recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Басқа мағыналар үшін Қаратөбе деген бетті қараңыз.*
**Қаратөбе** – Шыңғырлау өзенінің оң аңғарындағы тау.

Географиялық орны
-----------------

Батыс Қазақстан облысы Шыңғырлау ауданы Ақбұлақ ауылының оңтүстік-шығысында 42 км жерде орналасқан.

Жер бедері
----------

Абсолюттік биіктігі 211 м. Батыстан оңтүстік-шығысқа қарай доға тәріздес 7 км-ге созылып жатыр, енді жері 2 км. Түпкі жыныстары жер бетіне шығып жатыр. Солтүстігінде Жоғарғы Қарасай, Шолақбұлақ, оңтүстігінде Кеңқоныс қыстаулары бар.

Өсімдігі
--------

Бозғылт қоңыр топырақ жамылғысында боз, бетеге, жусан, еркек шөп, бұталар өседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
**Жасуша қосындыларына** көмірсулар, майлар және ақуыз жатады. Қосындылардың барлығы жасушаның цитоплазмасында тамшы және пішіні мен мөлшері әр түрлі түйіршіктер түрінде жинақталады. Қосындылардың органоидтардан айырмашылығы сол жасушаның тұрақсыз құрылымы екендігі.

Май жасушада тамшы түрінде жиналады. Олар әсіресе жануарлардың дәнекер ұлпаларында май қабатын түзеді және өсімдіктердің тұқымдарында көп болады. Жасушада жиналған май, зат айналым әрекетінде қор заты ретінде жұмсалынады. 

Көмірсу молекулаларында полисахаридтер шоғырланған.Олар түйіршік пішінді болады, ол жануарлардың бауыр жасушаларында крахмал түрінде жиналады. Ақуыз қосындылары түйіршіктер түрінде шоғырланады. Омыртқалы жануарлардың, мысалы, балықтар, қосмекенділер, жорғалаушылар мен құстардың жұмыртқа жасушаларының цитоплазмасын құрайды және сарыуызға жиналып, дамып келе жатқан ұрыққа қоректік зат түрінде жұмсалады. Қарапайымдарда(амебалар), т.б. өсімдіктерде жасуша қосындылары кристалл пішінді болады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қасымбаева Т."Тіршіліктану",10-11,2003,49 б,ISBN 9965-16-200-X
**Қаратөбе қорымы** — (*17 – 20 ғасырлар*) Маңғыстау ауданы,Тұщықұдық ауылынан шығысқа қарай 30 км жерде. Қорым алып жатқан алаң (*1,8 га*) көп бұрыш пішіндес.

Қаратөбеде 225 ескерткіш бар. Шағын ескерткіштің ішінде 6 қырлы күмбезді кесене (*19 ғасыр*), тік төрт бұрышты сағанатам, 2 сандықтас және қорымның орналасқан,Оңтүстік,Оңтүстік-шығыс және шығыс бөлігін алып жатқан 15 құлпытас оқшау көрінеді. Гөрхана және сағанатам сары топырақ ерітіндісімен бекітіліп, құмдақты әктастан тұрғызылған және өңделген тақтатастарды қатар-қатар алмастыра салып, ұстастыру тәсілімен қапталған. Шағын ескерткіштер (*жазуы бар құлпытастар, қойтастар, шимайлы жазуы бар блоктар, сандықтастар*) Маңғыстау және Үстірттің мемориалды ескерткіштері дәстүрінде жасалған. Құлпытастар модельдеу жағынан жалпақ тақталар типіне жатады. Қойтастардың құрылымында ескерткіш тұғыры мен ұшын үйлестіру тәсілі қолданылған. сандықтастар жалпақ бедерлі ою-өрнектермен әсем безендірілген. Шағын ескерткіштер композициясын сәндеу ісіндегі ою-өрнек түрлері геометриялық (*квадраттар, тік төртбұрыштар, ирек-ирек оқалы белгілер*), көгеріс (*бүршіктер, гүлдер, жапырақтар, «қасиетті ағаш» бұтақтарының бұрамалары*), зооморфтық (*қосмүйіз, сыңармүйіз, түйетабан*) және космогониялық (*жұлдыздар, жартыайлар*) сызықтарымен өзара ұштастыру жолымен жасалған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Маңғыстау энциклопедиясы, Алматы, 1997;


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|    Маңғыстау облысындағы республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері |
| --- |
|  |
| Бейнеу ауданында | 
Бейнеу қорымы және Бекет ата жерасты мешіті • Омар мен Тұр күмбезі |
|  |
| Қарақия ауданында | 
Бекет ата мешіттері • Қызылсу қорымы • Сенек қорымы • Шопан ата қорымы мен мешіті • Қырғын қорымы |
|  |
| Маңғыстау ауданында | 
Сейсем ата қорымы • Уәли қорымы • Қарамола бейіті • Шақпақ ата мешіті мен қорымы • Масат ата жерасты мешіті мен қорымы • Қапаш мешіті • Ақүйік қорымы • Бекі қорымы • Қаратөбе қорымы • Қараман ата қорымы және жерасты мешіті • Қамысбай қорымы |
|  |
| Түпқараған ауданында | 
Бейсенбай қорымы • Тарас Шевченко мемориалдық кешені |

 |
**Жастар** — Солтүстік Қазақстан облысы, Петропавл қаласындағы кішігірім футбол стадионы.

Сипаттамасы
-----------

1960 жлы құрылған. 2009 жылға дейін "Локомотив" деп аталды. Жиегінде жүгіру жолдары бар.

"Қызылжар" футбол клубы әредік өз алаңындағы матчтарын осында өткізіп тұрады. 2006-08 жылдары Қазақстан бірінші және екінші лигасында ойнаған "Авангард" футбол клубы да көптеген кездесулерін осы стадионда ойнады.

Стадионда қалалық, мектепаралық турнирлермен қатар футболдан да басқа іс шаралар өткізіліп тұрады.

Орналасуы
---------

Қаланың оңтүстігінде, темір жол вокзалына жақын жерде Сәтбаев көшесінде орналасқан.

Сілтемелер
----------
**Мұнайдың (газдың) шомбал жатыны** Мұнай
(газ) жатынының тұтқышы рөлін құрамы жағынан әр түрлі және әр текті,
бірақ мұнай (газ) массаларын өз бойынан өткізуге қабілетті таужыныстардың
жиынтығы атқарған, бірақ аталған жиынтықтың беткі өңірі мұнай (газ)
өткізбейтін түзілімдермен көмкерілген жағдайда қалыптасатын жатын түрі.
Мұнайдың (газдың) шомбал жатынында газ, мұнай және су қабаттарының бір-бірімен жапсарласу
жазықтықтары көлбей бағытталған, олардың тұтқыш таужыныстарға тиесілі
қат-қабатталу жазықтықтарына сәйкес келуі шарт емес. Сөз болып отырған
шоғырлардың мұнайдың (газдың) қойнауқаттық жатынынан айырмашылығы
да осында.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мұнай және газ геологиясы танымдық және кәсіптік-технологиялық терминдерінің түсіндірме сөздігі. Анықтамалық басылым. — Алматы: 2003 жыл. ISBN 9965-472-27-0
**Мұнайдың (газдың) жылыстауы** - Мұнайдың яки газдың жер қыртысында бір орыннан екінші орынға жылжу мұмкіндіктері. бұл мұмкіндіктер, олардың түрі және масштабы сол қозғалыстарды қамтамасыз ететін геологиялықжағдайларға - Мұнай мен газдың физикалық қасиеттеріне, олардың жағдайына, Мұнай мен газ кіріккен тау жынысытар мен жерасты суларының қасиеттеріне, сол өңірдегі қысым мен температура көрсеткіштеріне, т.с.с. - тікелей байланысты. Мұнай мен газдың жылыстауы "бастапқы жылыстау" және "туынды жылыстау" болып екіге бөлінеді. Бастапқы жылыстау Мұнай мен газдың түпнегіз тау жынысытарына (жынауықтарды қосып есептегенде) алғаш кірігуімен сипатталса, туынды жылыстау жинауыш кіріккен Мұнай мен газ массаларының жатындарға жинақталуын қамтамасыз ететін қосалқы қозғалыстармен сипатталады. Мұнай мен газдың жер қойнауларында жылыстау процестерінің Брод жасақтаған (1951 жыл) жіктемесі төмендегідей. 1.ай мен газ қозғалыстарының сипатына қарай, молекулалық жылыстау және ес түрде жылыстау түрлері жекеленеді. 2. Қозғалыс масштабы түрғысынан ілікгі және аймақгық жылыстау түсініктері енгізілген. 3. Қозғалыс жолы қорқоймасырттық және қорқоймаіштік жылыстаулар дараланады. Физикалық табиғаты тұрғысынан мұнайлар мен газдардьщ жылыстау процесі және түрлерге бөлінеді, олар: 1) өтімді тау жынысытардағы қысым мөлшері тұрліше еш жағдайдағы мұнай мен газдың сүзбеленуі; 2) тау жынысы кіріккен сулардағы мен газ массаларының қалқып шығуы; 3) мұнай мен газдың жерасты қозғалыстарьша тәуелді түрде жылыстауы; 4) тау жынысытардьщ нығыздалуы
деформацияға үшырауы барысында онда кіріккен Мұнай мен газ аларының сығымдала босануы; 5) Мұнай мен газ массаларының капиллярлық
сорбциялық күштер әсерінен қозғалысы; 6) Мұнай мен газдың сазды аққыш жыныстар кабатын бұзып-жара отырып қозғалуы; 7) тау жынысытар мен жерасты
мұнай мен газ массалары үйірімділігіндегі айырмашылықгар салдарынан диффузияға ұшырауы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мұнай және газ геологиясы танымдық және кәсіптік-технологиялық терминдерінің түсіндірме сөздігі. Анықтамалық басылым. — Алматы: 2003 жыл. ISBN 9965-472-27-0
**Ысқақова Сәуле Сәбитқызы** (Теміртау, ҚКСР; 12 қыркүйек 1972) Ресейлік әнші және дубляж актрисасы.

Өмірбаяны
---------

Сәуле Ысқақова 1972 жылы қазақстандық Теміртау қаласында дүниеге келген. 1993 жылы Ленинград мемлекеттік театр, музыка және кинематография институтын *(орыс.* Ленинградский государственный институт театра, музыки и кинематографии *ЛГИТМиК)* бітірді.

Мансабы
-------

Қазіргі кезде *Зазеркалье* Санкт-Петербург мемлекеттік балалар музыкалық театрының солисті (сопрано), сонымен қатар Anima, Primavera және Soledad Orquesta танго ансамбльдерімен өнер көрсетеді. Театралдық музыкадан бөлек, Ысқақова классикалық музыка және неміс lied бағытындағы жеке концерттерін береді. 

2004 жылдан бастап тангомен және Астор Пьяццолланың музыкасымен әуестеніп, сол жылы ол Пьяццолланың лирикалық серіктесі Орасио Феррердің Санкт-Петербургке сапары кезінде бірге өнер көрсетті. 2005 жылы италияндық Казале-Монферрато қаласында өткен *Piazzolla Music Awards* фестивалінде Anima ансамблімен бірге "Premio della critica" (Сыншылар сыйлығы) сыйлығына ие болды. 2007 жылы Тампере қаласында (Финляндия) Танго Әлемі фестивалі Мұрағатталған 21 қарашаның 2008 жылы.нде және 2008, 2009 және 2010 жылдары Санкт-Петербургтегі Белые ночи Мұрағатталған 24 маусымның 2008 жылы. танго фестивалінде өнер көрсетті.

2011 жылдың ақпанында Ысқақова Ресей Федерациясының еңбегі сіңірген әртісі (орыс. *Заслуженная артистка Российской Федерации*) атағына ие болды.

Фильмографиясы
--------------

### Дубляж актрисасы

| Жыл | Қазақша атауы | Түпкі атауы | Рөлі |
| --- | --- | --- | --- |
| 1991 | Сұлу және құбыжық | Beauty and the Beast | Белль |
| 1995 | Ойыншықтар оқиғасы | Toy story |  |
| 1997 | Геркулес | Hercules | Каллиоп/Мег |
| 1997 | Сұлу және құбыжық: Ғажайып Рождество | Beauty and the Beast: The Enchanted Christmas | Белль |
| 1998 | Мулан | Mulan | Мулан |
| 1998-99 | Геркулес | Hercules | Мегара/Джасмин ханшайымы |
| 1999 | Ойыншықтар оқиғасы 2 | Toy story 2 | Джесси |
| 2001-02 | Тышқан үйі | House of Mouse | Минни Маус |
| 2004 | Мулан 2 | Mulan 2 | Мулан |

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Julio Nudler, Todotango
2. ↑  Piazzolla Music Award Мұрағатталған 1 сәуірдің 2009 жылы.
3. ↑  Honored Artist announcement
**Мэрилендаға қарсы Маккалах** (McCulloch h Maryland), (1819 жыл) Конгресс өкілеттілігін тұспалдайтын конституция доктринасын растайтын АҚШ-тың жоғарғы сот шешімі..

```
Мэриленд штатын қосқанда, штаттың жақында халық банкінен құрылған заңды өкілеттілігі мемлекеттік ақшаны шығаруды бақылауға жағдай жасайды. Дж. Маршал хабарлағандай бірауыздан қабылданған шешім Конгресте өкілеттіліктің анық айтқанын ғана емес, Конститутцияға сәйкес берілгені іске асырылады, сондай-ақ халықтық банк жасаған жағдайда билік бұл өкілеттілікті іске асырады. 1 баптағы «икемді тексеруден» шыққан бұл доктрина федералды өкілеттіліктің тұрақты дамуының маңызды факторы болды. 
```

Ол сондай-ақ Мэрберидің Мэдисонға қарсы ісінде орнатылған сотты қадағалаудың заңды күшін қолдайды (1803ж.).

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Britanica настольная энциоклопедия. Том І «АСТ-Астрель» Москва, 2006. ISBN 978-5-17-08532-4 (T.1) (ACT) ISBN 978-5-271-1512-0 (T.1) (Aстрель)
**Орыс-түзем мектептері** (орыс. *Русско-туземские школы*) – XIX-ғасырдың екінші жартысында Оңтүстік Қазақстан мен Орта Азия жерлерінде Ресей империясының Түркістан генерал-губернаторлығында ашылған орыстілді оқу орындары. Бұл өлкедегі билік орындары жергілікті халықтар арасында Ресей дүниетанымы мен тәртібін тарату үшін және исламның ықпалын тежеу мақсатында жасалған еді. Қазақ ішіндегі тұңғыш орыс-түзем мектебі 1874 жылы Шымкент қаласында ашылды.

Тұңғыш орыс-түзем мектебі Ташкент қаласында 1884 жылы ашылған еді. Бұл мектеп төрт жылдық оқу мерзімін берді. Кейбір жағдайларда дайындық сабақтары да болды. Орыс мектебінде оқитын оқушылардың жасы 7 жастан 17 жасқа дейін болды. Мектепте ұлдар мен жігіттер оқыды. Кейінірек екі кластық әйелдер орыс мектептері ашылды.

Бұл мектептердегі оқушылар орыс және ана тілдеріне бөлінді. Мектепте орыс мұғалімдері де, Түркістан генерал-губернаторлығының тумалары да жұмыс істеді. Барлығы Түркістан өлкесінде 1901 жылы 45, 1905 жылы 82, 1912 жылы 89 мектеп болды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Оңтүстік Қазақстан энциклопедиясы
2. ↑  Курумбаева Г.Д. Влияние русско-туземных школ на развитие национальной интеллигенции Кыргызстана в концеXIX – начале XX веков Wayback Machine мұрағатында
3. ↑  Бендриков К. Е. «Очерки по истории народного образования в Туркестане (1865—1924)», 1960.
**Мұнайдың жекелене газдан арылуы**.
Мұнайдан бөлініп шыққан *дербес газ* сол мұнайдың өзінен бұрын бұрғылау
ұңғымасына ағып келуін қамтамасыз ететін, *қойнауқаттық қысымның* төмендеуі
барысында *қойнауқаттағы* мұнайдың газдан арыла бастау процесі. Бұл процесс
қойнауқатта мұнаймен жапсарласқан газды *құрамбөліктердің* бірте-бірте
ауырлауына және ауырлаған көмірсутектердің *парциалық қысымының* артуына
әкеліп соқтырады. Синонимдері — "мұнайдың сатылы түрде газдан арылуы";
"мұнайдың қайта-кайта газдан арылуы"; "мұнайдың қайта-қайта газсыздануы";
"мұнайдың жекелене газсыздануы "; "мұнайдың сатылы түрде газсыздануы".

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мұнай және газ геологиясы танымдық және кәсіптік-технологиялық терминдерінің түсіндірме сөздігі. Анықтамалық басылым. — Алматы: 2003 жыл. ISBN 9965-472-27-0
**Тұзды** – Өлеңті алабындағы тұзды көл.

Географиялық орны
-----------------

Батыс Қазақстан облысы Ақжайық ауданында, Базартөбе ауылынан солтүстік шығысқа қарай 40 км жерде.

Гидрографикасы
--------------

Аумағы 22,0 км2, ұзындығы 15 км, ені 1,4 км, жағалау сызығының ұзындығы 28 км. Көл жағалауы жазық, оңтүстік-шығысы сор. Жауын-шашын және жер асты суларымен толығады. Солтүстігіне шағын Жыланды өзені құяды. Жаз айларында бірнеше шағын көлшіктерге бөлініп қалады, кейде түбіне дейін құрғайды. Су мол жылдары айналасындағы көлдермен бірігіп кетеді. Алабы – шабындық.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық эницклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том
**Тұйық тізбекті қосылыстар**, циклді қосылыстар – молекулаларында үш және одан да көп атомдар өзара байланысып, бір немесе бірнеше сақина (цикл) түзетін заттар. 

  

Тұйық тізбекті қосылыстар органикалық химияда кең таралған. 
Ең көп тарағаны 5 немесе 6 буындық сақиналар. Себебі олардың түзілуі жеңіл және сақинада кернеу болмайды.

Сақина түзетін атомдардың табиғатына байланысты. 
Тұйық тізбекті қосылыстар бірнеше топтарға жіктеледі: 

* изотұйықтізбекті немесе карботізбекті (а – циклопропан мен ә – циклопентан),
* ароматтық (б – бензол),
* гетеротұйықтізбекті.

Гетеротұйықтізбекті қосылыстардың сақинасында көміртек және бір немесе бірнеше басқа элементатом| атомдары (оттек, азот, күкірт) болады. Мысалы, в – этилен оксидінде оттек, г – пиридин мен тетразолда азот, ғ – тиофенде күкірт.

Сақина саны екі немесе одан да көп болса, олар бір-бірінен оқшауланған, ортақ бір атомы немесе екі атомы ортақ болып келеді. Мысалы, д – стильбен, е – дифенил, ж – спиран, з – нафталин, и – декамин, ал к – [кетанан|кетанандарда бір сақина екіншісінің ішіне еніп орналасады.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том
**Тұздалған балық.** Тұздау – балық консервілеудің ең қарапайым әдісі. Тұз көптеген ферменттердің әрекетін тежейді, клеткалық мембрана қызметін бұзады және бактериалды клетканың плазмолизін тудырады. Тұздау кезіңде әр түрлі биохимиялық процесс жүреді, ол жетілу деп аталады және нәзік консистенция түзіледі, ет сүйегінен жеңіл ажыратылады, май ткань бойымен біртекті таралады. Тұздау үшін майшабақтар, анчаус, ставрид, скумбрия т.б. қолданылады. 

* Құрғақ тұздау. Балықты тұзбен ысқылайды да, түз себеді.
* Ылғалды тұздау. Белгілі бір консистенциялы тұз ерітіндісін қосады.
* Аралас тұздау. Тұздық және т.б. дәмдеуіштер қосады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Семей мемлекеттік университеті ,«Өсімдік, балық және ара шаруашылығы өнімдерін ветеринариялық санитариялық сараптау», оқу әдістемелік кешені, ПОӘК 042-14-03.01.20.9/032012ж
**Никки Рид** (ағылш. *Nicole Houston Reed*; 17 мамыр 1988 жыл, Калифорния, АҚШ) – америка актрисасы, продюссер әрі сценарийші. Өзі сценарийін жазған «Тринадцать» фильмінен кейін танымал болды. 

Отбасында өзінен үлкен ағасы – Нэйтан Август Рид және інісі – Джоуи бар. «Сумерки» фильміне дейін біраз кинокартиналарда түскен. 2011 жылы «Аmerican Idol» шоуының қатысушысы Пол Макдональдпен арақатынасы жайлы жария еткен. 

Түскен фильмдері: 

* «Короли Догтауна» (2005),
* «О. С. — Одинокие сердца» (2006),
* «У Мини это в первый раз» (2006),
* «В ловушке красоты» (2007),
* «Письмо счастья»,
* «Последний день лета» (2009), т.б.

Дереккөздер
-----------
**Шар балықтар** - сүйекті балықтар класының инеқұрсақты балықтар отряды жатады. Инеқұрсақты балықтар морфологиясы жағынан арқа жотасы үлкен жайра тұқымдас балықтарға ұқсас. Бұл балықтар морфологиясы жағынан арқа жотасы үлкен жайра тұқымдас балықтарға ұқсас. Бұл балықтардың «тетраодонтида» тынша ғылыми атауы астыңғы және үстіңгі төрт үлкен тісіне байланысты қойылған. Шар балық бұл тістерімен шайтантәрізділер мен ұлулардың қабыршағн талқандайды, негізгі жемтігі - қызыл құрттарды жейді. Көптеген түрлерінің денесінде улы таксиндер жиналады. Шар балықтардың денесі мен ішікі ағзалары адам үшін өте улы. Әйтсе де, олардың еті Жапония мен Корея да таңсық тағам болып есептеледі. Инеқұрсақты балықтар Африка, Оңтүстік-Шығыс Азияның тұздылау және тұщы суларында көп тараған.

Шар балықта қабыршақ болмайды, денесін тікенек жапқан. Басы- үлкен әрі жуан.

Дереккөздер
-----------

1100 қызықты деректер
100 доллар
**Жүз АҚШ доллары** - 1969 жылдан бері келе жатырған АҚШ-тың ең үлкен федералды резервтік номиналды билеті (Бірақ та оған дейінгі шығарылған 500, 1000, 5000 және 10000 номиналды банкноттары қолданыста бар).

Қазіргі уақыттқы айналымда 1996-2009 жылдары қолданысқа енгізілген АҚШ доллары банкноттары бар. Оның беткі жағында Бенджамин Франклин, ал артқы жағында - Индепенденс-холл бейнеленген.
Ең алғаш жүз доллар купюраларын 1862 жылы федералды үкімет енгізген. 100 АҚШ доллары купюрасында Бенджамин Франклинның бейнесі 1914 жылдан бастап, ал Индепенденс-холл 1928 жылдан бері бейнеленген.
**Нұрғожа Қыдырханұлы Чиняев** 1950 жылы 4 мамырда Түрікмен КСР Марый облысы
Мургаб ауданының Сухты-1 ауылында туған. Қазақ.
Әкесі - Чиняев Қыдырхан (1924-1977), сот органдарында қызмет еткен, ҚазКСР еңбек сіңірген заңгері. Анасы -
Чиняева Асыл (1930 жылы туған), зейнеткер.
М. Горький атындағы Түрікмен мемлекеттік университетінің
заң факультетін бітірген (1974), заңгер.
Қазақ, орыс және түрікмен тілдерін біледі.
1974 жылдан - Ашхабад облыстық атқару комитетінің
әділет бөлімінің аға консультанты. 1975 жылдан - Ашхабад
қаласы Совет аудандық халық сотының судьясы қызметіне
сынақ мерзімінен өтуші, Ашхабад облыстық сотының судьясы қызметіне сынақ мерзімінен өтуші. 1976 жылдан -
Ашхабад облыстық сотының мүшесі. 1978 жылдан - Марый
облыстық сотының мүшесі. 1986 жылдан - Марый облысы прокурорының көмекшісі, қылмыстық істердің соттарда қаралуын қадағалау жөніндегі аға көмекшісі. 1988 жылдан - Түркімен КСР прокуратурасының қылмыстық істердің соттарда қаралуын қадағалау бөлімінің аға прокуроры. 1990 жылдан - Түрікмен КСР прокуратурасының қылмыстық істердің соттарда қаралуын қадағалау жөніндегі басқармасы бастығының орынбасары, 2-ші бөлімнің бастығы. 1992 жылдан - Түрікмен КСР Бас прокуратурасының Сот қаулыларының заңдылығын қадағалау
жөніндегі басқармасының 2-ші бөлімінің прокуроры; ҚР
Бас прокуратурасының қылмыстық істер бойынша сот
актілерінің заңдылығын қадағалау басқармасының бөлім
бастығы, басқарма бастығының орынбасары. 1995 жылдан - Маңғыстау облыстық сотының төрағасы. 2002 жылдан - Батыс Қазақстан облыстық сотының төрағасы. 2007
жылдан - Жамбыл облыстық сотының төрағасы.
2010 жылдың қарашасынан бері - Атырау облысы апелляциялық сот алқасының төрағасы.
«Құрмет» орденімен (2005), «Астана» (1999); «Қазақстан
Конституциясына 10 жыл» (2005), «Астананың 10 жылдығы» (2008) медальдарымен; ҚР Судьялар одағының «Үш би» құрмет белгісімен; «Қазақстан мұнайына 100 жыл»
төс белгісімен; көптеген құрмет грамоталарымен және
мадақтауларымен марапатталған.

* Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Ш. де Голль.
* Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Оптимистік».
* Хоббиі - қазақтардың тарихы.
* Сүйіп оқитын әдебиеті - «Уақыт жоқ». \*Үйленген. Жұбайы - Чиняева Сәуле (1952 жылы туған), бұрын

прокуратура және нотариат органдарында қызмет еткен. Ұлдары - Нұржан (1974 жылы туған), Ағарыс (1985 жылы туған).

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Республикасында кімнің кім екені - 2011 жыл. Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 ІSВN 978-601-278-473-2
***Нұрғожа Нарымбайұлы Оразов*** (20.10.1932 жылы туған, Қостанай облысы Урицкий ауд. "Маяк" кеңшары) - ақын. Қазақстанның еңб. сің. мәдениет қызметкері (1998). Атырау педагогикалық училищесін (1950), ҚазҰУ-ды (1956) бітірген. 1950 - 1958 жылдары мектепте мұғалім, 1958 - 63 жылдары Қостанай облыстық газетінде, 1963 - 65 жылдары *"Тың өлкесі"* газетінде қызмет істеген. 1965 жылдан Целиноград (қазіргі Ақмола) облысаралық бөлімшесінде жауапты хатшы, **"Жаңа Сарыарқа"** журналының бас редакторы қызметтерін атқарған. Тырнақалды туындылары 1952 жылдан респ. баспасөз бетінде жариялана бастаған. Алғашқы топтамасы *"Жас жүрек"* жас ақындар жинағына енген (1956). Оразовтың топтама өлеңдері украин, орыс, қырғыз тілдеріне аударылған. *"Астана"* және *"Тәуелсіздіктің 10 жылдығы", "Тың және тыңайған жерлерді игергені үшін"* медальдарымен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
**Нұсқабайұлы Жарылқасын** —1940 жылы 8 қаңтарда Түркістан облысы, Отырар ауданының Маяқұм мекенінде дүниеге келген.[1].1965 жылы Қазақ мемлекеттік университетінің филология факультетін бітірген. Еңбек жолын теледидарда бастап, бас редакторлыққа дейін көтерілді. Қазақ телеграф агенттігінде аудармашы-редактор, "Жалын" баспасында бөлім меңгерушісі, "Мектеп" баспасында (кейінірек "Рауан") 1982 жылдан бас редактор, директор қызметтерін атқарды.

1998 жылдан "Білім" баспасының директоры. 1983 жылдан бері университеттің журналистика факультетінде 
үздіксіз сабақ беріп келеді.

Отырар ауданының Құрметті азаматы, профессор. "Баспа және полиграфия" ісінің қайраткері. ҚР Білім беру ісінің үздігі.
Жазушы дербес кітап болып басылған "Құмда өскен қызғалдақ", "Мен күтпеген күн еді" повестерінің, "Аңқау арыстан", "Жылауық", "Түлкі мен балық", "Түлкі неге айлакер болды?", "Түйенің мүйізі қайда?", "Мақтаншақ бақа" сияқты кітапшалардың, "Инабат", "Әдеп", "Қазақ журналистикасының тарихы", "Kөне басылымдар, аяулы есімдер", "Алты алаштың ардақтылары" тәрізді ғылыми-педагогикалық еңбектердің авторы. Орта мектептің 10 сыныптарына арналған "Әдептану" оқулығының, "Әмбебап әліппе" оқулығы авторларының бірі. Чех жазушысының "Құтты аяғым Йонаш" повесін, "Батыр Пионерлер" атты деректі повестер жинағын, Х.Андерсеннің "Ертегілер жинағын", "Словак халық ертегілері" жинағын, "Сібір халықтарының ертегілерін", Ш.Әлімбаевтың "Даналық субстанциясы" романын, Е.Кобалевтің ЖЗЛ сериясымен шықкан "Хо Ши Мин" ғұмырнамасын, "Шаңқай түсте көлеңкелер қалмайды" ("Тени исчезают в полдень") деп аталатын 7 сериялы көркем фильмді, "Аласұртқан ақша" көркем фильмін, түркімен жазушылары Х.Халлыевтің "Жол", Ш.Чарыевтың "Саз сырнайшы", белорус жазушысы В.Горбуктың "Көгілдір шырша", Я.Бегнаскаяның "Біз Павлик екеуміз қалай Робинзон болдық" сияқты шығармаларын, қырғыз, тәжік, орыс, армян жазушыларының да бірсыпыра әңгіме, повестерін аударды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері. Анықтамалық.Алматы, "Білім" баспасы. 2005 жылы — 576 бет.ISBN 9965-09-134-Х
**Универмагтар** тауарлардың бірнеше ассортименттік топтарын ұсынады — əдетте киім, үй керек-жарақтары, шаруашылық тауарлар. Əрбір тауарлардың ассортименттік тобымен универмагтың арнайы бөлімі айналысады. Бөлімнің өз жабдықтаушысы жəне сатушысы болады. Кейбір универмагтар төмен бағалар дүкендері тарапынан болатын қатерге төтеп беру үшін өздерінен «тиімді сатып алу бойынша жертөлелер» ашып қойған. Келесі универмагтар ғимараттың бір бөлігін «сəнді дүкендерге» айналдырды. Ал қайсыбіреулері жіберу саудасы мен телефон арқылы сауда саласында эксперимент жасауда. [1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  А. Б. Рахимбаев, "Маркетинг теориясы жəне практикасы", Алматы, 2009
Уненлагия
Уненлагия
**Уненлагия**. Буэнос–Айрес ұлттық тарихи мұражайының маманы Фернандо Новас Солтүстік Аргентинадағы Патагония аумағыннан ежелгі өзендердің арнасынан уненлагияның жиырмаға жуық сүйек қалдығын қазып алған. Ондағы динозаврдың биіктігі– 1,2 метр, ұзындығы 2 метр болған. Уненлагия біздің заманымыздан 90 миллион жыл бұрын мекен еткен. Жануардың жер астынан табылған сүйектері құсқа ұқсап ұша алмайтын етқоректі динозавр болғанын көрсетті.

Қызықты дерек
-------------

* Оның денесінің үлкендіші түйеқұсқа, ал дене тұрпаты велоцирапторға ұқсас.
* «Уненлагия» атауы «жартылай құс» деген мағынаны білдіреді.

Мәліметтер
----------

* Қорегі : жануарлар
* Салмағы : белгісіз
* Тұқымдас : Дромеозаврид
* Отряд тармағы : Теропод [1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Динозавр энциклопедиясы—Алматы: „Аруна" баспасы
Көшеге қазақтың дарынды өнерпазы, кино және театр актері, Қазақстанның халық әртісі Шахан Мусиннің есімі (Алматы қаласы мәслихатының 24.12.2003 № 26 шешімі мен Алматы қаласы әкімшілігінің 26.12.2003 № 5/764 қаулысы) берілген. Мусин Шахан (1913-1999) Павлодар облысы Май ауданы Үлкен Ақжар мекенінде дүниеге келген. Көше Әуезов ауданындағы «Таугүл-3» шағынауданында орналасқан. Гагарин даңғылынан басталып, Розыбакиев көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр.Көшенің ұзындығы - 406 метр.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алматы көшелері. Анықтамалық энциклопедия. – Алматы: "ИП Волошин" баспасы, 2009. ISBN 978-601-7157-18-0
**Айдай Қуанышбекқызы Исаева** (19 сәуір 1989, Шымкент, Қазақ КСР) — Қазақстандық модель, «Шымкент аруы-2008», екінші Алматы вице-мисс 2013, «Қазақстан аруы-2013» сұлулық байқауының жеңімпазы, «Әлем аруы-2014» байқауының қатысушысы.

Өмірбаяны
---------

Т.Тәжібаев атындағы №47 тарихи-гуманитарлық гимназияны бітірген. С. Д. Асфендияров атындағы Қазақ ұлттық медицина университетінің түлегі. Кардиолог. Гольф, волейбол, теннис, гимнастика, сондай-ақ халықтық және бал билерімен айналысады. Ол ізгі ниет елшісі және «Универсиада — 2017» елшісі. Болашақта қазақ ою-өрнектерімен өзіндік этникалық киім үлгісін жасауды жоспарлап отыр.

2014 жылы Coca-Cola Novruz Kazakhstan жарнамасына түсті. Ұлы Жүздің Ысты руынан шыққан.

2017 жылы қазақстандық әнші Ғазизхан Шекербековтің «Көріктім» әніне түсірген бейнебаянына түсті.

2018 жылы қазақстандық әнші Луинаның «Hey Yo!» әніне түсірген бейнебаянына түсті.

2022 жылы ұлттық сұлулық байқауының президенті және «Қазақстан аруы» жобасының келбеті болып тағайындалды.

Жеке өмірі
----------

2015 жылдың сәуір айында үш жыл бойы кездескен консалтингтік компанияның бас директоры және қайырымдылық қорының штаттан тыс президенті болып табылатын Мақсат Мамытханұлына тұрмысқа шықты. Алғашқы той Шымкентте өтті. Неке қию рәсімі 25 сәуірде Алматыдағы «Бақшасарай» салтанат сарайында өтті. Той көйлегі ретінде Айдай қазақстандық дизайнер Наил Байкүшіковтың киімін таңдады. Тойда Әлфина Насырова, Салтанат Бекжігітова, Әйгерім Үзембаева-Мырзагереева, Регина Вандышева және т.б. болды. Қыз жолдас болып «Әлем аруы-2014» байқауында танысып, дос болған «Ресей аруы-2014» — Юлия Алипова болды. 2015 жылы 6 қазанда Әл-Фараби есімді ұлды дүниеге әкелді.

2018 жылдың 29 қарашасында Алсу есімді қызды дүниеге әкелді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Мисс Қазақстан-2013" Айдай Исаева тұрмысқа шықты.(қолжетпейтін сілтеме)
2. ↑  «Қазақстан аруы» кімге тұрмысқа шықпақшы?.  www.caravan.kz.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 18 мамыр 2017.
3. ↑  Айдай Исаева — Мисс Қазақстан 2013.  top-antropos.com.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 2 сәуір 2016.
4. ↑  *Lada.KZ*. «Қазақстан аруы-2013» байқауының барлық қатысушылары ұсынылған, *ЛАДА.kz*. Тексерілді 24 сәуірдің 2017.
5. ↑  Алматылық бойжеткен «Қазақстан аруы – 2013» атанды.  www.caravan.kz.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 24 сәуір 2017.
6. ↑  Қазақстандық Айдай Исаева «Әлем аруы-2014» байқауының ТОП-10-ына да, ТОП-15-іне де кіре алмады..  Zakon.kz.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 17 қараша 2016.
7. ↑  Эксклюзив: «Қазақстан аруы» Айдай Исаева тұрмысқа шықты.  Comode. Басты дереккөзінен мұрағатталған 15 сәуір 2016.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 2 сәуір 2016.
8. ↑  «Қазақстан аруы-2013» ана атанды.  Tengrinews.kz.(қолжетпейтін сілтеме)
9. ↑  🅰️iday Issayeva🌙 в Instagram: «Жаным Асемка жолдасымен😊#AlfarabiBDday #АльФараби1жас».  Instagram. Тексерілді, 12 мамыр 2018.
10. ↑  Айдай Исаева тағы да ана атанды (фото).(қолжетпейтін сілтеме)
11. ↑  Айдай Исаева перзентханадан шығып, қызының атын қойды.(қолжетпейтін сілтеме)
**Шамғон Сағаддинұлы Қажығалиев** (15.6.1927, Жаңақала ауданы, бұр. Карл Маркс атынд. ұжымшар - 03.05.2015, Алматы) - дирижер, Қазақстанның (1967) және КСРО-ның халық артисі, профессор (1980).

Төлеңгіт руынан шыққан.
1950 ж. Алматы консерваториясының Халық аспаптар факультетін (А.Қ.Жұбанов пен Л.М.Шаргородский класы бойынша, сонымен қатар скрипкадан профессор И.А.Лесманнан, домбырадан Қазақстанның Халық артисі Қ.Жантілеуовтен сабақ алды), ал 1964 ж. Ленинград консерваториясының опера-симфония дирижері факультетін (профессор Э.П.Грикуровтың класы бойынша) бітірді. Алғаш халық аспаптар оркестрінің домбырашысы, жетекші домбырашысы, кейін дирижері қызметін атқарды. 195060,1964-68 және 1971-89 ж. Қазақтың халық аспаптар оркестрінің, 1968-71 ж. Қазақ симфониялық оркестрінің көркемдік жағын басқарушы әрі бас дирижері. Кажығалиев оркестр музыканттарының ансамбльдік орындаушылық мәдениетін көтеріп, кәсіби шеберлігін шыңдай түсті. Оркестр құрамындағы халық музыкасы аспаптарын жаңалап, олардың дыбыс бояуын байытып, жетілдіруге ықпал етті. Сондай-ақ оркестр репертуарын әлемдік классика шығармаларымен толықтырып, эстетик. тәрбие беруге зор үлес қосты. Қажығалиев халық аспаптар оркестрін бастап көптеген шетелдерде онер көрсетті. 70-80 жылдары Алматы консерваториясында педагогикалық қызметпен шүғылданады.

Шәкірттері: дирижерлер А.Мырзабеков, М.Әубәкіров, домбырашы, композитор Д.Ботпаев, музыка зерттеушісі О.Байділдаев, т.б.

Қажығалиев 1953 ж. Бухаресте өткен Жастар мен студенттердің дүние жүзілік фестивалінің лауреаты. Қазақстан Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1982, 1980-82 жылдардағы конңерттік бағдарламасы үшін). Еңбек Қызыл ту, Халықтар достығы және *«Құрмет Белгісі»* ордендерімен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
2. ↑  Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2002 жыл. ISBN 9965-607-02-8
Майшетен тұқымдасы-қос жарнақтыларға жататын бұта не ағаш.Жапырағы кезектес орналасқан,қосалқы жапырағы болмайды.Гүлі қос жынысты,қос үйлі,кіріккен желекті,қоңырау пішінді.Аталығы 2,аналығы 1,сыпыртқы гүл шоғына топтасқан.Жемісі сүйекті-жидек,қорапша не жаңғақ.Қазақстанда орманды жерлерде,өзен жағасы,тау аңғарында өсетін 2 туысы (4 түрі) бар.Балқаш-Алакөл алабы,Алатау (Жоңғар),Іле,Күнгей,Кетпен,Теріскей Алатауларында,Батыс Тянь Шанда кездеседі.Майшетен тұқымдасынан май алынады,діңінен кеме,вагон,жиһаз жасауға қажетті материал,т.б. алынады

Дереккөздер
-----------

Жетісу энциклопедиясы
**Майсур** - Оңтүстік Үндістандағы штат. Араб теңізі жағалауында. Жері 192 мың км². Халқы 29,3 млн. Әкімшілік орталығы -Баенгалуру қаласы Экономикасының негізі - ауыл шаруашылық Территориясының 1/2 -і жыртылған. Басты дақылдары - күрігш, кокос пальмасы, бидай, мақта, джовар, раги. Техникалық дақылдары - арахис, темекі, кофе, қант қамысы, шай. Тау жайылымдарында мүйізді ірі қара, қой ешкі өсіріледі. Солтүстік Карнатак және Курга ормандарында ағаш сүрегінің бағалы сорттары дайындалады. Темір рудасы, марганец, боксит рудалары, хромит өндіріледі. Металлургия, машина жасау, цемент, жеңіл және тамақ өнеркәсіп орындары дамыған. Басты порты - Мангалуру.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
**«Джу́но»** (ағылш. *Juno*) — 2007 жылғы американдық драма-комедиялық фильм, Диабло Коуди сценариі бойынша Джейсон Райтман түсірген.
Басты кейіпкер, еркін ойлы қыз - Джуно, жоспарланбаған жүктілікке және оның кейінгі салдарына тап болады. Ол кейіпкерді Эллен Пейдж сомдады. Сондай-ақ, фильмде Майкл Сэра, Оливия Тирлби, Дж. К. Симмонс, Эллисон Дженни, Дженнифер Гарнер және Джейсон Бэйтман рөл ойнады.
Түсірілім жұмыстары 2007 жылы 14 ақпаннан 27 наурыз аралығында Ванкуверде, Британиялық Колумбияда, Канадада өтті.
Фильм премьерасы 2007 жылы 8 қыркүйекте Торонтодағы халықаралық кинофестивальде болды, фильмді үлкен қошеметпен қарсы алды. «Джуно» $7,5 миллиондық өз бюджетінің орнын он екі күн ішінде орнын жауып үлгерді.

«Джуно» көптеген сыншылардың оң бағасын алды, олардың көбісі фильмді өздерінің жеке "жылдың он үздік фильм" тізіміне қосты.
2008 жылы кинолента ерекше сценарий үшін «Оскар» марапатына ие болды. Сондай-ақ, тағы басқа санаттарда номинация алды, олар «Үздік фильм» және «Үздік әйел рөлі» (Эллен Пейдж).

Рөлдерде
--------

| Актёр | Рөл |
| --- | --- |
| Эллен Пейдж | Джуно Макгафф |
| Майкл Сера | Поли Бликер |
| Дженнифер Гарнер | Ванесса Лоринг |
| Джейсон Бейтман | Марк Лоринг |
| Эллисон Дженни | Брен Макгафф |
| Дж. К. Симмонс | Мак Макгафф |
| Оливия Тирлби | Лиа |
| Рэйн Уилсон | Ролло |

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Juno (2007) - Box Office Mojo
2. ↑  Juno (2007) - Box office / business. Басты дереккөзінен мұрағатталған 10 наурыз 2012.
3. ↑  Juno (2007) - Daily Box Office Results. Басты дереккөзінен мұрағатталған 10 наурыз 2012.
**Халхин-Гол Шайқасы** (моңғ. *Халхын голын байлдаан*; жапон. ノモンハン事件; Ромадзи *Nomon-Han Jiken*; орыс. *бои на реке Халхин-Гол*; қыт. 诺门坎事件 пінин Nuò mén kǎn shìjiàn) — Моңғолия мен Қытай жеріндегі Халхын-Гол өзені аумағында болған кеңес-жапон қарулы қақтығысы (1939 ж. мамыр — қыркүйек). Жапон әскерлері 1939 ж. 11 мамырда Моңғолия аумағына баса көктеп кіріп, моңғол шекарашыларын Халхын-Гол өз-не қарай шегіндірді. Кеңес өкіметі өзара көмек шарты негізінде моңғол жеріндегі өз әскерлеріне Моңғолияны қорғауға бұйрық берді. Кеңес әскерлері 29 мамырда жапон әскерлерін шекараға дейін қуды. 2 шілдеде жапон әскерлері (38 мың адам, 310 зеңбірек, 135 танк, 225 ұшақ) Моңғолия аумағына тағы баса көктеп, өзеннің оң жағалауындағы плацдармды басып алуға тырысты. Жапон басшылығы кеңес-моңғол әскерлерінің тобын (12,5 мың адам, 109 зеңбірек, 186 танк, 266 сауытты машина, 82 ұшақ) жойып жіберуді көздеді. Үш күндік ұрыстан кейін жапондар Халхын-Голдың шығыс жағалауына қайтарылды. Тамызда жапонның 6-армиясы (75 мың адам, 500 зеңбірек, 182 танк, 300 ұшақтың қолдауымен) Халхын-Голге түсірілді. 20 тамызда 1-армиялық топқа біріктірілген кеңес-моңғол әскерлері Г.К. Жуковтың басшылығымен (57 мың адам, 542 зеңбірек пен миномет, 498 танк, 385 сауытты машина, 515 ұшақтың қолдауымен) қарсы шабуылға шығып, сәтті маневр арқасында жауды қоршауға алып, айдың соңында талқандады.
Әуедегі ұрыс 15 қыркүйекке дейін созылды. Ұрыс қимылдары 16 қыркүйекте Жапонияның ұсынысы бойынша тоқтатылды. Осы шайқастан кейін Жапония үкіметі КСРО мен Моңғолияға шабуыл жасаудан бас тартуға мәжбүр болды. Халқын-Гол Шайқасы-ндағы ерлігі үшін 24 әскери бөлім мен құрама Ленин, Қызыл Ту ордендерімен, 17121 адам орден, медальдармен марапатталды. 70 адамға Кеңес Одағының Батыры атағы берілді.

Сілтемелер:
-----------

«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IX том
Jacksonville Riverwalks жағажайы мен Jacksonville Landing кешені 
**Джэксонвилл** ( (ағыл.) Jacksonville ) — АҚШ-тағы Флорида штатының солтүстік-шығысында орналасқан қала.

Географиялық көрсеткіштер
-------------------------

Ауданы 2264 шаршы км. Бұл көрсеткіш арқылы Джэксонвилл АҚШ-ның құрлығындағы ең үлкен қала екенін біле аламыз. Халық саны 821 784 адам.

Тарихы
------

1513 жылы Испан халқының осы аймаққа тұрақтанған. Әйтсе де, адам саны аз болған. Тек 1564 жылы Француздар келіп Кэролайн фортын ашқан соң, адам саны көбейе бастады. Алайда, ол форт көпке шыдамады. Себебі, сол аймақта тұрған испандықтар оны бұзып тастаған. 1859 жылы Джэксонвилл ҚАЛА статусын алған болатын. Дәл осы уақытта қалада Флорида штатындағы ең ірі форт құрылып, мақта мен ағаш тасуға арналған болатын.

Назар аударарлық жерлері
------------------------

Jacksonville's Main Street Bridge көпірі 
"Jacksonville's Main Street Bridge" көпірі көтермелі көпір. Қала дәл орталығында орналасқан. Қаланың мақтанышы деуге болады. 

Jacksonville Zoo and Gardens хайуанаттар бағы 
"Jacksonville Zoo and Gardens" хайуанаттар бағы қаланың солтүстігінде орналасқан. Осында 2000 жануарлар мен 1500-ден астам сирек өсімдіктер жиналған.

Дереккөздер
-----------
**Утістілер** немесе **Улы кесірткелер** - Бауырымен жорғалаушылар класының Қабыршақтылар отрядының тұқымдасы. 

  

Тұқымдаста жалғыз тегі бар. Текте Мексика мен АҚШ-тың Аризона штатының құрғақ және шөлді далаларын мекендейтін улы кесірткелердің екі түрі бар.

Жіктелуі
--------

Утістілер тұқымдасында қазіргі уақытта 1 тек *Heloderma* бар. Текте 2 түрі, бірнеше түршелері бар.

* (*Heloderma suspectum*) немесе Утіс
	+ *Heloderma suspectum suspectum*
	+ *Heloderma suspectum cinctum*
* (*Heloderma horridum*)
	+ *Heloderma horridum horridum* немесе эскорпион
	+ *Heloderma horridum alvarezi*
	+ *Heloderma horridum exasperatum*
	+ *Heloderma horridum charlesbogerti*

Утіс
Эскорпион
*Heloderma suspectum* - ірі денелі, ұзындығы 33–56 см см. Сарғылт қызыл немесе қызғылт қоңыр түсті болып келеді. Басында дақтар бар.

*Heloderma horridum* немесе *эскорпион* алғашқысынан да ірірек, денесі тұрқы 89 см-ге дейін жетеді. Басында дақ болмайды. 

Олар күндіз тастардың арасындағы індерде тығылып жатады. Тек кеш түсісімен ғана індерінен шығып, кішкентай жәндіктермен, құстардың жұмыртқасымен қоректенеді. Күн қатты ысыған кезде індеріне кіріп жатады. Жыл бойғы жиған қоректері құйрықтарына май болып жиналады да, соның тоқтығымен ұзақ уақыт жата береді. Бұл улы кесірткелердің уы өте күшті болады. Жануарларды шақса, өліп кетеді. Ал адамды шаққанда дер кезінде медициналық көмек алмаса, ісініп, соның салдарынан өліп кетуі де әбден мүмкін.

Таралуы
-------

Америка Құрама Штатының оңтүстік-батысы мен Мексиканың солтүстігінде тіршілік етеді.

Дереккөздер
-----------
Алпамыс көшесі Арасан, Үлкен, Г.Әлиев көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 385,1 м.
«Алпамыс» - қазақ халқының қаһармандық эпосы. «Алпамыс батырла» халықтың басынан өткен қаһармандық оқиғалар эпикалық әсірелеу заңдылығымен берілген. Алпамыс - халқымыздың ең асыл қасиеттерін бойына жиған, отаншыл, адал, ер. «Алпамыс жыры» -ежелден сақталып келе жатқан көркем жыр. Эпоста халықтың тұрмыс-күйі, әдет-ғұрпы мен дүниетанымы көрінеді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Астана көшелері /Құрастырушы: Е. Тілешев, О. Сүлейменов. Алматы: 2008. ISBN 9965-32-642-8

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы Мұрағатталған 16 қаңтардың 2013 жылы.  (қаз.) (ағыл.) (орыс.)
**Алпысова Ақан** — (9.11.1961 жылы, Павлодар облысы, Ертіс ауданы, Қарақұдық ауылы) оқытушы, ғалым. .

Абай атындағы ҚазПИ-ді бітірді (1987). Педагогика ғылымының кандидаты (2006), доцент. Fылыми өріс мүддесі — теориялық және әдістемелік оқыту және тәрбиелеу (математика). 
1987-1994 жылдары Ертіс ауданындағы мектепте мұғалім, 1994-2001 жылдары Павлодар қаласында мұғалім, 2001 жылы ПМПИ математика кафедрасының аға оқытушысы, доценті. Жалпы баспа саны 30. 

Негізгі ғылыми жұмыстары: 
1. Күрделі функциялардың графиктерін салу. 
2. Математикалық индукцияның көмегімен теңбе-теңдіктер мен теңсіздіктерді дәлелдеу. 
3. Тригонометриялық өрнектерді күрделендіру. 
4. Сөзді есептерді шешуде абстракциялық ойды қалыптастыру. 
5. Математиканы оқытудың ақпараттық технологиясы.

Дерекөздер
----------


1. ↑  Қазақ телевизиясы. Энциклопедия. — Алматы: "ҚазАқпарат", 2009, 1-т. ISBN 978-601-03-0070-57.
**Марави конфедерациясы** (Maravi confederacy), 1480 жылы Оңтүстік Африкада қалыптасқан орталықтандырылған басқару жүйесі..

Солтүстіктен қазіргі Орталық және Оңтүстік МАЛАВИГЕ қоныс аударған өзара әрекеттесетін этникалық топ мүшелері құрған. 
МАЛАВИ көлінен оңтүстік батысқа қарай орналасқан, 17 ғасырдағы өрлеу дәуірінде Замбези өз. 

Мозамбик жағалауына дейінгі кең байтақ территорияны алып жатты. Оның сауда лидерлері португалдардықтар мен арабтарға піл сүйегін, құлдарды және темір сатқан. 

1720 жылға таман бірнеше автономды бөліктерге ыдыраған.

Дереккөздер
-----------

<references>

1. ↑   "Britannica настольная энциклопедия"ТомI,АСТ-Астрель, Москва, 2006,ISBN 978-5-17-038532-4(Т.1) (АСТ),ISBN 978-5-271-15120-0 (Т.1) (Астрель)
```
Ибраһим Ағытайұлы  (11.10.1942 жылы Жангелдин ауданы Ақкөл ауылында туған) – ұстаз, журналист, этнограф. 1966 жылы Қызылорда педагогикалық институтының филология факультетін бітірген. Еңбек жолын туған ауылында орта мектеп директорының орынбасары болып бастаған. 1971 жылы Қазақстан компартиясы Жангелдин аудандық комитетіне қызметке ауысып, көп ұзамай Алматы жоғары партия мектебіне оқуға жіберілді. 1976-83 жылдары кәсіподақтар ұйымын басқарып, аудандық атқару комитетінде ұйымдастыру бөлімінің меңгерушісі қызметін атқарды. 1983-88 жылдар аралығында «Шилі» кеңшары партия ұйымының хатшысы болды. Бұдан кейін журналистік қызметке ауысып, 1990 жылдан Қостанай облысы Әулиекөл ауданы «Әулиекөл тынысы» газетінде тілші, бөлім меңгерушісі, редактордың орынбасары болып істеді.Ибраһим Ағытайұлы қаламгер ретінде қазақ халқының ұлттық салт-дәстүрлерін жаңғырту, жұртына қайта оралған А. Байтұрсынов, М. Дулатов, Е. Омаров, Басықара Қанафияұлы шығармаларын насихаттау жұмыстарын қолға алды. Осы зерттеулердің нәтижесінде «Ортақ өмір арнасы» (2005), «Бабамыз бекзат данышпан» кітаптары жарық көрді. 1996 жылы ұйымдастырылып, Байтұрсыновтың өмірі мен шығармашылық жолын зерттеуді мұрат еткен «Ақжол» экспедициясының жұмысына белсене араласты. 2000 жылы Байтұрсынов ауылына әкім болып тағайындалып, облыс деігейінде «Ұрпақтар қауышуы» атты үлкен шара өткізуге мұрындық болды. А. Байтұрсынов медалін алды. 2010 жылы ғұламаның адал жары Бадрисафа Мұхамедсадыққызына арналған экспедициялық жұмыстар барысында Орынбор, Омбы, Томск, Қарқаралы, Алматы қаласында болып, деректі фильм түсірді, Тобыл өңіріндегі «Екпінді» ауылында ескерткіш орнатуға қатысты.
```

1. ↑  "Торғай елі" энциклопедиясы. Құрастырған Т.Рсаев. Алматы, "Арыс" баспасы 2013 жыл
Салахов Ибраһим Низамұлы
------------------------

**Салахов Ибраһим Низамұлы**(30.08.1911 жылы,Көкшетау-07.07.1998 жылы)-татар совет ақыны,жазушы.1961 жылдан бастап КОКП мүшесі.Бастауыш білімді медреседе алды.1921-1928 жылдары Көкшетау орта мектебінде,1928-1931 жылдары Қазан пед.техникумында оқыды.

Шығармашылығы
-------------

Салахов шығармаларын татар тілінде жазды.Оның туындылары 1926 жылдап бастап жариялана бастады.«Махаббат» пьесасы(1935),«Жекпе-жек»(1936),«Күзетте»(1937) атты өлеңер жинағы,«Көкшетау далаларында» романы (1965),«Түн қызы» әңгімелер жинағы (1970) т.б шығармалары жарық көрді.Салаховтың бірқатар шығармалары қазақ тіліне аударылып басылды.
[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
**Ухуань**, Увань – ерте дәуірдегі дунхулардың шығыстық тармағы. Б.з.б. 3 ғасырдың басында ғұндар дунхуларды талқандағанда олардың бір бөлігі Ухуань тауын паналағандықтан (қазіргі Ішкі Моңғолиядағы Алукорчин ауданының солтүстік – Дасиналин тауы сілемінің оңт.) ухуаньдар деп аталды. Олардың солтүстігіндегі көршісі санбийлер болды. Ол кезде хуаньдар алғашқы қауымдық қоғамның соңғы дәуірінде тұрды, көшпелі мал ш. негізінде аңшылықпен айналысты, аздап егін екті. Ер адамдары темірден қару-жарақ жасады, әйелдері тоқыма істерімен айналысып, кесте тігумен шұғылданды. ухуаньдар ру болып өмір сүрді, оларда билікке мұрагерлік тәртібі қалыптаспағандықтан, батырлары ("дарын") рубасы болып танылды. Ухуаньдар б.з.б. 3 ғасырда ғұндарға бағынып, салық төлеп тұрды. Кейін Хань патшалығы ғұндарды жеңгеннен кейін, У-дар кейде қытайларға тәуелді, кейде тәуелсіз болып өмір сүрді. Б.з. 2 ғасырдың соңында қолбасшы Татунның кезінде күшейіп, Қытайдың солтүстік-шығысын – Ляодун өлкесін біртұтас өзіне бағындырды. 3 ғ-дың басында У-дар Хань қолбасшысы Сао Саодан қатты жеңіліске ұшырады да ішкі Қытайға көшіріліп, біртіндеп қытайларға сіңіп, араласып кетті.
Мэттью Стэйтон «Мэтт» Бомер (ағыл. Matthew Staton «Matt» Bomer; туған. 11 қазан 1977, Вебстер Гроувс, Миссури штаты, АҚШ)-американдық кино,театр және әртүрлі бағдарламалардың актеры.

### Балалық шағы

Мэттью Бомер Техас штатында дүниеге келген.Ата-аналары Сисси және Джон Бомерлер.Бомер орта білімді мектепті бітірген.Актер Пенсильвания штатындағы Карнеги — Меллон Университетін бакалавр дәрежесінде тәмәмдаған.

### Карьерасы

2001 жылы университетті бітіре салысы мен ол Нью-Йорк-ке көшіп келіп онда біраз уақыт театрда жұмыс атқарады.Кейін уақыт өте келе Барлығы Менің Балаларым атты телехикаяға түсе бастады.Кейін оның актерлық өмірі осы телехикаяға түсе салысы мен өзгерді.

### Жеке өмірі

Бомердің 3 баласы бар.Ол балаларын Саймон Холлcпен асырауда.

### Фильмографиясы

* 2001 Барлығы менің балаларым-Ян Киплинг
* 2001 Жол көрсетер сәуле-Бен Рид
* 2005 Flightplan-Эрик
* 2006 The Texas Chainsaw Massacre: The Beginning-Эрик
* 2006 Amy Coyne-Чейс
* 2007 Traveler-Джей Берчелл
* 2007 Chuck-Брайс Ларкин
* 2009—2014 White Collar-Нил Кэффри
* 2011 In Time-Генри Гамильтон
* 2012 Хор Glee -Купер Андерсон
* 2012 Magic Mike-Кен
* 2012 The New Norma -Монти
* 2013 Space Station 76-Тэд
* 2014 Winter's Tale-отец Пита
* 2014 Қарапайым жүрек-Феликс Тёрнер
* 2014 Американдық қорқыныштар әңгімесі -Энди

Дереккөздер
-----------
**Карло Константинович Гардапхадзе** (груз. *კარლო კონსტანტინეს ძე გარდაფხაძე*; 15 қыркүйек 1917 жыл, Грузия, Цагери облысы Твиши ауданы – 17 қыркүйек 2015 жыл) — грузин қоғам кайраткері.. Кавказдық Жоғарғы Коммунистік университетті, Тбилиси Мемлекеттік университетін, КОКП ОК-ті жанындағы Жоғарғы Партия мектебін, Әлеуметтік Ғылымдар академиясын бітірген.

Грузияның радио және телевизия жөніндегі Мемлекеттік комитетінің төрағасы (1961-77), 1977-88 жылдар аралығында Әлеуметтік қамтамасыз ету министрі (1977-88). Грузияның Ардагерлер Кеңесі басқарушысының көмекшісі және Сталиндік идеологияның жолын қуушы грузиндік қоғамның басшысы. "Қызыл Ту", "Құрмет Белгісі" және басқа да орден, медальдармен марапатталған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ телевизиясы", Энциклопедия, "ҚазАқпарат" Алматы, 2009 1-т, ISBN 978-601-03-0070-5

.
**Кристи Мэтьюсон** (толық есімі Кристофер Мэтьюсон) (ағылш. *Christopher "Christy" Mathewson; Christopher Mathewson*) (12 тамыз 1880, Фэкторивилл, шт. Пенсильвания — 7 қазан 1925, Сараак-Лейк, шт. Нью-Йорк, АҚШ) — америкалық бейсболшы (питчер). Колледж бітірген дипломы болса да, Бакнелло университеті үшін футбол мен бейсболда ойнаған және жоғарғы Лига ойыншыларының арасында алдыңғыларының бірі болды. (1900-16жж) Нюй-Йорк Джайнтс командасында допты оң қолымен лақтыратын питчерт ретінде ойнады. 13 маусымдағы 20-дан аса ойында ұтып шықты. Бұл бейсбол тарихындағы 373 ойында және 80 шат-ауттағы үшінші, сонымен қатар нәтижелі жүгірістің орта көрсеткішінен төртінші орынға иеленді. Мэтьюсон (1916-18 жж) «Цинцинатти Редс» командасында ойнап, оның менеджері, ал кейінірек 1923-25 жылдары «Бостон Брейвес» клубының президенті болды. 45 жасында өкпе ауруынан қайтыс болды.
**Жалманқұлақ**, *Жаманқұлақ* — Теңіз-Қорғалжын алабындағы көл.

Географиялық орны
-----------------

Ақмола облысының Қорғалжын ауданы жерінде. Теңіз-Қорғалжын ойысының солтүстік жағында, теңіз деңгейінен 336,4 м биіктікте орналасқан.

Гидрографикасы
--------------

Аумағы 15,43 км2, ұзындығы 5,2 км, ені 4,2 км. Қар, жер асты және көршілес жатқан Қожакөл жайылма суымен толысады. Жағасы, негізінен, тік жарлы (3-4 м), шығыс жағалауы жайпақ. Қараша — сәуір айлары аралығында мұз қатады. Суы тұзды, көктемде мал ішуге жарамды. Алабында қамыс өседі, құс ұя салады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5