рим-Католик орта мектебін бітірді, содан кейін Лондондағы орталық сахналық сөйлеу және драмалық өнер мектебінде оқыды. 15 жасынан бастап Жастар театрында ойнады, бірақ екі жылдан кейін ғана актер болуға шешім қабылдады.

Жеке өмірі
----------

Мартин Фриман британдық актриса Аманда Аббингтонмен нақты некеде болды, олар 2000 жылы «Тек ер адамдар» телевизиялық фильмінің түсірілімінде кездесті. Олар сондай-ақ «Бөтелке сынықтарын жинау», «Қарыз беру», «Робинсондар», «Барлығы бірге» және «Шерлок» сериалдарында бірге ойнады. Олардың екі баласы бар: 2005 жылы туған ұлы Джо және 2009 жылы туған қызы Грейс. 2016 жылдың 22 желтоқсанында ерлі-зайыптылардың ажырасқаны белгілі болды. «Аманда екеуміз енді бірге емеспіз, бірақ біз өте жақсы доспыз. Мен әрқашан Аманданы жақсы көремін және құрметтеймін», - деді актер Financial Times газетіне берген сұхбатында.

2020 жылы Мартин өзінен 21 жас кіші француз әйел Рейчел Мариаммен кездесіп жүргені белгілі болды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
2. ↑
3. 1 2  *Maureen Paton* In a taxi with...Martin Freeman  (ағыл.) (17-07-2010). Тексерілді, 8 қаңтар 2012.
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Үлгі:Imdb
* Мартин Фримен *livejournal.com* сайтында  (ағыл.)
Фрэнк Гери
----------

Фрэнк Оуэн Гери (ағылшын. Frank Owen Gehry, шын есімі Эфраим Оуэн Гольдберг, англ. Ephraim Owen Goldberg; туыл. 28 ақпан 1929, Торонто) - қазіргі таңның танымал сәулетшілерінің бірі, архитектуралық деконструктивизмнің негізін құраған. 1989 жылғы Притцеровтық премияға ие болған.

### Биография

Фрэнк Оуэн Гери Польшада 1929 жылы туылды. Атасы құрылыс материалдарымен сауда жасаса, әкесі автоматтар дүкенін басқарған. Жас Фрэнк антисемитизмнің кесірінде соққыға жығылып, тегін ауыстырып, Америкаға отбасысымен көшіп барады. 17 жасынан бастап, Лос-Анджелесте тұрады. Басында Оңтүстік Калифорния Университетінде оқиды, кейін Гарвард университетінде оқуын аяқтайды. АҚШ-тың атақты сәулетшілерінің жобаларына ат салысып, кей уақыт Франция сәулетшілерімен жұмыс атқарады. 1962 жылы АҚШ-қа қайтып, Лос-Анджелесте өз бюросын ашады. 2014 жылы бұл бюро әлемнің ең атақты сәулет фирмаларының бірі атанады. мұнда 200-ден астам сәулетшілер жұмыс атқарады.
1950-60 жылдары Фрэнк Оуэн Гери Фрэнк Ллойд Райттың көмекшісі болады. 1978 жылы постмодернизмге бас бұрып, 1920 жылы салынған үйін қайта тұрғызады.

### Архитектура

Деконструктивизм архитектурасының ең озық үлгілері гериге тиесілі — Миннеаполистегі Фредерик Вейсманның музейі (1993), Прагадағы "билеген үй" (1995), Гуггенхейма в Бильбаодағы Гуггенхейм музейі (1997), Лос-Анджелестегі Уалт Диснейдің атындағы концерт залы (2003). 2007 жылы Массачусетский технологиялық университет Гериге қарсы арыз жазды, $315 млн тұратын корпусының жобасы дұрыс емес. Университет қызметкерлерінің айтуы бойынша "3 жыл ішінде ғимараттың жоғарысынан су ағып, дұрыс жасалмаған жұмыстар адамдарға қауіп төндіреді".
Оның көп жобалары демонструктивизмнің иллюстрациялары болып табылады. Гери эстетикалық тұрғыдан ерекше жобалар дайындайды. Фрэнка Геридің жұмыстары геометриялық мүсіндік болып шығады және бұл Геридің өзіндік композициясына жатады. Қызметтестерінің айтуы бойынша, "мұнда белгілі бір қауіп бар". Оның деконструктивизмі - бұл деструктивизм: ыдырайтын көлемдер, дөрекі, құлдыраңқы жасалған жобаның жоғарғы бөлігі, дәстүрлі архитектуралық құралдардың қолданылуы.

### Қызықты ақпарат

-Гери хоккей ойынының жанкүйері. Оның айтуымен арнайы хоккейге арналған кубок жасалып, бұл спорт бойынша әлем чемпионы атанған топқа берілді.
-2005 жылы "Симпсоны" мультсериалының бір бөлімінде Фрэнк Гери өзі өзінің даусын жазды. Осы әрекет арқасында, ол дауыс жазуға шақырылған ең алғаш архитектор аталды.

1. ↑  
Гэри Фрэнк. Электронная еврейская энциклопедия