recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Манних реакциясы** — енолданатын карбонил қосылыстарын аминометилдеудің әдісі. Реакция нәтижесінде β-аминокарбонилдік қосылыс — Манних негізі — түзіледі. 

Реакция 1912 жылы Карл Маннихтың формальдегид пен екінші реттік аминдердің кетондарға (алғашында — антипирин) әсерін зерттеу кезінде табылған[1]. 

Қазіргі уақытта Манних реакциясы тек карбонилді қосылыстарды аминметилдеу үшін ғана емес, сонымен қатар әр түрлі С-нуклеофилдерді — алифатты нитро қосылыстар, ацетилендер, α-алкилпиридиндер, фенолдар, электронға бай гетероциклді қосылыстарды да аминометилдеу үшін қолданылады. Сонымен қатар, аминоалкилдеу энолданбайтын алдегидтер мен екіншілік аминдердің көмегімен де, имин тұздардың әсерімен де жүреді.

Механизм
--------

Классикалық нұсқада Манних реакциясы үш компоненттің — кетон, формальдегид пен екіншілік аминнің — қышқылдық ортада конденсациясы болып табылады. 

Формальдегид пен аминнің әрекеттесуі α-метилоламин тұзын түзеді. Ол өз кезеігінде суды депротондап, күшті электрофиль болып табылатын диалкилметиленеиминиум тұзының түзілуіне алып келеді: 

Ал кетон болса қышқылды ортада енолизация арқылы нуклеофиль енол түзеді: 

Кейін нуклеофиль енол электрофиль имин ионды (диалкилметиленеиминиум ион) шабуылдайды:

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *Mannich, C.; W. Krösche.* Ueber ein Kondensationsprodukt aus Formaldehyd, Ammoniak und Antipyrin (нем.) // Archiv der Pharmazie : magazin. — 1912. — Bd. 250, Nr. 1. — S. 647—667. — ISSN 1521-4184 0365-6233, 1521-4184. — doi:10.1002/ardp.19122500151.
**Қараой жер асты су кені** – Алматы облысы, Іле ауданы, Қараой және Бозой үстірттерінде орналасқан. Аудан шаруашылықтарының сұранысы бойынша барланған.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Кен орны төменгі төрттік кезеңінің аллювийлі-пролювийлі шөгінділерінің сулы қабат кешенінде шоғырланған.

Сипаты
------

Сулы тау жынысы арагідік құм қабаттарымен бөлінген құмдақтар мен қайыршықтардан тұрады. Грунт сулары 170-175 метр тереңдікке жетеді. Өздігімен ағатын ұңғыма дебиті 0,5-тен 11 л/c-қа дейін өзгереді. Сулы кешен жер үсті және атмосфералық жауын-шашынның түзілуінен, сондай-ақ тереңде жатқан судың циркуляуциясына толығады. Сулы қабаттың орташа қалыңдығы 20 метр. Есептік бас тоған әрқайсысы секундына 29 литр су беретін екі ұңғымадан алынады.

Құрамы
------

Жер асты суы тұщы минералды, 0,1-0,3 г/л гидрокарбонатты – натрийлі, кейде гидрокарбонатты – сульфатты – натрий – кальцийлі. [1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
**Маннергейм Карл Густав Эмиль** (Mannerheim, Carl Gustaf (Emil)) (4 маусым, 1867 жыл, Вильняс, Финляндия — 27 қаңтар 1951 жыл, Лозанна, Швейцария), финн мемлекеттік әскери қайраткер, Финляндия президенті (1944-46).. 

Орыс империялық әскерінің тамаша офицері (1889-1917), Финн азаматтық соғысында большевик күшіне қарсы төтеп берді (1918), кеңес әскерлеріне тойтарыс берді. 

Жаңа республика жарияланғанша Финляндияның регенті лауазымын (1918—19) атқарды. Ұлттық қорғаныс кеңесінің төрағасы лауазымын атқарып жүргенде (1931—39) Карель мойнағы арқылы Маннергейм фортификациялық жолының салынуын қадағалады. 

Финн әскерінің бас қолбасшысы (1939-40, 1941-44) ретінде КЕҢЕС-ФИНЛЯНДИЯ СОҒЫСЫНДА (1939-40) кеңестік басым күшке қарсы сәтті әскери әрекеттер жүргізді. 1944 жылы Финн республикасының президенті болды, Кеңес Үкіметімен бейбітшілік келісімге келді.

Дереккөздер
-----------

<references>


1. ↑   "Britannica настольная энциклопедия"ТомI,АСТ-Астрель, Москва, 2006,ISBN 978-5-17-038532-4(Т.1) (АСТ),ISBN 978-5-271-15120-0 (Т.1) (Астрель)
*Басқа мағыналар үшін Қараоба деген бетті қараңыз.*
**Қараоба вольфрам-молибден кен орны** - Қарағанды облысы, Жаңаарқа ауданында, Қаражал қаласынан оңтүстікке қарай 100 км жерде орналасқан. Кен орны 1946 жылы ашылған. Кен орны орташа масштабты, терең қабаттары жер асты тәсілімен игеріледі.

Геолгогиялық құрылымы мен сипаты
--------------------------------

Кенді алаң девон кезеңінің қызыл түсті құмтасы, конгломераты және әктасынан, оларды жапқан таскөмір кезеңінің терригендік-карбонат қабаттарынан тұрады. Оларды диабаз-порфирит, флюидтік дацит-риолит сығылмалары мен силл тәрізді денелері кесіп өткен, кейіннен Қараоба лакколитінің көп фазалы граниттері қалыптасқан. Өлшемі 6х12 км.

Минералдары
-----------

Вольфрамит пен кварц
Молибденит
Кен орнының минералдық құрамы әр түрлі, 100-ден астам минералдар белгілі. Негізгі өнеркәсіптік минералдары - вольфрамит пен молибденит, олардан кейінгі маңыздылары: касситерит, топаз, козалит, берилл және флюорит, сондай-ақ кварц, микроклин, мусковит, серицит кездеседі.

Өнеркәсіптік маңызы
-------------------

50 грейзен кен денелерінің 10-нан астамының өнеркәсіптік маңызы бар. Олардың ұзындығы ондаған метрден 800 м-ге дейін, қалыңдығы 1-2 м. Олардан кейінгі кварц-вольфрамит желілерінің (саны 100-ге жуық) орташа ұзындығы 600-900 м, қалыңдығы 0,5-0,7 м-ден 2 м-ге дейін, тік бағытта 500 м аралықта таралған. Екі типті - желілік және штокверктік кентастар ажыратылады.

Құрамы
------

Желілік типті кентаста вольфрам 0,735%, висмут 0,101%, молибден 0,03%. Штокверкте вольфрам 0,115%, висмут 0,014%, милибден 0,015%. Кентас құрамында сонымен қатар қалайы, бериллий, күміс, тантал, ниобий, скандий, селен және теллур бар.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Қараоба, Қазақстан
**Семей көтерілісі** — 1916 жылғы Қазақстандағы ұлт-азаттық қозғалыстың құрамдас бөлігі. Көтеріліс Семей облысына қарасты Павлодар, Қарқаралы, Семей, Өскемен, Зайсан уездерінің көптеген болыстарын қамтыды. Семей көтерілісі Қазақстанның басқа аймақтарындағы сияқты патша өкіметінің отарлау саясатына қарсы бағытталған ұлт-азаттық күрес сипатын алды. Патша өкіметінің Семей облысындағы жергілікті әкімшілігінің мәліметтері бойынша 1916 ж. шілде — тамыз айларында көтерілісшілердің саны Семей уезінде 7 мыңға, Зайсан уезінде 4 — 5 мыңға, Павлодар уезінде 5 — 6 мыңға жетіп, Өскемен уезінде 3 мыңнан асқан. 25 шілдеде Семей уезінің бірнеше мың көтерілісшілері жазалаушы казак-орыс отрядымен болған соғыстан кейін Бақпақтыкөл ауданына шегінді. Көп ұзамай ондағы көтерілісшілер саны 7 мыңға жетті. 31 шілдеде Өскемен уезінің Тайыпты болысының 3 мыңдай көтерілісшісі жүзбасы Воробьевтің жазалаушы отрядымен соғысып, 60 көтерілісші оққа ұшты. Бір орт-тан басқарылмаған және бір-бірімен тығыз байланысы болмаған Семей облысындағы көтеріліс ошақтары қазан айында басылды. Жетісу мен Торғай облыстарындағыдай ұйымдасқан сипат алмағанымен Семей көтерілісі Семей өңірдегі қазақтардың ұлттық сана-сезіміне сілкініс әкелген аса зор саяси-әлеуметтік оқиға болды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  А 31 Айбын. Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. - 880 бет.
ISBN 9965-893-73-Х
*Басқа мағыналар үшін Қараоба деген бетті қараңыз.*
**Қараоба** – Теріскен құмының солтүстік-батысындағы тау.

Географиялық орны
-----------------

Ақтөбе облысы Байғанин ауданы Оймауыт ауылының оңтүстік-шығысында 25 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 165 м. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 3 км-ге созылып жатыр, енді жері 1 км.

Жер бедері
----------

Солтүстігінде Шырқала қырқасы, батысында Ақкөл тақыры, оңтүстігінде Шайтаншағыл, Шілікқараоба, Қарашбай, шығысында Шет Аққұдық, Шатай, Орта Аққұдық, Құмқұдық қыстаулары орналасқан.

Өсімдігі
--------

Сортаң топырақ жамылғысында жусан, жантақ, өлеңшөп, т.б. бұталар өседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
**Бөлебай Руслан** (16.5. 1985. Қызылорда облысы Шиелі кенті – 2009. Алматы қаласы) – тележурналист.

ҚазҰУ-нің (2006), журналистика факультетінің магистратурасын бітірген(2008). Журналистика магистрі дәрежесі бар. 

2002 жылдан бас тап республикалық Ұлан газетініқ қоғамдық тілшісі, 2003 жылы әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дың "Қазақ университеті" газетінің штаттағы тілшісі, 2003-2004 жылдары "Арай" журналының жауапты редакторы, 2005 жылы НТК телеарнасында жаңалықтар бөлімінің тілшісі және Ретро ҒМ радиосының жаңалықтар қызметінін жүргізушісі, 2004-2005 жылдары "Оңтүстік астана" жаңалықтар бөлімі жоіи республикалық-қоғамдық саяси "Azamat.kz" газетінің журналисі, 2005-2006 жж КТК телеарнасы ақпараттар бөлімінің штаттағы тілшісі, КТК арнасында «Шарайна» сараптамалық-бағдарламасының тілшісі, "Күндерек" жаңалықтар қызметінің жүргізушісі, 2007 жылы қантар айынан Қазақстан ұлттық телеарнасында "Таңшолпан" бағдарламасының тележүргізушісі болып қызмет етті. 

"Жас Астана – жас жеткіншектер көзімен" атты II Халықаралық фестивалінің (2000), "Окжетпес 2002 *Халықаралық фестивалінің лауреаты, "Еуразия шенбері" II Ақпараттық Халықаралық жастар форумының бас жүлдегері, 2004 жылы Дүниежүзілік ВВС радиосы жариялаған "Мен ВВС Қазақ қызметінің басшысы болсам..." атты эссе-байқауының бас жүлдесін жеңіп алып, Лондон қаласындағы ВВС радиосында өндірістік тәжірибеден өткен.* 

Телеэкранда өзінің жеке дара жүргізушілік талантымен танылған Руслан Әбдісаттарұлы елімізге белгілі асқкақ тұлға Мұхтар Шахановтың, ҚР Халық арт. Мақпал Жүнісованың, әншілер Майра Ілиясованың, Бақтияр Тайлақбаевтың, Маржан Арапбаеваның, жас қобызшы Акерке Тәжібаеваның және т.б. жеке шығарм. кештерін жүргізді. Соңғы кездері эстрада саласында әншілік қырынан танылды. "Кең дала", "Сен болмасан", "Жанарым", "Елес", "Мөлдір моншақтар", "Кешікпей келем деп ең", "Махаббатпен ойнама сен", "Іңкәрім-ай" әндерін мәнеріне келтіре орындап, көрермен ықыласына бөленді.

Сұм тағдыр қатал екен... Жұлдыздай жарқ етіп, жоқ болды! Танымал журналист 2009 жылы 16 тамызда жол көлік апатынан қаза болды. Ол 25-ке де жетпей, жауқазындай солған жас ғұмыр таң алдында үзілді. Ажал құшқан Руслан Бөлебай бұл күнде елге кең танылып үлгерген журналис еді. Өмірге деген құштарлығы зор бозбаланың жарқын жүзін әріптестері бүгін егіле еске алуда.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ телевизиясы", Энциклопедия. "ҚазАқпарат" Алматы, 2009,1-т ISBN 978-601-03-00-70-5
**Руслан Юрьевич Степанюк** (укр. Руслан Юрійович Степанюк; 16 қаңтар 1992, Весёлое, Никопольск ауданы, Днепропетровск облысы, Украина) — украиналық футболшы, шабуылшы.

Мансабы
-------

Карьерасын 2009 жылы "Колос" (Никополь) клубында бастады. 2011 жылы "Таврияға" ауысты. Бірақ "Таврияда" мүлде ойнамады, қосалқы құрамда қалды. 2012-14 жылдары бірінші лигада ойнайтын "Сталь" клубында доп тепті. 

2016 жылы "Верес" клубына ауысты. 2016/17 жыл қорытындысында бірінші лигасынң үздік мергені атанды.

2018 жылы "Жетісуға" ауысты. 2019 жылдың соңында клубпен келісім шартты бұзды.

2020 жылы қаңтарда "Ворсклаға" ауысты.

Жетістіктері
------------

### Командалық

* Бірінші лига жеңімпазы: 2014/15
* Украина кубогының финалисі: 2019/20

### Жеке

* Бірінші лиганың үздік мергені: 2016/17
* Бірінші лиганың үздік футболшысы: 2016/17

Дереккөздер
-----------

1. ↑

Профильдері
-----------

* 
* 
*
Ақсұңқарұлы Серік
**Серік Ақсұңқарұлы** (29.3.1950 жылдарға таман, Жезқазған облысы Ақтоғай ауданы Қызыларай ауылы) - ақын. ҚарМУ-ды бітірген (1989). 

Арғын тайпасының Қаракесек руының Қырғыз бұтағынан шыққан.
1967 - 1974 ж. туған ауылында шопан, 1974 - 1978 ж. Ақтоғай ауданы "Арқа еңбеккері" газетінде әдеби қызметкер, бөлім меңгерушісі болды. 1978 - 1987 ж. Қарағанды облысы Қарқаралы ауданы "Коммунизм таңы" газетінде ауыл шаруашылығы бөлімінің меңгерушісі кызметін атқарды. 1987 - 1990 ж. еркін шығармашылық жұмыста болды. 1990 жылдан Қазақстан Жазушылар одағының Қарағанды облысаралық бөлімшесінің жауапты хатшысы "Орталық Қазақстан" газеті бас редакторының әдебиет жөніндегі кеңесшісі. 

"Көктем тынысы" (1975), "Қарлығаш" (1981) жинақтарында бір топ өлеңдері жарық көрген. "Жиырмасыншы ғасырдың жиырма сәті" (1984), "Ғасыр кардиограммасы" (1991) кітаптары, "Жезтасқын" (1988), "Қызыларай" (1990) "Адам-Ата - Хауа Ана"(2000) атты өлеңдер мен поэмалар жинақтары жарық көрді. Орыс ақындары А.С. Пушкин, Анна Ахматова, М.Цветаева, Е.Евтушенко, А.Вознесенский, Р.Рождественский, т.б. өлеңдерін қазақ тіліне аударған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қаракесек шежіресі», екінші том, Павлодар, «ЭКО» ЖШС баспаханасы, Т.А. Еңсебаев. Кітаптың таралымы – 500 дана. 2017
2. ↑  "Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010.ISBN 9965-26-096-6
3. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
*Бұл жаңа мақаланың бастамасы. Бұл мақаланы толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесуіңізді сұраймыз.*
**Серік Ахметұлы Қалымбаев** (14.12.1961 жылы туылғвн, Алматы қаласында) – көгалдағы хоккейден спортқа еңб. сің. шебер (1984). 1983 жылы Қазақ мемлекеттік дене тәрбиесі ин-тын (қазіргі Қазақ мемлекеттік спорт және туризм академиясы) және Абай атынд. Алматы мемл. ун-тін (1999) бітірген. Тоғыз жасынан бастап спорттық гимнастика және самбомен, 1975 жылдан көгалдағы хоккеймен айналысты. Алғашқы бапкері И.Рогачев. Жасөспірімдер арасындағы КСРО-ның екі дүркін чемпионы (1977, 1978). Алматының "Динамо" командасы құрамында 1979, 1981 – 90 жылы 11 рет КСРО чемпионы болды. 1978 – 79 жылы КСРО-ның жасөспірімдер құрамасы, ал 1980 – 89 жылы ересектер құрамасы сапында өнер көрсетті. 1979 – 83 ж. Қазақстан құрамасы сапында КСРО Халықтары спартакиадасының жеңімпазы атанды. Бес рет КСРО кубогін иемденді. 1980 ж. КСРО чемпионатында күміс жүлде алды. Екі рет Еуропа чемпиондары Кубогін жеңіп алған "Динамо" хоккейшілері құрамында өнер көрсетті (Париж, Франция, 1982; Амстердам, Голландия, 1983). КСРО құрамасы сапында халықар. "Достық" турнирінің жеңімпазы (1984). 1993 – 94 ж. Италияның "Кальяри", 1996 ж. "Кус" (Италия) командалары құрамында өнер көрсетті.
**DHL** — халықаралық неміс компаниясы, әлемдік логистика нарығындағы көшбасшылардың бірі. Штаб-пәтері — Бонн (Германия) қаласында орналасқан.

Тарихы
------

Компания 1969 жылы Сан Франциско мен Гонолулу арасында құжат тасымалдау үшін құрылған. 1970 жылға қарай әлемнің көптеген елдеріне өзінің қызметін көрсете бастады. 1998 жылы Deutsche Post компаниясы DHL акцияларын сатып ала бастады. 2001 жылы Deutsche Post акциялардың бақылаушы пакетіне ие болып, 2002 жылы DHL-ды толығымен иемденді. Deutche Post DHL-ды сәтті жұта отырып, оны өзінің экспресс бөлімшесіне еңгізді.

Қызмет түрлері
--------------

*DHL Express* 220 мемлекетте 120000 астам қалаларға жедел жүк пен құжаттарды жеткізеді. Компанияның 5000-нан астам кеңсесі мен шамамен 76000 автокөлігі бар. DHL брендімен төрт еншілес компания қызмет көрсетеді.

* *DHL Supply Chain* — жеткізу тізбектерін басқару;
* *DHL Global Mail* — пошта қызметтері, тікелей пошта тарату;
* *DHL Global Forwarding* — әуе тасымалдау, теңіз фрахты, мультимодалды тасымалдар;
* *DHL Freight* — құрлықтағы тасымалдау.

Жалпы қызметкерлер саны — 275 мың адам (2011).

Қазақстандағы DHL
-----------------

Сілтемелер
----------
**Серік Ақсұнқарұлы** -1950 жылы 29 наурызда Қарағанды облысы, Ақтоғай ауданы, "Қызыларай" ұжымшарында дүниеге келген.. Қарағанды педагогикалық институтында,әл-Фараби атындағы Қазақ мемлекеттік ұлттық университетінде оқыған. Ақтоғай аудандық, "Арқа еңбеккері", Қарқаралы аудандық "Коммунизм таңы" газеттерінде тілші,бөлім меңгеушісі, Қазақстан Жазушылар одағы Қарағанды-Жезқазған облысаралық бөлімшесінің жауапты хатшысы болып қызмет атқарған. Қазір облыстық "Орталық Қазақстан" газеті бас редакторының әдебиет жөніндегі кеңесшісі. Қазақстан Жазушылар одағының Қарағанды облыстық филиалының директоры.

Шығармалары
-----------

Жас ақындардың "Көктем тынысы" ("Жазушы",1975), "Қарлығаш"("Жалын",1981)жинақтарында бір топ өлеңдері жарық көрген. "XX ғасырдың жиырма сәті" поэма-понорамасы ("Жалын", 1990),"Ғасыр кардиогрмассы" ("Жазушы",1991) кітаптары, "Адам ата-һауа Ана"("Қазақстан", 2000), "Өмір деген күнді айналу" ("Жазушы",1991), "Төбемнен жауһар жауып тұр" (2005), "Қыпшақ хикаясы"("Қазығұрт",2008) атты өлең поэмалар жинағы жарық көрген. А. Пушкин, А.Ахметова, М.Цветаева, Е. Евтушенко, А. Вознесенский, Р. Рождественский, т.б шетел ақындарын қазақшаға тәржімалаған.

Жетістіктері
------------

Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарт министрлігінің "Мәдинет қайраткері" белгісімен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақстан жазушылары" анықтамалық, Ан Арыс баспасы, Алматы, 2009,ISBN 978-601-7130-43-5
**Dependency injection** (қаз. *тәуелділіктер иньекциясы*; орыс. *внедрение зависимости*) - бағдарламалық жасақтама өңдеу үлгісі (ағылш. software design pattern), өзге үлгілерден айырмашылығы бағдарламалық жасақтама орындалу барысында қолданатын компоненттерді таңдауы компиляция уақытында емес run-time уақытында іске асады.

### Қолдан енгізілген иньекция

Бұл мысалда, `MyApplication.main()` тәуелділік иньекциясы рөлін атқарады, `VerySimpleStockTraderImpl` кодында жазылған тәуелділіктердің іске асырылған кодын **constructor injection** арқылы иньекциялайды.

  

```
public class VerySimpleStockTraderImpl implements IAutomatedStockTrader {
    private IStockAnalysisService analysisService;
    private IOnlineBrokerageService brokerageService;

    public VerySimpleStockTraderImpl(
            IStockAnalysisService analysisService,
            IOnlineBrokerageService brokerageService) {
        this.analysisService = analysisService;
        this.brokerageService = brokerageService;
    }
    public void executeTrades() {
        …
    }
}

public class MyApplication {
    public static void main(String[] args) {
        IStockAnalysisService analysisService = new StockAnalysisServiceImpl();
        IOnlineBrokerageService brokerageService = new NewYorkStockExchangeBrokerageServiceImpl();

        IAutomatedStockTrader stockTrader = new VerySimpleStockTraderImpl(
            analysisService,
            brokerageService);
        stockTrader.executeTrades();
    }
}

```

Сілттемелер
-----------
**Нилтон Перейра Мендес** (порт. *Nilton Pereira Mendes*; 7 қаңтар 1976 жыл, Говернадор-Валадарис, Бразилия — 18 қыркүйек 2006 жыл, Қарағанды, Қазақстан) — бразилиялық футболшы, шабуылшы.

Карьерасы
---------

Футболдағы жолын Бразилиядағы "Атлетико Минейро", "Интернасьонал Лимейра" клубтарында бастап, 1998 жылы Ресейдің "Жемчужина" клубына ауысты. 

1999 жылы Қазақстанның "Ертіс" клубының бапкері Антолий Чернов өз клубына шақырды. Содан 2006 жылы 18 қыркүйек күні қайтыс болғанға дейін қазақ клубтарында доп тепті. 

2000 жылы 21 доппен Қазақстан чемпионатының үздік мергені атанды. Сол жетістігі арқылы Қазақстанның үздік футболшысы атанды. 

Кейін "Жеңіс", "Шахтер" клубтарында доп тепті. 

2006 жылы 18 қыркүйек күні кеше кезекті жаттығудан өзін кенет нашар сезінді де, ауруханаға жеткізілгенше қайтыс болды. 

2017 жылы Қазақстан чемпионатындағы мерген футболшылар енетін Нилтон Мендес клубы ашылды.

Жетістіктері
------------

### Жеке

* Қазақстан чемпионатының үздік мергені: 2000 (21 гол)
* Қазақстанның үздік легионер футболшысы: 2002
* Қазақстан Республикасының спорт шебері

### Командалық

* Қазақстан чемпионы: 1999
* Қазақстан кубогы: 2002, 2005

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Мұрағатталған 3 қазанның 2011 жылы.

Сілтемелер
----------

* Нилтон Мендес клубы

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  Осы үлгіні қарау   Тематикалық сайттар | 
FootballDatabase.eu · FootballFacts.ru · Transfermarkt |

 |
Копенгагендегі DR Byen ғимараты.
**DR Byen** (*дәлме-дәл аудармасы*: DR (Дания радиосы) Қаласы) Копенгаген қаласында орналасқан Данияның ұлттық теле-радио хабар тарату корпорациясының штаб-пәтері. Ғимарат аумағында француз сәулетшісі Жан Нувельдің жобасы бойынша салынған *Копенгагенның концерт залы* орналасқан. Сонымен қатар *DR Byen* Копенгагенде орналасқан метро бекеттерінің бірі болып табылады.

Тағы қараңыз
------------

* Danmarks Radio

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* DR Byen Мұрағатталған 25 қаңтардың 2009 жылы. Danmarks Radio сайтында (датша)

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Official DR website (in Danish) Мұрағатталған 25 қаңтардың 2009 жылы.
2. ↑  Facts on DR
3. ↑  Consulting engineers description Мұрағатталған 3 маусымның 2010 жылы.
4. ↑  Ministry of Culture of Denmark: Report on budget problems Мұрағатталған 14 қарашаның 2008 жылы.

  

Координаттар: 55°39′29″ с. е. 12°35′26″ ш. б.﻿ / ﻿55.65806° с. е. 12.59056° ш. б.﻿ / 55.65806; 12.59056 (G) (O) (Я)
Серік Ибрагимов - Қазақстанның жас әншісі. Ол «Вокзалда қауышқан қыз» әнімен әйгілі болды.

Биография
---------

Серік Ибрагимов 1988 жылдың 22 қантарында дүниеге келген. Оның туған жері Қызылорда облысы, Түгіскен ауылы. Ол көпбалалы отбасында өсті: ата-анасы тағы 6 ұл мен қызды тәрбиеледі. Серік Ибрагимов 5 жасында алғаш рет сахнаға шықты, сол кезден бастап музыка артистің кейінгі өмірінің ажырамас бөлігіне айналды. Жетекшісі Ибрагимова вокал бойынша да жігіттің талантын көрді, сондықтан бала кезінен оқушыларды конкурстар мен сөз сөйлеуге жіберді. Алдымен бұл тек облыс бойынша сапарлар болды, кейін Серік республикалық фестивальдарда да өнер көрсетті. Алдымен ол Қызылорда музыкалық колледжіне түсіп, үрлемелі аспаптарда ойнаған. Диплом алған соң жас жігіт білімін Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясында жалғастырды.

Дискография
-----------

| Әннің аты | Жылы |
| --- | --- |
| «Вокзалда қауышқан қыз» | 2014 |
| «Кел маған» | 2015 |
| «Жаяу» | 2015 |
| "Махаббатым" | 2016 |
| «18 жас» | 2016 |
| "Қазақпыз бәріміз" | 2016 |
| «Мейлi» | 2018 |
| «Жігіттер VS Қыздар» | 2018 |
| «Қысқа кимеші, қарындас» | 2018 |
| «Бар-бар» | 2018 |

Жеке өмірі
----------

Әнші 2016 жылы Айнамкөз есімді қызға үйленді. Болашақ әйелімен жігіт Алматы қаласында танысты. Көп ұзамай ұсыныс жасап олар үйленді. 2017 жылдың жазында жұбайлар ұлды болды.
**Қоржынды** – Арал теңізінің солтүстік жағалауындағы түбек.

Сипаты
------

Абсолюттік биіктігі 108 м. Ақтөбе облысына қарасты жерінде құдық, ал Қызылорда облысына қарасты шығыс жағында қорым (мола) бар. Теңізге жағалауы жарқабақты. Биіктігі 32 м-ге дейін жетеді. Жер қыртысы олигоцендік саз, құмдық мергельден тұрады. Түбектің батысында Құмсуат, шығысында Безымянный мүйістері орналасқан. Табиғаты өте қатаң, жазы ыстық, қысы суық, сусыз шөл дала.

Өсімдігі
--------

Өсімдік жамылғысын жусан, еркекшөп, әртүрлі бұталар мен эфемерлер құрады. Қоржынды түбегін жаз айларында жайлауға ғана пайдаланған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қарқаралы" кітабы
**Қоржынкөл – Елтай темір кенді торабы** – Қостанай облысы Бейімбет Майлин ауданындағы темір қоры шоғырланған аймақ. Торғай қолатындағы басты темірлі белдеудің ортаңғы бөлігінде орналасқан. Жалпы ұзындығы 40 – 50 километр, ені 10 – 12 километр Құрамына Қоржынкөл, Қожай, Елтай-І, ІІ, ІІІ, ІV, Козырев, Воронин, Лисаковск, т.б. кендер мен кен белдеулері кіреді. Аталған кендерді Орал геофизика тресінің экспедициясы ашты (1947–1949).

Геологиялық құрылысы
--------------------

Олардың геологиялық құрылысы негізінен Соколов, Қоржынкөл, Давыдов свиталарының жыныстарынан тұрады. Кендердің скарнді қабаттары Соколов, Қоржынкөл свиталарының карбонатты-жанартаутекті бөлімдерінде, ал темірлі-кремнийлі қабаттары андезитті-базальтты порфириттерде, туфтарда, туффит бөлімдерінде орналасқан. Кендер антиклиналды құрылымдардың қанаттарында, кейде ядроларында кен сыйыстырушы жыныстардың Соколов-Сарыбай интрузияларымен жапсарында кездеседі.

Жатыс сипаты, құрамы
--------------------

Қабатты, линзалы, штокверкті, желілі, діңгек пішіндес, қалыңдығы 15 – 50 метрдей кен денелері 50 – 700 метр тереңдік аралығында орналасқан. Кендегі темірдің мөлшері 27 – 72%. Кен құрамында магнетит, мартит, гематит, амфибол, пироксен, кальцит, аздап эпидот, гранат, пирит, пирротин кездеседі. Сондай-ақ Елтай кен орындарында жапсарлы-метасоматиттікпен қатар жанартаутекті-шөгінді кендер анықталған. Қоржынкөл темір кенінен басқасы әлі толық игерілмеген. [1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VI-том
Нильс Бор теориясы- Дания ғалымы Нильс Бор (1885 ж. туған) 1913 жылы ядролық модельге квант теориясын қолданып , атом құрылысының жаңа теориясын ұсынды. Бұл теория спектр құбылыстарын түсіндірумен қабат, жалпы электорн қауыздары жайындағы білімді біраз ілгері дамытты.

Бор теориясының негізгі , оның өте батыл айтқан 3 жорамалы немесе постулаты:

1. Электрон ядроны айналғанда, кез келген емес , квант теориясынан шығатын кесімді шарттарға сай орбитаар бойымен ғана жүреді. Ол орбиталар орнықты яғни квантталған орбита деп аталады.

2. Электрон өзіне мүмкін вантталған орбитамен айналғанда энергия шығармайды.

3. Электрон бір орбитадан басқа орбитаға көшкенде ғана энергия бөлініп шығады (не сңіріледі). Бл энергия квант түрінде болады .

Нильс Бордың осы теорияға сүйеніп қарапайым сутек атомына шығарған есептері, Резерфорд теориясының шеше алмаған қайшылықтарына жауап берді.

Дереккөздер
-----------

Жалпы химия кітабы, 1992 жыл ,Алматы - 62 бет
**Кулер**(cooler ағылшынша - суытқыш)- Компьютер тақырыбына қолдануының құрылымның сленг компьютер атауы - желдеткiштiң жиынтығы және үлкен (әдетте 5 Вттан астам) жылу шығаруы бар компьютердiң электрондық компонент орнатылатын радиатор: орталық процессор, график түрiнде процессор, чипсеттi микросхема, қоректену блогi.

* Атауды этимология

Құрылымның атауы қарамастан ол (cool - тоңдырттыру, салқын) ағылшын тiлiнен, орыс тiлiнде келдi мәндi тарлау алады. Мысалы, компьютерде ұқсас құрылым ағылшын тiлiнде and fan (кейде қосылып - heatsink) heat sinkтiң құрама бөлiктерi бойынша деп аталады - желдеткiшпен c (радиатор ) жылу қайтарғыш, cooler астында сонда қорытып айтқанда кез келген суытқыш жиi жобаланады ауыз суды суу үшiн аппараттар деп атайды. Орыс тiлiндегi сөздiң қолдануын ең үлкен жиiлiк бiрақ желдеткiш және радиатордың қарсылық бiлдiрудi мақсаты бар дербес компьютердiң орталық процессорына ерекшеленетiн жылу болуға орнатылатын құрастыруы өзiмен болып табылатын құрылымға дәл келедi.
*Басқа мағыналар үшін Қатынадыр деген бетті қараңыз.*
**Қатынадыр** – Ор және Қатынадыр өзендерінің суайрығындағы тау.

Географиялық орны
-----------------

Ақтөбе облысы Хромтау ауданы Құдықсай ауылының солтүстігінде 18 км жерде орналасқан.

Жер бедері
----------

Абсолюттік биіктігі 380 м, салыстырмалы биіктігі 80 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай бойлық бағытта 5,5 км-ге созылған, енді жері 1,5 км. Беткейі көлбеу келген.

Өсімдігі
--------

Құрғақ дала белдемінің сұр, қоңыр топырақ жамылғысында боз, бетеге, жусан, бұталы өсімдіктер өседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
**DC Comics** — комикс шығарумен айналысатын америкалық компания. WarnerMedia иеленетін Warner Bros. кинокомпаниясына тиесілі баспа бірлігі.

DC Comics — америкалық комикс саласындағы ең үлкен және ең табысты екі компаниялардың бірі. Екіншісі -  Marvel Comics. DC Comics көптеген атақты кейіпкерлер туралы материалдар өндіреді, мысалы, Супермен (Болат адам), Бэтмен (Қара сері), Ғажайып әйел, Жасыл Шам, Флэш, Аквамен, Киборг, Шазам (бұрынғы Капитан Марвел), Жасыл Жебе және т.б.

Қияли DC әлемі Әділет Лигасы, Американың Әділет Қоғамы және Жас Титандар сияқты суперқаhармандық командаларды және Джокер, Лекс Лютор, Мысық-әйел, Дарксайд, Қара Манта, Дэсстрок, Синестро, Профессор Зум/Кері Флэш, Рас әл Гул сияқты супержауыздарды қамтиды.

Компания сонымен қатар DC ғаламына қатысы жоқ материалдарды да шығарады, мысалы, Сақтаушылар, V деген Вендетта және Vertigo мен America's Best Comics атынан шығарылған көптеген шағын комикстертерді шығарады.

DC аббревиатурасы Detective Comics атты танымал серия атауынан шыққан және көп ұзамай компанияның ресми атауы болды. Әуелде DC Comics-тің штаб -пәтері 1700 Broadway, New York мекен-жайында орналасқан, бірақ 2015 жылы олар штаб-пәтерін Калифорния штатындағы Бербанкке көшірді .

Сондай-ақ DC ғаламына негізделген DC Universe Online ойыны бар , онда ойыншылар ұсынылған сипаттамалар жиынтығын пайдалана отырып, өздерінің суперқаһарманын жасай алады.

Дереккөздер
-----------
**Desert Eagle** (ағылш. *Desert Eagle*), (ивр. נשר המדבר‎) — Израильде және АҚШ-та пайдаланылатын автоматты тапанша. 1983 жылы Magnum Research әрлендіруімен және 1985 жылы Israel Military Industries жасауымен құрастырылып, қарулы күштерде қабылданған қару.

Тарихы
------

Ұңғы ойығының түрлері. Оң жағындағы — Desert Eagle-де қолданылатын полигональді ойық.
Газдарды кері жіберу принципі бойынша істейтін тапанша патентіне өтінішті 1983 жылы қаңтарда американдық Magnum Research компаниясының қызметкері Бернардом С. Уайтом (Bernard C. White) берді. Бұл патент Desert Eagle-ді жасап шығару негіз болды. Тапаншаның алғашқы жұмыс істейтін нұсқасын 1983 жылы Magnum Research (АҚШ) компаниясы жасап шығарды. Тапаншаны ақтық түзету жұмыстарын израильдік Israel Military Industries компаниясы жасады, ал 1985 жылы желтоқсанда тапаншаның түрі мен сипаттамасын анықтап берген екінші патент алынып, тапанша жаппай өндіріске берілді.

.357 Magnum калибрлі тапаншаның алғашқы партиясы (1000 дана) қазіргі күні топтамалық раритет болып табылады, себебі олардың иір ойықты ұңғылары дәстүрлі тәсілмен жасалған және бұл тапаншаларды басқа калибрлерге өзгертуге болмайды.

Тапаншаның жаппай өндірісі Израильдегі Israel Military Industries зауыттарында басталған. 1995-2000 жылдары өндіріс АҚШ-тың Мэн штатындағы Saco Defense фабрикасына ауысқан болатын. 2000 жылы Saco фирмасын General Dynamics сатып алғаннан кейін өндіріс Israel Military Industries зауыттарына қайтадан ауысты.

Механизмі
---------

Desert Eagle схемасы

Қару-жарақты пайдаланушылар
---------------------------

* Израиль — полиция
* АҚШ — арнаулы күштері
* Польша — арнаулы күштері

Модификациялары
---------------

**Mark I**, **Mark VII** және **Mark XIX**.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  US Patent 4,563,937 Мұрағатталған 24 ақпанның 2021 жылы.
2. ↑  АҚШ патенті № 4 619 184
**Қатутау жотасы** – Жетісу (Жоңғар) Алатауының оңтүстік сілеміндегі жота.

Географиялық орны
-----------------

Жетісу облысы Кербұлақ және Панфилов аудандары жерінде орналасқан. Солтүстігінде Қоғалы тауаралық аңғарына, оңтүстігінде Достар және Ақтау таулары арқылы Іле аңғарына ұласады. 

Абсолюттік биіктігі 1630 м. Оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа қарай 45 км-ге созылып жатыр, енді жері 10-20 км.

Геологиялық құрылымы, жер бедері мен өсімдігі
---------------------------------------------

Қатутау жотасы жоғарғы палеозой және мезо-кайнозойдың құмтас, конгломерат, мергель, әктас шөгінділерінен түзілген. Делювийлі-пролювийлі тауаралық жазығының бозғылт қоңыр топырағында бұта аралас тасбұйырғын, бұйырғын, жусан, ши, т.б. өсімдіктер өседі.

Таудың тектоникалық көтерілуге ұшыраған орта бөлігінде бұлақтар көп.

Галерея
-------

* 
* 
* 
* 
*

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
Клайнфельтер синдромы ер адамдарда кездеседі және ол қосымша X жыныс хромосомасының болуымен сипатталады. Оның орташа жиілігі 1:500-ге тең.
Бұл синдромның негізгі сипатына мыналарды жатқызуға болады: бойлары өте ұзын, иықтары тар, бөкселері кең, бұлшықеттері нашар дамыған, астеник немесе әтек (пішілген адам) типтес болып келеді. Беттерінде және қолтықтарында мардымсыз, өте сирек түктері болады, ал қасағаның түктері әйелдерге ұқсас болады; олардың шәует жолдары семіп (атрофия) қалған, сперматогенез бұзылып бедеу болып келеді. Ақыл-естері кемістеу, өте сенгіш, көңіл-күйі тез өзгергіш, қызбалау болады.
Клайнфельтер синдромымен ауырған адамдардың дерматоглификациясы оөзгерген — қол саусақтарының өрнегінде доғалар жиі кездесіп, қырлар - саны азаяды.
**Ариэль Шарон** (ивр. אריאל "אריק" שרון‎, туған аты  **Ариел Шайнерман**, Арик деген лақап атпен танымал болған, 1928.2.26 - 2014.01.11) - Израильдің экс Бас Уәлиі (Премьер министр), қоғам және әскери қайраткері. Шарон 2001 жылдың 3- айынан 2006 жылдың 4-айына дейін Бас Уәли қызметін атқарды. 2006.1.4-де қатты сырқаттанып комаға кірді. Содан бері ес-түссіз жатып 2014 жылы қайтыс болды. 

Шарон ұзақ уақыт мемлекеттік қызмет атқарғанда Израильде және шетелдерде артынан әртүрлі сөз ерткен саяси тұлға. Әсіресе араптарға ұстанатын қатаң ұстанымымен атаққа шықты. Израиль үкіметі Сабра мен Шатиладағы қырғында Шарон қатысты деген күдікті тексеру жөніндегі Кахан комиссиясын құрып, Палестинаның аталмыш елді мекендеріндегі Ливанның фалангист қарулы топтарының қатысқан кей әрекеттеріне қатысы барын анықтағанды. Осы сылтаумен Шарон Қорғаныс министрі лауазымынан түсіріліп кабинетте портфельсіз (Министрлігі жоқ министр) министр қызметін атқарды.

Шарон Бас уәли болып жұмыстаған жылдары билік басындағы Ликуд партиясында жік шығып, артынан ол өзінің Кадима деген жаңа партиясын құрды. Осылайша Шарон Израильдің Еңбек партиясы немесе Ликуд партиясының қатысы жоқ алғашқы Бас уәли болды. Шаронның орнатқан жаңа партиясы Эхүд Олмерттің басшылығында 2006 жылғы сайлауды жеңіске жетіп, сол кезде Израиль үкіметін құраған коалицияның негізгі одақтасы болды.
**Хожабек Сейітов**(25.08.1917 жылы туған, Қарабұға ауылы) - қарақалпақ кеңес жазушысы. 1941 жылдан КПСС мүшесі. Диқан отбасысында туған. Қарақалпақ педагогикалық институтын сырттан оқып бітірді (1947). Қарақалпақ АССР Кеңесі жанындағы радиохабарын тарату комитетінің председателі (1953 - 58) болды. 1958 жылдан "Совет Қарақалпақстаны" газетінде қызмет атқарды. Сейітовтің алғашқы шығармасы 1937 жылы жарияланды.

Еңбектері
---------

Тұңғыш өлеңдер жинағы ("Жеңіс үшін алға") 1944 жылы шықты. "Бақытты тұрмыс"(1949), "Толқын"(1956), "Таң шұғыласы"(1968) т.б. поэзиялық кітаптары, "Машақатты бақыт"(1959), "Халатты хирург"(1965), "Сәуірді самал"(1973) т.б. романдары мен повестері қарақалпақ, өзбек ,орыс тілдерінде жарияланды. Сейітов қарақалпақ тіліне С.Сейфуллин, Т.Жароков т.б. шығармаларын аударды.

Сыйлықтары
----------

"Құрмет белгісі" орденімен, медальдармен марапатталған.

Қолданылған әдебиет
-------------------

Қазақ Совет энциклопедиясы, 1976 жыл, Алматы,10 том, 106 бет
**Томас Ременгесау (кішісі)** (1956 ж. ақпанның 28, Корор, Палау) - Палаудың президенті. Әкесі - Томас Ременгесау (үлкені) екі рет Палаудың президенті еді (1985), (1988-1989 жж.).

Корорда (Палау) туып, Мичигандағы (АҚШ) Грэнд-Вэлли университетін бітірді. 1984 жылында жасы 28-де Палау Ұлттық Конгрессіне депутат болып сайланды, осылайша Палау тарихында ең жас депутат болып кетті.
1992 жылында вице-президент болып, осы орында екі мерзім істеген. 2000 жылы президент болып сайланып, 2001 жылының қаңтардың 1-інде президент ретінде жұмысыңды бастады. Сайлауда ол Петер Сигуяма деген үміткерді жеңді. 2004 жылында екінші мерзімге президент болып сайланған (бұл кезде Поликарп Базилиус деген үміткерді жеңді).

Дереккөздер
-----------
**Томас Коул** (1 ақпан 1801 — 11 ақпан 1848) — америкалық кескіндемеші, Гудзон өзені мектебінің қалаушысы.

Коулдың жанұясы 1818 жылы Англиядан АҚШ-қа көшеді және Огайо штатының Стьюбенвилл қаласына орналасады. Мұнда Томас өздігінен сурет салуды үйрене бастайды.

1825 жылы Коул Нью-Йоркке көшеді. Өзінің бес суретін Джордж Брюнге сатып жіберіп, одан Гудзон аңғарына серуендеп қайтуына қаржылай көмек алады. Сонда Коул Катскилл тауларының, Каатерскил сарқырамасының, Форт Путнамның суреттерін салады. Бұл еңбектерін әріптестері Джон Трамбулл мен Ашер Браун Дюран жоғары бағалап, жас суретшімен жақсы қарым-қатынас орнатады.

Коул көбінесе пейзаждарды салған, бірақ кейбір туындылары аллегориялық мазмұнға негізделген. Бұған оның әйгілі *Империяның бағдары* атты бес суреттен тұратын топтамасын, *Өмір сапары* топтамасына жататын төрт суретті және *Титанның тостағаны* суретін жатқызуға болады.

*Империяның бағдары*   
(1833–1836), бес сурет
1829-1832 және 1841-1842 жылдары ол Еуропаға сапар шегеді. Оның Италияға байланысты көп суреттері сақталған.

1836 жылы Томас Коул Катскилл қалашығында Мария Бартоуға үйленеді. Оларда бес бала туады.

Суретшінің қарындасы Сара Коул да пейзаждарды салумен айналысқан.

Катскилл тауларындағы ең биік шыңдардың бірі Томас Коулдың атымен аталған.

Галерея
-------

* *Каатерскил сарқырамасы* (1826)
* *Могиканның соңғы тұяғы: Кора өлімі* (~1827)
* *Ирелең* (1836)
* *Титанның тостағаны* (1833)
* *Эдем саябағынан қуылу* (1828)
* Ниагара сарқырамасы (1830)
* Бұзылған қамал (1832-36)
* Ай жарығындағы пейзаж (1833–1834)
* *Сәулетшінің түсі* (1840)
* *Воклюз бұлағы* (1841)
* Катскиллдің бір көрінісі (~1844)
* *Il Penseroso* (1845)
* *Үндіс өткен асу* (1847)
* *Ормандағы үй* (1847)
* *Байланған Прометей* (1847)
* *Күн батардағы крест* (~1848)

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Томас Коул Британника энциклопедиясында
2. ↑  A Guide to the Thomas Cole Collection


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|   Томас Коулдың туындылары |
| --- |
|  |
| Суреттері | 
*Катскиллдік суреттер • Могиканның соңғы тұяғы: Кора өлімі • Эдем бағынан қуылу • Өлген Авель • Ниагара сарқырамасының алыстан алынған тұсы • Титанның тостағаны • Империяның бағдары • Ирелең • Бақташылардың алдына түскен періште • Қазір және Бұрын • Сәулетшінің түсі • Воклюз бұлағы • Өмір сапары • Дженесидегі көрініс • Италиялық суреттер • Үндіс өткен асу • Аңшының оралуы • Жайдары пикник • Ормандағы үй • Байланған Прометей • Күн батардағы крест* |  |
|  |
| Қосымша | 
Гудзон өзені мектебі • *Туыс жандар* (Дюран суреті) • Сара Коул (қарындасы) • Томас Коул тауы |

 |
**Эмпреза Бразилейра ди Нотиснас** (ЭБН) – Бразилия мемлекеттік ақпарат агенттігі. 

Оның штаб-пәтері Бразилиа қаласында орналасқан. 1979 жылы *«Атенси Насионал»* ақпарат агенттігінің негізінде құрылған. Газет, радио, теледидар және мемлекеттік мекемелерді халықаралық ақпараттармен және ішкі хабарлармен қамтамасыз етеді. ЮПИ және ДПА агенттіктерінің халықаралық ақпараттарын пайдаланады. Күнделікті және апталық бюллетеньдер шығарумен айналысады. Сондай-ақ «Ауторидадис бразилейрас» каталогын шығарады. Күнделікті ақпарат ауқымы – 150 материал. Агенттікте 700-ден астам қызметкер жұмыс жасайды. 

Тұрсын Қ. Нұсқабайұлы Ж. Теледидар сөздігі – тележурналист анықтамалығы. Оқу құралы. –Алматы, «Білім», 2001. – 380 бет. ISBN 9965-09-033-5

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Тұрсын Қ. Нұсқабайұлы Ж. Теледидар сөздігі – тележурналист анықтамалығы. Оқу құралы. –Алматы, «Білім», 2001. – 380 бет. ISBN 9965-09-033-5
Пейн Томас (29.1.1737, Тетфорд Ұлыбритания-8.6.1809, Нью-Йорк, АҚШ)- АҚШ-тың және Ұлыбританияның қоғам және саяси қайраткері, 18 ғасырдың ағартышулары революцияшыл қанатының өкілі. 1774 жылы Солтүстік Америкаға кетті. Мұнда көп кешікпей ағылшын отарларының тәуелсіздігі жолындағы көрнекті күрескерлердің біріне айналады. АҚШ-та құлдықты жоюды талап етті. 1777-1779 жылдары П-Конгрестің шетелдер ісі жөніндегі комитетінің секретары. Ұлы француз революциясын қызу қолдады. "Адам правосы" атты трактат жазып (1791-1792), онда халық суверенитеті мен республиканизм идеясын дамытты, адам және азамат правосы жөніндегі француз Декларациясының революцияшыл принциптерін қорғады.

Дереккөздер
-----------

Қазақ Совет Энциклопедиясы
Эмре Мор
--------

Эмре Мор (тур. Emre Mor; 24 шілде 1997, Брёнсхёй, Копенгаген) — түрік футболисті, дортмундтық «Боруссияның» және Түркия футбол құрама командасының жартылай қорғаушысы.

### Клубтық карьерасы

Мор өзінің карьерасын жастар командасында ойнаудан бастаған еді. Оның ойнаған ең алғашқы клубтары «Брёнсхёй» мен «Люнгбю». 2013 жылдың аяғында ол француздық «Сент-Этьенмен» жаттыққан.2015 жылдың басында Эмре Мор ағылшындық «Манчестер Юнайтед» , дортмундық «Боруссия», амстердамдық «Аякс» и «Галатасарай» секілді клубтардың қызығушылығына ққарамастан, «Норшелланнмен»келісім шартқа отырады.28 қарашада «Раннерске» қарсы матчта Эмре Мордың даттық суперлигадағы ең алғашқы маты болады.2016 жылдың 28 ақпанында «Викинг» командасына қарсы ойында Эмре Мор өзінің «Норшелланн» командасы үшін алғашқы голын соғады.
2016 жылдың 7 маусымында Эмре Мор дортмундтық «Боруссиямен» 5 жылдық келісім-шарт жасасады. Трансфер құны 9,5 млн еуро деп бағаланады. 2016 жылдың 17 қыркүйегінде «Дармштадт 98» командасына қарсы ойында Эмре екінші таймда Усмен Дембелені алмастырып, Бундеслигадағы дебютын жасайды.Осы матчта Эмре Боруссия үшін алғашқы голын салады.

### Ұлттық құрама

Карьерасының басынан бері Эмре Даниялық әртүрлі жастағы жастар командасында ойнады. 2016 жылы ол Түркия футбол федерациясынан өзінің тарихи отаны үшін ойнауға ұсыныс аоалы. Сол жылы Эмре жастар ұлттық командасында ойнайды. 2016 жылдың 29 мамырында Черногорие құрама командасына қарсы ойында Эмре екінші таймда Волкан Шенді алмастырып, Түркия командасы құрамында дебютын жасайды. 
2016 жылдың жазында Эмре Франциядағы Еуропа чемпионатына қатысып, Хорватия мен Чехияға қарсы ойындарда ойнайды.
http://www.transfermarkt.com.tr/emre-mor/profil/spieler/283223 http://int.soccerway.com/matches/2016/09/17/germany/bundesliga/bv-borussia-09-dortmund/sv-darmstadt-1898-ev/2254925/ http://rsport.ru/football/20160607/935116803.html (қолжетпейтін сілтеме)
**Талғар шыңы** (ағылш. *Pik Talgar*) — Қазақстанда, Алматы облысында орналасқан. Орташа биіктігі – 4973 метр. Максималды биіктігі – 5017 метрге жетеді.

Географиялық орны
-----------------

Талғар шыңы (Алматы қаласының оңтүстік-батыс жағынан көрінісі).
Талғар шыңы Солтүстік Тәңір тауларының Іле Алатауы тізбегінде, Алматы қорығында орналасқан, оның Алматы қаласынан байқауға болады. Жыл бойы шыңда қар мен мұздықтар еріп болмайды. Алғашқы рет 1938 жылы Сталинск (қазіргі Новокузнецк) қаласының альпинистері Л. Кутухтин, Макатров, И. Кропотовтар осы шыңға шыққан.

Дереккөздер
-----------

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Mountain.ru метериалдар  (орыс.)
* Шыңына шығу  (орыс.)
* Есік қаласынан көретін шыңы(қолжетпейтін сілтеме)  (орыс.)
**Тахо** Тежу (испанша Tajo, португалша Tejo) – Пиреней түбегіндегі ең ұзын өзен; Испания және Португалия жерінде. Ұзындығы 1010 км, су жиналатын алабы 81,0 мың км². Шығыстан батысқа қарай Месета таулы үстіртін және төм. ағысында Португалия ойпатын басып өтіп, Атлант мұхитына атырау жасап құяды. Негізінен жаңбыр суымен толығады. Орташа су ағымы 438 м3/с; қараша – наурыз айларында суы мол болады. Бойында СЭС-тер, бөгендер салынған. Суы егін суаруға пайдаланылады. Төмендегі ағысында (185 км) кеме жүзеді. Жағасында Толедо (Испания), Сантарен, атырауында Португалияның астанасы – Лиссабон қалалары орналасқан.
*Geometria speculativa*, 1495
**Томас Брадварди** (ағылш. *Thomas Bradwardine*, шамамен 1290~1349) - ағылшын математигі, философы, кезінде шіркеуде (Христан дінінің орталығы) болған. Оксфорд университетін бітіргеннен кейін сол жерде философия және математикадан сабак берген, әрі профессор болады. 1333 жылдан өмірінің соңына дейін шіркеулер ұйымының бастығы боалады.Ол еворпадағы ең бірінші болып тригонометрияны зеріттеген математиктің бірі, ол тангенсті "кері көлеңке"(Umbra Versa), синусты"тура көлеңке"(Umbra recta) деп атап, әрі оны есептеулерге енгізгін. өзінің философиялық еңбектерінде шексіз үлкен мен шексіз кішіні талдап, кейіннен оны математиклық зеріттеуілеріне кіргізеді. Ол бірқанша математикалық еңбектер жазған. «Арифметика назариясы»(1495) кітабында сандар теориясын түсіндіреді. «геометрия теориясы»(1511) атты еңбегінде геометриялық пішіндердің қасиеттерін талдау жасай отрып , кейбір қасиеттерін көрсетіп берген.
**Альгемайнер Дойчер Нахрихтендинст** (АДН) (Allgemainer Deutscher Nachrich- tendienst GmbH - ADN) - ақпараттык агенттік.. 1946 жылы 10 қазанда бұрынты ГДР-да ақционерлік қоғам ретінде құрылған болатын. Берлинде орналасқан. 

1992 жылы мамырында "Эффектен- Шпигель АГ" Дюссельдорфтык компанияның меншігіне өтті. Меншікті тілшілері ГДР газеттерін, радиосы мен теледидарын ішкі және халықаралық ақпараттармен қамтып, шетел агенттіктерінің хабарын береді. Шетелге де хабар таратады. Центрабельд - фото қызметі бар. 

Мемлекет ішінде 40 мың сөзден аса ақпарат және 35- тей фотосуреттерді таратып; Еуропаның 7 елінін агенттіктеріне ақпарат таратумен қатар, Пренса Латина агенттігіне неміс тілінде 22 мың сөз ақпарат, ал Батыс Еуропаға неміс тілінде 20 мың ақпарат таратады. Арнайы неміс тілінде күнделікті бюллетень шығарумен қатар ағылшын, француз, испан, араб тілдерінде де күнделікті бюллетеньдер шығарады. 

АДН қызметкерлерінің жалпы саны - 1350 адам. АДН-ның республика аумағында 14 аймақтық бөлімшелері, шетелдерде 40 тілшісі, 62 елде тұрақты тілшілері бар. АДН әлемнің 68 ақпараттық агенттіктерімен және фотоагенттіктерімен бірлесе отырып қызмет жасайды. Еуропа альянсындағы баспасөз агенттігі - ЕААП-ға мүше.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   "Қазақ телевизиясы", Энциклопедия, "ҚазАқпарат" Алматы, 2009 1-т, ISBN 978-601-03-0070-5
**Эмпедокл** ((Агригенттен Сицилия ар.) б. з. б. 490-30 ж. ш.) - ежелгі гр. материалист-философы, құл иеленушілік демократияның идеологы. Өзінің "Табиғат туралы" филос. поэмасында алуан түрлі заттарды төрт "түп тамырға" әкеліп тірейді, олар : жер, су, ауа және от. Табиғаттың төрт элементі (немесе құбылысы) туралы ілім ретінде көп ғасырлар бойы ертедегі және орта ғасырлардағы философияда сақталды. Элементтердің қосылуын және ыдырауын эмпедокл бір-біріне қарама-қарсы екі күштің: тартылыс және серпіліс күштерінің ("достық" пен "өшпенділік") әсерімен түсіндірді. Мәлім бір күштің басым түсуі ғарыштың дамуында белгілі бір циклмен болып жататын өзгерістердің әртүрлі кезеңдерін белгілеп береді. Неғұрлым өміршең, үйлесімді түзілістердің табиғи сұрыпталуы нәтижесінде тірі мақұлықтардың заңды эволюциясы туралы эмпедокл айтқан болжамдардың тарихи маңызы зор.

### Дереккөздер

1. ↑  Қазақ Энциклопедиясы - "Философиялық сөздік"
**Георгий Иванович Игишев**(1.10.1921, Астана қаласы - 8.07.1943, Ресей, Курск облысы, Поныров ауданы, қазіргі Игишев селосы) - 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, капитан, взвод командирі.

1940 жылдың қараша айында Кеңес әскері қатарына шақырылды. 1941 жылы 1-Мәскеу артиллерия училищесін бітіріп, Солтүстік-Батыс, Брянск және Орталық майдандарындағы ұрыстарға қатысты. 1943 жылдың 8 шілдесінде Курск доғасында кескілескен ұрыс жүріп жатты. Кошары - Самодуровка шебінің солтүстігінде жаудың 300-дей танкісі мен өздігінен жүретін зеңбіректері төрт топқа бөлініп, 50 ұшақтың қолдауымен Кеңес әскерлерінің позициясына кезекті шабуыл бастаған. Игишевтің зеңбірегіне қарсы 60-қа жуық неміс танкісі лап қойды. Игишев жауынгерлерімен бірге шабуылды тойтарып, алда келе жатқан 4 танкіні қиратты. Жау танкілеріне артиллерия үсті-үстіне оқ жаудырып, 10-нан астам танкіні жойды. Екі рет жараланған Игишев автоматшыларды қарсы шабуылға бастап, немістің жаяу әскерін ығыстырып тастады. Гитлершілердің 19 танкісі мен ондаған әскерін жойды.

Игишевке 233,1 биіктікті қорғағаны үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен қаза болғаннан кейін Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (7.8.1943). Игишев өзімен аттас селодағы бауырластар зиратына жерленген. Осы биіктікке (233,1) батырларға арналып ескерткіш орнатылып, Самодуровка селосына Игишев есімі берілген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  А 31 Айбын. Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. - 880 бет. ISBN 9965-893-73-Х
**Қараой жазығы** – Жамбыл облысы Қордай және Алматы облысы Жамбыл аудандары жерінде орналасқан жазық.

Жер бедері
----------

Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай созылып жатыр. Оңтүстігінде Құлжабасы тауы арқылы Қопа жазығымен шектеседі. Ұзындығы 45 – 50 км, енді жері 18 – 20 км, теңіз деңгейінен 1050 – 1080 м биіктікте.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Жер қыртысы пермьнің эффузиялық және ордовиктің шөгінділерінен түзілген.

Өсімдігі
--------

Жазықтық сұр, сортаңды сұр топырағында сұр жусан, бұйырғын, баялыш, т.б. эфемероидті шөптесіндер өскен жазықтың батысындағы Қопалысай және Жыңғылды өзендері аңғарлары мал жайылымы саналады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. – 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
*Басқа мағыналар үшін Қараоба деген бетті қараңыз.*
**Қараоба** – Шұнақ тауларының оңтүстік-шығысындағы шоқылы тау.

Географиялық орны
-----------------

Қарағанды облысы Шет ауданындағы Мойынты темір жол бекетінің оңтүстік-батысында 18 км-дей жерде орналасқан.

Жер бедері
----------

Абсолюттік биіктігі 674 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай бойлық бағытта шамамен 7 км-ге созылып жатыр, енді жері 5 км-ге жуық. Беткейлері көлбеу, бірнеше ұсақ шоқылардан тұрады. Солтүстігінде Тақырбұлақ, Қараүңгір бұлақтары мен Арқарлы тауы, оңтүстігінде Кеңаңғар қонысы, оңтүстік-батысында Бұлаққұдық құдығы мен Айыртау таулары орналасқан.

Өсімдігі
--------

Қоңыр топырақ жамылғысында жусан, сұлыбас, қау, бұталар өседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5