recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ғажайып әйел** — DC Comics баспасының ойдан шығарылған суперқаһарманы. Алғаш рет #8 All Star Comics (1941 желтоқсан) комиксінде көрінді. Кейіннен DC-дің тұрақты кейіпкері болып кетті. Ғажайып Әйел - амазонкалар ханшасы, отанында оны Диана деп атайды. Диана өте тәжірибелі жауынгер, адам, үлкен жылдамдығы, үлкен шыдамдылығы болып, ұша алған. Сонымен қатар ол жануарлармен сөйлесе алады. Ғажайып Әйелдің қолында өзін қорғау үшін білезіктері болған. Сондай-ақ белінде ақиқат ласосы болған, оның көмегімен ол дұшпандардан шындықты алып тұрады. Диана Әділет Лигасының мүшесі. Ғажайып Әйел жайлы 2017 жылы фильм жарыққа шықты. Басты рөлде Галь Гадот сомдады.Ғажайып Әйел DC comics-тің ең мықты кейіпкерлерінің бірі.

Дереккөздер
-----------
**The 1975** — Манчестерден шыққан британдық инди-рок топ. Топ Мэттью Хили (вокал, гитара), Адам Ханн (гитара), Джордж Дэниэл (барабан, бэк-вокал) және Росс Макдональд (бас-гитара)-тан құралған. Олар дебюттік альбом шығармай тұрып, 4 шағын альбом жазып үлгерген. **The 1975** 2013 жылдың 2-қыркүйегінде Dirty Hit/Polydor-мен шыққан. Үнтаспа UK Albums Chart-та нөмір-1 болып жарыққа шықты. 2013 жылдың 8-қыркүйегінде халықаралық тур жасап, 2014 жылы Coachella фестивалінде ойнаған.

Топтың атауы
------------

Бұрын топ материалдарын әртүрлі атаулармен шығарған: Talkhouse, The Slowdown, B I G S L E E P және Drive Like I Do. Ең соңында топ The 1975 атауымен тоқтады. Хилидің айтуынша, бұл атауды ескі кітаптың артында жазылғанын көріп, топты солай атады.

Дискография
-----------

### Студиялық альбомдар

| Аты | Ақпарат | Чарттардағы орны | Сертификаттау |
| --- | --- | --- | --- |
| ***The 1975*** | * Дата выхода: 2 қыркүйек 2013
* Лейбл: Dirty Hit/Polydor
* Формат: CD, LP, MD
 | UK | AUS | AUT | CAN | GER | IRE | NZL | SCO | SWI | US | * BPI:Платиналық
 |
| 1 | 43 | 60 | 17 | 57 | 4 | 36 | 1 | 100 | 28 |

### Шағын альбомдар

| Аты | Ақпарат | Чарттардағы орны |
| --- | --- | --- |
| US | US Rock | US Heat |
| *Facedown* | * Шығу күні: 6 тамыз 2012
* Лейбл: Dirty Hit
* FФормат: MD
 | - | - | - |
| *Music for Cars* | * Шығу күні: 19 қараша 2012
* Лейбл: Dirty Hit
* Формат: MD
 | - | - | 44 |
| *IV* | * Шығу күні: 20 мамыр 2013
* Лейбл: Dirty Hit/Polydor
* Формат: MD
 | 164 | 42 | 2 |

Дереккөздер
-----------

Сыртқы сілтемелер
-----------------
**The Ballad Hits** — 2002 жылдың қазан айында жарық көрген шведттік Roxette поп-рок дуэтінің он екінші альбомы. Пластинкадан кейін, 2003 жылдың наурызында, The Pop Hits дискі шыға бастады.

Альбом тарихы
-------------

Алғашында альбомды **The Love Peas** деп атамақшы болды. Тіпті ғаламтор беттерінде диск қаптамасының суреттері алдын ала ойластырылып шырарыла бастады, уақыт өте белгілі болғандай, Ұлыбританияда жəне өзге мемлекеттерде бұл атау этикалық мағұлымат болып табылмайтындықтан **"The Ballad Hits**" деп аталып кетті.
*A Thing About You* жəне *Breathe* əндері осы альбомның синглы болып алғаш жазылған. Альбомның бірінші басылымыда бонус ретінде төрт тректері ЕP берілді: *The Weight Of The World*, *It Hurts*, *See Me* и *Every Day*. Альбомның Европалық басылымы көшірмелеуден қорғалады.

Бұдан бұрын *See me* өлеңі, 1999 жылғы *Have a Nice Day* альбомының *Salvation* синглның құрамына енген болатын.

ЕР бонусының барлық төрт өлеңі барлық басылымдарда бірдей ретпен орналасқан болатын, бірақ бір басылымы төмендегілей ретпен басылған:

1. The weight of the world
2. It hurts
3. See me
4. Every day

Альбомға арналған шағын кітапшаның əрбір бетінде өлеңдердің сөздері, əр өлеңнің бейнебаяндарынан алынған үш сурет, дауыс жазуға қатысқан музыканттардың тізімі жəне Пер мен Маридің, өлеңді қалай қағаз бетіне жазылғанын жəне студияда қалай жазылғаны туралы пікірлері жазылған.

Альбом қаптамамының дизайнері Пер Гессле мен Мари Фредрикссон, сонымен қатар *A thing about you* өлеңінің бейнебаянын түсірген швед режиссёрі Йонас Окерлунда.
Ресейде альбомның шығуына ақпараттық серіктестік көрсеткен *Love Radio* болды. Соған байланысты, альбомға өзіндік жеке промо-стикер жабыстырылды, ал альбомды ең алғаш алған адамға альбом қаптамасының промо-стикері, Пер мен Маридің үлкен пормо-плакаты және 2001 жылғы Room Service альбомының Real Sugar промо-синглы сыйлыққа берілді.

Композициялар тізімі
--------------------

1. A Thing About You (3.51)
2. It Must Have Been Love (4.19)
3. Listen To Your Heart (5.14)
4. Fading Like A Flower (3.54)
5. Spending My Time (4.39)
6. Queen Of Rain (4.57)
7. Almost Unreal (3.59)
8. Crash! Boom! Bang!(4.25)
9. Vulnerable (5.03)
10. You Don't Understand Me (4.28)
11. Wish I Could Fly (4.40)
12. Anyone (4.32)
13. Salvation (4.38)
14. Milk And Toast And Honey (4.03)
15. Breathe (4.34)

ЕР бонусындағы төрт өлең
------------------------

1. The Weight Of The World (2.52)
2. It Hurts (3.54)
3. See Me (3.48)
4. Every Day (3.24)

Синглдары
---------

*A thing about you* промо-синглының **500** көшірмесі жасалған. Бұндағы трек тізімдері макси-синглдегідей болды. Сирек кездесетін промо-синглдың тізімі:

* **A Thing About You**
	1. A Thing About You (3.51)
	2. The Weight Of The World (2.52)
	3. A thing about you (video) (3.43)  **- тек промо- және макси-синглдерінде**[1] [2]

Дереккөздері
------------

1. ↑  Roberth Thorselius. The look for Roxette. The illustrated worldwide discography & price guide. — Premium Forlag AB, 2003. — ISBN 978-9197189484.
2. ↑  Sven Lindström. Att vara Per Gessle. — Albert Bonniers Förlag, 2007. — ISBN 9789100112004.
**«The Criterion»** – 1922-1932 жылдары «Әдеби модернизм» ұйымының қолдауымен жарық көрген британ әдеби журналы. 

Бастапқыда тоқсанына бір рет, кейінгі 1928-1929 жылдары ай сайын шығып тұрды. Негізін салушы әрі редакторы – **Томас Стернз Элиот**. Журналдың алғашқы санында оның *«Бесплодная земля»* атты поэмасы жарияланды. Кейіннен оның *«Полые люди»* және *«Пепельная среда»* поэмалары жарық көрді. Журналда Луиджи Пиранделло, Марсель Пруст, Поль Валери, Жан Кокто, Вирджиния Вулф, Эзра Паунд, Уильям Батлер Йейтс, Т.С.Элиот, К.Мэнсфилд, Уистен Хью Оден, Харт Крейн, Герберт Рид және т.б жазушылардың туындылары басылып тұрды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
Жасын тағдыр жарқылы - 1987 жылы Жарылқап Бейсенбайұлының зерттеу нәтижесінде басылып шықты.Бұл кітапта Шоқан өмір сүрген , өсіп өнген 
, балалық шағын өткізген уақытынан бастап Қашғария саяхаты,өмірінің аяғына дейін анық жазылған.

Жалпы кітап барысына тоқтала өтсек ,бірінші бөлімінде автор Шоқан Уәлиханов туралы көптеген мәлімет көздерінде жазылғандай Құсмұрын бекінісінде емес , әкесінің Күнтимес деген отауында дүниеге келгенін,ол жердің табиғатының кереметтілігін , жазда салқын самалды , қыста ық жерде орналасқандығын жаза өткен.Және бала Шоқанның Шоқан аталуы себебі тек әжесінің еркелетуінің мәнінде ғана емес , оның бала кезінен бастап 
ел аралап жүрген сал-серілер мен , дана кісілердің аңыз-әңгімелер мен ертегілерін аса мұқиат,шоқиып отырып тыңдайтын ерекшелігіне байланысты
Шоқан деп аталды.
*Жарыпқап Бейсенбайұлы* Жасын тағдыр жарқылы — 1987.
Teriyaki Boyz (жапон.  テリヤキボーイズ) — Rip Slyme тобынан шыққан Ilmari және Ryo-Z атты рэп орындаушылары, Verbal тобынан M-Flo және рэп әуенін ұстанушы Wise және Nigo, A Bathing Ape бағытын құраушы диджейдің бірлестігімен құралған жапондық хип-хоп бағытындағы музыкалық топ. Бұл топ негізінен Канье Уэст, Pharrell, Busta Rhymes және Big Sean секілді әншілермен келісімдерде болған. 

Екі әуені («Tokyo Drift (Fast & Furious)» және «Chō L A R G E») танымал "Тройной Форсаж" фильмінде саундтрек ретінде пайдаланылған.

Teriyaki Boyz

Шығармашылықтары
----------------

### Альбомдары

* 2006: Beef or Chicken
* 2009: Serious Japanese
* 2009: Delicious Japanese

### Әуендері

* 2006: HeartBreaker
* 2007: I Still Love H.E.R. (Kanye West)
* 2008: Zock On! (Pharrell және Busta Rhymes)
* 2009: Work That! (Pharrell және Chris Brown)

### Қосымша әуендері

* 2006: The Fast and the Furious: Tokyo Drift (саундтрек)
* 01. «Tokyo Drift (Fast & Furious)»
* 07. «超 L A R G E [Chō L A R G E]» (Pharrell)

### DVD

* DVD2006: The Official Delivery Iccho
* 2008: WORLD TOUR 2007
* 2009: Do You Japanese? Tour @ Zepp Tokyo DVD"
**Каннада тілі** (ಕನ್ನಡ, kannaḍa) — Үндістанның оңтүстік-батысында жайылған дравидтік тіл. Негізінен Карнатака штатында қолданылады. Каннара халқының ана тілі және Карнатака штатының ресми тілі болып табылады. 38 млн. адам үшін ана тілі болып саналады. Каннада төрт оңтүстікүнді тілдеріне және 23 үнді ресми тілдеріне жатады.Каннада 13 млн. адам үшін қосалқы тіл ретінде болып табылады.

Дауыстылар
----------

Каннада тілінде 14 дауысты дыбыс бар:

| Каннада | ISO | Транскрипция |
| --- | --- | --- |
| ಅ | a | [a] |
| ಆ | ā | [a:] |
| ಇ | i | [i] |
| ಈ | ī | [i:] |
| ಉ | u | [u] |
| ಊ | ū | [u:] |
| ಋ | r̥ | [r̥] |
| ೠ | r̥̄ | [r̥:] |
| ಎ | e | [e] |
| ಏ | ē | [e:] |
| ಐ | ai | [ai] |
| ಒ | o | [o] |
| ಓ | ō | [o:] |
| ಔ | au | [au] |

Дауыссыздар
-----------

Дауыссыздардың екі типі бар - «құрылымды» және «құрылымсыз» 

**Құрылымды дауыссыздар**

|  | Қатаң дауыссыздар | Қатаң көмей | Үнді | Үнді көмей | Мұрын дауыссыздар |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | ಕ [ka] | ಖ [kha] | ಗ [ga] | ಘ [gha] | ಙ [nga] |
| Палатальды дауыссыздар | ಚ [cha] | ಛ [chha] | ಜ [ja] | ಝ [jha] | ಞ [ña] |
| Ретрофлексті дауыссыздар | ಟ [ṭa] | ಠ [ṭha] | ಡ [ḍa] | ಢ [ḍha] | ಣ [ṇa] |
| Тісті дауыссыздар | ತ [ta] | ಥ [tha] | ದ [da] | ಧ [dha] | ನ [na] |
| Еріндік дауыссыздар | ಪ [pa] | ಫ [pha] | ಬ [ba] | ಭ [bha] | ಮ [ma] |

**Құрылымсыз дауыссыздар**

  

**ಯ** [ya],
**ರ** [ra],
**ಱ** [ṟ],
**ಲ** [la],
**ವ** [va],
**ಶ** [śa],
**ಷ** [ṣa],
**ಸ** [sa],
**ಹ** [ha],
**ಳ** [ḷa],
**ೞ** [ll].
**Қарға тұқымдастар** (лат. *Corvidae*) – Торғайтәрізділер отрядының ең ірі өкілдері жиналған торғай тәріздестер отрядына жататын 73 тұқымдастардың біреуі. Бұлар – басы біршама үлкен, дене бітімімығым және әмбебап үлкен тұмсығы, құрлықта да, ағаш бұтақтарымен де жүруге бірдей бейімделген күшті аяғы бар құстар. Тығыз жабын қауырсынының реңі онша ашық емес, олардың арасында көбінесе жылтыр қара түс жиі кездеседі, Аталығы мен аналығының реңі бірдей. Қара тұқымдастар сайрағыш құстар отряд тармағына жатқанмен де, олардың арасында нағыз сайрағыштар жоқ, олардың дауысы дөрекі және ащы. Көбінесе қарқылдаған дыбыс шығарады. Сондай-ақ бұл құстар сыртқы орта жағдайына тез бейімделеді. Сондықтан бұлар құстар арасындағы қазіргі ең өркендеп бара жатқан құстар тобы болып есептеледі. Қарға тұқымдастардың саны ұдайы өсе түсуде, сондықтан оларды ретке келтірудің ғылыми әдістерін жетілдіру уақыты басталады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Құстар. Мектеп энциклопедиясы, 2010, Ковшарь Анатолий Федорович, ISBN 978-601-282-168-0, 352 бет, Алматы: Атамұра
**Сейсембеков Толқын Әділжанұлы**, 1960 жылы 23-наурызда Талдықорған облысы, Андреевка ауылында өмірге келген. 1967 жылы Андреевка селосының №2 мектебіне барып, 1977 жылы сол мектепті аяқтады. 1977 жылдан 1978 жылға дейін сол мектепте дене шынықтыру пәнінің мұғалімі болып істеп, 1978 жылы Қазақ дене шынықтыру институтына түсті, 1982 жылы осы институтты «Дене шынықтыру мұғалімі» мамандығы бойынша бітіріп, жолдамамен Андреевка ауылының №2 орта мектебіне дене шынықтыру пәнінің мұғалімі болып барды.
1983 жылы Кеңес Армиясы қатарына шақырылып, 1984 жылдың қараша айында әскер қатарынан босатылды.
1984 жылдан 1988 жылға дейін Талдықорған қаласындағы №4 Кәсіптік-техникалық училищесінде дене шынықтыру жетекшісі қызметін атқарды. 1988 – 1992 жылдар аралығында «40 лет Октября» колхозының БЖСМ-де бокстан тренер-оқытушы болып жұмыс істеді. Талай шәкірттері облыстық, республикалық жарыстардың жүлдегері болған.
1992 – 1998 жылдарда «Үй басқармасында» бас инженер, «Кировский торговый дом фирмы «Женис» ЖШС директорының коммерция жөніндегі орынбасары қызметтерін атқарды.
1998 жылы Алматы қаласындағы «Балбұлақ» РБОО-на ЕДШ нұсқаушысы болып қабылданып, 2004 жылы ЕДШ нұсқаушысы-әдіскері етіп ауыстырылды. 2004 жылы Англияда ортез жасау мамандығы бойынша оқып келген соң, сол жылдың желтоқсан айында осы орталықта ашылған ортез-протез шеберханасына ортез жасаушы маман болып ауысты, ал 2005 жылы осы шеберхананың меңгерушісі болып тағайындалды. 2007 жылы Англияда ортез жасау мамандығы бойынша білімін одан ары жетілдірді.
2007 жылы Астана қаласындағы «Республикалық балаларды оңалту орталығының» ортез кіші зауытына директор болып қабылданды. Осы уақыт ішінде бірнеше жаңашыл ұсыныс жасап, патенттерге ие болды. Қазіргі уақытта ортездеу және модельдеу зертханасының меңгерушісі.

Марапаттамалары
---------------

Жемісті жұмысы үшін Денсаулық сақтау министрлігінің Құрмет Грамотасымен, «Денсаулық сақтау ісінің үздігі», «Қазақстан Республикасы Денсаулық Сақтау қызметкерлері кәсіподағының үздігі» төс белгілерімен марапатталған. Қазақстан Республикасы дәрігерлер мен провизорлар Ассоциациясының «Алтын дәрігер» төс белгісінің иегері.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
**ФЛЕБИТ** (грек. phleps; phlebos — көк тамыр) — адам организміндегі көк тамырдың (венаның) қабынуы. Флебит негізінен инфекцияның аяқтың көк тамыр қабырғаларын зақымдауынан болады. Инфекция ошағы әр түрлі жаралар, бітеу жара, флегмона болуы мүмкін. Аурудың қоздырғыштары әр түрлі микроорганизмдер, негізінен стрептококк болып саналады. Флебит қалыпты жағдайда аяқтағы вена қан тамырларының кеңейіп түйінделуінің (қ. Варикоз) немесе вена қан тамырларында тромбоздың (қ. Тромбофлебит) пайда болған жерінде кездеседі. Сонымен қатар вена қан тамыры қабырғасынан Флебит оның айналасындағы тіндерге ауысып, перифлебит ауруын тудыруы мүмкін. Флебиттің жедел және созылмалы түрі бар. Бірінші түрінде аяқ ісініп, көк тамыр үстіндегі тері қабаты қызарып, дене қызуы жоғарылайды. Сол жерді саусақпен басқанда, көк тамырдың түйінделгені байқалады. Ауру асқынып, ірің пайда болып, ұзаққа созылғанда екінші түріне ауысады. Флебит басталғанда аяқты көп қозғалтпай, тыныштық сақтау керек. Емді дәрігер белгілейді, аяққа салқын басып, антибиотиктер, тромб ерітетін дәрі-дәрмектер береді. Егер қабыну ошағында ірің пайда болса, хирург. жолмен сылып тастайды.

Сілтемелер
----------

«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IX том
**«Үй жұмысы»** (ағылш. *The Art of Getting By*) – өзі жазған сценарииі бойынша режиссер Гэвин Вьесен түсірген американдық мелодрама. Басты рөлдерде – Фредди Хаймор және Эмма Робертс. Тұсаукесер «Сандэнс» фестивалінде 2011 жылы 23 қаңтарда өтті. 

Фильм көптеген кино сыншылардан жаман пікір алды. Rotten Tomatoes сайтында 106 жазылған комментарийдің ішінде тек 18% ғана жағымды болды. Metacritic-те 28 шолудың негізінде 100 балдың ішінде 36 бал жинады.

Сюжет
-----

Джордж – өмірде ештеңеге қызықпайтын жалғыз және тұйық жасөспірім. Оның сурет салу өнері бар, алайда бұл таланты текке кетіп бара жатыр. Осыған қоса жігіттің білім алу құлшынысы жоқ, ол мұғалімдерді тыңдамай, үй жұмысын ешқашан жасамайды. Бір күні Джордж Салли атты қиын қызбен танысады. Қыз оған достық қызығушылық танытады.Уақыт өте бұл қарым-қатынас одан үлкен нәрсеге ұласады. Енді Джордж өміріндегі ең маңызды сабақтың алдында тұр. Бұл махаббат жайлы сабақ және ол оны міндетті түрде оқуы керек.

Рөлдерде
--------

* Фредди Хаймор — *Джордж Зинавой*
* Эмма Робертс — *Салли Хау*
* Майкл Ангарано — *Дастин Мейсон*
* Элизабет Ризер — *Шарлотта Хау*
* Рита Уилсон — *Вивиан Сарджент*
* Сэм Робардс — *Джек Сарджент*
* Алисия Сильверстоун — *мисс Херман*
* Блэр Андервуд — *директор Билл Мартинсон*

Сілтемелер
----------

* Internet Movie Database сайтында "Үй жұмысы" фильмі.
* «Үй жұмысы». *Box Office Mojo*.
**"Қарқабат"**- батырлық дастан. Авторы Оңтүстік Қазақстандық халық акыны Белгібай Бектұрғанов. Дастанда зұлымдық пен ізгілік, опасыздық пен адалдық бетпе-бет келіп, әділдік пен парасаттылық салтанат құрады, зорлық-зомбылық пен жоқшылықты көп көрген патша баласы Шерқуат өзінің ақылдылығы мен батырлығы арқасында мұратына жетеді. Дастан бұрын еш жерде жарияланбаған, нұсқасы толық, 7- 8 буынды жыр үлгісіне құрылған. Қолжазба нұсқасы Әдебиет және өнер институтының қолжазба және мәтінтану бөлімінде сактаулы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
**Флексографиялық басу** (орыс. *флексофафская печать*,от лат. *flexibilies* гибкий, эластичный - иілімді, от лат. *flexio* — сгибание - ию... және графия) эластикалық резина, немесе серпінді (упругий) фотополимерлік материалдан жасалған басу формаларын және синтетикалық (анилинді) сұйық, тез кебетін бояуды пайдаланатын шығыңқы ротациялық басу тәсілі. Кез келген тегістікті (любой гладкости) материалдарда шағын қысыммен басуға болады. Кейде оны анилинді басу деп те атайды. Негізінен этикеткалық орамалау-қаптау өнімдерін шығаруға қолданады. Машиналары секциялық және планетарлық типте құралады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Полиграфия, өлшеу техникасы, ағаш өңдеу жабдықтары және металл өңдеу техникасы мен технологиясы: Қазақша-орысша терминдердің түсіндірме сөздігі.
**«Үй жануарларының зираты»** (ағылш. *Pet Sematary*) - америкалық жазушы Стивен Кингтің готикалық әдебиет жанрында жазылған романы. Алғаш рет 1983 жылы Doubleday баспасы жарыққа шығарды. Оқиға желісі бойынша, отбасылық жұп — Рейчел мен Луис Крид екі баласымен Ладлоу қаласына көшіп келеді. Жаңа үйлеріне таяу маңда көрші балалар өздерінің үй жануарларын өтірік жерлеп ойнап жүреді. Өлген пациенттің елесі Луиске ормандағы үй жануарларының зиратына бармауды ескертті. Луис оны елемей тиымды бірнеше рет бұзған. Өлім тақырыбын қозғай келе, Кинг баяндауда баладан айырылу қорқынышы мен некрофобияны қолданады.

Авторға романның идеясы өзінің мысығы Смакиді жерлегеннен кейін келген. Жазушы жазған дүниесін тым үрейлі деп санап, баспаға ұсынудан айнып қалады. Алайда баспамен қаржылық қиындықтардың кесірінен шығарманы басуға рұқсат береді. Роман америкалық және британдық оқырман тарапынан жылы қабылданды. «Үй жануарларының зираты» «Бүкіләлемдік фэнтези жүлдесі» мен «Локус» жүлделерін иеленді. Әдеби сыншылар кітаптың үрейлі екенін айтып, Уильям Уаймарк Джекобс, Мэри Шелли және Натаниэл Готорнның авторға әсер еткендігін мойындады. Кейбір сыншыларға шығармада қолданылған қорқыныштардың жеңілдігі ұнамады. Романды 1989 жылы режиссёр Мэри Ламберт экранизациялаған болатын. Кітапқа негізделген жаңа фильм 2019 жылы сәуірде жарық көрді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Pet Sematary. Inspiration  (ағыл.).  StephenKing.com. Тексерілді, 6 ақпан 2016.
**Қарғалытау** – Торғай үстіртінің орталық бөлігінде орналасқан төрткілді-үстіртті таулар.

Географиялық орны
-----------------

Қостанай облысы Жангелді ауданының солтүстік бөлігін және Науырзым ауданының оңтүстік-батыс бөлігін алып жатыр. Ол батысында Қабырға (Өлкейек өзенінің саласы) және Қарасу, шығысында Теке және Үлкен Қаражылға өзендерінің суайрығы болып табылады. Қарғалытаудың жалпы ұзындығы 140 км шамасында.

Жер бедері
----------

Теңіз бетінен ең биік жері (308 м) орталық бөлігінде орналасқан. Оңтүстік жағында теңіз деңгейінен биіктігі 219 м Қостөбе шоқысы оқшауланып тұрады. Қарғалытаудың батыс беткейінен Қабырға өзенінің салалары, шығыс беткейінен Теке мен Үлкен Қаражылға өзендерінің салалары бастау алады. Оның солтүстік-шығыс баурайынан Мұзбұлақ бұлағы басталады. Мал жайылымы және егістік есебінде пайдаланылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
Жаңа түскен келінді туыс-туған, көрші-қолаң, ағайын жекжаттар үй көрсетуге, яғни есік ашарға шақырады. Мұның мағынасы келін отбасымен танысып, үйге келіп жүрсін деген сөз. Бұл үйге келін құр қол емес, кәде-жорасымен барады. Мұны «ілу» дейді. Бұл мәселені шақырған үйдің дәрежесіне лайықтап, келіннің енесі шешуі керек. Мұнымен бірге келінді шақырған үйлер келіннің мінез-құлқын, жүріс-тұрысын – яғни әдеп, тәртібін байқап, сынап отыратыны да бар. Мұны болашақ келіндер ескере жүруі керек. Өйткені аталған дәстүр әлі жалғасып келе жатыр.

Дереккөздер
-----------

Қазақтың салт-дәстүрлері мен әдет-ғұрыптары (Қазақ мәдениетінің суретпен безендірілген энциклопедиялары) "Атамұра",-Алматы.
Түншырақ
**Түншырақ** - (лат. *Noctiluca scintillans*) - түсі жоқ, бірақ биолюминесценция құбылысы бар динофлагеллят.

### Биологиялық сипаттама

Диаметрі 2-3 мм-дей шар пішінді денесі бар. Қозғалатын және жиырылатын қармауыштары болады. Көбеюі - екіге бөлініп немесе бүршіктеу арқылы, бүршіктері ұсақ - 20 мкм. Түншырақтың цитоплазмасында майлы қосымдылары болады, механикалық немесе химиялық тітіркенудің нәтижесінде биолюминесценция құбылысы пайдаланады. Теңіздің жоғарғы жылы суларының қабаттарында топтанып жиналып теңіздің түнгі жаркылына себеп болады.

### Синонимдары

Mammaria scintillans Ehrenberg, 1834  

Medusa scintillans Macartney, 1810  

Medusa marina Slabber, 1771  

Noctiluca marina Ehrenberg, 1834  

Noctiluca miliaris Suriray, 1816

### Суреттер

* 
* 
*

### Дереккөздер

* "Қазақстан": Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998
**Стивен Вайт (ағылш.Stephen White)** — Америкалық жазушы, The New York Times газетінің журналшысы.

Өмірбаяны
---------

Long Island дүниеге келген, балалық шағын Нью-Йоркте,Нью-Джерсиде және Калифорнияда өткізген. Калифорниядағы Ирвайне және Беркли университеттерінде білім алған. Ұшақта ұшуды үйренген, Лос-Анджелестегі Universal Studios жерінде гид және Берклидгі Chez Panisse дәмханасында аспазшы және даяшы болып жұмыс істеген. 1979-ыншы жылы Колорадо университетінде философия дәрігері дәрежесін иеленген. Өзінің отбасысымен Колорадо штатында Денвер қаласында өмір сүреді.

Кітаптары
---------

* Құпия мәлімет (1991)
* Жеке практика (1993)
* Аса үлкен билік (1994)
* Зиян жолы(1996)
* Программа (2001)
* Ескерту белгілері (2002)
* Кек (2003)
* Құрғақ мұз (2007)
* Өлі уақыт (2008)
* Соңғы өтірік(2010) **және т.б.**

Дереккөздер
-----------

* Жеке сайты Мұрағатталған 14 маусымның 2018 жылы.
* facebook беті
**Шандра** - (**Бұйражапырақ** лат. *Marrubium*) – ерінгүлділер тұқымдасына көпжылдық шөптектес өсімдік. Июнь айынан бастап күзге дейін гүлдейді. Қырымда, Кавказда, Краснодар өлкесінде және Орта Азияда кездеседі. 
Шандра шөбінде эфир майы, сапонин, холин, ащы (маррубин), маррубиин және илік заттар болады. 
Халық медицинасында шандра тыныс жолының созылмалы катарында, өкпе туберкулезінде, бронх демікпесінде, бауырдағы ую құбылыстарында, сары ауруда, етеккірі бұзылғанда, безгеккте, шеменде, геморрой ауруында, қан аздықта, құраспада және ас дұрыс қорытылмаған жағыдайда қолданылады.

Дереккөздер
-----------

«Дәрілік өсімдіктер» М. Қожабеков.
**Үйгентас** - тарихи аңыз. Талдықорған өңіріндегі жер атауына байланысты туған халық аңыздарында Қабанбай бастаған қолдың
жоңғарларды қалай тұтқынға алғандығы жайлы әңгімеленеді. Қазақ
батырлары кеңесіп, жоңғарларды қазақ жеріне қайта келместей етуді
ұйғарады. Оларға үлкен бір шұңқырға өздері көтере алатын бір-бір тасты тастап, енді қайтып осы
шекарадан өтпеуге ант берсін деп
шешім жасайды. Жоңғарлардың
көп болғандығы соншалық, үйілген тас тауға айналады. Содан бұл
жер "*Үйгентас*" деп аталған. Аңызды Шығыс Қазақстан мемлекеттік университеті қазақ әдебиеті кафедрасының
фольклорлық экспедициясы Тарбағатай өңірі қазақтарынан жазып
алған. Ел арасында аңыздың бірнеше нұсқасы бар. Қолжазба нұсқасы
аталған оқу орнының қазақ әдебиеті
кафедрасының арнайы қоры мен
Әдебиет және өнер институтының қолжазбалар орталығында сақтаулы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
**Түмен Балтабасов** (1884, Маңғыстау түбегі, Қызан – 1957, Таушық ауылы) – ақын. Жасында ауыл молдасынан оқып, сауат ашқан. Абыл мен Нұрым, Ақтан мен Қашаған, Махамбет пен Мұрат жырларын насихаттаушы. Қоян жұтында (1927 – 1928) үй-ішімен Түбіжік пен Қаңғаны мекендеген. Түмен кәсіп іздеп Махачкалаға (1939 – 1940) барады, одан кейін Таушықты мекендейді. Түменнің жыр-толғаулары жергілікті баспасөз беттерінде жарияланған. 1965 жылы *«Пернелердегі термелер»* жинағында Түменнің «Біздің сұлу Алматы» деген толғауы жарық көрді. «Қазақстан», «Маңғыстау», «Жеңіс жыры», «Біздің сайлау», «Сәттіғұл ақынға», т.б. толғауларында халық тарихын дәуір шындығымен байланыстыра асқақ сезіммен жырлайды. Оның бірқатар жырлары сын-сықақ сипатында шығарылған. Ақын туралы деректер мерзімді баспасөз еттерінде, сондай-ақ Сыдиықұлының «Ақын-жыраулар» (1974) атты кітабында кездеседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010.ISBN 9965-26-096-6
2. ↑  «Қазақстан» ұлттық энциклопедиясы (10 томдық), Алматы, 1998 – 2007.

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
Мысық
**Үй жануарлары**, доместикация — жануарлардың қолға үйретілген түрлері. 

  

Сондықтан кейде бұларды қолға үйретілген жануарлар деп атайды. Мүйізді ірі қара, түйе, жылқы, есек, қой-ешкі, ит, шошқа, мысық, үй қояны, теңіз тышқаны; құстардан тауық, үйрек, қаз, күркетауық, кептер; тоғандарда өсірілетін балықтар үй жануарларына жатады. Өркениет дамуының барысында адам жәндіктердің 2 түрін (бал арасы мен жібек көбелегі), құстардың 10 — 12 және сүтқоректілердің 60-қа жуық түрлерін қолға үйреткен. Зертханалық жануарлар — егеуқұйрықтар мен тышқандар, сайрағыш және әсем құстар, тоты, шымшық, т.б. аквариум балықтары да өсіріледі. Үй жануарларын қолға үйрету алғашқы адамдар мекендерін қазып зерттеу нәтижесінде, бұдан 15 — 10 мың жыл бұрын басталған. Аңшылық тәсілі жетілген сайын жабайы, тағы жануарлар саны азайып, адам баласының күнделікті тұрмыс қажетін қанағаттандыру үшін үй жануарлары қолға үйретіле бастады. 

Қазіргі кезде:

* 170 млн-ға жуық қой — Австралияда;
* 197 млн-нан астам ірі қара мал — Үндістанда;
* 7 млн-дай түйелер — Сомалиде өсіріледі деп саналады.

Үй жануарлары тек материалдық байлық көзі ғана емес, сонымен бірге, рухани қазына болып есептелінеді. Жаңа ортаның әсері және қолдан іріктеу, жұп таңдау нәтижесінде бұларда адамға пайдалы жабайы жануардан өзгеше қасиеттер пайда болды. Осы кездегі мал тұқымдары өзінің жабайы ата тегінен едәуір ірі, етті, аяқтары қысқа, тұрқында да өзгерістер байқалады. Мысалы, ең ірі ит тұқымы — сенбернар, оның салмағы 77 кг-дай болса, ең кішкентай ит — чихуахуа, оның салмағы 450 г-нан аспайды. Ең кішкентай сингапур мысығының салмағы — 1 кг 81 г болса, ал ең ірі мысық — рэгдолл, ол 9 кг-дай салмақ тартады. Тегіне қарағанда үй жануарларының сүйегі жеңіл, омыртқа саны аз, бас сүйегі кіші, сондай-ақ мүйізі, ішкі органдары да өзгеріске ұшырады. Бұлардың өкпесі, жүрегі, бүйрегі жабайы ата тегіне қарағанда кемірек дамыған, жыныс ерекшеліктерінде де көптеген өзгерістер байқалады. Ата тегімен салыстырғанда үй жануарларының жүйке жүйесінде де өзгерістер пайда болды. Мысалы, қолдағы мал миының көлемі кішірейіп, салмағы азайған, көру, есту, иіс сезу органдарының қызметі төмендеген. Оның есесіне үй жануарларынан алынатын ет, сүт, жұмыртқа, жүн, т.б. мөлшері көбейді. Атап айтқанда, ең жақсы жүн меринос қойларынан алынады.

Сілтемелер
----------

"Қазақ Энциклопедиясы", 9 том
*Басқа мағыналар үшін Моль (мағына) деген бетті қараңыз.*
Hypercompe scribonia
**Түнгі көбелектер** немесе **Моль** (ағылш. *moth*) — қауырсынмұртты қабыршық қанаттылар тобы. Поляр кеңістігінен басқа жердің барлығына тараған. 

Кіші денелі, түнгі қауырсын, антенді күндізгі көбелектермен салыстырғанда кішігірім ашық емес қанаттары бар. Демалғанда қанаттарын жаяды, денесінің айналасына бұрып немесе басқа жаққа оңғарады. Қанатының көлемі 30 мм-ге дейін. 

Өмірі төрт кезеңнен тұрады: 

1. жұмыртқа,
2. көбелекқұрт,
3. қуыршақ,
4. үлкен жәндіктер (имаго).

Көптеген түрлері, личинкалары өсімдікпен қоректенеді және ормандарды, ауыл шаруашылық өнімдері мен маталарды бүлдіре алады.

Суреттер
--------

* 
* 
* 
* 
*

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* European Butterflies and Moths by Christopher Jonko
* Museum Witt Мұрағатталған 18 наурыздың 2011 жылы. The World`s Leading Collection of Moths (English)
* Moths of North America Diagnostic large format photographs, taxonomy, descriptions
* Butterflies and Moths Мұрағатталған 31 тамыздың 2015 жылы. at Lepidoptera.pro: Thousands of species and photos
* North American Moth Photographers Group Diagnostic photographs for thousands of species
* Bugguide - Moths
* Back Garden Moths Мұрағатталған 29 мамырдың 2010 жылы.
* UK Lepidoptera Мұрағатталған 3 қазанның 2012 жылы.
"Стив Джобс" (Steve Jobs ағыл: A Biography) - Apple Inc. компаниясын құрған әйгілі Стив Джобстың ғұмырнамасы. Бұл кітап американдық журналист және өмірбаяншы Уолтермен Айзексоном жазылып, Simon & Schuster. баспасымен жарияланған. Уолтер Айзексон бұл кітапты шығаруымен үш жыл жұмыс істеген. Үш жыл уақыт арасынла ол Стив Джобспен 40 - тан астам эксклюзивтік интервьюлер алған. Сонымен қатар Уолтер Айзексон Джобстың 100 - ден астам туған-туыстарынан, достарынан және де Джобстың мамандастарынан да интервьюлерді жазып отырған.

Алғашқы кезде бұл кітаптың ағылшын тілінде шығуы 2011 жылдың 21 қарашасына жоспарланған еді, бірақ Стив Джобстың қайтыс болуына байланысты бұл кітап 24 қазанда жарық көрді.

2011 жылдың 10 қазанында Sony Pictures кітаптың экрандауына барлық құқықтарды иемденіп алды.

Кітаптың сырты
Оңтүстік Британия аумағындағы атребаттарОңтүстік Британия аумағындағы атребаттар
**Атребаттар** (ағылш. *Atrebates*) — Галлиядан көшіп келген кельт тайпалары, Темза өзенің қос жағасын мекен еткен. Олардың иелігі қазіргі Гэмпшир, Батыс Суссекс және Суррей болды, астана маңында топтасқан олар солтүстігінде добундармен (en:Dobunni) және катувеллаундармен (en:Catuvellauni), шығысында — en:Regnenses, оңтүстігінде— белгтермен шектесті. 

Олар катувеллаундармен жауласып, басты қалалары Каллева (ағылш. *Calleva Atrebatum*, қазір Силчестер (ағылш. *Silchester*) деп аталған.
Цезарь кезінде олар 15 мың әскер шығара алатын болған.

Атребаттардың көсемдері
-----------------------

* Коммий (Commius), б.з.д. 57 — 20 жылдар
* Tincomarus, б.з.д. 20 жылдан— б.з. 7 жылы, Commius баласы
* Eppillus, б.з.д. 8 — 15 жылдар, Tincomarus бауыры
* Verica, б.з. 15 — 40 жылдар, Eppillus бауыры

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Albert Dauzat and Charles Rostaing, *Dictionnaire étymologique des noms de lieux en France*, éditions Larousse 1968. p. 29.
2. ↑  fr:Wenceslas Kruta, *Les Celtes : Histoire et dictionnaire*, Collection Bouquins - Robert Laffont, Paris 2000. p. 438 - 439.
**Түпмұнайлы свита** - құрамында биогендік шашыранды органикалық заттары және мұнай мен газдың өндірістік жатындарын түзуге қабілетті көмірсутектері бар, литологиялық тұрғыдан біртекті болып келетін свита. Түрлі дәрежедегі түпмұнайлы свита рөлін, сайып келгенде, әр түрлі литологиялық құрамдағы, шашыранды органикалық заттарды және осы заттар
есебінен қалыптасқан мұнай-газ көмірсутектерін кіріктірген кез-келген субаквалық түзілімдер жиынтығы атқара алады. Алайда олардың барлығы бірдей көмірсутектердің өндірістік жатындарын қалыптастыру көзі рөлін атқаруы шарт емес. Түпмұнайлы свиталарды анықтаудың біршама қолайлы белгілері төмендегідей: шөгінділердің байырғы теңіздер түбінде, сирегірек тұщысулы алаптар жағдайында түзілуі; шөгінділер құрамында тотықсызданған геохимиялық фациялардың кеңінен таралуы; таужыныстар құрамында шашыранды органикалық заттардың және сол заттар құрамында сапропелді микроқұрамбөліктердің үйірімділігі жоғары дәрежеде болуы; таужыныстарда шашыранды мұнай көмірсутектері үйірімділігінің мол болуы. Жалпылама есептеулер нәтижесіне қарағанда, құрамындағы шашыранды органикалық заттар мөлшері 1 млн т/км2-ден астам болатын свиталар ғана мұнайдың өндірістік қорларын кіріктіре алады. Түпмұнайлы свитаны анықтауда, шашыранды органикалық заттардың жалпы мөлшері мен типі жайлы деректермен қатар, таужыныстардың литологиялық құрамы және түпмұнайлы свита қимасының құрылыс ерекшеліктері де маңызды рөл атқарады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мұнай және газ геологиясы танымдық және кәсіптік-технологиялық терминдерінің түсіндірме сөздігі. Анықтамалық басылым.- Алматы: 2003. ISBN 9965-472-27-0
{{Тексерілмеген мақала|date={{subst:#time:F Y}}}} 

**Да́рлинг** (ағылш. *Darling*) — Аустралияның оңтүстік-шығыс өзені, Муррейдің оң тармағы. Аустралияда бұл өзен ұзындығы бойынша екінші орында. Жоғарғы ағыста, Калгоа өзенімен қосылмай тұрып, *Думерик*, *Макинтайр* мен *Баруон* деп аталады. Басы Нью-Инглендтің Боурк қаласындағы батыс арқа баурайында орналасқан. Өзеннің төменгі ағысы шөлейттен өтеді. Өзеннің ұзындығы - 2740 км, қауыздің аумағы - 710000 км². Жаңбырды сіңіру, тасқын тәртіпі, деңгейдің шайқалуы  6—8 м. Құрғақ кезеңде өзен төменгі ағысында кеуіп кетіп, бөлек біркелкі кең жерлерге бөлінеді. Жер суару үшін қолданылады.

Тармақтары
----------

* Пару — 1210 км
* Уоррего — 1380 км
* Калгоа — 489 км
* Барвн — 700 км
* Боган — 617 км

Дереккөздер
-----------


1. ↑  Longest Rivers (ағылш.
**Стивен Ён** (ағылш. Steven Yeun, кор. 스티븐 연, 21 желтоқсан 1983, Сеул, Оңтүстік Корея) — шығу-тегі корейлік болып келетін америкалық актёр, «Ходячие мертвецы» телесериалында Гленн рөлімен әйгілі.

### Өмірбаян

Стивен Ён Сеулда дүниеге келіп, Трой қаласы, Мичиган штатында өседі. Жоғарғы білімін Kalamazoo College алады. Оқудан кейін Чикагоға көшіп, театрда актерлік шеберлікті оқиды, сөйтіп Second City мен жұмыс істеуге мүмкіндік алады. Чикагода өз мақсатына жеткеннен кейін Лос-Анджелеске көшеді. Әлі күнге дейін осы қалада тұрып жатыр.

2010 жылдан бастап «Ходячие мертвецы» телесериалында түсірілді. Өз рөлінің арқасында «Сатурн» премиясына номинадталған.

### Дереккөздер



Википедиядағы мақала
**Түндік** — Бұл сөзді естігенде, киіз үйдің шаңырағына жабылатын төрт баулы киіз еске түседі. «Киіз үйдің туырлық, түндігін, шилерін де былай қояйық» (М. Дүйсенов, Ант). Ертедегі түркі тайпаларында «туңлуқ» сөзі қазіргі түсінігіміздегі «терезе» мағынасында қолданылған. Осы мағына якут тілінде «түннүк» тұлғасымен беріледі. Осылардың қайсысы болмасын туынды мағыналар деп қарауға тура келеді. Өйткені, ескі, көне түркі тілдері саналатын — чуваштарда «теенни» сөзі «тесік, саңылау» мағыналарында қолданылады. моңғол тілінде осымен тұлғалас келетін «тооно» тұлғасы біздегі «шаңырақ» түсінігін береді. Бұл да туынды мағына. Біздің тілімізде «тесік» мағынасын беретін «теенни» тұлғасына тиісті жұрнақ қосылуы нәтижесінде (теенни + дік > тендік > түндік) киіз үйге әрі жарық беретін, әрі түтін шығатын «түндік» атауы пайда болған. Ол тесікті қажетті кезде жауып тұратын киіз де осы атауға ие болған.

**Түндік** — киіз үй шаңырағын жабатын киіз. Төртбұрышты пішіліп, шаңырақ диаметірінен 50-60 сантиметрдей молдау жасалады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Бес жүз бес сөз.— Алматы: Рауан, 1994 жыл. ISBN 5-625-02459-6
2. ↑  Қазақтың киіз үйі / Сайын Назарбекұлы. - Астана : Елорда, 2005. - 93 б. : ISBN 9965-06-399-0
**Қарғалар туысы** (лат. *Corvus*) – торғайтәрізділер отрядының қарғалар тұқымдасының негізгі туысы. Мұнда қарға ұрпақтарының ең танымал және өте ірі денелі өкілдері жиналған. Бұл құстардың қалың және тығыз жабын қауырсыны негізінде қара реңді. Әмбебап типті мықты тұмсығы талғаусыз қоректенуге жақсы бейімделген. Бүкіл дүние жүзіне таралған құстар көбінесе отырықшы өмір сүреді. Олар тек қана нағыз солтүстік аудандарында аздап оңтүстікке қарай жылыстайды. Бұлар – психикалық даму деңгейі жоғары және қоршаған ортаның кез келген өзгерістерін, соның ішінде антропогенді факторға мол мүмкіндікпен көндіге алатын құстар тобы. Сондықтан бұл туыс түрлерінің саны үздіксіз арта түсуде. Қарға туыстарда 30ға жуық түр бар. Қазақстанда солардың алтауы кездеседі. Олар: құзғын, шөл құзғын, қара қарға, ала қарға, ұзақ, шауқарға.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Құстар. Мектеп энциклопедиясы, 2010, Ковшарь Анатолий Федорович, ISBN 978-601-282-168-0, 352 бет, Алматы: Атамұра
**Мырзахан Шораев** (1905, Түркістан ауданы Сауран аулы –1983, Сарыағаш қаласы) – еңбек ардагері. Қазақ КСР Жоғары Кеңесінің депутаты. Кәсіптік-техникалық мектепті аяқтаған соң Алматы қаласында байланысшы болып істеді. 1930 – 1931 ж. Ақсудағы тұтынушылар одағының төрағасы, 1939 – 1941 ж. Шәуілдір, Шаян, Арыс аудандарында, 1949 – 1952 ж. Ильич ауданында партия комиттінің бірінші хатшысы қызметтерін атқарды. 1952 – 1974 ж. 2-Жетісай МТС-інің директоры, Түлкібас ауданы атқару комитеті төрағасының орынбасары, Сарыағаш шарап зауытының директоры. Республикалық дәрежедегі дербес зейнеткер болды. 1-дәрежелі Ұлы Отан соғысы, «Құрмет белгісі» ордендері мен көптеген медальдардың иегері.

Cілтемелер
----------

"Оңтүстік Қазақстан облысының энциклопедиясы"
*Басқа мағыналар үшін Қарғалы деген бетті қараңыз.*
**Қарғалы** – Қызылтас тауларының оңтүстік-батысындағы шоқы.

Географиялық орны
-----------------

Қарағанды облысы Шет ауданы Қарғалы ауылының оңтүстігінде 2 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 1124 м. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 5 км-ге созылып жатыр, енді жері 3,5 км шамасында.

Сипаты
------

Беткейі тіктеу келген. Солтүстігінде Қаратоғанбай, шығысында Сұлушоқы таулары, батысында Боқайшілік, оңтүстігінде Нұрабек қыстаулары орналасқан. Баурайындағы бұлақтардан Қарасай, Мұқыр өзендерінің салалары бастау алады.

Өсімдігі
--------

Аласа таудың қызғылт қоңыр топырақ жамылғысында бұта аралас жусан, боз, селеу, сұлыбас өседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
**Эдуард Борисович Всеволодов** (31.5.1938 ж.т. Алматы қ.) – биол. ғылым доктыры (1988ж.), профессор (1991ж.). Мәскеу мемлекеттік университетін бітірген (1960ж.). Қазақстан Ғылыми Академиясының Эксперименттік биол. институтында (1963–1995ж.), ал 1995 жылдан Жалпы генетика және цитология ин-тында жұмыс атқарады. «Гистофизиологические аспекты роста шерстных волокон» деген тақырыпта доктырлық диссертация қорғады. Оның ғылыми-зерттеу жұмыстары негізінен эксперименттік морфология мәселелеріне арналған. В. а. ш. жануарларының, әсіресе, қой жүнінің сапасын арттыруда әрі оның түсі бойынша сұрыптау көрсеткішін жоғарылатып, жүн түстерін сипаттаудың әдіс-құралын жасады; ол қалыпты, сондай-ақ экол. қолайсыз орта әсер еткен жағдайдағы а. ш. жануарларының және адамның хромосомалық құрылымын зерттеуге де қатысты. В-тың осы зерттеулері а. ш. жануарлар генетикасына және Қазақстанның кейбір аймақтары тұрғындарының генетик. құрылымына қоршаған ортаның тигізер зиянды факторларын анықтап, ғыл. тұрғыдан сипаттауда маңызы зор болды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Энциклопедиясы
**Қарғалы қойы** – биязылау жүнді қой тұқымы. Құйрықты қазақы қой мен еділбай қойының будан саулықтарын сараджа, дегерес қойларымен будандастырып, алынған ұрпақты одан әрі сұрыптау арқылы 1931 жылдан бастап шығарылды.

Биологиялық сипаты
------------------

Қошқары 90 – 100 кг, саулығы 58 – 62 кг. Қозысы енесінен айырарда 33-37 кг тартады. Қошқарынан 4,5 – 5,7 кг, саулығынан 2,2 – 2,5 кг жүн қырқылады. Таза жүн түсімі 70%, жүн талшығының ұзындығы қошқарында 25,5 см, ал саулығында - 23 см. 100 саулықтан 105-112 қозы алынады.

Таралу аймағы
-------------

Қарғалы қойы Қазақстанның оңтүстік-шығыс, орталық, шөл және шөлейт аймақтарының табиғи жағдайына көнбіс. Қарағанды, Алматы облыстарында өсіріледі.

Шаруашылықтағы қолданысы
------------------------

Қарғалы қойының жүні кілем, тоқыма бұйымдарын тоқуға пайдаланылады. Тұқым жақсарту жұмысымен Қазақ қой шаруашылығы ғылыми-зерттеу технологиялық институты шұғылданады. [1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
**Эдуард Андерсонс** (1914 жылы 1 сәуір, Рига - 1985 жылы 29 қараша, сол жерде) - Латвия баскетболшысы, 1935 жылғы Еуропа чемпионы .

Өмірбаяны
---------

Латвия университетінің заң факультетінде оқыған. 1930 жылдан бастап «Universities Sports» университет клубында баскетболмен айналысады, 1933 жылдан бастап бірінші командада ойнады. Ол Латвияның төрт дүркін чемпионы болды (1934-1937). Эдуард қорғаушы ретінде ойнады. Латвия құрамасының құрамында 16 матч өткізді. 1935 жылы латыштар үшін жеңіске жеткен алғашқы Еуропа чемпионатында ол 3 матчта 4 ұпай жинады. 1936 жылғы Олимпиада ойындарында үш матчта ол 8 ұпай, ал 1937 жылғы Еуропа чемпионатында - 4 кездесуде 6 ұпай жинады. 1943-1944 жж. - Латвия Баскетбол одағының төрағасы болады. 1945-1956 жылдары ол Сібірдегі лагерьге жазасын өтеуге жіберіледі. Бостандыққа шыққаннан кейін ол Ригадағы трамвай және троллейбус бөлімінің бастығы болып жұмыс істеді.

Ескертпелер
-----------

Latvijas enciklopēdija, 1. sējums, Rīga: Valērija Belokoņa izdevniecība, 2002, 213. lpp. ISBN 9984-9482-1-8

Keisels, Guntis (1998), Latvijas basketbola vēsture, Jumava, 293.—294. lpp. ISBN 9984-05-187-0
**Тежеусіз күш**, еңсерілмейтін күш – нақты жағдайдағы төтенше және еңсерілмейтін оқиға (дүлей апат: мысалы, су тасқыны, жер сілкінісі; қоғамдық құбылыстар: мысалы, соғыс қимылдары). Тежеусіз күш жауапкершіліктен босататын жағдай болып табылады, өйткені осы жағдайдың салдарынан шарт талаптары орындалмай қалады. Бұл жағдайды адамзат білімінің қазіргі өресі мен мүмкіндіктерінде алдын ала көріп-білу немесе алдын ала болдырмау мүмкін емес (не алдын ала көріп-білуге болады, бірақ болдырмау мүмкін емес).

Сілтемелер
----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том
**Қарғалы**, *Жақсы Қарғалы* – Жайық алабындағы өзен.

Географиялық орны
-----------------

Ақтөбе облысының Алға ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 114 км, су жиналатын алабы 5130 км2.

Бастауы
-------

Қарғалы Жылантау етегіндегі бұлақтардан бастау алатын Қуағаш, Көкпекті өзендерінің қосылуынан пайда болған. Ақтөбе қаласы тұсында Елек өзеніне құяды.

Гидрологиясы
------------

Аңғары жоғарғы ағысында 0,2-0,3 км, қалған бөлігінде 1-1,2 км. Жайылмасының ені жоғарғы ағысында 10-15 м, орта ағысында 40-60 м, төменгі ағысында 60-100 м. Арнасы ирелең, айқын қалыптасқан, ені жоғарғы ағысында 20-50 м, төменгі ағысында 80-200 м, сағасына жақын жерде 40-60 м. Көп жылдық орташа су ағымы Жаман Қарғалы өзені сағасында 9,18 м3/с, Питомник ауылы тұсында 12,2 м3/с.

Шаруашылықтағы қолданысы
------------------------

Өзен бойында бұталы шалғын, кей жерлдерде бау-бақша өсіріледі. Суы елді мекендерді ауыз сумен қамтамасыз етуге, егін, бау-бақша, мал суаруға пайдаланылады. Өзен балыққа бай.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
**Газ тасымалдауыш.** Газ хроматографиясынан. Гелий - кең таралған тасымалдауыштың бірі. Бұл оның жоғары өткізгіштігімен түсіндіріледі, өйткені газды хроматографияда детекторды жылу өткізгіштігі бойынша таңдап алады. Жалпы газдардан жылу өткізгіштік қабілеті бойынша гелий мен сутегі алдыңғы қатарда, алайда олардың тығыздығы төмен болғандықтан, диффузиялық эффектіні кеміту үшін оларды көлемдік жылдамдықпен жіберуге тура келеді. Сутекті қолдануға басты кедергі - өздігінен тұтанып, қопарылып немесе талданатын қосылыс құрамында кездесетін қанықпаған байланыспен әрекеттесуі. Алайда сутегінің жеткілікті таза күйінде электролиттік тұрғыдан генерирлеуге болатын артықшылығы да бар. Басқа газ тасымалдауыштарды, мәселен, азот пен аргонды үйлестіре отырып, детектор ретінде сирек те болса қолдануға болады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Құлажанов Қ.С.Аналитикалық химия: II томдық оқулық. II - том. Оқулық. Алматы:«ЭВЕРО» баспаханасы, 2005. - 464 б. ISBN 9965-680-95-7
**Эдуард Лимонов Вениаминович** (Савенко) – орыс жазушысы, ақын, публицист. Орыс шовинистерінің бірі, Қазақстан жеріне көз аударушы, Қазақстан тәуелсіздігіне қарсы болған адамдардың бірі.

Өмірбаяны
---------

1943 жылы 22 ақпанда Дзержинск қаласында дүниеге келген. 17 жасынан бастап еңбек ете бастайды. Жүк тасушы, құрылысшы, шабушы болып жұмыс істейді. Харьковск педагогикалық институтында оқыған. 1958 жылдан бастап өлең жаза бастайды. 1943-1974 жылдар аралығында Кеңес Одағының азаматы, 1974-1987 жылдар аралығында Францияның азаматы, 1992 жылдан бастап Ресей Федерациясының азаматы болып табылады. «Грани», «Время и мы», «Синтаксис», «Ковчег», «Мулета» басылымдарында шығармалары жарияланып отырады.

2007 жылы швейцариялық жазушы Кристиан Крахтқа американдық дирижер Дэвид Вудард хат жазды: «Солженицын Лимоновты кішкентай, порнографиялық жәндіктер деп атайды, ал Лимонов Солженицынның ССРО құлағанына ықпал еткен Отанына опасыздық жасағанын айтады.»

Шығармалары
-----------

* «Это я, Эдичка»
* «Дневник неудачника»
* «Подросток Савенко»
* «У нас была великая эпоха»
* «Палач»
* «Охота на быков»
* «Великая мать любви»
* «Убиийство часового».

Қызықты айғақ
-------------

* «Лимонов» бүркеншік есімін суретші Вагрич Бахчанян ойлап тапқан.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Крахтқа, К. & Вудард, Д. *Five Years* (Ганновер: Wehrhahn Verlag, 2011 ж), 218 бет.
**Мырзахмет Жексенғалиұлы Бекжанов** (1907, № 9 ауыл, Орал облысы, Ресей империясы — 24 мамыр 1965, Алматы, Қазақ КСР) — Кеңестік партия және мемлекет қайраткері, Қазақстан Компартиясы Гурьев облыстық комитетінің бірінші хатшысы (1940-1943), Қазақстан Компартиясы Ақтөбе облыстық комитетінің бірінші хатшысы (1943-1944).

Өмірбаяны
---------

1907 жылы Орал облысының №9 ауылында дүниеге келді.

### Білімі

1923-1926 жылдары Орал ауылшаруашылық техникумында оқыды.

### Еңбек қызметі

1926-1930 жж. Қараоба аудандық БЛКЖО комитетінің (Қазақ АКСР) жауапты хатшысы, Қаратөбе аудандық БЛКЖО комитетінің (Қазақ АКСР) жауапты хатшысы, Жәнібек аудандық БЛКЖО комитетінің (Қазақ АКСР) жауапты хатшысы. 

1930 ж. Орал аймақтық БЛКЖО комитетінің жауапты хатшысы. 

1930-1931 жж. «Үлгілі кеңес-ауылы» газетінің редакторы. 

1931-1932 жж. БК(б)П Қазақ өлкелік комитеті мал шаруашылығы секторы меңгерушісінің көмекшісі. 

1932-1933 жж. БК(б)П (Оңтүстік Қазақстан облысы) Қарсақпай аудандық комитетінің ұйымдастыру-нұсқаушы бөлімінің меңгерушісі. 

1933 ж. БК(б)П Оңтүстік Қазақстан облыстық комитетінің нұсқаушысы. 

1933-1934 жж. БК(б)П (Батыс Қазақстан облысы) Орда аудандық бақылау комиссиясының төрағасы. 

1934-1938 жж. Ет-сүт кеңшары бастығының орынбасары, саяси бөлімінің меңгерушісі. 

1938 ж. Қазақстан КП(б) Жымпиты аудандық комитетінің (Батыс Қазақстан облысы) хатшысы. 

1938 ж. Қазақстан КП (б) Батыс Қазақстан облыстық комитетінің 3-хатшысы. 

1938-1940 жж. Қазақ КСР Жергілікті өнеркәсіп халық комиссары. 

1940-1943 жж. Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің 1-хатшысы. 

1942-1943 жж. Гурьев қалалық қорғаныс комитетінің төрағасы. 

1943 жылы ақпанда Қазақ КСР жеңіл өнеркәсіп халық комиссары болып тағайындалды. 

1943 ж. тамыз -1944 ж. Қазақстан КП Ақтөбе облыстық комитетінің 1-хатшысы. 

1944-1945 жж. Қазақ КСР балық өнеркәсібі халық комиссары. 

1945-1948 жж. Қазақстан КП Сырдария аудандық комитетінің (Қызылорда облысы) 1-хатшысы. 

1948-1951 жж. «Шелек» шарап кеңшарының (Алматы облысы) директоры. 

1951-1953 жж. Алматы хайуанаттар бағының директоры. 

1953-1954 жж. Қазақ мемлекеттік саяси баспасы директорының орынбасары. 

1954 ж. Қазақстан КП Астық кеңшары комитетінің хатшысы.

1965 жылы 24 мамырда қайтыс болып, Алматы қаласының Орталық зиратына жерленді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Жерленген жері.(қолжетпейтін сілтеме)
Атребаттар Оңтүстік Британия аумағында
**Атребаттар** (ағылш. *Atrebates*) — Темзаның екі жағасында өмір сүрген, Британияға Галлиядан көшіп келген кельт тайпасы. Олар қазіргі Гэмпшир, Батыс Суссекс пен Суррей мекендеп, солтүстігінде с Добундармен және Катувеллаундармен, шығыста —Regnenses, оңтүстігінде — белгтермен шектескен.

Катувеллаундармен жауласқан. Олардың басты қалаларын Каллева (Calleva Atrebatum) деп атаған, қазіргі Силчестер (Silchester).
Цезардың кезінде 15 мыңға дейін жауынгерлер шығара алған.

Атребаттар көсемдері
--------------------

* Коммий (Commius), б.з.д. 57 — 20 жж.
* Tincomarus, б.з.д. 20  — б.з. 7 жж. Commius ұлы
* Eppillus, б.з 8 — 15 жж, Tincomarus ағасы
* Verica,б.з. 15 — 40 жж, Eppillus ағасы