recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Пигмей акуласы** (лат. *Euprotomicrus bispinatus*) – Euprotomicrus тобының далати селахий қатарына жататын ең кішкентай акула болып табылады.
Олардың басы үлкен және арқа қанаты денесінің шетіне орналасқан. Бұл акулалардың түсі қара, бауыры ақшыл түсті болып келеді. Жүзбеқанатының шеті - ақ түсті. Арқа қанатында тікен болмайды. Олар түні бойы судың төменгі қабатынан жоғарғы қабатына дейін серуендеп жүреді. Аналықтарының ұзындығы - 26,5 сантиметр, аталықтары 222 сантиметр аралығында болады. Оларды субтропикалық және қоңыржай белдеулерден кездестіруге болады. Олар жұмыртқа салатын акулалар қатарына жатады. Жұмыртқалардан 8 кішкентай шабақ шығады. Бұл акулалардың түсі - қара, бауыры ақшыл түсті болып келеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "1100 қызықты деректер акулалар,дельфиндер және киттер."
**Әділ Абылайұлы** (туған жылы белгісіз - 1815, Ташкент қаласының түбінде) — сұлтан. Абылай ханның екінші әйелі қарақалпақ Сайман ханымнан туған үшінші ұлы. 

Әкесінің тұсында Жетісудағы Ұлы жүз руларының біраз бөлігіне билік жүргізді. 1773 жылы Пекинде Еженханның қабылдауында (15 адам) болды. Қытайға аманат ретінде де жіберілді. Елге қайтып келген соң жергілікті ақсақалдардың тілегімен Жетісуға тұрақтап, ел басқарады. Абылай 1779 жылы қырғыздармен болған ұрыста жеңіске жеткеннен кейін Талас өзені бойында Әділге үй салып беріп, осы жерге егіншілікпен айналысу үшін бірнеше қарақалпақ отбасыларын қоныстандырды. 18 ғасырдың 80-жылдары Әділ оларға қоса Дулат руының жаныс, сиқым, ботбай және шанышқылы тармақтарын Әбілмәмбет ханның баласы Болатпен бірге биледі. Олардың жалпы саны 40 мың отбасы шамалас, ал қоныстары Талас, Ангрен, Шыршық өзенінің бойында, Шыңғыс, Шаған т-ның төңірегінде болған. Ресми түрде таққа отырғаны жөнінде мәлімет кездеспейді, бірақ 19 ғасырдың бас кезіндегі кейбір материалдарда Әділ өзіне қарасты руларды "хан" деген атақпен басқарған. Қытай тарапынан алған "уан" ("ван") атағы болған. Әділдің Нұралы деген баласынан Жетісу өңіріне аға сұлтан болған атақты Тезек төре (1821-1879) туған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Жетісу энциклопедия. - Алматы: «Арыс» баспасы, 2004 жыл. — 712 бет + 48 бет түрлі түсті суретті жапсырма. ISBN 9965-17-134-3
**Поликсена көбелегі** — Поликсена Zerynthia polyxena Denis еt Schiffermuller, 1775. Саны азайып бара жатқан, бояуы ерекше түр. Батыс Еуропаның оңтүстігінде, ТМД-ның Еуропа бөлігінде, Кіші Азияда, Қазақстанда таралған. Оңтүстік Оралдан, Мұғалжардан табылған. Өзен мен жылға жайылмаларында, тік жарлы төбелерде, сирек ормандарда тіршілік етеді. Жылына бір рет ұрпақ береді. Көбелектер сәуір, мамырда ұшады. Жұлдызқұрттары кирказонда (Arіstolochіa) тіршілік етеді.Қуыршағы қыстайды. Саны барлық таралу аймағында азайып отыр. Бұл XX ғасырдың 50-жылдарында кәдімгі көбелек еді. Түрдің тіршілік ететін ортасын адамның кең игеруіне (жержырту, шөп шабу, малды шектен тысбағу, құрылыс, улы химикаттар пайдалануына) байланысты, түр азайып отыр. Сонымен қатар, монофаг болуы түрді осал етіп отыр. Тіршілік ортасын қорғау үшін — Мұғалжар аласа тау аймағын жете зерттеу қажет, сірә,түрдің биотобының табиғи мекендері әлі сақталған болса керек.

Дереккөздер
-----------
**Поликлет**, *Аргостық Поликлет* — грек мүсіншісі әрі өнер теоретигі; б. э. бұрынғы 480 ж. шамасында туған; творчествосы 460—410 жж. гүлденді; б. э. бұрынғы V ғ. аяғында дүние салды. Ертедегі жазушылар мәліметтеріне қарағанда, Поликлет мүсінші Агеладтың шәкірті болған, мүсіндерін көбінесе қоладан сомдаған, атлет жігіттер мусіндерінде шебер кемел дене сұлулығы мен азаматтық ерлік мұраттарын бейнелеген. Бұл мұрат Поликлет тұңғыш рет орнықтырған адам тұлғасы пропорцияларының ерекше жүйесінен көрініс тапты. шебер алтын мен піл сүйегінен алып діни мүсіндерді сомдаумен де айналысты. Поликлеттің «*Амазонка*» атты еңбегі Фидий, Кресилай мен Фрадмон қатысқан бәйгеде бірінші орын алды. Аңызға қарағанда, бұл мүсіншілердің өздері Поликлет сомдаған мүсінді ең үздігі деп мойындаған. Оның шәкірттері мен мұрагерлері көп болған. Ұлы шебер шығармаларынан біздің заманымызға атлет Киниск (Британия музейі), «Дорифор» (Неаполь, Ұлттық музей), «Жаралы амазонка» (Берлин) және басына жемелек тағып жатқан жігіт, «Диадумен» (Афины, Ұлттық музей) мүсіндерінің римдік мәрмәр көшірмелері жеткен.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Өнердің ықшам тарихы—Антик өнері — Алматы, «Өнер» баспасы, 1988.—360 бет ISBN 5-89840-030-3
**Полимеразалық тізбекті реакция (ПТР)** — биологиялық материалдағы анықталатын нуклеин қышқылдарындағы (ДНҚ) аз концентрациялы фрагменттердің айтарлықтай ұлғайтылуын қамтамасыз ететін молекулярлық биологиядағы эксперименталды әдіс. 

ДНҚ-ны амплификациялаудан басқа ПТР нуклеин қышқылдарына әр түрлі әсер етуге мүмкіндік береді (мутация, ДНҚ фрагменттерін тұтастыру). Сонымен қатар, ПТР биологиялық және медициналық практикада кеңінен пайдаланылады, мысалы, мирастық немесе инфекциялық ауруларды анықтау, әкелікті орнату, гендерді клондау, жаңа гендерді бөліп шығару, т.б.

ПТР-ды іске асыру
-----------------

Әдіс нуклеин қышқылының белгілі бір үлескісінің қайталанып отыратын таңдаулы көшірмеленуіне негізделген. Бұл үрдіс ферменттердің көмегімен жасанды жағдайда жүзеге асады (in vitro). 

### Реакция компоненттері

ПТР-ды ең қарапайым жағдайда жасау үшін келесі компоненттер керек болады: 

* Амплификация жасалатын ДНҚ үлескісі бар ДНҚ-матрица
* Талап етілетін ДНҚ фрагменті әр түрлі тізбектерінің ұштарына комплиментарлы екі праймер
* Жоғары температураға тұрақты ДНҚ-полимераза - ДНҚ полимеризациясын катализдейтін фермент.
* Дезоксирибонуклеозидтрифосфаттар (dATP, dGTP, dCTP, dTTP)
* Полимеразаның қызметіне қажетті Mg2+ иондары
* Реакцияға қажетті жағдайларды (pH, ерітіндінің иондық күші) қамтамасыз ететін буферлік ерітінді

Реакция барысы
--------------

Әдетте ПТР жүргенде әрбіреуі 3 сатыдан тұратын 25-30 цикл жүзеге асады 

### Денатурация

ДНҚ тізбектері таралып, ширатылып кетуі үшін екітізбекті ДНҚ матрицасын 94-96°C-қа дейін 0,5-2 мин қыздырылады. ДНҚ тізбектері арасындағы сутектік байланыстар үзілетіндіктен, бұл кезең денатурация деп аталады. 

### Суыту

Тізбектер бөлінген соң, праймерлер байланысу үшін температураны төмендетеді.

Элонгация
---------

ДНҚ-полимераза матрицалық тізбекті праймерлер арқылы репликациялайды.

Дереккөздер
-----------
**Әдептілік** — адам бойындағы жағымды қасиет, оның қоғамда қабылданған әдеп талаптарын мінсіз орындауы. Қазақ халқының дәстүрлі дүниетанымында Ә-ке ерекше мән беріледі. Әбу Наср әл-Фараби "Қайырымды қала адамдарының көзқарастары" атты еңбегінде Ә-ті әрбір жеке тұлғаның рухани байлығы деп есептейді. Ғұламаның этика жөніндегі тұжырымдарында жақсылық, мейірбандық категориясы басты орын алады. Сондықтан мейірбандық Ә. ұғымын толықтыра түседі, оны ұдайы жетілдіріп отырады.
М. Жұмабаев 1922 жылы жазған "Педагогика" оқулығында Ә. пед. сендіру, мәдениеттілік, тәрбиенің нақты іске асқан үлгісі екенін айтқан. Пед. ғылымында Ә. гуманистік Ә. демократиялық Ә. және діни Ә. болып бөлінеді. а) Гуманистік Ә. — оқу-ағарту жүйесін және жоғары мәдениеттілікті арттыруға негізделген; б) Демократиялық Ә. — қоғамның рухани дамуы мен экон. жетілуінің басты мәселесі ретінде шешуші рөл атқарады; в) діни Ә. — гуманистік және демократиялық Ә-ті жүзеге асырудың бір тірегі болып табылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Ұлттық энциклопедиясы
**Полина Поризкова** - **Окейсек** (чеш. Pavlína Pořízková, [ˈpavliːna ˈpor̝iːskovaː], ағыл. Paulina Porizkova-Ocasek; 1965 жылы 9 сәуірде туды) — чех супер модельі, акстриса және жазушы.

Биография
---------

1965 жылы Чехословакия мемлекетінің Протеев қаласында дүниеге келген. 1968 жылы оның ата – анасы шұғыл жағдайларға байланысты Чехословакиядан Швеция мемлекетіне кетеді, ал қызын әжесіне қалдырады.Полинаға Чехословакия мемлекетінен шығып кету швециялық пример – министрдің және Улоф Пальманың көмегінен кеін жеті жылдан соң ғана жүзеге асты.

Полина өзінің модельдік мансабын 1980 жылы Парижде бастады.1984 жылы 18 жасында «Sports Illustrated Swimsuit Issue» атты журналдың мұқабасында пайда болып Шығыс Еуропаның бірінші модельі болды. 1987 жылы тамызда «Playboy» атты атақты ерлер журналына түсті.

1993 жылы Полина екінші баласын дүниеге алып келгеннен кейін модель бизнесінен кетуге мәжбүр болды, сондан соң киноактриса болып жүмыс істей бастады.1987 жылы оның кино мансабы басталды , ал 1989 жылы ол «Алтын таңқ урай» жүлдесін «Оның алибиі» атты филіміндегі ең жаман әйел рөлі ретінде алды. Поризкова атақты режиссерлармен жұмыс істей бастады, 1993 жылы «Аризондық тілек» атты Эмир Кустурицаның фильіміне түседі және тағы да басқа аса да атақты емес актерлармен - Джонни Деппом, Микки Рурком, Рутгером Хауэром сияқтылармен бірге түскен.

Бұдан басқа, Поризкова жазушы ретінде де атақты: оның бірінші кітабының аты «A Model Summer», ал басқа – баларға арнап Джоанн Расселлмен бірге жазған кітабы «The Adventures of Ralphie the Roach» деп аталады

Ол америкалық топ-модель (орыс. Топ-модель по-американски») телешоуының үш маусымының қазылар алқасы болған.

Полина Порикова музыкант және актер, сонымен қатар «The Cars» группасының көшбасшысы Рик Окейсекпет некеде тұр

Фильмография
------------

* 2009 «Көңілсіз күтуші» (орыс"Отчаянные домохозяйки"), 6 маусым 17 бөлім
* 2004 «Байланыс»(орыс. «Связи») (Knots)
* 2004 «Екінші, бірақ жақсы» (орыс.«Второй, но лучший») «Second Best»,
* 2002 «Райдың жанында» (орыс.«Рядом с Раем») (Au plus près du paradis)
* 2002 «Керек адамдар» (орыс. «Нужные люди») (People I Know)
* 2000 «Серіктестер» (орыс.«Напарники») (Partners in Crime)
* 2000 «Тәжірибеленушілер» (орыс.«Практикантка») (The Intern)
* 1998 «Қанды бейсенбі» (орыс.«Кровавый четверг») (Thursday)
* 1997 «Өткеннің құпиясы» (орыс.«Тайны прошлого») (Long Time Since)
* 1996 «Әйелдік бұзылғандық» (орыс. «Женская извращенность») (Female Perversions)
* 1993 «Аризондық тілек» (орыс.«Аризонская мечта») (Arizona Dream)
* 1991 «Түнек лабиринті» (орыс.«Лабиринты тьмы») (Dark asylum)
* 1989 «Оның алибиі » (орыс. «Её алиби») (Her Alibi)
* 1987 «Анна»(орыс. «Анна») (Anna)
* 1987 «Мұқабадағы қыз»(орыс.«Девушка с обложки») (Covergirl)
**Арманшыл жастық шағым- Украина!** — тележурналист Өмірсерік Жұманның Елбасының Днепродзержинскіде өткізген жастық шағы туралы түсірген бейнефильмі. .

Бейнефильм авторы Президенттің естияр кезеңі өткен айшықты қаладағы оның өмір жолы мен ізгілік іздерін көрсетуді мақсат еткен. Әрбір сюжет нанымды, экранда бой көрсеткен кейіпкерлердің айтқан сөздері қызықты. Олардың Қазақстан Президентіне деген шынайы көңілі, мақсат-ниеттері, жарқын сүйіспеншілігі әрбір кадрда айқын байқалып тұрады. Бұл арада журналиске Елбасымен бірге әлемнің әр қиырдағы елдерін аралаған сапарлары тәжірибелік тұрғыдан көп көмегін тигізген. 

Бұған дейін Президент туралы "Тарихи белес алғашқы белес", "Қазақ шаңырағы аясындағы қауышу", "Нұрсұлтан", "Президенттер көтерген ғимарат пен еккен шынар жайлы хикаят" сияқты деректі-публицистикалық фильмдерді көрермендер жылы кабылдады.

Дерекөздер
----------

1. ↑  Қазақ телевизиясы. Энциклопедия. — Алматы: "ҚазАқпарат", 2009, 1-т. ISBN 978-601-03-0070-57.
**Қоңдыкөл**, *Құндызкөл* — Есіл алабындағы тұщы көл.

Географиялық орны
-----------------

Ақмола облысы Сандықтау ауданы Новоникольское ауылы маңында, теңіз деңгейінен 429 м биіктікте жатыр. Аумағы 8,3 км², ұзындығы 4,4 км, енді жері 3 км, жағалау бойының ұзындығы 13,4 км.

Сипаты
------

Көктем айларында көл аумағы ұлғайып 8,6 км²-ге жетеді. Солтүстік-батысынан шағын өзен құяды. Шығыс жағалауында қамыс шоғырлары өседі. Басқа жағалауларын қайың, қарағай, терек, т.б. ағаштардан тұратын орман алқабы көмкерген. Сонадай-ақ жағалауында Құмдыкөл, Маралды, Новоникольское елді мекендері орналасқан. Негізінен жауын-шашын және жер асты суларымен толысады. Суы қараша айының 2-жартысында қатып, сәуір айының 2-жартысында ериді. Жағалауының біршама жері егістікке жыртылған. Қалған бөлігі мал жайылымына, омарта шаруашылығына және шабындыққа пайдаланылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
**Арман Төлешұлы** - Заңнама және сот-құқықтық реформа комитетінің мүшесі

1967 жылы Қарағанды облысының Сәтпаев қаласында туған. Қарағанды мемлекеттік университетін, Қазақ мемлекеттік басқару академиясы жанындағы Нарық институтын, Ресей Федерациясы Үкіметінің жанындағы Халық шаруашылық академиясының Жоғары бизнес мектебін бітірген. 

Университетті бітіргеннен кейін «Жезқазған түстіметалл» АҚ-нда заңгер, заң бөлімінің бастығы болып жұмыс істеген. 

1999-2001 жылдары - «Қазақмыс» «Шығысказмедь» корпорациясының филиал басшысының құқықтық мәселелер жөніндегі орынбасары. 

2001-2007 жылдары - «Қазақмыс» корпорациясы Заң қызметі департаменті директорының орынбасары. 

2007-2012 жылдары - «Қазақмыс» корпорациясы Заң қызметі департаментінің бастығы. 

 2012 жылғы қаңтардан бастап - бесінші сайланған Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаты. «Нұр Отан» Халықтық Демократиялық партиясының мүшесі, партиялық тізім бойынша сайланған. 

«КСРО ҚК 70 жыл» (1988 жыл), «Жауынгерлік ерлігі үшін» (1988 жыл), «Кеңес әскерлерінің Ауғанстаннан шығарылғанына 15 жыл» (2004 жыл), «Кеңес әскерлерінің Ауғанстаннан шығарылғанына 20 жыл» (2009 жыл), «Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 20 жыл» (2011 жыл) медальдерімен марапатталған. 

Үйленген, үш баласы бар.

Дереккөздер
-----------
**Қырықбаев Арман Оразбайұлы** - 1976 жылы 20 қазанда Целиноград қаласында (қазіргі - Астана қаласы) - Қазақстан Республикасының Мәдениет және ақпарат вице-министрі .

Биографиясы
-----------

1992 жылы Жезқазған облысы, Приозерск ауданының Шашубай кентінде (қазіргі - Қарағанды облысы, Ақтоғай ауданы) №7 мектебін бітірді.

1992-1996 жылдары Қазақ Мемлекеттік Экономикалық Университетінде «халықаралық экономикалық қатынастар» мамандығы бойынша оқыды. 
Еңбек жолын 1996 жылы Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің ТМД және Балтия елдері басқармасының референті ретінде бастады.

1997 жылғы сәуір-мамыр айларында Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің ТМД департаментінде атташе болып қызмет атқарды.

1997 жылдың мамырында Қазақстан Республикасының Өзбекстандағы елшілігіне атташе ретінде тағайындалды. 1999 жылғы наурыз-2000 жылғы шілде аралығында Қазақстан Республикасының Өзбекстандағы елшілігінің үшінші хатшысы қызметін атқарды.

2000 жылдың тамыз айында Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің жолдамасымен Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің Дипломатиялық академиясына оқуға түсіп, оны тәмәмдағаннан кейін ТМД Комитетінің Орта Азия және Закавказья бөлімінде Екінші хатшы болып қызмет етті.

2002 жылғы қазаннан бастап «Корпорация «АВЕ» ЖАҚ Стратегия және маркетинг департаментінің директоры, кейін Корпоративтік даму департаментінің директоры.

2004 жылғы қарашадан 2005 жылғы наурызға дейін «К-МАРТ» ЖШС бас директоры міндетін бірлесе атқарды.

2005 жылғы наурыз-мамырда Алматы қаласы Медеу ауданы әкімінің орынбасары, 2005 жылғы мамырдан 2006 жылғы сәуірге дейін Алматы қаласы Жастар саясатын дамыту қорының директоры қызметтерінде болды.

2006 жылдың сәуірінен 2008 жылдың ақпанына дейін Мәдениет және ақпарат министрлігі қоғамдық-саяси жұмыс және қоғаммен байланыстар департаментінің директоры, ал 2008 жылғы ақпаннан бастап 2010 жылғы қаңтарға дейін Мәдениет және ақпарат министрлігінің Мәдениет комитетінің төрағасы болып қызмет етті.

2010 жылдың қаңтарынан 2012 жылдың ақпаны аралығында Қарағанды облысы әкімінің орынбасары қызметін атқарды.

2012 жылдың ақпан айынан бастап Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат вице-министрі. Министрлікте ақпарат, тіл саясаты, ішкі саясат мәселелеріне басшылық етеді .

Дереккөздер
-----------

1. ↑  А.О. Қырықбаевті Қазақстан Республикасының Мәдениет және ақпарат вице-министрі қызметіне тағайындау туралы(қолжетпейтін сілтеме)
2. ↑  Мәдениет және ақпарат вице - министрі Қырықбаев Арман Оразбайұлы(қолжетпейтін сілтеме)
*Қоғамдық қауіпсіздік тұжырымдамасы (ҚҚТ)'* — жеке адамды және **қоғамды** **қауіпсіздікпен** қамсыздандыру мақсатында ұйымдастырылған **тұжырымдама**. Сонымен қатар, **ҚҚТ** дегеніміз — дүниеге және әлемге қатысты белгілі бір көзқарастар жиынтығы. Бұл жерде "қауіпсіздік" сөзі ең күрделі мағынада қолданылып тұр. Яғни осы тұжырымдама адамды және қоғамды дүниетанымдық, тарихи, деректік, қаржылық, гендік, әскери және т.б. қауіпсіздіктермен қамсыздандырады..

Дүниетанымдық қауіпсіздікпен қамсыздандыру үшін ҚҚТ мүшелері Құдай Жазмышы, діндер, Құдай жайлы тұжырымдамалар жайлы сөз қозғап, олардың дұрыс және бұрыс жақтарын түсіндіреді.

Тарихи қауіпсіздікпен қамсыздандыру үшін ҚҚТ мүшелері тарихи оқиғаларға саралау жасап, сол оқиғаларға ҚҚТ көзқарасын дәрістер арқылы жеткізеді. ҚҚТ-да қазіргі кездегі және болып кеткен оқиғалар сипаттамасының көбісі әдейі өзгертілді деген ұстаным бар.

Деректік қауіпсіздікпен қамсыздандыру үшін ҚҚТ мүшелері теледидар қарауды шектеу, компьютерлік ойындарға елікпеу және т.б. кеңестер береді. Себебі, теледидардағы жаңалықтар адамға жалған ақпарат береді және керексіз сазға еліктеткізеді, ал компьтерлік ойындар адам назарын аудартады және уақытты босқа кеттірткізеді.

Қаржылық қауіпсіздікпен қамсыздандыру үшін ҚҚТ мүшелері қаржылық, экономикалық үдерістердің қалай жүріп жүргені жайлы ақпарат таратады.

Гендік қауіпсіздікпен қамсыздандыру үшін ҚҚТ мүшелері ГМА-лық, кондитерлік өнімдермен қоректенбеуге, алкоголдік ішімдіктерді ішпеуге, темекілерді тартпауға, есірткілерді және кейбір дәрі-дәрмектерді қолданбауға кеңес береді. ҚҚТ-ның гендік қауіпсіздікпен қамсыздандыруы адамға денсаулық сақтауға, табиғатты қорғауға, салауатты өмір салтын ұстануға жол ашады.

Әскери қауіпсіздікпен қамсыздандыру үшін ҚҚТ мүшелері болған және болып жатқан соғыстардың мәнісін тыңдаушыларына түсіндіреді.

Қоғамды басқарудың жалпыланған құралдары
----------------------------------------

**Қоғамды басқарудың жалпыланған құралдары (ҚБЖҚ)** — қоғамның дамуына әсер ететін құралдар жиынтығы. Олар 6 бастапқылыққа бөлінеді:

* 1 бастапқылық — **Дүниетанымдық бастапқылық**. Құдай Жазмышы, діндер және Құдай жайлы тұжырымдамалар, методологиялар, идеологиялар.
* 2 бастапқылық — **Тарихи бастапқылық**. Жылнамалар, тарихи оқиғаларының сипаттамасы.
* 3 бастапқылық — **Деректік бастапқылық**. Бұқаралық ақпарат құралдары, фильмдер, ақпараттық технологиялар.
* 4 бастапқылық — **Қаржылық бастапқылық**. Қаржылық, экономикалық үдерістер.
* 5 бастапқылық — **Гендік қару бастапқылығы**. ГМА-лық, кондитерлік өнімдер, алкоголдік ішімдіктер, темекілер, есірткілер, дәрі-дәрмектер.
* 6 бастапқылық — **Әскери қару бастапқылығы**. Жаппай жою қарулары (химиялық, биологиялық, ядролық) және т.б. қарулар..

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қоғамдық қауіпсіздік тұжырымдамасы
2. ↑  Қоғамды басқарудың жалпыланған құралдары (ҚБЖҚ)
**Дрифтинг**- көлік жүргізу техникасы. Бұл техника негізінде жүргізуші жолда әдейі бұрылып , жолдың ілінуін жоғалтып, барлық бұрылыста автомобильді басқарды. Дрифтинг спортын, төрт доңғалақты дрифтпен, Гран Приде орнатылған классикалық бұрылыстар техникасымен және спорттық автомобильдерде жарыстармен шатастыруға болмайды. 

Моторлы тәртіп ретінде, дрифтинг бойынша жарыс алғаш рет Жапонияда 1970 жылдары, содан кейін 1995 жылғы initial D мангал сериалында танымал болды. Дрифтинг бойынша жарыстар бүкіл әлем бойынша өткізіледі және бұрыш немесе бұрыш жиынтығы арқылы өтетін жылдамдық және шеберлік бойынша бағаланады. 

Дрифтингті 1970 жылы әйгілі мотоцикл жүргізушісі Кунимицу Такахаси жарысқа енгізді. Дрифтинг Жапония чемпионатының барлық жарыстарында ең танымал спорт түрі болды.

[1]

1. ↑
**Қоғамдық теледидар** – мемлекет қарамағындағы коммерциялық емес теледидар.. 

АҚШ-та қоғамдық теледидарлар федералдық және штаттық бюджеттен, әрі жекелеген тұлғалар мен түрлі ұйымдардың ерікті жәрдемақылары арқылы қаржыландырылады. Көптеген елдердегі қоғамдық теледидарлар жарнама уақытын шектеулі сатудан және телеқабылдағыш иелеріне жыл сайын салық салу жолымен табыс табады. 

1980 жылдардың орта тұсында АҚШ қоғамдық теледидары мен Пи-Би-Эс Қоғамдық қызметі бірігеді. Екі компания бірлесіп 264 телестанцияға иелік етті.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Тұрсын Қ. Нұсқабайұлы Ж. Теледидар сөздігі – тележурналист анықтамалығы. Оқу құралы. –Алматы, «Білім», 2001
**Мақсат Байжанов** (06.08.1984 ж.), - Қазақстанның футболшысы. Мақсат Байжанов 1984 жылы тамыз айының 6-сында дүниеге келген. Жартылай қорғаушы. Футболшылық карьерасын Қызылорданың Қайсар ФК-ында бастаған. Қазақстанның құрама командасының экс-ойыншысы. Құрама команда сапындағы алғашқы ойыны 2005 жылы қаңтардың 29-ында Жапония командасына қарсы болған матчта өтті.

Мансабы
-------

### Клубтық

Мақсат Байжанов - Қызылорда футболының тәрбиеленушісі. 2002 және 2004 жылдар арасында "Қайсар" футбол клубында ойнады. Келесі маусымды Павлодарлық "Ертіс" командасында бастады. Одан кейін, қайтадан "Қайсар" клубына келіп, 2008 жылға дейін ойнады. 2009 жыл маусымын Астаналық "Локомотив" командасында өткізді. 2010 жылдың бірінші жартысын "Ақтөбе" клубында ойнады, содан кейін трансферге қойылды. Екінші жартысын "Жетісу" құрамасында өткізіп, 2011-2014 жылдар аралығында Қарағандылық "Шахтер" клубында ойнады. 2015 жылы "Атырау"-ға ауысып, 2016 жылы Қарағандылық "Шахтер" клубына қайтіп келді. 2017 жылдан бастап қазірге дейін Қызылордалық "Қайсар" футбол командасында өнер көрсетеді.

### Ұлттық құрама

Мақсат Байжанов ұлттық құрамадағы мансабын 29 қаңтар 2005 жылы Японияға қарсы матчында бастады.

Статистика
----------

### Клубтық

2002-2014 жж: 350 матчта 35 гол соққан.

### Ұлттық құрама

2002-2014 жж: 20 матчта гол соқпаған.

Жетістіктер
-----------

### Клубтық

#### Локомотив

* Қазақстан чемпионатының күміс жүлде иегері: 2009

#### Ақтөбе

* Достастық кубогінің финалисті: 2010
* Қазақстан суперкубок иегері: 2010

#### Шахтер

* Қазақстан чемпионы(2): 2011, 2012
* Қазақстан кубогінің иегері: 2013
* Қазақстан Суперкубок иегері: 2013

### Өзіндік

Қазақстан Премьер-лигасының үздік 22 ойыншыларының бірі(4): №1 (2006, 2008), №2 (2007, 2009) 
ҚФФ "Үздік жартылай қорғаушы" премиясының лауреаты: 2008

Сілтемелер
----------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  Осы үлгіні қарау   Тематикалық сайттар | 
FootballDatabase.eu · FootballFacts.ru · National-Football-Teams.com · Soccerway · sports.ru · Transfermarkt · worldfootball.net |

 |
Метафизиканың 7-кітабы: Ens dicitur multipliciter - 'болмыс' сөзі көп мағынада қолданылады. Мильбек Уильям аудармасының қолжазбасынан
**Метафизика** (грек. *τὰ μετὰ τὰ φυσικά*; лат. *Metaphysica*; әдеби мағынасы: *"физиканың ар жағы"*, *"физикадан тысқары"*) — ежелгі грек ойшылы Аристотельдің негізгі шығармаларының бірі, сол атаумен аталатын, философияның бір тармағы болған метафизика туралы алғашқы ірі еңбек. Негізгі тақырып - "болмыстың болмыс болуы" мәселесі, яғни бар болудың сырына талдау жасау. Кітапта кез-келген нәрсенің әлдеқандай нақты қасиетін емес, оның болмысын, яғни солай болып жатқаны нені білдіретінін сараланды. Сондай-ақ кітапта себептілік, форма мен материя, математикалық объекттердің болуы мәселесі және басты қозғатушы ретіндегі Тәңір қатарлы әртүрлі проблемалар қамтылған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *Aristotelis Opera* by August Immanuel Bekker (1837).
**Метанды мұнайлар**. Құрамының дистиллатты бөлігінде
метанды көмірсутектер басым болып келетін мұнайлар. ТМД елдерінде
мұнайларға қарасты бүкіл дистиллаттардың (550°С-қа шейін) 50 %-дан астамы
метанды көмірсутектерге жататын мұнайлар ғана метанды мұнайлар қатарына жатқызылады.
Бұл мұнайлар шайыртасты-шайырлы заттардың біршама аз мөлшерімен (5-6
%-дан артық емес), ал жоғары дистиллатты фракцияларының және айдалудан
кқлған кщщығыньщ құрамындағы қатты парафин мөлшерінің біршама көптігімен
сипатталады. Олардың фракциялық құрамында тез қайнайтын фракциялар
біршама мол болып келеді. Метанды мұнайлардың меншікті салмағы өзге мұнайлардікінен
төмен. Бұлар әдетте гипергендік процестер әсері өте болымсыз өңірлерден ғана
көрініс береді. Метанды мұнайлар, метанды-нафтенді мұнайлармен біріге отырып, жер
жүзікдегі бүкіл мұнай қорының басым-көпшілігін құрайды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мұнай және газ геологиясы танымдық және кәсіптік-технологиялық терминдерінің түсіндірме сөздігі. Анықтамалық басылым.- Алматы: 2003. ISBN 9965-472-27-0
**Куантико** (ағылшын тілінде *Quantico*) — Принс-Уильям округіндегі қала (Виргиния штаты). Вашингтон конгломерат ауданында орналасқан. Қаланың үш жағында Теңіз жаяу әскерлері базасы бар және келесі бір жағында Потомак өзенімен шекараласқан. Куантико Куантико-Криктің оңтүстігінен Потомак өзенінің сағасына дейін орналасқан. 2000 жылғы дерек бойынша, қала халқының саны - 561 адам.

Куантико — АҚШ теңіз жаяу әскерінің ірі базасы. Сонымен қатар базада теңіз жаяу әскерінің штабы және президент тікұшақтарының  эскадрильясы орналасқан. Аумақта басқа да федералдық мекемелер орналасқан: Нашақорлықпен күрес басқармасы, ФТБ (Федералдық тергеу бюросы) Академиясы, ФТБ лабораториясы, сонымен қатар қылмысты тергеудің әскери-теңіз бөлімі. 

2008 жылы қаланың мэрі Iris Tharp болды. Сонымен қатар қалалық кеңес те бар.

Географиясы
-----------

Куантико  38°31’19" North, 77°17’23" West (38.521871, −77.289757) орналасқан. АҚШ халық санағы бюросының дерегіне сәйкес, қаланың жалпы жер көлемі 0,1 шаршы миляны (0,3 км/кв) құрайды, оның 0,1 шаршы милясы (0,3 км/кв) жер, сулы аумақ кездеспейді.

Ескертпе
--------

1. 1 2  Miroff, Nick.

Дереккөздер
-----------

* Сайт города Мұрағатталған 19 сәуірдің 2015 жылы.
* Сайт графства
* Сайт районного наблюдателя
Giorgio de Chirico, *Cavalli*
Метафизикалық сурет (Metaphysical painting; итал, pitturf metafisica) 1910-20 жылдардағы италян суретшілері Джорджио де Кирико және Карло Карраның (Саrrа; 1881–1966) жұмыстарындағы сурет стилі. Қозғалыстың бастаушысы Кирико болып табылады. Оның қанат бітіретін жұмыстарында шұғыл қарама қайшылықтардың түсі мен қараңғылық жасырын қауіпті құпиялығымен ерекшеленеді. Кирико, інісі Альберт Савиньо және Карро, үшеуі 1917 жылы мектеп ашып, оның принциптерін жасаған. Олардың репрезантивті, бірақ қисынсыз және үйлеспейтін бейнелілігі қорқыныш сезімін туғызған. Бұл 1920 жылдардағы сюрреализмге қатты әсер еткен.

Сыртқы сілтемелер
-----------------

1. Қазақ энциклопедиясы
**Станислав Алексеевич Поздняков** (1973 жылы 27 қыркүйекте КСРО Новосибирск қаласында туған;) - семсермен семсерлесуден көрнекті ресейлік спортшы. Ол төрт дүркін Олимпиада чемпионы, он дүркін әлем чемпионы, он үш дүркін Еуропа чемпионы, әлем кубогының бес дүркін чемпионы және Ресейдің бес дүркін чемпионы (дербес жарыстарда). **Станислав Поздняков** КСРО - ның еңбегі сіңген спорт шебері (1992), Ресейдің еңбегі сіңген спорт шебері (1996), Подполковник (2007) және педагогикалық ғылымдар кандидаты.

Жеке мансабы
------------

Жарыстарға өзінің туған қаласы Новосибирск қаласының атынан шығыа тұрған. Ол Новосибирск мемлекеттік техникалық университетін бітірген.

2005 жылдан бері - Новосибирск облыстық халықтар депутаттарының мүшесі, "біртұтас Ресей" фракциясының белсенді мүшесі.

2008 жылдан бері - Ресейдің семсерлесу құрамасының мемлекеттік бапкері (барлық қару - жарақ бойынша)

2009 жылдан бастап - Ресейдің семсерлесу федерациясының вице - президенті, Еуропа семсерлесу федерациясының төреші қауымының төрағасы және вице - президенті.

Жетістіктері
------------

* Орден «Отан алдындағы ерен еңбегі үшін» IV дәрежелі (19 сәуір 2001) — Дене шынықтыру ме спорт дамуына қосқан үлесі және 2000 жылғы Сиднейде өткен Олимпиада ойындарында көрсеткен жоғарғы жетістіктері үшін
* Құрмет ордені (6 қаңтар 1997) — 1996 жылы өткен XXVI жазғы Олимпиада ойындарындағы көрсеткіштері мен мемлекет алдындағы еңбегі үшін.
* Достық ордені (18 ақпан 2006) — дене шынықтыру мен спорт дамуына қосқан үлесі және спорттағы жоғары жетістіктері үшін.

Сілтемелер
----------

* С. Поздняков на сайте Федерации фехтования России
* Станислав Поздняков на сайте Олимпийского комитета России
* Станислав Поздняков на сайте databaseolympics.com  (ағыл.)
* Биографический очерк о Станиславе Позднякове на сайте Весь Спорт Сибири Мұрағатталған 5 наурыздың 2016 жылы.
**Станислав Алексеевич Воронов** (5.8.1937 ж.т. Ресей, қазіргі Нижний Новгород қ.) – мед. ғылым доктыры (1982ж.), профессор (1983ж.), Қазақстанның еңбек сің. ғыл. және тех. қайраткері, ҚР Мед. ғылыми академиясының корреспондент мүшесі. Ақмола мед. институтын (1961ж. қазіргі Астана мемлекеттік мед. академиясы) бітірген. Жезқазған қаласындағы ауруханада дәрігер-хирург (1961–1964ж.), А.Н.Сызғанов атындағы Хирургия ғылым орталығында қызметкер (1964–1985ж.), ал 1985 жылдан осы орт. директорының орынбасары болып жұмыс істеді. «Кровообращение в малом круге у больных хирургическими формами хронических нагноительных заболеваний легких» деген тақырыпта доктырлық диссертация қорғады. Оның ғылыми-зерттеу жұмыстары негізінен хирургиялық пульмонология мәселелеріне арналған. Ол кезінде өкпе ауруларын хирургиялық жолмен емдеу тәсілдерін ұсынған. В. 200 ғылым еңбектің, оның ішінде 2 монографияның («Легочное кровообращение при заболеваниях легких», 1981ж.) авторы, 2 авторлық куәлігі бар. ҚР Мемлекеттік сыйл. лауреаты. Халықтар достығы орденімен және медальдармен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Энциклопедиясы
**Әкелер күні** — жыл сайын көптеген елдерде әкелердің құрметіне атап өтілетін мереке.

Тарихы
------

1929 жылғы 19 маусымда АҚШ-та алғашқы рет өткізілді. Осы мерекелік шараның ұйымдастырушысы Миссис Доддтан Спокан қаласынан, Вашингтон штаттарынан болған. Ол өзінің әкесі мен баланы тәрбиелеп жүрген барлық әкелергді жоғары бағалайтынын білдіргісі келген. Мерекені ұйымдастырушының әкесін Уильям Смарт деп атаған. Оның әйелі алты жастағы баланың туған күні қыршынынан кетеді. Бірақ жалғыз басты әке 6 баласын жақсы тәрбиелеп шығады. Уильям азаматтық соғыс ардагері болды.

Осы күні АҚШ-та ұлттық мереке 1966 жылы АҚШ президенті Линдон Джонсон маусымның үшінші жексенбісін ұлттық мереке деп жариялады. Дәстүр бойынша, жыл сайынғы мерекелік іс-шаралар кезінде мемлекет қарапайым азаматтар балаларды тәрбиелеп отырған төмен табыстары бар әкеге қолдау көрсетуге асығады. Уақыт өте келе, отбасылық құндылықтарды құрметтейтін басқа елдер де осы күні АҚШ-қа еріп, әке-шешеге құрмет көрсетті.
Тамыр көптеген және әр түрлі жасушалардан тұрады.Оны бірнеше бөліктерге немесе аймақтарға бөлуге болады.Тамырдың ең ұшын тамыр оймақшасы жауып тұрады.Тірі, жұқа өабықшалы жасушалардан тұратын тамыр оймақшасы әрдайым қабыршақтанып, түлеп отырады. 

Тамыр оймақшасының жабын ұлпалары болады. Олар тамырды топырақта болатын кейбір қатты бөлшектердің зақымдануынан қорғайды. Оймақшаның сыртқы жасушаларының түлеп түсуі тек топыраққа үйкелуден ғана болмайды. Олардың астыңғы жағында жас, тірі жасуша қабаттары болады. Мұнан тамыр үйкелісін азайтатын , тамырдың топырақта қозғалуын жеңілдететін зат бөлінеді. Құрғаған жасушалар қабыршақтанып түседі.

Тамыр оймақшасының астында түзуші ұлпа орналасады. Оның жасушалары әрдайым бөлініп, өсіп отырады. Барлық бөлінетін жасушалар осы ұзындығы 1 мм *бөліну аймағында* болады. Тамыр, бөліну аймағындағы жасушалардың бөлінуі нәтижесінде ұзарып өседі.Бұл аймақтың түсі сарғыш келеді.

Бөліну аймағынан соң тамыр жұмсақ, мөлдір болып көрінеді.Бұл-*өсу аймағы*. Өсу аймағындағы жасушалар созылыңқы болып келеді және бұл аймақтың мөлшері онша үлкен болмайды. Мұнан жоғары ұзындығы 5-200 мм болатын сору аймағы орналасады.Минералды заттар мен суды сору қызметін осы аймақта болатын тамыр түкшелері атқарады.Тамыр түкшелері қабырғасы, цитоплазмасы, ядросы және басқа бөліктері бар жасуша екенін ұлғайтқыш әйнекпен байқауға болады. 

Тамырдың 1мм2 бетінде 200-ден 400-ге дейін тамыр түкшелері болады. Тамыр түкшелері болғандықтан, тамырдың сору беті 18 есеге жуық өседі. Тамыр түкшелері 10-20 тәулік қана тіршілік етеді. Тамырдың жас бөлігінде жаңа тамыр түкшелері түзіледі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Р.Әлімқұлқызы, Б.Дүйсебайқызы, Е.Тұрбекқызы, "Өсімдіктану"(2000), 28б, ISBN 5-625-03939-9
**Гүлзар**  – бау-бақша, саябақ, мекеме және тұрғын үй маңын, жол бойын көгалдандыру үшін әсем гүлдер өсірілетін алаң. Гүлзарда бір, екі не көп жылдық және кілем тәрізді өң беретін өсімдіктер өсіріледі. Ол үшін өсімдік түрлерінің биологиялық ерекшеліктері, гүлінің әсемдігі ғана емес, гүлдің түсі, пішіні, жапырақтарының үлкен-кішілігі, сабағының ұзындығы, гүлдеу мерзімі, ұзақтығы, өсімдіктердің бір-бірімен үйлесімділігі ескеріледі. Гүл жарып, солған өсімдік орнына жаңасы отырғызылады. Гүлзарлар түрліше болуы мүмкін: клумбалар, рабаткалар, ландшафтық Гүлзарлар – миксбордерлер, партерлер, Қазақстанда Гүлзар өсіруде, көбінесе геометриялы және көркем сызықты-өрнектеу әдістері қолданылады. Әсіресе, қазақ халқының түс киіз, текемет оюларының нақышын келтіретін ұлттық ою-өрнектер (қошқар мүйіз, жас бұта, гүл, жапырақ, т.б.) қызғалдақ, сарғалдақ, қалампыр, боз кілем, т.б. гүлдердің түрлерімен беріледі.

Гүлзарлардың пішіні әртүрлі (төртбұрышты, сопақ, дөңгелек) болуы мүмкін. Шеттері 10см, ал ортасы 30-40см биіктікте болады. Гүлзардың шетіне газоннан шағын (10-20см) жиек жасалуы тиіс. Гүлзар жасау үшін алдымен оның шекарасын сызып алып, топырақты бір күрек бойы қазып, құнарлы топырақ төсеу керек.10-15 күннен кейін (топырақ нығыздалған соң) ортасынан бастап өсімдіктерді отырғыза бастауға болады. Бедерінің тым кішкентай және күрделі болмағаны дұрыс және клумбаны тым үлкен жасаудың керегі жоқ. Өсімдіктерді таңдап алғанда оның түстерінің үйлесімділігіне қойылатын талаптарды, сондай-ақ жекелеген өсімдіктердің өсу сипаты мен биіктігін ескеру қажет. Өсімдік неғұрлым биік болған сайын ол ортасына таман орналасуы тиіс. Аласа өсетін өсімдіктерді тығыз отырғызып Гүлзар жасаудың қажеті жоқ[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Шаңырақ : Үй-тұрмыстық энциклопедиясы. Алматы : Қаз.Сов.энцикл.Бас ред. 1990 ISBN 5-89800-008-9
**Гүлнар Авутова** (10.11.1964 жыл, Алматы облысы, Ұйғыр ауданы, Үлкен Ақсу (Чоң Ақсу) ауылы) - ақын. ұйғыр.

1982 жылы орта мектепті бітірген соң, Абай атындағы Қазақ педагогика институтының филология факультетінің орыс-ұйғыр бөлімін тамамдаған. Содан бері Шығыстану институты Ұйғыртану орталығының ғылыми қызметкері болып істеп келеді.

1990 жылы «Жазушы» баспасынан «Гүлзарим» атты алғашқы өлеңдер жинағы жарық көрген. «Интизар» журналында, «Ұйғыр авази» газетінің беттерінде көптеген жаңа өлеңдерімен көрінген. «Ақиқатты қорықпай сөйле...» (ұйғыр тілінде) атты мақалалар топтамасын (А. «Мир», 2007) шығарған, онда ұйғыр ақыны Л.Мүтәллиптің шығармалары туралы айтылған.
«Мадонны Турана» атты поэтикалық антологияға (А. 2007), «Шеирийәт гүлзари» («Поэзия гүлзары») (2007), «Қазақстан — мениң вәтаним» (Қазақстан — менің Отаным) атты жинақтарға өлеңдері енген (2008).

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса — Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл
**Гүлжауһар Сейітжан** (1947 - 2017, Қытай, Шәуешек қаласы) – журналист, ақын, Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі. 

ҚазМУ-дың (қазіргі ҚазҰУ) журналистика факультетін бітірген (1971). 1973 – 90 жылы облыстық газетте аға әдеби қызметкер, әдебиет және мәдениет бөлімінің меңгерушісі, 1990 – 99 жылы Ақтау қалалық «Қазақ тілі» қоғамының төрайымы, облыстық әкімшілікте кеңсе меңгерушісі, облыстық ақпарат басқармасында бөлім бастығы болды. 

1999 жылдан шығармашылықпен айналысуда. «Тұңғыш» атты алғашқы өлеңдер жинағы (1978), «Ақерке» (1981), «Үміт жағалауы» (1985), «Жол айырық» (1986), «Гүлайым» (1987) атты өлеңдер мен әңгімелер жинағы жарық көрген. 
Аймақтың әйгілі адамдары, елдегі елеулі оқиғалар жайлы «Маңғыстауым – ғұмырымның арнасы», «Маңғыстау мұнайшылары», «Жаңаөзен оттары» атты кітаптары бар. 

Ондаған әндерге сөз жазған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Маңғыстау» энциклопедиясына, Компьютерлік-баспа орталығы, 2007
2. ↑  Маңғыстау энциклопедиясы, Алматы, 1997
3. ↑  «Қазақ тілі» энциклопедиясы, Алматы, 1998
4. ↑  «Қазақстан» ұлттық энциклопедиясы (10 томдық), Алматы, 1998 – 2007
**Тас валериана** (Валерианалар тұқымдасы) — Қазақстанның шығыс бөлігі тауларында, Астанадан оңтүстікке қарай және Семей обысында, дала зонасында көп таралған. Қаулы аралас шөпті далаларда, жартастарда, қорымда өзен қиыршық тастарында өсіп, кейде шілік құрады. Тамыры өзекті, көпбасты. Бірнеше сабақты (биіктігі 50 см-ге дейін). 2-5 жұптан қарама-қарсы орналасқан жапырақтар қауырсын тәрізді бөліктерге бөлінген. Гүлдері ашық сары, тостағаншасы онша байқалмайды, қоңыраулы, 5 бөлімді гүл тәжімен және 4 аталық, қалқан тәрізді гүлшоғырына жиналады. Мамыр-шілде айларында гүлдейді, шілде-қыркүйекте жеміс береді. Жемістері сопақтау, жарғақты, гүлжапырақтары жайылып қанат тәрізді өскен. Желдің көмегімен тұқым таралуы жеңіл.
Омарталық және декоративтік мақсаттарда қолданылады. Оны тұқымнан оңай өсіруге болады, екінші жылы гүлдейді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  А. А. Иващенко. Қазақстан өсімдіктер әлемі. Алматыкітап баспасы, 2012.
**Әшірбекова Гулмира** (28. 10.1975, Қызылорда облысы, Шиелі ауданы) – Филология ғылымдарының кандидаты (2007).

ҚазҰУ-ді (1997), 1998 жылы аталған оқу орнында журналистика магистратурасын бітіріп, баспасөздегі әдеби жұмыс біліктілігі бойынша журналистика магистрі дәрежесі берілген. 

Диссертация тақырыбы «*А. Тоқмағамбетовтің публицистикасы*».

1998 жылы Қорқыт Ата атындағы **Қызылорда мемлекеттік университеті** қазақ әдебиеті және журналистика кафедрасында оқытушы, аға оқытушы, доцент. 

2008 жылы "Мәдени мұра" бағдарламасы аясында ұйымдастырылған "Сырдария кітапханасы" көптомдығының редакциясында редактор. Ғылыми бағыты — қазақ публицистикасының мәселелері..

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ телевизиясы.Энциклопедия. – Алматы: «ҚазАқпарат», 2009,1-т.–640 б.ISBN 978-601-03-0070-5
**Мұнайлы қойнауқатты сумен тоғыту** Мұнай жатынын игеру барысында сол жатындағы қойнауқаттық қысым мөлшерін
қалыпты сақтау, сөйтіп мұнайдың бұрғылау ұңғымасынан атқылау кезеңін ұзарта отырып, неғұрлым көбірек мұнай өндіру мақсатында әдейі жасақталған тоғыту ұңғымасының оқпаны арқылы мұнайлы қойнауқатта су айдау процесі. Мұнайлы қойнауқатты сумен тоғыту 
жасанды түрде және табиғи түрде жүзеге асырылуы мүмкін. Мұнайлы
қойнауқатты жасанды түрде сумен тоғыту тәсілі жиірек қолданылады, бұл
жағдайда су ұңғыма оқпанына жер бетінен айдалатын болады. Су айдау нүктесінің
орнына байланысты шектеусырттық, шектеуіштік және шектеужиекті сумен
тоғыту тәсілдері белгілі. Жарым-жартылай игерілген, жинауыштардың өтімділік
дәрежесі нашарлау және қалдық сулармен қанығу дәрежесі де төмен, соңдықтан
да алғашқы қойнауқаттық қысым мөлшері болымсыздана бастаған қойнауқат
мұнайын өндіру қарқынын арттыру мақсатында әдетте ауқымды тоғыту (нақтылы
аудан ауқымында бірнеше нүктелерден тоғыту) шаралары жүзеге асырылады.
Табиғи тоғыту барысында мұнайлы қойнауқаттың үстінде және астында
орналасқан сулы қайнауқаттар ұңғыманың иіегендеу тізбегін теспелеу көмегімен
игерілу нысанымен жалғастырылады, мұның өзі сулы қойнауқаттан бөлінген
арынды су массаларының мұнайлы қабатты тоғытуына, сөйтіп ондағы мұнай
қорының көбірек ысырылып шығуына қол жеткізеді. Бұл жағдайда сулы
қойнауқаттардағы қысым мөлшері яки олардағы судың арындылығы мұнайлы
қойнауқаттың осы көрсеткішінен әлдеқайда артық болуы тиіс.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мұнай және газ геологиясы танымдық және кәсіптік-технологиялық терминдерінің түсіндірме сөздігі. Анықтамалық басылым. — Алматы: 2003 жыл. ISBN 9965-472-27-0
Мұндай қондырғының схемасы 13.2. және ІЗ.З.-суреттерде көрсетілген. Бұл - кәдімгі тұрақты токтың полярографы. Мұның құрамында индикаторлық электрод, салыстыру электроды, индикаторлық электродтың потенциалын реттейтін реахорды бар ток көзі, кернеуді өлшейтін милливольтметр және титрлеу барысында ток шамасын өлшеуге арналған гальванометр бар. Индикаторлық электрод ретінде не тамшыланатын сынапты (13.2-сурет), не айналатын платина электродын (13.3-сурет) пайдаланады. Салыстыру электроды ретінде 10-тарауда сипатталған электродтардын кез келгені: мысалы, каломельді электрод (13.2-сурет) немесе ыдыс түбіндегі сынап (13.3-сурет) пайдаланылады. Титрлеу кезінде жүретін химиялық реакция типіне және электрлік активті заттың табитаты мен қолданатын орнына қарай (индикаторлық электродтың потенциалын таңдап алғанда) таңдалатын зат, титрант, реакция өнімі немесе индикатор, амперметрлік титрлеу қисықтарының пішіні - бәрі де өзгереді. Жалпы түрдегі химиялық реакция теңдеуін мына түрде қарастырайық:

A + В ->ПӨнім (П - реакция өнімі) (13.1.)

Erep А электрлік активті зат болса. яғни ол индикаторлық электродта тотығу не тотықсыздану құбылысына ұшыраса, ондайда титрлеу қисықтарының түрі 13.4, а-суреттегідей болып, келесі электрохимиялық реакция жүреді:

A - ё —> С, (13.2.)

ал А заты тотықсызданса

A - е —>D, (13.3.)

мұндайдатитрлеу қисықтарының түрі 13.4, б-суреттегідей болады. Шекті токтың шамасы мына теңдеу бойынша өрнектеледі;
iА = ± к [A] мұндағы к - электрохимиялық реакция тұрактылығы. Эквиваленттік нүктесі - (э.н.) титрлеу қисыктарының бастапқы және соңғы нүктелеріне сәйкес жүргізілген екі түзудің қиылысуы ретінде анықталынады. Бұл түзудің бірі э.н.-гe дейінгі, екіншісі одан кейінгі титрлеуді сипаттайды және олар үзікті сызықпен көрсетілген. Мұндай э.н. дәлдігі қиылысатын екі түзу немесе олардың түзу бөлігінен жүргізілген жанама арасындагы бұрышқа (13.4-сурет) тәуелді. Әдетте, тұнбаның нашар еритіндігіне, қосылыстың тұрақсыздығына қарай титрлеу қисықтарының арасында айқын бұрыш байқалмайды, сондықтан мұндайда сызбалық әдісті пайдаланады. Жоғарыдағы (13.3.) реакцияға мысал ретінде мынаны қарастырамыз:

SO42- + Pb2+ PbS04 ↓ (13.4)

Мұндағы электрлік белсенді зат қорғасын ионы, яғни жоғарыдағы тотығумен қатар электродта қорғасын иондарының тотықсыздану реакциясы да жүреді:

Pb2+ + 2e -> Pb (13.5.)

Бұл реакция индикаторлық болып табылады, өйткені ДШ ток талданатын ерігіндіде кездесетін корғасын иондарының концентрациясына тәуелді. Ұяшық өтетін ток шамасының аз болуы салдарынан, титрлеу мерзімінің өте қысқа болуынан, индикаторлық реакцияға жұмсалатын иондармен анықталатын кателік тым аз, тіпті оны ескермеуге де болады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Құлажанов Қ.С.Аналитикалық химия: II томдық оқулық. II - том. Оқулық. Алматы:«ЭВЕРО» баспаханасы, 2005. - 464 б. ISBN 9965-680-95-7
**Арман мұнай-газ кен орны** — Маңғыстау облысы Бейнеу ауданында, Ақтау қаласынан солтүстікке қарай 200 км жерде орналасқан.

Тарихы
------

1979 жылы ашылған. Оған 1979-1988 жылдары іздеу-барлау, бұрғылау жұмыстары жүргізілген.

Иеленушілері
------------

Қазақстан СП "Арман" (50% Ресей Лукойл/25% Қытай Sinopec/25% Үндістан Mittal Investments)

Гелологиялық құрылымы
---------------------

Қаламқас дөңінің батысында жатқан және одан жыра арқылы бөлінген енсіз антиклинальдық иілімді алып жатыр. Кен орны мұнай-газ шоғырларымен қабаттаса орналасқан, жарылымдармен және бітеу жыныстармен оқшауланған.

Жатыс сипаты
------------

Өнімді қабаттары шөгінді жыныстардан тұрады. Коллекторлардың кеуектілігі 23 – 30%, өткізгіштігі 0,013 – 0,138 мкм2, мұнай сіңіргіштік коэффициенті 0,45 – 0,78. Мұнайдың тәуліктік өнімдері ұңғымаларда 4,2 – 109,2 м3, ал газдың өнімдері 10,8 – 64,4 мың м3 аралығында өзгереді. Газдық фактор 25 – 48,5 м3/т. Қабат қысымы 9,81 – 14,25 МПа, температурасы 37 – 51°С.

Құрамы
------

Мұнайдың тығыздығы 0,881 – 0,912 г/см3. Оның құрамында күкірт (0,53 – 2,4%), парафин (0,5 – 4,7%), шайырлар (5,86 – 12,7%), ванадий мен никель (7 – 16 г/т) кездеседі. Кен орнындағы бос және еріген газдардың құрамында метан (74,4 – 95,4%), этан (9,6 – 15,7%), пропан (0,8 – 8,1%), бутан (0,1 – 1,9%), азот (2,4 – 2,5%) және көмірқышқыл газ (0,2 – 0,7%) бар. Мұнайлы-газды шоғырлардың режимі негізінен сулы, арынды келеді. Судың минералдығы 151,3 – 164,7 г/л. Кен 1995 жылы игерілуге берілген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. – 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
**Анна Львовна Яновская** *(18 шілде 1971 жыл)* — ресейлік киноактриса.

Биография
---------

1996 жылы ГИТИСте режиссерлік факультетінің актерлік курстарына түсті. 1999 жылы Мәскеу жас көрермен театрында жұмыс істеді. «Сатирикон», «Школа драматического искусства», Антон Чехов театрларында жұмыс жасаған. Анна Яновская *«Комедиялық фильм фестивалінің»* сыйлығымен, ФИПРЕССИ сыйлығымен МКФде Берлин қаласында марапатталды, *«Лики Любви»* фестивалінің лауреаты болды.

Фильмографиясы
--------------

1989 — *Под небом голубым...* — Лена

1993 — *Осенние соблазны* — Анна

1997 — *Ветер над городом* — Алина

1997 — *Новогодняя история* — Снегурочка

1998 — *Стрингер* — Света

1998 — *У Бога за пазухой* — Таня

1999 — *Д.Д.Д. Досье детектива Дубровского* — Даша Китаева (Влада)

2000 — *Редакция* — Наташа

2001 — *Хозяин империи* — Илзе

2003 — *Дальний свет* — камео

2006 — *Большие девочки* — Лена

2006 — *Накануне осени* — Генеральша

2007 — *Долг* — Марина

2007 — *Иное* — Надя

2008 — *Сердцеедки* — Полина Рябова

2008—2009 — *Универ* — Вера Павловна Аксёнова

2009 — *Неоконченный урок* — Инна Витальевна

Сыртқы сілтемелер
-----------------

*
**Қозыбаев Оразалы Әбілұлы** (15. 04. 1924 жылы туған, Қостанай облысы, Меңдiқара (қазiргi Боровой) ауд.) — Қазақстанның партия, совет қызметкерi, Соц. Еңбек Epi (1967). 1948 жылдан КОКП мүшесi. Қостанай оқытушылар институтын (1950), Қостанай а. ш. техникумын (1961), КОКП ОК жанындағы Жоғары партия мектебiн (1966) бiтiрдi. 1941-1945 жылдары Ұлы Отан соғысына қатысты. 1947- 1951 жылдары Қостанай обл. комсомол комитетiнде жауапты қызмет атқарды. 1951-1955 жылдары Қазақстан КП Қостанай обкомының нұсқаушысы. 3атобол ауд. партия комитетінің 2-секретары. Ленин орденімен, 2 рет Еңбек Қызыл Ту, Қызыл Жұлдыз ордендерiмен және медальдармен марапатталған.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы.1975. Том 6
**Флорес Магон** Рикардо - - Мексика саяси қайраткері және публицист.

Өмірі
-----

*"Regeneraction"* революциялық газетін шығарды. Өмірінің соңына дейін АҚШ-та тұрды. Флорес Магон - либералдық партияның негізін қалаушылардың және партия манфисі авторларының бірі. *П.Диас* тәртібіне қарсы бірнеше қарулы қимылдар ұйымдастырды. Жеке меншікті жоюға шақырып, жалпыға бірдей теңдікті уағыздады. Рефолюциялық қызметі үшін АҚШ үкіметі Флорес Магон 5 рет түрмеге жапты. 1918 ж. 20 жыл түрмеде отыруға кесіліп, Лтвенворс түрмесінде өлді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1978 ж. 11 том
**Біләл Керейбаев** (1928 — ?) — Шығыс Қазақстан облысы Марқакөл ауданының «Боран» кеңшарының аға шопаны, Социалистік Еңбек Ері (22.03.1966).

1928 жылы Шығыс Қазақстан облысы Марқакөл ауданының (қазіргі — Күршім ауданы) Тақыр ауылында қой өсірушінің отбасында туған.

12 жасынан бастап «Свобода» ұжымшарында (кейін — "Боран" кеңшарында) шопанның жәрдемшісі болып жұмыс істеді. 1945 жылдан бастап шопан, кейін аға шопан болды.

1962 жылы әрқайсысынан 122, 1963 жылы — 121, 1964 жылы — әрқайсысы 141, 1965 жылы — 100 ұрғашы қойға 144 қозы алып, сақтады. Жылдар бойы жүн қырқу бір қойға 4 келі болды.

Қой шаруашылығын дамытуда қол жеткізген табыстары үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумының 1966 жылғы 22 наурыздағы Жарлығымен Социалистік Еңбек Ері атағы берілді.

1971 жылға қарай, қожалықта жұмыс істеген кезеңде барлығы 12 мыңнан астам қозы бағып, мемлекетке 30 тоннадан астам жоғары сапалы жүн тапсырды.

Қазақстан КП Шығыс Қазақстан обкомы мен Марқакөл аудкомның мүшесі, Еңбекші халық депутаттары облыстық кеңесінің депутаты болып сайланды. Оның есімі Қазақ КСР Алтын құрмет кітабына енгізілген.

Сілтеме
-------

* Керейбаев Біләл, Шығыс Қазақстан: әйгілі есімдер / А.С. Пушкин атындағы Шығыс Қазақстан кітапханасы
* Сурет

Тағы қараңыз
------------

* Төрсағат Қозыбаев
* Тілеуқабыл Өмірбеков
* Мұса Байсемізов

Дереккөздер
-----------



* Солнце светит всем [Текст] : очерк / Мусин М. // Рудный Алтай. — 1967. — 4 июня Аннотация: О Герое Социалистического Труда Бурановского совхоза ВКО Б. Керейбаеве.
* Шығыс Қазақстан облысы [Мәтін] : энциклопедия. — Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2014. — Керейбаев Біләл: б. 392.
* Герои Социалистического Труда — казахстанцы [Текст]. Т. 1. — Алма-Ата : Казахстан , 1969.
* Дорогой борьбы и свершений: Из истории ках. аула. Абде Бочинович Турсунбаев. Казахстан,, 1971 — Всего страниц: 167