**«Қасымхан Шадияров тетралогиясы»** — ойдан шығарылған кейіпкер, чекист Қасымхан Шадияровқа негізделген кеңестік, қазақстандық медиафраншиза. Франшиза 1970 жылы түсірілген *«Атаманның ақыры»* фильмінен бастау алады. 1976 жылы оның жалғасы *Транссібір экспресі*, одан кейін - 1989 жылы *«Маньчжурлық нұсқа»* фильмдері шықты. Франшизаның соңғы фильмі — *«Сіз кімсіз, Ка мырза?»* 2010 жылы шықты.

Фильмдер
--------

### Шолу

Алғашқы фильмде 1920-21 жылдардағы Қазақстан мен Қытайдың Шыңжаң-Ұйғыр аймағындағы тарихи оқиғалар жайлы баяндалады. Атаман Дутов бастаған ақ гвардияшылардың әркеттері сипатталған. Ақ гвардияшы атаман Дутовтың бандасын жою туралы операция дайындалады. Оны орындау чекист Шадияровқа жүктелді. Ол атаманның штабына еніп, әбден оның сеніміне кіріп алып, өз өмірін қатерге тіге жүре берілген тапсырманы орындап шығады.

Екінші фильм 1927 жылы Мәскеуге Кеңестік Ресеймен сауда келісімін бастау ниетімен транссібір экспресімен келе жатқан ірі жапон кәсіпкері Сайтоны шетел тыңшыларымен өлтіруін алдын алған кеңес чекистері туралы.

Бұл операцияны Харбинде қытайлық саудагер пен әртіс Фан Ю-Чунь атымен өмір сүрген тәжірибелі кеңестік барлаушы Қасымхан Шадияров басқарып, жүзеге асырады.

Үшінші фильмде Жапон генералитетінің жоғары шенділеріне арналған «Хокуман-отель» қонақ үй кешенінің иесі, кадрлық барлаушы Исидзима-сан (Қасымхан Шадияров) КСРО-ға шығару мақсатында жапон императорына жақын бірқатар генералдарды тұтқынға алу операциясын сәтті өткізеді. Сонымен қатар, өз іс-әрекетімен ол екінші дүниежүзілік соғысының шығыс плацдармында жапон милитаризмінің жеңілу жылында (1945 жылы) императорға адалдық белгісі ретінде аңдамай өз өмірін қиюға дайын жүздеген бейбіт жапон азаматтарының өмірін сақтап қалады.

Төртінші фильм ұзақ уақыт өзге елде түрмеде отырып, еліне оралған бұрынғы кәсіби барлаушының өмірі туралы. Кинода достық, сезім, ізгілік пен зұлымдық тайталасымен қатар, қылмыс әлемі, есірткі бизнесінің адамдар тағдырына әсері және онымен күрес сияқты көкейтесті мәселелер көтеріледі.

Фильмнің қысқаша мәтіні: пойыздағы бір қарт кісінің жанында ашық жарқын, әңгімешіл жігіт отырады. Бірақ жүзі жылы көрінгенімен оның ішінде не ойы бар екенін ешкім білмейді. Бұл адамның қауіпті екенінен ел-жұрт бейхабар.

Түсім
-----

### Кассалық түсім

| Фильм | Шығу уақыты | Кассалық түсім (көрермендер саны) | Бюджет | Сілтеме |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Қазақстан/КСРО | Басқа елдер | Әлем бойынша |
| *Атаманның ақыры* | 23 тамыз 1971 | 30,6 млн. адам | - | 30,6 млн. адам | - |  |
| *Транссібір экспресі* | 18 қазан 1978 | 23,8 млн. адам | - | 23,8 млн. адам | - |  |
| *Маньчжурлық нұсқа* | 1989 жыл | - | - | - | - |  |
| *Сіз кімсіз, Ка мырза?* | 19 қаңтар 2010 | - | - | - | 4 000 000 $ |  |
| Барлығы | ⩾54,4 млн. адам | ⩾0 млн. адам | ⩾54,4 млн. адам | ⩾4 000 000 $ |  |

### Критика

| Фильм | Internet Movie Database | Кинопоиск |
| --- | --- | --- |
| *Атаманның ақыры* | 7,4 (54 пікір) | 6,5 (352 пікір) |
| *Транссібір экспресі* | 6,8 (81 пікір) | 7,1 (785 пікір) |
| *Маньчжурлық нұсқа* | 5,0 (10 пікір) | 5,4 (74 пікір) |
| *Сіз кімсіз, Ка мырза?* | 6,9 (9 пікір) | 6,6 (151 пікір) |
| **Индикаторлар*** Сызықша - фильм туралы ақпарат жоғын көрсетеді.
 |

Басты кейіпкерлер
-----------------

| Кейіпкер | Фильм |
| --- | --- |
| *Атаманның ақыры* (1970) | *Транссібір экспресі* (1976) | *Маньчжурлық нұсқа* (1989) | *Сіз кімсіз, Ка мырза?* (2010) |
| Қасымхан Шадияров | Асанәлі Әшімов |
|

Түсіру тобы
-----------

| Фильм | Режиссёр | Продюсер | Сценарист | Композитор | Редактор | Оператор | Дистрибьютор |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| *Атаманның ақыры* | Шәкен Айманов | - | Андрей Кончаловский, Эдуард Тропинин | Еркеғали Рахмадиев | - | Асхат Ашрапов | Қазақфильм |
| *Транссібір экспресі* | Эльдор Оразбаев | Андрей Кончаловский, Александр Адабашьян, Никита Михалков | Вадим Алисов |
| *Маньчжурлық нұсқа* | Игорь Вовнянко, Цой Гук Ин | Асанәлі Әшімов, Игорь Вовнянко | Алмас Серкебаев | Марат Тоқтабакиев | ҚазақфильмМирас |
| *Сіз кімсіз, Ка мырза?* | Қуат Ахметов | Венера Нығматулина, Руслан Ержанов | Қуат Ахметов, Ермек Тұрсынов | Қуат Шілдебаев | Александр Рубанов | ҚазақфильмИзарус-Фильм |

Сілтемелер
----------



1. ↑  T1. Тексерілді, 15 шілде 2012.
2. ↑  T1. Тексерілді, 15 шілде 2012.
3. ↑  T1. Тексерілді, 15 шілде 2012.
4. ↑  Raiders of the Lost Ark. Тексерілді, 1 қыркүйек 2012.
5. ↑  Raiders of the Lost Ark.
6. ↑  Indiana Jones and the Temple of Doom.
7. ↑  Indiana Jones and the Temple of Doom.
8. ↑  Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull.