**Мағжан Жұмабаев ауданы** — Солтүстік Қазақстан облысының солтүстік-шығысында орналасқан әкімшілік-аумақтық бөлініс. 1928 жылы құрылған. Жер аумағы 7,8 мың км². 1997 жылы Возвышен ауданымен бiрiккен. 2000 жылы Булаев ауданы Мағжан Жұмабаев ауданы болып қайта аталды. Орталығы – Булаев қаласы (1893 жылы құрылған), 1969 жылы қала мәртебесін алды. Булаевтан облыс орталығына дейiнгi қашықтық 106 км.

Географиялық орны мен жер бедері
--------------------------------

Аудан солтүстiгiнде және шығысында Ресей Федерациясының Омбы және Түмен облыстарымен, батысында - Солтүстік Қазақстан облысының Аққайың және Қызылжар, оңтүстiгiнде - Тайынша және Ақжар аудандарымен шектесiп жатыр. Солтүстік бөлігі - орманды дала, оңтүстігінде шағын көл қазаншұңқырлары кездеседі.

Климаты, топырағы және өсімдіктері мен жануарлар дүниесі
--------------------------------------------------------

Климаты тым континеттік, қаңтар айының жылдық орташа температурасы -18-19°С, шілдеде 18-19°С. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері 300-350 мм. Топырағы карбонатты қара топырақты, шалғынды-қара топырақты, орманды және сортаң топырақ. 
Ауданның өсімдік жамылғысы бетеге, боз, селеу, сәбізшөп, бидайық, жусан, т.б. құрайды. Орманды дала белдемінде қайың, терек, сібір үйеңкісі басым. Бұталардан итмұрын, шие, шаттауық, тал, т.б. өседі. Сирек өсімдіктеріне ашық құндызшөп, сарғыш құндызшөп, шүйіншөп, альпі астрасы, шайқурай, бетеге, шолпанкебіс жатады. Жануарлардан бұлан, елік, қасқыр, түлкі, күзен, борсық, қоян, ондатр, т.б. мекендейді. Құстардан қаз, үйрек, аққу; жыртқыш құстардан - қаршыға, т.б. кездеседі. Су айдындарында шабақ, мөңке, алабұға мол.

Су торабы
---------

Шағын көлдер бар. Ірілері: Келтесор, Майбалық және Қамыстысай өзені аңғарында Половинное, Соленое, Қамысты, Медвежье, Баранье. Бұл көлдердің басым бөлігінің суы ащы және тұзды келген.

Халқы
-----

| 1939 | 1959 | 1970 | 1979 | 1989 | 1999 | 2009 | 2021 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  45494 | ▲46568 | ▲51475 | ▼45105 | ▼40839 | ▲49679 | ▼36924 | ▼28505 |

Тұрғындары 29 924 адам (2019). Ұлттық құрамы: орыстар (57,47%), қазақтар (28,54%), немістер (5,00%), украиндар (4,16%), татарлар (1,38%), поляктар (1,54%), беларустар (0,84%), поляктар (0,48%), литвалықтар (0,16%), шешендер (0,15%), чуваштар (0,14%), басқа ұлт өкілдері (1,06%).

Әкімшілік бөлінісі
------------------

63 елді мекен 1 қалалық әкімдік пен 17 ауылдық округке біріктірілген: 

| Әкімшілік бірлік | Орталығы | Елді мекендері | Халқы (2009) |
| --- | --- | --- | --- |
| Авангард ауылдық округі | Полтавка ауылы | 3 | 1277 |
| Аққайың ауылдық округі | Октябрьское ауылы | 6 | 1432 |
| Алтын дән ауылдық округі | Советское ауылы | 2 | 2652 |
| Бастомар ауылдық округі | Бастомар ауылы | 4 | 1540 |
| Бәйтерек ауылдық округі | Бәйтерек ауылы | 4 | 1422 |
| Булаев қалалық әкімдігі | Булаев қаласы | 2 | 9086 |
| Возвышен ауылдық округі | Возвышенка ауылы | 5 | 3184 |
| Конюхов ауылдық округі | Конюхово ауылы | 3 | 770 |
| Қарақоға ауылдық округі | Қарақоға ауылы | 3 | 2501 |
| Лебяжі ауылдық округі | Лебяжье ауылы | 2 | 979 |
| Мағжан ауылдық округі | Жастар ауылы | 2 | 660 |
| Молодогвардейск ауылдық округі | Молодогвардейское ауылы | 2 | 1521 |
| Ноғайбай би ауылдық округі | Надёжка ауылы | 6 | 2719 |
| Полудин ауылдық округі | Полудино ауылы | 3 | 1908 |
| Таман ауылдық округі | Таман ауылы | 4 | 1376 |
| Успен ауылдық округі | Успенка ауылы | 4 | 957 |
| Ұзынкөл ауылдық округі | Ұзынкөл ауылы | 3 | 960 |
| Чистов ауылдық округі | Чистовское ауылы | 5 | 1971 |

Аудан экономикасы
-----------------

Ауданда 2010 жылғы 1 қаңтарға 313 кәсiпорын тiркелген, оның iшiнде 2 - iрi, 25 - орта, 286 - шағын кәсiпорындар. Олардан 176 заңды тұлға мемлекеттiк меншiк нысанына, 133 - жеке меншiк, 4 - заңды тұлға шетел меншiгi нысанына жатады.
2009 жылдың қорытындысы бойынша:
Ауданда облыстың ауыл шаруашылығының жалпы өнiмiнiң 10,5%-ы (25 101,6 млн.теңге) өндiрiлген. Өнеркәсiп кәсiпорындарымен (қаржылық емес корпорация секторы) 570,6 млн.теңгенiң өнiмi өндiрiлген, облыстағы үлесi 0,8%. Өнеркәсiп өнiмiнiң физикалық көлемiнiң индексi 102,8% құрайды. Бөлшек тауар айналымының көлемi (қоғамдық тамақтандырусыз) 255,9 млн.теңге сомасын құрайды. Тауар айналымның физикалық көлемiнiң индексi 52,5% кұрады. 2009 жылдың басына аудан кәсiпорындарының негiзгi құрал-жабдықтары 6 146,9 млн.теңге сомасын құрап, тозу деңгейi 37,3% болды. Негiзгi капиталға салынған инвестиция көлемi 1 558,5 млн.теңге құрады. Пайдалануға 8,5 мың шаршы метр тұрғын үй берiлдi. Ауданның экономикасында 24,4 мың адам жұмыс iстейдi. Орташа айлық жалақы (кәсiпкерлiк қызметпен айналысатын шағын кәсiпорындарсыз) өткен жылмен салыстырғанда 18,2% өсiп, 38 250 теңгенi құрады. Нақты жалақы 10,5% өстi. Орташа жан басына шағып есептегенде атаулы ақшалай табыс 25 963 теңге құрады. Орташа жан басына шаққандағы күн көрiстiң ең төменгi деңгейiнiң шамасы жыл аяғына 10 952 теңге құрады. Ауданның ауыл шаруашылығына жарамды жер аумағы 637,2 мың га, жайылым мен шабындық 176,8 мың га.
  

Аудан арқылы Сібір темір жолы Мәскеу-Владивосток темір жолы, сондай-ақ Петропавл-Омбы-Новосібір автомобиль жолы, Булаев-Молодогвардейский, Қарақоға-Конюхов автомобиль жолдары өтеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Республикасы халқының жынысы және жергілікті жердің типіне қарай саны (2023 жылғы 1 қаңтарға)
2. ↑  Қазақстан Республикасы халқының жекелеген этностары бойынша саны (2022 жыл басына)
3. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
4. ↑  Ресей империясы, КСРО халық санақтары
5. ↑  ҚР халық санақтары


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеуСолтүстік Қазақстан облысы |
| --- |
|  |
| Орталығы: **Петропавл**  |
|  |
| Аудандары | 
Айыртау • Ақжар • Аққайың • Ғабит Мүсірепов • Есіл • Жамбыл • Мағжан Жұмабаев • Қызылжар • Мамлют • Тайынша • Тимирязев • Уәлиханов • Шал ақын | Солтүстік Қазақстан облысы елтаңбасы |
|  |
| Облыстық бағыныстағы қалалар | 
Петропавл |

 |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

|  Солтүстік Қазақстан облысы Мағжан Жұмабаев ауданы елді мекендері |
| --- |
|  |
| 

 Александровка •
 Алуа •
 Бастомар •
 Бәйтерек •
 Беняш •
 Береке •
 **Булаев** •
 Веселовка •
 Возвышенка •
 Гаврино •
 Ганькино •
 Ганькино (станция) •
 Достық •
 Дүйсеке •
 Екатериновка •
 Еремеевка •
 Жастар •
 Зарослое •
 Золотая Нива •
 Изобильное •
 Камышлово •
 Конюхово •
 Куломзино •
 Қарағанды •
 Қарақоға •
 Қоскөл (Ұзынкөл а.о.) •
 Қоскөл (Успен а.о.) •
 Құралай •
 Лебяжье •
 Майбалық •
 Малая Возвышенка •
 Медвежка •
 Мичурино •
 Молодогвардейское •
 Надёжка •
 Новотроицкое •
 Ноғайбай •
 Образец •
 Октябрьское •
 Писаревка •
 Полтавка •
 Полудино •
 Придорожное •
 Пролетарка •
 Пулемётовка •
 Рощино •
 Рявкино •
 Сарытомар •
 Сейфуллин •
 Советское •
 Суворовка •
 Сулышоқ •
 Таман •
 Тищенко •
 Уваковское •
 Украинка •
 Урожайное •
 Успенка •
 Ұзынкөл •
 Хлебороб •
 Чистовское •
 Чистое •
 Шаңдақ 
 |

 |