recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Пәтерді әрлеу. Пәтерді әрлеу үшін әр-түрлі материалдар пайдалануға болады. Тұрғын бөлмелерге әсем қағаздар жапсырлады немесе желімді сырмен сырлайды.Дегенмен желімді сырдың сәндік сапасымен бірге кейбір кемшіліктері де бар.Атап айтқанда, тез көшіп кетеді әрі кіршең келеді.Оған қосы,түс қағаз жапсыруға қарағанда қабырғаны сырмен сырлауға уақыт көп кетеді.Ас үй қабырғасын әрлеу үшін майлы сыр немесе жууп алуға болатын түсті қағаз қолданылады.Майлы сырдың орнына кейінгі кезде одан әлдеқайда тиімді, оңай көшпейтін,мөлдір де ашық силикапты және синтетикалы, сондай-ақ сулы эмульсиялық сырлар пайдаланыла бастады.Ауа алмасуына кедергі келтірмейтін,алайда жылу сақтайтын әрі дыбыс өткізбейтін қасиеті бар бұл сырлар ұсақ тесікті жұмсақ жұқа пленка құрайды.Кіре беріс бөлме мен дәліз үшін де жуып алуға балатын түсті қағаз қолдану ұсынылады.Ваннаға ең қолайлысы-кирамикадан жасалған жылтыр плита (Қаптау мақаласын қараңыз).Өйткені мұндай плита пайдалануға өте ыңғайлы әрі сәндік,сапасы жоғары.Пәтердің қабырғалары төбесі мен едені айналасын тұйқтап,бөлектеп қана қоймайды,сонымен бірге мебельдер,жиһаздау заттары мен жасаулар үшін негізгі фон болып табылыды.Бұл заттардың көз тарта сәнді болып ,адамға жақсы әсеретуі фонның түр-түсіне көп байланысты.Сондықтан,пәтерді әрлеуге кіріспес бұрын жалпы қандай түстің дұрыс екенін шешіп алған дұрыс.Әрине,бұл жерде пәтердәң көлемін де естен шығармау керек.
Арнайы рецепт бланкісі
**Рецепт** (лат. *receptum* — *қабылданған*) — дәрігердің фармацевтке дәрілік заттарды дайындау және бостау туралы жазбаша өтініші, онда дәрілік заттарды қолдану және емдеу әдісі туралы нұсқаулар.[]

Рецепт белгілі бір нысанда және ережелерге сәйкес жазылады. Қарапайым рецепт – бұл бір дәрілік затқа жазылатын рецепт; егер препарат екі немесе одан да көп белсенді ингредиенттерден тұратын болса, онда оны күрделі рецепт деп атайды. Рецепт заңды құжат болып табылады, өйткені ол дәрінің дұрыс дайындалғанын тексеруге мүмкіндік береді.

Дәрілік затты рецепт арқылы немесе рецептсіз босату туралы нұсқау препаратқа арналған нұсқаулықта «дәріханадан босату шарттары» бағанасында көрсетілген. Нұсқаулық дәрілік затты мемлекеттік тіркеу сатысында бекітіледі.

Ежелгі уақытта латын тілінде рецепттер *Formula remediorum* (*remedium* - дәрі) немесе *Formula medicinalis* деп аталды.

Қазіргі уақытта Қазақстанда рецептермен жұмысты реттеу Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2020 жылғы 2 қазандағы № ҚР ДСМ-112/2020 «Рецепттерді жазып беру, есепке алу және сақтау қағидаларын бекіту туралы» бұйрығымен жұзеге асырылады. Бұл қағидаларда рецепте қолданылатын негізгі рецептуралық қысқартулар туралы қарастырылған.

Ал дәріханаларда рецептпен босату тәртібі Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2020 жылғы 17 қыркүйектегі № ҚР ДСМ-104/2020 «Дәрілік заттар мен медициналық бұйымдарды көтерме және бөлшек саудада өткізу қағидаларын бекіту туралы» бұйрығымен реттеледі.

Дереккөздер
-----------

1. 1 2  Рецепттерді жазып беру, есепке алу және сақтау қағидаларын бекіту туралы  (қаз.).  adilet.zan.kz (2 қазан 2020). Тексерілді, 12 сәуір 2024.
2. ↑  Дәрілік заттар мен медициналық бұйымдарды көтерме және бөлшек саудада өткізу қағидаларын бекіту туралы  (қаз.).  adilet.zan.kz (17 қыркүйек 2020). Тексерілді, 12 сәуір 2024.
**Антоним** (гр. *ἀντι-* — «қарсы», гр. *ὄνυμα* — «ат», «атау») — мән-мағынасы бір-біріне қарама-қарсы қолданылатын сөздер. Лексикологияда құбылыстың (күн — түн), ұғымның (бақ — сор, жақсылық — жамандық), сапаның (жаңа — ескі), (жақсы - жаман), қимылдың (кіру — шығу), т. б. қарсы мәндегі сөздердің мағыналары антонимдік жұп құрайды. Заттың атауын білдіретін сөздердің антоним дік жұбы болмайды. Сонымен қатар антоним қарама-қарсы мағына арқылы сөздердің мағыналық тұтастығы мен біртектілігін де білдіреді. Антоним сөздің дәл, нақты мағынасын салыстыру тәсілі арқылы айқындап, стилистикалық қызмет атқарады. Әсіресе, мақал-мәтелдерде жиі қолданылады. Мысалы, «Көз — қорқақ, қол — батыр», «Өтірік — қаңбақ, шын — салмақ». Қазақ тілінде фразеологиялық антонимдер көп кездеседі: аты шықты — аты өшті, жүрек жұтқан — су жүрек, соры қайнады — көзі ашылды.

Көркем шығармада ойдың өрістеуі екі түрлі ұғымның, түйіннің шарпысып келуіне орай қатар алынған сөздердің қарама-қарсылық, қайшы мағынасы, көркемдік әсерлілігі күшейе түседі. Сондықтан қайшы сөздер шендестіру тәсілін тудыратын құнарлы, өнімді құрал бола алады. Мысалы:

```
        *Атадан жақсы ұл туса,* 
        *Есіктегі басын төрге сүйрер.*
        *Атадан жаман ұл туса,* 
        *Төрдегі басын ерге сүйрер.*
```

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ тілі. Энциклопедия. Алматы: Қазақстан Республикасы Білім, мәдениет және денсаулық сақтау министрлігі, Қазақстан даму институты, 1998 жыл, 509 бет. ISBN 5-7667-2616-3
2. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9
**Грузияның Ұлттық сурет галереясы** ( груз. ეროვნული გალერეა (თბილისი) — Тбилисидегі өнер мұражайы.

Грузияның мемлекеттік мұражай желісіне кіреді. Сегіз көрме залы, қалпына келтіру зертханасы, уақытша көрме бөлмелері, оқу сыныбы және сыйлық дүкені бар, олардың барлығын португалдық «Ainda Arquitectura» сәулет компаниясы жасаған.

Экспозиция
----------

Мұражай қорында 30 000-ға жуық экспонат бар.

Тарихы
------

оңға|нобай| Тифлистегі Кавказ әскери тарихы мұражайы («Даңқ ғибадатханасы»), 1910 ж.
Галерея ғимараты 1888 жылы орыс императоры Александр III-нің нұсқауымен сәулетші Альберт Сальцманмен салынған. Ол Римдегі көрме сарайының үлгісінде салынған (сәу. Пио Пиасентини). Бастапқыда ғимаратта Ресей империясының Кавказдағы әскери жетістіктерін көрсете отырып, Ресей әскери-тарихи мұражайы («Даңқ ғибадатханасы») ұйымдастырылуы керек еді. 1914 жылы 28 қарашада мұражайға Ресей императоры Николай II келді. Даңқ ғибадатханасының экспонаттарын Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде тасып алып кеткен және мұражай жұмысын тоқтатты. 

Ұлттық галереяның алғашқы көрмесі 1920 жылдың қазан айына дейін Грузияның жаңа үкіметі кезінде ұйымдастырылды. Көрменің тақырыбы кең болды, барлық уақыттағы және көркемдік бағыттағы грузин және шетелдік туындыларды қамтыды, ол сол кезде Грузияда қол жетімді көптеген өнер туындыларын жинаған Дмитрий Шеварднадзенің қажырлы еңбегінің нәтижесі болды. Экспозицияға XVIII және XIX ғасырлардағы грузин портреттері («Грузин мектебі» деп аталады), орыс, батыс Еуропа, Иран және қазіргі грузин картиналары кірді. 

Көрменің көптеген экспонаттарын сақтай отырып, ұлттық галереяны заманауи бейнелеу өнерін насихаттау миссиясын орындай отырып, бейнелеу өнері мұражайы ретінде ұйымдастыру іске асты. 

Ғимараттың аумағы шектеулі болғандықтан көптеген жұмыстар көрмеге қойылмады, осыған байланысты галереяны қайта құру жоспары жасалды. Галереяны басқарған Димитрий Шеварднадзе оны тарихи орынға — Метехи жартасындағы бекініске ауыстыруды ұсынды. 

1933 жылы қалалық түрме Метехиден Ортачалаға ауыстырылып, тарихи Метехи ғимараттары Ұлттық өнер галереясымен қамтамасыз етілді. 1934 жылы Ұлттық галерея көпшілікке қайта ашылды. Кеңес өкіметі кезінде галерея мемлекеттік меншікке айналды. 

1988 жылы наурызда «Ұлттық өнер галереясы» мұражай-көрме одағы ұйымдастырылды. Қазіргі заманғы өнер мұражайы ашылды. Бұрын әкімшілік қойма болған галереяның бірінші қабаты көрме галереясына айналды. 

1989 жылы 18 қыркүйекте қазіргі грузин өнерінің көрмесі ашылды. Бірақ 1990 жылдардағы саяси тұрақсыздыққа байланысты қазіргі заманғы өнер мұражайы жұмысын тоқтатуға мәжбүр болды. 

2007 жылы Ұлттық галерея Грузия Ұлттық мұражайының құрылымына енді. Галереяның негізгі ғимаратына жөндеу жұмыстары жасалды. 2012 жылы галереяға Дмитрий Шеварднадзе есімі берілді.

Қазіргі уақытта Галерея Ұлттық музейдің орталық көрме алаңдарының бірі болып табылады, онда «ХХ ғасырдың басындағы грузин бейнелеу өнерінің жауһарлары» атты және басқа да уақытша көрмелер өткізіледі.

Әдебиет
-------

1. ↑
2. 1 2 3 4
3. ↑   Museum.ge
**Асылбек Райханұлы Боранбай** (1972 жылы 9 қыркүйекте Қызылорда облысы Арал ауданында туған) — актер. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (2011). Қазақстан жастар одағы сыйлығының лауреаты (2002). Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театрынің актері (1993 жылдан).

Толығырақ
---------

* Асылбек Райханұлы 1972 жылы 9 қыркүйекте Қызылорда облысы Арал ауданында дүниеге келген.
* 1989 - 1993 жылдары Т.Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясын бітірген.
* 1993 жылдан Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театрының актерлік құрамында.
* 1994 жылдан Тамаша әзіл-сқақ театрының актері.
* 2008 жылдан Тамаша әзіл-сқақ театрының бас режиссері, көркемдік жетекшісі.
* Гастрольдік сапармен Қазақстанның бірқатар қалаларында өнер көрсеткен.

Сахнадағы негізгі рөлдері
-------------------------

Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театры сахнасында: М. Әуезовтің «Айман-Шолпанында» Арыстан (реж. Е. Обаев), «Қарагөзіндегі» Сырым (реж. Б. Атабаев), «Абайында» Әзімхан, Керім (реж. Е. Обаев), «Қилы заманында» Әубәкір (сахналық нұсқасы: Н. Оразалин, реж. Ә. Рахимов), Т. Мәмесейіттің «Бәкей кызында» Жәмеңке, С.Мұқановтың «Мөлдір махаббатында» Мүсәпір (реж. Ә. Рахимов), Ғ. Мүсіреповтің «Махаббат дастанында» Жарқын (реж. Қ. Сүгірбеков), Б. Мұқайдың «Сергелдең болған серілер» комедиясында Ақын (реж. О. Кенебаев), Д. Исабековтің «Актрисасында» Коммерсант (реж. Н. Жұманиязов), «Жаужүрегінде» Долгоносов (реж. Е. Обаев), И. Сапарбайдың «Сыған серенадасында» Алеко (реж. Е. Обаев, Т. Аралбай), Ә. Рахимовтың «Қылмыскерге куәлігіндегі» Боян (реж. Ә. Рахимов), Шахимарден мен Қ. Ысқақтың «Қазақтарында» Қасым хан (реж. Т. әл-Тарази), Шахимарденнің «Томирисіндегі» Кир патша (реж. Т. әл-Тарази), Р. Мұқанованың «Мәңгілік бала бейнесіндегі» Артист (реж. Б. Атабаев), М. Сәрсекенің «Тендерге түскен келіншегінде» Жорабек (реж. О. Кенебаев), Т. Әбдіковтің «Ұлы мен ұры» драмасында Ұры (реж. Е. Обаев, Е. Нұрсұлтан) т.б.

Марапаттары
-----------

* 2002 жылы Қазақстан жастар одағы сыйлығының иегері.
* 2011 жылы "Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 20 жыл" мерекелік медалі.
* 2011 жылы Елбасының жарлығымен "Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері" құрметті атағымен марапатталды.
* 2015 жылы "Алпамыс батыр" атындағы медалімен марапатталған.
* 2016 жылы "Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 25 жыл" мерекелік медалі.
*Басқа мағыналар үшін Есіл (айрық) деген бетті қараңыз.*

**Есіл** — Ертіс өзенінің сол саласы, Обь өзені жүйесіне жатады.

Географиялық орны
-----------------

Қазақстанның Ақмола, Солтүстік Қазақстан облыстары мен Ресейдің Түмен, Омбы облыстары жерімен ағады.

Бастауы
-------

Петропавл бөгені (Петропавл қаласы)
Бастауын Сарыарқадағы Нияз тауының етегінен алып (560 м биіктіктен), Ертіс өзеніне сол жағынан құяды.

Гидрологиясы
------------

Ұзындығы 2450 км (Қазақстандағы ұзындығы 1400 км). Дүниежүзінде екінші реттегі ең ұзын сала саналады. Су жиналатын алабы 177 мың км2. Өзеннің бастауынан сағасына дейінгі құлау еңістігі 513 м, әр 1 км-дегі еңістігі 21 см. Негізінен қар суымен (80%-дайы) толығады. Көктемде су деңгейі көтеріліп (ең жоғарғы деңгейі сәуірдің үшінші онкүндігінде байқалады), су тасқыны болып тұрады. Шілденің ортасында су деңгейі төмендеп, үшінші онкүндігінің басында сабасына түседі. Су мол жылдары Петропавл бөгені бьефіндегі нөлдік график деңгейінен 10-11 м жоғары көтеріледі.

Есіл суын бақылау кезінде 1937 жылы оның арнасы құрғап қалғаны тіркелген. Ал 1936-1939 және 1986 жылдары түбіне дейін қатып қалған. Өзеннің орташа жылдық ағымы 2,5 км3. Мұз қату қарашаның екінші жартысында басталады да оның ұзақтығы 5 айға созылады.

Есіл минералдылығы жоғары өзендерге жатады. Оған негізгі себебіне - оның су жинайтын алабының құрғақ өңірде жатуы және жер асты суларының тұздылығы жатады. Жалпы минералдануы 500-800 мг/л, сабасының төменгі кезінде 1200 мг/л-ге жетеді. Суы кермек татиды.

1960 жылдан бастап өзен суын реттеп отыру үшін Вячеслав, Сергеев және Петропавл бөгендері салынған.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
Аутопортрет көшірмесі, Гренобль мұражайы
**Филипп де Шампань**, *де Шампень* (фр. *Philippe de Champaigne*; 26 мамыр 1602 жыл, Брюссель — 12 тамыз 1674 жыл, Париж) — барокко дәуірінің француз суретшісі.

Өмірбаяны
---------

Брюсселде кедей жанұяда туған, пейзажист Жак Фукьердің тәлібі болған. 1621 жылы Парижге көшкен, және Николя Дюшененің бастауымен Николя Пуссен екеуі Люксембург сарайын безендірген. Николя Дюшене қызын соған күйеуге берген.

Қайын-атасы өлгеннен кейін, Шампань ханшайым-ана Мария Медичиге жұмыс істейді, және де кардинал Ришельеге сарайын көркейтіп береді, шіркеу және де басқа ғимараттармен айналысады. 1648 жылы патша суретшілер академиясының мүшесі және негізін қалаушысы болады. Симон Вуэмен бірге сол дәуірдің аса құрметті суретшісі болған. 1654 жылдан Шарль Лебренмен жарысады, соның қоластында Тюильри қамалын әсемдейді.

Өмірінің соңында мұғалімдік, үйретушілікпен көп айналысады. Жазба мұра қалдырғаны жоқ, бірақ 1660 жылдар Андре Фелибьен жазған лекциялары мен талқылаулары сақталды.

1640 жылы Шампань янсенизмнің әсерінде қалады. Содан соң, жүре алмай қалған қызы керемет мұғжизамен Пор-Рояль монастырінде, Шампань өзіне сай емес жанрда *«Ex-Voto de 1662»* (қазір Луврда) атаулы вотив суретінде өзінің қызы мен монастыр қызметкерін суреттейді. Суретші Парижде дүние салған.

*«кардинал Ришельенің үштік портреті»,* 1637, Ұлттық Көрме, Лондон

Жұмыстары
---------

Шампань өзінен соң көптеген бейнелеу жұмыстарын қалдырған, әсіресе діни тақырыпқа. Бірақ оның мұрасының ішінде ең атақтысы Ришелье портреті. Оған қоса ол Мазарини портретін салған, XIII Луидің, Жан-Батист Кольбердің, виконт Анри де Ла Тур д'Овернь Тюренннің, II Чарльздің, және де Блез Паскальдің, Вуатюрдің, сәулетшілер Жак Лемерсье мен Франсуа Мансардың, ж-е т.б. тұлғалардың суретін салған.

Ертеде Питер Пауль Рубенстен әсерленген, одан соң оның мәнері қатаңдық пен құрғақтыққа ие болады. Оның портреттік туындылары қазір діниден аса бағаланады.

* кардинал Ришельекардинал Ришелье
* Франсуа Мансар мен Клод ПерроФрансуа Мансар мен Клод Перро
* виконт Тюренн (фрагмент)виконт Тюренн (фрагмент)
* Ex-voto 1662Ex-voto 1662

Сілтеме
-------

* Шампань artcyclopedia.com
* Шампань wga.hu
* Оn line бейнелеу

Әдебиет
-------

* Rosenberg P. Philippe de Champaigne. Milano: Fratelli Fabbri, 1966
* Dorival B. Philippe de Champaigne, 1602—1674: la vie, l'œuvre, et le catalogue raisonné de l'œuvre. Paris: L. Laget, 1976
* Lesné Cl. Philippe de Champaigne et Port-Royal. Paris: Seuil, 1995
* Marin L. Philippe de Champaigne, ou, La présence cachée. Paris: Hazan, 1995
* Philippe de Champaigne, 1602—1674: entre politique et dévotion/ Alain Tapie, Pierre-Nicolas Sainte-Fare-Garnot, eds. Paris: Réunion des musées nationaux, 2007.
Джулио, 1650 жыл
**Мазарини Джулио** (шын есімі **Джулио Раймондо Мазарини**; итал. *Mazarin, Jules Cardinal Ciulio Raimondo Mazarini*) (14 шілде 1602 жыл, Абруцци, Неаполитандық корольдық – 9 наурыз 1661 жыл, Венсен, Франция) — кардинал, француздың мемлекеттік қайраткері..

1627–1634 жылдары Папа дипломатиялық қызметінің мүшесі. Франция мен Испания арасында мантуандық мұра үшін жүргізілген Соғысты тоқтату мақсатында келіссөздер жүргізген. 1634–1636 жылдары Кардинал де Ришельені ізгі тұтушы ретінде Франция сарайында папалық нунция болып қызмет етті. Папалық сарайда Францияның мүддесін қорғаған, кейін франция королдығының қызметіне ауысты. 

1639 жылы франция елінің құзырындағы азамат болды, 1641 жылы кардинал мәртебесі (сан) атағын алды. 1624 жылы Ришелье және 1643 жылы королева Аустриялық Аннамен бірге XIII Луи қайтыс болғаннан кейін, XIV Луи кезінде регент болып отырды, сондай-ақ Францияның мемлекетінің алғашқы министрі болып сайланды. Мазарини Джулио жас Луидің білімін дамытумен айналысты. Жас корольдің кезінде ықпалды, беделді кеңесшілердің бірі ретінде талантты мемлекеттік шенеуліктерді таңдауға көмектесті. 

Мазаринидің ішкі саясаты Еуропаға Францияның басымдығын көрсетті, себебі оның саясаты арқылы 1648 жылы Вестфалдық ынтымақ және 1659 жылғы Пиренейлік келісімшарт тиімді бектілді. Болашақ өнердің жанашыры ретінде бейнелеу өнері Академиясының (кескіндеме және сәулетшілік) негізін салды, кітапқа мол үлкен кітапханасы болды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Britanica настольная энциоклопедия. Том І «АСТ-Астрель» Москва, 2006. ISBN 978-5-17-08532-4 (T.1) (ACT) ISBN 978-5-271-1512-0 (T.1) (Aстрель)
**Ғабидолла Рахматоллаұлы Әбдірахымов**(1975 жылы 23 қаңтарда Шымкент қаласы ОҚО облысы Киров ауылында туған) - 2019 жылдың 30-шілдесіне дейін Шымкент қаласының әкімі қызметін атқарды. 2019 жылдың 13 қыркүйегінен бастап Қазақстан Республикасы премьер-министрінің кеңесшісі.

|  |
| --- |
|  |

Сіргелі тайпасының Батыр-Жайдақ руынан шыққан.

Жоғары білім және жұмыс тәжірибесі
----------------------------------

Қазақ мемлекеттік аграрлық университетін (1996) экономист-бухгалтер мамандығы бойынша; Неміс мемлекеттік
басқару жоғары мектебін (Неміс әкімшілік ғылымдары жоғары мектебі, Шпайер қаласы) «Болашақ» бағдарламасы бойынша (1999) мемлекеттік әкімшіліктік басқару магистрі мамандығы бойынша бітірген. Қазақ, орыс, ағылшын және неміс тілдерін біледі.
«Нұр Отан» ХДП мүшесі.
1996 жылдан - Қазақ мемлекеттік аграрлық университетінің
қаржы және банк істері кафедрасының ассистенті. 1997
жылдан - «Болашақ» бағдарламасы бойынша Неміс мемлекеттік басқару жоғары мектебінің тыңдаушысы. 1999 жылдан - ҚР мемлекеттік басқару істері женіндегі агенттігінің бас маманы, бөлім бастығы, төраға кеңесшісі, 2001 жылдан - төраға орынбасары, 2003 жылдан - төрағасы, 2006
жылдан - төрағаның бірінші орынбасары, 2008 жылдан төрағасы.
2008 жылдың қазанынан бері - ҚР Премьер-министр кеңсесінің жетекшісі.
ҚР Президентінің халықаралық «Болашақ» стипендиясы түлектері қауымдастығының президенті (2001 - 2008)
ҚР Президентінің жанындағы Жастар саясаты жөнінде кеңесінің төрағасы (2008 жылдан).
«Құрмет» орденімен (2006), «Астананың 10 жылдығы» медалімен (2008) марапатталған.

Отбасы
------

Жұбайы - Әбдірахымова Данара Тынысбекқызы
Қыздары - Әсел (1998 жылы туған), Әдел (2003 жылы туған), Алтынай (2009 жылы туған); ұлы - Әлихан (2004 жылы туған).

Дереккөздер
-----------

1. ↑  *Үлгі қатесі: қара* {{Кітап}}
2. ↑  Қазақстан Республикасында кімнің кім екені - 2011 жыл. Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 ІSВN 978-601-278-473-2
бедеулік кезінде тиімді және өте жиі пайдаланатын қосалқы репродуктивті технология әдісі.

Кіріспе
-------

Бедеулік деп 12 ай және одан да көп уақыт бойы тұрақты қорғалмаған жыныстық қатынастан кейін жүктіліктің болмауын айтады. Бедеулік себебіне қарай ерлер бедеулігі және әйел бедеулігі болып бөлінеді. Бақытты отбасын құру мақсатын медицина саласында экстракорпоралді ұрықтандыру (ЭКҰ) жүйесі қазақ елімізге енгізілді. Сондай-ақ мемлекеттік тұрғыдан квоталар бөлініп жатыр. ЭКҰ жетісітігі– бұл түрлі мамандандыру дәрігерлер командасының бірлескен жұмыс нәтижесі, сондықтан да таңдалған клиника түрлі мамандандырылған білікті дәрігерлермен штаттың толтырылуы маңызды.

Бедеулік себептері
------------------

Әйел бедеулік себептері: эндокринді, генетикалық, психикалық, түтікшелік, жатырлық, иммунологиялық.
Еркек бедеулік себептері: иммунды, эндокринді, обтурационды. Жұп отбасы алдын ала тексерулерден өтіп себепті нақтылап алдын ала профилактикалық емдер қабылдайды. ЭКҰ жасауға көрсеткішін анықтаған жақтайда квота кезегінде тұрып қызметті қолдана алады.

ЭКҰ процедурасының жүргізу кезеңдері
------------------------------------

* ЭКҰ дайындау
* аналық жасушаларды алу (пункция)
* шәует жасушаларын алу
* in-vitro ұрықтандыру
* эмбриондарды өсіру
* жатыр қуысына эмбрионды ауыстыру

ЭКҰ жасау клиникалары Қазақстанның қалаларында жүргізіледі. Алыс аудан, ауылды жерлерге репродуктолог дәрігерлері келіп кеңестер жүргізумен іске асады.

Жүктілік аясы
-------------

ЭКҰ жасалғаннан кейінгі жүктілік пен босануды жүргізу әдетте физиологиялық жүктіліктен ерекшеленбейді. Негізінен әйелдің орташа жасының жоғарылауы және жиі көп ұрықты дамуының факторлары әсер етеді.
**Дама Дафна дю Морье** (ағылш. *Daphne du Maurier, Lady Browning;* 13 мамыр 1907, Лондон — 19 сәуір 1989, Корнуолл) — психологиялық триллер жанрында жазған ағылшын жазушысы және биографы.

Биографиясы
-----------

Отец Дафны, Джеральд дю Морье
### Жанұясы

Дафна 1907 жылы 13 мамырда актер Джеральд дю Морье және Мэриел Бомонттың отбасында дүниеге келген. Атасы әйгілі карикатурашы және жазушы - Джордж Дюморье болған. Отбасында үш қыздың екіншісі. Үлкен әпкесі - Анджела дю Морье (1904–2002), жазушы, ал сіңлісі - Жанна дю Морье (1911–1997), суретші болған. Дафнаның, әкесі жағынан, немере ағалары атақты Ллуэлин-Дэвис отбасынан шыққан, олар көбіне «Дэвис Бойз» деген атпен танылған. Дәл осылар, отбасының жақын досы Д. М. Барридің Питер Пен жайлы повесінің кейіпкерлерінің түпкі бейнелері болған.

### Өмірінің ерте кезеңдері

Дафна да өзінің бауырлары сияқты үйден оқыған. Өзінің туған анасымен ара қатынастары суық болғандықтан, оның Мод Уоделл (ағылш. *Maud Waddell*) атты гувернанткасы оның өмірдегі үлгі алар адамы болған. Ол кішкентайынан көп оқыған, сүйікті жазушылары Вальтер Скотт, Теккерей, әпкелі-сіңлі Бронтелер және Оскар Уайльд. Сонымен қатар Дафнаның шығармашылығына Кэтрин Мэнсфилд, Ги де Мопассан және Сомерсет Моэм туындылары да айтарлықтай ықпалын тигізген. Дафны дю Морьенің алғашқы жемістерінің бірі болып 15 әңгімеден тұратын «The Seekers» («Жаждущие») атты жинағы шыққан. Ол кезде Дафна он сегіз жаста болатын.

### Неке мен өмірінің соңғы кезеңдері

Сэр Фредерик Браунинг, Дафнаның күйеуі
1931 жылы Дафна өзінің алғашқы «Махаббат рухы» атты романын жарыққа шығарады. Бұл роман жазушы өмірінде маңызды рөл атқарған. Кітабының сәтті болып шығуы оған отбасынан қаржылық жағынан тәуелсіз болуына мүмкіндік берген. Кейбір мәліметтерге сәйкес Дафна осы романның арқасында өзінің болашақ күйеуімен танысқан. Дю Морьенің алғашқы романы майор Браунингке қатты ұнап, ол автормен танысу үшін арнайы Фоуиге барған. Оларды тағдыр қосқан деседі.

Шығармашылығы
-------------

Дафна дю Морьенің шығармаларының көбі психологиялық триллер жанрында жазылған. Сюжет құрылымының ерекшеліктеріне қарамастан көптеген баспалар мен кітап дүкендері оның романдарының жанрын мелодрама немесе махаббат тақырыбындағы романдар деп беретін. Дегенменде дю Морьенің романдарындағы махаббат желісіне қарамастан оларды жалпылай махаббат прозасы деп атауға болмайды. 

Дафна дю Морьені готикалық әдебиет дәстүрін жалғастырушы деп те жиі атайды. Оның шығармашылығы Стивен Кинг және Стефани Майер сияқты жазушыларға өз әсерін тигізген.

Сілтемелер
----------

* Официальный мемориальный сайт (ағылш.). Тексерілді, 20 желтоқсан 2009.
* Дафна дю Морье.  в Библиотеке Максима Мошкова. Тексерілді, 20 желтоқсан 2009.
* Дафна Дю Морье (Daphne du Maurier). Тексерілді, 20 желтоқсан 2009.
* Официальный сайт Фестиваля искусств и литературы Дафны дю Морье (ағылш.). Тексерілді, 20 желтоқсан 2009.
* Daphne Du Maurier (ағылш.).  IMDB.com. Тексерілді, 20 желтоқсан 2009.
«**Филадельфия Юнион**» (ағылш. *Philadelphia Union*) — АҚШ-тың Филадельфия қаласындағы, Пенсильваниядан келген американдық футбол клубы. 2008 жылы құрылған. 2010 жылдан бастап MLS, АҚШ пен Канаданың жоғары кәсіби футбол лигасына қатысады. Команда Филадельфияның оңтүстік-батыс маңындағы Честер қаласындағы Делавэр өзенінің жағасында орналасқан «Субару паркі» стадионында өнер көрсетеді. Өз алаңындағы ойындарын «Субару Парк» стадионында өткізеді. Сыйымдылығы 18 500 адам.

Тарихы
------

Клубтың атауы «Юнион» (ағылш. одақ) — 1776 жылы Филадельфиядағы АҚШ Тәуелсіздік Декларациясына қол қойған он үш колонияның одағына құрмет ретінде қойылған. Клубтың түстері — қою көк және алтын — американдық Тәуелсіздік соғысындағы континентальды армияның әскери формасының негізгі түстері болды. Эмблемадағы ашық көк түс Филадельфияның ресми туының түсін қайталайды. Он үш колонияның Одағының символы эмблемадағы жылан фигурасы Тарихи Гадсден туына құрмет көрсетеді. Эмблеманың төменгі жағындағы он үш жұлдыз он үш колонияны білдіреді.

Команданың атауы 2009 жылдың қаңтарында жанкүйерлердің дауыс беруімен таңдалды. Басқа танымал атаулар «AC Филадельфия» және «Филадельфия Сити» болды. Клубтың лақап аты туралы күлкілі оқиға бар. Клубтың тұсаукесері туралы баспасөз мәслихатына екі күн қалғанда, иелер тобы жанкүйерлермен кездесу өткізеді. Клуб жанкүйерлері клубтың алдағы лигаға кіру жылы «2010» деп жазылған кеуде жапсырмаларымен келді. Иелерінің бірі жазғандарын дұрыс оқымады және жанкүйерлер тобын «zolo» деп атады, бұл «Zolos» күлкілі лақап атын тудырды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑
2. ↑
3. ↑

Сілтемелер
----------

* 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  Осы үлгіні қарау   Әлеуметтік желілерде | 
Facebook · Google+ · X |
|  |
| Сурет, видео және аудио | 
Ортаққор · Instagram · YouTube |

 |
**Уәлихан Қозыкеұлы Бишімбаев** (27.10.1946 ж. туған, Түлкібас ауданы Т.Рысқұлов ауылы) – *ғалым, техника ғылымының докторы* (1991), *профессор* (1992), *ҚР ғылым академиясының академигі* (1992), *Қазақстанның еңбек сіңірген ғылыми қайраткері*. Қазақ химия-технология институтын бітірген (1968). 1969 – 1976 ж. Мәскеу химия-технология институтында аспирант, 1972 – 1976 ж. Қазақ химия-технология институтында оқытушы, аға оқытушы, доцент, кафедра меңгерушісі, 1976 – 90 ж. Жамбыл гидромелиорациялық-құрылыс институты Қызылорда бөлімшесінің директоры, 1990 – 1996 ж. Қызылорда агроөнеркәсіптік өндіріс инженерлері институтының ректоры болды.

Дулат тайпасы Шымыр руы Темір бөлімінен шыққан.

  

1996-1998 жылдары - Жамбыл университетінің ректоры.

1998-2001 жылдары - М.Х.Дулати атындағы Тараз мемлекеттік университетінің ректоры.

2001-2012 жылдары - М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік университетінің ректоры.

2012 жылғы қаңтардан бастап - бесінші сайланған Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаты, «Нұр Отан» ХДП мүшесі.

Негізгі ғылыми еңбектері табиғи қорларды тиімді пайдаланудың химия технологиясына, қоршаған ортаны қорғау мәселелеріне арналған. Ол органикалық және анорганикалық текті шикізаттық дисперстік жүйелердің қалыптасу, өзгеру заңдылықтарын анықтады. Батыс Қазақстан мен Арал өңіріндегі мұнайлы битумды, сапасыз сазды жыныстарды және өнеркәсіп қалдықтарын өңдеу мен өндірісте қайта қолдану әдіс-тәсілдерін зерттеді. Бишімбаев табиғи күрделі гетерогендік жүйелердің құраушыларға ыдырау механизмін ашты. Фазалардың бөліну бетіндегі коллоидтық-химиялық құбылыстарды анықтады, мұнайлы битумды жыныстарды геоэкологиялық жағдайларды ескере отырып өндірудің тиімді әдістерін, сондай-ақ битумдық эмульсия алудың қалдықсыз технологиясын ұсынды.

500-ден аса ғылыми еңбектердің, оның ішінде *13 монография*, *оқулықтар*, *оқу құралдары*, *29 өнертабыс* пен *патенттердің авторы*. «Құрмет белгісі», «Құрмет», «Парасат» ордендерімен марапатталған. «Қазақстанның еңбек сіңірген қызметкері» құрметті атағын алған, ҚР білім, ғылым және техника саласындағы

Мемлекеттік сыйлығының иегері.

Үйленген, екі баласы және немерелері бар.

Сілтемелер
----------

Мәжілістің құрамы мен құрылымы, БИШІМБАЕВ Уәлихан Қозыкеұлы

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақстан": Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9
2. ↑
**Фитомонадалар** отрядының өкілі - **вольвокс**. Вольвокстар шағын тұщы суқоймаларда көбірек кездеседі. Жасыл эвгленадан ерекшелігі вольвокстың әрбір дарағы (особь) жеке емес шоғыр (колония) болып тіршілік етуге бейімделген. Мысалы, вольвокстың бір түрінің шоғырында 500-1000 жасушаға дейін болады. Әр жасуша қабығының кілейгейленуінен қою іркілдек зат түзіліп, шоғырдың сыртын орайды. Мұның ең сыртқы қабаты тығыз тері қабатына айналып, шоғырдың ыдырамай берік болуын қамтамасыз етеді. Ал ішкі – орталық бөлігі онша тығыз емес, қоймалжың сұйық күйде болады. Жеке жасушалар сыртқы тері қабаты мен орталық сұйық бөліктің арасында бір-бірімен өте жіңішке цитоплазмалық көпіршелер арқылы байланысады. Шоғырдың пішіні шар тәрізді болады. Шоғырдағы әр жасушаның құрылысы жасыл эвгленаның құрылысымен ұқсас, ерекшелігі әрқайсысында екіден талшық болады. Бұл талшықтар шоғырдан сыртқа шығып тұрады.

Билогиялық сипаттамасы
----------------------

Вольвокстар тұщы суларда кең тараған, қауымы шар тәрізді жасыл түсті. Қауымын кілегейлі зат қоршап тұрады, ішінде бір-бірімен цитоплазмалық көпірше (түтікше) арқылы байланысқан жасушалары орналасқан, әрбір жасушаның талшықтары қауымның сыртына қарай шығып тұрады. Қауымдағы дарақтардың саны 500-ден 20 мыңға дейін жетеді. Жасушаларының құрылысы эвгленаларға өте ұқсас, айырмашылығы екі талшықтың болуында. 

* Вольвокстың жасушалары атқаратын қызметтеріне қарай ірілі-ұсақты болып келеді. Ірі жасушалары немесе генеративті жасушалары көбею қызметін атқарады, аналық (макрогамета) және аталық (микрогаметаларды) түзейді. Ал ұсақ жасушалар немесе соматикалық жасушаларының көбеюге қабілеті жоқ, сондықтан қалған барлық қызметтерін атқарады (қозғалу немесе жылжу, ас қорыту т.б).

Көбеюі, дамуы
-------------

Вольвокс жыныссыз полинтомия жолымен көбейеді, шар тәрізді қауымның ішінде жас қауымдар түзіледі. Олардың ұлғаюынан аналық шардың қабырғасы жыртылады да, жас шарлар сыртқа шығып, өз бетінше тіршілік ете бастайды. Жас қауым өсе келе ересек қауымға айналады. Вольвокс жынысты жолмен де көбейеді. Генеративті жасушалардан пайда болған макро- және микрогаметалар қосылып зигота түзейді, зиготаның бөлінуі нәтижесінде қауым түзіледі.Қауымды талшықты қарапайымдылардың теориялық маңызы зор. Эволюциялық тұрғыдан қарағанда көпжасушалы жануарлардың ата-тегі біржасушалы қауымды талшықты қарапайымдылар болып саналады.

Тағы қараңыз
------------

* Фитомонадалар

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Биология: Жалпы білім беретін мектептің 7- сыныбына арналған оқулық - Алматы: "Мектеп" баспасы,2009. ISBN 9965-36-790--6
**Бапан** (1) *зат.* Қамыстың ұшындағы үлпілдек қоңыр ұлпа. (2) *сын.* Үлкен. Басы — бапан, аяғы — сапан (бітпей қалған берекесіз іс). Мұны ауызекі тілде "ісінің аяғы сұйылып кетті", "сиыр құймышақтады", "басы таудай , аяғы қылдай болды" деп те айтады.

**Бапан** (Сем. Үрж.) мықты, жүйрік. Сәрсенбаев сапансың, Бос сөзге сен бапансың  (Сем. Үрж.).

**«Басы бапан, аяғы сапан»** деген тұрақты тіркес мағынасын — бітпей аяқсыз қалған берекесіз іс қалпында түсінеміз. Тіркестің сөйлем ішінде келуі мына түрде көрінеді *«...енді тағы біреуі бір жаққа тартса, автономияның басы бапан, аяғы сапан боларына күмән жоқ»* (X. Есенжанов, Tap кезең).

Тіркес ішіндегі *«бапан»* не *«сапан»* сөздері қазіргі тілімізде басқа бір сөздермен тіркеске түскенін көру қиын. Сондықтан да болар, бұларды жеке бөліп алып, мағынасына түсінік беру қиындық тудырады. Дегенмен, кейбір түсіндірме сөздігімізде *«бапан»* сөзінің мағынасын — үлкен, үп-үлкен деп ұғындырады. Ал *«сапанның»* қара басына орфографиялық сөздіктен орын да тимеген. Оны (*сапанды*) бұл сөздікте өзінің өмір серігі болып келген *«бапан»* қасынан да таппаймыз. Бұл сын емес, ізденіс үстінде жол-жөнекей байқағанымыз. Бізге қазір керегі — *«бапан»* мен *«сапанның»* алғашқы мағынасынан сыр тарту.
Қырғыз тілінде: *бапан* — алыс, қиыр шет; ал, *бапанға кет* — өте алыс, қиыр шетке жүріп кету мағынасын берсе, *сапан* — тарап, тозып кету дегенді ұғындыратынын көреміз. Және қырғыз тіліндегі тұрақты тіркес құрамы біздің тіліміздегіге қарағанда толығырақ *«башы кеткен бапанға, аяғы кеткен сапанға»*— болып айтылады. Қазақ тіліндегі фразеологиялық тіркес — *«басы бапан, аяғы сапан»* қырғыз тіліндегінің ықшам түрі деуге болады.

Қырғыз тілінің дерегін еске алып, сөз табына қарай бөлгенде *«бапан»*— сын есім, ал *сапан* — етістік қызметін атқаратындығы көрініп тұр. *«Сапан»* сөзінің түбірі *«сап»* екендігін түрік тілі дерегі қуаттай түседі: *сапмак* — тарау, ыдырау.

*«Басы бапан, аяғы сапан»* тұрақты тіркесінің түсініктірек мағынасы — *«басын алысқа айдап, аяғын тоз-тоз етіп, таратып жібереді»* сияқты деп шамалаймыз. Әрине, бұл жерде *«бас»* пен *«аяқ»* өзінің тура мағынасында емес, *«алдын»*, *«соңын»*
сияқты ауыспалы қалыпта қолданылып отырғанын да ескерткен жөн.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қайыржан К. Сөз - сандық: Қазақтың көне сөздері. - Алматы: "Өнер" баспасы, 2013. - 480 бет.
2. ↑  Қазақ тілінің аймақтық сөздігі /Құраст. Ғ.Қалиев, О.Нақысбеков, Ш.Сарыбаев, А.Үдербаев және т.б. – Алматы: «Арыс» баспасы, 2005. - 824 б.
3. ↑  Бес жүз бес сөз.— Алматы: Рауан, 1994 жыл. ISBN 5-625-қ2459-6
**Потебня Андрий Опанасович** [19 (31). 8. 1838-20. 2(4. 3). 1863] — украин революционері. Дворян тегінен шыққан. 1856 ж. Константиновскінің кадет корпусын бітірді. Шлиссельбург полкінде подпоручик қызметін атқарды. 1862 ж. Польшада офицерлердің рев. ұйымын басқарды. 1862 ж. қараша ұйымымен бірге «Жер және Ерік» ұйымына кірді. Польшадағы орыс офицерлері комитетінің рев. прокламациясы авторларының бірі. А. И. Герценмен, Н. П. Огаревпен байланыс жасады. 1863—64 ж. Польша арасынан орыс легионын ұйымдастыруға әрекет жасады. Патша әскерлерімен болған ұрыста ерлікпен қаза тапты. Андрей туралы Огарев «Зират басындағы сөз» деген мақаласын жазды («Колокол» журналында 1863 ж. 1 майда жарияланды).

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет Энциклопедиясы, 9 том
**Шағатай Жаңабек Баққондыұлы** – жазушы Жазушылар Одағының, Журналистер Одағының мүшесі..

1961 жылдың 1 қаңтарында Жамбыл облысы, Талас ауданыың Үшарал ауылында дүниеге келген. 1991 жылы қазіргі әл-Фараби атындағыҚазақ Ұлттық университетінің журналистика факультетін сырттай бітірген.

Ауыл шаруашылығы саласында, кұрылыста жұмыс істеген. 1985 жылдан бастап "Жалын" баспасының аударма бөліміне редакторлық қызметке кабылданды. Мұнда ол Жоғары сынып оқушылары, жасөспірімдер мен жастарға арналған көптеген көркем және танымдық, шытырман оқиғалы, фантастикалық кітаптардың редакторы болды.

Өзі орыстың белгілі жазушысы Юрий Нагибиннің "Протопоп Авва¬кум" атты әңгімесін, С.Ивановтың бірқатар әңгімелерін қазақшаға тәржімалады. 1990 жылы "Қазақ әдебиеті" газетіне қызметке ауысып, одан кейінгі жылдарда "Халық конгресі" газеті, "Парасат" журналында әртүрлі қызметтер атқарды. "Түркістан" газеті бас редакторы болды.

1991 жылы "Көкөзек шақ" жинағы үшін М.Мақатаев сыйлығының иегері атанды. Сондай-ақ, 1990 жылы "Бірінші кластың баласы" атты хикаяты "Жалын" баспасының балалар мен жасөспірімдер және жастарға арналған дәстүрлі жабық бәйгесінде екінші жүлдеге ие болған. 2005 жылы "Жазушы" баспасынан "Ызғырық" атты жинағы жарық көрді.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері. Анықтамалық. Алматы, "Білім баспасы". 2005 ж. - 576 бет. ISBN 9965-09-134-X
**Марлон Уэйанс** ағылш. *Marlon Wayans*; 23 шілде 1972 жыл, Нью-Йорк, АҚШ ) – американ актері, режиссер, продюссер, сценарийші. 

Үлкен ағасының ықпалымен шоу-бизнеске қадам жасай бастайды. Алғаш рет экранға *«I’m Gonna Git You Sucka» (1988) фильмі*нде кішігірім рөлді сомдап шығады. Содан бері ол көп еңбек етеді. Соның нәтижесінде бірқатар танымал болған фильмдерде ойнайды: «Не грози Южному Централу» (1996), «Очень страшное кино» (2000), «Шестой игрок» (1997), «Без чувств» (1998), «Реквием по мечте», «Подземелье драконов» (2000), «Очень страшное кино-2» (2001), «Игры джентльменов», «Белые цыпочки» (2004), «Шалун» (2006).

Дереккөздер
-----------

1. ↑
Шалимар бақтары (Пәкістан)<img>Нүкте</img>Шалимар бақтары, Пәкістан
**Шалимар бақтары** (урду: شالیمار باغ‎, ағылш. *Shalimar Gardens*) — Лахорда Могол императоры Шаһ Жаһан салған ЮНЕСКО-ның дүниежүзілік мұрасы. Құрылыс 1641 жылы басталып, келесі жылы аяқталды. Фортта мозаикамен және алтын жалатылған әшекейлермен безендірілген мәрмәр сарайлар мен мешіттер бар. Бақшалар ложасы бар үш террассаларға салынған, сонымен қатар сарқырамалар мен үлкен сәндік тоғандар бар.

«Шалимар» (дәлірек «Шаламар») сөзінің шығу тегі бірнеше нұсқаға ие, бірақ бұл араб немесе парсы тілінен шыққан сөз, араб тіліндегі «шах әл-имарат» («Құрылыстардың иесі») тіркесінің бұрмалануы. «Имарат» («ғимарат», «құрылыс») сөзі тарихи түрде ландшафттық сәулет пен жалпы бақшаларға қатысты екенін есте ұстаған жөн.

Галерея
-------

* Шалимар бақтарының галереялары
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Восточный угол стены террасы второго уровняEkinshі dңgеіlі terracesalћ
* Екінші деңгейлі террасаның батыс қабырғасының бұрышындағы мұнараЕкінші ақша террасалары қабырғасының бурышындағы мұнара
* Бақшалар ішіндегі моғол стиліндегі құрылымБақшалардың, шындағыны құрылыммен сәндеуге болады

Тағы қараңыз
------------

* Лахор қамалы

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Суворова, Анна Ароновна. Любить Лахор. Топофилия восточного города. — М.: «Восточная литература». — 2009. — С. 110.

Сілтемелер
----------

* ЮНЕСКО веб-сайтындағы Лахордағы Шалимар форт және бақтар
**Сэр Артур Чарльз Кларк** (16 желтоқсан 1917, Майнхед, Сомерсет, Ұлыбритания — 19 наурыз 2008, Коломбо, Шри-Ланка) — ағылшын рыцарлық атағына ие ағылшын өнертапқышы және ғылыми фантастика жазушысы. 

Ол 2001: Ғарыш одиссеясы ғылыми фантастикалық романымен және қоюшы-директор Стэнли Кубрикпен бірге жасаған осы аттас фильмімен атақты. Кларк, Роберт Хайнлайн және Айзик Азимовпен бірге ғылыми фантастиканың «Үш ұлы жазушысы» атағына ие. 

Әкесінен ерте айырылған Артур Кларк жоғары білімін тастап, өз бетімен ақша табуға мәжбүр болды. Жасөспірім кезінен фантастикаға әуес, 1936-шы жылдан бері Британдық планетааралық қоғамының (BIS) мүшесі. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол британдық әуе күштерінде қызмет етті, ұшақтарға арналған радар мен автоматты қону жүйелерін әзірледі. Соғыстан кейін ол Британ планетааралық қоғамының басшысы болып сайланды (1946–1947 және 1950–1953 жылдары). 1945-ші жылы ол «Жерден тыс реле» мақаласын жариялады, онда ол кейіннен сәтті жүзеге асырылған геостационарлық релелік спутниктердің идеясын алға тартты.

Өмірбаяны
---------

Кларк Англияның Сомерсет графтығының Майнхед жағалауында орналасқан қалашығында туылған. Бала кезінен аспан әлемін бақылағаннан және ескі америкалық ғылыми фантастика журналдарын оқығаннан ұлы әсер алған Кларк, лицейді бітіргеннен соң, Ричард Хуиш университетінде оқи бастады, бірақ, материалдық мәселелер себебінен (университет оқудың шығынын қиындық көргендіктен) сол оқу орнында тексеруші болып жұмыс істей бастады. 

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде корольдық әскери әуе күштері құрылымында радар технигі болып қызмет атқарды. Британия шайқасы кезінде корольдық әскери әуе күштері дамытқан "ерте радар дабыл жүйесі" бағдарламасында қызмет етіп, соғыстың бітісімен әскерден лейтенант атағымен отставкаға шықты. Соғыстың соңында түскен "King's College" оқу орнының математика және физика бөлімін үздік бітірді. Соғыстан кейінгі жылдарда Кларк Ағылшын Ғаламшараралық қоғамына мүше болып, бірнеше жыл бойы осы ұйымның жетекшілігін атқарды. Ғаламшарды қоршап тұрған телекоммуникация серігі торының ұйымдастырылуы үшін керекті геостационарлық серік құру ойын ұсынды. 

Балалық шағында шалдыққан ауру себебінен шамамен 30 жыл бойы мүгедек орындығын (инвалидное кресло) қолданған Кларк 50 жыл Шри-Ланкада өмір сүреді, қайтыс боларынан 4 күн бұрын ауруханаға жатқызылды, бірақ 19 наурыз 2008 жылы тыныс алу жеткіліксіздігі себебінен көз жұмды.

Дереккөздер
-----------

1. 1 2  Arthur C. Clarke, '**books and writers'** (2003). Тексерілді 18 наурыздың 2008.
2. ↑  Medyatava - *"Bilim kurgu yazarı Clarke öldü"* (қолжетпейтін сілтеме)

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Артур Ч. Кларк қоры
* Артур Ч. Кларк жүлделері
* Сэр Артур Кларк жүлделері
* Артур Ч. Кларк (ағыл.) *Internet Movie Database* сайтында
**Татьяна Владимировна Даниленко** (укр. Тетяна Володимирівна Даниленко; 30 қазан 1983 жыл, Житомир, Украина КСР) — украиндық тележурналист. ZIK телеарнасындағы «FACE 2 FACE» бағдарламасының жүргізушісі. Бұған дейін ол «Время: Новости» және «Время» бағдарламаларының жүргізушісі болған.

Өмірбаяны
---------

1983 жылы 30 қазанда Житомир қаласында филологтар отбасында дүниеге келген. Оның әкесі әйгілі жазушы Владимир Даниленко, ал анасы украин тілі мұғалімі болып жұмыс істеді.
Ол жас кезінен журналистикаға қызығушылық танытып, 16 жасында «Украина сөзі» газетінде мақалалары шығара бастады.
2001 жылы ол отбасымен Киевке көшіп, Тарас Шевченко атындағы Киев ұлттық университетіне журналистика мамандығы бойынша оқуға түсті. Екінші курста ол СТБ телеарнасында «Вікна-столиця» бағдарламасының тілшісі болып жұмыс істей бастады.

Бұқаралық ақпарат құралдарындағы жұмысы
---------------------------------------

2004 жылдың көктемінен бастап Татьяна 5 арнаның парламенттік тілшісі болды. 2006 жылы ол «Жаңалықтар сағаты» бағдарламасының жүргізушісі болды, ал 2009 жылдан бастап «Час новин» бағдарламасының жүргізушісі болды. 2013 жылы ол «Час: пидсумки дня» бағдарламасының жүргізушісі болды. 2011 жылы Татьяна Павел Кужеевпен бірге 5-арнада 52 сағатқа созылған «Украина тәуелсіздігі» телемарафонын өткізді және Гиннестің рекордтар кітабына және Украинаның рекордтар кітабына енді.

2013 жылдан бері Татьяна Hromadske.tv та жұмыс істейді. 2018 жылдың наурызы мен 2020 жылдың сәуірі аралығында ол Radio NV радиосында жүргізуші болды. Сондай-ақ 2018 жылдың наурызынан 2019 жылдың маусымына дейін ZIK телеарнасындағы «Отпен ойнау» бағдарламасының жүргізушісі болды. Алайда Виктор Медведчуктың іскер серіктесі және саяси одақтасы Тарас Козак 112 Украина және NewsOne телеарналарын сатып алғаннан кейін Татьяна телеарнадан кетті.

2020 жылдың 2 мамырында Татьяна Даниленко ZIK-тегі бұрынғы әріптестерімен бірге қоғамдық-саяси тақырыптарға арналған «Даниленко.» YouTube арнасын ашты. Ол сонымен қатар «Обозреватель» телеарнасындағы «Идеология» бағдарламасының жүргізушісі. 2021 жылдың 15 сәуірінен бастап Татьяна 4-арнадағы "Постатi" бағдарламасының жүргізушісі болды.

Жетістіктері
------------

* 2008 жылы теледидар мәселелері бойынша Ұлттық Раданың грамотасымен марапатталды;
* 2011 жылы әйелдер комитеті 2005 жылдан бері тағайындап келе жатқан «Үшінші мыңжылдық әйелі» сыйлығымен марапатталды;
* 2016 жылы «Жаңа уақыт» ақпараттық басылымы бойынша әлеуметтік желілердегі ТОП 50 пікір көшбасшыларының қатарына енді;
* Оның Facebook әлеуметтік желісіндегі жеке парақшасындағы хабарламаларды 68 мыңнан астам оқырман бақылайды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Татьяна Даниленко/Tatyana Danilenko/. Тексерілді, 8 сәуір 2024.
2. ↑  Татьяна Даниленко. Тексерілді, 8 сәуір 2024.
3. ↑  Жаңалықтар және қоғам /Журналистика /Татьяна Даниленко: досье. Тексерілді, 8 сәуір 2024.
4. ↑  Татьяна Даниленко. Тексерілді, 8 сәуір 2024.
**Шорманов Ербол Әлімқұлұлы**  (1968 жыл 20 тамыз, Қазақ КСР, Алма-Ата) - 2018 жылдың қаңтар айынан бастап «Астана ЭКСПО-2017» Ұлттық компаниясының Басқарма Төрағасы, 2009 - 2015 жылдары Алматы қаласы әкімінің орынбасары.

Өмірбаяны
---------

1968 жылы 20 тамызда Алматы қаласында, Қазақ КСР-да дүниеге келген.

1991 жылы Алматы халық шаруашылығы институтын экономист мамандығы бойынша бітірген.

Еңбек жолын 1991 жылы Қазақстан Республикасының кеден органдарында бастады.

1991 жылдан бастап 2005 жылға дейін – Қазақстан Республикасының кеден органдарында бірқатар басшылық қызметтерді атқарды.

2005 жылдың мамыр айынан 2008 жылдың мамыр айына дейін – Алматы қаласы кәсіпкерлік және өнеркәсіп департаментінің директоры.

2008 жылдың мамыр айынан 2009 жылдың ақпан айына дейін – Алматы қаласы әкімі аппаратының басшысы.

2009 жылдың ақпан айынан 2015 жылдың тамыз айына дейін – Алматы қаласы әкімінің орынбасары.

2015 жылдың тамыз айынан 2018 жылдың қаңтарына дейін «Астана ЭКСПО-2017» Ұлттық компаниясы» АҚ Басқарма Төрағасының орынбасары.

2018 жылдың 8 қаңтарынан – «Астана ЭКСПО-2017» Ұлттық компаниясы» АҚ Басқарма Төрағасы.

Марапаттары
-----------

«Құрмет» ордені (2011ж.)

«Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 25 жыл» мерейтойлық медалі (2016ж.)

«Парасат» ордені (2017ж.)

Әскери қызметі, әскери және арнаулы атақтары, атақтары
------------------------------------------------------

1986 жылдан 1988 жылға дейін – Кеңес Армиясы қатарында қызмет етіп, сержант атағы берілген.

Ескертулер
----------

1. ↑   Мұрағатталған 14 қаңтардың 2019 жылы.
2. ↑
3. ↑
4. ↑   Мұрағатталған 14 қаңтардың 2019 жылы.
5. ↑   Мұрағатталған 14 қаңтардың 2019 жылы.
6. ↑   Мұрағатталған 14 қаңтардың 2019 жылы.
7. ↑
8. ↑
9. ↑   Мұрағатталған 14 қаңтардың 2019 жылы.
10. ↑
**Қазақ Кеңес Социалистік Республикасының мемлекеттік әнұраны** — 1945 жылы бекітілген Қазақстан әнұраны. Сөзі коммунистік идеология талабына сай, жалған оптимистік рухта жазылған.

Тарихы
------

1943 жылы Қазақ КСР-ның алғашқы Мемлекеттік Әнұранын жасауға байқау жарияланған болатын. Соңғы нұсқасы ретінде Мұқан Төлебаев, Евгений Брусиловский мен Латиф Хамидинің әуеніне жазылған Ә. Тәжібаевтың, Қ. Мұқамедханов, Ғ. Мүсіреповтың мәтіні қабылданды. Кейбір деректер бойынша, сол әнұран мәтінінің толыққанды авторы Қ. Мұхамедханов болып табылады, ал басқа авторлардың үлесі мәтін басындағы «*ер* қазақтан» «*біз* қазаққа» ауыстыруымен шектеледі.

Мәтіні
------

Біз қазақ ежелден еркіндік аңсаған,  

Бостандық өмір мен ар үшін қиған жан.  

Торлаған тұманнан жол таппай тұрғанда,  

Жарқырап Лениндей күн шығып, атты таң.  

  

*Қайырмасы:*  

Жасасын Советтер Одағы,  

Жеткізген еркіндік, теңдікке,  

Бастайтын елдерді бірлікке,  

Жеңіске, шаттыққа, ерлікке!  

  

Дақ салмай Лениннің жеңімпаз салтына,  

Ұрпағы қосты даңқ Отанның даңқына,  

Одақтас, ұрғандас елдердің қамқоры,  

Көп алғыс айтамыз ұлы орыс халқына.  

  

Іргелі мемлекет, ерікті болдық ел,  

Достықпен, бірлікпен жайнайды туған жер.  

Еңбекте, майданда, жеткізген жеңіске,  

Данышпан партия — сүйікті кемеңгер.

Тағы қараңыз
------------

* Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы
* Қазақстан Республикасының мемлекеттік әнұраны

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6
2. ↑  А. Белякина. Человек-легенда. — Алматы :2009. ISBN 978-601-06-0422
**Қазақстан Республикасы мәдениет және спорт министрлігі** — ҚР Президентінің 2004 ж. 29 қыркүйектегі Жарлығымен ҚР Мәдениет министрлігі, ҚР Ақпарат министрлігі және ҚР Туризм және спорт жөніндегі агенттігі оларды ҚР Мәдениет, ақпарат және спорт министрлігіне біріктіру, туризмді дамыту функциялары ҚР Индустрия және сауда министрлігіне, ал жастар саясаты саласындағы ҚР Білім және ғылым министрлігіне берілу жолымен қайта ұйымдастырылуының нәтижесінде құрылды, ҚР Үкіметінің 2004 ж. 29 қазандағы қаулысымен министрлік туралы ереже бекітілді, министрліктің Спорт істері комитеті құрылды, ҚР Мәдениет министрлігінің Мұрағаттар мен құжаттаманы басқару жөніндегі комитеті ҚР Мәдениет, ақпарат және спорт министрлігінің Ақпарат және мұрағаттар комитеті болып қайта ұйымдастырылды.

Министрлік басшылықты, сондай-ақ заңнамамен көзделген шектерде оның құзіретіне жатқызылған қызмет салаларындағы салааралық үйлестіруді жүзеге асыратын ҚР орталық атқарушы органы болып табылады. Министрліктің негізгі міндеті мәдениет, ақпарат, ішкі саяси тұрақтылық, ұлтаралық келісім, тілдерді дамыту, мұрағат ісі мен құжаттама, кітап шығару, полиграфия, дене шынықтыру және спорт салаларында мемлекеттік саясатты қалыптастыру болып табылады. Министрліктің ведомстволары бар: Ақпарат және мүрағаттар комитеті, Спорт істері комитеті. Министрлік, оның ведомстволары және ведомстволық қарасты ұйымдары министрліктің біртұтас жүйесін құрады.

ҚР Үкіметінің 2005 ж. 4 ақпандағы қаулысымен министрліктің Тіл комитеті құрылды және оның ведомстволарының құрамына кірді.

Тағы қараңыз
------------

* Қазақстан Республикасының спорт шебері

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақстан Республикасының мемлекеттік басқару жүйесін одан әрі жетілдіру жөніндегі шаралар туралы" ҚР Президентінің 2004 ж. 29 қыркүйектегі № 1449 Жарлығы (ҚР ПҮАЖ, 2004, № 36,474-бап).
2. ↑  "Қазақстан Республикасы Мәдениет, ақпарат және және спорт министрлігінің мәселелері" ҚР Үкіметінің 2004 ж. 29 қазандағы № 1130 қаулысы (ҚР ПҮАЖ, 2004, № 42, 538-бап).
3. ↑  Қазақстан Республикасының мемлекеттік билік органдары (2001-2005 жж.) Анықтамаламық: Екінші шығарылым./Қазақстан Республикасы Президентінің Мұрағаты. – Жауапты редактор: В.Н. Шепель; Алматы: "Эдельвейс" Баспа үйі: 2007. ISBN 9965-602-37-9
4. ↑  Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3
5. ↑  "Қазақстан Республикасы Мәдениет, ақпарат және және спорт министрлігі Тіл комитетінің мәселелері" ҚР Үкіметінің 2005 ж. 4 ақпандағы № 103 қаулысы (ҚР ПҮАЖ, 2005, № 6, 53-бап).