recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ақжар мұнай кен орны** — Каспий маңы ойысының шығыс ернеуі маңындағы мұнай кен орны.

Географиялық орны
-----------------

Ақтөбе облысы Жарқамыс кентінің солтүстігінде 30 км жерде орналасқан. Құрылым 1961 жылы сейсмобарлау көмегімен табылды. Терең бұрғылау 1962 жылы басталды. Сол жылы Г-1 ұңғымадан өндірістік мәні бар мұнай алынды. Барлау қызметтері 1968 жылы аяқталды.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Кенорын тұзүсті шөгінділері бойынша үш қанатты құрылысы бар, беймәлім жарылымдармен тілгіленген тұз күмбезінен орын алған. Күмбездің орналасу тереңдігі 451-1248 м. Тұз штогының амплитудасы 800-1000 м. Солтүстік қанаты түсіңкі. Оның маңындағы ортаңғы юра мен төменгі бордың баррем және апт шөгінділерінің німділігі анықталды. Өнімді қойнауқаттар бетінің орналасу тереңдігі 273 м-ден 515 м-ге дейін жетеді. Қанат өлшемдері -260 м изогипса (баррем шөгінділерінің беті) бойынша 3,8x1,3 км. Оңтүстік-шығыс қанаты солтүстік қанатқа қарағанда көтеріңкі, тұйықталмаған, солтүстігі мен батысынан доға тәрізді лықсымамен шектелген. Қанаттың өлшемі -280 м изогипса бойынша (ортаңғы юраның беті) 3,3x1,2 км, онда тек ортаңғы юра шөгінділерінің ғана өнімділігі анықталған. Ашылған қима төменгі пермнің тұзды қатқабатынан, жоғарғы пермнің, триастың, юраның, төменгі бордың шөгінділерінен құралған. Барлық өнімді горизонттардың жинауыштары кеуекті, олар арасында саз қабаттары бар құмтастар мен алевролиттер болып табылады. Юра өнімді қабатының жалпы қалыңдығы 6 м-ден 40 м-ге, тиімдісі 2 м-ден 38 м-ге, мұнайға қаныққаны 7 м-ден 15,6 м-ге дейін өзгеріп отырады. Ашық кеуектілігі 16-27%, өтімділігі 0,8-0,32 мкм2. мұнайға қанығу коэффициенті 0,60-0,87. Жапқыш қалыңдығы әртүрлі сазды таужыныстардан құралған. Тұтқыштардың түрі жағынан жатындар қойнауқаттық, тектоникалық тұрғыдан қалқаланған. Жатындардың биіктігі 30-49 м.

Тығыздығы
---------

Оңтүстік-шығыс қанаттың мұнайы тығыздығы бойынша орташа және ауыр салмақты (867-907 кг/м3), аз күкіртті (0,1-0,14%), бәсең парафинді (0,52-2,06%), мол
шайырлы (15-21,5%) болып сипатталады. Солтүстік қанат жатындарындағы бастапқы
қойнауқаттық қысым 31-32°С-та 4,6-4,8 МПа. Горизонттар бойынша мұнай шығымы солтүстік қанатта 12,8-14,8 м3 тәу-ке, оңтүстік қанатта 86 м3/тәу-ке дейін өзгеріп отырады.

Құрамы
------

Газдылығы 2-4 м3/м3. Кен орнының мұнайы ауыр салмақты (890-927 кг/м3), тұтқыр, күкірті аз (0,25-0,42%), аз парафинді (0,25-1,5%), шайыры мол (28-54%) екені анықталды. Кен орны сынама игеру сатысында.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстанның мұнай энциклопедиясы. 2 томдық - Алматы: "Мұнайшы" Қоғамдық қоры, 2005. ISBN 9965-9765-1-1
**"Бірінші банкир"** деректі фильмі – еліміздің қаржы-қаражат, банк саласында елеулі із қалдырып, бірақ репрессия кесірінен қыршыннан қиылған банкир Төребек Османов жайлы фильмі. 

  

Төребек Османовтың өмірі мен кызметін, аянышты тағдырын, оның әйелі мен қыздары бастан кешірген тауқымет пен қиыншылықты шынайы бейнелеген дүние екен, дей келіп, А.Әшімов фильмнің басты-басты бес ерекшелігін санамалап шығады. Біріншіден, фильмнің тақырыбы тың. Екіншіден, фильмнің композициясы ұнады. Үшіншіден, Османовтар әулетінің жеке архиві мен кинофотоқұжаттар архивінен алынған тарихи кадрлар, фотосуреттер мен кинохроника фильмде өте шебер пайдаланылыпты. Бұл деректі киноға қажетті ен басты атрибуттар. Төртіншіден, фильмде сөйлеген адамдардың өте жақсы іріктелгені және олардың өз міндеттерін жоғары деңгейде орындап шыққаны. Бесіншіден, фильмнің мәтіні ұнады". Авторы – Бейбіт Құсанбек.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ телевизиясы". Энциклопедия. - Алматы: "ҚазАқпарат", 2009, 1-т. - 640 б. ISBN 978-601-03-0070-5
Шамамен 150 жыл бұрын науқастар операция кезінде аурудың азабына шыдай алмай немесе қорқыныштан көз жұматын. Ол кездерде сырқаттар операция кезінде ояу жататын еді. Сондықтан жанға батқан аурудан азап шегетін. Аурудың күшін басатын дәрілер болған жоқ. Хирургтер гигиеналық талапқа сай келмейтін жағдайда жылдам жұмыс істейтін және қажетті аспаптары да өте аз болатын. Өнертабыс медицина ғылымына жеткен кезде, емдеу ісі дұрыс арнаға түсті. Мыңдаған науқастар дертіне шипа тапты. Француз дәрігері Рене Ланнек 1815 жылы стетоскопты жасады. 1846 жылы америкалық тіс дәрігері Уильям Мортон хирургке көмекші болып тұрғанда операцияға жатқан науқасқа эфир ерітіндісін иіскетіп, оны аз уақытқа ұйықтатып қояды. Француз дәрігері Чарльз Праваз 1853 жылы тері астына шприц пен дәрі жіберуге болатынына көз жеткізді. Солайша дәрі-дәрмектер адам денесіне тікелей егілетін болды. 1847 жылы британ хирургі Джозеф Листер індет тудыратын микробтарды жоятын карбол қышқылы қосылған антисептиканы ашты. Неміс физигі Уильям Рентген рентген сәулесінің қасиетін анықтады. Сол арқылы адамның сүйектерін анықтап көру мүмкін болды. 1943 жылы Александр Флеминг ең алғашқы антибиотик – пенициллинді ашты.

Дереккөздер
-----------

ҰЛЫ ӨНЕРТАБЫСТАР. – Алматы:«Аруна» баспасы –32 бет.– Сер.:«Балаларға арналған танымдық энциклопедия». ISBN 9965-26-447-3
**Медициналық жәрдем**, жарақаттанғандардың, аурулардың өмірін және олардың денсаулығын жылдам қалпына келтіру мақсатында жүргізілетін емдеу-сақтандыру іс-шараларының кешені. М.ж. мына түрлерге бөлінеді: алғашқы оқиға болған, жарақат алған жерде өзіндік көмек (өзара көмек) немесе кіші медициналық қызметкерінің көмегі: дәрігерге дейінгі көмек – әдетте бөлімшедегі орта медициналық қызметкердің көрсеткен көмегі; алғашқы дәрігерлік – бөлімдегі жалпы тәжірибедегі дәрігердің көмегі; білікті дәрігерлік көмек – хирургтар мен терапевтердің бөлімдегі және медициналық қызмет мекемелеріндегі көмектері; арнайы мамандандырылған көмек (нейрохирургтық, офтальмалогтық, оториноларингологтық, стаматологтық және т.б.) ауруханада арнайы дәрігер мамандардың көрсеткен көмегі.

Дереккөздер
-----------

Төтенше жағдайлар және азаматтық қорғаныс: Энциклопедиялық анықтамалық. / Бас ред. Б.Ө. Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы»,2011. – 640 б. Қазақша-орысша, орысша-қазақша.ІSBN 9965-893-69-1
**Баһадүр қаған**, Күлбагатур, Кюлюг Сыбихан (Күйлік Сібір хан), Кюлюг-Сібір хан, Мохэду, — 630 жылдан 631 жылға дейін билік еткен Батыс Түрік қағанатының билеушісі. Дулу тайпаларын басқарған. Тон қағанды тақтан тайдырып, өлтірген.

"Мо-хэ-ду" сөзі "Баһадүр" сөзінің қытай тілінде бұрмалауынан шыққан. "Баһадүр" сөзі ежелгі парсы тілінен аударғанда "күннің ұлы", "құдайдың ұлы" дегенді білдіреді. Ежелгі түркі тіліне Ұлы Жібек жолының бойымен тараған манихей діні арқылы енген

Басқаруы
--------

Жаңа қаған Тон қағанды жақтаушылардың көп бөлігінің қарсылығына тап болды. Нушеби тайпалары бірден көтеріліске шықты. Көтеріліс басында Нишу Қана шад тұрды. Күлік Сібір Тан империясымен қатынас жасауға тырысты: елшілік жіберді, тіпті құдандалық ниетінде жасырмаған. Ли Шиминь қағанаттағы жағдайдың тұрақсыз екенін, ішкі қантөгіс салдарынан қаған билігінің әлсірегенін, әрі кімнің болашақ қаған болатыны жайлы білмейтінін айтты. Көп ұзамай Тон қағанның ұлы Ирбис Ышбара Нушебилерге қарай қашты, ал олар оны қаған сайлады. Өзге ақсүйектер де Ирбисты қолдады.
631 жылы Баһадүр қағанды барлық одақтастары сатып кетті, ал оның өзі Алтай тауына қарай қашты, алайда нушебилер оны қуып жетіп, Баһадүр қаған қаза болды.

Тағы қараңыз
------------

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеуТүрік қағандары |
| --- |
|  |
| Түрік қағанатының билеушілері | 
Бумын қаған • Қара-Еске қаған • Мұқан қаған • Тобо қаған • Амрак қаған • Елтегін Бұйрық қаған • Баға Ышбара қаған • Жағбу Баға қаған • Тұлан қаған • Тардуш қаған • |
|  |
| Батыс Түрік қағанатының билеушілері | 
Елтегін Бұйрық қаған • Басыл Тегін қаған • Таман қаған • Шегу қаған • Тон қаған • Баһадүр қаған • Сы Жабғу қаған • Нишу Дулу қаған • Ешбар Елтеріс қаған • Ашина Дучжы қаған • Ашина Мише шад • Ашина Юанькин шад • Ашина Хелу қаған • Құшрақ Бури қаған • |
|  |
| Шығыс Түрік қағанатының билеушілері | 
Жанғар қаған • Шібір қаған • Ілікбек қаған • Бағашұр шад Ілік қаған • |
|  |
| қалпына келтірілген Шығыс Түрік қағанатының билеушілері | 
Елтеріс қаған • Қапаған қаған • Инел қаған • Білге қаған • Йоллығтегін қаған • Білге Құтлұқ қаған • Озмыш қаған • Құлынбек қаған • |

 |
Лимфа – құрамында эритроциттері мен тромбоциттеріболмайтын, бірақлимфоциттерікөптүсссізсұйықтық
Лимфа тамырлары артерия және вена қантамырларыныңмаңындаорналасады. Оларұлпаларданартықсұйықтықлимфаны алып шығады. Капиллярлардың қабырғалары өте жұқа және өткізгіштік қасиеті бар. Сондықтан ірі молекулалы заттарқантамырларынаөтеалмайлимфаменбіргешығарылады. 
Лимфаныңқызметі
ұлпаларданнәруыз, су, тұздарды, токсиндер мен заталмасуөнімдерінқанғаөткізеді.Адам ағзасында 1- 2 литр лимфа болады. Лимфа жүйесіиммундықжүйеніжасауда, ауру тудырушыбактерияларданқорғаудамаңызды
Лимфа бұлшықеттердіңқозғалысынәтижесіндеқозғалады. Бұғанзаттардыңконцентрациясыәсеретеді. Лимфаданқантамырларынаөтеалады, ал керісіншежоқ. Себебілимфадақақпақшалары бар. 
Ағзада лимфа жүйесіорталықжүйкежүйесі, сүйек, шеміршекжәнетістерденбасқабөліктердеболады. 
Лимфаныңқұрамыолардыңорналасуынабайланысты: 
аяққатаралғанлимфаданәруызкөпболса, ішектіңмаңындағықантамырларынамайлардыңмөлшеріжоғары. Түсіжағынансүткеұқсас.
**Музыка тарихы** — музыка өнерінің қалыптасу тарихын, жалпы музыканы жанрлары бойынша, елдер және мектептер бойынша музыканы зерттейтін Музыкатанудың саласы (ғылым және оқу пәні). Музыка тарихының мақсаты – музыка өнерінің даму кезеңдерін музыканың түрлі салаларымен, қоғам өмірінің өзгерістерімен байланыстыра отырып зерттеу. Музыка тарихы музыкалық шығармашылықтың құбылыстарын зертеуде музыкалық-теориялық талдаудың нәтижелеріне сүйенеді. Сонымен қатар зерттелетін құбылыстың тарихи шарттылығын ескермейінше теориялық музыкатану қорытындылары толық және ғылыми дәлелді болмайды. Музыка тарихы музыканың жалпы тарихымен қатар жеке ұлттардың музыка тарихын, музыкадағы жанр мен форма (мысалы, опера, симфония, соната), орындаушылық өнер түрлерін (пианизм, скрипкалық өнер), музыкатанудың жеке салаларының (мысалы, гармония жайындағы ілімнің тарихы) тарихын қамтиды. 

Егер қазіргі ғылым саналы адам қауымы осыдан 160 000 жыл бұрын Африкада қалыптасып, сосын осыдан 50 000 жыл бұрын басқа да тіршілікке ықпал құрлықтарға тараған деп санаса, музыканың да бір қарапайым түрлері да сол алғашқы қауымда адаммен бірге пайда болған деп есептейді.

Қазіргі ғылым археологиялық және этнографиялық деректерге сүйене отырып, Музыканы алғашқы қауым қоғамының кезінде-ақ өнердің би, поэзия т.б. түрлерінің ұрықтарын бойына жасырған синкретизмдік комплекстің «құрсағында» ұзақ уақыт «өсіп-жетілу» процессінен өтті деп санайды. Өнердің арғы атасы саналатын мұндай синкретизмдік комплекстер көпшілікке қажетті салт-жора ретінде, сонымен қатар бірігіп еңбек ету процесінде адамдардың рухани санасын тәбиелеу әрі қатынас құралы мақсатын атқарған. Мол диапазонды қамтып, бірінен соң бірі жалғаса беретін белгісіз биіктіктегі дыбыстардың әуел бастағы тәртіпке келтірілмеген тізбегі (құс әніне, аңдардың дыбысына еліктеу) кейін логикалық мәні жағынан тұрақты және жанама (тұрақсыз) биіктік бөлшектерге дараланған бірнеше тондардан ғана құралатын әуен саздармен алмасты. Мелодиялық-ритмдік формулалардың сан рет қайталануы мен оның қоғамдық тәжірибеде мықтап орын алуы бірте-бірте дыбыстарды логикалық жағынан қалыптастырып, ұйымдастыру мүмкіндігін ұғынуға жағдай жасады. Сөйтіп, музыкалық дыбыс жүйесінде өлшем мен ладтың ең қарапайым түрлері туды. Тарихқа дейінгі немесе қарапайым музыка деп ауызша музыка есептеледі. Оның мысалы - аустралиялық немесе америкалық аборигендердің бір-біріне ауызба-ауыз айтылатын музыкасы. Бұл кезен музыкалық шығармалардың жазба түрінде сақталуының шығуымен аяқталады. Ең алғашқы сына жазулы музыкалық мәтін Ниппурдың археологиялық қазбаларында табылған, оның жасы 4 мың жыл деп болжамданады.

Ғалымдардың ең алғашқы тіркеген музыкалық аспап - сырнай. Сырнайдың бір данасы б.з.б. 35-40 мыңжылдық деп болжамдалған көне мүсіндердің қасында табылған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Рядом с древнейшей скульптурой найдены музыкальные инструменты, *Элементы.ру* (26 маусым 2009).
**Сергей Петрович Антонов** – кеңес жазушысы және киносценарист. 

1915 жылы 3 мамырда Петроградта дүниеге келген. 

1941 жылға дейін техникумда сабақ береді. 

1939-1940 жылдардағы кеңес-фин және Ұлы Отан соғысына қатысқан. 

1942 жылдан бастап шығармашылықпен айналыса бастайды. 

1954 жылы КСРО Жазушылар Одағы басқармасына кіреді.

1944 жылы алғашқы өлеңдері, 1947 жылы «Весна» әңгімесі жарық көреді. 

1950 жылы «По дорогам идут машины» және «Мирные люди» әңгімелер жинағы шығады. 

1960 жылдары «Пирожний рейс», «Алёнка», «Разговорный рубль» және «Разнотравье» повестері жарық көре бастайды. Жазушының басты тақырыбы ─ қазіргі ауыл өмірі. 

1951 жылы үшінші дәрежелі сталиндік сыйлыққа ие болады.

Дереккөздер
-----------
**Сергей Николаевич Савин** (8 сәуір 1964 жыл) — КСРО және Қазақстандық футболшы, шабуылшы. Қазақ КСР клубтарында ойнаған.

Карьерасы
---------

1981 жылы 17 жасында "Қайрат" клубына қабылданды. Бірақ негізгі құрамға ілігуге тым ерте болғандықтан, қосалқы құрамда отырып қалды. 1983 жылы алматылық тағы бір клуб — СКИФ-ке жалға берілді.

1985 жылы "Тракторға" ауысқан соң ғана негізгі құрамда ойнай бастады. Бірақ "Тракторда" да, кейін "Екібастұзда" да, "Металлургте" де мергендігімен көзге түсе алмай, клубтарды жиі ауыстырумен болды.

1992 жылы "Фосфор" сапында Қазақстан чемпионатында және кубок ойындарында жиі алаңға шыққанымен, гол соға алмай, маусым біткен соң карьерасына нүкте қойды.

1998 жылы "Қайрат" екіге бөлінді де, Савин сонда барып азырақ ойнады.

Жетістіктері
------------

Қазақстан **Фосфор**

* Қазақстан кубогының финалисі: 1992

Сілтемелер
----------

* Профилі (footballfacts.ru)
**Сергей Николаевич Пло́тников** (21 қантарда (3 ақпанда) 1909, Саратов — 29 қазанда 1990, Архангельск) — ресей,кеңес киноактер,театр мен киноның режиссері.

Биография
---------

Сергей 1929 жылы Саратов драма театрында драма студиясың бітірді.1929-1934 жылдары -Сарато близінің театрының әртісі.
Ол Қызыл әскерді қызмет еткен(1934-1937),сосын әскер театрының әртісі болды.1937-1938 жылдары-Саратов облысының драма театрының әртісі.
1938 жылы Сергей Архангельскке көшеді.Сол жерде Архангельск жас көрерменнің драма театрында ойнауға бастайды.1941 жылдан бастап ТЮЗ жабылғаннан кейін Сергей Николаевич М. В. Ломоносов атындағы Архангельск драма театрына жұмыс істеуге барады.Сол театрда 200-ден астам рөл ойнаған болатын.Режиссер-қоюшы болғаннан ол бірнеше қойылымдарды қойған.

1955 жылы Сергей Плотников киноде түсуге бастады.
Ол Архангельсктің ВТОмен басқаруға бастады.

Сергей Николаевич Плотников 29 қазанда1990 жылы қайтыс болды. Ол Жаровихинск зиратында Архангельскте жерленген.
***Бүрдесбеков Бақытнұр Байқанұлы*** (1962 ж.т.)-суретші,ҚР Суретшілер одағының мүшесі (1992), Қазақстан Дизайнерлер одағының мүшесі (2005), Қазақстан суретшілер қауымдастығының мүшесі (2006),Н.В. Гоголь атынд.Алматы көркемсурет уч-щесін (1981),В.И.Мухин атынд.Ленинград жоғары көркем-өнеркәсіп уч-щесін (1989) бітірген. 1989-91 ж. Қарағанды қ. сәулет және қала құрылысы бас басқармасында,1989-93ж. Қарағанды пед.ин-тында «Сурет» кафедрасында аға оқытушы, 1997-2007 ж.ЕҰУ дизайн кафедрасында аға оқытушы. Жаңа астананың объектілерін: «Думан» ойын-сауық орталығын, Астанадағы «Саяси қуғын-сүргін құрбандарының мұражайын» көркемдеуге қатысқан. Халықаралық және респ. көрмелердің иегері (1989-2008).

Пайдаланылған әдебиет
---------------------

А 37 Астана:Энциклопедия.-Алматы: «Атамұра», 2008.-576 бет.
**Музика фикта** (musica ficta; лат. «ойдан шығарылған музыка»)- Ортағасырлық музыкада және Қайта өрлеу музыкасында орындалатын шығармаға нота жазуында жоқ хроматикалық ноталарды (қараң.: ХРОМАТИЗМ) қою тәжірибесі. .Ежелгі басшылыққа сәйкес орындаушыларға кейбір ИНТЕРВАЛДАРДЫ «түзетуге» мүмкіндік берілді. 

Өзгертуге қандай интервалдар, қалай және қандай жағдайда арналғандығы туралы ережелер уақыт өте келе өзгерген. Бұл тәжірибе көмекші таңбалары бар музыкалды ноталауды (диез, бемолей, бекар) енгізуге әсер етті. Сондай-ақ ол мажорлы және минорлы лад эволюциясына әсер етті, ортағасырлық шіркеу ладынан еуропа музыкасының көп бөлігі негізделген мажорлы және минорлы гаммаларға дейін өзгертті.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   "Britannica настольная энциклопедия"ТомI,АСТ-Астрель, Москва, 2006,ISBN 978-5-17-038532-4(Т.1) (АСТ),ISBN 978-5-271-15120-0 (Т.1) (Астрель)
**Көп жылдық тоң** , мәңгі тоң – жер бетіне жақын орналасқан, ғасырлар және мыңжылдықтар бойы теріс (00С-тан төмен) температура жағдайында болатын тау жыныстарының жер астылық белдемі. К. ж. т. терминін ғылымға 1927 ж. тоң зерттеуші Ресей ғалымы М.И. Сумгин (1873 – 1942) енгізген. К. ж. т. тау жыныстарының негізгі белгілері: теріс температурада және олардағы ылғалдың мұз күйінде болуы. К. ж. т. жер бетінен біршама тереңде, маусымда жібитін тау жыныстар қабатының астында орналасады, қалыңд. бірнеше метрден 1500 м-ге дейін, тұтас немесе үзік-үзік таралады. К. ж. т-ның ұзақтығы тоң тау жыныстарында бұзылмай сақталған жануарлар (мамонт, мүйізтұмсық, жылқы, т.б.) қалдықтары болуымен анықталады. Алтайдағы К. ж. т. қабаттарынан сақ тайпаларының алтын киімді көсемдері аттарының қалдықтары, мәдени қалдықтары сақталған Берел (қ. Берел қорымы), т.б. археол. ескерткіштері табылған. Қазақстанда К. ж. т. биік таулы аймақтарды ғана қамтиды. Олардың жалпы ауданы 16760 км² (Алтай 5670 км², Сауыр – Тарбағатай 920 км², Жетісу Алатауы мен Кетпен (Ұзынқара) жотасы 1990 км², Іле және Күнгей Алатауы 2250 км², Қырғыз және Талас Алатауы 1040 км²).
**Сергей Петрович Рудометкин** (1918 ж. т.), құрылысшы , Соц. Еңбек Ері (1967). Ұлы Отан соғысына қатысқан. Қарағандыда 1934 жылдан тұрады .1942 ж. дейін Жаңақаланың құрылыс жұмыстарында сырлаушы. 1945-1977 ж. «Қарағанды көмір»бірлестігінің , «Қарағанды шахта құрылыс » комбинаты құрылыс басқармаларында сылақшы-сырлаушы , өндеушілер бригадирі , мастер болып істеді. Көмір өнеркәсібі кәсіпорындарының құрылысына белсене қатысқан. КОКП 22-съезінің, Қазақстан Компартиясының 6-8-съездерінің делегаты. Қарағанды қаласының құрметті азаматы. Ленин орденімен,Қызыл Жұлдыз орденімен марапатгалған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5

*Бұл жаңа мақаланың бастамасы. Бұл мақаланы толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесуіңізді сұраймыз.*
**Музыкалды қобдиша** (music box)- айналып тұратын мыс цилиндрден немесе белгілі бір тәртіппен орналасқан шығыңқы тістері бар дискіден жасалған, кодталған музыка үзіндісі бар механикалық музыка құралы.. Айналған кезде болат тілшік тістеріне тиіп, содан мелодия ойнайды. 

1780 жылы Швейцарияда жасалған болуы керек. Цилиндрі мен дискілерінің пішіндемелері әртүрлі қобдишалардың көптеген нұсқалары үй құралдары ретінде танымал болды, кейінірек фортепьяно мен фонограф олардың орнын басты.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   "Britannica настольная энциклопедия"ТомI,АСТ-Астрель, Москва, 2006,ISBN 978-5-17-038532-4(Т.1) (АСТ),ISBN 978-5-271-15120-0 (Т.1) (Астрель)
**Сергей Николаевич Мартьянов** (7 қазан 1918 жыл, Иваново - 1967 жыл, белгісіз) - кеңестік сценарийші және жазушы.

Өмірбаяны
---------

Ярославль педагогикалық институтын бітірген. 

1949 жылы Ужгородта «Апалы-сіңлілер» деген атпен алғашқы әңгімелер жинағы шықты. Бес жылдан кейін «Бірде, шекарада» деген повесі жарық көрді. Бұл повесть төрт рет қайта басылды. 

1953 жылдан Алматыда тұрып, жұмыс істеді. 

1958 жылы Қазақтың мемлекеттік көркем әдебиет баспасы «Елуінші паралель» деген әңгімелер жинағын шығарды. Осы жылы С.Торайғыровтың «Қамар сұлу» романын орыс тіліне аударды. 

1956 — 1958 жылдары Қазақстан жазушылар одағы басқармасының хатшысы болды.

«Шекарада бәріміз де сақшымыз», «Эдельвейс гүлдейтін жерде» сценарийлері бойынша көркем фильмдер түсірілді. 

1965 жылы «Шекара хикаялары» деген атпен шығармаларының 1 томдығы «Жазушы» баспасынан шықты. 

«Дозоры слушают тишину» атты әңгіме-повестер кітабы 1978 жылы жарық көрді.

Марапаттары
-----------

«Жауынгерлік еңбегі үшін», «Еңбекте үздік шыққаны үшін», «КСРО Мемлекеттік шекарасын күзетуде үздік шыққаны үшін» медальдарымен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса - Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл
**Көп бағыныңқылы сабақтас** — көп құрамды құрмаластың бір түрі. Құрамындағы компонентердің саны үш және одан да көп болады. Оның ерекшелігі: алдыңғы компоненттердің баяндауыштары тиянақсыз, тек ең соңғы компонентінің баяндауышы тиянақты тұлғада тұрады. Алдыңғы тиянақсыз тұлғалы бағыныңқы компоненттері көп болғандықтан, Көп бағыныңқылы сабақтас деп аталады. Көп бағыныңқылы сабақтастар бағының қыларының өзара және басыңқымен бай-тұлғапануы жағынан аралас құрмалас сөйлеммен сәйкеседі. Мысалы, Қырық бесінші жылы соғыс аяқталып, жұрт *мәре-сәре* болды, ел қайтадан бұрынғы қалпына келе бастады. (С. Жылы). 

Мұндағы тиянақсыз тұлғалы сыңар өзінен кейінгі негізгі бөліктермен жеке-жеке жарыспалы түрде байланысқа түсіп, олардың бағыныңқысы қызметінде жұмсалады. Нақты айтсақ, жалпы сөйлем ішіндегі алғашқы сыңар екінші сыңармен де, үшінші сыңармен де сабақтаса байланысады. Көп бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлемнің бес, алты немесе одан жоғары санды болып келуі сирек, ал терт сыңарлы болуы жиірек (Соғыс мүгедегінің қан қысымы көтеріліп, аяқ астынан жедел жәрдем шақырылды, ақ халаттылар келді, жолаушылар арасында күңкіл сөз көбейді. Д. Д.). Бұл сөйлем түрінің өзгешелігі ондағы басыңқы сыңарларының көптігі емес, сонымен бірге бағыныңқылы сыңармен өзара сабақтаса байланысатындығымен де айқындалады. Бұл белгі оның сабақтас құрмалас сөйлемнің түрі екендігін анықтай түседі. 

Ал мұндай заңдылық сақталмаған жағдайда, әсіресе сөйлем ішіндегі бірінші мен үшінші (және жоғарғы санды) предикативтілік өзара сабақтаса
байланыспаған жағдайда, ондай құрылым сөйлемнің басқа типінде қарастырылуы қажет (қ. Аралас құрмалас сөйлем.). Көп бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлемдегі предактивтік бөліктің басында шылау түрі кездеспейді. Кездескен жағдайда ондай құрылым да аралас құрмапас сөйлем турғысында пайдаланылады. Өйткені мұндайда алғашқы тиянақсыз тұлғалы сыңар соңғы сыңармен сабақтаса байланысқа түспейді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ тілі. Энциклопедия. Алматы: Қазақстан Республикасы Білім, мәдениет және денсаулық сақтау министрлігі, Қазақстан даму институты, 1998 жыл, 509 бет. ISBN 5-7667-2616-3
**Шалабай Қуанышев** (1938 ж. т.), партия-кеңес қызметкері. Семейдің зоотехникалық-мал дәрігерлік институтын (1960), Мәскеу Жоғары партия мектебін (1978) бітірген. Еңбек жолын Егіндібұлақ ауданындағы мал дөрігерлік стансада бастаған. Үзақ жылдар осы аудандық ауыл шаруашылығы басқармасының бастығы, аудандық атқару комитеті төрағасының орынбасары, ауатком төрағасы қызметін атқарған. 1978-1986 ж. Егіндібұлақ аудандық партия комитетінің 1-хатшысы болған. Қазақстан Компартиясы 15-17-съездерінің делегаты, ОК тексеру комиссиясының мүшесі болып сайланды. «Құрмет Белгісі» орденінің иегері.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5

*Бұл жаңа мақаланың бастамасы. Бұл мақаланы толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесуіңізді сұраймыз.*
Юлиан Глебович Саушкин
----------------------

**Юлиан Глебович Саушкин**(2-тамыз 1911 жыл , Мәскеу) - кеңес экономик-геогрофы. География ғылымының докторы (1947), РСФСР-дің ғылыми еңбегі сіңген қайраткері. (1972). 1940 жылдан КПСС мүшесі. Мәскеу университетін бітірген. (1932).Мәскеу университетінің КСРО экономика география кафедрасының меңгерушісі. Ғылыми жұмыстары географияның тарихы мен теориясы, экономиккалық аудандау, ландшафтасын өзгерту, қалаларды жүйелеу, географияда математикалық тәсілдерді қолдану және экономикалық картография мәселелеріне арналған. Еңбектері поляк, жапон, румынь, итальян, болгар, испан және ағылшын тілдеріне аударылған.

Дереккөздер
-----------



[1]

1. ↑  Қазақ Совет энциклопедиясы, 1976 жыл, Алматы,10 том, 62 бет
Karabük 
**Карабүк** (қала) – Түркиядағы Карабүк илінің әкімшілік орталығы[1].

Анкарадан 200 км оңтүстікте және Зонгулдак қаласынан 115 км оңтүстік-шығысында орналасқан қала. Карабүкте Түркияның ең ірі болат өндіретін «Karademir» өнеркәсібі орналасқан. Түркия республика болып жарияланғаннан кейін Карабүк кішкентай ауылды аймақ болып, теміржол станциясы ретінде маңызға ие болған. Бай кен орындары табылғаннан кейін қала тез дамып, 1939 жылы Түркиядағы ең бірінші металлургиялық зауыт салынады. 1953 жылы қала аудан мәртебесін иеленіп, 1995 жылы илдің әкімшілік орталығы болады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
**Юлиан Вайгль** (нем. *Julian Weigl*; 1995 жылдың 8 қыркүйегінде Бад-Айблинг қаласында, Бавария жерінде, Германияда дүниеге келген) — неміс футболшысы, жартылай қорғаушы.

### Мюнхен 1860

Вайгль «Мюнхен 1860» футбол клубының түлегі болып табылады.футбол. Юлиан Вайгльдің футбол әлеміндегі дебюты «Ингольштадт 04» командасына қарсы ойында болды. Ол ойынға матчтың 66-шы минутында Янник Старктың орынына шыққан болатын. Бұл ойында «Мюнхен 1860» командасы 2-0 есебімен жеңіліс тапқан болатын. Өзінің ең алғашқы ойын маусымында Юлиан Вайгль 14 матчта ойнады. 2014/15 маусымыны ең алғашқы матчында 18 жастағы Юлиан команда капитаны атанды.Юлиан Вайгль осылайша «Мюнхен 1860» клубының тарихындағы ең жас капитан атағына ие болды. Маусымының екінші матчынан соң Юлиан Вайгль командалас достары Витус Айхер ,Даниэль Адланг, Янник Старктармен бірге айыппұл төлеп, екінші командаға жіберіледі. Команда капитаны ретінде қайтадан Кристофер Шиндлер тағайындалады. Бұл іске себеп болған жағдай- жоғарыда айтылған тұлғалардың түнгі уақытта алкогольдік сусын ішкені кесірінен клуб жайында жағымсыз кауөсеттің таралуы. Кейінрек Юлиан Вайгль ақталып шығады.

Боруссия Дортмунд
-----------------

2014/15 жылғы маусымнан кейін Юлиан Вайгль Дортмундтық «Боруссияға» өтеді. Трансфер құны 2,50 млн еуро болса, келісім шарт 2019 жылға дейін. «Боруссия Дортмунд» клубындағы ресми дебют 2015 жылдың 30 шілдесінде болды.Бұл Еуропа лигасының австирялық Вольфсбург командасына қарсы квалификация ойыны еді. Вайгль ойынға матч басында шығып, 66 минутта Боруссияның тағы бір жаңа ойыншысы Гонсало Кастромен алмастырылған еді. Бұл матчта 1:0 есебімен Боруссия Дортмунд жеңіске жеткен болатын. 2015 жылдың 15 тамызында Вайгльдің Бундеслигадағы дебюты орын алды. Бұл матч Боруссия Менхенгладбахқа қарсы болатын. Ойын нәтижесі бойынша Дортмундтық Боруссия 4:0 есебімен жеңіске жетті. Юлиан Вайгльдің жеңіске қосқан үлесі өте мол болды.Пас беру дәлдігі 95% болды.2016 жылдың 14 мамыррында Бундеслига 2015/2016 34 турында Кельн командасына қарсы матчта Юлианның аяғы допқа 2014 рет тиіп, Бундеслигадағы рекордты жаңартты. Жуықтап алғанда бүкіл Кельн командасының ойыншыларының көрсеткішінен көп(190 рет).Ескере кететін жағдай, Юлиан ойында тек 83 минут өткізген.
**Сульфидтер**. Табиғи жағдайда көптеген металдар күкіртпен қосылған минералдар түрінде кездеседі. Күкірттің қасиеті көп жағдайларда оттекке ұқсас. Егер металдардың химиялық қосылыстарға, яғни минералдарға айналатын жағдайларында оттек жетіспей, күкірт
кездесетін болса, онда тотық орнына сульфидтер пайда болады. Күкіртті қосындылар түрінде кездесетін металдар көбінесе
мыналар: темір, мыс, мырыш, қорғасын, күміс, сынап, сурьма,
молибден, мышьяк, никель, кобальт т. б. Осы металдардың
сульфид минералдарын кен минералдары деуге болады. Мысалы, пирит, халькопирит, антимонит, молибденит, арсенопирит
сияқты минералдардан жоғарыдағы айтылған металдарды қорытып алады. Сол себепті сульфидтер ерекше маңызды минералдар қатарына жатады. Көпшілік кендерде бірнеше сульфид аралас кездеседі. Сондықтан ондай кендерді полиметалды (көп металды) кендер деп атайды. Осы минералдардың кәбі езіне тән ерекше физикалық қасиеттерімен (металдық жылтырлығынан, меншікті салмағының ауырлығынан, аз мелдірлігінен, электр
еткізгіштігінен) белгілі болады. Жаратылысы, құрылысы және
қасиеттері жағынан сульфид минералдары типтес минералдар
да бар. Оларда күкірттің орнында селен, теллур, мышьяк, сурьма элементтері болады. Мысалы, никелин (NiAs), тиманит
(HgSe) сияқтылар. Бұлар сол сульфид минералдар тобына
жатады. Осы сульфид типтес минералдар саны 350 деп мөлшерлейді. Демек, мұның силикаттардан кейінгі екінші орында болғаны.

Сульфидтер әр түрлі жағдайларда түзіледі. Бірқатар сульфидтер (темір мен никель сульфидтері) магмалық балқыған заттан кристалданып пайда болады. Бұл типтес кендер никель рудасының негізгі шығатын көзі болып есептеледі. Күкіртті кендердің өте көп таралған типтері ыстық судың ертінділерінен, яғни гидротермалық жолмен шығады. Осыдан күкіртті рудалардың ете негізгі желілі кендері пайда болады.

Сульфидтер оттек жетіспейтін, яғни тотықтанбайтын, атмосфера және басқа табиғи тотықтандырғыштар қатыспайтын жағдайда пайда болып жиналады. Сондықтан сульфид минералдарының орнықты алабы жер бетіндегі оттегі бар атмосфера
шекарасынан төмен болады. Бұл шекараның үстіндегі сульфид минералдары бұзылады да, әр түрлі оттекті қосындылар — тотықтар, сулы тотықтар, карбонаттар т. с. с. пайда болады.

Сульфид минералдары мен рудаларды зерттегенде оларды
мөлдірлігінің нашарлығына және металша жылтырлығының
күштілігіне қарай айырады. Ол үшін микроскоп қолданылады.

Шығу тегі
---------

Табиғатта кең таралған, жер қыртысының массасының шамамен 0,15% құрайды. Шығу тегі негізінен гидротермиялық, кейбір сульфидтер тотықсыздану ортасы жағдайында экзогендік процестерде де түзіледі. Олар көптеген металдардың кендері — Cu, Ag, Hg (HgS), Zn, Pb, Sb, Co, Ni және т.б. сульфидтер класына қасиеттері жағынан жақын антимонидтер, арсенидтер, селенидтер және теллуридтер жатады.

Тағы қараңыз
------------

пирит

марказит

халькопирит

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Кристаллография, минералогия, петрография. Бұл кітап Абай атындағы Қазақтың мемлекеттік педагогты институтының, география факультетінде оқылған лекциялардың негізінде жазылды, 1990. ISBN 2—9—3 254—69
**Бекет Қарашин** - 1953 жылы 23 қазанда Атырау облысы, Индер ауданында туған. 1970—1972 жылдары Алматы қаласында құрылыста жұмыс істеген. 1979 жылы ҚазМУ-дің философия-экономика факультетін тамам даған.1979 — 1993 жылдары Қарағанды жоғарғы милиция мектебінде оқытушы болып қызмет етіп, Мәскеуде, Таулы Қарабақта, Жаңа Өзенде тыныштық пен тәртіп сақтау істеріне араласқан. 1983—1986 жылдары Қазақ ССР Ғылым академиясының философия және құқық институтының аспирантурасында оқыған. 1993 жылдан Атырау қаласында тұрады. Қазір «Алшы» әдеби-тарихи, мәдени қорының құрылтайшысы, «Наргис» ААҚ Бас директоры, «Атырау-Ақпарат» агенттігінің әдеби қызметкері.

Ақын Махамбет Өтемісұлының өлеңдерін орысшаға аударып, «Жыр — Жебе» («Стихострелы») деген атпен шығарған. «Бейбарс: эпоха и личность», «Испытание лука и лиры», «Менің Қазақстаным», «Тюрк и Я», «Скиф и Я», «Слова» кітаптарының авторы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса - Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл
**Бекет батыр** – тарихи жыр. Қазақ халқының отаршылдық қысымға қарсы көтерілісі (1855–1858) жырланған.[1]

  

Бұл жыр, әсіресе, Ақтөбе, Арал, Қазалы өңірінде және қарақалпақ халқының арасында кең тараған. Ғылымға әзірше 7 нұсқасы белгілі. Соның 2-уі Қазан төңкерісіне дейін баспа бетін көрген: (И.В.Аничков «Памятники киргизского народного творчества. Киргизская былина о героях Иръназаре и Бекете» (Қазан, 1896, көл. 68 жол; Ә.Диваев «Бекет батыр» Қазан, 1897, көл. 600 жолдай). Аничков жариялаған нұсқаның жолма-жол аудармасын Т.Шоханова, әдеби өңдеуін А.Никольская жасап, оны тарихи поэма деп бағалаған.
Қазақстан ғылым академиясының Орталық ғылыми кітапханасы қорына халық мұрасын жинаушы М.Құсниұлы 1941 жылы 190 жолдай көлемде толғау түріндегі нұсқаны тапсырған. 1936] жылы тапсырылған нұсқаның (көл. 300 жолдай) мазмұны мен оқиға желісі Аничков жариялаған нұсқаға ұқсас. Ал сол жылы А.Мыңбайұлы тапсырған нұсқа 350 жолдай, бұл алдыңғылардан едәуір өзгеше. Мұның шығарушысы мен жеткізушісі белгісіз. «Бекет батыр» кей ретте «Ерназар-Бекет» болып та кездеседі. «Бекет батыр» тарихи жыр аталғанмен, фольклорлық шығарманың синкреттілігін бойына сіңірген. Онда лиро-эпостың, балладаның, лирикалық және тұрмыс-салт өлеңдерінің нышандары да ұшырасады. Фольклорлық туынды үшін жыршылардың батырлар жырына еліктеушілік ықпалы қайшылық тудырмайды. 1942 жылы М.Әуезов осы жыр желісі негізінде 4 актілі драма жазды. Әуезовтің «Әдебиет тарихы» атты еңбегінде «Бекет батыр» жырының қысқаша мазмұнын баяндап, мән-маңызына тоқталған. Онда ол жырды туғызған қалың елдің наразылығы, қазақтан сайланған ханның аярлығы мен зұлымдығы, елге келтірген ауыртпалығы көтірілістің шығуына себеп болғанын жазады. Жыршы тарихи оқиғаны тақырып етіп алғанмен, Бекет жайын қиялына ерік беріп, еркіндікпен әңгімелеген дейді зерттеуші.

Бекетті тарихи өлеңнің қаһарманына қосатын себеп: қылышынан қан тамған ұлықты өлтіріп, қазақ елінің патша үкіметіне қарсылығын үлкен іспен көрсетуі. Сондықтан Бекеттің даңқы қазақ даласына көп жайылып, ертегіге ұқсас әңгіме болған деп ой түйеді жазушы.[2][3][4]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Айбын. Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. - 880 бет.ISBN 9965-893-73-Х
2. ↑  Қазақ энциклопедиясы
3. ↑  Мұхтар Әуезов энциклопедиясы — Алматы, «Атамұра» баспасы, 2011 жыл. ISBN 978-601-282-175-8
4. ↑  "Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6
**Лимфоцитаферез**ді 200х109/л жоғары гиперлейкоцитозда, анемияда, тромбоцитопенияда жүргізіледі. Лейкоцитаферез қалыпты антиденелерді жояды, сондықтан оны гаммаглобулинмен қоса жасау керек.

Сәулемен емдеу
--------------

Сәулемен емдеуді лимфа түйіндері үлкейгенде, жайылмалы лимфаденопатияда қолданылады. Дистанционды гамма-терапия өте жақсы нәтиже береді. Жергілікті емдегенде бір берілетін сәуленің мөлшері - 1,5-2 Гр. Сәулелік терапия лимфа түйіндері мен көкбауыр көлемінің кішіреюіне алып келеді.

Спленэктамия
------------

Сәулелік және цитостатикалық терапияға көнбейтін, іш қуысындағы мүшелерді қысатын спленомегалияда, көкбауырдың инфарктында, терең эритро, тромбоцито- және гранулоцитопениямен сипатталатын түкті жасушалы лейкозда, глюкокортикоидқа бағынбайтын тромбоцитопения, аутоиммундық гемолиздік анемия және сублейкемиялық лейкоцитозбен жүретін аурудың түрінде спленэктомия жасалады.

Глюкокортикоидтармен емдеу
--------------------------

Глюкокортикоидтарды қатаң көрсеткіштері бойынша, яғни аутоиммундық гемолиздік анемия және тромбоцитопения дамығанда, лейкоциттер көп болмай (сублейкемиялық түрі) лимфа түйіндері, бауыр мен көкбауырдың ұлғаюында, дерт сәулелік және цитостатикалық емге бағынбай, тұрақтылық пайда болғанда, цитостатиктермен емдегенде панцитопения, әсіресе тромбоцитопения қосылғанда (преднизолонды 60-120 мг/тәу мөлшерде) қолданылады.

Инфекциялық асқынуларды емдеу
-----------------------------

Науқаста инфекциялық-қабыну үрдісі қосылғанда – кең спектрлі антибиотиктер жалпы қабылданған тәртіп бойынша тағайындалады.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қан аурулары". Байжанова К. Т. Бекмурзаева Э.Қ. оқу құралы, Шымкент, 2010
**Fender** — электронды және акустикалық гитаралар және басқа да музыкалық құралдар шығаратын америкалық компания. Музыкалық құралдар шығаратын орындардың арасындағы алдыңғы қатарлы компаниялардың бірі.

 Fender Stratocaster деп аталатын электрогитара

Тарихы
------

1946 жылы Калифорнияда «Fender Electric Instrument Company» компаниясының бастамасын Лео Фендер ашты.

1950 жылы Fender Esquireдеп аталатын бір ғана дыбыс түсіргішпен электрогитара жығарады. Осы гитара секілді 1951 жылы Fender Broadcaster деген екі дыбыс түсіргішті гитара пайда болады. Осы гитараның аты   Telecaster деп өзгертілді және ол қазіргі кезде ең танымал және қолданысқа ие гитаралардың бірі.

Осы жылы Лео Фендер Fender Precision Bass деп аталатын, көптеген музыканттардың табыс көзі және басты аспабы болып табылатын бас-гитара жасап шығарды.

1954 жылы "Фендер" музыка тарихында елеулі орын алған Stratocaster деген алғашқы гитарасын шығарады. Болашақта 2-3 жылдар бойы осы гитара өзінің өте қолайлы пішінінің арқасында қолданысқа ие болады.

Соңғы жылдары қазіргі кезде де нарықта жүрген гитаралар жарық көре бастайды.

* 1958 — Fender Jazzmaster,
* 1960 — Fender Jazz Bass,
* 1961 — Fender Bass V,
* 1961 — Fender Bass VI,
* 1962 — Fender Jaguar,
* 1964 — Fender Mustang,
* 1965 — Fender Coronado,
* 1987 — Fender Performer,
* 1993 — Fender Prodigy,
* 1995 — Fender Roscoe Beck Bass,
* 2005 — Fender Jaguar Baritone Custom.

1987 жылы "Фендер" компаниясы Энсенадта Лос-Анджелестен 180 шақырымоңтүстікке қарай жаңа зауыт ашады. Қолданысқа ие және қол жетімді гитаралар жасала бастайды. Америкада орналасқан зауыттар негізінен осы компанияның ең сапалы және тапсырыс бойынша гитара жасап шығаратын орны болып табылады.

1991 жылы Паркинсон ауруының асқынуының салдарынан Лео Фендер дүниедер өтеді.

2006 жылы "Фендер" өзінің 60 жылдық мерейтойын тойлайды. 2007 жылы "Фендер" компанисы Kaman Music Corporation деген жерді 117 долларға сытып алуы туралы жариялайды.

Сілтемелер
----------

* Официальный сайт Fender Musical Instruments Corporation
Babaeski 
**Бабаэски** – Түркиядағы Кыркларели иліндегі қала және аудан 
[1].

Қала Шығыс Фракия үстіртінің орталығында, Кырыкларели илінен 25 км қашықтықта орналасқан. Қала аумағында Осман империясының әскері мен болгар әскерлерінің шайқасы кезінде болгарлар жеңіліске ұшырайды. Бірінші Дүниежүзілік соғыста Осман түріктері жеңіліс тапқаннан кейін қала грек әскерінің қолына өтіп, 1920 жылғы Севрск бейбіт келісіміне сәйкес қала және бүкіл Шығыс Фракия аумағы Грекияға беріледі. 1923 жылы Лозан келісіміне сәйкес қала Түркия Республикасының құзырына өтеді. Қаланың грек тұрғындары Грекияға қоныс аударуға мәжбүр болды. Қалада 1467 жылы салынған ескі мешіт, 1555 жылы Синан сәулеткерінің салған Джедид Әли Паша мешіті, 1633 жылы салынған Бабаэски көпірі, ескі хамам, 1914 жылы салынған Ататүрік атындағы орта мектеп бар.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
Натуралды шаруашылық жағдайында жеке феодалдық иеліктер арасындағы экономикалық және саяси байланыстар өте мардымсыз болды.Ірі феодалдық жер иеліктері одан әрі дамыды, ол иеліктерде күштеу аппараты құрылды. Ірі феодалдық иеліктердің саяси және мәдени орталықтарына айналған қалалар өсіп-жетілді.Феодалдық иеліктер өзінше тәуелсіз мемлекет іспеті болды.Ірі феодалдар көршілерімен соғысу немесе бітім жасау мәселелеріе өздері шеше беретін .Күшейіп алған жекелеген феодалдар өзерін корольмен тең санай бастады.
Осының бәрі IX - X ғасрлардағы Батыс Еуропада феодалдық батыраңқылықтың негізгі себептері болды.
ішпек
**Баббит** - үйкеліске төзімді қорытпа, қозғауыштық сырғанау подшипнигінде қолданылады; оның негізгі: қалайы, қорғасын, мыс, мырыш, алюминий.[1]

**Баббит**[2]
— ішпектің (подшипник) астарын құюға арналып, қалайы, қорғасын, мырыш, алюминий негізінде дайындалатын қорытпа. Оны 1839 жылы америкалық өнертапқыш И. Баббит (1799 — 1862) ойлап тапқан.[3]

Баббиттің ерекше гетерогендік құрамы (яғни жұмсақ та созылмалы қорытпада қатты бөлшектердің аралас болуы) оның үйкеліске өте төзімді болуына ықпал етеді. Баббиттің балқу температурасы төмен (300 — 440ӘС) болғандықтан өңдеуге өте қолайлы. Қалайылы Баббит тұтқырлығы жоғары және үйкеліс коэффициенті аз ішпектер жасауға қолданылады. Оның қорғасынды Баббитке қарағанда коррозияға беріктілігі, төзімділігі, жылу өткізгіштігі жоғары, ал сызықтық ұлғаю коэффициенті төмен болады. Қорғасынды Баббиттен жоғары температурада қозғалатын ішпектер жасалады. Мысалы, мұндай Баббиттен автомобиль және трактор қозғалтқышының, прокаттау машиналарының ішпектері құйылады. Ал қорғасынды-кальцийлі Баббит темір жол көлігінің т.б. ішпектерін құюға пайдаланылады.[4][5]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Орысша-қазақша түсіндірме жалпы сөздік: Көлік / профессор Е. Арын — Павлодар : «ЭКО» ҒӨФ. 2006.
2. ↑  Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Химия. Н.Нұрахметов, А.Ниязбаева, Р.Рысқалиева, Н.Далабаева. — Алматы: "Мектеп" баспасы, 2007. — 336 бет. ISBN 9965-36-416-8
3. ↑  Полиграфия, өлшеу техникасы, ағаш өңдеу жабдықтары және металл өңдеу техникасы мен технологиясы: Қазақша-орысша терминдердің түсіндірме сөздігі.
4. ↑  Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Машинажасау. — Алматы: "Мектеп" баспасы, 2007. ISBN 9965-36-417-6
5. ↑  Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Физика / Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д,, профессор Е. Арын – Павлодар: С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті, 2006. ISBN 9965-808-88-0
Ассалаумалейкум бір сұрағым бар еді
**Феохромоцитома** — онкологиялық ауру, бүйрек безі милы қабығының адреналин (норадреналин) түзетін жасушаларынан тұратын гормон өндіретін ісік. Гипотензивті терапияға резистентті қатерлі артериялық гипертензияның дамуымен ғана сипатталуы мүмкін.

Синдромдары
-----------

Сонымен қатар науқастарда келесі синдромдар байқалады:

* Нейропсихикалық синдром (бас ауыруы, парестезиялар);
* Нейровегетативті синдром (тері бөлінуінің бұзылуы, дірілдеп тоңу);
* Асқазан-ішек жолдары қызметінің бұзылуы синдромы (жүрек айнуы, құсу, құрсақта ауырсыну сезіну);
* Кардиальды синдром (ентігу, жүрек жиі соғуы);
* Эндокриндік-зат алмасуы синдромы (қант диабеті, жыныс мүшелерінің қызметі бұзылуы).

Феохромацитомада феохромацитомалық криздер байқалуы мүмкін:

* Қатты бас ауыруы;
* Көз қырағылығы төмендеуі;
* Жиі зәр бөлінуі;
* Жалпы мазасыздану, тремор, тершеңдік;
* Артериальдық қан қысымының қатты көтерілуі (систолдық - 200-300 мм сын. бағ.- дейін; диастолдық – 180 мм сын. бағ.-дейін);
* Жүрек ырғағы бұзылуы.

Лабораторлық-аспаптық диагностика
---------------------------------

Лабораторлық-аспаптық диагностика – ұстама кезінде ғана айқын нәтиже көрсетеді:
ЖҚА – лейкоцитоз, лимфоцитоз, эритроцитоз, ЭТЖ жоғарылауы
ЖЗА – глюкозурия, протеинурия;
ҚБА – гипергликемия, НЭМҚ деңгейі жоғарылауы, катехоламиндер мен олардың метаболиттерінің деңгейі жоғарылауы;
УДЗ және КТ бүйрекүсті безінің ісік тәріздес түйінін анықтайды. Бүйрекүсті безінің метилйодбензилгуанидинмен сцинтиграфиясы күмән келтірмейді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Айтбембет Б.Н. Ішкі ағза ауруларының пропедевтикасы.Алматы"Кітап"баспасы.2005ж.568бет.
**Музыкалды нотация** (musical notation)- музыканың жазбаша, басылған немесе басқа визуалды көрінісі. .Музыка жазуының екі негізгі бағыты бар— табулатура және символдық ноталау. 

Табулатура (мысалы, гитара аккордтарының диаграммасы) орындаушының орындайтын әрекеттерін бейнелейді (атап айтқанда, белгілі бір дыбыс шығару үшін саусақты қоятын жерді көрсетеді). Символдық ноталау тон жоғарылығының белгілі бір әліпби әрпіне сәйкестігінен аталмыш ноталардың комбинациясын графикалық бейнемен бейнелеуге дейінгі әртүрлі тәсілдердің көмегімен жеке дыбыстарды сипаттайды. 

Еуропа жүйесінде ноталау ырғақ бейнесі (нота бейнесінің детальдары оның ұзақтығын көрсетеді) дыбыс жоғарылығының бейнесімен (нота орналасқан күйпарақтағы немесе кеңістіктегі сызық) үндеседі. Демек, жеке символ жоғарылықты да, ұзақтықты да көрсетеді, ал сол символдардың бірізділігі мелодияны да, ырғақты да көрсетеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   "Britannica настольная энциклопедия"ТомI,АСТ-Астрель, Москва, 2006,ISBN 978-5-17-038532-4(Т.1) (АСТ),ISBN 978-5-271-15120-0 (Т.1) (Астрель)
**Пешканың айналуы** — соңғы деңгейлеске (ақтар үшін 8-ге, қаралар үшін 1-ге) жеткен пешканы серіктестің таңдауы бойынша сол түстің қалаған фигурасына алмастыру (корольдан басқа, тақтада сол атаудың фигурасына байланыссыз).

Көбінесе ойыншылар пешканың ең мықты фигураға — уәзірге (ферзь) айналуын таңдайды (96,9 %).

Әлсіз айналу
------------

Пешканың уәзірден басқа фигураға айналуы *әлсіз айналу* деп аталады, және бұл өте сирек кездеседі. Атқа айналу (1,8 %) өте сирек, бірақ атпен бәсекелестің екі фигурасына шабуыл жасауға мүмкіндік болса өте тиімді. Тураға айналу (1,1 %), пілге айналу (0,2 %) кезінде паттың болуынан құтылу керек.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Жас шахматшы энциклопедиясы, 271-ші бет. / Бас ред. Б.Ө. Жақып. — Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011 — 556 б. — қазақша, орысша. ISBN 9965-893-72-1
Патрис Емерей Лумумба (1960)
**Патрис Емерей Лумумба** ( фр. , 2 шілде 1925 — 17 қаңтар 1961) Оңшыл-ұлтшыл бағыттағы, Конгоның саяси және қоғамдық қайраткері. 1960-шы жылдың маусымында, тәуелсіздігін жариялағаннан кейін, Конго Демократиялық Республикасының, бірінші бас міністірі лауазымында қызмет атқарған. Зайыр елінің ұлттық батыры, ақын және Африка халықтарының тәуелсіздік жолындағы, күресінің символы. Конго ұлттық қозғалысының негізін қалаушы(1958) жәнеде басқарушысы.

Бас міністір лауазымынан, оны Конго пірзіденті алып тастады, кейін 1960 жылдың қыркүйегінде , Конго дағдарысы кезінде тұтқындалды
1961-ші жылдың 17 қаңтарында өлтірілді.
**Бірінші Маңғыстау болысы** — Қырғыз АКСР-дағы Адай уезінің әкімшілік бөліну бірлігі.

Әкімшілік бөлінуі
-----------------

9 әкімшілік ауыл, онда 1468 қожалық бар. Ауылдары: Жаңай — 135, Қожаназар — 125, Әлі — Тасым — 100, Төлеке — 50, Қамысбай — 150, Қаржау — 45, Өтеғұл — 50 үй.

Халқы және көшу жолдары
-----------------------

Болыстың 655-тейі Мырзайыр, Ақтөбе жерлерін қыстайды. Жазда — Тұзбайыр, Арыстанбұға, Алты-Құлаш, аржағы Жем өзеніне дейін жайлайды. 100 үй Жаңай, 100 үй Қожаназар, 100 үй Әлі-Тасым, 50 үй Төлеке жыл бойына Қаратауда болады. 185 үй Құл мен Тоян жыл бойы Шайырдың маңындағы бұлақтарда және Қаңғада отырады. 160 үй Тоқабай жыл бойына Қандыбас маңында, 50 үй Төлеке Ақтөбеде, 40 үй Қамысбай Қаратұранда болады. 50 үй Қаржау Тарлада, 30 үй Өтеғұл Қаражылға және Сағындыны мекендейді. Қалған жатақтар егін салады.

Дереккөздер
-----------

* Маңғыстау энциклопедиясы, 4том
**Сұлушаш** — Сәбит Мұқановтың 1928 жылы драмалық оқиғаға құрылған поэмасы.

Қысқаша мазмұны
---------------

Поэмада қазақ ауылындағы әлдінің озбырлығы мен әлсіздің көрген қорлығы , әсіресе адамның бас бостандығының жоқтығы, яғни байдың кедейге не айтса сол болатындығы, екі жастың бір-біріне деген соншалықты махаббаты суреттелген. Туындының бар оқиғасы Алтай мен Сұлушаштың төңірегіне құрылған. Яғни осы екі жастың сүйіспеншілігі , бір - біріне деген махаббаты жырланады. Поэма Сұлушашты Алтайдан айырудан басталады. Бұл екеуінің бірін - бірі жан - тәнімен жақсы көрген , бар жүрек лүпілімен бір - біріне ұмтылған адал , албырт сезімдерін феодалдық қара күш аяққа таптап жаныштайды. Поэманың кейіпкерлері Сұлушаш пен Алтай екі түрлі әлеуметтік ортадан шыққан. Сұлушаш атақты Тілеуберді байдың ерке өскен қызы болса, Алтай — сол байдың екі құлының баласы, байдың малын бағып жүрген жалшы жігіт. Өмірден көрген қиындығы мен таршылығы Алтайдың намысшыл, жігерлі, күшті болып өсуіне ықпал етеді. Оның бойында тағдырдың әділетсіздігіне қарсылық, наразылық ерте оянады. Бірақ қоғамдағы салт-сана тәртібі екеуінің қосылуына жол бермейді. Өйткені бірі—байдың қызы, бірі— құл мен күңнің баласы. Армандарына жету жолында жастар көп қиындықтар көреді. Озбырлардан қанша қысым көрсе, олар өз сезімдері жолында бастарын тәуекелге байлайды. Махаббатқа адалдық оларды неге болса да тайсалмай қарсы тұруға жетелейді. Алтай мен Сұлушаштың озбыр топтан қашып шығып, қол ұстасып иесіз тауды паналаған кездерінде , ашығьп-тарыққанда оларға осы сезім қуат береді. Алтайдың жанында сенімді серігі Қайсар болады. Сол тау басында Сұлушаш жолбарысқа тап болып, таудан секіреді. Алтайды сүйгенінен айырады. Ақырында қуғын - сүргін көрген Алтай мен Сұлушаш қайғыдан құса болып , азапта өледі. Ақын халық арасындағы аңызды алып , екі жастың орындалмаған арманын, сол кездегі қоғамдық теңсіздікті суреттейді. Сонымен қатар қазақ даласындағы өткен әділетсіздікті әшкерелейді. Кіршіксіз таза екі жанның арманына жете алмай, қыршын кетуі шынайы баяндалады.

Шығарма кейіпкерлері
--------------------

* **Сұлушаш** - Тілеуберді деген байдың қызы. Өте сұлу да сымбатты , ақылды қыз.Оның бойынан қайсарлықты , табандылықты байқауға болады. Жаны таза , махаббатына берілген қыз.

* **Алтай** - Сұлушаштың сүйген жігіті. Еңбекке жастайынан шыныққан жас жылқышы. Батыл ,ержүрек жігіт.

* **Тілеуберді** - Сұлушаштың әкесі.

* **Ермек** - Алтайдың інісі.

* **Ырысты**

* **Байбосын**

* **Алтынай**

Дереккөздер
-----------

* Қазақ әдебиеті, Алматы «Рауан » 1994

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеуСәбит Мұқанов шығармалары |
| --- |
|  |
| Романдары | 
Адасқандар (Мөлдір махаббат) • Жұмбақ жалау (Ботагөз) • Теміртас • Есіл • Өмір мектебі трилогиясы (Менің мектептерім) • Сырдария • Тыңдағы толқындар • Аққан жұлдыз |
|  |
| Пьесалары | 
Ботагөз • Шоқан Уәлиханов • Сәкен Сейфуллин • Қашқар қызы |
|  |
| Басқа шығармалары | 
Сұлушаш (поэма) • Өлеңдері • Повестері • Әңгімелері • Мақалалары • Саяхаттар • Өсу жолдарымыз • Жарқын жұлдыздар • Халық мұрасы |

 |