recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
София Хайден
------------


**София Хайден** (ағылш. Sophia Hayden; 17 қазан 1868 — 3 ақпан 1953) — америкалық сәулетші және Массачусетс технологиялық институтында архитектура мамандығы бойынша төрт жылдық оқудан өткен алғашқы әйел.

Балалық шағы мен білімі
-----------------------

София Хайден Сантьягода дүниеге келген. Оның анасы чилилік, ал әкесі американдық болған. Софияның әпкесі және екі ағасы болды. Алты жасында оны Бостонға жіберіп, ол жақта София ата-әжесімен бірге тұрып, мектепте оқыды. Орта мектепте София сәулет өнеріне қызығушылық таныта бастады. София мектеп бітіргеннен кейін отбасымен Ричмондқа көшіп барады, бірақ көп ұзамай ол колледжге түсу үшін Бостонға қайта оралды. Ол колледжді 1890 жылы үздік тәмамдап, сәулет дәрежесін алады. Жоғары білім алғаннан кейін, Хайден әйел болғандықтан сәулетші ретінде алғашында жұмыс таба алмайды да, Бостондағы мектептердің бірінде сызу сабағының мұғалімі болып жұмысқа орналасты.

Мансабы
-------

София Хайден,1888 жылы студент кезінде түсірілген фотосурет
Ең алдымен, Хайден 1892 жылы Дүниежүзілік көрме үшін "Әйел ғимараты" деп аталатын жобаны ұсынуымен, сондай-ақ өзінің алғашқы ғимаратын 21 жасында жобалауымен танымалдыққа ие болды.

София Хайден жобалаған "Әйел ғимараты"
"Әйел ғимаратының" негізі ретінде ол "Бейнелеу өнері мұражайы" студенттік жобасын — аркалардың, бағандардың, террасалардың және басқа да көптеген классикалық элементтердің күрделі құрылымы бар екі қабатты ғимаратты алды. Дүниежүзілік көрмеде Хайден әйел сәулетшілерге арналған он үш орынның бірінші орынын иеленді. Ол өзінің жобасы үшін 1000 доллар ұтып алды, ал ер сәулетшілер дәл сондай ұқсас жобалар үшін 10 000 доллардан алып жатты.

"Әйел ғимаратын" салу кезінде Хайден жасаған жобаның жоспары үнемі бұзылып отырды. Өзгерістерді зайырлы дива Берта Палмер басқаратын Құрылыс комитеті талап етті. Нәтижесінде София комитет бұйрығы бойынша жобадан босатылып, өзі жобалаған ғимарат құырылысы оның қатысуынсыз аяқталды. Алайда, бұл қақтығыста Хайденді басқа әріптес сәулетшілер қолдады. Көптеген сәулетшілердің ашық қолдауы мен жанашырлығына қарамастан, қоғам оның реніші мен озбырлыққа наразылығын әйелдердің құрылысты басқара алмауы ретінде қабылдады. Бірақ соңында екі жақ татуласып, оның ғимараты "Стильдің нәзіктігі, сәулеттік талғамы, интерьердің мейірімділігі мен әсемдігі" үшін марапатталды. Осы оқиғадан кейін Хайден ешқашан жетекші сәулетші ретінде жұмыс істеген жоқ. Алайда, 1894 жылы ол АҚШ-тағы әйелдер клубы үшін мемориал ойлап тауып, жобасын жасады. Дегенмен кейіннен ол бәрібір салынбады. Сәулет өнерінен кеткеннен кейін София өнермен айналысты, күйеуі мен өгей қызымен тыныш өмір сүріп, 1953 жылы инсульттан кейін пневмониядан қайтыс болды.

Танымал мәдениетте
------------------

"Уақыттан тыс" телехикаясының бір эпизодында оны Кэтрин Каннингэм (Katherine Cunningham) сомдайды.

Жарияланымдары
--------------

* «Abstract of Thesis: Sophia G. Hayden, 1890» Technology Architectural Review 3.
* «The Woman’s Building» Rand McNally and Company’s A Week at the Fair, Chicago: Rand McNally, 1893.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  ,Sophia Hayden.
2. ↑  ,Sophia Hayden.
**Мұнай мен газ іздеудің геохимиялық әдістері** - Мұнай, газ, немесе кен жатындары төңірегінде солардың шашыранды ореолдары қалыптасатындығына негізделген пайдалы қазбаларды іздеу әдістері. бұл әдістерге сәйкес, Мұнай (газ) кенорындарын табуды көздейтін геологиялық түсіру жұмыстары ұйымдастырылып, жекелеген өңіріне тиесілі тау жынысытардағы Мұнай (газ) мөлшерінің қалыпсыздықтары, яғни орташа мөлшерден артық мәндері анықталады да, солар тереңдіктердегі Мұнай жатындарыныңжер бетіне жақын өңірлеріндегі нақтылы нышандары ретінде бағаланады. бұл әдістер Мұнайды (газды) тікелей іздеу әдістері қатарына жатады. Жоғарыда сөз болған қалыпсыздықтар екі түрлі болуы мұмкін: "бастапқы қалыпсыздықгар" Мұнай немесе газ жатынын көмкеріп жатқан тау жынысы қабаттарындағы көмірсутекті құрамбөліктер үйірімділігінің жоғары дәрежесімен сипатталады; "туынды қалыпсыздықтар" көмірсутектердің шашыранды үйірімдерімен әрекеттескен өнімдер мөлшерінің тау жынысытарда немесе жерасты суларында қалыпты мөлшерден көбірек болуымен сипатталады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мұнай және газ геологиясы танымдық және кәсіптік-технологиялық терминдерінің түсіндірме сөздігі. Анықтамалық басылым. — Алматы: 2003 жыл. ISBN 9965-472-27-0
**Балауыз кескін** немесе **Энкаустика**  (көне грекше: ἐγκαυστική - күйдіру) - бұл күнде сирек қолданыладатын кескіндеу өнеріндегі тәсіл. Мұнда бояу құрамындағы заттарды бір-бірімен байланыстыру үшін балауыз пайдаланылады. Суретші сурет қалыптағанда балауыз бояуды ыстық ерітінді күйінде де, ұшпалы маймен немесе эмульсиямен араласқан түрінде де қолданады. Балауыздың су өткізбейтін, өң бермейтін қасиеті Балауыз кескіннің өміршеңдігі мен беріктігін қамтамасыз етеді. Балауыз кескін Ежелгі Мысырда б.з.б. 3 мыңыншы жылы пайда болса да, Ежелгі Грекияда кең тараған. Гректің Апеллес өз шығармаларын осы тәсілмен салды. Балауыз кескіннің классикалық кезеңіндегі (б.з.б. 5 ғ.) шығармалар бізге жеткен жоқ. Бізге белгілі Мысырдан табылған фаюм (файюм) портреттері ғана Artists in the Mexican muralism movement, such as Diego Rivera and Jean Charlot sometimes used encaustic painting. The Belgian artist James Ensor also experimented with encaustic..

Галерея
-------

|  |  |  |  |  |
| «Fayum mummy portrait» |  | «Жігіт кескіні, б.з.б. IV ғ. » |  | «Клеопатраның балауыз кескіндеу тәсілімен салынған портреті» |

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Хвостенко Т. В. Энкаустика. Искусство, пережившее тысячелетия. / Послесловие Л. Ф. Дьяконицына. — М.: Советский художник
2. ↑  
Pinoy artist promotes native art in Chicago, *ABS-CBN*. Тексерілді 10 қыркүйектің 2012.
3. ↑  
Title unknown.[*dead link*]
4. ↑  
*Charlot, John* Jean Charlot's First Fresco: The Massacre in the Main Temple. Тексерілді, 10 қыркүйек 2012.
5. ↑  "Fireworks", 1887, James Ensor (see "James Ensor" MoMA, New York, 2009)
"Дерматомикоз" термині терідегі микотикалық инфекцияның көрінісін білдіреді. Микологиялық практикада дерматомикоз деген сөзді дерматофиттер тудыратын аурулар деп түсінеді.
Дерматоминоздар әртүрлі жерлерде, әсіресе тропикалық зоналауда таралған.

Этиология.
----------

Дерматомикоз қоздырғыштары қалыптаспаған саңырауқұлақ түрлеріне жатады. Оларда аскомицеттік жыныс стадиялары сипатталған.
Дерматофитты-аэробтар, олар қоректі орта ішінде немесе үстінде өседі. Дерматофиттерді өсіру ортасы-көмірсулы әлсіз қышқыл реакциялы орта. Кератинофильдік саңырауқұлақтар адам шаштарында, жануарлар жүнінде жақсы дамиды.
Сабуро ортасында осуіне байланысты мынандай түрлерді ажыратады:

1. .Тегіс терілі
2. .Бархат тәрізді, әртүрлі түсті
3. .Ұнды
4. .Қатпарлы

Дерматофиттер қатыру мен кептіруді жақсы көтереді. Қайнатқан кезде 1-3 жылға дейін өледі. Кейбір дерматофиттер тек адамда ғана, кейбіреуі-адам мен жануарларда, кейбірі жерде болады.
Морфобиологиялық қасиеттеріне байланысты төрт топқа бөлінеді:

1. .Трихофитондар
2. .Микроспорумдар
3. .Эпидермодофитондар
4. .Кератиномицес

Трихофитондар шашты эндотрике немесе эктотрикс түрі бойынша зақымдайды. Микросорумдар шашты, тегіс теріні, кейбір кезде тырнақты зақымдайды. Эпидермофитондар тек түрі мен тырнақты бұзады. Кератиномицес адам мен жануарлар терісінде, иттің жүнінде табылған.

Эпидемиология.
--------------

Инфекция көзі ретінде ауру адамдар, ауылшаруашылық, үй жануарлары және жабайы кемірушілер болып табылады. Аурулардан дерматофиттер сау адамдарға бас киім, монша немесе шаштараз керек-жабдықтары арқылы жұғады.
Дерматомикозға көбінесе балалар төзімсіз болады. Балаларға олардың ауру ата-аналарынан жұғады.
Фавус кезінде тырнақтың астында сары нүктелер, кандидоз кезінде валик тәрізді паронихиялар байқалады.
Ыстық жерлерде дерматомикоздар теріде үлкен аймақтарды алып жатады. Трихофитийдің ерекше формасы, "тонело" немесе черепитчатный микоз Америка, Африка, Бирмада, Индияда таралған. Ауруларда круг тәрізді терінің құрғауы байқалады. Бұл процесс барлық теріні бірнеше ай зақымдайды. Алақан мен табан терісі зақымдалмайды.

Емдеу.
------

Беткей дерматомикозда түлету заттары және фунгицид қолданылады. Эпиленция әдістері: рентген сәулелендіру, эпилендік пластырь 2-12 гр балаларға 20 күн, үлкендерге 10 күн қолданылады.
Кейінгі кездері синтетикалық заттар-клотримазол кеңінен қолданылады. Репараттарды 20 мг күніне 6-8 айға береді. Бұл микозда өте жоғары эффект көрсетеді.
==Профилактика.== Ауруды ерте емдеу, ауру ошақтарындағы сапалы дезинфекция болып тбылады.

Дереккөздер
-----------

*
**Транспортер** – әскерлерді, әскери техниканы, материалдық қажеттіліктерді тасуға арналған шынжыр табанды немесе доңғалақты машина. Егер сауытты қалқаны болса, онда ол бронды транспортер деп аталады. Суда жүзетіндері де болады. Қолданылуына байланысты (оның ішінде қар мен батпақта жүретіні де) әр түрлі мақсатта пайдаланалыды. Транспортер арнайы көпірге арналған, паромға арналған, десанттық, кез келген жерде жүретін, т.б. болып бөлінеді.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том
**Демеу Жаналиев** (1924-1987, Атырау облысы) - КСРО-ның құрметті мұнайшысы (1984). 

Бүкілодақтық сырттай оқитын политехникалық институты және КОКП ОК жанындағы Жоғары партия мектебін (1956) бітірген. 1941-1944 жылдары - Қосшағыл МКБ-да есепші, кадрлар бөлімінің бастығы, бөлімнің аға инженері. 1944-1946 жылдары - Жылой аудандық комсомол комитетінің I хатшысы, Жылой аудандық партия комитетінің нұсқаушысы. 1948-1953 жылдары - Новобогат аудандық партия комитетінің хатшысы, Жылой аудандық партия комитеті бөлім меңгерушісі. 1953-1957 жылдары - Қазақстан КП Мақат аудандық комитетінің І хатшысы. 1957-1961 жылдары - Атырау облыстық кеңесі бөлім меңгерушісі. 1961-1965 жылдары - «Қазақстанмұнай» бірлестігі Мұнайлы кәсіпшілігінің меңгерушісі. 1965-1984 жылдары - «Құлсарымұнай» МГӨБ-ы Қосшағыл мұнай кәсіпшілігі меңгерушісі. 

Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен және медальдармен марапатталған.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстанның мұнай энциклопедиясы. 2 томдық - Алматы: "Мұнайшы" Қоғамдыққоры, 2005. ISBN 9965-9765-1-1
```
 Маргарита Евгеньевна Мукашева (туғанынан Мацко) (4 қаңтар 1986 жылы дүниеге келді) —қазақстандық жеңіл атлетші (800 м жүгіру, 4×400 метрлерге эстафета), халықаралық дәрежедегі Қазақстан Республикасының спорт шебері (2008).
```

Өмірбаяны 

М.Е. Мацко Солтүстік-Қазақстан облысында Новопокровка ауылында дүниеге келді. 14 жастан бастап жеңіл атлетикамен айналыса бастайды. Петропавл қаласындағы спортқа дарынды балаларға арналған мамандандырылған Солтүстік Қазақстан облыстық мектеп-интернатын бітіреді. 

Петропавл қаласы «Қарулы Күштері» үшін өнер көрсетеді. П. Н. Литвиненко және А. Н. Бычаев секілді жетекші бапкерлерде жаттығады.

Азияда өткен 4 чемпионаттың жүлдегері. 2010 жылы Азия ойындарының және 2009 жылы үй-жайдағы Азия ойындарының чемпионы. Бірнеше халықаралық турнирлердің жеңімпазы және жүлдегері. 
2012 жылы Лондондағы Олимпиадаға лицензия ұтып алады. Бірінші раундты 2:02,12 уақытпен аяқтайды. Бұл жағдай жартылай финалға өтуге мүмкіндік берді. Жартылай финалда 1:59,20 деген рекордтық уақыт көрсетіп, Маргарита 11-шы орынға орналасады және жарысты аяқтайды. 

2013 жылы 1:58,96 ұлттық рекордпен Маргарита Қазанда өткен жазғы Универсиаданың чемпионы атанады. 

2013 жылы Мәскеуде өткен әлем чемпионатында 26-орында ғана болады.
**Демографиялық болжам** — әлемдегі белгілі бір елдегі, облыстағы, аудандағы демографиялық болжам аумақтардағы халықтың, ұлт пен ұлыстың саны және құрамы туралы болжамдық есеп. Халықтың ұдайы өсуінің екі түрі - демографиялық дүмпу мен демографиялық дағдарыс және сол елдің демографиялык саясаты ескеріле отырып, демографиялық болжам қысқа (1 - 10 жылдық) және ұзақ (1 ғасырлық) уақытқа жасалынады. Адамзат тарихының бүкіл өн бойында дерлік Жер шарында халықтың саны өте баяу өсті. 
Оның жедел өсуі XX ғасырда басталды. 

* Соңғы мың жылда халық санының бірінші рет екі еселенуі үшін 600 жыл қажет болса
* екінші рет еселенуі үшін - 230 жыл керек.
* Үшінші рет еселенуі үшін шамамен 100 жыл,
* төртінші рет еселенуі үшін - 40 жылдан сол артық уақыт керек болды.

Дүниежүзі халқының саны 1000 жылы - 275 млн. 1500 жылы 450млн, 1900 жылы 1617 млн. 1950 жылы 2,5 млрд–қа. XX ғасырдың соңында 6,2 млрдқа жетті. Демографиялық болжам бойынша Жер бетіндегі халықтың саны XXI ғасырдың соңында 32 млрд-ка жетпек. Қазақ халқының саны 2015 жылға қарай (сыртқы көші-қонды есептегенде) 15 млн-ға, ал XXI ғасырдың соңында 30 млн-ға жетеді деп болжанып отыр. Қазақстанда 2015 жылы 13 млн. қазақ тұратын болады, ол еліміздің жалпы түрғыңдарының 65%-ын құрайды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Биекенов К. Садырова М. Әлеуметтанудың түсіндірме сөздігі. — Алматы: Сөздік-Словарь, 2007. — 344 бет. ISBN 9965-822-10-7
Демеулік шылаулар сөзге немесе сөйлемге күшейту, тежеу, шектеу, сұрау, болжалдық, күмән, нақтылау мәнін үстейді. Демеуліктер сөзге не сөйлемге үстейтін мағынасына қарай алты түрге бөлінеді:

1. Сұраулық демеуліктер: ма, ме, ба, бе, па, пе (мы, мі, бы, бі, пы, пі). Мысалы, барасың ба? – барамысың? келесің бе? – келемісің? көріп пе ең? – көріппісің? айтып па ең? – айтыппысың?

2. Күшейткіш демеуліктер: -ақ, -ау, -ай, әсіресе, -да, -де, -та, -те. Мысалы: Осы-ақ, досым-ай, қарағым-ау, Тілек те келді. 

3. Шектік (тежеу) демеуліктері: ғана (қана) тек. Мысалы, тек қана, сен ғана.

4. Болжалдық демеуліктер: -мыс, -міс. Мысалы, болыпты-мыс, өмір сүріпті-міс.

5. Болымсыздық немесе қарсы мәнді салыстыру демеуліктері: түгіл, тұрсын, тұрмақ. Мысалы, Ол түгіл, сен тұрмақ.

6. Нақтылау мәнді демеуліктер: қой (ғой), -ды, -ді, -ты, -ті. Мысалы, сол ғой, айтқан-ды, көрген-ді.

  

Және, мен, бен, пен шылаулары сөз бен сөзді, сөйлем мен сөйлемді байланыстыруда қолданылады да, ешқандай тыныс белгісі қойылмайды. Мысалы, Абай мен Мұхтар және Шәкәрім – қазақ әдебиетіндегі біртуар тұлғалар. 

Мен, бен, пен жалғауы көмектес септік жалғауымен сырт тұлғасы жағынан ұқсас, алайда олардың бір-бірінен жазуда айырмашылығы бар. Көмектес септік жалғауын түсіріп айтуға болмайды. Мысалы: Жақсымен жолдас бол деген сөйлемді Жақсы жолдас бол деп айтуға болмайды. Ал шылауды түсіріп айта аламыз. Мысалы: Жақсы мен жаман дегенді жақсы, жаман немесе жақсы және жаман деп айтуға болады.

Да, де, та, те шылаулары сөзден бөлек жазылады. Да, де, та, те жалғаулығы сырт тұлғасы жағынан жатыс септік жалғауымен тұлғалас. Жатыс септік жалғауы сөзге жалғанып, бірге жазылады, оны түсіріп айтуға болмайды. Ал шылау бөлек жазылады және оны түсіріп немесе басқа жалғаулықпен алмастыруға болады. Мысалы: Жасымда ғылым бар деп ескермедім. – Жасым ғылым бар деп ескермедім деп да жатыс септік жалғауын түсіріп айтуға болмайды. Ал Жас та, кәрі де риза дегенді Жас пен кәрі немесе жас, кәрі риза деп айта аламыз.

Ма, ме, ба, бе, па, пе шылауы сөйлемге сұрау мәнін үстеп, сұраулы сөйлем жасайды да, өзі тіркескен сөзден бөлек жазылады. Бұл шылау сыртқы тұлғасы жағынан -ма, -ме, -ба, -бе, па, -пе болымсыз етістік жұрнағымен ұқсас келеді. Шылау бөлек жазылады да, болымсыз етістік жұрнағы түбірге қосылып бірге жазылады. Кейде бұл шылау –мы, -мі, -бы, -бі, -пы, -пі түрінде өзгеріп, сөзге қосылып бірге жазылады. Мысалы,
– Әкесісіз бе?
– Әкесімісіз?
-ақ, -ау, -ай, -мыс, -міс, -ді, -ды демеуліктері дефис арқылы жазылады. Мысалы, Өзің-ақ бара бер. Күннің суығын-ай. Ертеде бір балықшы болыпты-мыс. Қарағым-ау, неге кешіктің? Бұл жерде бұрын да болған-ды. т. б.
**Стефани Чавес-Джейкобсен** (ағыл. Stephanie Chaves-Jacobsen; 1980 жылдың 22 маусымында туған)- австралиялық әртіс, өзінің «Мелроуз-Плейс» атты сериалындағы Лорен Янг рөлінің арқасында үлкен танымаладылыққа ие.

Жеке өмірі
----------

Джейкобсен әлі Британияның колониясы болып тұрған Гонконгта дүниеге келеді. Оның ата тегі британдықтар, қытайлықтар мен норвегилықтар әкесі жағынан, ал шешесі жағынан Шығыс Азияның адамдары. Джейкобсенның отбасы Австралияға қыз әлі 12 жаста болғанда көшіп кетеді. Содан ол Сиднейдің университетінде философия мен ағылшын әдебиеті бөлімін үздікке бітіріп шығады.

Шығармашылығы
-------------

Оның шығармашылығы «Дома в пути» атты операсындағы Шарлотта Адамстың рөлімен басталады. Кейін «На краю Вселенной» мен «Пицца» деген комедияларында рөлдерге ие болып, көп жерлерде түсе бастайды.
2007 жылы Джейкобсен «Звездный крейсер «Галактика: Лезвие» атты телешоуында Кендра рөліне иемденеді. 
2008 жылы «Терминатор:Битва за будущее» сериалында Джессидің рөлін ойнайды.
2009 жылдың The CW каналы оған «Мелроуз-Плейс» сериалындағы медицина студенті Лорен Янг рөлі бұйырғанын хабарлайды. 2011 жылы әртіс «Два с половиной человека» атты шоуында екінші эпизодта Пенелопа рөлінде ойнау басына қонады.

Дереккөздер
-----------

Сыртқы сілтемелер
-----------------

*
ДМА-тағы Солтүстік Корея әскері
ДМА-тағы Оңтүстік Корея әскері
**Демилитарландырылған аймақ** (кор. 한반도의 군사 분계선, Ханча: 韓半島非武裝地帶) — Корей түбегін екі бөлікке — солтүстік (Корей Халық Демократиялық Республикасы) және оңтүстік (Корея Республикасы) бөліп тұр. Демилитарландырылған аймақ Корей түбегін 38-паралеллден шамамен бірдей екі аймаққа бөледі.

Демилитарландырылған аймақтың (ДМА) ені — 4 км, түбек арқылы 241 км созылған. Оның осі — «әскери демаркационды жолақ», ол ресми түрде 1953 жылдың 27 шілдесінде жасалған бітім туралы келісімде Пханмунджом атты елді мекен болып қабылданған. Бұл жерде әлі күнге дейін Оңтүстік және Солтүстік Корея үкіметтерінің отырыстары болып отырады. Сондай-ақ бұл жерде демилитарландырылған аймақтың басты туристтік назар аударарлық жері — Солтүстік Корея жеріне бинокль арқылы қарауға болатын, Бейбіт сарайы орналасқан.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Репортаж. ДМА Мұрағатталған 1 наурыздың 2012 жылы.
**Стефан Карим Эль-Шаарави** (итал. *Stephan Kareem El Shaarawy*, араб. ستيفان الشعراوي‎‎, 1992 жылы 27 қазанда Савонада туылды) — италиялық футболшы, «Рома» футбол клубы мен Италия құрама командасының шабуылдаушысы

Мансабы
-------

2008 жылы 27 желтоқсанда Стефан алғаш матчын А сериясында Кьево клубына қарсы өткізді. Бірақ 2008/09 маусымда алаңға шықпай,жастар командасында өнер көрсетті.

2010 жылы 27 маусымда аренда бойынша Б сериясындағы Падову командасына көшті. 10 қыркүйекте алғаш голын соғып, матчты 4:0 есебімен жеңді.

### Милан

2011 жылы 25 маусымда Эль-Шаарави Милан клубының ойыншысы атанды. Алайда маусымның басында жарақаттанып, алғаш матчын тек 18 қыркүйекте Наполиға қарсы ойнады. Келесі турда, 21 қыркүйекте алғаш голын Удинезе клубына қарсы салды.

2012 жылы 26 қыркүйекте алғаш дублін Кальяри клубына қарсы соқты. 3 қазанда алғаш УЕФА Чемпиондар Лигасындағы голын Зенит клубына соқты.

2014 жылы ақпанда Миланмен келісім-шартын тағы да 5 жылға созды.

Ұлттық құрмадағы мансабы
------------------------

Эль Шаарави Италияның 17 жасқа дейінгі құрамасында Нигериядағы әлем чемпионаты мен Германиядағы Еуропа 2009 чемпионатына қатысты. 2012 жылдан бастап осы уақытқа дейін негізгі команданың ойыншысы болып саналады.

Сілтемелер
----------

* Sports.ru сайтында профилі
* Transfermarkt сайтында профилі
**Деректі әдебиет**– танымдық-бағалау мәнерінде жазылған, мазмұн шынайы өмірде болған жеке тұлға, құбылыс, оқиғаны қамтитын очерк, басқа да жанрлар түріндегі шығармалар. 

  

Деректі әдебиет жанрындағы туындыларда мұрағат құжаттары, естеліктер, хаттар кеңінен пайдаланылады. Қазақ әдебиетінде деректі әдебиет үлгісінде жазылған шығармалар көп. Олар: 

* 3. Ақышевтің *"Жаяу Мұса"*
* С.Бақбергеновтың *"Ақ боз атты ару"*
* С.Бегалиннің *"Шоқан асулары"*
* Ә.Нұршайықовтың *"Ақиқат пен аңыз"*
* С.Мұқановтың *"Балуан Шолақ"*
* Т.Кәкішевтің *"Сәкен Сейфуллин"*
* Ш.Мұртазаның *"Қызыл жебе"*
* С.Жүнісовтің *"Ақан сері"*
* М.Сәрсекеевтің *"Қаныш Сәтбаев"*, т.б.

Бұлардың ішінде Кәкішевтің *"Сәкен Сейфуллин"* мен Сәрсекеевтің *"Қаныш Сәтбаев"* кітаптары Мәскеуден *"Тамаша адамдар өмірі"* сериясымен орыс тілінде жарық көрді. Деректі әдебиет жанрында жазылған шығармаларда мұрағат құжаттары, естеліктер, хаттар пайдаланылып, әлеуметтік орта мен кейіпкердің табиғи болмысы, өмір материалы мен көркемдік шындық шебер ұштасқан. Мыс. Мұқанов *"Балуан Шолақ"* атты деректі повесінде халқымыздың ақын, әнші, батыр ұлы хақында ел аузындағы аңыз-әңгіме, шежірелік жазбаларды пайдалана отырып, басты тұлғаның бұрын-соңды беймәлім қырларын ашқан. Нұршайықовтың *"Ақиқат пен аңыз"* атты сұхбат-интервьюге құрылған романында өмір материалы мен көркемдік шындық сипаттары нактылы деректермен беріледі. Деректі әдебиет *"... жалықтырмайтын жанр"* (М.Горький), әрі уақыт шындығын, тарих пен тұлға тағылымын, ұрпақтар сабақтастығын нақтылы окиға, мұрағат құжаттарымен көркем суреттейтін сөз өнерінің іргелі салаларынын бірі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
Стефен Синатра (1946 жылы дүниеге келген) интегративтық медицина саласында сертификатталған кардиолог (жүрек ауруының дәрігері), диетолог, және қартаюды баяндату маманы; биоэнергетикалық психотерапевт. Холестерин және коэнзим Q10 тақырыптарына жазған мақалалары бірнеше ғылыми журналдарда бастырылған. «Жерге тұйықтау» секілді оның басқа да зерттеу салалары қазіргі уақытта даулы тақыраптар болып танылады. «Sunday Morning News (Жексенбілік Жаңалықтар)», "America’s Doctor Dr. Mehmet Oz (Америка докторы)» немесе "Body & Soul (Дене және Рух)" сияқты бағдарламаларға қатысып, теледидарға шыққан. Онымен қоса, ол ай сайын бастырылатын «Heart, Health & Nutrition (Жүрек, Денсаулық және Қоректену)» ақпараттық бюллетенінің авторы және Heart MD институтының негізін қалаушы.
**Метгемоглобинемия синдромы** – метгемоглобиннің саны (1% астам) қанда пайда болуымен сипатталады. Туа біткен метгемоглобинемия жалпы гемоглобиннің 20-50% метгемоглобин түрінде, темір үш валентті болып табылатын, тұқым қуалайтын ауру. Метгемоглобин ұлпалардың жеңіл оттегі тасымалдаушысы бола алмайды, оның аз мөлшері пайда болғанда, қанның тасымалдау функциясы бірден өзгереді. Метгемоглобинемияның тұқым қуалайтын бөлігі рецессивті ақаулардың негізінде жүреді - әдетте қалыпты гемоглобин үшін HBM аметгемоглобинредуктаз ферментінің белсенділігінің азаюы. Метгемоглобинемия сондай-ақ кейбір химиялық өткір заттармен улану (анилин бояғыштары, парацетамол, калий перманганаты, т.б.) нәтижесінде дамуы мүмкін[1][2].

Дереккөздер
-----------

1. ↑  С. Волкова "Анемия и другие болезни крови" М 2006г
2. ↑  Медициналық анықтама Алматы 2010 жыл
**Стефано Сенси** (итал. *Stefano Sensi*; 5 тамыз 1995 жыл, Урбино, Италия) — Италиялық футболшы, Италия ұлттық футбол құрамасы мен "Интер" клубының жартылай қорғаушысы.

Карьерасы
---------

### Клубтық

2013 жылы "Чезена" сапында кәсіпқой карьерасын бастады. Бірақ артынша "Сан-Марино" клубына жалға берілді. 2013 жылы 15 қыркүйекте С сериясындағы тұңғыш голын "Комо" қақпасына енгізді. 

2015 жылы жазда "Чезенаға" қайта оралды. 5 қыркүйекте В сериясындағы тұңғыш ойынын "Брешиаға" қарсы өткізді. 

2016 жылы жазда "Сассуолаға" ауысты. 

2019 жылы жазда "Интерге" жалға берілді. Бір маусымнан соң миландық клуб футболшыны түпкілікті сатып алды. 

### Ұлттық құрама

2018 жылдан бері Италияның негізгі құрамасында ойнайды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑

Сілтемелер
----------

* Профилі
Метеорлық жаңбыр (meteorshower) – әдетте бірнеше сағаттан бірнеше тәулікке дейін созылатын, параллель траекториялар бойынша қозғалатын метероидтердің жер атмосферасына кіруі. Күнге жақын орналасқан кометалардың жоғалтқан заттары метеорлық ағындарды құрайды. Метеорлық жаңбырлар шоқжұлдыздар атымен аталады (мысалы, Леонидтер – Арыстан шоқжұлдызымен) немесе олардың келгені туралы жұлдыздармен аталады. Метеорлік жаңбырлардың көпшілігі ондаған метеор сағатымен бақыланады, алайда кейде жер 1833 жылғы Леонидтік метеориттік қуаты күшті жауынның уақыты ретінде метеоридтердің тығыз концентрациясымен түйіседі. Солтүстік Америкада бір түн аралығында мыңдаған метеориттер көрінген болатын.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

1. Қазақ энциклопедиясы
**Покрышкин атындағы көше (Алматы)** Көшеге мемлекет қайраткері, ұшқыш, авиация маршалы, үш мәрте Кеңес Одағының Батыры Александр Иванович Покрышкиннің есімі 1991 жылы берілген. Покрышкин Александр Иванович (1913-1985) Новосибирскіде дүниеге келген. Ол Ұлы Отан соғысында жойғыш авиацияда командирі болып, 156 әуе шабуылында 59 ұшақ атып түсірген. 1968-1971 жылдары әуе күштері істерінің бас қолбасшысының орынбасары, 1972-81 жылдары КСРО ДОСААФ ОК төрағасы қызметтерін атқарған. Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Якубов көшесінен басталып, Шемякин көшесіне дейін созылып жатыр. Көшенің ұзындығы - 890 метр. Көше бойында «Казкинодетальдың» киномеханика зауыты бар.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алматы көшелері. Анықтамалық энциклопедия. – Алматы: "ИП Волошин" баспасы, 2009. ISBN 978-601-7157-18-0
**Демографиялық жүктеме коэффициенті** - бұл халықтың жас құрылымының жалпыланған сандық сипаттамасы, ол қоғамға өндірістік емес популяцияның ауыртпалығын көрсетеді. Бұл ұлғайтылған жас топтарының санына қатысты әр түрлі коэффициенттермен анықталады: балалар (0-14 жас), қарт және егде (60 және одан үлкен), еңбекке қабілетті (шартты түрде 15-59 жас). Демографиялық ауыртпалықтың келесі көрсеткіштері бөлінеді: балалар санының немесе қарт адамдардың (немесе балалар мен қарт адамдардың жалпы санының) еңбекке қабілетті жастағы адамдар санына қатынасы; егде жастағы адамдар мен балалар санының арақатынасы.

Есептеу: k = n1 / n2

n1 - зерттеу аймағындағы еңбекке қабілетті халықпен, яғни зейнеткерлер мен балалармен байланыссыз азаматтар саны.

n2 - зерттеу аймағындағы еңбекке қабілетті халық санына қатысты азаматтар саны.
[1]

Дереккөз
--------

1. ↑
**Юрий Петрович Галишников** (10.6.1939 ж.т. Ресей, Красноярск өлкесі, Минусинск қ.) – тех. ғылым доктыры (1980), проф. (1988). Томск политех. институтын бітірген (1961). Қарағанды политех. институтында оқытушы (1967–1972, қазіргі Қарағанды мемл. тех. ун-ті), декан (1983), Павлодар индустрия институтының ректоры (1984–87), 1988 жылдан Челябинск политех. институтында профессор қызметтерін атқарады. Оның ғылым жұмысының бағыты – магниттік гидродинамика әдістемесінің мәселелері.
  

ИПЦ «Учебная техника» — лауреат Международной выставки-ярмарки «WORLDDIDAC–2000 RUSSIA, УЧЕБНАЯ ТЕХНИКА–2000», выставки-ярмарки на совещании проректоров вузов России в Московском государственном институте стали и сплавов (2004), Всероссийского форума «Образовательная среда–2005», VIII Межрегиональной специализированной выставки «Образование от А до Я», «Российского образовательного форума–2006».

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Энциклопедиясы
2. ↑  ПРОИЗВОДСТВЕННЫЙ ЦЕНТР «УЧЕБНАЯ ТЕХНИКА» Мұрағатталған 10 наурыздың 2016 жылы.
Балықтың арқа қанаты
Балақ қанаттарының орналасуы, Hector's lanternfish  

(1) көкіректік қанаты,   

(2) құрсақ қанаты,   

(3) арқа қанаты,  

(4) май қанат,   

(5) құйрық астындағы қанаты,   

(6) құйрық қанаты
**Балық қанаты** - балықтың суда тіршілік етуге бейімділігін арттыратын жүзу органы. Балықтың арқы, құйрық және құйрықастындағы қанаттары дара, ал көкіректік және құрсақ қанаттары жұп болады. Жұп қанаттар суда жоғары көріліп төмен түсу, дара қанаттардан - құйрық қанаты жүзу, басқалары денені бір қалыпта ұстау қызметін атқарады. Жүзу қанаты омыртқасыз жануарлардар бауыраяқтылар және бас аяқты моллюскілерде, қыл иекті құрттарда, ал омыртқалылардан дөңгелекауыздыларда, кейбір қосмекенділерде (құйрықты қос мекенділердің ересектерінде және суда тіршілік ететін личинкаларының көбінде, сондай-ақ, құйрықсыз қос мекенділердің личинкаларында) және сүткөректілерде (киттәрізділер мен сиреньдерде) болады[1].

Галерея
-------

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет энциклопедиясы/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1972, 2 том
**Владимир Алексеевич Засядков** (24.4.1919, Украина, Харьков қаласы - 1.3.1944, Украина, Кировоград облысы, Петрово кенті) - 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, гвардия капитаны.

1935 жылы Алматы қаласына қоныс аударған. Қазақ тау-кен металлургия институтын, Алматы жаяу әскер училищесін бітірген. Семей қаласындағы оқыған мектебіне мемориалдық тақта орнатылып, мұражай ашылған. 

Ленин, 1-дәрежелі Отан соғысы, «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен, медальдармен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  А 31 Айбын. Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. - 880 бет.
ISBN 9965-893-73-Х
**Сом-купон** (өзб. *Soʻm-kupon*) — Өзбекстанның ақша бірлігі. Министрлер Кабинетiнiң 1993 жылғы 12 қарашадағы № 550 «Өзбекстан Республикасының аумағында параллель төлем құралы ретiнде сом-купондарды енгiзу туралы» Өзбекстан Республикасында 1993 жылғы 15 қарашадағы қаулысы ішкі нарықты артық рубл жиынынан шығару, сондай-ақ халыққа ақшалай қаражатты уақтылы төлеуді қамтамасыз ету мақсатында 1992 жылғы үлгідегі қосымша «сом» банкноталары (сом-купондар) енгізілді. Өзбекстан аумағында 1:1 қатынасында 1961-1992 жылдардағы үлгідегі рублмен параллель төлем құралы ретінде сом-купондар қолданылды. Сонымен бірге 1993 жылдың 22 қарашасынан бастап тұтыну нарығын қорғау мақсатында бұрын енгізілген бір реттік кесімді купондары бар карталар жойылды. Бұл сериядағы банкноттарды Англияда «Harrison & Sons Ltd» басып шығарған.

1994 жылдың 1 шілдесінен бастап Өзбекстан Президентінің 1994 жылғы 16 маусымдағы № УП-870 «Өзбекстан Республикасының ұлттық валютасын енгізу туралы» Жарлығымен Өзбекстан Республикасы Жоғарғы Кеңесінің қаулысына сәйкес 1993 жылғы 3 қыркүйектегі № 952-ХІІ қаулысымен ұлттық валюта ретінде сом айналымға енгізілді, сом-купондарды шығару тоқтатылды. Бірақ 1994 жылдың 1 тамызына дейін олар төлемнің барлық түрлеріне шектеусіз, 1000 сом-купон = 1 сом қатынасында қабылданды. 1994 жылдың 1 тамызынан бастап сом-купондар айналыстан толығымен алынды.

Банкноттары
-----------

Барлық қағаз ақшаларының бет жағында — Өзбекстан Республикасы Елтаңбасының бейнесі, арт жағында — Регистан алаңынан Шердор медресесі бейнеленген. Су таңбалары: 1-ден 25 сомға дейінгі банкноттарда қайталанатын гүлді өрнек және 50-ден 10 000 сомға дейінгі банкноттарда үлкен егжей-тегжейлі мақта гүлінің бейнесі.

Сом-купон банкноттардың номиналдары 1961-1992 жылдардың үлгісіндегі рубл қағаз ақшаларының номиналдарын толығымен қайталады.

АВ 12345678 (1-500 сом) немесе АВ 1234567 (500-10 000 сом) түріндегі банкнот нөмірлері бет жағында Мемлекеттік Елтаңбаның астында орналасты.

1993 жылғы 15 қарашада айналысқа енгізілді, 1994 жылғы 1 тамызда алынып тасталды.

| Бейнесі | Белгіленгенбағасы (сом) | Өлшемі(мм) | Негізгітүстері | Сутаңбасы | Уақыты |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Бет жағы | Арт жағы | енгізуі | басылымы | алынуы |
|  |  | 1 | 120×61 | көксұр | гүлді өрнек | 15 қараша 1993 | 1992 | 1 тамыз 1994 |
|  |  | 3 | жасыл |
|  |  | 5 | күлгін |
|  |  | 10 | қызыл |
|  |  | 25 | көгілдір |
|  |  | 50 | 144×69 | қызғылт | мақта гүлі |
|  |  | 100 | қаракөгілдір |
|  |  | 200 | ақшыл көк |
|  |  | 500 | тоқсары |
|  |  | 1000 | қоңыр |
|  |  | 5000 | көк |
|  |  | 10 000 | қызыл-тоқсары |
| Кескін масштабы 1 миллиметрге 1,0 пикселді құрайды. |

Сілтеме
-------

* Тәуелсіз Өзбекстанның алғашқы ақшасы: 1994 жылғы өзбек сомыМұрағатталған 5 шілденің 2014 жылы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Өзбекстан Республикасының аумағында параллель төлем құралы ретінде «сом-купондарды» енгізу туралы.
2. ↑  Өзбекстан Республикасының ұлттық валютасын айналымға енгізу туралы.
**Владимир Александрович Богатырёв** – совет және орыс режиссері, ұстаз.

Биографиясы
-----------

Владимир Александрович Богатырёв 1951 жылы 9 наурызда Ленинградта дүниеге келеді. 
1957 жылы ЛГИТМиК-ті тәмамдайды. Оның ұстаздары М. Шмойлов, В.Фильштинский, Л.Додин, О.Оборина болады.

Дипломдық практикасын Ленинград Жас көрермендер театрында өткізеді. Ленинград Жас көрермендер театрында «Наш, только наш», «Шёл парнишке 13-ый год», «Наш цирк», «Открытый урок» және басқа да спектакльдеріне актер ретінде қатысады.
Владимира Богатыревтің дипломдық спектаклі «Прощание в июне» пьесасы болады. 

Ұзақ жыл бойы Ресейдің әр түрлі қалаларында, Астрахань, Тула, Тверь, Санкт-Петербург, Новгород, Омбы, Киров, Норильскі және Новосибирскіде режиссер болып жұмыс істейді.
Қазіргі уақытта Мәскеуде жұмыс істейді.

Дереккөздер
-----------
**Аллергиялық дерматит** – аллергенмен тікелей түйіскеннен аллергиялық реакциясын қоздыратын тері ауруы.

Этиологиясы
-----------

Аллерген ретінде медикаменттер, косметика немесе парфюмерия заттары, бояғыштар, металдар, полимерлер, өнеркәсіп заттары т.б.

Аллерген терінің кішкентай аймағымен тікелей әсерлессе де, бүкіл организм сенсибелизация береді.

Клиникасы
---------

Аллергиялық дерматит диаметрі 2-5 см болып келетін қышымалы эритематозды дақты көрініспен сипатталады, жиі иық, тізе және денеде серозды, кейде геморрагиялық құрамды көпіршіктер де дамуы мүмкін. Везикулезды бөртумен қатар, кіші папуллезді бөртпелер де байқалады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  В.Н.Ярыгина, А.С.Мелентьева. «Руководство по геронтологии и гериатрии», Клиническая гериатрия. Москва, 2010.
Guanin
Guanine 3d
**Гуани́н** (**Гуа**, **Gua**) — аминды өндіретін азоттық негіз. ДНҚ-да репликация мен транскрипция жүзінде цитозинмен үш сутекті байланыс құрайды. Алғашқы рет гуанодан бөлініп алынды.

Физикалық қасиеттері
--------------------

Түссіз,, аморфты кристаллды ұнтақ. Балқу температурасы: 365 °C. Гуаниннің  HCl-дағы ерітіндісі жарқырап, сәулелер шығарады. Сілтілік және қышқылды орталарда ультрафиолет спектрде максимум екі абсорбциясы (λмакс) болады: 275 пен 248 нм (pH 2) және 246 мен 273 нм (pH 11).

Химиялық қасиеттері
-------------------

Химиялық формуласы — C5H5N5O, молекулалық масса — 151,15 г/моль. pKa1= 3,3; pKa2= 9,2; pKa3=12,3, негізгі қасиеттерін көрсетеді.

 HNO2(азот қышқылы) гуанинмен реакцияға түскенде  ксантин түзіледі.

### Ерітілуі

Қышқылдарда жіне сілтілерде жақсы ериді, эфирде, спиртте, аммиактық және нейтралды ерітінділерде нашар ериді, суда ерімейді.

#### Сапалы реакциялар

* Гуанинді анықтау үшін оны метафосфорды және пикринді қышқылдармен тұндырады.
* Гуанин дизосульфоқышқылмен Na2CO3 ерітіндісінде қызыл бояуға ие болады.

Табиғатта таралуы мен маңызы
----------------------------

Нуклеин қышқылдарының құрамына кіреді. Алғашқы рет гуанодан бөлініп алынғандықтан, "гуанин" атауына ие болды.

Өрмекшітәрізділердің бөліп шығаратын өнімі болып табылады (Arachnida).

Дереккөздер
-----------

* *Кнунянц И. Л.* Краткая химическая энциклопедия т.1, М.: Советская энциклопедия, 1967
* Н. А. Тюкавкина, Ю. И. Бауков, С. Э. Зурабян. Учебник Биоорганическая химия. М:. 2010
Қызылорда қаласының Ана мен Бала орталығы
-----------------------------------------

**Қызылорда қаласының Ана мен Бала орталығы** 2014 жылдың 2-ші шілдеде Астана қаласының туған күнінің қарсаңында ашылды.Бұл орталықтың басты мақсаты ана мен баланың денсаулығың сақтау болып табылады. Мекемеде барлығы 230-ға жуық адам жұмыс істейді. Жұмыскерлердің арасында неонатолог,реаниматор,гениколог мамандары жұмыспен қамтамасыздандырылған. Мекемеде барлығы 10 бөлімше бар. Әр бөлімшеде 25 орын. Орталықта консультация, тренингтер және курстар тегін. Бұл ана мен баланың денсаулығына өте үлкен пайда алып келеді. Күндізгі стационар 9:00-ден 17:00-ге дейін жұмыс істейді. Мекеме бастығы Күлтбаева Лейла Айтбаевна, ал басты акушер Алимова Алтынай. Орталықта айына бір рет ашы есіктер күні ұйымдастырылады.
**Қызылмай**— экстрактылары (сорындылар) тобына жататын дәрілік сұйық май. Ол Қазақстанда өсетін 7 түрлі өсімдіктен (шайқурай, қалақай, итмұрын, мия, шырғанақ, жебір тас шөбі және дермене) дайындалады. Сондай-ақ, шайқурайдың майлы экстракты да бар. Құрамында каротин, гиперицин, С, А, Е, В1 және В2 витаминдері болады. Қызыл майды ауруды асқындырмау үшін, түрлі бактерияларға қарсы, жарақатты тез жазу үшін және оны тыныс алу (ринит, фарингит, ларингит, трахеит, бронхит, өкпе қабынуы, жедел және созылмалы тонзилит) және асқазан-ішек (гастрит, колит, т.б.) жолдарының ауруларында геморройды, гинекологиялық және урологиялық ауруларды, түрлі күйіктерді, қышыма, экзема, псориаз ауруларында қолданылады.

Дереккөздер
-----------

Қазақстан энциклопедиясы
*Басқа мағыналар үшін Обаған деген бетті қараңыз.*
**Обаған** – Тобыл алабындағы өзен.

Бастауы
-------

Шағын тұщы сулы Көктал көлінен басталып (Қойбағар ауылы маңында), Ресей Федерациясы аумағында Звериноголовское селосынан 10 км жерде Тобылға құяды.

Географиялық орны
-----------------

Қостанай облысының Әулиекөл, Қарасу, Алтынсарин, Ұзынкөл аудандарының жерімен ағады.

Гидрологиясы
------------

Ұзындығы 376 км, су жиналатын алабы 27300 км2. Аңғары жоғарғы ағысында 2,5 – 3 км, орта бөлігінде 3 – 8 км, сағасына таяу 7 – 7,5 км. Арнасы жарлы (2 – 4 м). Торғай қолатымен ағады. Ірі саласы – Құндызды. Аңғарында Құсмұрын, Талды, Алакөл, Теңіз, Қарақамыс, т.б. көлдер бар. Жер асты, жауын-шашын суымен толығады. Жылдық орташа су ағымы сағасында (Ақсуат ауылы тұсында) 140 м3/с. Суы жоғарғы бөлігінде тұщы, төменде кермек татиды. Жайылмасы шабындық.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
**Қызылорда су тораптары**, 1) Қызылорда су торабының оң жақ каналы. Бастауын сырдария өз. арнасында салынған бөгет маңынан алып, өзеннің оң жақ бойымен Қармақшы ауд-на дейін созылады. Ұз. 80 км, ені 20, кейде 40-80 м. Тереңд. 5-12 м. Су ағымы каналдың басында 48 м.куб/с. Канал бойында бірнеше бөгеттер, көпірлер бар. Сырдария өз-нің оң жақ бойындағы өңірдің а. ш-н дамытуда бұл каналдың маңызы зор, оның суымен күріш, жемшөптік дақылдар егілетін 60 мың га жер суғарылады.

Дереккөздер
-----------

АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: "Қазақ энциклопедиясы", 2011. - 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
**Гуанозинфосфор қышқылы** (*гуанин нуклеотидтер*, *гуанозинфосфаттар*, ағылш. *guanosine phosphoric acid*) — гуанин, рибоза жене фосфор қышқылының қалдығынан тұратын нуклеотид. Гуанозин - 5- монофосфат (ГМФ) тірі организмдерде кеңінен таралған. Пуриндердің синтезінде ГМФ ксантозиномонофосфор қышқылынан түзіледі және ол басқа гуанозинфосфор қышқылдарының синтезделуінде бастапқы қосылыс болып табылады. Гуанозин - 5-дифосфат (ГДФ) гуанозин - 5-монофосфаттың фосфорлануының немесе гуанозин - 5-трифосфаттың (ГТФ) дефосфорлануының нәтижесінде түзіледі. ГТФ - белок биосинтезіне, глюконеогенезге, май қышқылының белсендірілуіне жəне басқа процестердің жүруіне энергия беретін қосылыс, əрі РНҚ-ның синтезінде субстрат болып табылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі
Vladimir Andreev
**Владимир Алексеевич Андреев** (1930 жылы 27 тамызда Мәскеуде дүниеге келген) – совет, орыс театр және киноактері, театр режиссері 
[1].

1985 жылы КСРО-ның халық әртісі атанған. Владимирді театрлық оқу орнына дайындауда Кіші театр актрисасы Варвара Николаевна Рыжованың көп көмегі тиеді. 1952 жылы ГИТИС-ті тәмамдап шығады. Сонымен қатар 1952 жылы Владимир Андреев М. Н. Ермолова атындағы Мәскеу театрына қабылданады. 1952-1970 жылдар аралығында актерлік қызмет атқарады. 1970-1985 жылдарда театрдың бас режиссері болады. Ал 1985-1989 жылдары Кіші театрдың бас режиссері қызметін атқарады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
**Құттыбаев**(2. 12. 1929, ж. т. қазіргі Шымкент обл. Қызылқұм ауд.) — қазақ совет жазушысы, әдеби-от зерттеушісі. 1953 жылдан КОКП мүшесі. Қазақтың С. М. Киров атынд. Мемл. ун-тін (1952) бітірген. Филол. ғыл. кандидаты (1956). 1956—59 ж. Қазақстан Жазушылар одағында қыз-мет етті. 1960 жылдан Қазақтың мемл. қыздар пед. ин-тыныц қазақ әдебиеті кафедрасының доценті. Ауыл өмірінің бейнесіи суреттейтін «Сыр көктемі» (1963), «Борай» (1969)Г, Отан соғысы кезіндегі тыл еңбеккерлерініц ерлік ісіне арналған «Оның ұрпағы» (1972) повестері мен «Мақтагүл» (1959) әң-гімелер жинағы, «Шындық және шы-ғарма» (1959) атты зерттеуі жария-ланды. М. Горькийдің «Зыковтар», Н. Зарудныйдің «Қанды шекара», Н. По-повтың «Бородино шайқасы», В. Баныкиннің «Чапаев туралы әңгімелер», «Көктемдегі тасқында» повестерін қа-зақ тіліне аударды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
Ahu Türkpençe
**Аху Түркпенче** (1977 жылы 2 қаңтар) – түрік актрисасы [1].

Биографиясы
-----------

Балалық шағынан бастап театр өнеріне қызығушылық танытқан Аху 18 жасында Yıldız Teknik университетіндегі физика бөлімінен шығып кетіп, досының көмегімен Müjdat Gezen көркемөнер орталығында білім ала бастайды. Осы орталықта оқып жүргенде, Yedi Numara және Azad телехикаяларында рөлдер сомдайды. Bir Istanbul Masali атты телехикаясынан кейін танымалдыққа қол жеткізеді. Şöhret телехикаясы да көрермен назарын өзіне аударады. Neredesin Firuze атты фильмде ойнаған. 2010 жылы Kaybedenler Kulübü атты фильмде басты рөлдердің бірін сомдаған.

Рөл сомдаған телехикаялары
--------------------------

* Bir İstanbul Masalı (Esma Kozan Arhan)
* Karamel (Zehra)
* Elveda Rumeli (Bihter Hemşire)
* Yedi Numara (Seher Menekşe)
* Azad Dilan
* Güzel Günler
* Şöhret (Gülşen Özer Işıl Türker)

Дереккөздер
-----------

1. ↑
**Құттыбек Баяндин** (*1937-2004*) 17 шілдеде Алматы облысы, Үйгентас ауданы, Қоғалы ауылында туған.Жыланды орта мектебін бітіргеннен кейін (1957) біраз уақыт колхозда, құрылыс ұйымдарында қара жұмыс істейді.

Жұмыс баспалдағы
----------------

1966 жылы Қазақ Мемлекеттік университетінің журналистика бөлімін тамамдап, Семей, Талдықорған облыстарының *«Семей тады», «Октябрь туы»* газеттерінде әдеби қызметкер, бөлім меңгерушісі, Талдықорған облыстық партия комитетінде нұсқаушы қызметтерін атқарған. Сол тұста жазған *«Жолық болсын, Жұлдыз», «Жаңғырық», «Күткен күн», «Кімсің сен?»* атты драмалық шығармалары облыстық театр сахнасында қойылды.

Аудармалары
-----------

1982 жылдан бастап *«Қайнар», « Жалын », «Балауса », « Рауан »* баспаларында редактор, Қазақ КСР Баспа, полиграфия және сауда істері жөніндегі мемлекеттік баспасөз комитетінде бөлім бастығы болған. Э.Успенскийдің *«Қолтырауын Гена және басқалар»* атты әңгімелер жинағыш қазақ тіліне аударған.

Еңбегі
------

Нұрмолда Алдабергеновтің ғұмыры мен қызметі жайлы *«Нар тұлға»* атты деректі романы *«Рауан»* баспасынан (1996), *«Ғылым тарланы»* атты жаңа деректі романы *«Білім»* баспасынан (2001) жарық көрді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010.ISBN 9965-26-096-6
2. ↑  Жетісу энциклопедия. - Алматы: «Арыс» баспасы, 2004 жыл. — 712 бет + 48 бет түрлі түсті суретті жапсырма. ISBN 9965-17-134-3

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
**Попов Владимир Александрович** 1912 жылы Краснодар өлкесі, Гулькевичин ауданы Гирей станциясында туған. Еңбек жолын 1932 жылы Краснодар өлкесінде Первомай селекциялық­ тәжірибе стансасында агрономдықтан бастаған. Содан кейін Ставрополь өлкесінің әр түрлі шаруашылықтарында агроном болып істеді. 1952­-1954 жылдары Ставрополь өлкесінде «Коммунар» кеңшары директорының орынбасары. 1954 жылдың наурызында тың және тыңайған жерді игеру үшін Солтүстік Қазақстан облысына келіп 1955 жылға дейін Тимирязев ауданындағы «Ишим» кеңшарында аға агроном қызметін атқарды. 1955­-1957 жылдары «Докучаев» кеңшарының директоры, 1957-­1961 жылдары «Дзержинский» кеңшарының бас агрономы, 1961­-1973 жылдары Булаев ауданындағы «Чистов» кеңшарының бас агрономы болып істеді.
1971 жылы 8 сәуірде КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Владимир Александрович Поповқа Социалистік Еңбек Ері атағы берілді. Сонымен қатар ол Ленин, Еңбек Қызыл Ту ордендерімен марапатталған. «Қазақ КСР­іне еңбегі сіңген агроном» атағының иегері.

Дереккөздер
-----------

Орысша уикипедия
**Көштаев Құтлымбет** (т.-ө. ж. белгісіз) – Кіші жүз ханы Әбілқайырдың 1730 жылы патшаға жіберген елшісі. Көштаев Құтлымбет және осы елшіліктің құрамындағы Сейітқұл Құндағұлов патшаға Кіші жүз ханының арнайы хатын тапсырды. Мұнда Әбілқайыр хан Кіші жүз бен Орта жүз қазақтары Россияның қол астына қарауға дайын деп сенім білдірген. Өйткені сол кездегі қазақ-башқұрт билеушілері арасындағы қарым-қатынастар едәуір дәрежеде шиеленіскен болатын. Сондықтан да Әбілқайыр патша үкіметінің жәрдемімен қазақ-башқұрт арасындағы жағдайды өз пайдасына шегуге тырысқан. Бұл елшілік ең алдымен патша үкіметінен қазақ жерлерін сыртқы шабуылдан қорғауды өтінген. Олар сонымен қатар патша үкіметі қазақтарды өз қарамағына алса, жасақ беруге дайын екендіктерін білдірді. Ақыры 1731 жылы 19 ақпанда патша үкіметі қазақтарды Россияның қол астына алатындықтары жөніндегі грамотаны қазақ елшілігіне тапсырды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы.1975. Том 6
**Болғанбаев Қайретдин Әбдірахманұлы** (1894, Ақмола облысы Қорғалжын ауданы — 1937, Ташкент) — журналист, қоғам қайраткері, Алаш қозғалысының белсенді мүшесі. Арғын тайпасының Қуандық бөлімінің Темеш руынан.

Түркістан автономиясын құруға атсалысқан (1917, желтоқсан — 1918, ақпан). Орынбор қаласындағы «Хұсния» медресесінде оқып жүрген кезінде «Қазақ» газетінің редакциясында жұмыс істейді. 1917 — 18 жылдары М.Шоқай, С.Қожановтармен бірге «Бірлік туы» газетін шығаруға қатысты. 1918 — 19 жылдары Ташкент қаласындағы педагогикалық курста оқыды. 1919 — 21 жылдары Түркістан халыққа білім беру жүйесінде, Орынбор қаласында мемлекеттік «Қазақстан» баспасында сарапшы болып қызмет істеді. 1921 жылы Ә.Бөкейханов пен Ахмет Байтұрсынұлының тапсырмасы бойынша Бұхарадағы басмашылар қозғалысына Энвер пашамен бірге жетекшілік етіп жүрген Зәки Уәлиди Тоғанмен кездесіп қайтты. 1922 — 23 жылдары Ақмолада, 1924 — 27 жылдары Петропавлда халыққа білім беру бөлімі меңгерушісінің орынбасары болды. 1928 жылы ОГПУ шешімімен «халық жауы» ретінде 5 жылға сотталып, Батыс Сібірге жер аударылды. 1934 жылы Алматыға келіп, кейіннен қазіргі Түркістан облысының Сарыағаш ауданына қарасты Қапланбек ауылында тұрған. 1937 ж. саяси қуғын-сүргін кезінде тұтқындалып, атылды. 1958 ж. 26 ақпанда ақталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Темеш руының шежіресі, Астана "Сарыарқа" 2009, 638 бет. Авторлар ұжымы Таукейтегі Қ.А. Ахметжанов Қ.А. және т.б. ISBN 9965-536-95-3
2. ↑  "Қазақ Энциклопедиясы", ||-том
Көшеге қоғам қайраткері, Қазақстанның халық жазушысы, драматург, сыншы ғалым Тахауи Ахтановтың есімі (Алматы қаласы әкімінің 20.11.1997 № 698 шешімі) берілген. Ахтанов Тахауи (1923-1994) Ақтөбе облысында дүниеге келген. Ұлы Отан соғысына қатысқан. Ол - «Қаһарлы күндер», «Боран», «Ант» шығармалардың авторы. Қазақстан Жазушылар Одағына қарасты және басқару ұйымдарында әр түрлі жауапты қызметтер атқарған.

Көше Жетісу ауданында орналасқан. Көше Тобаяқов көшесінен басталып, Ломоносов көшесіне дейінгі аралықта орналасқан. Бұрынғы атауы - Выборгская көшесі. Көшенің ұзындығы - 1050 метр.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алматы көшелері. Анықтамалық энциклопедия. – Алматы: "ИП Волошин" баспасы, 2009. ISBN 978-601-7157-18-0