recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ғани Өтенұлы Тілеубеков**. 1960 жылы 3 желтоқсанда Жамбыл облысы Жуалы ауданының Чапаев атындағы ұжымшарында туған. Қазақ.

Әкесі - Тілеубеков Өтен, зейнеткер, бас мал дәрігері болып еңбек еткен. Анасы - Мамырәлиева Зина Аманбайқызы, зейнеткер, ОМ мұғалімі.

С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетін (1987) саяси экономия пәнінің оқытушысы, экономист мамандығы бойынша; Республикалық комсомол мектебінің
жанындағы жылдық курстарды бітірген (1988).
«Нұр Отан» ХДП мүшесі (2009 жылдан).
1988 жылдан - Алматы жеңіл өнеркәсіп технологиялық техникумының саяси экономия пәнінің оқытушысы. 1989 жылдан - орта мектептегі сыныптан тыс және мектептен тыс тәрбие жұмысы бойынша ұйымдастырушы. 1990 жылдан - коммерциялық құрылымдарда қызметте; Қазақстанның комсомол органдарында жауапты басшы лауазымдарында қызмет еткен. 1997 жылдан- ҚР Президенті Әкімшілігінің аға маманы. 2002 жылдан - ҚР Президенті Әкімшілігінің Кеңсесінде сектор меңгерушісі, ҚР Президенті Кеңсесінің Жалпы бөлімінде сектор меңгерушісі. 2004 жылдан - ҚР Президенті Кеңсесінің Мемлекеттік құпияларды қорғау және ақпараттандыру бөлімінің сектор меңгерушісі. 2004 жылдан - ҚР Президенті Әкімшілігінде Мемлекеттік ққпияларды қорғау және ақпараттандыру бөлімі меңгерушісінің
орынбасары, Құжатнамалық қамтамасыз ету бөлімінің меңгерушісі, Құжатнамалық қамтамасыз ету бөлім меңгерушісінің орынбасары. 2008 жылдың қазан айынан бері - ҚР Президенті Әкімшілігінде Ақпараттандыру және ақпараттық ресурстарды қорғау белімінің меңгерушісі.
КСРО Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен және 12 медальмен марапатталған.

Жауынгер-ауған соғысының ардагері. Әскери атағы - подполковник.

Діни көзқарасы - ұстамды.

Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Гүлденген жоғары интеллектуалды Қазақстан».

Хоббиі - спорт.

Сүйіп оқитын әдебиеті - детективтер, тарихи шығармалар

Үйленген. Жұбайы - Бекбосынова К.Р. «Амбассадор» емханасының тіс дәрігері. Ұлы - Тілеубеков Қаныш (1984 жылы туған); қызы - Өтенова Айдана (1996 жылы туған).ref>Қазақстан Республикасында кімнің кім екені - 2011 жыл. Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 ІSВN 978-601-278-473-2</ref>

Дереккөздер
-----------
**Қосдәулет** – Каспий маңы ойпатындағы құмды алқап.

Географиялық орны және сипаты
-----------------------------

Нарын құмының орта тұсында, Атырау облысы Құрманғазы және Исатай аудандары аумағында. Теңіз деңгейінен 12 – 15 м төмен жатыр. Құм төбелердің салыстырмалы биіктігі 2 – 5 м. 
Торғай қыстауынан Комсомолец қыстауына дейін шамамен 75 км-ге созылып жатыр, енді жері 40 км шамасында. Аумағы 2,3 мың км2. Грунт сулары 2 – 3 м тереңдікте кездеседі. Аумағында құдықтар (Жәрдем, Қаражыңғыл, Үшқұдық, т.б.), қыстаулар (Торғай, Сабағали, Есқали, Ержан, Қалбағай), жайлаулар (Құбақан, Танаш, Рысқали, т.б,) бар. Батысы мен оңтүстігінде құм төбелер арасында шағыр сор және көлшіктер кездеседі.

Өсімдігі мен жануарлар дүниесі
------------------------------

Өсімдіктерден шағыр, жусан, жүзгін және эфемерлер, жануарлардан ақбөкен, қоян, түлкі, қасқыр, қосаяқ т.б.кездеседі.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ энциклопедиясы", VI-том
2. ↑  Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5
**Ғаппар Қасенұлы Ерғалиев** (17 қазан 1932 жылы туған, Батыс Қазақстан облысы, Жәнібек ауданы, Қамысты ауылы) – геология-минералогия ғылымдарының докторы (1990), Қазақстан Ғылым Академиясының академигі (2003).  

  

ҚазМУ-ды (1956, қазіргі ҚазҰУ) бітірген. Қазақстан Ғылым Академиясының Геология ғылымдар институтында аға лаборант (1956–58), кіші (1958–68), аға (1968–78) ғылыми қызметкер, зертхана меңгерушісі (1978–91) қызметтерін атқарған; ал 1996 жылдан осы институтта лаборатория меңгерушісі.

1989 ж. «*Кембрии Южного Казахстана и Улытау (стратиграфия, ярусное и зональное расчленение, трилобиты*» деген тақырыпта докторлық диссертация қорғады. Оның негізгі ғылыми еңбектері Қазақстанның венд, кембрий және төменгі ордовик кезеңдерінің стратиграфиясы мен палеонтологиясын зерттеуге, оның ішінде Қаратау мен Оңтүстік Ұлытаудың кембрий–ордовик қабаттарының биостратиграфиясы мен трилобиттерін кешенді зерттеуге арналған. Ерғалиев 120-ға тарта ғылыми-зерттеу жарияланымның, оның ішінде 2 монографияның («Трилобиты среднего и верхнего кембрия Малого Каратау», 1980) авторы.

Қазақ КСР-і Мемлекеттік сыйлық лауреаты (1982).

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстан Республикасында кімнің кім екені - 2011 жыл. Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 ІSВN 978-601-278-473-2
2. ↑  Қазақ Энциклопедиясы
**Жаужүрек Әділхан** (*14 тамыз 1954 ж.т*. Шу ауд. Жиенбет а.) - кәсіпкер, меценант. Алматы халық шаруашылығы институтын бітірген.

Қысқаша өмірбаяны
-----------------

Алматы қаласындағы "Тигрохауд" фирмасының бас директоры. Жаужүректің басқаруымен, демеушілігімен және де жергілікті тұрғындардың жәрдемімен Шу ауд. Жиенбет ауылында "Жексенбай Дүйсенбетұлы" мешіті, Мойынқұм ауданындағы кезінде, 19-шы ғасырдың аяғында Шу өңіріндегі "Айша" елінің болысы Тілеубағыл Берікұлы салдырған, кейін уақыт тезімен тозып кеткен мешіттің орнына белгі ретінде зияратхана тұрғызылды. 1931-33 ж. нәубет жылдарының, 1937-38 ж. және 2-ші дүниежүзлік соғыстың құрбанадырна арналып, қызыл гранитке есімдері жазылған мемориалдық құлпытас қойылды. Жиенбет ауылындағы Бақтыбай атындағы спорт кешені салынып, "Қойшы баба" қорымының басына қорған тұрғызылып, құлпытас орнатылды. Шу өңірінде Қоқан хандығына қарсы шаруалар көтерілісіне басшылық жасаған Амангелді Серікбайұлы және Жаужүрек Қойшыұлы батырлардың күмбездері тұрғызылды. Жаужүрек Әділхан атақты тарихшы-ғалым, қайртакер Мұхаммед Хайдар Дулатидің Үндістанның Кашмир өңіріндегі Сринагар қаласындағы зиратына барған арнайы Қазақстан делегациясына демеушілік жасады. Ұлы ойшыл бабаның зиратына туған жер топырағы жеткізілді. Сондай-ақ, ондай бейбіт топырағы Тараздағы М.Х. Дулати ескерткішіне әкеліп салынды. Жаужүрек басқаратын "Тигрохауд" фирмасы тарапынан сахна жұлдыздарына, дарынды жас ғалымдарға, әдебиетшілер мен тарихшыларға да демеушілік көмек көрсетіліп келеді.

Дереккөздер
-----------


1. ↑  Тараз, Жамбыл облысы энциклопедиясы, Алматы 2003
**Томас Генри Алекс (Хэл) Робсон-Кану** (ағылш. *Thomas Henry Alex "Hal" Robson-Kanu*; 21 мамыр 1989 жыл, Актон, Үлкен Лондон) — англиялық және уэльстік футболшы, Уэльс Ұлттық футбол құрамасы мен "Вест Бромвич Альбион" клубының шабуылшысы. 2016 жылғы Еуропа чемпионатының қола жүлдегері.

Карьерасы
---------

"Арсенал" (Лондон) клубының түлегі. 2005 жылы 16 жасында "Редингтің" академиясына ауысты. 

2007 жылы "Рединг" сапында карьерасын бастады. "Рединг" ол кезде Англия екінші дивизионында ойнайтын. 2008, 2009 жылдарды төменгі лигалардағы клубтарда жалда өткізіп, 2009 жылы "Редингке" қайта оралды. 2011/12 жылғы маусымда "Рединг" екінші дивизион жеңімпазы атанып, Премьер лигаға жолдама алды. 

2016 жылы "Вест Бромвич Альбион" футболшысы атанды. 

Англия жастар құрамасында бірнеше ойын өткізді. Бірақ 2010 жылы Англия құрамасында ойнаудан бас тартып, Уэльстің 21 жасқа дейінгі құрамасында доп тепті. Негізгі құрама сапында да сол жылдан бері ойнап келеді.

Жетістіктері
------------

### Клубтық

* Англия чемпионшипінің жеңімпазы: 2011/12

### Халықаралық

* Еуропа чемпионатының жартылай финалисі

Дереккөздер
-----------

1. ↑

Сілтемелер
----------

* Нешнл футбол тим сайтындағы профилі

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  Осы үлгіні қарау   Тематикалық сайттар | 
National-Football-Teams.com · Soccerway · Transfermarkt · worldfootball.net |

 |
**Данте Бонфин Коста Сантос** (порт. *Dante Bonfim Costa Santos*; 18 қазан 1983, Салвадор, Бразилия) — бразилиялық футболшы, "Ницца" клубының қорғаушысы.

Карьерасы
---------

Карьерасын 2001 жылы "Жувентуде" клубында бастады. 2004 жылы "Лилль" клубымен келісім шарт жасасты. Сол жылы 14 ақпанда тұңғыш рет жаңа клубында алаңға шықты, "Монакоға" қарсы ойынның 84-минутында Матье Дебюшидің орнына алаңға шықты.

2006-2009 жылдары Бельгияның "Шарлеруа", "Стандард" клубтарында ойнады. 2009 жылдың соңында "Боруссия Дортмунд" клубына ауысты.

Карьерасының шырқау шегі ретінде 2012-15 жылдары "Баварияда" ойнаған кездерін айтуға болады. 

2015 жылы "Вольфсбургке" ауысты. 2017 жылдан бері "Ниццада" ойнайды.

2013 жылы тұңғыш рет Бразилия құрамасында ойнады. 2014 жылғы әлем чемпионатынан соң құрамаға шақырылмай қойды.

Жетістіктері
------------

«Бавария»
* Германия чемпионы (3): 2012/13, 2013/14, 2014/15
* Германия кубогы (2): 2012/13, 2013/14
* Германия суперкубогы: 2012
* Чемпиондар лигасы: 2012/13
* УЕФА суперкубогы: 2013
* Клубтар әлем чемпионаты: 2013

Бразилия
* Конфедерациялар кубогы: 2013

Дереккөздер
-----------

1. ↑

Сілтемелер
----------

* Профилі
**Дану́та Альфре́довна Столя́рская** (18 шілдеде 1929, Татищево, Саратов облысы — 14 маусымда 2011, Мәскеу) — кеңес киноактриса.Ресейдің еңбегі сінген әртіс(1983).

Биография
---------

Данута Столярская 18 маусымда 1929 жылы Татищево аулында Саратов облысында туған.Ол өз оқұың Горький қаладағы театр училищесінде.Сол жерде 1948 жылдан 1950 жылға дейін оқыды,кейін ВГИКке түсті(Борис Бабиков пен Ольга Пыжова шебері) және 1955 жылы бітірді.Оның курсында Руфина Нифонтова, Изольда Извицкая, Юрий Белов, Надежда Румянцева, Майя Булгакова оқыды.

1955 жылдан 1957 жылға дейін киноактер мемлекеттік театрында жұмыс істеді,ал 1957 жылы М.Горький атындағы киностудиясына ауысты..
Данута 14 маусымда 2011 жылы қайтыс болған.Ол Химкинск зиратында жерленген.

Отбасысы
--------

* Күйеуі— кинорежиссёр Владимир Саруханов
* Қызы — актриса Нина Саруханова.
**Ацидофильді ағзалар** ( лат. *acidus* —қышқыл + көне грекше: φιλέω — ұнатады) - тіршілігіне сыртқы ортаның едәуір қышқылдығын қажет ететін ағзалар. Мысалы, сірке қышқыл бактериялары ортаның қышқылдығы рһ - 3,3; сүт қышқыл бактериялары ортаның қышқылдығы 3,4 болғанда және 40°С жылылықта жақсы өсіп-өнеді.

Ацидофильді ағзалардың пішіні таяқша тәрізді. Олар глюкоза, мальтоза, сахароза және лактоза қантын жақсы ашытады. Осы бактериялардың қатысуымен сірке қышқылы алынады, ацидофильді айран дайындалады, жемшөп сүрленеді т.б. процесстер жүргізіледі. Ацидофильді ағзалар қосылып ашытылған айранның шипалық қасиеті бар. Бұл бактериялар ішек-қарындағы зиянды, түрлі ауру қоздырушы микробтарды және олардан түзелген түрлі улы заттарды жояды. Ацидофильді ағзаларға кендегі күкіртті күкірт қышқылына дейін тотықтыратын және рһ 1-2 болса дұрыс өсіп-өнетін хемоавтотрофты бактериялар, кейбір жоғары сатыдағы өсімдіктер (сфагнум, аршагүл, бөрібұршақ және т.б. кальцефобты өсімдіктер де жатады.

Сірке қышқыл және сүт қышқыл бактериялар - ацидофилдар.
-------------------------------------------------------

**Archaea**
* *Sulfolobales*
* *Thermoplasmatales*
* *Acidianus brierleyi*, *Acidianus infernus* — термоацидофилдар, факультативті анаэробтар
* *Metallosphaera sedula* — термоацидофилдар

**Bacteria**
* *Acidobacterium*
* *Acidithiobacillales*
* *Thiobacillus prosperus*, *Thiobacillus acidophilus*, *Thiobacillus organovorus*, *Thiobacillus cuprinus*
* *Acetobacter aceti*

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Совет энциклопедиясы/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1972, 1 том
Шэннон Эшли (Шэй) Митчелл (ағыл.. Shannon Ashley 'Shay' Mitchell;. 10 сәуірде 1987, Торонто туған) — канаддық әртіс және модель.

Өмірбаяны
---------

Шеннон Митчелл Миссиссога (Канада) қаласында, ирландық пен филиппиндықтардың отбасында дүниеге келген.Шэннон бала кезінде—ақ актерлік өнерге бейім бола бастаған.5 жасында би үйірмесіне қатыса бастаған және де кешірек сыныптастарымен басқа мектеп бишілерімен өтетін жарыстарға қатсы бастаған болатын.Шэннон 10 жаста болғанда өзінің отбасымен бірге Ванкувер қаласына көшіп кетеді. 1 жыл өтпей жатып ол кастингтерде өз өнерін сынай бастайды. Осылай оның модельдік шығармашылығы басталады. Ол көптеген компанияларға әртүрлі қалаларды жұмыс істейді. Мысалға: Бангкок, Гонконг, Барселона. Митчеллдің суреттері Maxim журналындағы «Девушка дня» атты онлайн бетінде шыға бастайды. 2011 жылы ол [[Pantene[2]]] атты брендтің серия өнімдерінің басты моделі болады.
Торонто қаласынан келісімен Шей актерлік шеберліктің сабақтарын ала бастайды. 2009 жылы «Деграсси: следущее поколение» атты жастарға арналған сериалында модель рөлінде түсе бастайды.

Жетістіктері
------------

Жас Голливуд , 2011 – Үздік актерлік ансамбль ( «Милые обманщицы» сериалы)

Дереккөздер
-----------

 Митчелл Шэннон
**Шэйлин Дайанн Вудли** (ағылш. *Shailene Diann Woodley*; 15 қараша 1991 жыл, Сайми-Вэлли (Simi Valley), Калифорния, АҚШ) — американдық актриса. «Америкалық бозбаланың құпия өмірі» (The Secret Life of the American Teenager) атты телехикаяда Эми Юргенс атты қыздың рөлін сомдап үлкен атаққа ие болған (2008). Сол рөлді ойнаған үшін ол Teen Choice Awards марапатының 5 номинация иегері атанған: 2009 екі номинация, 2010 тағы екі номинация және 2011 жылы бесінші рет. Сосын ол Александр Кингтың «Ұрпақтар» (The Descendants) атты фильмінде басты рөлдін ойнап 2012 жылы «Алтын глобус» номинациясының иегері атанды<refShailene Woodley — Awards</ref>.

Өмірбаян
--------

Шэйлин Дайанн Вудли 1991 жылдың 15 қарашасында (Калифорния штаты, АҚШ) Сайми-Вэлли қаласында дүниеге келген болатын. Әкесі Лонни Вудли мектебінің директоры, анасы сол мектептің психологы болған. Шейлин 15 жасына келгенде оның ата-анасы айырылысып кеткен болатын. Қазір оның Тэннер Вудли атты туған бауыры бар. Екеуі де Сайми-Вэлли қаласындағы қарапайым орта білімді мектепті бітірген.

Мансабы
-------

Шэйлин кино әлеміне 1999 жылы бірінші рет қадам басқан болатын. Оның алғаш сомдаған кішкене рөлі режиссёр Джойс Чопраның «Әкені алмастыру» (Replacing Dad) фильмі болған. Кейін ол Дивергент, Жұлдыздар кінәлі (фильм), Инсургент және тағы басқада фильмдерде басты рөлді сомдап үлкен атаққа ие болды. 2014 жылы түсірілген Жұлдыздар кінәлі (фильм) фильміне түсу үшін Шейлин өз бет әлпеті мен дене бітімін өзгертуіне тура келді. Себебі ол фильмде Шэйлин қатерлі ісікпен ауыратын жас өспірім қыздың рөлінде болды. Бұл фильмнің көптеген адамдардың көңілінен шығуының бір себебіде Шэйлин болып келеді деп айтуға болады. 2014 жылы «Жұлдыздар кінәлі» фильміндегі Хэйзел Грэйс Ланкастердің рөлі үшін үлкен мақтауларға ие болды.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Шейлин Дайанн Вудли

Сілтемелер
----------

* Шэйлин Вудли IMDb-де
* Шэйлин Вудли КиноПоиск-те
* Twitter
* Instagram
**Виталий Иванович Спарышев** (26 маусым, 1967 жыл) — қазақстандық және КСРО футболшысы. "Екібастұз" футболының түлегі.

Ұлттық құрамада
---------------

1992-97 жылдары Қазақстан ұлттық құрамасында ойнаған қорғаушы. Ұлттық құрамада алғаш рет 1992 жылы 26 қыркүйекте Қырғызстанмен ойында алаңға шықты. Бұл ойын 1:1 есебімен тең аяқталды. Осы ойыннан соң тек 1997 жылы ғана құрамаға шақырылды.

Құрама сапында 14 ойын өткізіп, бір гол соққан. Жалғыз голын 1997 жылы БАӘ құрамасының қақпасына енгізді (ӘЧ-1998 іріктеуі). Бұл ойында Қазақстан құрамасы 3:0 есебімен жеңіске жетті. Бұл — құраманың ӘЧ іріктеуінің екінші кезеңіндегі жалғыз жеңісі болатын.

Соңғы ойынын сол жылы 8 қараша күні сырт алаңда Жапония құрамасына қарсы өткізді.

Ойнаған клубтары
----------------

1985-94 жылдары "Екібастұз" клубында ойнады. Дебют ойынын 1985 жылы 9 мамыр күні Павлодардың "Трактор" командасына қарсы өткізді. Виталий бұл ойында 90 минутты түгел ойнады, ал команда 0:1 есебімен ұтылып қалды. Алғашқы голын сол жылы 7 қыркүйек күні "Жезқазған" командасының қақпасына енгізді. Бұл кездесуде "Екібастұз" 2:0 есебімен жеңіске жетті.

1995 жылы Ақмоланың "Цесна" клубына ауысып, бір жылдан соң туған клубына қайта оралды. 1999-2000 жылдары "Ертіс" сапында екі жылдай доп тепті де, астаналық "Наша кампанияға" ауысты. 2002 жылы "Екібастұз" сапында карьерасын аяқтады. Карьерасындағы соңғы ойынын 2002 жылы 15 қазан күні "Таразға" қарсы өткізді. 

Футболмен қоштасқан соң да "Екібастұздан" ұзаған жоқ. Бірнеше жыл бапкер болды, 2014 жылы спорттық директоы боп сайланды. 2018 жылдан бастап клубтың техникалық директоры.

Дереккөздер
-----------

1. ↑

Cілтемелер
----------

* Профилі
* Виталий Спарышев ойнаған матчтар тізімі
**Муди** - Венгриядан шыққан бақташы ит тұқымы. Ол 1930 жылдары бөлінген Пули мен Пумимен тығыз байланысты. Олар мал бағуда, сондай-ақ иттердің әртүрлі спорт түрлеріне қатысуда қолданылады.

Тарихы
------

Муди тұқым ретінде алғаш рет 1936 жылы Венгрияда доктор Дезсо Феньес ашқан, ол жерде ол «жүргізуші ит» деген атқа ие болды. Мудис танылғаннан кейін көп ұзамай жоғалып кетті, өйткені олардың көпшілігі Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қаза тапты. Бұл тұқымды 1966 жылы Халықаралық кинологиялық федерация мойындады. 2022 жылдың 5 қаңтарында Муди AKC арқылы таза тұқым деп танылды.

Сипаттама
---------

Мудис - жоғары энергия тұқымы, олар бақташылық пен ептілікке бейім. Мудис дұрыс күтіммен 12-14 жыл өмір сүреді. Ересек балшықтардың ұзындығы 14-18 дюйм және әдетте салмағы 18-29 фунт.

Жаттығулар мен әрекеттер
------------------------

Муди - өте белсенді тұқым. Оларды күнделікті, ұзақ, жылдам серуендеу немесе жүгіру кезінде қабылдау керек. Бұған қоса, олар еркін жүгіре алатын үлкен қауіпсіз аймақтан пайда көреді. Олар жақсы жағдайда болу үшін көп жүгіру және басқа жаттығулар қажет. Олар ойнағанды ​​жақсы көреді және Фрисби сияқты ит спортының барлық түрлерінде жақсы өнер көрсетеді. Муди иттердің ептілік сынақтарында, мойынсұнушылықта, ралли мойынсұнушылықта, шутжундада, шоумендікте, флайболда, бақылауда және мал бағуда жарыса алады. Мал бағубейнеқосылғылары мен жаттықтыру қабілетін бәсекеге қабілетсіз мал бағу сынақтарында өлшеуге болады. Негізгі мал бағу инстинктерін көрсететін Мудиді мал бағу сынақтарында бәсекеге түсуге үйретуге болады.
**Плевако Федор Никифорович** *(1842-1908)* – орыстың буржуазияшыл юрисі, белшілі сот шешені. Ірі қылмыс істеріне *(процестерге)* қатысқан. Бірінші орыс революциясынан кейін *(1905-07)* Плевако үшінші Мемлекет думанға «17 октябрь Одағы» партиясынан сайланған *(ірі сауда - өнеркәсіп буржуазияланған ірі помещиктердің контррев. партиясы)*. Октябристердің парламенттік фракциясы жасаған программасының жобасы туралы айта келіа, В.И. Ленин былай деп жазды: «Үшінші Думаның қарсаңында әр түрлі партиялардың думалық тактика жайында көптеген мәжілістері болды. Октябристер Москва мәжілісінде 17 октябрь Одағының парламенттік фракциясының программа жобасын жасап шығарды, ал олардың шешені Плевако мырза, Москвадағы банкетте «орыс либерал- конституциялық партиясының туып көтерді» [1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ энциклопедиясы
**Автоматтандырылған жобалау жүйесі** (Система автоматизированного проектирования) — жабдықтардан (техникалық жасақтама), программа мен оған керек құжаттамалардан (программалық жасақтама, тілтану жасақтамасы, математикалық жасақтама), компьютерге енгізілетін мәліметтер жинағынан (ақпараттық жасақтама), жүйені пайдалану туралы құжаттамадан (әдістемелік, ұйымдастырушылық жасақтама) және жұмыс атқаруға қажетті жабдықтар мен жұмыс орындарымен қамтамасыз етілген ұжымнан тұратын ұйымдастырушы-техникалық жүйе. 

Автоматтандырылған жобалау жүйесінің негізгі міндеті — бұйым мен оның құрама бөліктерін жобалаудың барлық немесе жеке сатыларында автоматтандырылған жобалау жұмысын жүргізу.[1]

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Информатика және компьютерлік техника / Жалпы редакциясын басқарған – А. Қ. Құсайынов. – Алматы: «Мектеп» баспасы» ЖАҚ, 2002 жыл. – 456 бет. ISBN 5-7667-8284-5
2013 жылдың 14 қаңтарында өзін «Нағыз Шелдон Купер» (ағылш. *The Real Sheldon Cooper*) деп атған адам өзінің twitter микроблогының 149 мың оқушыларына (фолловер) Ботсванадағы Google Street View автокөлігінің алдында жатқан есектің суретін таратты. Бұл суреттерді қараған адамдарға Google-дің көлігі сол есекті басып кеткен секілді көрінгесін, Google бұл ақпараттарды тексеріп, тергеуге мәжбүр болады.

Анықтаудан кейін, Google-дің қызметкерлері компанияның ресми блогында бұл қауесеттің негізсіз екенін және есектің тірі қалғанының дәлелдерін жариялады.

Оқиғаның хронологиясын қалпына келтірген Google қызметкерлері есектің бастапқыда жол бойында жатып, артынан Street View көлігі жақындағанда тұрып кеткенін дәлелдеп берді. Ал есектің жол ортасында жатуы олардың әдеті бойынша құм ванналарын алуында екен.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  twitter.com — TheRealSheldonC
2. ↑  Google-Latlong.blogspot.com (ағыл.)
3. ↑  YouTube — Donkey Dust Bath (ағыл.)

Тағы қараңыз
------------

* Google
* Ботсвана
* Google Street View

Сыртқы сілтемелер
-----------------

* Google доказывает, что не убивала ослика в Ботсване — Habrahabr.ru (орыс.)
* Google drives into 'dead' donkey Street View controversy — CNET (ағыл.)
* Google Street View Car Not Guilty of Donkey Murder — Gizmodo (ағыл.)
**Ботсван телевизиясы** – Ботсвандағы телеарналарды құрайтын жүйе.

Ботсван мемлекетінде телевизия өз қызметін 2000 жылы шілде айынан бастаған. Бұл жағдай алғашқы Botswana Television (BTV) телеарнасының пайда болуымен тікелей байланысты. Аталған елде сөз бостандығы конституциямен бекітілген. Алайда Ботсван оппозициясы өз эфирлік Уақыттарының желініп қалатындығын жариялайды. 

Мемлекеттік телеарнадан бөлек Ботсванда Gaborone Television атты жеке коммерциялық телеарна хабар таратады. Аталмыш арна GBC (Gaborone Broadcasting Company) компаниясының иелігінде.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ телевизиясы", Энциклопедия. "ҚазАқпарат" Алматы, 2009,1-т ISBN 978-601-03-00-70-5
**Автоматты электрлік байланыс** – жетістіктерінің бірі сигнал таратудын сандық мәніндегі (цифрлық) жүйесіне көшуі.  
"Оның мәнісі хабардың барлық түрін (дыбыстық, жазу-сызба, бейнелік және дидарлық) уақыт бойынша қысқа бөлшектерге бөліп, олардың әрқайсысын сан мәнінде таңбалау". Соның арқасында АЭБ бөгеулікке төзімділігін, дәлдігін, сенімділігін арттыруға болады. Қазақстанның барлық елді мекендері мен халық шаруашылығының жұмыс орындары телеқатынас (телебайланыс) желісімен қамтылған. Республикадағы қалааралық байланыс жолдарынан басқа еліміз көлемінде аса куатты оптикалық талшықты жолдар салынып жатыр. 

Оптикалық талшықтың қасиеті сондай, онда адам шашынан да жіңішке әйнектен жасалған бір талшықпен жүздеген мың адам бірден байланыс жасай алады. Осындай арнанын біреуі (ТАЕ-ТрансАзия-Еуропалық магистраль) арқылы Еуропа мен Азия телефон желілеріне тікелей шығуға болады.

Дерекөздер
----------

1. ↑  Қазақ телевизиясы. Энциоклопедия. – Алматы: *Қазақпарат*, 2009, 1-T. ISBN 978-601-03-0070-5.
Үлкен боубоу
**Боубоу** (немесес *бубу*) — көбінесе Батыс Африкада киілетін кең жеңді халаттың атауы. Бұл киім әртүрлі этникалық топтарда түрлі атаулармен аталады: **агбада** (йоруба халқы, дагомба халқы), **баббан рига** (хауса), **к'са** (туарегтерде), **үлкен боубоу** (Батыс Африканың француз тілді елдерінде). Боубоудың Сенегалдық түрі Сенегалдық кафтан деп аталады. Боубоудың әйелдерге арналған түрі кейбір қауымдарда **м'боубоу** немесе **кафтан** деп аталады.

Құрамы
------

Боубоу негізінен 3 киімнен тұрады: тобыққа қарай тарылатын шалбардан (*сокото*), ұзын жеңді көйлектен (*дашики*) және солардың үстінен киілетін кең жеңсіз көйлек. Боубоу әуелгіде жібектен жасалғанмен, шариғаттың ер адамдарға жібекті киюге тыйым салуына байланысты қазіргі кезде мақтадан немесе синтетикадан тігіледі.

Дереккөздер
-----------
**Автоматты және көпарналы электрлік байланыс** – құрамы бірнеше күрделі бөліктерден тұратын байланыс жүйесі.  
Олардың біріншісі әртүрлі дыбыстық сөйлесу, жазба-сызба, кұжаттық, бейнелік және теледидар хабарларын электр сигналына айналдырып, оларды түрлендіретін кұрылғылар. Екіншісі сол сигналдарды бір жерден екінші жерге жеткізуге арналған сымды қабель жолдары, оптикалық талшықты, кабельді және ғарыштық байланыс жолдары. Үшіншісі әртүрлі бөгеуліктерден қорғап, қателерін түзетіп, дәлдігі мен сенімділігін арттырушы құрылғылар. Төртіншісі солардың барлығын басқарып реттеуші, заманымыздың қазіргі деңгейіне сай электрондық аппаратуралар мен жоғары класты компьютерлер.

Дерекөздер
----------

1. ↑  Қазақ телевизиясы. Энциоклопедия. – Алматы: *Қазақпарат*, 2009, 1-T. ISBN 978-601-03-0070-5.
әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-да Жастар интернет орталығы 14 қазан күні ашылды.  
Салтанатты ашылу рәсіміне әл-Фараби атындағы ҚазҰУ ректоры  Бақытжан Жұмағұлов, ҚР байланыс және ақпараттандыру Агенствасының жетекшісі Қуанышбек Есекеев, "Қазақтелеком" АҚ-ның коммерциялық Бас директоры Асқар Есеркегенов, Қазақстандағы Microsoft-тың  өкілдері мен ҚазҰУ студенттері және арнайы шақырылған қонақтар қатысты. 
Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ ректоры  Б.Жұмағұлов салтанатты шарада     университеттің белсенді студенттеріне Интернет-кафенің кілтін табыс етті. Студенттер сарайында ректор мен студент арасында өткен оқу жылында болған кездесуде университетте интернет орталығын ашу ҚазҰУ басшылығына жастар тарапынан ұсынылған еді. Осы орайда студенттердің ұсынысын аяқ асты етпеген басшылық араға жарты жыл салып, заманауи компьютерлермен, арнайы бағдарламалармен жабдықталып 300 адамға арналған Интернет-кафені сыйға тартты. 
Салтанатты түрде «қызыл лента» кесу құқығы ректормен бірге  ҚР байланыс және ақпараттандыру Агенсттігінің жетекшісі Қ.Есекеев пен "Қазақтелеком" АҚ-ның коммерциялық бас директоры А.Есеркегеновке берілді.
Осы шара барысында ҚазҰУ-дың өзіндік сандық телеарнасы болып  есептелетін  ID TV - «Кептер» жобасының тұсауы кесілді. Бұл игі бастама арқылы студенттер алдағы уақытта жеке авторлық теле бағдарламалар дайындап, ол бағдарламаларды тек ҚазҰУ қалашығына ғана емес, сонымен бірге қаладағы өзге де университеттерге тарату мүмкіндігіне ие болмақ.
- Технологиялардың дамуымен хабар алмасу формасы, коммуникация тәсілі өзгеріп келеді, - дейді. - Бұл контент қолданушыларымен құрылады. Осыған байланысты телевидение қазіргі жастарды социализациялаудың негізі болуы мүмкін. Инновациялық технологияларды пайдалану аталған оқу жобасына танымалдылық пен бұқаралық сипат береді.
«University Vision»  компаниясының «Кептер» жобасы - бұл «жаңа медиа» (Indoor TV, IDTV, Internet, Bluetooth Lights) негізінде құралған, сонымен қатар студенттер мен ұстаздар қауымын контент құру үшін белсенді ат салысуға үгіттейтін ақпарттық-сауықтыру және білім беру медиаресурсын жасақтау жобасы.
Алматының 12 жоо базасында, болашақта бүкіл Қазақстан территориясында  Indoor TV«University Vision» желісі пайдаланылатын болады.  Бұл желі адам көп жиылатын орындарға қойылатын, «HD720p» сапамен көрсететін телевизорларды ұсынады. Көрсетілім Қазақтелеком АҚ-ның iD TV технологиясы арқылы жүзеге асады. Контент көрсетілімі жоо базалары негізінде таңғы сағат 8-ден кешкі 8-ге дейін қазақ және орыс тілдерінде болады.
**Автоматты радиометереология станциясы (АРМС)** – метеорологиялық элементтерді автоматтық жолмен өлшеп, өлшем нәтижелерін тиісті код арқылы электр импульсіне айналдырып, радиохабарлағыш жабдық арқылы өздігінен эфирге жіберіп тұратын станция.. 

АРМС-тер негізгі метеоролог, аспаптар (анероид, биметаллы термометр, флюгер, анемометр) комплексінен, басқару және жұмыс бастатушы механизмдерден, электр беру жүйесінен, радиотолқынын жіберіп тұратын антеннасы бар қораптан тұрады. Жұмыс бастатушы механизм (белгілі уақытта электромотордан энергия алып отыратын контактілік сағаттар) күні бұрын тағайындалған уақытта басқару механизмін жұмысқа қосады. 
Басқару механизмі радиотолқынын морзе әліппесі арқылы эфирге жіберетін код жүйесін және төрт метеоролог, аспаптың бірінен соң бірін іске қосады. 

Радиотолқындар 6 сағ. сайын 6 мин. бойы (2 лмк-тан 3 рет) эфирге таратылып тұрады. Станция электр тогын жерге көмілген сілтілі аккумуляторлардан алады. АРМС-тер көбінесе Арктикада және таулы, батпақты, шөлді т. б. жолсыз, мекенсіз аудандарда орналасады.

Дерекөздер
----------

1. ↑  Қазақ телевизиясы. Энциоклопедия. – Алматы: *Қазақпарат*, 2009, 1-T. ISBN 978-601-03-0070-5.
**Виталий Валентинович Бианки** (11 ақпан 1894, Санкт-Петербург, Ресей империясы — 10 маусым 1959 ж. Ленинград, КСРО) — кеңес жазушысы, балаларға арналған шығармалардың авторы. 

1894 жылы 30 қаңтарда Санкт-Петербург қаласында дүниеге келген. Петроград университетінің физика-математика факультетінде оқиды. 

1918 жылы Самара қаласындағы «Народ» газетінде жұмыс істейді. 1923 жылы «Путешествие красноногологово воробья» әңгімесі жарық көреді. «Лесная газета на каждый год» шығармасы орман тынысы мен өмірі жайлы өзгеше энциоклопедия. Бианки 300-ге жуық әңгіме, ертегі, повесть және мақалалар жазған. Оның басылып шыққан кітабына 120-ға жуық әңгіиелер, повесть, ертегі, мақалалары кірген.

Оралға аударылған кезеңі
------------------------

1926-28 ж. Кеңес Өкіметі тарапынан саяси қуғынға ұшырап, Оралға жер аударылған. С.Маршак ұйымдастырған көркем әдебиет үйірмесінің мүшесі. Ол «Жаңа Робинзон» атты табиғаттану бөлімін, кейін «Орман газетін» ұйымдастырды. Бианкидің Орал қаласында тұрған кезінде «Мурзук», «Бун», «Карабаш», т.б. шығармалары жарық керді. Бұл кітаптар халық ағарту комиссариатының рұқсатымен мектептерде көмекші оқу құралы ретінде қолданылды. «Мурзук» кітабы Ұлыбританияда ағылшын тілінде шықты.

Балаларға арналған шығармалары
------------------------------

* «Анюткина утка»
* «Водяной конь»
* «Глаза и уши»
* «Зеленый пруд»
* «Красная горка»
* «Кукушонок»
* «Лесные домишки»
* «Лесные разведчики»
* «Люля» \*«Мышонок Пик»
* «Рыбий дом»
* «Снежная книга»
* «Теремок»
* «Сова»
* «Хвосты»
* «Чей нос лучше?»

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2002 ISBN 9965-607-02-8
Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің қамқоршылар кеңесі – университетті басқарудың стратегиялық органы. Кеңес еріктілік, теңқұқылық, ашықтық және қаулылық принциптерін басшылыққа алып қызмет етеді.
Қамқоршылар кеңесі университеттің дамуы мен тиімді қызмет атқаруы, ҚазҰУ-дың халықаралық деңгейдегі білім беру ұйымы, ғылыми және мәдени орталығы ретінде отандық қоғамдық-саяси жүйеде дамуы мақсатында құрылған. Қамқоршылар кеңесі қоғамдық кеңес органы ретінде қызмет атқарады, университет дамуындағы өзекті мәселелерді шешуге қатысады.

Міндеттері
----------

Университет дамуының өзекті мәселелерін шешу;
Университеттің халықаралық деңгейдегі білім беру, ғылыми және мәдени орталық ретіндегі даму стратегиясы мен бағдарламасын бекітуге қатысу;
Оқу үрдісіне қатысушылар құқықтарының қорғалуы үстінен қоғамдық бақылау жүргізу;
Білім беру ұйымының мұқтаждықтары үшін заңды және жеке тұлғалардан бөлінген ерікті жарна мен төлемдердің игерілуі үстінен қоғамдық бақылау жүргізу;
Университеттің халықаралық ғылыми, техникалық және мәдени байланыстарын дамытуға қатысу;

Құрамы
------

Қамқоршылар кеңесі білім мен ғылымның дамуына етене ат салысатын еліміздің алдыңғы қатарлы ғылым, қоғам мен саясат, экономика, мәдени элита және бизнес құрылымдары өкілдерінен құралады.
Қамқоршылар кеңесі құрамына атқарушы билік, ғылыми қоғамдастық, ұйымдастырушы, мемлекеттік басқару басқару органдары, бұқаралық ақпарат құралдары, қоғамдық бірлестіктер мен қауымдастықтар, бейүкіметтік ұйымдар, кәсіпорындар сонымен қатар шетелдік, түлектер қауымдастығы және Университет әкімшілігі өкілдерінің енуіне толық мұршалары бар.

Қамқоршылар кеңесі мүшелері құзіреті
------------------------------------

Қамқоршылар кеңесінің шешімі ашық дауыс беру негізінде қамқоршылар кеңесінің мәжілісіне қатысушылардың көпшілік дауысы нәтижесіне байланысты қабылданады.
2009 жылы 26 мамырда университеттің Ғылыми кеңесі отырысында ҚазҰУ-дың қамқоршылар кеңесі құрамы 13 адамнан құралып, қамқоршылар кеңесінің қаулысы бекітілді.
1. Жақсыбеков Әділбек Рыскелдіұлы – Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрі, Қамқоршылар кеңесінің төрағасы
2. Жұмағұлов Бақытжан Тұрсынұлы – Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрі
3. Әшімбаев Мәулен Сағатханұлы – Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі Басшысының орынбасары
4. Байсейітов Бақытбек Рымбекұлы – «Банк ЦентрКредит» АҚ басқармасының төрағасы
5. Баратов Тахиржан Турсынович – «Oriel resources Plc» британдық ашық компаниясының атқарушы директоры
6. Жұмашев Сержан Сейітұлы – «Capital Partners» компаниясы Бақылаушы Кеңесінің Төрағасы
7. Исекешев Әсет Өрентайұлы – Қазақстан Республикасының Индустрия және сауда министрі
8. Құл-Мұхаммед Мұхтар Абрарұлы – Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрі
9. Мұсабаев Талғат Амангелдіұлы – Қазақстан Республикасы Ұлттық ғарыш агенттігінің төрағасы.
10. Нөкетаева Динар Жүсіпәліқызы – Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаты
11. Смағулов Нұрлан Еркебұланұлы – «Астана-групп» ЖШС президенті
12. Сүлейменов Олжас Омарұлы – Қазақстанның ЮНЕСКО-ғы Өкілі
13. Сұлтанов Қуаныш Сұлтанұлы – Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының депутаты
**Автоматтандырылған біртұтас байланыс жүйесі** — информацияның барлық түрін адам көмегінсіз қабылдап жеткізетін байланыс жүйесі. .

Ол ауылдық, қалалық, облысаралық және магистральдық байланыс жүйелерін біріктіреді. Автоматтандырылған біртұтас байланыс жүйесі әр қаладағы
абоненттерді өзара қалалық телефонмен сөйлескендей белгілі санды теру арқылы сол сәтте жалғастырады. Автоматтандырылған біртұтас байланыс жүйесі еліміздің аумағын бірнеше аймаққа боліп, әрқайсысына 3 санды нөмір белгілейді. 

Бір аймақ абоненті екінші аймақ абонентімен 11 санды нөмірді теріп байланысады. Мұндағы 1 сан қалааралық жүйе нөмірі, кейінгі 3 сан абонент тұратын аймақ нөмірі, ал қалган 7 сан абонент нөмірі. Сонымен қатар Автоматтандырылған біртұтас байланыс жүйесі космостық телевизия, жасанды спутник "Молния", "Орбита" станциясы арқылы программаны ретрансляциялау мүмкіндігін туғызып, телевизия орталықтарын бір-бірімен байланыстырады.

Дерекөздер
----------

1. ↑  Қазақ телевизиясы. Энциоклопедия. – Алматы: *Қазақпарат*, 2009, 1-T. ISBN 978-601-03-0070-5.
**Дэвид Хевенер** (ағылш. *David Heavener*; 22 желтоқсан 1958 жыл, Луисвилл, АҚШ) — америкалық актер, режиссер, сценарийші, продюсер, композитор және әнші.

Өмірбаяны
---------

1985 жылы Луивилл қаласын бейнелер үшін дыбыс дизайн композитор ретінде өзін сныап көру мақсатында тастап кетті. 17 жасында Нашвиллға көшіп, сол жерде композитор және әншінің мансабын құруды бастайды. Арнайы білімі және үлкен бюджеттері болмаса да, 5 жыл ішінде , Дэвид Хевенер өз сценарийлерінің негізінде режиссер және продюсер ретінде 6 фильм шығарып, басты рөлде ойнады.

Фильмографиясы
--------------

1. Тіл ұшы (1985) - бейне директоры, актёр.
2. Жойғыш (1987) - Продюсер.
3. Қараңғыдан тыс(1996) - Актёр.
4. Заңсыз Пайғамбар (2001) - Режиссёр, продюсер, актёр, сценарист.
5. Тірі өліктің таңсәрі (2004) - Режиссёр, продюсер, актёр, сценарист.
**Виталий Васильевич Старков** (8.1.1935 ж.т. Семей қ.) - жазушы. 

Бүкілодақтық мемлекеттік кинематография институтының сценарийлік факультетінде оқыған. 

Шығыс Қазақстан облысы Мақаншы ауданында мәдениет бөлімінің жетекшісі, *"Қазақфильм"* студиясында аға редактор, 1978 жылдан *"Простор"* журналында бөлім меңгерушісі болып істеген. Көбінесе балалар мен жасөспірімдерге арнап жазады. Оның сценарийі бойынша 1959 ж. "Қазақфильм" студиясы *"Бұл біздің баламыз"* атты көркем фильм түсірген.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  "Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010.ISBN 9965-26-096-6
Тырду немесе балшықшы құс – мамандар бұл құсты бір есе балшықшыларға, біресе дуадақтарға жатқызады. Шындығында екі отрядтың да белгілері бар. Бұл дене пішіні орташа құс (салмағы 300-400 грамм). Кішкенек дуадаққа ұқсастығы үлкен бадырайғын көздері бар. Күндіз ашық жерде жатады, қауырсынының теңбілді қоңыр сұр бояуы сыртқы ортамен бірдей болып тұтасып кеткендіктен, тек, үлкен сары көзінен ғана жақын жерден байқауға болад. Күндіз тыныш, бірақ түнде, әсіресе күйлеу кезеңінде, жиі шыңқылдаған дыбыс шығарады. Жақсы ұшады, бірақ ұшар алдында дуадақтар секілді екпін алады. Жәндіктермен қоректенеді, сонымен қатар кесірткелер мен ұсақ кеміргіштерді де ұстайды. Үнемі суатқа ұшады. Жеке жұп болып қоныстанады, тек Маусымдық ұшу кезінде топқа жиналады. Екі қоңыр теңбілді жұмыртқаларын топыраққа, ешқандай шұңқырсыз салады. Аналығы басады, аталығы жақын жерде жүріп қауіп төнсе ескертеді. Мұндай жағдайда аналығы жиырма – отыз метр ұядан кетіп, сонан соң ұшады.Қазақстанға ұшып келіп, Қазанда ұшып кетеді.

Дереккөздер
===========

Қазақстан флорасының кереметтері
Офиура - омырқасыздар бөлімі тікентерілілер типіне жататын су жәндігі. Офиура теңіз немесе мұхит табанындағы губкалардың және өзге де отырықшы жәндіктердің денесінде немесе өздігінше тіршілік етеді. 1500 түрі кездеседі. Қызыл, қоңыр, сары, жасыл сары және қара түстері бар. Офиураға жақын туыс болып келетін «кәрзеңке жұлдыз» деген жәндік бар. Сырттай қарағанда теңіз жұлдыздаына ұқсайды. Денесі диск тәріді домалақ, одан шығатын без иілгіш ұзын қолдары бар. Қолдары бірнеше буыннан, қозғалысқа келтіріп тұратын бірнеше ішкі омыптқалардан құралған. Офиураның бес бұрышты ауызы құрсағының ортасында. Оны айландыра бес жақ сүйек орналасқан. Жақ сүйектің артында еңеші бар.

Дереккөздер
-----------

1100 қызықты деректер

Калыбай Салтанат (талқ) 16:16, 2014 ж. сәуірдің 18 (ALMT)
Айрық бет

|  |  |
| --- | --- |
| Айрық туралы хабарлама | *Бұл — айрық бет. Көп мағыналы термин сұралғанда, оның мағыналарын ажыратып, қолданушыны тиісті мақалаға бағыттау үшін жасалған. Қандай да бір ішкі сілтеме осы бетке бағыттаса, сілтемені өзгертіп, тиісті бетіне тікелей сілтейтін қылып өзгертіңіз.* |

Жылгелді қазіргі Маңғыстау облысы аумағындағы Сарыой деген жерде туып, қазіргі Түркіменстанның Қулы Маяк жерінде қайтыс болған. Өмір сүрген жылдары 1855-1938 жылдары болып табылады. Маңғыстау түбегіндегі адайдың "жеті қайқысы" атанған сал-серілердің бірі Жылгелдінің "Дәурен!, "Құнан нар" әндерімен қатар, "Ағибаш", "Ақзер" толғаулары бар.
**Жүсіпов Мұзарап** (14.10.1905, Қызылорда облысы Қармақшы ауданы - 21.3.1972, сонда) - ақын, әнші, композитор, күйші, фольклорлық мұраны жинаушы. 

Ауыл мектебінде мұғалім (1926 - 36), есенші болып қызмет істеген (1936-43). Онерде әкесі Жүсіп пен Ешнияз Салдың жолын ұстанған. "Тамшы" (1925), "Үш насихат" (1926), "Үш жұмыртқа" (1927), "Самұрық" (1948), тағы басқа дастандардың авторы. Бірнеше әндері "Тасқын", "Үш болім", "Жастармыз", "Балымша-ай" әндері мен "Керкем қыз", "Мұңлы қыз", "Қаз дауысы", "Шаттық" күйлері бар. Ақын он мың жолға жуық ауыз әдебиеті жәдігерліктерін жинастырып, Орт. ғылымының кітапхананың қолжазбалар қорына тапсырган. Жүсіпов туындылары "Пернедегі термелер" (1965), "Айтыс" (1966), "Ленин деп халық жырлайды" (1969), "Қазақтың қазіргі халық поэзиясы" (1973) жинақтарына енген.  

Әдебиет: Қазақ совет энциклопедиясы, 1974; Ақын жыраулар, 1979.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6

 *Бұл мақала — қазақ әдебиеті туралы бастама мақала. Оны толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз.*
**Мұзаффар әмірші** — Бұқар әміршілігінің әміршісі.

Әмір Мұзаффар әмір Насырұлланың баласы, Бұқар әміршілігінің маңғыттардан шыққан бесінші билеушісі. Әмір лауазымы бар тұңғыш билеуші. 

1859 жылы әкесі өлген соң, таққа отырды. Билегеннің басында өзіні әділ, адал, дана әмірші ретінде көрсетті. Бірақ кейін, билігінді берік ұстағаннан соң, жұрттың мүлкіне, өміріне және ар-намысына озбырланып кетті. Жұрт әмірдің шексіз билігін шыдамай, оған қарсы көтерілістерді бастады. Солардың бірі Шахрисабзтің кенегестерінің көтерілісі еді. Мұзаффар бұл көтерілісті басып-жаншыды, Яққабаққа шабуыл жасап, жұртты өлтіріп, тонып кетті.

Мұзаффардың діни қайраткерлерімен қарым-қатынастары өзгеше еді. Бір жағынан әмір мүфти-молдалар оның билігін шектеп, мемлекеттік істеріне кіретіні қорыққан. Олардан тәуелді болғысы келмеді. Екінші жағынан діни қайраткерлер Мұзаффардың билігінің таянышы еді. Мұзаффар оларды қолдап мәртебесін көтерді, молдалар ше оған қалағанын істеуге мүмкіндік берді. Шариғатқа жатпайтын нәрселәрін жаса да, молдалар әмірді әрқашан қолдаған. Мысалы, заң бойынша әмірге жүзден астам әйел алуға рұқсат еді. Әмірдің рұқсатысыз астана жұрт үйлене алмайтын болған. Елдің ең сұлу қыздары әмірдің гареміне әкелінетін болатын. Мұзаффардың гаремінде әйелдерімен аралас жас ұл балалар да еді.

Мұзаффардың арманы — Ферғана алқабының әміршісі болуы еді. Сол үшін әмір Қоқан хандығында Құдияр хан мен Малля хан арасында тартысын қолдап, оларды әдейі бір-бірімен ерегістіртті. Түркістанды орыс әскерлерінен қорғанысына үлес қосқан Қанағат шаһты өлтіріп, Құдияр ханды қолдаған. Малля ханды қолдаған қырғыз Әлімқұлға қарсы соғысқан. Малля ханды өлтірген. Ақырында Қоқан қаласын алып, жұртты тонап кетті. Құдияр ханды тұтқынға алды. Кейін Қоқанды Әлімқұл алып, Қоқанның тағына Сейітті отырғызды. 1865 жылы орыстар Ташкентті қамалағанда, ташкенттіктер әмір Мұзаффардан көмек сұрағанда, Мұзаффар оларды алдап, өзі Қоқанға қарсы шабуыл жасады. Қоқандықтарды қаштырып, сөйтіп орыс әскерлеріне Ферғана алқабына жол ашты. Ақырында Қоқан хандығы Ресей империясына кірді. Бұқар әміршілігі Ресейдің көршілес мемлекетіне айналды. Соңда молдалардың қысымынан әмір Мұзаффар орыс әскерлеріне ғазауат жарияланып, соғыс ашады. Бірақ Ұратөбе және Ғишткөпрікте бұқарлық пен орыстар арасында болған шайқастарда жеңіліп, Жизақ пен Самарқанды орыстарға беріп, Ресеймен бітім жасады.

1881 жылы Абдулахад әмірші деген баласын Ресейге жіберді. Бұл қылықтың сылтауы баласының заңды мұрагері екенін орыс патшасы мойындасын еді.

Әмір Мұзаффар 1885 жылы қайтыс болып, Бұқар қаласының кесенелерінің бірінде жерленген.

Дереккөздер
-----------
**76-шы өңделген 1902 жылдың - дивизиондық зеңбiрегi** - 76, 2 ммнiң калибрының орыс жеңiл дала артиллерия сайманы.

Кеңес одағы, Польша, Финляндия және тағы басқалар Ресейдегi орыс-жапон соғысқа, Бiрiншi әлемдiк соғысқа, азамат соғысында және бұрынғы Ресейлiк империядан елдерiнiң қатысуымен басқа қарулы дауларында белсене қолданылды) Бұл зеңбiректiң модернизациялалған варианттары басында екiншi әлемдiк соғыстарды қолданылды.

Жасауды тарих
-------------

76, 2-шi 1902 жылдың үлгiсiнiң - конструктор Л.А.Бишлякомдармен, К.М.Соколовскиймен және өндiрiстiң тәжiрибесi және осы калибрды бiрiншi ресейлiк сайманның пайдалануын есепке алуы бар К.И.Липницкиймен Санкт-Петербургке Путил зауытында жасалды.

Сайманның өз уақыты үшiн өз конструкциясындағы көп пайдалы жаңалықтары қосты. Олардың санына төбенiң көкжиекке және бұрышы бойынша шегiнуге қарсы құрылымдары, сiлтеудiң тетiктерi кiрдi, жабулы позициялармен атыс және сiлтеумен түзу, оңай ашылатын екi тактiлi поршень затворы, бiртұтас оқтау үшiн өте дәл нысаналар.

Минимум бойынша зеңбiректiң конструкциясындағы сериялы өндiрiсiнiң жеңiлдетулерi үшiн жоғары қоспалы қолданылды болды, оған арзан аз қоспалы және көмiртектi болаттардан iстелдi.

Зеңбiрекке оқ-дәрiлер жарқышақ снарядтар, шрапнел және картечьлер қосты. Оқ-дәрiлердiң мамандандырылғанырақ түрлерi түтiндiк, жалынды және химия снарядтары тұрды. Өңделген 1902 жылдың дивизиондық зеңбiрегi үшiн көп оқ-дәрiлер Францияларда өндiрiлдi.

Жауынгерлiк қолдану
-------------------

1902 жылдың үлгiсiнiң дивизиондық зеңбiрегi Ресейлiк империяның артиллериясының негiз болды. 75 ммнiң калибрының деңгейде ұқсас олардан француз және немiс саймандарының ол мiнездемелерiне беттерiнше және орыс зеңбiрекшiлерiнiң биiк бағасын алған болды. Бұл түрдiң зеңбiректерi орыс-жапон және Бiрiншi әлемдiк соғыстарға белсене қолданылды. Оларды 1917 жылда Ресейлiк империяның күйреуiнен кейiн көп қарсы күресетiн фракциялардың қолында үйт - Большевик Қызыл әскерi, монархисттық және қарсы революция Ақ ұлан, төңiрегiнде орыс тұрғынының аз санымен ұлтшыл күштерi, ұлттық Польша әскерлерi және Финляндия, анархисттар және бұрынғы Ресейлiк империяның барлық еңгезердей аумағындағы тонаушылары жай ғана.

Ұшақтар бойынша атыс үшiн қойылған (жер бетiндегi ) орыс сайманы. 1916-шы бас
**Жылжымалы нысана**-қазақтың ұлттық ойындарының бірі.

Дайындық: ойнаушылар қолдары алға созылған қашықтықта шеңберге тұрады. Олардың аяқ алдарында шеңбер сызылады. Ойнаушылар волейбол доптарын алады. Шеңбер ортасына шығатын жүргізуші таңдалады. Егер мекеме іші кең ойнауға рұқсат болса, онда ойнаушыларды 2 шеңберге (20 адамнан көп емес) қоюға дұрыс болады және әрқайсында ойынды өзара өткізу.
Ойын жазылуы: допты бір-біріне лақтырып, ойнаушылар онымен жүргізушіге тигізуге тырысады. Жүргізуші шеңбер бойынша доптан құтқарылып секіреді, жүгіреді, айналып бұрылып кетеді. Кім сызықты баспай доппен жүргізушіге тигізсе, сол онымен орындарын ауыстырады.
5-7 минут ойыннан кейін, шеңбер ортасында бәрінен ұзақ тұрған ең іскерлікті жүргізушілер және мерген ойнаушылар белгіленеді. Егер екі шеңберде ойнап жатса, олардың арасынан сайыс өткізуге болады. Ойынды бір уақытта бастап, қай шеңберде жүргізушіге доппен жылдам тигізеді. Егер екі шеңберде жатыспен ойнаса, әрбір рет басқа құраманың ойнаушысы жүргізуші болып тұрады.

Ережелер:
1) жүргізушінің аяғына немесе денесінің әрбір бөлігіне тигені саналады және басқа тигені саналмайды;
2) егер жүргізушіге жерден немесе басқа бір заттан қиғыс тиіп кетсе, онда тигізілу саналмайды;
3) жүргізушіге допты лақтырған кезде шеңбер сызығын басуға болмайды, егерде сызық басылса, онда тигізілу саналмайды;
4) жүргізушіге допты лақтырған кезде шеңбер сызығын басуға болмайды, егерде сызық басылса, онда тигізілу саналмайды.

Дереккөздер
-----------

1. Қазақ халқының сал-дәстүрлері кітабы, Атамұра 2011ж.

2. ↑ Мұрағатталған 2 ақпанның 2014 жылы.
Доха мұражайындағы көшірмесі
**Жылжымайтын жұлдыздар кітабы** — парсы астрономы Абдуррахман ас-Суфидің 964 жылы шамасында арабша жазған ғылыми трактаты.

Кітапта 1017 жұлдыздың каталогы және 48 жұлдыздар шоғырының сипаттамасы жинақталған. Әр шоқжұлдыздың көрнекі суреті берілген және оны құрайтын жұлдыздардың координаталары мен жұлдыздық шамалары көрсетілген. Бұл еңбегінде ас-Суфи Птолемейдің Альмагест трактатындағы каталогын өзінің және араб астрономдарының бақылау нәтижелерімен толықтырды.

Кітап астрономия ғылымының дамуына үлкен әсер етті. Оған сілтеп Әл-Бируни, Насыруддин әт-Туси, испан ғалымдары мен Ұлықбек обсерваториясының шәкірттері өздерінің астрономиялық еңбектерін жазды.

Кітаптың ең көне көшірмесі Оксфорд университетінің кітапханасында сақтаулы тұр. Оны 1009 жылы ғалымның ұлы көшіріп жазған.

Біздің галактикамыздан тыс басқа галактикалар туралы алғашқы мәліметтер дәл осы кітапта көрсетілген — бұл Андромеда галактикасы мен Үлкен Магеллан бұлтына қатысты бақылаулары.

Шоқжұлдыздар
------------

* Торпақ шоқжұлдызыТорпақ шоқжұлдызы
* Шаян шоқжұлдызыШаян шоқжұлдызы
* Қоян шоқжұлдызыҚоян шоқжұлдызы
* Мерген шоқжұлдызыМерген шоқжұлдызы
* Егіздер шоқжұлдызыЕгіздер шоқжұлдызы
* Андромеда шоқжұлдызыАндромеда шоқжұлдызы
* Жыланұстаған шоқжұлдызыЖыланұстаған шоқжұлдызы
* Персей шоқжұлдызыПерсей шоқжұлдызы

Дереккөздер
-----------

1. ↑  صور الكواكب кітабы Конгресс кітапханасы қорында
2. ↑  Al-Sufi’s constellations

Сілтемелер
----------

* Forgotten History: Al-Sufi's Book of Fixed Stars

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Бұл үлгіні қарау Бұл үлгіні талқылау Бұл үлгіні өңдеуАстрономиялық каталогтар |
| --- |
|  |
| Тарихи | 
Ши Шэн  • Гиппарх каталогы  • Альмагест  • Ас-Суфи каталогы  • Аль-Бируни  • Омар Хайам  • Ат-Туси  • Зидж Ұлықбек  • Уранография  • Уранометрия  • Тихо Браге  • Галлей  • Гевелия  • Джон Флемстид  • Мессье  • Вольф |
|  |
| Заманауи | 
2MASS  • Abell  • AC  • BD  • C  • CCDM  • CD  • COROT  • CPD  • DDO  • FK4/FK5  • GC  • GCVS  • Gl/GJ  • GSC  • HD  • HIP  • HR  • IC  • IDS  • KIC  • MCG  • NGC  • NHICAT  • NSV  • OGLE  • PGC  • RCW  • RECONS  • RNGC  • ROSAT  • SAO (CAO)  • SDSS  • STF  • TYC  • UGC  • WDSC  • CGCG |

 |
**Тыныштық Нұрдәулетқызы Ермекова** (22 қараша 1966 жылы туған, Ақтөбе облысы, Байғанин ауданы, Кемерши ауылы) – филология ғылымдарының докторы (2007), профессор (2007), ҚР Жоғары оқу орындарының үздік оқытушысы (2008).   

  

Қазақ мемлекеттік қыздар педагогика институтының филология факультетін (1988, қазіргі Қазақ мемлекеттік қыздар педагогика университеті) бітірген соң осы институтта аспирант, оқытушы, аға оқытушы, доцент (1990–2004) болып істеді, ал 2005 жылдан кафедра меңгерушісі қызметін атқарады. «*Компонентер құрылысының құрмалас сөйлемнің семантикаграмматикалық сипатына қатысы*» деген тақырыпта докторлық диссертация қорғады. Оның негізгі ғылыми жұмысының бағыты – функционалды грамматика және түркология мәселелері. Ермекова 100-ге жуық ғылыми мақаланың, оның ішінде 2 монографияның және оқу-әдістемелік құралдарының авторы.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақ Энциклопедиясы

Сыртқы сілтемелер
-----------------

 Мұрағатталған 6 қазанның 2011 жылы.
**Төлетай Нысанов** (1936-1978 жж, Атырау облысында туған). Грозный мұнай институтын бітірген
(1961ж). 1961-1964жж-бұргылаушыжұмысшы, бұргышы, геолог, Құлсары МБЭ аға геологы. 1964-1965жж- БҚГБ ага геологы. 1965-1967жж- Құлсары МБЭ бас геологы. 1967-1972жж- КМБЭ бас
геологы, 1972-1978жж- геология бөлімнің бастыгы, "Қазақ мұнайгаз барлау" басқармасының бас
геологы. Оның есімі жаңа кен көздерінің біріне берілген - Нысанов. "Құрмет Белгісі" орденімен,
медалдармен марапатталган, Теплов-токарев кен көзін бірінші ашқан ізашар.

Дереккөздер
-----------

1. ↑  Қазақстанның мұнай энциклопедиясы. 2 томдық - Алматы: "Мұнайшы" Қоғамдық қоры, 2005. ISBN 9965-9765-1-1