recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Тиышбек Аханұлы** 1924 жылы 28 маусымда Қарағанды облысының Победа совхозында дүниеге келген. Арғын тайпасының Қуандық руының Сармантай бөлімінен шыққан.

1941 жылы N1 ФЗО-ны тамамдағаннан кейін "Кировкөмір" тресінің N31 шахтасында электровоз машинисі болып жұмысқа түседі. 1942 жылдың басында өз еркімен комсомолдың шақыруымен майданға атанады. Мәскеу түбінде 316–дивизия құрамында әскери шұғыл дайындықтан өтіп, Клин, Ржевтегі ауыр ұрыстарға қатысады. 1944 жылы ауыр жарақатанып, госпитальде емделеді.
Қарағанды мұғалімдер институтын бітіріп, N2 мектепте сабақ береді. 1947 жылы Қарағанды облыстық комсомол комитетіне хатшы болады. 1948 жылы Қарағанды қалалық партия комитетінде кадр бөлімінің меңгерушісі болады. 1977 жылы Алматы ауыл шаруашылық институтын бітіреді. Қарағанды қаласындағы Киров, Ленин ауаткомдарының төрағасы, Қарқаралы аупарткомының бірінші хатшысы, Қарағанды облатком төрағасының орынбасары, облаткомның еңбек және баға бөлімінің меңгерушісі қызметтерін атқарған. 1987 жылдан республикалық дәрежедегі дербес зейнеткер.
Еңбек жолын электровоз машинисінен бастаған Тиышбек Аханұлы ұйымдастыру қабілетінің арқасында көзге түсіп, қоғамдық өмірге белсене араласуымен комсомол, партия. Кеңес органдарына жауапты жұмыстарға жоғарылытады. Ол Қарағанды мен Теміртау қалаларының өркендеуіне үлкен күш-жігер жұмсады және бірнеше орден мен медальдар игері. 1-дәрежелі Отан соғысы, 3 мәрте "Құрмет Белгісі" орденімен марапатталған. Қарағанды қаласының құрметті азаматы.

Дереккөздер
-----------

* "Қарағанды облысы: энциклопедия" / ред.А. Абдулин.- Алматы: Атамұра, 2006.- 133 б.
* Алпысбайұлы С. "Қоғамның қайыспайтын қара нары" // Орт. Қазақстан.- 2004.-26 маусым. 6 б.
* Нұралы С. "Ардагерді ардақтады: Баспасөз мәслихаты" // Орт. Қазақстан.- 2004.- 1 шілде.

1. ↑  Алтай шежіресі, жауапты редактор -- Хакім Омар, Құрастырушы Ісләмов Ібрахым (Жақан). Алматы, «Темірқазық» баспасы, 2014
**АПН** (БЖА - Баспасөз Жаңалыктарының Агенттігі) - кеңестік қоғамдық ұйымдардын ақпараттық органы. 1961 жылы ақпанда КСРО Журналистер одағы, КСРО Жазушылар одағы, шетелдермен достық және мәдени байланыстың кеңестік қоғамдары одағы, Бүкілодақтық "Білім" қоғамы өкілдерінің Мәскеуде болған конференциясында құрылды.

АПН-ның жоғарғы басқару органы - құрылтай Кеңесі. Күнделікті ұйымдастыру жұмысын басқарма жүргізеді. АПН КСРО мен шетелдік баспасөз, радио, телевизия, ақпараттық агенттіктер, баспалар, қоғамдық ұйымдар үшін КСРО-ның ішкі-сыртқы саясаты, кеңес халкының қоғамдық, экономикалық, мәдени өмірі жайлы әдеби материалдар, фотосуреттер, телефильмдер, сондай-ақ ішкі және халықаралық өмірдегі маңызды оқиғаларға кеңес жұртшылығының көзқарасын бейнелейтін материалдар дайындайды; кеңес баспасөзін, радиосы мен телевизиясын шетелдердің саясаты, қоғамдық өмірі, экономикасы, ғылым және мәдениеті жайлы ақпараттық материалдармен қамтамасыз етеді.

АПН 101 халықаралық және ұлттық акпараттық агенттікпен, 100-ден астам радиотелекомпаниямен, 120 баспамен байланыс жасайды. АПН материалдары 110 елде жарияланады. 
АПН материалы бойынша шетелдерде 52 журнал, 8 газет және 119 ақпараттық бюллетень шығады. АПН баспасы жыл сайын КСРО мен шетелде жалпы таралымы 13-15 млн. дана 300-ден астам кітап, альбом, ақпараттық материалдар т.б. шығарады. АПН басылымдары дүниежүзі халықтарының 
65 тілінде шығады. АПН орыс, шетел тілдерінде одактық және халықаралық ақпарат хабаршыларын, ғылым, техника, мәдениет және өнер, спорт хабаршыларын, ағылшын тілінде кеңестік баспасөзге шолу "Дейли ревью" ("Daily review", 1963 жылы) шығарады.

АПН- нің 73 елде бюро және тілші тіректері, ТМД астаналары мен еліміздің ірі қалаларында қоғамдық бөлімдері бар. АПН- ның Қазақстандағы бөлімі 1969 жылы мамырда құрылды. Ол республиканың халық шығармашылығын өркендетудегі табыстары мен ғылым, техника, мәдениетінің дамуы жайлы КСРО мен шетелдерге жьлына 300-ден астам әдеби материал, 20 мыңнан астам фотосурет жіберіп тұрады.

АПН-ның жұмысына кеңес авторларымен бірге шетелдік жазушылар, публицистер және қоғам қайраткерлері қатысады..

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ телевизиясы", Энциклопедия, "ҚазАқпарат" Алматы, 2009 1-т, ISBN 978-601-03-0070-5
*Басқа мағыналар үшін Арқарлы деген бетті қараңыз.*
**Арқарлы** – Сарыарқаның оңтүстігіндегі тау.

Географиялық орны
-----------------

Қарағанды облысы Шет ауданы жерінде, Мойынты темір жол стансасының солтүстік-батысында 7 км жерде. Солтүстіктен оңтүстікке қарай 7 км-ге созылып жатыр, ені 3 – 4 км. Ең биік жері 927 м.

Жер бедері, геологиялық құрылымы
--------------------------------

Оқшауланған тау массивінен тұрады. Девон жүйесінің төменгі және ортаңғы бөлігінің жыныстарынан түзілген. Тау баурайында бұлақ (Қараүңгір) кездеседі.

Өсімдігі
--------

Сортаңдау қоңыр топырағында жусан, сұлыбас, боз, шығыс беткейлерінде бұталар өседі. Кең аңғарлары қыстық мал жайылымы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы I том
**Тиын** (өзб. *тийин / tiyin*) — өзбек сомына 1/100 қатынасында тең өзбек ұсақ ақша белгісі. Орта ғасырларда кейбір азиялық халықтар арасында тиін терісі ақша бірлігінің баламасы қызметін атқарды.

Тарихы
------

Тиын ұсақ ақшы бірлігі ретінде Өзбекстан Президентінің 1994 жылғы 16 маусымдағы № УП-870 «Өзбекстан Республикасының ұлттық валютасын енгізу туралы» жарлығы және Өзбекстан Республикасы Жоқарғы Кеңесінің 1993 жылғы 3 қыркүйектегі № 952 -XII қаулысы негізінде 1994 жылдың 1 шілдесінен бастап енгізілді. Ол тек 1994 жылғы үлгідегі 1, 3, 5, 10, 20, 50 тиындық металл шақалар түрінде шығарылды.

Инфляция нәтижесінде құнсызданған тиын шақалары де-юре заңды төлем құралы болып санала берді, бірақ іс жүзінде есеп айырысуларда пайдаланылмады. 2020 жылдың 1 наурызынан бастап ресми түрде айналыстан алынды.

Шақалары
--------

Салыстырмалы өлшемдер

| Бейнесі | Белгіленген бағасы | Металл (жабыны) | Диаметрі, мм | Жуандығы, мм | Салмағы, г | Қыры |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | 1 тиын | қола/болат/қола | 16 | 1,2 | 1,74 | тегіс |
|  | 3 тиын | 19 | 1,3 | 2,7 | бұжыр |
|  | 5 тиын | 20,5 | 1,4 | 3,4 |
|  | 10 тиын | никел/болат/никел | 18 | 1,5 | 2,87 |
|  | 20 тиын | 22 | 1,6 | 4 | тегіс*Йигирма тийин*жазуымен |
|  | 50 тиын | 23 | 4,75 | тегіс*Эллик тийин*жазуымен |

Тағы қараңыз
------------

* Өзбекстан сомы

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Этимологическое исследование слов-интернационализмов тюркского происхождения.  kyrgyz.ru (2010).(қолжетпейтін сілтеме)
2. ↑  Өзбекстан Республикасы Орталық банкінің шақалары Мұрағатталған 31 мамырдың 2015 жылы. ӨР ОР сайты
3. ↑  Ескі үлгідегі шақалар мен банкноттар айналыстан шығарылуда Мұрағатталған 2 наурыздың 2020 жылы. UzNews
Сюрвейер
**Сюрвейер** (ағылшынның surveyor) – сақтандыруға қабылданатын мүлікті және сақтандыру басталғаннан кейін сақтандырылған мүлікті тексеретін сарапшы. Сюрвейер көбінесе теңіз сақтандыруында және жүктерді сақтандыруда әрекет етеді. Олар сақтандырушылармен, кеме иелерімен, жүк иелерімен, кеме жалдаушылармен және басқа мүдделі тұлғалармен шарт жасасу негізінде өзара іс-қимылда болады. Сюрвейер қорытындысы негізінде сақтандырушы белгілі бір нысанды сақтандыру мүмкіндігі туралы, сақтандыру шарты бойынша тарифтік мөлшерлеменің шамасы туралы шешім қабылдайды. Сюрвейер атқарымына сақтандыру уақиғасы басталғанда мүліктің зақымдану дәрежесін айқындау, апаттық сертификаттар толтыру міндеті де кіруі мүмкін.

Сілтемелер
----------

* Сейітов
* Сақтандыру
* Экономика

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Банк терминдері мен ұғымдарының қазақша-орысша сөздігі. / Ғ. Сейіткасымов, Б. Бейсенғалиев, Ж. Бекболатұлы — Алматы: Экономика, 2006. ISBN 9965-783-20-9
2. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, X том
**Ас бұршақ** (лат. *Pisum sativum*) — шырмалғыш немесе жер тағандап өсетін, біржылдық бұршаққынды өсімдік, асқа жасыл дәндері қолданылады.

Бұршақ, тіпті, ежелден-ақ әйгілі көкөністерге жатады. Ол Таяу Шығыста және Балкандарда өсіріле бастаған көкөністердің ең алғашқыларының бірі болды. Итальян бағбандары шикі түрінде қолдануға арналған сұрыпты шығарғанша, оны асқа кептірілген дәндер түрінде XVI ғасырға дейін қолданды. Бұршақты Версаль бақтарында өсіруге бұйрық берген XVI Людовик оны өте қатты жақсы көрген.

Құрамы
------

Ас бұршағының 100 г - 79 ккал. Ағуыздың, көмірсулардың, жасұнықтың тамаша көзі, құрамында темір, калий, фосфор, мырыш, С дәрумені, В тобының дәрумендері бар.

Пайдасы
-------

Холестерин деңгейін төмендетеді. Қатерлі ісіктен қорғайды және сүйек жүйесіне жақсы әсер етеді. Ол өте дәмді ғана емес, сонымен қатар пайдалы заттардың ерекше үйлесімділігі болып табылады. В1, В2, В6 мен С дәрумендерінің, сондай-ақ темірдің бар болуының арқасында, ол шаршағандыққа, қаназдыққа қарсы дәрі болып табылады, ақыл-ой қабілетін жақсартады, төзімділік жүйесінің мәселелерін шешуге көмегін тигізеді.
**Мостолес** (ис. *Móstoles*) — Испания мемлекетінде орналасқан қала әрі муниципалитет. Мостолес қаласы Мадрид автономиялық бірлестігінің құрамындағы Мадрид провинциясының құрамына енеді.Мостолес Ареа-метрополитана-де-Мадрид ауданының құрамына кіретін муниципалитет болып саналады.Территориясы 45 км² жерді алып жатыр.2010 жылғы санақ бойынша қала тұрғындарының саны 206015 адамды құраған. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі ара қашықтық 18 км-ге созылып жатыр. Болашақта астана болуға тайталас қалалардың бірі. Көршілес қалалармен және Мадридпен мадридтік метро "онңтүстік сақина" арқылы байланысқан.

Атақты тұрғындары
-----------------

**Икер Касильяс**

Сілтеме
-------

1. ↑

Суреттері
---------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* МұнараМұнара

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Официальная страница
**Сайрағыш сандуғаш** — сандуғаштар тұқымдасының ұсақ құсы. (салмағы 20–25 гр). Денесінің үсті сұр, төбесі қаралау, төменгі жағы ақ түсті, қара қарашықты, ақшыл ақшыл көзі қара басына жақсы айқындалып тұрады. Бұл кішкентай құс – атына сай өте жақсы әнші.Жалпы сайрағыш сандуғаштар Жер орта теңізіндегі таулы жерде мекендейді. Қазақстанда тек Батыс Тянь –Шань тауында ұялайды. Таудың орта белдеуінде биік дінді аршалар мен жапырақты бұталарда тіршілік етеді. 4–5 сирек теңбілді көгілдір жұмыртқаларын аналығы мен аталығы 11–12 күнде басып шығарады, осынша уақыт ұясында асырайды. Жәндіктермен қоректенеді, жаз соңында сүйсіне жидектер жиді. Ұялайтын жерінде сәуірдің соңынан қырқүйектің ортасына дейін кездеседі.
**Артур Джеймс Бальфур**, 1-ші граф Бальфур (ағылш. *Arthur James Balfour, 1st Earl of Balfour*, 25 шілде 1848 — 19 наурыз 1930) - ағылшын мемлекеттік қайраткері, 1922 жылдан лорд, Консерватив партия басшыларының бірі.

1887-91 ж. Ирландия істері жөніндегі министр. 1891-92, 1895-1902 ж. қаржы министрі. 1902-05 ж. премьер-министр.

Бальфур үкіметі 1904-05 жылға орыс-жапон соғысында Жапонияны қолдады, Антантаның негізіне айналған Франциямен келісім жасасты (1904). 1915-16 ж. Бальфур - теңіз министрі, 1916-19 ж. сыртқы істер министрі. 1918 ж. Кеңес Одағына қарсы интервенцияны жүзеге асыруға белсене қатысты. 1919-22, 1925-29 ж. үкімет құрамына енді. 1921-22 ж. Вашингтон конференциясында ағылшын делегациясын басқарды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет энциклопедиясы/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1972, 2 том

*
**Мосы** – алғашқыда ағаштан, соңыра металдан жасалған, ашылмалы-жиналмалы, уш-аяқты, ас пісіруге арналған ошақ. қазан, шәугім асу үшін немесе өрмек тоқитын станокта пайдаланылатын құрал. 

  

Оны көтерме мосы деп те атайды. Мосы үш бөлшектен (сирақ, тілі (ілгек) және шығыршық), оның сирағы 3 ағаштан тұрады. Әр ағаштың ұзындығы 110 – 120 см, бір шетінің ұшы үшкірлеу болады. Жоғарғы ұштарына тесік жасалып, олар темір шығыршық арқылы қосылады. Шығыршыққа шай қайнату үшін шәугімнің тұтқасы ілініп, астына от жағылады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Ордабасы": Энциклопедия.- Шымкент:"Ордабасы".2008.
2. ↑  Қазақстан энциклопедиясы, VI-том
**Сайысу.** Түсіндірме сөздікте екі түрлі мағына көрсетілген. Соның алғашқысы — адамның бір-бірімен күш, өнер салыстырып, сайысқа түсуі, жарыс. 

> 
> «Сайысқа түсу, көкпар тарту, жерден теңғе алу, қыз қуу ойындары кімнің етін қыздырмаған» (Тарту). 
> 
> 
> 

Екінші мағына — туынды мағына, оған тоқталмадық. Қазіргі қазақ тіліндегі, мына көрсеткен, бірінші мағына деп отырғанымыздың өзі кейінірек пайда болғандығын басқа түркі тілдері деректерінен, әрі барсақ көнежазба ескерткіштер арқылы білеміз.
В. Радловтың көрсетуінше, Сібірдегі алтан, телеуіт, шор, сағай т. б. түркі тілдерінде «сай» тұлғалы сөз
«шаншу, сүғу, қадау» мағыналарында қолданылады. Э. Пекарский сөздігі бойынша, якут тілінде де «сай» сөзінің осы мағыналарда қолданылатынын байқаймыз.
Ертедегі түркі жазба ескерткіштерінің бірінде сай — түйреу, шаншу мағыналарында керінеді. Көрсетілген деректер, тіліміздегі «сайыс» сөзінің тұңғыш тұлғасы —«сай», ал алғашқы мағынасы — шаншу, қадау, сұғу, түйреу екен де, тіліміздегі қазіргі кездегі «сайыс»— түбірге-ыс жүрнағы қосылуы арқылы пайда болып, мағынасына да біршама езгеріс кірген деп жорамалдауымызға жол беріп отыр. Сөз жоқ, сайысу іс- әрекеті ертедеғі кездерде қолына қару үстаған екі адамның жекпе-жек айқасуының нәтижесі. Найзаласса шанышады, түйрейді. Осы қимылдар алғаш «сай», «сайысу» сөздері арқылы берілген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Бес жүз бес сөз.— Алматы: Рауан, 1994 жыл. ISBN 5-625-02459-6
**Екатерина Скипина Георгиевна** - қазақстандық физиолог. Ол 1825 жылы 18-ші мамырда Ленинград қаласында дүниеге келген.[1]1965 жылы медицина ғылымының докторы, ал 1968 жылы ол профессордың деңгейіне көтерілді. Екатирина Скипина Алматы медициналық институтының емдеу факултетін 1948 жылы бітірген. 1948–1951 жылдары осы институттының қалыпты физиологиялық кафедрасының аспиранты болып жұмыс істейді. 1952–1969 жылдар аралығында ол физиологиялық кафедрасының ассистентінің қызметін атқарып жүрді. Екатирина Скипина 1969 жылдан профессор болған. Скипинаның 40-тан астам ғылыми еңбектері бар. Физиология мен биофизика саласына арналған еңбектері де көп.

Дереккөздер
-----------

1. ↑   \* Қазақ совет энциклопедиясы-6 том / М.Қ.Қаратаев
**Сайсағыз**(лат. *Hyssopus*) – ерінгүлділер тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік, кейде жартылай бұта.

Өсу аймағы мен ботаникалық сипаты
---------------------------------

Қазақстанда тау бөктерлерінде, өзен жағалауында, қау-бетегелі далалық алқаптарда өсетін 4 түрі бар. Жиі кездесетіні — Күмәнді сайсағыз (лат. *Hyssopus ambіguus*). Оның биіктігі 25-40 см, сабағы төрт қырлы, көп бұтақты. Жіңішке жапырағының шеті бүтін, таспа пішінді. Көк, көкшіл түсті гүлдері сыпыртқы гүлшоғырына топталған. Тостағанша жапырақшаларының ұзындығы 4-6 мм, күлтелерінің ұзындығы 1 см-дей. Аталығының саны – төртеу. Маусым – шілде айларында гүлдеп, тамызда жеміс салады. Тұқымы – үш қырлы жаңғақша.

Емдік қасиеті
-------------

Сайсағыз — дәрілік өсімдік, халық медицинасында оны қақырық түсіруге, тыныс жолдары қабынғанда, сондай-ақ, қолқа демікпесіне, неврозға, стенокардияға, ревматизмге қарсы қолданады. Құрамында эфир майы болғандықтан парфюмерияда пайдаланылады. Гүлінен ара бал жинайды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы, 7 - том
2. ↑  «Маңғыстау өсімдіктерінің каталогы», Ақтау, 2006;
3. ↑  «Маңғыстау» энциклопедиясына, Компьютерлік-баспа орталығы, 2007
*Басқа мағыналар үшін Жалтыр деген бетті қараңыз.*
**Жалтыр** – Павлодар облысы Аққулы ауданы Малыбай ауылының батысында 10 км жерде орналасқан тұзды көл. Құлынды жазығының ортасында, Ертіс өзенінің оң аңғарында. Теңіз деңгейінен 139 м биіктікте орналасқан.

Гидрографикасы
--------------

Аумағы 9,6 км2, ұзындығы 8,7 км, енді жері 1,8 км, жағалауының ұзындығы 22,8 км. Шығысында Малыбай, батысында бірнеше ұсақ тұзды көлдер бар. Негізінен жауын-шашын және жер асты суларымен толысады. Қараша айының соңында суы қатып, сәуір айында ериді. Суы кермек. Мал шаруашылығына, балық шаруашылығына пайдаланылады.
1932 жылдағы Қазақ АКСР-і
**Қазақ Автономиялы Социалистік Кеңес Республикасы,** немесе **Қазақ АКСР** (қаз. *Qazaq Aptonom Sotsijalistik Sovettik Respublikasь, Qazaƣьstan*) — қазіргі Қазақстан аумағындағы РКФСР құрамындағы әкімшілік-шекаралық бірлік, Қазақ ұлттық автономиясы. 1925 жылдың 15 маусымынан 1936 жылдың 5 желтоқсанына дейін өмір сүрді. Бастапқыда бұл автономия **Қырғыз Автономиялы Социалистік Кеңес Республикасы** (1920-1925) деп аталып келді, кейіннен 1925 жылы ҚазАКСР орталық атқару комитетінің төрағасы "қырғыз" деген атауды "қазақ" деген атаумен алмастыру туралы қаулысымен Қазақ АКСР-ы деп аталынды.

ҚазАКСР-ның әкімшілік орталығы алдымен Қызылорда (1925—1927), кейіннен 1927 жылдан бастап Алматы қаласына көшірілді..

Шекарасы
--------

1932 жылдары батысында Төменгі-Волжск өлкесімен, солтүстік-бастысында - Ортаңғы-Волжск өлкесімен, солтүстігінде - Орал облысымен, солтүстік-шығысында Батыс Сібір өлкесімен, оңтүстігінде - Орталық Азия Кеңестік республикаларымен, оңтүстік-шығысында Қытаймен шекарала жатты.

Ауданы және Халқы
-----------------

Ауданы (1933 жылғы 1 қаңтарында) 2 853 мың шаршы км. құрады. Халқы - 1931 жылдың 1 қаңтарындағы санағы бойынша - 7 260,5 мың  адам, оның ішінде қала тұрғындары (1926 жылығы санақ) - 911,2 мың  адам болды.

Қазревком мүшелері
------------------

* ***С.Меңдешев*** (1882-1937)

*Толық мақаласы: Сейітқали Меңдешұлы Меңдешев*
* + 1912 жылы коммунистік партия мүшесі, Бөкей губерниялық атқару комитетінің төрағасы;
	+ 1919 жылы Қазревком төрағасының орынбасары;
	+ 1920-1925 жылдары Қазақ АКСР Атқару Комитетінің төрағасы;
	+ 1937 жылы репрессия құрбаны болды.
* ***Ә.Т.Жангелдин***(1884-1953)

*Толық мақаласы: Әліби Тоқжанұлы Жанкелдин*
* + 1915 жылы коммунистік партия мүшесі;
	+ 1916 жылы ұлт-азаттық көтеріліс басшыларының бірі, Торғай әскери комиссары;
	+ 1918 жылы Торғай облыстық Кеңесі атқару комитетінің төрағасы;
	+ 1918 жылы Қазревком төрағасының орынбасары.
* ***А.Байтұрсынұлы***(1873-1937)

*Толық мақаласы: Ахмет Байтұрсынұлы*
* + "Алаш" партиясын құрушылардың бірі - "Қазақ" газетінің редакторы;
	+ 1919 жылдан Қазревком мүшесі, оқу министрі;
	+ 1937 жылы репрессия құрбаны болды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  КНЭ, 2004
**Ахметжан Нұртазин** (1908, Солтүстік Қазақстан облысы, Сергеев ауданы, Көктерек ауылы- 1975) - жазушы.

Өмірбаяны
---------

Кеңес, шаруашылық қызметтерінде істеген. Соңғы 25 жыл бойы ауданаралық орман шаруашылығының директоры болды.

Шығармалары
-----------

Аудан, облысаралық айтыстарға қатысты. ***«Полковник қызы», «Партизан Қостан», «Таубай»*** атты дас-тандары бар. ***«Орман сыры»*** (1969), ***«Көк тоғай»*** (1972) атты жинақтары шыққан.[1][2]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010.ISBN 9965-26-096-6
2. ↑  Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса - Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл
*Басқа мағыналар үшін Жалтыркөл деген бетті қараңыз.*
**Жалтыркөл** — Жайық алабындағы көл.

Географиялық орны
-----------------

Батыс Қазақстан облысы Ақжайық ауданы жерінде. Ойыл өзенінің сағасында, теңіз деңгейінен 7 м төмен жатыр.

Гидрографикасы, сипаты
----------------------

Аумағы 19 км2, ұзындығы 8,5 км, енді жері 3,7 км. Жауын-шашын және Ойыл өзені суымен толысады. Тамыз айынан бастап Ойыл өзені көлге жетпей тартылып қалады да көл деңгейі күрт төмендейді. Жағасы жайпақ, солтүстік жағы көтеріңкі келеді. Желтоқсан – наурыз айлары аралығында суы қатады. Суы тұзды. Көктемде мал ішуге жарамды. Алабы – шабындық, жайылым.‎
*Басқа мағыналар үшін Домодедово деген бетті қараңыз.*
**Домоде́дово** (IATA: DME, ICAO: UUDD) — федералдық маңыздағы халықаралық әуежай, Мәскеу және Мәскеу облысындағы негізгі үш әуежайдың бірі. Жолаушылар легі бойынша Ресей Федерациясындағы екінші әуежай. Мәскеу облысындағы Домодедово қалалық округі мен Раменский ауданының шекарасында орналасқан. Мәскеу қаласының орталығынан оңтүстік-шығысқа қарай 45 км жерде орналасқан. Ресми атауы — «Мәскеу (Домодедово)».

Әуежай кешені паралель екі тәуелсіз ұшу-қону жолағы бар ұшу алаңынан тұрады. Екі жолақ бір-бірінен екі шақырым қашықтықта орналасқан. Домодедово Мәскеу бойынша бір уақытта ұшыра алатын және қондыра алатын қызметті орындайтын жалғыз әуежай. Жолаушы терминалы «С» IATA сертификаты бар. 

Мәскеу бойынша жалпы жолаушылар легінің 46 пайызын құрайды. Домодедово әуежайынан рейстерді 82 әуе компаниясы дүние жүзі бойынша 247 бағытқа орындайды. Әуежай серіктестерінің арасында 12 ТМД әуекормпаниялары жұмыс жасайды. Әуежай жылына орта есеппен 33 млн жолаушыға қызмет көрсетеді.

Тарихы
------

Әуежай тарихы 1954 жылы 13 қарашада КСРО министрлер кеңесі Мәскеу облысының Подольск ауданы, Елгазино елді мекені маңайында мәскеулік екінші әуежайды салу жөнінде шешім қабылдағанда басталды. Домодедово әуежайының туған күні ретінде 1962 жылдың 7 сәуірі саналады. 1964 жылдың 25 наурызы күні Домодедово әуежайынан Ту-104 маркалы жолаушылар самолеті өзінің алғашқы рейсін Мәскеу – Свердловск бағытында ұшты. 1964 жылдың 20 мамырында әуе вокзалы кешенінің ашылуы болды. Тұрақты жолаушылар рейсі 1966 жылы ұшырыла бастады.

Авиакомпания және оның бағыты
-----------------------------

Airbus A319-100 S7 Airlines Домодедовоға қону үстінде
Airbus A321-200 Домодедово әуежайында
Boeing 777-300 Домодедово әуежайында

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Распоряжение Правительства Российской Федерации от 20 апреля 2016 года № 726-р «Об утверждении перечня аэропортов федерального значения» (орыс.)
2. ↑  Московский аэропорт Домодедово подвёл итоги деятельности за 2012 год - Московский аэропорт Домодедово. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 ақпан 2013. Тексерілді, 24 ақпан 2013.
Ахметолла Қалиұлы
**Ахметолла Қалиұлы** - 1940 жылы 15 қазанда Қытай Халық Республикасының Шыңжаң өлкесі, Толы ауданына қарасты Жайыр тауының Қарабауыр бөктеріндегі Құрымтыққан деген күзеулікте туған. Сауатын молдадан ашқан. 1954 — 1958 жылдары Іле педагогикалық университетінде оқыған. 1958 жылдың 7 айынан бастап «Үш қазақтың түтінін қосуды» бағдарлама еткен ұлтшыл, «Үміт» ұйымының саяси комиссары» деген жаламен екі жыл қуғында, бақылауға болып, Құлжа қаласы маңындағы Аәнтәйзі көмір шахтасында көмір қазған. 1959 жылдың аяғында Алтай аймағы, Жеменей аудандық N91 орта мектепте әдебиет пәнінің мұғалімі болды. 1960— 1970 жылдары N«2 орта мектепте ғылыми мүдір қызметін атқарды. 1962 жылдан бастап тағы да жоғарыдағы жалаға «түзетімпаз» деген атақ қосылып, қуғында жүрген. 1966 жылы «Мәдениет төңкерісі» басталғанда, «буржуазия зиялысы», «ұлттық бөлшектеуші» деген айдар қосылып, қуғын-сүргінде болды. 1980—1995 Үрімші қаласында ұлттық «Шыңжаң халық баспасында» аға редактор атағымен қазақ бөлімі бастығының орынбасары міндетін атқарды.1996 жылдан бастап Түркістан қаласындағы Қ.А.Йасауи атындағы халықаралық қазақ-түрік университетінде ғылыми қызметкер болып жұмыс жасайды.

Шығармалары
-----------

* Сын мақалалар. Жинақ. «Іле халық баспасы», 1983;
* Жапырақ. Өлеңдер жинағы, «іле халық баспасы», 1983;
* Қай дар. Повесть. «Халық баспасы», 1984;
* Арда Алтай. Роман. «Халық баспасы», 1987;
* Арыс. Повесть. 1987;
* Атаман қызы. Әңгімелер, повестер. «Ұлттар баспасы». 1991;
* Қазақтың түрмыс-салт жырлары. (Қүрастырған) «Шыңжаң халық баспасы», 1995.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса - Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл
2. ↑  "Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
*Басқа мағыналар үшін Арқарлы деген бетті қараңыз.*
**Арқарлы** – Кешубай тауының солтүстік сілемі.

Географиялық орны
-----------------

Қарағанды облысы Қарқаралы ауданы жерінде, Түндік өзені мен оның солтүстік саласы Ақжарық өзенінің аралығында, Қарағайлы кентінің оңтүстік-шығысынан 5 км жерде орналасқан. Ең биік жері 1272 м.

Жер бедері
----------

Оңтүстік және шығыс беткейлері аласара келіп Түндік өзенінің аңғарына ұласады. Солтүстік және солттүстік-шығыс беткейлері тік, жартасты келген.

Геологиялық құрылымы
--------------------

Тас көмір гранитоидтарынан және девон жыныстарынан түзілген.

Өсімдігі
--------

Қызыл қоңыр топырағында бетеге, жусан, селеу, сұлыбас, қараған өседі, қайың, көктерек, тал аралас тоғайлар кездеседі. Етегінде көптеген бұлақтар бар.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы I том
**Цейлон** — 1948-1972 жылдары Британ империясының доминионы болған.

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, британдық Цейлон стратегиялық маңыздылыққа ие болды, және 1942 жылы Цейлон ұлттық конгресі британдық отарлық билік тарапынан соғыстан кейін Цейлон үкіметіне өзін өзін қамтамасыз етуді қарастыру уәде алуға шешім қабылдады. Цейлонның 1944 жылы қол жеткізілген келісімдерге сәйкес елдің болашақ мемлекеттік құрылымының негіздері дамыту үшін Соулбери комиссия жұмысын бастады. 1945 жылдың қазан айында, ол, алайда, аралында толық тәуелсіздігі үшін қамтамасыз ету, сондай-ақ британдық юрисдикциясын сақтайды, Цейлоннан жаңа Конституцияның мәтіні Соулбери комиссия ұсынысы негізінде «Ақ кітап» дайындалды. Бас Губернатор Цейлон қоғам өкілдеріне берілді, дегенмен заң шығарушы билігінің басшысын британдық үкімет тағайындаған. 1948 жылы 4 ақпанда, ресми Цейлон Доминионы құрылды. Сол жылы алдағы Цейлонның БҰҰ-ға қосылу әрекетін, Цейлон номиналды тәуелсіз мемлекет ғана екенін ескеріп Кеңес Одағы бұғатталды.

1972 жылы жаңа конституция қабылданды, оған сәйкес ел республикаға айналды, ал оның атауы "Цейлонның" орнына "Шри-Ланка" деп ауысты.
«Кипарис», Якоба Вигнати, 1670 ж.
**Кипарис** (көне грекше: Κυπάρισσος) - Ежелгі Грекия мифологиясының кейіпкері, Телефтың ұлы, на острове Кея аралындағы Карфеядан. Мифтардың бір нұсқасы бойынша, бір орманда жас жеткіншек өмір сүрген. Оның сүйікті бұғысы болған. Аңға шыққан сайын ол сол бұғыны іздеп жүрген. Бір куні ол аңда жүрген кезде, бұғының денесін байқап қалады, бірден көре салып ол өз садағынан оқ жібереді. Содан кейін үңіліп қарағаннан кейін ол өзінің сүйікті бұғысы екенін көреді. Ол өте қатты қайғырғанынан өз-өзіне қол жумсайды. Оны көрген Аполлон Кипаристы ағашқа айналдырады. Осы кезден бастап Грекияда бір адам қайтыс болса, үйдің есігіне сол үйдің есігіне кипармс ағашының бұтағын ілетін болған.

Мифтардың басқа нұсқасы бойынша, Сильван тәңірінің сүйікті адамы. Кипаристың қолға үйреткен бұғысы болған. Сильван оны өлтіріп, Кипарис қайғырғанынан қайтыс болады. Кипаристы тағы **Ассириялық бозбала** деп атайды

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Мифы народов мира. М. 1991-92. В 2 т. Т. 1. С. 651, Любкер Ф. Реальный словарь классических древностей. М. 2001. В 3 т. Т. 1. С. 402
2. ↑  Примечания Ф. А. Петровского в кн. Лукан. Фарсалия. М. 1993. С. 321
3. ↑  Филострат. Жизнь Аполлония Тианского I 16
4. ↑   Мұрағатталған 3 қарашаның 2014 жылы.
**Салоники** немесе **Селенік** - Грекиядағы қала Б.з.б. 315 ж. Македония патшасы Кассандр негізін қалады.

  

Орта ғасырға дейін Фессалоники (Фессалоника) деп аталған. Византия дәуірінде Константинопольден кейінгі маңызды қаланың бірі болды. Салоникиден славян ағартушылары Кирилл мен Мефодий шықты. Салоники талай рет басқа халықтар шапқыншылығына ұшырап, талан-таражға түсті. 1912-1913 ж. Балқан соғысынан кейін Салоники Грецияға қарады. Салоникиде рим және византия дәуірінің көптеген ескерткіштері (Дмитрий, Апостолдар шіркеулері, София ғибадатханасы) сақталған. [1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет энциклопедиясы, 1976 жыл, Алматы,9 том, 626 бет
**«Кездеспей кеткен бір бейне»** — толық метражды көркем фильм. 1977 ж. Қазақфильм студиясы шығарған.

Сюжеті
------

Фильм Кеңес өкіметінің қалыптасу кезеңін, Қазақстандағы революциядан кейінгі алғашқы жылдардағы оқиғаларды ойнататын Ғабит Мүсіреповтің бір аттас повесі бойынша түсірілген.

Бандиттер халық ақыны мен әнші Еркеннің бірнеше рет сазайын тарттыруға тырысты, бірақ олар оны үнсіз қалуға мәжбүрлей алмады. Жердің өзі оны сақтап жүргендей көрінді - большевиктер комитетінің тапсырмасы бойынша түрмеден қашып, ол қаңғыбас түрінде кедейлердің үйілерінде баспана мен көмек тауып, Кеңес өкіметінің халыққа деген пайдасын түсіндіре елдің оңтүстігіне жасырын өтті. Еркен Ақлиманың сұлулығына тәнті болып, ғашық болады. Алайда Отарбай оны қалың малға сатып, Ақлима қара шешектен қайтыс болады. Өмірінің соңына дейін Еркен Ақлимаға деген махаббатын өткізді. Ауылдың бірінде кездестірген тағдыры қайғылы біткен сол бір жас қызды ол ұмыта алмады.

Рөлдерде
--------

* Еркен — Жамбыл Құдайбергенов
* Ақлима — Гүлнара Сүлейменова
* Ақбала — Раиса Мұхамедиярова
* Кәрім — Сәрсен Баймұқанов
* Сойылбек — Әнуар Молдабеков
* Қайсар — Болат Қалымбетов
* Байкен — Кәукен Кенжетаев
* Мырзагелді — Нұрлыбай Есімғалиев
* Төке — Дінмұхамед Әкімов
* Отарбай — Советбек Жұмаділов

Дереккөздер
-----------

1. ↑   Мұрағатталған 15 желтоқсанның 2019 жылы.
**Кезби** - Ақтау қаласында ұңғымалар бұрғылаумен, мұнай ұңғымаларын күрделі жөндеумен, мұнай мен газды өндірумен, өңдеумен және сатумен айналысатын жауапкершілігі шектеулі серіктестік. 1992 жылы шағын жеке кәсіпорын ретінде құрылды. Меншік түрі - жеке. Маңғыстау облысының Қарақия ауданы жеріндегі Каменистый кенорында (басқа да блоктарда) барлау жүргізуге рұқсат берілген. Жауапкершілігі шектеулі серіктестік 1992-1997 ж. "Казпромставба" бірлескен кәсіпорнының мұнай ұңғымаларын бұрғылау жөніндегі мердігер болып жұмыс атқарды. 1997 ж. бері Қаламқас кәсіпшілігінде ұңғымалардың жерасты жөндеуін өткізіп келеді. 1997 ж. қазан айынан бері "Кезби" серіктестігінің құрылтайшысы "Англо-Каспий мұнай" компаниясы болып отыр.

Дереккөздер
-----------

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Кезби ТОО - Мангистауская область Мұрағатталған 20 желтоқсанның 2016 жылы.
**Салпыншақ**, *гетеродерис* (лат. *Heteroderis*) – астралылар тұқымдасына жататын бір жылдық өсімдік.

Өсу аймағы мен ботаникалық сипаты
---------------------------------

Қазақстанда Қызылорда облысының оңтүстігіндегі Қызылқұм құмды алқабында 2 түрі өседі: кішкентай С. (H.pusilla) жəне ақбас С. (H.leucocephala). Олардың биіктігі 3-40 см. Сабағын қылтанақ тəрізді ұзын жəне өрмекті мамық түк жапқан. Тамыр жапырақтары жұмыртқа тəрізді, жиектері ойық тісшелі немесе қауырсын тілімді. Түбіне қарай жіңішкеріп сағаққа жалғасқан, ортаңғы өзекшесін бойлай қылтанақты түк өскен. Ортаңғы жəне төменгі сабақ жапырақтары тамыр жапырақтарына ұқсайды. Қандауыр немесе таспа тəрізді жоғарғы жапырақтары кішірек, бүтін жиекті. Гүлсебетінің жемістенген кездегі ұзындығы 12-17 мм, ені 4-5 мм болады. Сабақтың немесе бұтақтарының ұшына қарай орналасқан. 2 қатар орама жапырақтары жұмыртқа немесе қандауыр тəрізді, ұшына қарай үшкір. Тұқымының ұзына бойында емізік тəрізді өскіні жəне айдаршасы болады. Сəуір–мамыр айларында гүлдейді. Тауалды жəне жазық жерлердегі құмды, ұсақ тасты
беткейлерде, сортаң жерлерде көбіне арамшөп ретінде өседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
**Авиация медицинасы** - медицина ғылымының бір саласы.  
Негізгі міндеті - авиация қызметкерлерінің жұмыс ерекшеліктерін зерттеу және ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету. Атап көрсеткенде: ұшқыштар, штурмандар т.б. авиациялық қызметкерлерін медициналық байқаудан өткізіп, олардың бұл қызметке жарамдылығын анықтау, ұшу кезіндегі әр қилы жағдайларға төзімділігін арттыру; иженерлермен бірлесе отырып, экипаж мүшелері мен жолаушыларға қолайлы жағдай жасау, ұшқан тікұшақ кенеттен қонуға мәжбүр болған жағдайда ондағы адамдарды аман сақтауға қажетті жабдықтармен қамтамасыз ету; ұшып келе жатып теңіз айдынында, тау ішінде, шөл далада апатқа ұшыраған тікұшақ экипажы мен жолаушылар үшін медициалық шаралар мен жолаушылар үшін медициналық шаралар кешенін жасау; зымырандарда, ғарыш кемелерінде ұшқан кезде адамның тіршілік қажетін қамтамасыз етіп, өте жоғары қысымнан қорғайтын киімдердің тиімділігін зерттеу т.б.  
Тікұшақтардың ұшуы кезіндегі қысым өзгерісі, ұшу бағыты мен жылдамдығының кенеттен құбылуы және орталықтан тепкіш күштің өзгеруі - қан мен лимфаға, орталық жүйке жүйесіне әсерін тигізеді. Осыған орай, Авиация медицинасында ұшқыштардың еңбек ету, тынығу, ұйықтау және тамақтану жағдайларын жақсарту мәселесіне ерекше көңіл бөлінеді.

Дереккөздер
-----------

* "Қазақстан": Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998
*Басқа мағыналар үшін Әбдірахманов деген бетті қараңыз.*
**Төлеген Мұсаұлы Әбдірахманов** (1933 жылы туған), инженер-металлург. Қазақ КСР-нің еңбек сіңірген металлургі (1973). Қазақ кен-металлургиялық институтын бітірген (1955). 1955-1963 ж. Қарсақбай мыс қорыту зауытында жұмысшы, ауысым мастері, металлургия цех бастығының орынбасары, кәсіподақ комитетінің төрағасы, партбюро хатшысы болып істеді, 1963 ж. мыс қорыту зауытының директоры болып тағайындалды. 1973 ж. Жезқазған кен-металлургия комбинатының партком хатшысы болып сайланды. 1973-1983 ж. мыс қорыту зауытының бас инженері, зауыт директоры, 1990 жылдан «Қазақмыс» корпорациясы президентінің кенесшісі. Еңбек Қызыл Ту, «Құрмет Белгісі» ордендерімен марапатталған. Жезқазған қаласының құрметті азаматы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақстан": Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9

*Бұл жаңа мақаланың бастамасы. Бұл мақаланы толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесуіңізді сұраймыз.*
**Авентин блогы** (итал. *Secessione dell'Aventino*) - Италиядағы антифашисттік оппозиция партиялары мен саяси топтарының жетекшісі Джакомо Маттеоттиді өлтіргенен кейін құрылды. Авентин блогына Халықтық (католиктік), Республикалық, Социалисттік партияның өкілдері мен партияда жоқтар кірді. Оппозиция депутаттары парламенттен шығып, "Оппозициялық фракциялар комитетін" ұйымдастырды. Бұл "Авентин блогы" деп аталды.  

Ол конституциялық тәртіпті қалпына келтіруді, Муссолиниді өкімет басынан тайдыруды талап етті. Компартия алғашқыда осы блокқа қосылды. Оны фашизмге қарсы белсенді күреске шақырды. Бірақ бұл талап қабылданбады. Сонан соң компартия Авентин блогынан шықты да, фашизмді әшкерелеу үшін парламентке қайта оралды. Авентин блогының енжар саясаты мен әлсіздігін пайдаланып, Муссолини елдегі буржуазиялық демократияның барлық қалдықтарын жойды да, 1926 ж. Авентин блогына тыйым салды.

Дереккөздер
-----------

* "Қазақстан": Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998
**«Шәкәрім Құдайбердіұлы» шығармалары: Өлеңдер, дастандар, қара сөздер** (кітап) – ХІХ ғасырдың аяғы мен XX ғасырдың басындағы қазақ әдебиеті тарихында ірі тұлғалардың бірі Шәкәрім Құдайбердиевтің шығармалары енген кітап .

Жинаққа ақынның ағартушылық, әлеуметтік-әшкерелеушілік сипаттағы өлеңдері мен ауқымды эпикалық поэма, дастандары мен прозалық шығармалары және қара сөздері топтастырылған. Редакция алқасы: З. Ахметов, М. Базарбаев, Ш. Елеукенов, М. Жармұхамедов, М. Қаратаев, С. Қирабаев, Ш. Сәтбаева, М. Сқақбаев, Ә. Тәжібаев, Ә. Шәріпов. Кітап 1988 жылы Алматы қаласы, «Жазушы» баспасынан шыққан. Көлемі 560 бет. Таралымы 50000 дана.

Дереккөздері
------------

1. ↑  Шәкәрім Құдайбердиев. Шығармалары: Өлеңдер, дастандар, қара сөздер. Құраст. М. Жармұхамедов, С. Дәуітов. Жазушы, 1988.– 560 бет. Алматы,ISBN 5-605-00464-6

Сілтемелер
----------

* Шығармалар жинағы кітап I-том(қолжетпейтін сілтеме)
Технологиялық Әмірліктерідің Колледжі (ُُُُُ ЭСТ; араб.: Үлгі:Big‎) Абу-Даби қаласында Біріккен Араб Әмірліктерінде орналасқан жоғары оқу мекемесі болып табылады.

Тарихы
------

ECT кәсіби басқару жөніндегі даярлау, есептеу және тілдерді оқуды ұсына отырып, Технологиялық Әмірліктердің институты (КАУВИС) ретінде 1993 жылы құрылды. 

1995 жылы ол өзінің алғашқы оқу бағдарламасында іскерлік әкімшілік және компьютерлік ақпараттық жүйелер бойынша екі жылдық дипломды енгізді.[]

2001 жылы EIT академиялық бөлімшесі қысқа курстар бөлімшелерінен бөлініп шықты.

Академиялық бөлімше2003 жылы БАӘ Лицензиялаудан өтіп  және 2004 жылы «Технологиялық Әмірліктердің колледжі» болып өзгертілді.. 

2007 және 2008 жылдар аралығында ECT алты жаңа Диплом бағдарламаларын енгізді. 2011 жылы ол Қоғамдық қатынастар саласы бойынша араб-орта бағдарламасында алғашқы дипломды ұсынды, және бір жылдан кейін ол өзінің бірінші бакалавриат бағдарламасын, Бизнес Бакалаврың ашты. Тағы екі бакалавр дәрежесін енгізді: 2013 жылы Бұқаралық Коммуникация бакалаврың (араб ортасы)  және 2014 жылы аккредиттелген қаржы ғылымдарының бакалаврың.

Бағдарламалар
-------------

ECT үш бакалавриат бағдарламалар мен алты екі жылдық диплом бағдарламаларын ұсынады. Колледж қосымша бакалавриат бағдарламаларын енгізуді жоспарлап отыр және ақыр соңында, жоғары оқу орнынан кейінгі бағдарламаларды енгізбек []

### Бакалавриат бағдарламалары

* Іскер әкімшілдік бакалавры
* Қаржы ғылым бакалавры
* Бұқаралық ақпарат құралдарының бакалавры (араб тілінде)

### Дипломдық бағдарлама

* Бухгалтерлік есеп
* Банктер Мен Қаржылар
* Іскерлік Әкімшілік пен Компьютерлік Ақпараттық Жүйелер (Қос Мамандануы)
* Компьютерлік графикалық Дизайн және Анимация
* Адам Ресурстарын Басқару
* Қоғаммен байланыс (арабша)/тоқтатылды

Тіркеу
------

2014 жылдың күзінінің ақпараты бойынша, ECT да шамамен 2840 студент білім алды. Cтуденттердің 56% ер болып табылады және шамамен 70% Араб әмірліктерінің азаматтары болып табылады. Жалпы 35 ұлтты құрайды.  Студенттердің көпшілігі кешке немесе демалыс күндері сабаққа қатысады. ECT-де 108 күндізгі және 12 сырттай факультет бар, және 106 қызметкерлерге ие. []

Сілтемелер
----------
**Генерал** (лат. *generalіs — жалпы, ортақ, бас басшы*) — Қарулы Күштердегі жоғары сардарлар құрамындағы әскери қызметкерлерге берілетін атақ (шен). 

Генерал шені тұңғыш рет Францияда 16 ғасырда, Ресейде 17 ғасырдың аяқ кезінде қолданыла бастады. І Петр генерал атағын жоғары дәрежедегі әскери қызметкерлердің лауазымына қосымша ретінде (**Генерал-фельдмаршал, Генерал-аншеф, Генерал-аудитер**) енгізді. Жалпы генерал атаулары әр елде әр түрлі аталады (мысалы, **Генерал-адьютант, Генерал-капитан, Генерал-инспектор, Генерал-губернатор, Генерал-интендант, Генерал-квартимейстер**, т.б.).
Кеңестер Одағында 1940 ж. мамыр айында Генерал-майор, Генерал-лейтенант, Генерал-полковник, армия генералы атақтары бекітілді, әрі Қарулы Күштердің түрі мен әскери ерекшеліктері қосымша аталды (мыс. авиация генерал-майоры, артиллерия генерал-лейтенанты).

  

1992 ж. Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінде ***Генерал-майор, Генерал-лейтенант, Генерал-полковник, армия генералы*** атақтары бекітілді. ҚР Президентінің жарлығымен тұңғыш армия генералы атағы Кеңес Одағының Батыры, Халық қаһарманы **С.К. Нұрмағамбетовке** берілді.

Генерал және адмирал деген атақ ең тәжірибелі, әскери және саяси дайындығы мол, әскерлерге басшылық етуде шеберлік пен біліктілік көрсеткен офицерлерге беріледі.

Тарихы
------

Генерал шені алғаш рет Францияда басқа шендерге префикс түрінде пайда болды (capitaine-generale, colonel-general). XVI ғасырдан бастап Францияда ерекше атақ ретінде қолданылып келеді

Әлем елдеріндегі генералдар нышандары
-------------------------------------

* Швеция. Құрлық әскерлері**Швеция. Құрлық әскерлері**
* Мексика армясы, Құрлықтық күштер**Мексика армясы, Құрлықтық күштер**
* Нидерланд королдігі құрлықтық күштері**Нидерланд королдігі құрлықтық күштері**
* Италия құрлықтық армясы**Италия құрлықтық армясы**
* Эстония ӘӘК**Эстония ӘӘК**

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ Энциклопедиясы", 2-том
2. ↑  Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Әскери іс. Алматы:"Мектеп" ААҚ , 2001
**Технологиялық процесс** — бастапқы мәліметтен талап етілген нәтижеге жету үшін реттелген, өзара байланысқан әрекеттер. Технологиялық процесс еңбек бұйымы күйінің өзгеруі мен анықталуына бағытталған әрекеттерді құрайтын өндірістік процестің бір бөлігі.

Кез келген технологиялық процесті күрделі процестің бір бөлігі және қарапайым (элементарлы) технологиялық процестердің жинағы деп қарастыруға болады. Элементарлы технологиялық процес немесе технологиялық операция деп технологиялық процестің барлық ерекшеліктеріне ие ең кіші бөлігін айтады.

Анықтамалары
------------

Технологиялық өтулер деп технологиялық операцияның бір ғана технологиялық құрылғымен өңделетін, аяқталған бөлігін айтады. Көмекші өту деп технологиялық операцияның аяқталған бөлігін айтады. Ол адам әрекеті және (немесе) технологиялық өтуді орындауға қажетті жабдықтардан тұрады.

Технологиялық процесті жүзеге асыру үшін технологиялық жабдықтау құрылғылары деп аталатын өндірістік жабдықтарды қолдану қажет. Мысалы: үйде ақылды технологиялық процесстер арқылы тұрақты температураны, жарықтың автоматты қосылуын, техникалық құрылғыларды басқару оңайырақ болады.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Smart Breaker Panel Мұрағатталған 7 маусымның 2022 жылы. (ағыл.)
Натан Аке
---------

Натан Аке (порт. Nathan Aké; т.ж.18 ақпан 1995 жыл, Гаага, Нидерланд) — қоғаушы шебіндегі недерландылық ойыншы. Қазіргі таңда ағылшындық "Челси" сапында және Недерландының жастар ұлттық құрамасында өнер көрсетеді.

Клубтық мансабы
---------------

### "Челси"

2012 жылдың 26 желтоқсан күнінде Натан өзінің "Челси" сапындағы ең алғаш ойынын өткізеді. Ол ойында Натан Аке ойындағы жалғыз голдың авторы Хуан Матаның орнына сонғы уақытта шығады. Натанның "Челси" сапындағы ең алғашқы ойыны "Норвич Ситидың" Карроу Роуд алаңында өтеді.

Ұлттық құрама мансабы
---------------------

Натан Аке Недерландының барлық жас категориясында ойнаған. 2011 жылы ол Недерландының 17 жасқа дейінгі ұлттық құрамасымен Еуропа чемпионатының жеңімпазы болады. Финалда олар неміс құрамасымен кездесіп (5-2) есебімен жеңіске жетеді. 2012 жылы недерландының жігіттері тағыда финалға шығып германияның жігіттерімен ойын өткізеді. Ол ойында да Голандияның жігіттері жеңіске жетеді.

Жетістіктер
-----------

### "Клубтық"

Англия Челси

* 21 жасқа дейінгі Премьер-Лиганың чемпиондары: 2013/14
* Еуропаның УЕФА лигасының чемпиондары: 2013

Нидерланд Недерланды

* 17 жасқа дейінгі Еуропаның чемпиондары: 2011, 2012

Дереккөздер
-----------



1. ↑
2. ↑
**Бұралқы Құдайбергенұлы** (1878-1970), төкпе ақын, Қаз КСР-інің халық ақыны (1944). Жаңаарқаның түлегі. Руы Тама, оның ішіңде Төлеп. Жастайынан пысықтығымен, мінезге бай сыйлылығымен, орнын тауып сөйлейтін шешендігімен ел көзіне ерте түседі. 1921 жылы Үшабыз болысына ревком төрағасы, кейін Мұңлы болысы төрағасының хатшысы болған. Бұралқы ақындықпен жас кезінен айналысқан. Домбыра тартып, өлең айтып қана қоймай, сол кездегі дәстүр бойынша қыз-жігіттің айтысына түсіп, өзінің ақындығын аңғартады. Жас кезіндегі айтыстарынан кейінгі ұрпаққа жеткендері «Бұралқы мен Ақсұлу қыз айтысы» және «Дәрхия қыз бен Бұралқы айтысы» деп аталатын екі көлемді айтысы. Бұралқының ақындық өнерінің кемелдену кезеңі Ұлы Отан соғысы жылдарына саяды. Соғыстың ауыр күндерінде көңлі жабырқаған елді рухани түлету, женістің болатынына елді иландыру, қиындықты сабырмен жеңуге шақыру Бұралқы шығармаларының негізгі арқауына айналды. Ақынның бір топ қолжазбалары ҚР Ұлттық ғылым академиясының сирек қолжазбалар қорында сақтаулы. «Пернедегі термелер» атты жинаққа (1965) «Туған жер» атты өлеңі енді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5
**Гендерлік оппозиция** - жыныстық негізде қалыптасқан ер, әйел бастауларын бинарлық қатынастарда қарастыру түрі. Әлемде қалыптасқан бірінші мәдени ажыратушылық Гендерлік оппозициядан басталады. Ксенофонт мұны: "Құдай о бастан жыныстарды бөліп жаратты: әйелді бала туу мен үй шаруашылығына, еркекті - нан табуға" деп түсіндіреді. Гендерлік оппозиция табиғи құбылыстарға да қатысты таралған: қытайлық инь және ян бастамалары, көптеген нанымдардағы Айды, Суды, Жерді - әйелдік, ал Күнді, Отты, Жылуды еркектік бастаулар деп есептейді. Еркектік факторлар белсенді, еркін, ырықты деп саналса, әйелдер - енжар, қабылдаушы материяға теңелген. Үнділік ежелгі дін - тан тризмде, керісінше, белсенділік әйелдік бастамаларға тән.
Қазіргі кездеГендерлік оппозиция мәселесі феминистік қозғалыстарға байланысты қойылып жүр. Жаңа феминизм осыған дейін үстемдік етіп келген "патриархалдық" мәдениетті, Қүдай-Логостың еркектік билігін тұтасқан адамзат билігімен және Ана-Материяның құндылықтары- мен алмастыру керек дейді. Феминистік қозғалыс әйелді объект ретінде алуға қарсы шығады. Қазіргі көптеген Гендерлік оппозиция негізделген теорияларда әйелдер туралы Фрейдтің "кастрация комплексі" деген ілімі бекерге шығарылады. Жалпы алғанда, Гендерлік оппозиция қазіргі саяси өмірдің күрделі әрі өзекті мәселесіне айналып отыр.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Саяси түсіндірме сөздік. – Алматы, 2007. ISBN 9965-32-491-3
2. ↑  Биекенов К. Садырова М. Әлеуметтанудың түсіндірме сөздігі. — Алматы: Сөздік-Словарь, 2007. — 344 бет. ISBN 9965-822-10-7
Көшеге көрнекті жазушы, жалынды публицист, Ұлы Отан соғысы жылдарында қаруымен де,
қаламымен де ел қорғаған батыр Баубек Бұлқышевтың есімі (Алматы қаласы мәслихаты мен
Алматы қаласы әкімінің 20.03.2000 № 279 қаулысы) берілген. Баубек Бұлқышевтың (1916-1944)
*«Өмір сүргім келеді»,»«Адамзатқа хат», «Шығыс ұлына хат»* атты шағын жанрдағы шығармалары
шынайылығымен ерекшеленеді. Олар Ұлы Отан соғысы кезінде жауынгерлерді рухтандырып
отырған. *«Алматы - менің туған қалам»* деген бітпей қалған романы және *«Айсұлу»* деген поэмасы бар.

Көше Жетісу ауданында орналасқан. Қазыбаев көшесінен басталып Сейфуллин даңғылына
дейін созылып жатыр. Көшенің ұзындығы - 500 метр.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Алматы көшелері. Анықтамалық энциклопедия. – Алматы: "ИП Волошин" баспасы, 2009. ISBN 978-601-7157-18-0
A.
**Технология** (гр. *"techno"* - өнер, шебер, білгір және "logos" – ілім, ғылым) – ғылыми-практикалық негізде шикізатты дайын өнімге айналдырудың әдіс-тәсілдерінің жүйесі. 

A.
Технология дайын тетік немесе бұйым жасау үшін өндірістік процестерде пайдаланылатын материалдың, шикізаттың немесе жартылай өнімнің (әрбір операциялар аралығындағы дайындамалар) пішінін, өлшемін, қасиетін, күйін өзгерту амалдарынан тұрады.

Жалпы өндірістік процестің бөлігі болып табылатын өндіру, тасымалдау, сақтау, бақылау жөніндегі іс-қимылдар да ***технология*** деп аталады. Қоғамның өзгеруіне байланысты өндірістің, қызметтің, оқытудың, т.б. әр түрлі салаларына *инновациялық технология* ұғымы енгізілуде. Қазіргі кезде технология:

* алдыңғы қатардағы технология;
* қалдықсыз технология;
* өңдеу және қайта өңдеу технологиясы;
* халықаралық стандартқа сай технология болып ажыратылады.

Мұнай, газ, ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеу және т.б. технологиялар өндіріс талаптарына сай іске асырылуда.

Сонымен қатар
-------------

* Инновациялық технология

Дереккөздер:
------------

1. 1 2  Рахимбекова З.М. Материалдар механикасы терминдерінің ағылшынша-орысша-қазақша түсіндірме сөздігі ISBN 9965-769-67-2
2. ↑  Полиграфия, өлшеу техникасы, ағаш өңдеу жабдықтары және металл өңдеу техникасы мен технологиясы: Қазақша-орысша терминдердің түсіндірме сөздігі.
3. ↑  "Қазақстан": Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9