Halaman ini berisi artikel tentang prasasti dwibahasa. Untuk kumpulan prasasti ini di tempat sama, lihat Prasasti Kuil Idalion. Untuk kegunaan lain, lihat Prasasti Idalion.
Prasasti dwibahasa Idalion di Museum British pada tahun 2007.
Prasasti ini terdaftar di Museum British dengan label BM 125320
Penguraian aksara suku kata Siprus oleh George Smith.
**Prasasti dwibahasa Idalion** adalah prasasti dwibahasa yang memuat aksara Siprus yang berbahasa Yunani dan abjad-bahasa Fenisia yang ditemukan pada tahun 1869 di Dali, Siprus. Prasasti ini merupakan bantuan utama dalam menguraikan aksara Siprus, mirip dengan cara menguraikan Hieroglif Mesir pada Batu Rosetta. Penemuan prasasti pertama kali diumumkan oleh Paul Schröder pada Mei 1872. Prasasti ini ditulis kira-kira pada tahun 388 SM. Bagian aksara-bahasa Fenisia pada prasasti ini terdaftar sebagai KAI 38 dan CIS I 89. 

Prasasti ini ditemukan oleh Robert Hamilton Lang dalam penggaliannya di Kuil Idalion (kini bagian dari Dali) dengan cara penggaliannya terinspirasi oleh penemuan Loh Idalion pada tahun 1850. Batu itu ditemukan di tengah kuil, bersama-sama dengan lima prasasti kuil Idalion lainnya. Batu itu dianggap sebagai tumpuan sebuah patung, karena terdapat lubang semat di atasnya.

Lang menulis tentang penemuannya:

> Hal paling bernilai yang ditemukan oleh penggalianku tidak diragukan lagi adalah prasasti dwibahasa Siprus dan Fenisia, yang diukir di atas batu pualam; sebuah prasasti yang, aku rasa yakin, pada akhirnya akan membuktikan cara yang memungkinkan para filolog untuk menguraikan alfabet Siprus ... Prasasti dwibahasa tersebut juga membuktikan bahwa, dua aksara, Fenisia dan Siprus, memiliki keberadaan yang sezaman.
> 
> 

Sekarang prasasti ini disimpan dan dipajang di Museum British di London, dengan nomor identifikasi 125320. Prasasti ini juga pernah dipamerkan di Museum Fitzwilliam di Universitas Cambridge pada tahun 2018.

Tulisan
-------

### Fenisia

Tulisan abjad-bahasa Fenisia terdiri atas tiga baris, ditulis dari kanan ke kiri.

‮[𐤁𐤉𐤌𐤌 ? 𐤋𐤉𐤓𐤌𐤇 ?] 𐤁𐤔𐤍𐤕 𐤀𐤓𐤁𐤏 𐤖𐤖𐤖𐤖 𐤋𐤌𐤋𐤊 · 𐤌𐤋𐤊𐤉𐤕𐤍 [𐤌𐤋𐤊]‬
*[bymm ? lyrmḥ ?] bšnt ʾrbʿ 4 lmlk · mlkytn [mlk]*
[Pada hari ? bulan?] di tahun keempat (4) Raja Milkyaton, [sang raja]
‮[𐤊𐤕𐤉 𐤅𐤀𐤃𐤉𐤋 𐤎𐤌𐤋] 𐤀𐤆 𐤀𐤔 𐤉𐤕𐤍 𐤅𐤉𐤈𐤍 · 𐤀𐤃𐤍 · 𐤁𐤏𐤋𐤓[𐤌]‬
*[kty wʾdyl sml] ʾz ʾš ytn wyṭn · ʾdn · bʿlr[m]*
[Kition dan Idalion: ini adalah] patung yang diberikan dan dibesarkan oleh Tuan Baalro[m,]
‮[𐤁𐤍 𐤏𐤁𐤃𐤌𐤋𐤊 𐤋𐤀𐤋]𐤉 𐤋𐤓𐤔𐤐 𐤌𐤊𐤋 · 𐤊 𐤔𐤌 𐤒𐤋 𐤉𐤁𐤓𐤊‬
*[bn ʿbdmlk lʾl]y lršp mkl · k šm ql ybrk*
[putra Abdimilk, untuk dewa]nya Resef Mikal, karena dia mendengar suaranya: semoga dia memberkati.
### Siprus

Aksara Siprus ditulis menggunakan bahasa Yunani. Panjangnya empat baris, juga ditulis dari kanan ke kiri. Bagian ini digunakan oleh George Smith untuk menguraikan aksara Siprus pada tahun 1871, mirip dengan cara menguraikan Hieroglif Mesir pada Batu Rosetta. Bagian ini ditulis kira-kira pada tahun 388 SM. Selanjutnya, ahli ilmu Mesir Kuno bernama Samuel Birch (1872), kolektor mata uang bernama Johannes Brandis (1873), filolog bernama Moritz Schmidt, Wilhelm Deecke, Justus Siegismund (1874), dan dialektolog bernama H. L. Ahrens (1876) semuanya didasarkan oleh Smith.

‮] ' 𐠞𐠪𐠐𐠵𐠩 ' 𐠖𐠑𐠌𐠅𐠰𐠜𐠩 ' 𐠋𐠯𐠃𐠚 ' 𐠊𐠁𐠭𐠑𐠃𐠚 ' 𐠞𐠪𐠐𐠄‬
*] ' pa-si-le-wo-se ' mi-li-ki-ja-to-no-se ' ke-ti-o-ne ' ka-e-ta-li-o-ne ' pa-si-le-u*
[Pada tahun keempat] Raja Milkyaton, memerintah atas Kition dan Idalion,
‮]𐠕𐠙𐠚 ' 𐠰𐠟𐠞𐠕𐠦𐠚 ' 𐠚𐠵𐠫𐠭𐠭𐠩 ' 𐠰𐠙𐠯𐠥𐠅𐠭𐠚 ' 𐠰𐠮𐠊𐠮𐠩𐠭𐠩 ' 𐠃𐠲𐠙𐠸‬
*]-me-na-ne ' to-pe-pa-me-ro-ne ' ne-wo-so-ta-ta-se ' to-na-ti-ri-ja-ta-ne ' to-te-ka-te-se-ta-se ' o-wa-na-kse*
[pada (hari) terakhir] dari masa lima hari kabisat, sang pangeran
‮]𐠃𐠀𐠠𐠯𐠖𐠑𐠍𐠚 ' 𐠰𐠀𐠡𐠒𐠛 ' 𐠰𐠀𐠘𐠍𐠒𐠂 ' 𐠀𐠡𐠂𐠵𐠂 ' 𐠭𐠩 ' 𐠁𐠄𐠍𐠏𐠩‬
*]-o-a-pi-ti-mi-li-ko-ne ' to-a-po-lo-ni ' to-a-mu-ko-lo-i ' a-po-i-wo-i ' ta-se ' e-u-ko-la-se*
[Baalrom, putra] Abdimilk, telah mempersembahkan patung ini untuk Apollo Amyklos, yang darinya dia mendapatkan pemenuhan keinginannya.
‮[𐠁]𐠟𐠱𐠋 ' 𐠂𐠱𐠊𐠂 ' 𐠀𐠊𐠭𐠂 '‬
*[e]-pe-tu-ke ' i-tu-ka-i ' a-ka-ta-i '*
[U]ntuk nasib mujur.

Referensi
---------

### Catatan kaki

1. ↑  "base; votive offering; block". British Museum. Diakses tanggal 9 January 2021.
2. ↑  Society, American Oriental (1880). *Journal of the American Oriental Society*. American Oriental Society. hlm. 93–.
3. 1 2 3 4 5  CREWS Display: The Idalion Bilingual
4. ↑  Paul Schröder, 6 May 1872, Über einige Fragmente phönikischer Inschriften aus Cypern, 6. Mai. Sitzung der philosophisch-historischen, Monatsberichte der Königlichen Preussische Akademie des Wissenschaften zu Berlin; Königliche Preussische Akademie der Wissenschaften: [Footnote]: "Diese zuletzt erwähnten Inschriften, sechs an der Zahl (das Fragment einer siebenten besteht nur aus den fünf Buchstaben .....) wurden 1869 von dem damaligen Agenten der ottomanischen Bank, jetzigem englischen Consul zu Larnaka, Hrn. Lang, zu Dali (dem alten Idalion, phön. .....), ungefähr eine Viertelstunde südlich vom Dorfe, zugleich mit einer grofsen Menge von Statuen, Statuetten, Köpfen, Reliefs, Terracotten, griechischen und cypriotischen Inschriften u. s. w. ausgegraben und befinden sich jetzt im britischen Museum."
5. 1 2 3 4  British Museum BM 125320
6. ↑  J. Murray (1878). "NARRATIVE OF EXCAVATIONS IN A TEMPLE AT DALI (IDALIUM) IN CYPRUS, BT R. H. LANG ESQ. WITH OBSERVATIONS ON THE VARIOUS ANTIQUITIES FOUND THEREIN, BY R. S. POOLE, ESQ. KEEPER OF THE COINS AND MEDALS, BRITISH MUSEUM. (Read November 16, 1871.)". *Transactions of the Royal Society of Literature of the United Kingdom*. Royal Society of Literature (Great Britain): 51.
7. ↑  Paul Schröder, 6 May 1872, Über einige Fragmente phönikischer Inschriften aus Cypern, 6. Mai. Sitzung der philosophisch-historischen, Monatsberichte der Königlichen Preussische Akademie des Wissenschaften zu Berlin; Königliche Preussische Akademie der Wissenschaften: [Footnote]: "Die Sechste lnschrift endlich ist eine Bilinguis: auf einen nicht ganz vollständig erhaltenen phönikischen Text von drei Zeilen, welcher mit den Worten .........beginnt und mit ...... schliefst, folgt ein vierzeiliger unversehrter Text in sogenannter cypriotischer Schrift von ungefähr 100 Buchstaben. Da diese cypriotische Inschrift aller Wahrscheinlichkeit nach nur die Übersetzung der darüber stehenden phönikischen Inschrift ist, so ist diese Bilinguis für die Entzifferung der sog. cypriotischen Schrift von grofser Wichtigkeit."
8. ↑  Cypro-Syllabic script, Scuola Normale Superiore di Pisa

### Daftar pustaka

* On the Reading of the Cypriote Inscriptions George Smith, 1871

Pranala luar
------------

* Model tiga dimensi dari Museum British