recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Մարիա Ունդեր** (էստ․՝ Marie Under, մարտի 27, 1883, Տալլին, Էստոնիա - սեպտեմբերի 25, 1980, Ստոքհոլմ, Շվեդիա), էստոնացի բանաստեղծուհի և թարգմանչուհի։

Կենսագրություն
--------------

Մարիա Ունդերը ծնվել է ուսուցչի ընտանիքում։ Նրա ծնողները տեղափոխվել էին Հիյումաա կղզուց։ 1891-1900 թթ. սովորել է Տալլինի գերմանական մասնավոր իգական դպրոցում։ Ուսումնավարտելուց հետո որպես վաճառողուհի աշխատել է գրախանութում։ Ազատ ժամանակ գրում է գերմաներեն բանաստեղծություններ։ 1902 թ. ամուսնանում է էստոնացի հաշվապահ Կառլ Հակերի հետ և տեղափոխվում Մոսկվա, որտեղ բնակվում է մինչև 1906 թ-ը։ Նրանք ունենում են երկու երեխա։

Էստոնացի նկարիչ Անտս Լայկմաան Մարիա Ունդերին համոզում է գրել էստոներեն։ 1904 թ. օգոստոսի 2-ին «Postimees» թերթում տպագրվում է Մարիա Ունդերի «Ինչպես պատահեց...» բանաստեղծությունը։ Բանաստեղծուհին ներկայանում էր *Մուտտի* կեղծնվամբ։

1906 թ. Մարիա Ունդերը վերադառնում է Տալլին։ 1913 թ․ նա ծանոթանում է Արթուր Ադսոնի հետ, ով դառնում է Մարիայի քարտուղարը։ Արթուր Ադսոնը կազմում է Մարիա Ունդերի բանաստեղծությունների առաջին հատորները։ 1917 թ. Մարիա Ունդերը դառնում է «Սիուրու» գրական խմբակի անդամ։ Այդ ժամանակվա նրա ստեղծագործություններում զգացվում է սիմվոլիզմի ազդեցությունը։ Նրա բանաստեղծությունները տրամադրությունը դառնում է կենսուրախ, դրանցում գովերգվում են բնությունն ու սերը։ «Սիուրու» խմբակի կազմալուծումից հետո Մարիա Ունդերը դառնում է Տարանտիպի խմբակի անդամ։ 1917 թ. լույս է տեսնում նրա «Սոնետներ» ժողովածուն, որ մեծ հաջողություն է ունենում։

1913 թվականին Մարիա Ունդերն ամուսնալուծվում է Կառլ Հակերի հետ և նույն տարում ամուսնանում Արթուր Ադսոնի հետ։

1944 թ. սովետական զորքերը գրավում են Էստոնիան Մարիա Ունդերն ընտանիքի հետ գաղթում է Շվեդիա, որտեղ շուրջ մեկ տարի ապրել է փախստականների ճամբարում։ 1945 թ. նա տեղափոխվում է Ստոկհոլմ, որտեղ աշխատում է թանգարանում։ Այդ շրջանում կատարել է բազմաթիվ թարգմանություններ։

Մարիա Ունդերը մահացել է 1980 թ. թաղված է Ստոկհոլմում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2  FemBio database (գերմ.)
3. 1 2  Eesti biograafiline andmebaas ISIK (эст.)
4. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #119247186 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Estonian Literary Magazine article Archived 2002-10-17 at the Wayback Machine. einst.ee
* Մարիա Ունդերի մասին kirmus.ee կայքում Archived 2009-01-06 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Discogs · MusicBrainz · WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուս · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Treccani |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 90274653 · BNF: 12176379m · CiNii: DA14883374 · GND: 119247186 · ISNI: 0000 0000 8374 0768 · LCCN: n87829983 · LNB: 000070801 · NKC: mzk2003181830 · NLP: A17414507 · NTA: 072059737 · NUKAT: n2011113418 · LIBRIS: 245871 · SUDOC: 030325102 · VIAF: 39419701 · WorldCat VIAF: 39419701 |

 |

 |
Գյուղի զանգակատունն ու դպրոցը
**Վլկոլինեց** (սլովակ.՝ Vlkolínec), նախկինում գյուղ Սլովակիայի Ժիլինի երկրամասում, այժմ Ռուժոմբերոկ քաղաքի մաս։ Հյուսիսային Կարպատների ժողովրդական ճարտարապետության բնորոշ օրինակ է։ Գտնվում է ծովի մակարդակից 717մ բարձրության վրա, մակերեսը 7.97 կմ² է, բնակչության թիվը՝ 35 մարդ։

Պատմություն
-----------

Վլկոլինեցի մասին առաջին հիշատակումները թվագրվում են 1376 թվականին։ 1882 թվականին գյուղը պաշտոնապես մտել է հարևան Ռուժեմբերոկ քաղաքի կազմի մեջ։ Գյուղը 1977 թվականից մտնում է ժողովրդական տասը գյուղերի կազմում, որոնք Սլովակիայի ժողովրդական ճարտարապետության թանգարան են։ 1933 թվականին Վլկոլինեցը՝որպես առավել ամբողջական օրինակ, ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում։

Վլկոլինեցը Կենտրոնական Եվրոպային բնորոշ գյուղ է՝ իր եկեղեցիով, զանգակատնով, դպրոցով։ 1860 թվականին այն ուներ փայտե 45 տնակներ՝ կղմինդրե տանիքներով, երկու-երեք սենյակներով։ Չնայած դպրոցին հարակից փայտե զանգակատունը կառուցվել է 1770 թվականին, Աստվածամոր եկեղեցին՝ իրականացված բարոկկոյի ոճով, կառուցվել է 1875 թվականին։

№ 16 և № 17 տներում թանգարանային ցուցադրություն է կազմակերպված, որը ներկայացնում է գյուղական կենցաղի ավանդական առարկաներ ու գյուղատնտեսական գործիքներ։

Գյուղ-թանգարաններ Սլովակիայում
------------------------------

* Բրգլովցե
* Չիչմանի
* Օստուրնյա
* Պլավեցկի Պետեր
* Պոդբյել
* Սեբեխլեբի
* Շպանյա Դոլինա
* Վելկե Լևարե
* Ժդյար

### Համանման թանգարաններ այլ երկրներում

* Հոլոկյո, Հունգարիա
* Գոլաշովիցե, Չեխիա
* Գամելստաֆ, Շվեդիա
* Վիտոսլավլիցի, Ռուսաստան

Պատկերասրահ
-----------

* Փայտե քանդակ գյուղի մուտքի մոտՓայտե քանդակ գյուղի մուտքի մոտ
* Տան բնորոշ ինտերիերՏան բնորոշ ինտերիեր
* Գյուղին բնորոշ տունԳյուղին բնորոշ տուն
* Տուն № 47Տուն № 47
* զանգակատունզանգակատուն
* Գյուղական փողոցԳյուղական փողոց
* Փողոցներից մեկի տեսարանՓողոցներից մեկի տեսարան
* Գյուղական տունԳյուղական տուն
* Գյուղի մուտքըԳյուղի մուտքը
* Գյուղի մերձակայքում գտնվող Սիդորովո լեռըԳյուղի մերձակայքում գտնվող Սիդորովո լեռը

Արտաքին հղումներ
----------------

* Վլկոլինեցի պաշտոնական կայք

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n2002030636 · NKC: ge503887 · VIAF: 130378194 · WorldCat VIAF: 130378194 |

 |
**Շվեյցարական պանիր**, կոշտ պանրի տեսակ, պատկանում է բարձր ջերմաստիճանով երկրորդ տաքացման շրդանայինների խմբին։ Հանդիսանում է Էմենտալ պանրի անալոգը։ «Շվեյցարական պանիր» անվանումը օգտագործվում է նման տեսք և համ ունեցող պանիրների համար ևս։

Նկարագրություն
--------------

Շվեյցարական պանիրը պատրաստվում է 65-ից 80 սմ տրամագծով և 12-ից 18 սմ բարձրությամբ ցածր գլանի տեսքով։ Մեկ պանրի զանգվածը կազմում է 40-ից 90 կգ, երբեմն էլ՝ 130 կգ։ Ունի ուղիղ և պինդ կեղև, պանրի պատրաստման ընթացքում օգտագործված գործվածքների հետքերով պանրի ամուր մակերեսի վրա գործվածքների հետքերով։ Հնարավոր է մակերեսի թեթև խոնավեցում։ Պանիրը իր ամբողջ հաստությամբ պլաստիկ է և համասեռ, սովորաբար ունենում են մինչև 4սմ, կլոր կամ օվալ խոռոչներ (աչքեր), որոնք ձևավորվում են ածխաթթու գազի բակտերիաների արտազատմամբ։ Խոռոչները կարող են բացակայել պանրի առանձին կտորների վրա։ Պանիրն ունի համաչափ արտահայտված քաղցր համ և արտահայտիչ բույր։ Գույնը կարող է լինել սպիտակից մինչև թույլ դեղին։

Շվեյցարական պանրին համով, բաղադրությամբ և պատրաստման եղանակով մոտ են.

* Սովետական պանիրը
* Մոսկովյան պանիրը
* Ալթայի պանիրը
* Կուբանի պանիրը

### Բաղադրություն

Յուղի բաղադրությունը չոր մասսայում 50 %-ից ավել է։ Խոնավության առավելագույն պարունակությունը 42 % է, մամլումից հետո՝ 38-ից մինչև 40 %։ Խոհարարական աղը կազմում է 1,5 մինչև 2,5 %։

Պատրաստում
----------

Շվեյցարական պանիրը պատրաստում են հում և պաստերիզացված կաթից։ Զտաց կաթնային զանգվածի մեջ լցնում են շրդանային մակարդ, կաթնաթթվային փայտիկներ և այլ բաղադրամասեր։ Տաքացվում է 30-40 °C և մակարդվում է 25-40 րոպեյի ընթացքում։ Մակարդուկը կտրելուց, հացահատիկ գցելուց և ավելորդ շիճուկը հանելուց հետո աղաջուր է ավելացվում, և երկրորդ անգամ տաքացվում է 48–58 °C ջերմաստիճան՝ 20–35 րոպե տևողությամբ (ջերմաստիճանը 1 °C/րոպե ջերմաստիճանով բարձրացնելով)։ Շիճուկի շերտի տակ խառնելուց հետո, 20-35 րոպեի ընթացքում, 1-ից մինչեւ 2 կՊա ճնշման տակ կատարվում է ձևավորում, այնուհետև, 3–18 ժամվա ընթացքում մինչև ութ անգամ սեղմում են 9-ից 150 կՊա ճնշման տակ։ Սեղմելուց հետո պանիրը 8-12 ժամվա ընթացքում պահվում է տարաների մեջ, մինչև որ ջրի պարունակությունը դառնա 44% -ից ոչ ավել։ Այնուհետև, 3-8 օրվա ընթացքում պանիրը պահվում է 20–22 °C ջերմաստիճանի աղաջրի 20–22% -անոց լուծույթի մեջ։

Պանրի հասունացումը տեղի է ունենում հաջորդաբար սառը (ջերմաստիճանը՝ 10-ից 14 °C, խոնավությունը՝ 80-ից 92%, պահելու ժամանակը՝ 10-ից 30 օր), այնուհետև տաք (ջերմաստիճանը՝ 15-ից 25 °C, խոնավությունը՝ 88-ից 95%, պահելու ժամկետը` 15-ից 40 օր) և կրկին սառը (ջերմաստիճանը՝ 6-ից 12 °C, խոնավությունը՝ 85-ից 92%, պահելու ժամանակը` 25-ից 140 օր) պահոցներում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ««Շվեյցարական» բառի ուղղագրությունը Արդի հայերենի բացատրական բառարանում»
2. 1 2 3 4 5 6  Экспертиза молока и молочных продуктов. Качество и безопасность / Редактор Позняковский В. М.. — 2013. — С. 260–264. — 480 с. — ISBN 5940870422
3. 1 2 3  «Кулинарная энциклопедия: Швейцарский сыр»
**Շվեխաթ** (գերմ.՝ Schwechat), քաղաք Ավստրիայում` Ստորին Ավստրիա դաշնային հողում։ Քաղաքը հայտնի է դարձել այնտեղ տեղակայված Վիեննայի միջազգային օդանավակայանով, ինչպես նաև գարեջրի տեղական ապրանքանիշով, որը կոչվում է քաղաքի անունով։

Աշխարհագրություն
----------------

Գտնվում է Ավստրիայի մայրաքաղաք Վիեննայի հարավ-արևելքում։ Մտնում է Վիեննա շրջանի մեջ։ Վիեննան բաժանված է չորս վարչատարածքային միավորի, որոնք կոչվում են կադաստրային համայնքներ (գերմ.՝ Katastralgemeinde): Դրանք են Քլեդերինգը (գերմ.՝ Kledering), Մանսվյորթը (գերմ.՝ Mannswörth), Ռանեռսդորֆ (գերմ.՝ Rannersdorf) և Շվեխաթը (գերմ.՝ Schwechat): Քաղաքը կոչվել է Շվեխաթ գետի անունով, որը հոսում է քաղաքի կենտրոնով։ Զբաղեցնում է 44,7 կմ²։ Ծովի մակարդակից ունի 162 մետր բարձրություն։

Ժողովրդագրություն
-----------------

2001 թվականի մարդահամարի տվյալներով քաղաքի բնակչությունը կազմում է 15.456 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում է 321 մարդ 1 կմ-ի վրա։

Տնտեսություն
------------

Austrian Airlines-ի շենքը
Քաղաքում է գտնվում OMV նավթավերամշակման գործարանը, Brauerei Schwechat և Brau Union գարեջրագործարանները, Leipnik-Lundenburger կորպորացիայի գլխամասը, Borealis քիմգործարանը և այլ խոշոր ձեռնարկություններ։

Պատմություն
-----------

Հռոմեական տիրապետության տարիներին ժամանակակից Շվեխաթի տարածքում գտնվում էր Ալա Նովա (գերմ.՝ Ala Nova) ավանը։
Շվեխաթ բնակավայրի առաջին հայտնի հիշատակումը 1334 թվականի մի փաստաթղթում է։ 1724 թվականին հիմնադրվել է տեքստիլի գործարան։ Շվեխաթը շատ է շահել XIX դարի ավստրիական ինդուստրացումից։ Շատ ընկերություններ, որոնք հիմնվել են այդ ժամանակ, գործում են մինչև հիմա։ Շվեխաթը ստացել է քաղաքի կարգավիճակ 1924 թվականին, միացվել է Վիեննայի շրջանին 1938 թվականին։ Այն ստացել է առանձին քաղաքի կարգավիճակ 1945 թվականին։

Տեսարժան վայրեր
---------------

* Շվեխաթի երկաթուղային թանգարան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Einwohnerzahl 1.1.2018 nach Gemeinden mit Status, Gebietsstand 1.1.2018 — Statistics Austria.
2. ↑  Schwechat, Wien-Umgebung, Niederösterreich - Austria Postcode
3. ↑  27 March – 2 April 1991. Retrieved 3 February 2013.
4. ↑  One or more of the preceding sentences incorporates text from a publication now in the public domain: Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Schwechat". Encyclopædia Britannica. 24 (11th ed.). Cambridge University Press. p. 391.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Շվեխաթի պաշտոնական կայք

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Flickr · Ինստագրամ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4053819-9 · LCCN: n79045633 · VIAF: 127827791 · WorldCat VIAF: 127827791 |

 |
**Շվեյցարացի հայասերների միությունը** (հիմնվել է 1896 թվականին) Լիբանանում սկսել է գործել 1920-ական թվականներին 2-րդ կեսից։ 1927 թվականից նրա հոգածության ներքո էր Լիբանանի հայ հաշմանդամների կենտրոնը, որն իբրե կարանոց 1922 թվականին հիմնել էր Մերձավոր Արևելքում ամերիկյան օգնության կոմիտեն Ղազիր գյուղում։ Կարանոցը, որին կից գործում էին նաև կույրերին հատուկ դպրոց և արհեստանոց, 1946 թվականին փոխադրվել է Բուրջ Համադ թաղամաս, որտեղ և 1960 թվականին ավելացվել է կանանց ծերանոցի բաժինը։ 1989 թվականից ծերանոց են ընդունվում նաև տարիքավոր, միայնակ տղամարդիկ։ 1964 թվականից Բուրջ Համուդի ծերանոց կարանոցը, որտեղ 1998 թվականին պատսպարվել են շուրջ 150 ծերեր, այրիներ և կույրեր, գործում է հայ առաքելական և ավետարանական համայնքների ներկայացուցիչներից բաղկացած վարչության հովանավորության ներքո և ունի շուրջ 500 հազար դոլարի տարեկան բյուջե։ Ունի նաև դժվար սովորող, խուլ և կույր աշակերտների համար հատուկ դպրոցներ, աշխատանոց։

Հայ առաքելական և ավետարանական համայնքներ
----------------------------------------

Հայ առաքելական և ավետարանական համայնքները միասնաբար հովանավորում են Ազունիեի Ազգային բուժարանը (1923-1938 թվականներին գործել է ծովափնյա Մաամելթեյն ավանում), որտեղ պատսպարվում ու բուժվում են թոքախտավորներ և այլատեսակ հիվանդներ, ծերունիներ։

Այլ միություններ
----------------

Բարեսիրական գործունեություն են ծավալում նաև Ս. Եդիա Ս. Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցուն կից ժողովրդապետության Հայ կաթողիկե աղքատախնամ միությունը (1939 թվականից), Բուրջ Համուդի Հայ կաթողիկե բարեսիրական միությունը, Հայ ավետարանական ընկերային ծառայության գրասենյակը (1936 թվականից) են։

Վերոհիշյալ բոլոր հայկական բարեսիրական հաստատություններն օժանդակում են նաև Լիբանանի ոչ հայկական համայնքներից իրենց դիմող անհատներին և ընտանիքներին, հատկապես՝ առողջապահության բնագավառում։

Հիվանդանոցներ, մայրանոցներ
--------------------------

Անցյալում Բեյրութում գործել են նաև լիբանանահայ անհատ բժիշկների սեփականությունը հանդիսացող «Քրիսչըն մեդիքըլ սենթր», Մերուժան Պաղչեճյանի «Սուրբ Պողոս», Վարուժան Սահակյանի, Վահրամ Տոնելյանի, Գեղամ Հակոբյանի, Միսաք Պարսամյանի և Վահան Կյոչերյանի հիվանդանոցներն ու մայրանոցները։ 1960-1970-ական թվականներին «Հովարդ Կարագյոզյան», «Գալուստ Կյուլպենկյան», «Սթիվն Փիլիպոսյան» բարեսիրական հաստատությունների և Շվեյցարիացի հայասերների միության համատեղ ջանքերով Բեյրութի արվարձաններից Ռաուդայում կառուցված ժողովրդային բնակարաններին (ԷՀԼԱՆ) առընթեր գործում է նաև ընկերային մի կենտրոն, որը խորհուրդներ ու գործնական օժանդակություն է ցույց տալիս շրջանի շուրջ 145 հայ ընտանիքների։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է* *«Հայ Սփյուռք» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Միչուրինի փողոց (այլ կիրառումներ)

**Միչուրինի փողոց** (ռուս.՝ Улица Мичурина), փողոց Ղրիմի Յալթա քաղաքում։ Անվանվել է խորհրդային կենսաբան, ԽՍՀՄ-ում պտղատու, հատապտղատու և այլ մշակաբույսերի գիտական սելեկցիայի հիմնադիր Իվան Վլադիմիրովիչ Միչուրինի (1855-1935) պատվին։ Սկիզբ է առնում Սադովայա փողոցից և ավարտվում Պոլևայա փողոցի հետ հատումով։ Երկարությունը 200 մետր է։

Նկարագրություն
--------------

Յալթա քաղաքի Միչուրինի փողոցը սկսվում է Սադովայա փողոցից փոքր արահետի տեսքով, հատում Կույբիշևի փողոցը, Օսլովսկու փողոցը և ավարտվում Պոլևայա փողոցի հետ հատումով։ Փողոցի սկզբնամասը չափազանց նեղ է՝ մինչև 1,5 մետր։ Շատ կարճ փողոց է. երկարությունն ընդամենը 200 մետր է։ Փողոցում կա համարակալված 30 շինություն։

Միչուրինի փողոցի փոստային դասիչն է՝ 298612։

Փողոցն անվանվել է խորհրդային կենսաբան, ԽՍՀՄ-ում պտղատու, հատապտղատու և այլ մշակաբույսերի գիտական սելեկցիայի հիմնադիր, ԽՍՀՄ ԳԱ պատվավոր անդամ, ՀամԳԳԱ ակադեմիկոս Իվան Վլադիմիրովիչ Միչուրինի (1855-1935) պատվին։ Իվան Միչուրինը մեծ ավանդ ունի գենետիկայի զարգացման գործում։ Նա ուսումնասիրել է ժառանգականությունը՝ կապված օնտոգենեզի օրինաչափությունների և արտաքին միջավայրի հետ, ստեղծել ուսմունք դոմինանտության մասին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Տվյալ աշխարհագրական օբյեկտը տեղայակված է Ղրիմի թերակղզում, որի մեծ մասը տարածքային վեճի առարկա է Ռուսաստանի և Ուկրաինայի միջև։ Համաձայն Ռուսաստանի վարչատարածքային բաժանման՝ թերակղզում տեղակայված են ՌԴ Ղրիմի Հանրապետության սուբյեկտները և դաշնային նշանակություն ունեցող Սևաստոպոլ քաղաքը։ Համաձայն Ուկրաինայի վարչատարածքային բաժանման՝ Ղրիմում գտնվում են Ուկրաինայի կազմի մեջ մտնող Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետությունը և հատուկ կարգավիճակ ունեցող Սևաստոպոլ քաղաքը։
2. 1 2  «Платеография: улица Мичурина (Ялта)»։ Վերցված է 2019 Ապրիլ 19
3. ↑  «Հայկական Սովետական Հանրագիտարան, հ. 7, էջ 566»

Աղբյուրներ
----------

* Улица Мичурина в Ялте
* Подробная карта Улица Мичурина, город Ялта со спутника с номерами домов, индекс и маршруты, Яндекс, Гугл карты

Արտաքին հղումներ
----------------

* Почтовый индекс улица Мичурина, г. Ялта(չաշխատող հղում)
**Ալեքսանդր Ալեքսանդրովիչ Տուգանով** (մարտի 19 (31), 1871, Մոսկվա, Ռուսական կայսրություն - մարտի 6, 1960(1960-03-06), Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ռուս խորհրդային դերասան, ռեժիսոր, մանկավարժ։ Ադրբեջանցի ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1936)։

Բեմական գործունեությունն սկսել է 1891 թվականին՝ Մոսկվայի Կորշի թատրոնում։ Աշխատել է նաև Ռուսաստանի մի շարք այլ խոշոր քաղաքների թատրոններում։ Դերերից են՝ Չացկի (Դրիբոյեդովի «խելքից պատուհաս»), Համլետ, Պետրուչիո (Շեքսպիրի «Համլետ», «Անսանձ կնոջ սանձահարումը»)։ 1910-ական թվականների սկզբներին հաստատվել է Թիֆլիսում, 1915 թվականից՝ ղեկավարել Ռուս, թատերական ընկերության արտիստների ընկերակցության թատրոնը։ Ռեժիսոր, բեղմնավոր գործունեությունն սկսել է 1924 թվականից՝ Բաքվում, ուր ղեկավարել է Մ․ Ազիզբեկովի անվան ադրբեջանական թատրոնը, Մ․ Գորկու անվան պատանի հանդիսատեսի թատրոնը, բեմադրություններից են՝ Մ․ Ախունդովի «Տաշի Կարա», Ջաբարլու «Սեիլ», «Ալ մաս», «Հրո հարսը», Գլեբովի «Զագմուկ», Գորկու «Հատակում», Շեքսպիրի «Համլետ», «Մակբեթ», Մոլիերի «Դոն ժուան»։ Բեմադրություններ է տվել նաև Բաքվի օպերային և ռուս, թատրոններում։ Տուգանովը սերտ կապված է եղել հայ թատերական կյանքին։ Թիֆլիսի Հայոց դրամատիկ, ընկերության խմբում բեմադրել է Ա․ Տոլստոյի «Իվան Ահեղի մահը» (1913), ռուս, թատրոնում՝ Շանթի «Հին աստվածները» (1913), Բաքվի հայկական թատրոնում՝ Շիլլերի «Ավազակները» (1937)։ Մտերիմ կապեր է ունեցել Հ․ Աբելյանի, Սիրանույշի, Արմենյան ամուսինների, Գ․ Ավետյանի, Վ․ Փափազյանի, Ժասմենի, Ա․ Ոսկանյանի և այլոց հետ։ 1945 թվականից եղել է Մ․ Ալիեի անվան ադրբեջանական թատերական ինստիտուտի դերասանի վարպետության ամբիոնի վարիչ (1947 թվականից՝ պրոֆեսոր)։ Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի և «Պատվո նշան» շքանշաններով։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
**Ալիքային փաթեթ** քվանտային մեխանիկայում, տարածության սահմանափակ տիրույթում տեղափակված *ալիքային դաշտ*։ Իրական ալիքային դաշտերը սահմանափակ են թե տարածության, թե ժամանակի մեջ։

Բնության մեջ
------------

Բնության մեջ պատահում են նաև համեմատաբար փոքր տարածական չափերի ալիքային դաշտեր, որոնք կոչվում են ալիքային փաթեթներ։ Ալիքային փաթեթը կարելի է ներկայացնել որպես նույն ուղղությամբ տարածվող անթիվ մոնոքրոմատիկ ալիքների վերադրում։

Ալիքային փաթեթը բնորոշվում է այնպիսի ալիքային ֆունկցիայով, որին համապատասխանող վիճակում (մասնիկը տեղափակված է ծավալի որոշակի տարրում) մասնիկի թե կոորդինատները և թե իմպուլսները չունեն ճշգրիտ արժեքներ։

Ալիքային փաթեթի կենտրոնը շարժվում է այնպես, ինչպես համապատասխան դասական մասնիկը։ Վակումում մասնիկի վիճակը պատկերող փաթեթը կազմող առանձին մոնոքրոմատիկ ալիքները տարածվում են տարբեր փուլային արագությամբ, որի հետևանքով ալիքային փաթեթը ժամանակի ընթացքում ճապաղվում է տարածության մեջ։ Էլեկտրամագնիսական ալիքներից կազմված փաթեթը ճապաղվում է միայն անհամասեռ միջավայրում։

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 106978608 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 176)։*  |
**Ալիքրամ Ալեքպերի Հումաթով** (ադրբ.՝ Ələkram Ələkbər oğlu Hümmətov, 1948, Լերիկ, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - դեկտեմբերի 22, 2022(2022-12-22), Նիդերլանդներ), ազգությաբ թալիշ ադրբեջանական ռազմական և քաղաքական գործիչ, 1992-1993 թթ. Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարի տեղակալ։ 1993 թվականին եղել է Թալիշ-Մուղանական Ինքնավար Հանրապետության առաջին և վերջին նախագահը։ 2004 թ. արտագաղթել է Նիդերլանդներ։

Կենսագրություն
--------------

### Վաղ տարիներ

Ծնվել է 1948 թ. Ադրբեջանական ԽՍՀ-ում։ Ավարտել է Ադրբեջանական պոլիտեխնիկ ինստիտուտը, ապա աշխատել է Լենքորանում ավտոտրանսպորտային ձեռնարկության փոխտնօրեն։ 1975 թ. անդամագրվել է ԽՄԿԿ։

Ադրբեջանի ազգային ճակատի հիմնադիրների մեկն է, Ճակատի կառավարության անդամ է։ Հումաթովի նախաձեռնությամբ ԱԱՃ-ի Լենքորանյան ճակատի ծրագրի մեջ է ընդգրկվել է ներկայիս Ադրբեջանի տարածքում թալիշների հավաք բնակեցման 7 շրջանների ինքնավարության անհրաժեշտությունը։ 1990 թ. Ադրբեջանում հակախորհրդային հուզումների ժամանակ, մասնավորապես՝ հունվարի 11-ին, փաստացի գլխավորել է Լենքորանը 10 օր շարունակ։ 1990 օգոստոսից մինչև 1991 թ. Ադրբեջանի սոցիալդեմոկրատական կուսակցության անդամն է։

1992 թ. Բերձորի մերձակայքում տեղակայված խորհրդային սահմանապահ դիվիզիայի գույքի հիման վրա կազմավորել է Գյոյթեփեի գումարտակը (հայտնի է նաև որպես Լաչինի և Լենքորանի գումարտակ), որի գլխավորությամբ գնդապետի պաշտոնում մասնակցել է Արցախյան պատերազմին։ 1992 թ. վերջին — 1993 սկզբին եղել է Ադրբեջանի պաշտպանության նախարար Ռահիմ Ղազիևի մարտական պատրաստվածության գծով տեղակալը։

### Թալիշ-Մուղանական Ինքնավար Հանրապետություն

Հիմնական հոդված՝ Թալիշ-Մուղանական Ինքնավար Հանրապետություն

Հումաթովի գործը Եվրադատարանում
------------------------------

Գտնվելով Նիդերլանդներում, Հումաթով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան բողոք է ներկայացրել Ադրբեջանի վրա։ 2007 թ. նոյեմբերին 29-ին ՄԻԵԴ-ը դատապարտել է Ադրբեջանին Հումաթովին մուծել 12 հազար եվրո բարոյական վնասի համար և 2090 եվրո տարած ծախսերի համար, քանի որ, ինչպես ապացուցվել է, Հումաթովի նկատմամաբ խախտվել է Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի 3-րդ հոդվածը (պաշտպանություն անմարդկային վերաբերմունքից), 13-րդ հոդվածը (բողոքի քննման ընթացքում ներպետական պաշտպանության միջոցների անարդյունավետություն) և 6-րդ հոդվածի 1-ին մասը (արդար դատավարության իրավունք)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ալիքրամ Հումաթովը ԵՊՀ-ում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Ալիքրամ Հումաթով
2. ↑  ՄԻԵԴ-ի որոշումը № 9852/03 գործով; 13413/04(անգլ.)
**«Սեպտեմբերյան առավոտ»** (ֆր.՝ Matinée de Septembre), ֆրանսիացի նկարիչ Պոլ Էմիլ Շաբասի նկարը, որը ստեղծվել է 1912 թվականին, հայտնի է դարձել ԱՄՆ-ում տեղի ունեցած սկանդալի շնորհիվ։

Պատմություն
-----------

Շաբասը այն նկարել է երեք տարի և 1912 թվականին այն առաջին անգամ ներկայացրել է Փարիզյան ցուցահանդեսում և աշխատանքի համար ստացել է մեդալ։ Սակայն նկարը սենսացիա չդարձավ։ Մեկ տարի անց նկարը ցուցադրվեց Չիկագոյի ցուցահանդեսում, որտեղ նկարչին մեղադրեցին ոչ պատշաճ ստեղծագործության համար։ Մեղադրողը պարտվեց դատում և դրանից հետո նկարը մեծ հայտնիություն ստացավ, մի քանի ամիս անց այն հայտնվեց Նյու Յորքի ցուցահանդեսում։ 1913 թվականի մայիսին Էնտոնի Կոմստոկը նկարը նկարագրեց, որպես անբարոյականություն։ Չնայած նրան, որ այն ձեռք էր բերել սկանդալային հայտնիություն, հաջորդ տարիների ընթացքում նկարը լավ վաճառվեց։

«Սեպտեմբերյան առավոտ» նկարը համարվում է կիտչի օրինակ։ Նկարի մասին հիշատակվում է նաև Թենեսի Ուիլյամսի «Օրֆեյը իջնում է դժոխք» պիեսում։

Տես նաև
-------

* Ստրեիզանդի էֆֆեկտ
* Damnatio memoriae

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Kendrick W. M.* The Secret Museum: Pornography in Modern Culture. — University of California Press, 1996. — ISBN 0520207297
2. ↑  The September Morn Hoax // *Museum of Hoaxes*.

Արտաքին հղումներ
----------------

* История картины
* Открытки по мотивам «Сентябрьского утра»

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Սեպտեմբերյան առավոտ** կատեգորիայում։ |
Սինուսոիդային ալիքի երկարությունը հեռավորությունն է միևնույն փուլն ունեցող երկու ամենամոտիկ կետերի միջև։
**Ալիքի երկարությունը** ֆիզիկական մեծություն է, ցույց է տալիս միևնույն փուլով տատանվող երկու ամենամոտ կետերի միջև եղած հեռավորությունը։ Այլ կերպ ասած՝ դա այն հեռավորությունն է, որից հետո պարբերական ալիքի ձևը նույնությամբ կրկնվում է։

Ալիքի երկարությամբ են բնութագրվում ինչպես տարածվող ալիքները, այնպես էլ՝ կանգուն ալիքները և ալիքային փաթեթները։

Սովորաբար ալիքի երկարությունը նշանակվում է հունարեն *λ* (լամբդա) տառով։
ՄՄ համակարգում ալիքի երկարությունը չափվում է մետրով։

Ալիքի երկարությունը հակադարձ համեմատական է հաճախությանը։

Սահմանում
---------

Ըստ սահմանման, ալիքի երկարությունը ալիքի տարածական պարբերությունն է, այսինքն՝ հեռավորությունը, որը հաստատուն փուլով կետը անցնում է T տատանումների պարբերությանը հավասար ժամանակահատվածում։ Ուստի ալիքի երկարությունը կարելի է գրել որպես

{\displaystyle \lambda =vT={\frac {v}{\nu }}={\frac {2\pi v}{\omega }}},
որտեղ v-ն ալիքի փուլային արագությունն, իսկ \nu-ն՝ հաճախությունը, \omega -ն՝ անկյունային հաճախությունը։

Տարբեր միջավայրերում ալիքները տարածվում են տարբեր արագություններով։ Եթե λ0-ն ալիքի տարածման արագությունն է վակուումում, ապա *n* բեկման ցուցիչով միջավայրում ալիքը կտարածվի

{\displaystyle \lambda ^{\prime }={\frac {\lambda \_{0}}{n}}}
արագությամբ։

Դը Բրոյլի ալիքին նույնպես համապատասխանում է որոշակի երկարություն։ Քանի որ *Е* էներգիա և *p* իմպուլս ունեցող մասնիկի հաճախությունը՝ {\displaystyle \nu ={\frac {E}{h}}}, ապա ալիքի երկարությունը կլինի՝

{\displaystyle \lambda ={\frac {h}{p}}={\frac {h}{mv}}{\sqrt {1-{\frac {v^{2}}{c^{2}}}}}},

որտեղ *h*-ը Պլանկի հաստատունն է, m-ը՝ մասնիկի զանգվածը, c-ն՝ լույսի արագությունը։

Ալիքի երկարությանը հակադարձ համեմատական մեծությունը կոչվում է ալիքային թիվ և ունի տարածական հաճախության իմաստ՝
{\displaystyle k={\frac {2\pi }{\lambda }}}:

Օրինակներ
---------

Ինչպես նշվեց, նույն հաճախությամբ ալիքը տարբեր միջավայրերում տարածվում է տարբեր արագություններով։ Որպես օրինակ վերցնենք 100 ՄՀց հաճախությամբ էլեկտրամագնիսական ալիք (լույս)։ Քանի որ լույսի տարածման արագությունը վակուումում մոտավորապես 3×108 մ/վ է, այսպիսի ալիքի երկարությունը վակուումում կլինի 3×108 մ/վ բաժանած 100×106 Հց = 3 մետր։ 80 ԳՀց հաճախությամբ ալիքի երկարությունը համապատասխանաբար կլինի 3,75 մետր, 89 ՄՀց՝ 3,37 մետր։

Փոփոխական էլեկտրամագնիսական դաշտի ալիքի երկարությունը վակուումում ավելի ճշգրիտ կարելի է հաշվել հետևյալ բանաձևով՝

* {\displaystyle \lambda ={\frac {299792458}{\nu }}}:

Համարիչում լույսի արագությունն է վակուումում (արտահայտված մ/վ-ով), հայտարարում՝ հաճախությունը։

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4189549-6 · LCCN: sh2005004676 · Microsoft: 6260449 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 176)։*  |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Վահան Մխիթարյան (այլ կիրառումներ)

**Վահան Մխիթարյան** (օգոստոսի 16, 1996, Երևան), հայ լողորդ։ Հիմնական լողաոճերն են՝ 50 և 100 մետր ազատ, 50 մետր բատերֆլայ։ Անձնական մարզիչն է Միսակ Գաբրիելյանը։

Վաղ տարիներ
-----------

Ծնվել է 1996 թվականի օգոստոսի 16-ին, Երևանում։ 5 տարեկանից զբաղվում է լողով։ 6 ամիս հաճախել է մարմնամարզության։ Դպրոցն ավարտելուց հետո ծառայել է հայոց բանակում։

Կարիերա
-------

Հայաստանի բազմակի չեմպիոն է, նորամուտը նշել է 2012 թվականի Հայաստանի առաջնությունում, 2013 թվականին Բարսելոնայում հանդես է եկել Աշխարհի երիտասարդական առաջնությունում, նույն թվականին Բրազիլիայում կայացած Գիմնազիադայում նվաճել է բրոնզե մեդալ։ Նանկին-2014 պատանեկան օլիմպիական խաղերի մասնակից, Հայաստանի հավաքականի դրոշակակիր։ Նանկին-2014-ի ուղեգիր նվաճել է 2013 թվականին Բարսելոնայի աշխարհի երիտասարդական առաջնությունում և 2013 թվականին Դուբայում կայացած աշխարհի պատանիների առաջնությունում վարկանիշային միավոր ձեռք բերելու արդյունքում։ Միջազգային կարգի սպորտի վարպետի նորման լրացրել է 2014 թվականի Հայաստանի առաջնությունում։ Ռիո-2016-ի մասնակից է։ Այս մրցաշարում նույնպես եղել է Հայաստանի հավաքականի դրոշակակիրը։

Անձնական կյանք
--------------

Ամուսնացած չէ։ Փոքր տարիքից մետաղադրամ է հավաքում։ Իր հավաքածուն արդեն համալրել է 60 երկրի մետաղադրամներով։ Կուռքը օլիմպիական չեմպիոն Ալեքսանդր Պոպովն է։ Վահանի կրտսեր քույրը և եղբայրը նույնպես հետաքրքրվում են լողով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  NEWS.am Sport-ը ներկայացնում է. Օլիմպիական Վահան Մխիթարյան
2. 1 2 3 4 5  Օլիմպիական հավաքական. Վահան Մխիթարյան
3. ↑  Նանջինգ-2014. Վահան Մխիթարյանը՝ Հայաստանի օլիմպիական դրոշակակիր
4. ↑  Հայտնի է Օլիմպիական խաղերում Հայաստանի դրոշակակրի անունը
5. ↑  «Ճանապարհ դեպի Ռիո». Լողորդ Վահան Մխիթարյան
**Ծայրահեղ անհրաժեշտություն**, քրեական իրավունքում վիճակ, երբ քրեական օրենքով պաշտպանվող շահերին վնաս պատճառելը ծայրահեղ անհրաժեշտության վիճակում հանցագործություն չի համարվում, այսինքն՝ տվյալ անձի կամ այլ անձանց կյանքին, առողջությանը, իրավունքներին և օրինական շահերին, հասարակության կամ պետության շահերին անմիջականորեն սպառնացող վտանգը վերացնելու համար, եթե այդ վտանգը չէր կարելի վերացնել այլ միջոցներով, և թույլ չի տրվել ծայրահեղ անհրաժեշտության սահմանների անցում։

Ծայրահեղ անհրաժեշտության սահմանազանցում է համարվում դիտավորությամբ այնպիսի վնաս պատճառելը, որն ակնհայտորեն չի համապատասխանում սպառնացող վտանգի բնույթին ու աստիճանին և վտանգը վերացնելու հանգամանքներին, եթե օրենքով պաշտպանվող շահերին պատճառվել է կանխված վնասի համեմատությամբ հավասար կամ ավելի մեծ վնաս։

Տես նաև
-------

* Անհրաժեշտ պաշտպանություն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ՀՀ Քրեական օրենսգիրք


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 114)։*  |
Օդեսայի օպերայի և բալետի թատրոն
**Ուկրաինական թատրոն** (ուկրաիներեն՝ *український театр*), ուկրաինական մշակույթի ճյուղերից մեկը, որի առանձնահատկությունը հանդիսատեսի առաջ դերասանների բեմական գործունեության միջոցով կյանքի գեղարվեստական արտացոլումն է։

Սկզբնավորում և ձևավորում
------------------------

Ուկրաինայի թատերական արվեստը հնագույն ծագում ունի, երբ այն հանդես է եկել ժողովրդական խաղերի, պարերի, երգերի և ծեսերի ժամանակ։ 11-րդ դարից հայտնի են կատակածուների թատերական ներկայացումներ։ Կիևյան Ռուսիայի դարաշրջանում թատրոնի տարրեր կային եկեղեցական արարողությունների ժամանակ։ Այդ մասին վկայում են Կիևի Սոֆիայի տաճարի որմնանկարները (11-րդ դար)։

Հիմնական հոդված՝ Վերածննդի շրջանի ուկրաինական թատրոն
Հիմնական հոդված՝ Բարոկկոյի շրջանի ուկրաինական թատրոն
Կիևի և Լավրյան դպրոցի աշակերտները հրապարակավ արտասանում էին դրամայի առաջին օրինակները (16-17-րդ դարեր)։ Այդ ժամանակ կրոնական դրամայի զարգացման գլխավոր կենտրոններից էին համարվում Լվովյան եղբայրական դպրոցը և Օստրոժյան ակադեմիան։

17-18-րդ դարերում լայն տարածում ստացան տիկնիկային ներկայացումները՝ մարիոնետների թափառական թատրոններ, որոնք կատարում էին սուրբծննդյան դրամաներ և սոցիալ-կենցաղային միջախաղեր։

Կատակերգիչներ (13-րդ դար)
1795 թվականին բացվեց Ուկրաինայում առաջին ստացիոնար թատրոնը Լվովում՝ ճիզվիտների նախկին եկեղեցում։ Դնեպրի շրջակայքում, որտեղ առաջին թատերախմբերն ի հայտ էին եկել 18-րդ դարում, մշտական թատրոնի բացումը երկար ձգձգվեց։ Այսպես, Կիևում առաջին մշտական թատրոնը բացվեց 1806 թվականին, Օդեսայում՝ 1809 թվականին, Պոլտավայում՝ 1810 թվականին։

Դասական ուկրաինական դրամատուրգիայի ձևավորումը կապվում է Իվան Կոտլյարևսկու անվան հետ, որը գլխավորում էր Պոլտավայի թատրոնը, իսկ Գրիգորի Կվիտկի-Օսնովյանենկոն նոր ուկրաինական գրականության մեջ գեղարվեստական արձակի հիմնադիրն էր։

19-րդ դարի երկրորդ կեսին Ուկրաինայում տարածում էր գտել սիրողական թատերական շարժումը։ Սիրողական շրջանակներում սկսեցին իրենց գործունեությունը ուկրաինական թատրոնի ականավոր գործիչները՝ դրամատուրգներ և բեմադրիչներ Միխայիլ Ստարիցկին, Մարկ Կրոպիվնիցկին և Իվան Կարպենկո-Կարին։ Թատրոնի արագ զարգացման վաստակը պատկանում է նաև Տոբիլևիչների ականավոր ընտանիքին, որի անդամները հանդես էին գալիս բեմական Իվան Կարպենկո-Կարիի, Նիկոլայ Սադովսկի և Պանաս Սակսգանսկի անուններով։ Նրանցից յուրաքանչյուրը ոչ միայն ստեղծեց իր առանձին թատերախումբը, այլև նշանավոր դերասաններ և ռեժիսորներ էին։ Այդ ժամանակվա ուկրաինական թատրոնի ուղեցույց աստղը Մարիա Զանկովեցկայան էր։

20-րդ դար
---------

Ազգային թատրոնի պատմության նոր շրջանն սկսվեց 1918 թվականին, երբ Կիևում հիմնադրվեցին Պետական դրամատիկական թատրոնը (ուկրաիներեն՝ *Державний драматичний театр*) և Լեսյա Կուրբասի և Գնատ Յուրայի «Երիտասարդ թատրոնը» (ուկրաիներեն՝ *«Молодий театр»*) (1922 թվականից՝ ուկրաինական ժամանակակից «Բերեզիլ» թատրոնը (ուկրաիներեն՝ *«Березіль»*)։ Թատերական բեմում հանդես էին գալիս տաղանդավոր դերասանների աստղաբույլ՝ Ամվրոսի Բուչմա, Մարյան Կրուշելնիցկի, Օլիմպիա Դոբրովոլսկայա, Ալեքսանդր Սերդյուկ, Նատալիա Ուվժի, Յուրի Շումսկի և ուրիշներ։

Պետական դրամատիկական թատրոնը շարունակեց ռեալիստական-հոգեբանական դպրոցի ավանդույթները։ «Երիտասարդ թատրոնը» հանդես էր գալիս ավանգարդիզմի դիրքերից։ «Բերեզիլ» թատրոնի մոդելները 1925 թվականին Փարիզում կայացած Համաշխարհային թատերական ցուցահանդեսում ոսկե մեդալ նվաճեցին։
**Օգտագործողի ինտերֆեյս**, **ինտերֆեյս** (UI — անգլ.՝ user interface) — օգտվողի, ծրագրային ապահովման ու համակարգչային համակարգի աշխատանքներն ապահովող միջոց (ISO/IEC/IEEE 24765-2010):

Բաղադրիչներ
-----------


Օգտագործողի ինտերֆեյսի գործիքների և մեթոդների սահմանում նշանակում է.

1. **միջոցներ**

* *ինֆորմացիայի արտածում* սարքից օգտվողին, որը հասանելի կլինի մարդկային գրեթե բոլոր զգայարաններին (տեսողական, լսողական, շոշափելիքի և այլն)՝ էկրաններ, (ցուցարկիչ, պրոյեկտոր) և թեթև լամպեր, էլեկտրադինամիկական բարձրախոս, զումեր, դզզիկ (դզզալով ազդանշան տվող էլեկտրական հարմարանք) և ձայնի ալեչափեր (сирены), թրթռումային շարժիչներ (вибромоторы) և այլն։
* *տեղեկատվության մուտքագրում/ հրամաններ օգտագործողի կողմից սարքին, տարբեր սարքեր, որոնք վերահսկում են մարդու հրամանները՝ կոճակներ, անջատիչներ, պոտենցաչափեր, ընկալող-հաղորդող սարքեր (датчики), սպասարկիչներ, դեմքի ժեստեր և ձեռքեր, նույնիսկ օգտվողի Նեյրոհամակարգչային ինտերֆեյսը:*

Կախված ներկայացվող միջոցներից, Ինտերֆեյսները կարող են լինել ժեստային, ձայնային, նեյրոհամակարգչային և այլն, հնարավոր են նաև խառը տարբերակներ։ Այս միջոցները պետք է լինեն անհրաժեշտ և բավարար, լինեն հարմար և գործնական, ողջամտորեն և հստակ կազմակերպված, համապատասխանեն մարդու ֆիզիոլոգիային,. չպետք է հանգեցնեն օգտագործողի մարմնի բացասական հետևանքների (այս ամենը ներառված է **Էրգոնոմիկայի** հայեցակարգում)։

2. Մեթոդներ

Օգտագործողի ինտերֆեյսի մեթոդները սարքի մշակողի կողմից սահմանված կանոնների շարքն է, ըստ որի, օգտվողների գործողությունների շարքը պետք է հանգեցնի սարքի անհրաժեշտ ռեակցիայի և իրականացնի պահանջվող խնդիրը։ Այս կանոնները պետք է լինեն հստակ՝ հասկանալու և հիշելու համար (այս ամենը ներառված է օգտագործելիության հայեցակարգում)։

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Տեսակներ
--------

* Վիզուալ
	+ Տեքստային (մասնավորապես հրամանի տողի ինտերֆեյսը)
	+ Գրաֆիկական
		- Պատուհանի
		- WIMP
		- Web-կողմնորոշիչ
		- ինդուկտիվ
		- Մասշտաբային
* Haptic technology չթարգմանված
* Ժեստային
* Ձայնային
* Նյութական (շոշափելի)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ISO/IEC/IEEE 24765-2010 Systems and software engineering — Vocabulary
**Համախմբի պարամետրը** պարամետր է, որը ինդեքսավորում է հավանականության բաշխումների ընտանիքը։ Սա կարելի է համարել համախմբի կամ վիճակագրական մոդելի թվային բնութագիր։

Սահմանում
---------

Բաշխումների պարամետրական ընտանիքների մեջ են նորմալ բաշխումները, Պուասոնի բաշխումները, բինոմական բաշխումները և էքսպոնենցիալ բաշխումների ընտանիքը։ Նորմալ բաշխումների ընտանիքը ունի երկու պարամետր՝ միջին և վարիացիա։ Եթե դրանք նշված են բաշխումը հայտնի է։ Խի քառակուսի բաշխումների ընտանիքը ունի մեկ պարամետր՝ ազատության աստիճանների քանակ։

Վիճակագրական եզրակացություններում պարամետրերը երբեմն անհետազոտելի են, և այդ դեպքում վիճակագրողների առաջադրանքն է եզրակացություն անել պարամետրի մասին որքանով որ կարող են՝ հիմնվելով հարցի հավանականային բաշխման պատահական փոփոխականների փորձերին, կամ ավելի կոնկրետ՝ հիմնվելով պատահական նմուշին, որը վերցվել է հետաքրքրության շրջանակներում գտնվող համախմբից։ Այլ դեպքերում պարամետրերը կարող են նշված լինել օգտագործվող նմուշավորման տեսակի կամ օգտագործվող վիճակագրական ընթացակարգի կողմից (օրինակ՝ Փիրսոնի խի քառակուսի թեստավորման մեջ ազատության աստիճանների թիվը)։

Եթե նույնիսկ բաշխումների ընտանիքները մասնավորված չեն, այնպիսի արժեքները ինչպիսիք են միջինն ու վարիացիան, կարող են համարվել այն համախմբի բաշխման պարամետր, որից որ նմուշը վերցվել է։ Վիճակագրական գործողությունները կարող են փորձել եզրակացություններ անել այսպիսի համախմբի պարամետրերի վերաբերյալ։ Այդ պարամետրերի անունները տրված են իրենց դերերին համապատասխան և դրանք են՝ 

* տեղակայման պարամետր
* Դիսպերսիա կամ մասշտաբի պարամետր
* ձևի պարամետր

Այնտեղ որտեղ բաշխումն ունի որոշման տիրույթ այն օբյեկտների բազմության մեջ, որոնք հավանականային բաշխումներ են, խտացման պարամետր տերմինը օգտագործվում է այն մեծությունների համար, որոնք ինդեքսավորում են, թե ինչպես պետք է փոփոխականի արդյունքները լինեն։ 
Այնպիսի մեծությունները ինչպիսիք են անկման գործակիցները, վիճակագրական պարամետրեր են վերը նշված իմաստով, քանի որ դրանք ինդեքսավորում պայմանական հավանականային բաշխումների ընտանքը, որը բացատրում է, թե ինչպես կախյալ փոփոխականները կապված են անկախ փոփոխականներին։

Տես նաև
-------

* Ճշգրտություն (վիճակագրություն), այլ պարամետր՝ ոչ հատուկ ինչ-որ բաշխման
* Պարամետրականացում (օրինակ՝ կորդինատային համակարգ)
* Օկկամի ածելի

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Everitt, B. S.; Skrondal, A. (2010), *The Cambridge Dictionary of Statistics*, Cambridge University Press.
**Ալինա Շոպոչնիկով** (լեհ.՝ Alina Szapocznikow, մայիսի 16, 1926(1926-05-16)[…], Կալիշ, Kalisz County, Greater Poland Voivodeship, Լեհաստան - մարտի 2, 1973(1973-03-02)[…], Պասի, Փարիզ, Փարիզի շրջան), հրեական ծագումով լեհ քանդակագործ։

Կենսագրություն
--------------

Bellies (1968)
Ալինա Շապոչնիկովը ծնվել է 1926 թվականի մայիսի 26-ին Կալիշ քաղաքում, բժշկի ընտանիքում։ Երկրորդ աշխարհամարտի ժամանակ հրեական ծագում ունենալու պատճառով փակվել է տարբեր համակենտրոնացման ճամբարներում` Օսվենցիմ, Բերգեն-Բելզեն, Թերեզիենշտադտ։

Պատերազմի ավարտից հետո 1946-1947 թվականներին ճարտարապետություն է սովորել Պրահայում, նախ Օտակար Վելիմսկու արվեստանոցում, ապա` Պրահայի գեղարվեստի բարձրագույն դպրոցում։ Կրթաթոշակի շնորհիվ` 1947-1950 թվականներին կրթությունը շարունակել է Փարիզի Գեղեցիկ արվեստների ազգային բարձրագույն դպրոցում, սակայն ծանր հիվանդության պատճառով նա ստիպված է եղել ընդհատել ուսումը և վերադառնալ Լեհաստան։

1963 թվականին Ալինա Շապոչնիկովը կրկին տեղափոխվել է Փարիզ։ 1969 թվականին նրա մոտ հայտնաբերվել է կրծքագեղձի քաղցկեղ, իսկ 1973 թվականին մահացել է Պասիի Պրա Կոտանտ առողջարանում։

Նրա ամուսինը եղել է արվեստի պատմաբան լեհ Ռիշարդ Ստանիսլավսկին, որի հետ ամուսնալուծվելուց հետո ամուսնացել է լեհ գրաֆիկ Ռոման Ցեսլևիչի հետ, ումից անբաժան է եղել մինչ իր մահը։

Ստեղծագործություն
-----------------

Ապրելով Լեհաստանում` նա ստեղծել է կերպարային քանդակներ` կիրառելով այնպիսի նյութեր, ինչպիսիք են բրոնզն ու քարը։ Փարիզում նա սկսել է փորձարկումներ անել սեփական մարմնի` պոլիէսթերից ու պոլիուրետանից պատրաստված գունավոր ծեփապատճենումներով։ Վերջին տարիներին նրա արվեստի վրա մեծ ազդեցություն է թողել վերահաս մահվան գիտակցումը։

Նրա աշխատանքները ներկայացված են Նյու Յորքի Ժամանակակից արվեստի թանգարանում, Լոս Անջելեսի Ժամանակակից արվեստի թանգարանում, Փարիզի Պոմպիդու կենտրոնում և Լոնդոնի Թեյթ բրիտանական պատկերասրահում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Alina Szapocznikow (նիդերլ.)
2. 1 2 3 4  Benezit Dictionary of Artists — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
3. 1 2  *Delarge J.* Le Delarge (ֆր.) — Paris: Gründ, Jean-Pierre Delarge, 2001. — ISBN 978-2-7000-3055-6
4. 1 2  *Bentkowska A.* Szapocznikow, Alina // *Grove Art Online* / J. Turner — [Oxford, England], Houndmills, Basingstoke, England, New York: OUP, 2017. — ISBN 978-1-884446-05-4 — doi:10.1093/GAO/9781884446054.ARTICLE.T082857
5. ↑  Ժամանակակից արվեստի թանգարանի առցանց հավաքածու

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ալինա Շապոչնիկով

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 11071771 · BNF: 14935735p · CONOR: 252504931 · GND: 121165159 · ISNI: 0000 0001 0904 9132 · LCCN: nr2001013068 · NKC: jn20000701754 · NUKAT: n99011802 · SUDOC: 147339332 · VIAF: 57463366 · ULAN: 500107942 · WorldCat VIAF: 57463366 |

 |

 |
| **՞**Սևագլուխ չքչքան |
| --- |
|   |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Դաս | Թռչուններ |
|
|
|
|
|
|
|
| Ընտանիք | Կեռնեխներ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Saxicola torquata

 |
|  Հատուկ պահպանություն |
| 
Քիչ մտահոգող տեսակIUCN 3.1 *Least Concern* : ??? |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Սևագլուխ չքչքան**, (լատ.՝ Saxicola torquata), կեռնեխների ընտանիքի թռչուն։ Նստակյաց է, քիչ տարածված։

Արտաքին կառուցվածք
------------------

Մարմնի երկարությունը 12,5 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 18-21 սմ։ Բնադրման շրջանում արուի գլուխը և մարմինը վերևից դարչնագույն-մոխրագույն է՝ խայտավոր, հետբնադրման շրջանում՝ շատ ավելի խամրած, փետուրները՝ բաց գույնի երիզով։ Երիտասարդի մարմինը վերևից խամրած մոխրագույն-դարչնագույն է, մարմնի ներքևի փետուրների ծայրերը՝ դարչնագույն։

Կենսակերպ
---------

Պոչը մշտապես տարուբերում է։ Գերադասում է թփուտների և խոտաբույսերի, նույնիսկ եղեգի մացառների առկայությամբ բաց տարածքները՝ ջրերից ոչ հեռու։

Բնադրում
--------

Բնադրագույգերը ձևավորվում են մարտի 2-րդ տասնօրյակից մայիսի 1-ին կեսը։ Բները կառուցում են ապրիլի վերջից մայիսի կեսը։ Բույնը գավաթաձև է (տրամագիծը՝ 11,311,7 սմ)՝ խոտաբույսերից, մագից, բրդից։ Բնադրում է գետնին, ճիմաթմբերի տակ կամ թփուտներում։ Բույնը պատրաստում է էգը՝ 5-7 օրում։ Դնում է 18 մմ տրամագծով, մուգ կապտավուն-կանաչ՝ կարմիր-դարչնագույն պտերով 4-6 ձու։

* Սևագլուխ չքչքանը ՔենիայումՍևագլուխ չքչքանը Քենիայում
* Սևագլուխ չքչքան (էգ)Սևագլուխ չքչքան (էգ)
* Սևագլուխ չքչքանը՝ Vögel Mitteleuropas-ի՝ 1905 թվականի պատկերումՍևագլուխ չքչքանը՝ Vögel Mitteleuropas-ի՝ 1905 թվականի պատկերում
* Սևագլուխ չքչքանը՝ 1880 թվականի ստեղծագործության մեջՍևագլուխ չքչքանը՝ 1880 թվականի ստեղծագործության մեջ
* Սևագլուխ չքչքանի ձունՍևագլուխ չքչքանի ձուն

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Treccani |
|  |
| Տաքսոնոմիա | Avibase · eBird · GBIF · iNaturalist · NCBI · ITIS TSN |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
**Կորդիլիերներ** կամ **Կորդիլիերյան լեռներ** (իսպ.՝ Cordilleras, անգլ.՝ American Cordillera), աշխարհի ամենաերկար լեռնաշղթան, որը ձգվում է Հյուսիսային Ամերիկայի և Հարավային Ամերիկայի արևմտյան շրջաններով։ Լեռները հարուստ են օգտակար հանածոներով։ Շատ են ոսկու, արծաթի, պղնձի, ցինկի, կապարի, երկաթի պաշարները։ Միջլեռնային ճկվածքներում կան քարածխի, նավթի, գազի պաշարներ։

Կորդիլիերները բաժանվում են երկու հատվածի - Հյուսիսային Ամերիկայի Կորդիլերներ և Հարավային Ամերիկայի Կորդիլերներ, կամ Անդեր։ Երկարությունն ավելի քան 18 հզ է։ Հյուսիսում ծովափին զուգահեռ, աղեղնաձև ձգվում են Ալյասկայի լեռները։ Այստեղ է գտնվում Հյուսիսային Ամերիկայի ամենաբարձր գագաթը՝ Մակ- Քինլի լեռը (6194 մ)։ Ալյասկայի լեռներից հարավ ձգվում է Առափնյա լեռնաշղթան, որից արևելք նրան զուգահեռ տարածվում են Ժայռոտ լեռները։ Կորդիլիերաների ամենալայն հատվածը գտնվում է ԱՄՆ-ի արևմուտքում։ Խաղաղ օվկիանոսի ափով ձգվում են ցածր լեռներ, որոնք արևելքում իջնում են Կալիֆոռնիական հովիտ։ Վերջինս արևելքից եզրավորվում է Սիեռա Նևադա («Ձյունապատ լեռներ») լեռներով։ Այստեղ շատ են փշատերև անտառները։ 1500 մետր բարձրությունների սահմաններում պահպանվել են սեքվոյայի անտառապուրակները։ Էնդեմիկ ծառատեսակ է, անվանում են նաև մամոնտի ծառ, բարձրությունը մինչև 150 մետր, բնի տրամագիծը հասնում է 10-15 մետրի։ Սեքվոյաներն ապրում են 3000-4000 տարի։ Նրա բնափայտը բարձր է գնահատվում, այն չի փտում։ Նույնիսկ կրակը չի կարող ոչնչացնել հսկային։ Այդ հազվագյուտ ծառի պահպանության համար Սիեռա-Նևադայի լեռներում ստեղծվել են Յոսեմիտյան և Սեքվոյա արգելոցները։

Անվանում
--------

Անվանումը բառացի նշանակում է «լեռնաշղթաներ». առաջացել է լատիներեն corda ― «լար» բառից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Հովհաննես Բարսեղյան (2006)։ «Աշխարհագրական անունների հայերեն տառադարձության մասին որոշում»։ *Տերմինաբանական և ուղղագրական տեղեկատու*։ Երևան: 9-րդ հրաշալիք։ էջ 51։ ISBN 99941-56-03-9
2. ↑  Հ. Ղ. Գրգեարյան, Ն. Մ. Հարությունյան (1987)։ *Աշխարհագրական անունների բառարան*։ Երևան: «Լույս»
3. ↑  Մ. Իսկանդարյան, Մայրցամաքների և օվկիանոսների աշխարհագրություն, Երևան, 1996 թ


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | NKC: ge190577 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 644)։*  |
**Մարիա Սերգեևնա Պետրովիխ** (ռուս.՝ Мари́я Серге́евна Петровы́х, մարտի 13 (26), 1908 կամ 1908, Norskoe District, Yaroslavsky Uyezd, Յարոսլավլի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - հունիսի 1, 1979(1979-06-01) կամ 1979, Մոսկվա, ԽՍՀՄ), ռուս խորհրդային բանաստեղծուհի, թարգմանչուհի։ ՀԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր․ գործիչ (1970)։

Ավարտել է Մոսկվայի համալսարանի գրականության ֆակուլտետը (1930 թ. էքստեռն)։ 1935 թվականից հիմնականում զբաղվել է թարգմանությամբ (Ս․ Ներիս, Պ․ Մարկիշ, Ռ․ Թագոր, Թ․ Տիլվիտիս և ուրիշներ)։ Պոտրովիխի ստեղծագործական կյանքում առանձնահատուկ տեղ է գրավել հայ պոեզիայի թարգմանությունը, որին նա նվիրել է ավելի քան 40 տարի (Հ. Հովհաննիսյան, Ավետիք Իսահակյան, Վահան Տերյան, Նաիրի Զարյան, Գեղամ Սարյան, Համո Սահյան, Մարո Մարգարյան, Գևորգ Էմին, Սիլվա Կապուտիկյան, Հ․ Կ․ Հովհաննիսյան)։ Պետրովիխը նաև խմբագրել է Ավետիք Իսահակյանի, Գեղամ Սարյանի և հայ ուրիշ բանաստեղծների ռուս, ժողովածուները։ Մասնակցել է Հովհաննես Թումանյանի միհատորյակի, «Հայկական դասական քնարերգություն», Գրիգոր Նարեկացու «Մատյան ողբերգության» և այլ գրքերի կազմմանն ու հրատարակմանը։ Պետրովիխը բանաստեղծություններ է նվիրել Հայաստանին («Աշխարհում միայն մեկ Հայաստան», «Եվ գաղտնիքները Սևանա կղզու»)։ Պետրովիխի բանաստեղծությունները թարգմանվել են հայերեն։ Եղիշե Չարենցի անվան մրցանակի դափնեկիր (1979 թ.)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Czech National Authority Database


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | MusicBrainz |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Կրուգոսվետ |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 20947 · BNF: 162890125 · GND: 131707493 · ISNI: 0000 0000 8129 2893 · LCCN: n84125700 · NKC: js20231189617 · NTA: 110746058 · NUKAT: n00038228 · LIBRIS: 212045 · SUDOC: 103187154 · VIAF: 50367368 · WorldCat VIAF: 50367368 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
**Վերլուծական լեզուներ**՝ տիպաբանորեն միևնույն խմբին պատկանող լեզուներ, որոնց մեջ քերականական հարաբերություններն արտահայտվում են ոչ թե բառափոխությամբ (վերջավորությամբ, քերականական հերթագայությամբ), այլ սպասարկու բառերով, բառերի կարգով, հնչերանգով են։ Վերլուծական լեզուներ են անգլերենը, ֆրանսերենը, ժամանակակից պարսկերենը։ Իրականում գոյություն չունեն «մաքուր» վերլուծական և «մաքուր» համադրական լեզուներ, մի կողմից Վերլուծական լեզուներում կարելի է գտնել համադրական լեզուներին հատուկ երևույթներ (ինչպես հերթագայության երևույթը բառի սահմաններում՝ թեքման ժամանակ), մյուս կողմից՝ համադրական լեզուներում տարածված են նաև վերլուծականության երևույթներ։ Լեզուների զարգացման ընթացքում նկատելի է, որ համադրական լեզուներում երբեմն առաջանում են վերլուծական կառույցներ (ինչպես հայերենում) և վերլուծական լեզուներում՝ թեքականության երևույթներ (ինչպես ֆրանսերենում)։ Ըստ այդմ՝ լեզուների դասակարգումը վերլուծական և համադրական խմբերի կատարվում է նրանց ձևաբանական կառուցվածքին բնորոշ լեզվական գերակշռող միջոցների հիման վրա։

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4142355-0 · Microsoft: 95918357 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 407)։*  |