recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Էդուարդ Կազիմիրովիչ Տիսսե** (լատիշ․՝ Eduards Tisē, ապրիլի 13, 1897(1897-04-13), Լիեպայա, Grobin County, Կուրլանդիական գուբերնիա, Ռուսական կայսրություն - նոյեմբերի 18, 1961(1961-11-18), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), խորհրդային կինոօպերատոր։ ՌՍՖՍՀ ( 1935 թվականից) և Լատվիայի ԽՍՀ (1947 թվականից) արվեստի վաստակավոր գործիչ։ ՍՄԿԿ անդամ 1940 թվականից։

Գործունեություն
---------------

Կինոյում աշխատել է 1914 թվականից (Լիեպայայում), որպես զինվորական կինոթղթակից նկարահանել լատիշ առաջին փաստագրական ֆիլմերը (պատկերում են 1918–1920 թվականներ քաղաքացիական պատերազմի դեպքերը)։ Վլադիմիր Իլյիչ Լենինի նկարները, որ ժապավենի է առել Տ․, մտել են «Վլադիմիր Իլյիչ Լենին» վավերագրական ֆիլմ (1949 թ.)։ Եղել է Ս․ Էյզենշտեյնի կինոնկարների օպերատորը՝ «Գործադուլ» (1925), «Պոտյոմկին» զրահանավը» ( 1925, «Հոկտեմբեր» (1927), «Հինը և նորը» ( 1929), «Ալեքսանդր Նևսկի» (1938 թվական), «Իվան Ահեղ» (1945 թվական, 2-րդ սերիան Ա․ Ն․ Մոսկվինի հետ, 1958 թ.)։ Աշխատել է նաև այլ ռեժիսորների հետ՝ «Հանդիպում Էլբայի վրա» (1949 թվական), «Կոմպոզիտոր Գլինկա» (1952 թվական)։ Եղել է «Անմահ կայազորը» ֆիլմի (1956) ռեժիսորը (Զ․ Մ․ Ագրանենկոյի հետ) և օպերատորը։ Տիսսեն սովետական օպերատորական դպրոցի նախահայրերից է։ 1921 թվականից դասավանդել է Կինեմատոգրաֆիայի համամիութենական պետական ինստիտուտում (պրոֆեսոր՝ 1943 թվականից)։ ՍՍՀՄ պետական մրցանակներ (1946, 1949, 1950 թվականներ)։ Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Կերպարվեստի արխիվ — 2003.


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · Դանիական ազգային ֆիլմագրություն · Filmportal · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · Find A Grave |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX1125434 · BNF: 16964577q · GND: 129242861 · ISNI: 0000000063220423, 0000000109221967 · LCCN: n85199213 · NKC: js20211128943 · NUKAT: n2009097272 · SUDOC: 070495300 · VIAF: 86829422 · WorldCat VIAF: 86829422 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 12, էջ 12)։*  |
Դագերոտիպիա օրինակ Աբրահամ Լինքոլն, 1846
**Դագերոտիպիա** (ֆր.՝ daguerréotype - Լ.Ժ. Դագերի անունից և հունարեն՝ τνρος - դրոշմ, պատկեր), լուսանկարչության առաջին տեխնիկապես մշակված եղանակ։ Այժմ ունի զուտ պատմական հետաքրքրություն։ Դագերոտիպիան հայտնագործել է ֆրանսիացի նկարիչ ժան Լուի Մանդե Դագերը, Նիսեֆոր Նիեպսի փորձերի հիման վրա։ Դագերոտիպիայի մասին առաջին տեղեկությունը հրապարակվել է 1839 թվականին, որն էլ համարվում է լուսանկարչության հայտնագործման տարի։

Պատմություն
-----------

1826 թվականին Նիսեֆոր Նիեպսը փորձերի արդյունքում ստանում է մի լուսանկար, որը Փարիզի իր պատուհանից տեսարան է և համարվում է աշխարհում առաջին լուսանկարը։ ժան Լուի Մանդե Դագերը նույնպես փորձում էր ֆիքսել պատկերը։ 1829 թվականից նրանք սկսում են փորձարկումները միասին, սակայն 1833 թվականին Նիեպսը մահանում է, և Դագերը վերջացնում է համատեղ գործը՝ 1836 թվականին ստանալով դագերոտիպ առաջին լուսանկար։

Դագերի 1838 թվականի փարիզյան փողոցի լուսանկարն է, որտեղ առաջին անգամ մարդ է պատկերված։Ինչ որ մեկը կոշիկներն է մաքրել տալիս։ Փողոցը մարդաշատ է եղել, սակայն մնացածները շարժվել են և նրանց տեղը սև բծեր են երևում, նկարահանումը տևել է 7-10 րոպե։

Հայտնի անձանց դագերոտիպ լուսանկարներ
------------------------------------

* Աբրահամ Լինքոլն, 1864Աբրահամ Լինքոլն, 1864
* Էդգար Ալան Պո, 1848Էդգար Ալան Պո, 1848
* Սեմյուել Մորզե, 1840Սեմյուել Մորզե, 1840

Աղբյուրներ
----------

1. ↑  Հայկական Սովետական Հանրագիտարան
2. ↑



|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Դագերոտիպիա***էջը Վիքիպահեստում |



|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 260)։*  |
**Էդվարդ Սարգսի Մորիկյան** (օգոստոսի 22, 1927(1927-08-22), Օշական, Էջմիածնի գավառ, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - հուլիսի 24, 2002(2002-07-24), Երևան, Հայաստան), պտղաբույծ-ընտրասերումնաբան։ Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր (1986), ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս (1994)։

Կենսագրություն
--------------

1955 թվականին ավարտել է Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտը։ 1965-2002 թվականներին աշխատել է Խաղողագործության, գինեգործության և պտղաբուծության ԳՀԻ-ում. 1992-2002 թվականներին՝ պտաբուծության բաժնի վարիչ։
Հայտնաբերել ու նկարագրել է դեղձենու, ծիրանենու, սալորենու 500-ից ավելի սորտեր ու տեսակներ, ընտրասերման միջոցով ստեղծել է ծիրանենու Նաիրի, Վասպուրական, Արարատի, Արագածի, Վարդենի, Օշականի, Հայկական ուշահաս(Սեպտեմբերի), դեղձենու Մաշտոց, Զվարթնոց, Ամբերդ, Այգեզարդ, Գեղարդ, Անի, Աղթամար, Արտաշատի, Աշտարակի, Օշականի, Բյուրականի, Շիրակի սորտերը։
Խաղողագործության և գինեգործության միջազգային ակադեմիայի անդամ(1998)։

Հեղինակ է «Այգեգործության սկզբնավորումը և զարգացումը Հայաստանում», «Հայաստանի ծիրանենիները», «Հայկական դեղձենու շրջանացված և տարածված սորտերը» և այլ գրքերի ու բազմաթիվ գիտական հոդվածների։ Մորիկյանի կողմից ստեղծվել են ծիրանենու, դեղձենու, խաղողի տարբեր նոր սորտեր։

Երկեր
-----

* Այգեգործության սկզբնավորումը և զարգացումը Հայաստանում, Երևան, 1982։
* Հայկական դեղձենու շրջանացված և տարածված սորտերը, Երևան, 1983։
* Հայաստանի ծիրանները, Երևան, 1988։

Ծանոթագրություններ
------------------

Վիքիդարանի պատկերանիշըՎիքիդարանի պատկերանիշը Վիքիդարանում կան նյութեր այս թեմայով՝  
**Էդվարդ Մորիկյան**

1. ↑  Հայաստանի ծիրանները, Այգեգործության սկզբնավորումը և զարգացումը Հայաստանում(չաշխատող հղում)
2. ↑  Հայաստանի Հանրապետություն (օրաթերթ), 27 հուլ. 2002 : էջ 7 (Էդվարդ Մորիկյան։ Մահախոսական)


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 9515 |

 |
Դալի Ավազամուկ

|  |
| --- |
| **Դալի ավազամուկ** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Կենդանիներ (Animalia) |
| **Տիպ/Բաժին** | Քորդավորներ (Chordata) |
| **Ենթատիպ** | Ողնաշարավորներ (Vertebrata) |
| **Դաս** | Կաթնասուն (Mammalia) |
| **Կարգ** | Կրծողներ (Rodentia) |
| **Ընտանիք** | Մկներ (Muridae) |
| **Ցեղ** | **Meriones** |
| **Ենթացեղ** | **Pallasiomys** |
| **Տեսակ** | **Դալի ավազամուկ** *(M. dahli)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Meriones dahli*** |
|
| **Կարգավիճակ** |
| **Հատուկ պահպանության կարգավիճակ՝**   Կրիտիկական վիճակում գտնվող |

**Դալի ավազամուկ,** Հայաստանում բնակվող, Կարմիր գրքում հայտնված կենդանի։

Կարգավիճակ
----------

Արարատյան հարթավայրի էնդեմիկ տեսակ է։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։ Տեսակն ընդգրկված է ԲՊՄՄ Կարմիր ցուցակում (ver. 3.1) անգլ.՝ «Endangered B1ab(iii)» կարգավիճակով։ ԲՊՄՄ Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես «Տարածաշրջանում անհետացած»` RE:
Տարածվածությունը։ Նախիջևան (սահմանամերձ գ. Սադարակի շրջակայք), հավանաբար, Թուրքիայի Արալիխյան ավազուտներ։ Արաքս գետի ձախափնյա շրջանում տարածման մակերեսը գնահատվում է մոտ 300 հեկտար։

Տարածվածությունը Հայաստանում
----------------------------

Հայաստանում հայտնաբերվել է գգ. Գոռավանի, Շիդլուի, Փոքր Վեդու, Ռանչպարի, Մարգարայի շրջակայքում` ռելիկտային ավազուտներում։ Վերջին տարիների հետազոտությունների արդյունքում Հայաստանի տարածքում Դալի ավազամկան պոպուլյացիաներ չեն հայտնաբերվել։

Ապրելավայրեր
------------

Ստենոբիոնտ է՝ տիպիկ պսամոֆիլ։ Հայաստանի սահմաններում ապրելավայրերը կապված են ավազուտային, հիմնականում՝ բլրային, թույլ կապված ավազների հատվածների հետ, ծովի մակարդակից 600–1000 մ բարձրություններում։

Կենսաբանական առանձնահատկություններ
----------------------------------

Ակտիվ է կլոր տարի։ Ձմռանը ակտիվ է ամբողջ օրվա ընթացքում մնացած ժամանակահատվածում ակտիվությունը մթնշաղագիշերային է։ Բները, սովորաբար, տեղադրվում են ավազուտային բլուրներում՝ ջուզգունի կամ թամարիքսային թփուտների առկայությամբ։ Սնվում են աճող տարբեր բույսերով։ Ամռանը և ձմռանը հիմնական կերը սերմերն են։ Սնվում են նաև միջատներով։ Բազմացումը տեղի է ունենում մարտի վերջին–ապրիլի սկզբին։ Մեկ տարում տալիս են մինչև 3 սերունդ։ Ձագերի թվաքանակը՝ 2–7 (ավելի հաճախ՝ 4–6)։

Թվաքանակը և դրա փոփոխման միտումներ
----------------------------------

Հազվադեպ, սակավաթիվ տեսակ է։ Հայաստանում պոպուլյացիաներ չեն հայտնաբերվել։

Վտանգման հիմնական գործոններ
---------------------------

Մարդու տնտեսական գործունեությունը։ Ենթաարաքսյան պոպուլյացիաների համար՝ նաև գետի վարարումները, որոնք ուժեղացել են՝ կապված կլիմայի փոփոխման հետ։

Պահպանության միջոցառումներ
--------------------------

«Գոռավանի ավազուտներ» արգելավայրում» պահպանվող օբյեկտներից մեկն է։ Անհրաժեշտ է ճշգրտել արդի կարգավիճակը Հայաստանում, արգելել «Գոռավանի ավազուտներ» արգելավայրում» ցանկացած տնտեսական գործունեությունը։ Ստեղծել կայուն լաբորատոր պոպուլյացիաներ տեսակի բազմացման և ռեինտրոդուկցման համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ՀՀ կարմիր գրքում գրանցված կենդանիների թիվն ավելացել է
2. ↑


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |

 |
| **՞**Բևեռային փրփրաձկնիկ |
| --- |
| Բևեռային փրփրաձկնիկ  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
| Տիպ | Քորդավորներ |
|
|
|
|
|
| Դաս | Ճառագայթալողակներ |
|
|
|
| Կարգ | Փրփրուկակերպեր |
|
|
|
| Ընտանիք | Ձողաձուկազգիներ |
|
|
|
|
|
|
| Տեսակ | **Սայկա** |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Boreogadus saida
(Lepechin, 1774) |
|  Արեալ |
| պատկեր |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | ՊատկերներՎիքիպահեստում | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Բևեռային փրփրաձկնիկ** կամ **սայկա** (լատին․՝ Boreogadus saida), ճառագայթալողակ ձկների դասի Փրփրուկակերպերին պատկանող ձկնատեսակ։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է հիմնականում Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոսի և դրա մաս կազմող ծովերի ջրերում։ Ջրի ափերի մոտ կամ գետաբերանում առաջացնում են կուտակումներ։

Ապրում են վտառներով։ Հիմնականում հանդիպում են Կանադայի, Ալյասկայի, Հյուսիսային Ռուսաստանի ափերի մոտ։ Բացի այդ հանդիպում են նաև Գրենլանդիայի, Իսլանդիայի, Սկանդինավիայի և Շպիցբերգենի շրջակայքում և մերձծովյան հատվածներում։

Սննդառություն
-------------

Բևեռային փրփրաձուկը կամ սայկան սնվում է ֆիտո և զոո պլանկտոններով։ Ունի արդյունագործածական նշանակություն։ Սննդի համար որսում են Բարենցի և Սպիտակ ծովերում։

Հանդիսանում է սառը ջրերում ապրող կաթնասունների հիմնական սնունդը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հ․Ջ․ Գրիգորյան, *Ողնաշարավորներ*, Հայերեն կենդանաբանական տերմինաբանություն (վերլուծություն և սկզբունքներ) (խմբ. Հ․Գ․ Խաչատրյան), «ՀՀ ԳԱԱ Գիտություն հրատարակչություն», 2008, էջ 122 — 264 էջ. — 300 հատ, ISBN 978-5-8080-0723-9։

  


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | UNII |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN · WoRMS |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2780232825 |

 |
**Դավիթ Վրույրի Ազարյան** (մարտի 12, 1952(1952-03-12), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - մարտի 29, 2003(2003-03-29), Բոստոն, ԱՄՆ), հայ դաշնակահար, կոմպոզիտոր։

Կենսագրություն
--------------

1975 թվականին ավարտել է Երևանի կոնսերվատորիայի դաշնամուրային և ստեղծագործական բաժինները։ 1972-1975 թվականներին եղել է ԵՌԹ երաժշտական ղեկավար, ապա հանդես է եկել ջազային անսամբլների կազմում։ 1989 թվականից բնակվել է ԱՄՆ-ում։ Դասավանդել է Բոստոնի «Բերկլի» երաժշտական քոլեջում, «Լոնգի» երաժշտական դպրոցում, Քեմբրիջի երաժշտական դպրոցում։

Ելույթներ է ունեցել Մոսկվայում, Գերմանիայում, Լեհաստանում, նաև ԱՄՆ-ի առաջնակարգ համերգասրահներում։ Գրել է կամերային-գործիքային երկեր, ջազային կոմպոզիցիաներ, թատերական և կինոերաժշտություն։

Պարգևներ
--------

Միջազգային մրցանակների (1976 թվականին, Բաքու, 1-ին մրցանակ, 1988 թվականին, Լիտվա, 1-ին մրցանակ) դափնեկիր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005*

Արտաքին հղումներ
----------------

* Artist Biography by Steve Huey

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Allmusic · Discogs · MusicBrainz |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| ՀԳՀԳ: 17154 · BNF: 140354777 · GND: 135147727 · ISNI: 0000000055162622 · LCCN: n92010960 · NTA: 106868349 · VIAF: 17422567 · WorldCat VIAF: 17422567 |

 |

 |
**Էթել Ռիդ** (անգլ.՝ Ethel Reed, մարտի 13, 1874(1874-03-13) կամ մարտի 13, 1876(1876-03-13), Նյուբերիպորտ, Էսեքս շրջան, Մասաչուսեթս, ԱՄՆ - 1912), համաշխարհային ճանաչում ունեցող ամերիկացի նկարչուհի, գծագիր։

Կենսագրություն
--------------

### Կյանք և կրթություն

Ծնվել է 1874 թվականի մարտի 13-ին, Նյուբերիպորտում (ԱՄՆ, Մասաչուսեթսի նահանգ)։ Նրա հայրը մահացել է այն ժամանակ, երբ Էթելը դեռ դեռահաս էր. նրա մայրը շատ դժվարությունների միջով է անցել։ Նկարչական կրթություն ստացել է նկարիչ-մանրանկարիչ Լորա Հիլլի մոտ։

### Կարիերա

Էթելը, ում ստեղծագործական մեթոդի համար որպես հիմք է ծառայել բնօրինակից կատարված դիմանկարային էտյուդը, աշխատել է շատ ու հաջողությամբ։ Ճանաչում է ստացել այն բանից հետո, երբ 1985 թվականին նկարազարդել է Գերտրուդա Սմիթի գիրքը։ Հեշտ ճանաչելի նրա ձեռագիրը, որով կատարված են այդ նկարազարդումները, դարձել են նրա ֆիրմային ոճը, նա սկսել է ստեղծել պատի թերթեր։

Անգլիական «Պանչ» ամսագիրը Ռիդին պարբերաբար պատվիրել է ծաղրանկարներ, իսկ ԱՄՆ-ում նա աշխատել է միայն Նյու Յորքում ու Բոստոնում «Լեմսոն, Վոլֆ և ընկերություն» հրատարակչության հետ։

1896 թվականին նա մոր հետ մեկնել է Եվրոպա։ 1897 թվականին նրանք բնակություն են հաստատել Լոնդոնում, որտեղ Ռիդը աշխատել է որպես պատկերազարդող և այդ թվում նաև համագործակցել «Դեղին գիրքը» ամսագրի հետ։ Նրա հետագա ճակատագրի մասին տեղեկությունները շատ քիչ են։

### Մահ

Նրա կենսագիրը պնդում է, որ նրա մահվանը նպաստել են հարբեցողությունն ու քնաբեր դեղերի շատ օգտագործումը։ Մահացել է 1912 թվականին քնած ժամանակ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2  Կերպարվեստի արխիվ — 2003.
3. 1 2  Գերմանիայի ազգային գրադարանի կատալոգ (գերմ.)
4. ↑  Ժամանակակից արվեստի թանգարանի առցանց հավաքածու
5. 1 2  Peterson, William S. *The Beautiful Poster Lady: A Life of Ethel Reed*. New Castle, DE: Oak Knoll Press, 2013.
6. ↑  "Vanished in the Fog," transcript of a talk by William S. Peterson at the Library of Congress, 5/30/2013.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ethel Reed (անգլ.)
* Ethel Reed (անգլ.)
* Ethel Reed on loc.gov
* Ethel Reed on digitalgallery.nypl.org

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 14972747s · GND: 1025499182 · ISNI: 0000000371568181, 000000042333744X · LCCN: nr2001005601 · NTA: 364003367 · VIAF: 253322203, 305822821 · ULAN: 500112797 · WorldCat VIAF: 253322203, 305822821 |

 |

 |
Դամբանաբլուր

**Դամբարանաբլուր**, հողե կամ քարե արհեստական բլուր դամբարանի վրա։

Հայտնի են տակավին մ․թ․ա․ 4—3-րդ հազարամյակներից (Կասպիական-սևծովյան տափաստաններում, Անդրկովկասում և այլուր)։ Լինում են կլոր, երբեմն՝ ձվաձև կամ քառանկյուն հիմքևրով։ Փոքր դամբարանաբլուրներն ունենում են 0,3—0,6 մ բարձրություն և 3—20 մ տրամագիծ, մեծերը համապատասխանաբար՝ 20 մ և 100 մ։ 4—5-րդ թվականներին Արևմտյան Դվինայի, Վոլգայի ու Դնեպրի վերին ավազաններում և այլ վայրերում շինվել են երկար դամբարանաբլուրներ (երկարությունը՝ 15—80 մ, լայնությունը՝ 7—15 մ, բարձրությունը՝ 0,8—1,5 մ), ուր սովորաբար թաղել են 2—10, երբեմն՝ մինչև 20 հանգուցյալի։

Դամբարանաբլուրներում հանդիպում են քարե, փայտե, կավածեփ կամ աղյուսե պատերով տարբեր տիպի կառույցներ։ Նաև հանգուցյալի հետ հաճախ դրվել են ամաններ, սնունդ, զենքեր, զարդեր, գործիքներ, այլ առարկաներ։ Հարուստների հետ երբեմն թաղել են նրանց կանանց, ստրուկներին, ձիերին։ Բացի հիմնական թաղումներից, նույն տեղում ավելի ուշ կատարվել են նոր թաղումներ։ Դամբարանաբլուրները սովորաբար լինում են առանձին, երբեմն՝ նաև հոծ խմբերով՝ ընդգրկելով նույնիսկ մինչև 3000 թումբ (օրինակ, Գնեզդովյան դամբարանաբլուրները Սմոլենսկի մոտ)։

Դամբարանաբլուրներ Հայաստանում
-----------------------------

Հայաստանի տարածքում կան բազմաթիվ դամբարանաբլուրներ (Լճաշեն, Վանաձոր և այլն), որտեղ հայտնաբերված նյութերը կարևոր նշանակություն ունեն Հայկական լեռնաշխարհի բրոնզի և երկաթի դարերի մշակույթն ուսումնասիրելու համար։ Դրանք մեծ մասամբ քարակույտով ծածկված տարբեր բարձրության, 3—100 մ տրամագծով հողաթմբեր են, որտեղ հանդիպում են առանձին, խմբակային, մեկկարասյան, երկկարասյան թաղումներ։

Ե․ Լալայանը Կամոյի շրջանի Բատիկյան գյուղի մոտ պեղել է 4 մ բարձրությամբ և 30 մ երկարությամբ դամբարանաբլուր։ Նույն շրջանի Հացառատ գյուղում նրա հայտնաբերած դամբարանաբլուրում եղել է 19 մարդու կմախք, Մարտունու շրջանի Ներքին Գետաշեն գյուղի դամբարանաբլուրներից մեկում հայտնաբերվել է կառքի վրա մի կմախք, շուրջը՝ 14 այլ մարդկանց, ինչպես և եզների 4 կմախքներ, վարազի գանգ, խեցեղեն, զարդեր։ Ենթադրվում է, որ այս վայրերում եղել է հանգուցյալի հետ կանանց, ստրուկների և կենդանիների թաղելու սովորությունը։

* 
* 
* 
* 
* 

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 273)։*  |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4128840-3 |

 |
**Դպրոցասեր տիկնանց վարժարան**, ամենօրյա դպրոց։

Հիմնումը
--------

Հիմնվել է 1879 թվականին, Կոստանդնուպոլսում՝ հայ մտավորական կանանց նախաձեռնությամբ և հանրության նյութական օժանդակությամբ՝ Արևմտյան Հայաստանի հայաբնակ վայրերի վարժարանների համար ուսուցչուհիներ պատրաստելու նպատակով։

Մեծ եղեռնի տարիներին
--------------------

1896 թվականին փակվել է և վերաբացվել 1908 թվականին։ Մեծ եղեռնից հետո դարձել է որբանոց։

### Տեղափոխություններ

1922 թվականին տեղափոխվել է նախ Սալոնիկ (Հունաստան), ապա՝ Մարսեր 1928 թվականից հաստատվել է Փարիզի Ռենսի արվարձանում՝ արդիական հարմարություններ ունեցող շենքում (գնվել է ՀԲԸՄբարերար Տիգրան Քելեկյանի միջոցներով)։ Մինչև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկիզբը (1939) վարժարանին կից գործել են կարուձևի արհեստանոցներ, մեքենագրության, սղագրության, հիվանդապահության բաժիններ։ 1948 թվականից ֆրանսիական կառավարությունն այն ճանաչել է որպես երկրորդական (միջնակարգ) վարժարան։

Ծրագիրը
-------

Առաջնորդվում է ֆրանսիական դպրոցների պետական ծրագրով։ Հայոց պատմությունն ու Հայաստանի աշխարհագրությունը դասավանդվում են հայերենով։ Ունի երգչախումբ։ Պահվում է ՀԲԸՄ-ի, Տիկնանց խնամակալության միության և այլ հայ բարեգործական կազմակերպությունների միջոցներով, ինչպես նաև անհատների նվիրատվություններով։ Մինչև 1960-ական թվականների իգական միակ գիշերօթիկ վարժարանն էր սփյուռքում (ներկայումս՝ երկսեռ)։ 1995 թվականին աշակերտների թիվը՝ 220, ուսուցիչներինը՝ 23։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է* *«Հայ Սփյուռք» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 443)։*  |
**Բևեռացվելիություն**, արտաքին էլեկտրամագնիսական դաշտում նյութի էլեկտրական կամ մագնիսական դիպոլային մոմենտ ձեռք բերելու ֆիզիկական հատկություն։

Բևեռացվելիություն տերմինը բնութագրում է նաև ատոմի, մոլեկուլի ինդուցված դիպոլային մոմենտի գծային կախման գործակիցը բևեռայնություն ստեղծած արտաքին դաշտից, իսկ միջավայրի համար այն հանդիսանում է նրա մասնիկների միջին բևեռացվելիություն կամ դիէլեկտրական ընկալունակության հարաբերությունը միավոր ծավալում գտնվող մասնիկների թվին.։

Դասակարգում
-----------

### Էլեկտրական բևեռացվելիություն

Միջավայրի էլեկտրական բևեռացվելիությունը բնութագրվում է դիէլեկտրական ընկալունակության {\displaystyle \chi \_{e}} մեծությամբ, որը դիէլեկտրիկի *P* բևեռացման և փոքր արտաքին *E* էլեկտրական դաշտի գծային կապն արտահայտող մեծությունն է։

{\displaystyle {\vec {P}}=\chi \_{e}{\vec {E}}}
Ընկալունակությունը կախված է դիէլեկտրիկական թափանցելիությունից (ε) հետևյալ բանաձևով

{\displaystyle \varepsilon =1+4\pi \chi \_{e}}
### Մագնիսական բևեռացվելիություն

Մագնիսական բևեռացվելիությունը բնութագրվում է մագնիսական ընկալունակության {\displaystyle \chi \_{m}} մեծությամբ, որը *J* մագնիսականության և փոքր արտաքին *H* մագնիսական դաշտի գծային կապն արտահայտող մեծությունն է։

{\displaystyle {\vec {J}}=\chi \_{m}{\vec {H}}}

Բևեռացվելիության թենզոր
-----------------------

Անիզոտրոպ բյուրեղներում էլեկտրական (մագնիսական) բևեռացվելիությունը բնութագրվում է դիէլեկտրիկ (մագնիսական) ընկալունակության {\displaystyle \chi \_{e}^{ij}\left(\chi \_{m}^{ij}\right)} թենզորով, հետևաբար մագնիսականության վեկտորը և էլեկտրական (մագնիսական) դաշտի լարվածության վեկտորը ընդունում են հետևյալ արժեքները

{\displaystyle P\_{i}=\chi \_{e}^{ij}E\_{j}}
{\displaystyle J\_{i}=\chi \_{m}^{ij}H\_{j}}
Էներգիայի պահպանման օրենքից կարելի է դուրս բերել, որ {\displaystyle \chi \_{e}^{ij}} և {\displaystyle \chi \_{m}^{ij}} թենզորները սիմետրիկ են։

{\displaystyle \chi \_{e}^{ij}=\chi \_{e}^{ji}}
{\displaystyle \chi \_{m}^{ij}=\chi \_{m}^{ji}}
Իզոտրոպ բյուրեղներում թենզորի ոչանկյունագծային բաղադրիչները հավասար են զրոյի, իսկ բոլոր անկյունագծայինները իրար հավասար են։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Физическая энциклопедия, Гусев А. А. Поляризуемость
2. ↑  Այստեղ օգտագործված է միավորների ՍԳՎ համակարգը, Միավորների միջազգային համակարգում {\displaystyle 4\pi } գործակիցը բացակայում է, Сивухин Д.В. Электричество-1977

Գրականություն
-------------

* Сивухин Д.В. Электричество, 1977

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 410)։*  |
**Դավիթ Վարդանի Տեր-Ավանեսյան** (դեկտեմբերի 27, 1909(1909-12-27), Աշխաբադ, Անդրկասպյան մարզ, Թուրքեստան, Ռուսական կայսրություն - մայիսի 21, 1979(1979-05-21), Լենինգրադ)։ Խորհրդային բուսաբույծ։ Կենսաբանական գիտությունների դոկտոր (1951 թվական), պրոֆեսոր (1953 թվական)։ 

Ավարտել է Ադրբեջանի գյուղատնտեսության ինստիտուտը (1933)։ 1933-1936 թվականներին աշխատել է Հայկական բամբակագործության գիտահետազոտական կայանում (այժմ՝ Երկրագործության ԳՀԻ)։ 1940-1955 թվականներին, 1959-1965 թվականներին և 1966-1970 թվականներին՝ Բուսաբուծության համամիութենական ինստիտուտում՝ ավագ գիտական աշխատող, բաժնի վարիչ, գիտության գծով տնօրենի տեղակալ և տնօրենի պաշտոնակատար։ 1956-1959 թվականներին աշխատել է Հնդկաստանում, ԽՍՀՄ դեսպանության գյուղատնտեսության հարցերի գծով խորհրդատու։ Այդ ընթացքում հավաքել է ավելի քան 5000 կուլտուրական բույսերի նմուշներ, որն զգալիորեն հարստացրեց Բուսաբուծության համամիութենական ինստիտուտի համաշխարհային հավաքածուն։ 1965-1966 թվականներին Տեր-Ավանեսյանը եղել ԷՄԱԿ-ի աշխատանքի միջազգային կազմակերպման կոմիտեի գյուղատնտեսության դեպարտամենտի տնօրեն։ Այդ ընթացքում Արևելյան Ասիայի մի շարք երկրներում ուսումնասիրել է բուսական աշխարհը և սոցիալտնտեսական պրոբլեմները։ 1970-1979 թվականներին զբաղեցրել է ԽՍՀՄ ԳԱ Լենինգրադի (այժմ` Սանկտ-Պետերբուրգ) գրադարանի տնօրենի պաշտոնը։ 1961-1979 թվականներին եղել է Խորհրդա-հնդկական ընկերության մշակութային կապի Լենինգրադի բաժանմունքի նախագահ, համամիութենական մշակութային կապի փոխնախագահ։ 

Գիտական աշխատանքները վերաբերում են բամբակենու սելեկցիային, ժառանգականության, փոփոխականության հարցերին։ Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 662)։*  |
|  |
| --- |
| **Իլենի լայնատերև** |
| Իլենի լայնատերևԻլենի լայնատերև |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Խուլեղինջածաղկավորներ (Lamiales) |
| **Ընտանիք** | Խուլեղինջազգիներ (Lamiaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Կատվադաղձայիններ (Nepetoideae) |
| **Ցեղ** | Նարդոս *(Lavandula)* |
| **Տեսակ** | **Իլենի լայնատերև** *(L. latifolia)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Lavandula latifolia***Medik. 1784 |
|
| **Կարգավիճակ** |
| **Հատուկ պահպանության կարգավիճակ՝**   Քիչ մտահոգող տեսակ |

**Իլենի լայնատերև**  (լատին․՝ E. latifolia), իլենազգիների ընտանիքի, իլենի ցեղի բույս։

Նկարագրություն
--------------

Փոքր ծառ է, մինչև 7 մ բարձրությամբ, հաճախ թփանման տեսք ունի։ Երիտասարդ ճյուղերը կտրվածքում կլորավուն են, դեղնականաչավուն, հարթ։ Բազմամյա ճյուղերը մոխրագորշավուն են, ծածկված սև ոսպնյակներով։ Տերևները էլիպսաձև են կամ երկարավուն, հակառակ ձվաձև՝ 4-16 սմ երկարությամբ և 1,5-7,5 սմ լայնությամբ, սրածայր, մանր սղոցաեզր, թաղանթանման, բաց կանաչավուն, մերկ։ Ծաղիկները հավաքված են կիսահովանոցներում՝ 3-20-ական, սպիտակ կանաչավուն են, աննշան։ Պտուղները տուփիկ են, գնդաձև, 2-2,5 սմ լայնությամբ, և 1-1,5 սմ բարձրությամբ, 4-5 բնանի, թևիկներով, կարմրավուն։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է Կովկասում, Ղրիմում, Հարավային Եվրոպայում, Փոքր Ասիայում, Իրանում։ Հայաստանի տարածքում հանդիպում է հյուսիսարևելյան և կենտրոնական շրջաններում, Սևանի ավազանում, Զանգեզուրում, Վայքում, որտեղ աճում է խառն անտառներում, թփուտներում։

Կիրառություն
------------

Բարձրարժեք դեկորատիվ բույս է։ Հատկապես գեղեցիկ է պտղաբերման և տերևների աշնանային գունափոխման շրջանում։ Ստվերատար է, պահանջկոտ չէ հողի նկատմամբ, խոնավասեր է, բայց դիմանում է կարճատև երաշտին։ Մեծ նշանակություն ունի որպես գուտապերչատու բույս, քանի որ արմատակեղևում պարունակում է 10 % չափազանց բարձրորակ գուտապերչ։ Բավականին ցրտադիմացկուն է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. (2), Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ (185)։


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | UNII |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2778685413 |

 |
**Դավիթ Օհանյան** (1945, Կոնեկտիկուտ, ԱՄՆ), հայ գալարափողահար։

Կենսագրություն
--------------

15 տարեկանում հրավիրել են նվագելու Նյու Հեյվենի և Հարվարդի սիմֆոնիկ նվագախմբերում։ 1961 թվականին արժանանալով Լուի Բուլանժեի կրթաթոշակի՝ կատարելագործվել է Ֆոնտենբլոյում (Ֆրանսիա)՝ շեփորահարներ Պ. Դյումոնի և Ժ. Դևենիի ղեկավարությամբ, տեսության և հարմոնիայի դասեր առել Նադիա Բուլանժեից։ Ավարտել է Նյու Ինգլանդի կոնսերվատորիան (1963 թվական)։

1963–1965 թվականներին՝ Թենգլվուդ երաժշտական կենտրոնի գիտաշխատող։

1996 թվականին հաճախել է Բերքշիրի երաժշտական կենտրոնի («Ռոզենվարդ» մրցանակ) դասընթացներին։

Բոստոնի սիմֆոնիկ նվագախմբի (առաջին), ապա՝ Քեմբրիջի փողային և ֆիլհարմոնիայի «Հուդվիդ» կվինտետների գալարափողահարը, 2000 թվականից՝ «Տրանս Ատլանտիկ» փողային կվարտետի գալափողահարը։ Ելույթներ է ունեցել Լեոնարդ Բեռնստայնի, Կլաուդիո Աբադոյի, Էրիխ Լայնսդորֆի և ուրիշների հետ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Էրդալ Ինյոնյու** (թուրքերեն՝ Erdal İnönü, հունիսի 6, 1926(1926-06-06), Անկարա, Թուրքիա - հոկտեմբերի 31, 2007(2007-10-31), Հյուստոն), թուրք քաղաքական, պետական և հասարակական գործիչ, Թուրքիայի սոցիալական ժողովրդավարության կուսակցության (SODEP) առաջնորդ (1983-1985), այնուհետև Սոցիալ-դեմոկրատական ժողովրդական կուսակցության (SHP) առաջնորդ (1986-1993), փոխվարչապետ 1991-1993 թվականներին, արտաքին գործերի նախարար 1995 թվականի մարտից մինչև հոկտեմբեր։

Անկարայի պոլիտեխնիկական համալսարանում և Ստամբուլի համալսարանում ֆիզիկոս-տեսաբան, մանկավարժ, ֆիզիկայի պրոֆեսոր։ Փիլիսոփայության դոկտոր։

Կենսագրություն
--------------

Թուրքիայի երկրորդ նախագահ Իսմեթ Ինյոնյույի որդին (1938-1950), Աթաթուրքի իրավահաջորդն է։ Մինչև 1947 թվականը Անկարայի համալսարանում ֆիզիկա է սովորել։ 1951 թվականին Կալիֆոռնիայի տեխնոլոգիական ինստիտուտում պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն։ Յուջին Վիգների հետ համատեղ զբաղվել է խմբակային կրճատումների ուսումնասիրություններով (Լի խումբ)։

Վերադառնալով Թուրքիա՝ աշխատել է Անկարայի համալսարանում որպես պրոֆեսորի օգնական։ 1964-1974 թվականներին եղել է ֆիզիկայի պրոֆեսոր և տեսական ֆիզիկայի ամբիոնի առաջին վարիչը մերձավորարևելյան տեխնիկական համալսարանում (1960-1966 թվականներին)։ Նախաձեռնել է  նեյտրոնների շարժումների և փոխազդեցությունների հետազոտությունը նյութերի հետ։ 1969-1971 թվականներին եղել է համալսարանի արվեստների և գիտությունների ֆակուլտետի դեկան։ 1970-1971 թվականներին Մերձավորարևելյան տեխնիկական համալսարանի ռեկտոր։ 1974 թվականին դասախոսել է Ստամբուլի Բոսֆորի համալսարանում։ Բացի ֆիզիկայի բնագավառում հետազոտություններից, հայտնի է նաև Թուրքիայի Հանրապետությունում և Օսմանյան կայսրությունում գիտության պատմության վերաբերյալ իր աշխատանքներով։

1983 թվականին հիմնադրել և եղել է սոցիալական ժողովրդավարության կուսակցության (SODEP) առաջնորդը։ 1986-1993 թվականներին.եղել է Սոցիալ-դեմոկրատական ժողովրդական կուսակցության (SHP) նախագահ։ Եվրոպայի խորհրդի Խորհրդարանական վեհաժողովի անդամ է։ Թուրքիայի Ազգային մեծ ժողովի անդամ է։

11991-1993 թվականներին զբաղեցրել Է Թուրքիայի փոխվարչապետի պաշտոնը, 1995 թվականի մարտից մինչև հոկտեմբեր՝ արտաքին գործերի նախարարի պաշտոնը։ 1993 թվականի մայիսի 16-ից մինչև 1993 թվականի հունիսի 25-ը կատարել է Թուրքիայի վարչապետի պարտականությունները։

2004 թվականին պարգևատրվել է Վիգնանի մեդալով։

Մահացել է լեյկոզից։ Թաղվել է Զինջիրլիքույու գերեզմանատանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. ↑  The Wigner Medal

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ինյոնյու Էրդալ Archived 2019-05-02 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Zentralblatt MATH database |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 90129968 · BNF: 162545806 · GND: 119345250 · GTAA: 112119 · ISNI: 0000000114395718 · LCCN: n83827751 · NTA: 110973674 · NUKAT: n99034162 · SUDOC: 074521578 · VIAF: 22949166 · WorldCat VIAF: 22949166 |

 |

 |
**Գաբրիել Դել'Օտտո** (իտալ.՝ Gabriele Dell’Otto, դեկտեմբերի 20, 1973(1973-12-20), Հռոմ, Իտալիա), իտալացի պատկերազարդող և հեղինակ, որի աշխատանքները հրապարակվել են մի շարք երկրների գիտական պատկերազարդումներու, օրացույցներում, վիմագրություններում, գրքերում, գունավոր գրաֆիկական թղթապանակներում և ամսագրերի շապիկներում ու տեսախաղերում։

Երիտասարդություն
----------------

Դել'Օտտոն ծնվել է 1973 թվականի դեկտեմբերի 20-ին, Իտալիայում։ Ստացել է ստեղծագործական հասունության վկայական և գրանցված է Դիզայնի եվրոպական ինստիտուտում։

Կարիերա
-------

1998 թվականին Դել'Օտտոն սկսել է համագործակցել Marvel Comics-ի եվրոպական ստորաբաժանման հետ՝ արտադրելով շապիկներ, պաստառներ և վիմագրություններ Իտալիայի, Ֆրանսիայի և Գերմանիայի համար։ Գերմանիայում նա սկսել է համագործակցել DC Comics-ի և այլ հրատարակչությունների հետ, ինչպիսիք են IPP-ը, Egmont Ehapa-ն և MG Publishing-ը։ Ընդամենը հինգ տարվա ընթացքում զգալի թվով աշխատանքներ է իրականացրել` իր աշխատանքի այնպիսի աջակիցների ու տարածողների աջակցության շնորհիվ, ինչպիսիք են Թոնի Վերդինին (Պանինի Գերմանիա), Ժան Սեբաստիան Դալլաինը և Պիեռ Ռեբոտոնը (Պանինի Ֆրանսիա)։

2002-2003 թվականներին իտալական Կարաբինները վարձել են նրան` իրենց պատմական օրացույցի պատկերների մշակման համար։

2002 թվականին նրա աշխատանքը ցուցադրվել է Marvel Comics-ի գլխավոր խմբագիր Ջո Քեսադային, ով նրան նշանակել է Բրայան Բենդիսի կողմից գրված «Գաղտնի պատերազմ» մինի շարքի նկարիչ։

2006 թվականին նա պատկերազարդել է Marvel: Marvel: Ultimate Alliance տեսախաղի իտալական տարբերակի շապիկն ու գովազդային կերպարները։ 

2006-2007 թվականներին Դել'Օտտոն ստեղծել է Annihilation մինի շարքի շապիկները, որտեղ կային Marvel Տիեզերքի տիեզերական կերպարները։ 2007 թվականի մայիսին նա հրատարակել է «Հեքիաթներ» պատկերազարդ գիրքը։

2009 թվականին եղել է Քրեյգ Քայլի և Քրիստոֆեր Յոստի կողմից գրված Sex and Violence մինի շարքի նկարիչը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Lambiek Comiclopedia — Lambiek, 1999.
2. ↑  Gabriele Dell’Otto, Lambiek.net. accessed July 13, 2011.
3. ↑  Gabriele Dell’Otto , ComicBookRealm.com. accessed July 13, 2011.


|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Speculative Fiction Database |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX1750298 · BNF: 15068774h · GND: 1223858243 · ISNI: 0000000077303430 · LCCN: no2006086462 · NKC: xx0088261 · NUKAT: n2010146043 · SUDOC: 225466813 · VIAF: 85887395 · WorldCat VIAF: 85887395 |

 |

 |
**Էլեանոր Անգլիացի** (անգլ.՝ Eleanor of England, հունիսի 18, 1269(1269-06-18), Վինձոր, Անգլիայի թագավորություն - հոկտեմբերի 12, 1297, Գենտ, Ֆլանդրիայի դքսություն), Անգլիայի արքայադուստր։

Անգլիայի թագավոր Էդուարդ I-ի և նրա առաջին կին թագուհի Էլեանոր Կաստիլիացու կենդանի մնացած ավագ դուստրը։

Էլեանորի վաղ տարիների մասին քիչ բան է հայտնի։ Հայտնի է, որ երբ նրա ծնողները գնացել էին Խաչակրաց արշավանքների 1270 թվականից 1274 թվականներին, նա շատ մտերիմ հարաբերություններ ուներ իր հայրական տատիկի` Էլեանոր Պրովանսացու հետ։ Նա նաև մտերիմ էր իր հիվանդ եղբոր` Հենրիի հետ։ Հոգեգալուստի մեկ օր Հենրին և Էլեանորը զոհեցին երկու կաքավ իրենց ընթրիքին, որպես հատուկ ծիսակատարություն։

Երկար ժամանակ որոշված էր, որ Էլեանորը պետք է ամուսնանա Արագոնի թագավոր Ալֆոնսո III-ի հետ։ Ալֆոնսոյի ծնողները գտնվում էին Հռոմի պապի անուղղակի հսկողության տակ, քանի որ նրանք հավակնում էին Սիցիլիայի թագին, որը գնտվում էր պապի վերահսկողության տակ և պապը որոշեց թագը հանձնել Կառլ I-ին, իսկ Էդուարդը հրաժարվեց կնության ուղարկել իր դստերը։ 1282 թվականին Էդուարդը նորից մերժեց կնության առաջարկը` բացատրելով, որ իր դուստրը չափազանց փոքր է, ընդամենը 13 տարեկան և առաջարկեց սպասել ևս երկու տարի։ Ալֆոնսոն մահացավ մինչ ամուսնությունը տեղի կունենար։

Էլեանորը ամուսնացավ ֆրանսիացի ազնվական, Բարի կոմս Հենրի III-ի հետ 1293 թվականի սեպտեմբերի 20-ին և ունեցավ երկու երեխա.

* Էդուարդ I
* Ժաննա

Էլեանորը թաղված է Ուեստմինստերյան աբբայությունում։

Ծանոթագրություն
---------------

1. 1 2 3 4 5  Kindred Britain
2. 1 2 3  *Cawley C.* Medieval Lands: A prosopography of medieval European noble and royal families
3. 1 2  *Lundy D. R.* The Peerage
4. ↑  *Burke's Guide to the Royal Family*, London, 1973, 197 & John Carmi Parsons
5. ↑  genealogics.org Family of Eleanor of England
6. ↑  Siblings of Edward II
7. ↑  Balaguer, Víctor. *Historia de Cataluña y de la Corona de Aragón*. Barcelona, 1860, p. 698.
8. ↑  Michael Prestwich, *Edward I*, (Yale University Press, 1997), 389.


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | The Peerage · Find A Grave · WikiTree · WeRelate · Rodovid |

 |
| **՞**Դաշտային ճնճղուկ |
| --- |
|   |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | marry me |
|
|
|
|
|
| Տիպ | Քորդավորներ |
|
|
|
|
|
| Դաս | Թռչուններ |
|
|
|
| Կարգ | Ճնճղուկանմաններ |
|
|
|
| Ընտանիք | Ճնճղուկներ |
|
|
|
| Ցեղ | Իսկական ճնճղուկներ |
|
|
| Տեսակ | Դաշտային ճնճղուկ |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Passer montanus
(Linnaeus, 1758) |
|  Հատուկ պահպանություն |
| 
Քիչ մտահոգող տեսակIUCN 3.1 *Least Concern* : 149116 |
|  Արեալ |
| պատկեր |
|      Բնադրման արեալ
     Ամբողջ տարին
     Միգրացիաներ |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | ՊատկերներՎիքիպահեստում | ITIS**179630**NCBI**9160**EOL**922242**

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Դաշտային ճնճղուկ** (լատին․՝ Passer montanus), ճնճղուկների ընտանիքի թռչուն։ Նստակյաց է, քիչ տարածված։

Արտաքին կառուցվածք
------------------

Մարմնի երկարությունը 14 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 20-22 սմ, կենդանի զանգվածը՝ 19-21 գ։ Հասունի գլխի վերին մասը շիկակարմրադարչնագույն է։ Ականջի պուտը, ակնաշերտը, կոկորդի բիծը սև են, այտերը և վզի օձիքը՝ սպիտակ։ Թևերը հիմնականում շիկակարմրադարչնագույն են՝ 2 սպիտակ թևաշերտերով։ Երիտասարդն ավելի բաց փետրավորմամբ է. գլխի վերևի մասը մոխրադարչնագույն է, ականջի պուտը՝ թույլ արտահայտված թևերը՝ ավելի խամրած։ Բնակվում է ցածրադիր շրջաններից մինչև լեռնային մարգագետիններ։

Սննդառություն
-------------

Սնվում է սերմերով, մանր անողնաշարավորներով։ Հետբնադրմաև շրջանում երամային է։ Չի խուսափում մարդկանցից, հաճախ մարդաշատ վայրերում մի քանի տասնյակ թռչուններից կազմված երամը կարող է ծառի ճյուղերին նստած երգել՝ ճնճղուկին բնորոշ ծվծվոցով։

Օգտակար է մարդու համար, միջատները և գյուղատնտեսական վնասատուները կազմում են նրա սննդի 61%-ը։

Բազմացում և զարգացում
---------------------

Հարսանեկան զույգերը ձևավորվում են մարտի վերջից։ Բնադրում են առանձին զույգերով կամ փոքր գաղութներով։ Բնի կառուցումը տևում է 15-20 օր։ Բույնը գնդաձև է՝ խոտաբույսերից նոսր հյուսված։ Բնադրում է ծառի փչակում, ժայռաճեղքերում, արհեստական թռչնաբներում կամ ագռավի հին բներում։

Դնում է 19 մմ տրամագծով, սպիտակ՝ մոխրագույն պտերով 2-7 ձու։ Թխսակալում է 11-12 օր։ 16 օրական ձագերը դուրս են գալիս բնից, կազմում ընտանեկան խմբեր, ապա մի քանի հարյուր թռչուններ միանալով՝ կեր են փնտրում դաշտերում և բնակավայրերի ծայրամասերում։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | Avibase · eBird · EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN · WoRMS |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh85098507 · NDL: 00571792 · NKC: ph216726 |

 |
**Գաբրիել Ավետի Սադաթյան**, (*Գաբո Սադաթյան*, դեկտեմբերի 18, 1874(1874-12-18), Սիղնաղ - 1938), ռուսական երեք հեղափոխությունների և Հայաստանում խորհրդային իշխանության հաստատման մասնակից։

ԽՄԿԿ անդամ 1905-ից։ 1905–07-ին հեղափոխական գործունեություն է վարել Երևանում, Լոռիում։ Ղեկավար մասնակցություն է ունեցել Ալավերդու բանվորների 1906-ի օգոստոսյան գործադուլին։ Հետագա տարիներին ընդհատակյա ակտիվ աշխատանք է տարել Կրասնովոդսկում և ապա Աստրախանում, որտեղ սերտ կապեր է հաստատել աքսորում գտնվող Ստ․ Շահումյանի, Ս. Կասյանի, Ա․ Խումարյանի և ուրիշների հետ։ Սադաթյանի բնակարանը եղել է Աստրախան աքսորված բոլշևիկների հավաքատեղին։ Այստեղ հեկտոգրաֆով բազմացված բոլշևիկյան կոչերն ու թռուցիկները տարածվել են քաղաքում։

1914–1916-ին եղել է Բաքվում, այնուհետև տեղափոխվել է Սամարա, որտեղ կապեր է հաստատել Միջին Վոլգայի շրջանի բոլշևիկյան կազմակերպությունների հետ։ Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո ընտրվել է Սամարայի բանվորների և զինվորների սովետի դեպուտատ, ղեկավարել Սամարա–Օրենբուրգ–Տաշքենդ տեղամասում պարենի և բամբակի բեռները Մոսկվա տեղափոխելու գործը։

1919-ից աշխատել է Տաշքենդում՝ Ազգությունների գործերի կոմիսարիատի հայկական մասնաճյուղում։ 1920-ին Հայկական գործերի կոմիսարիատի Պոլտորացկի (Աշխաբադի) բաժանմունքը հրատարակել է «Կոչնակ» թերթը (խմբագիր՝ Գաբրիել Սադաթյան, լույս է տեսել 20 համար), որի հիմնական նպատակն էր տարածել խորհրդային իշխանության գաղափարախոսությունն ու որոշումները Անդրկասպյան մարզի հայության շրջանում։

1920-ի վերջերին վերադարձել է Բաքու, որտեղից գործուղվել է Սովետական Հայաստան։ Մասնակցել է քաղաքացիական կռիվներին (Ղամարլուի ռազմաճակատում), գլխավորել հեղափոխական զորամասերի մատակարարման գործը։ 1922–1930-ին Երևանի բամբակազտիչ գործարանի տնորենն էր։ 1930-ից տնտեսական պատասխանատու աշխատանք է տարել Թիֆլիսում։

Գրականություն
-------------

* Soviet Life, Выпуски 232-243

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Русов А. Е. Суд над судом: Повесть о Богдане Кнунянце
2. ↑  Հայ Սփյուռք հանրագիտարան էջ 202



|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 109)։*  |
**Դարաշրջան**, Էպոխա, ժամանակաշրջան, որն ունի միայն իրեն ներհատուկ էական գծեր։ Դարաշրջանի համար հատկանշական են դարակազմիկ իրադարձություններ ու երևույթներ, բնության մեջ, հասարակական կյանքում, գիտության, արվեստի և այլ բնագավառներում տեղի ունեցող որոշակի պրոցեսներ։ Դարաշրջանը արտահայտում է հասարակական կյանքի զարգացման որակապես նոր աստիճան և, սովորաբար, սկսվում դարագլուխ կազմող անցքերով ու երևույթներով։ Օրինակ, կապիտալիզմի դարաշրջանը սկսվում է բուրժուական հեղափոխություններով։ Հոկտեմբերյան հեղափոխությունը բացեց մարդկության զարգացման նոր դարաշրջան։ Ամեն մի դարաշրջանում առաջադրվել են զարգացման կոնկրետ պահանջներ, որոնց լուծմամբ հնարավոր է դարձել հասարակության առաջընթացը։ Դարաշրջաններում տեղի ունեցող երևույթները օրինաչափ են և պատճառակցված։ Դարաշրջանների միջև գոյություն ունի չընդհատվող հաջորդականություն, կենդանի, օրգանական կապ։

Ժամանակաշրջանների բաժանումը
---------------------------

Յուրաքանչյուր նոր դարաշրջան ժխտում է հին սկզբունքները, հաստատում նորերը։ Ամեն մի երկրում տվյալ դարաշրջան ունի իր ուրույն գծերը, օրինաչափությունները։ Միևնույն դարաշրջանում տարբեր երկրներում ծագում են թեև ժամանակով նույն, բայց տարաբնույթ երևույթներ։ Հիմք ընդունելով մարքս-լենինյան ուսմունքը սոցիալ-տնտեսական ֆորմացիաների մասին, Հայաստանի պատմությունը պարբերացվում է ըստ հետևյալ դարաշրջաների։ Նախնադարյան-համայնական հասարակարգը ընդգրկում է հին քարի դարից մինչև մ․ թ․ ա․ I հազարամյակի սկիզբը, ստրկատիրության դարաշրջան՝ մ․ թ․ ա․ 9-րդ դարից - մ․ թ․ 3-րդ դար, վաղ ֆեոդալիզմի դարաշրջան՝ 4-9-րդ դարեր։ 15-18-րդ դարեր ֆեոդալիզմի դեգրադացիայի շրջանն է, 19-րդ դարում Արևելյան Հայաստանում ֆեոդալիզմի քայքայման և կապիտալիզմի ձևավորման Դարաշրջան (Արևմտյան Հայաստանում այս դրությունը հարատևում է ցայսօր), իսկ 1920 թվականից սկսվել է սոցիալիզմի դարաշրջանը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 311)։*  |
**Գագիկ Ալեքսանդրի Մկրտչյան** (հունվարի 16, 1956(1956-01-16), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ լրագրող, խմբագիր, Հայաստանի վաստակավոր լրագրող (2006), մանկավարժական գիտությունների դոկտոր (1991)։

Կենսագրություն
--------------

Գագիկ Մկրտչյանը ծնվել է 1956 թվականի հունվարի 16-ին Երևանում։ 1980 թվականին ավարտել է Երևանի Վ․ Բրյուսովի անվան պետական լեզվահասարակագիտական համալսարանը։ 1980-1985 թվականներին աշխատել է «Ռուսկի յազիկ վ արմյանսկոյ շկոլե» (ռուսերեն) ամսագրի խմբագրությունում, 1985-1989 թվականներին՝ Մանկավարժական գիտությունների ԳՀԻ-ում։ 1989-1992 թվականներին եղել է Ուսուցիչների վերապատրաստման և ատեստավորման ինստիտուտի օտար լեզուների ամբիոնի վարիչ, 1992-1997 թվականներին, միաժամանակ՝ «Երկիր», ապա՝ «Գոլոս Արմենիի» (ռուսերեն) թերթերի խմբագրություններում՝ որպես քաղաքական մեկնաբան։ 

1997 թվականին դարձել է «Հայոց աշխարհ» օրաթերթի գլխավոր խմբագիր։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
Հոսանքի աղբյուրը սարք է, որը հաղորդիչում Էլեկտրական դաշտ է առաջացնում։ Որպեսզի հոսանքը նկատելի ժամանակ գոյություն ունենա, անհրաժեշտ է հոսանքի աղբյուրի առկայություն։Գալվանական տարրն առաջին պարզագույն հոսանքի աղբյուրն է։ Այն գործածվում է մինչ օրս և այդպես է կոչվում ի պատիվ Լուիջի Գալվանիի, ով իտալացի կենսաբան, բժիշկ է։ Լիցքակուտակիչները (ակումուլյատորները) ավտոմեքենայում, բջջային հեռախոսներում և այլ բազմատեսակ սարքերում մեծ կիրառություն ունեցող  հոսանքի աղբյուրներ են, որոնք կարելի է օգտագործել ՝ լիցքավորելով նորից։ Հոսանքի աղբյուրներն ունեն երկու բևեռ ՝ դրական (+) և բացասական (-)։ Դրական և բացասական բևեռների մոտ կուտակված լիցքերը պայմանավորված են հոսանքի աղբյուրի ներսում ընթացող Քիմիական ռեակցիաներով, որոնք տեղի են ունենում հատուկ լուծույթի մեջ խորասուզված հաղորդիչների՝ էլեկտրոդների միջև։

Դրական էլեկտրոդն անվանում են անոդ, իսկ բացասականը՝ կաթոդ:

Գծապատկեր 1-ը պարզագույն հոսանքի աղբյուր է՝ հոսնաքը*I'-ն անցնելով ռեզիստորով,* R*, և ստեղծելով լարում* U
Հոսանքի աղբյուրը լարման աղբյուրի զույգն է (երկակիություն)։ Գծապատկեր 1-ը ցույց է տալիս պարզագույն հոսանքի աղբյուրի սխեման, բեռնավորելով դիմադրությունը։

Ներածություն
------------


|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Լարման աղբյուր | Հոանքի աղբյուր |
|  |  |
| Լարման աղբյուր (կառավարվող) | Հոսանքի աղբյուր (կառավարվող) |
|  |  |
| Մարտկոցի բջիջներ | Միաբջիջ էլեմենտ |

Գծապատկեր 2։ աղբյուրի սխեմատիկ պատկերները
Տարբեր տեսակի էլեկտրական շարժիչներ
**Էլեկտրական շարժիչ**, էլեկտրական էներգիան մեխանիկականի փոխակերպող մեքենա։ Բաղկացած է անշարժ (ստատոր) և պտտվող (ռոտոր) մասերից։ Հաստատուն հոսանքի՝ գործնականում պիտանի առաջին Էլեկտրական շարժիչ ստեղծել է Հ․ Ռոստոմյանը 1834 թվականին։ Սակայն էլեկտրական շարժիչները լայն կիրառում են ստացել միայն 19-րդ դարի 1870-ական թվականներին՝ էլեկտրաէներգիայի էժանագին աղբյուրներ ստեղծելու շնորհիվ։ 1888-1889 թվականներին Հ.Ռոստոմյանը հնարել է եռաֆազ կարճ միացված ասինխրոն էլեկտրական մեքենա։ Ըստ հոսանքի բնույթի տարբերում են հաստատուն (հիմնական առավելությունը՝ պտտման հաճախականությունը խնայողաբար և սահուն կերպով կարգավորելու հնարավորությունն է) և փոփոխական հոսանքի էլեկտրական շարժիչներ։ Կան փոփոխական հոսանքի երկու տեսակ անկոլեկտոր էլեկտրաշարժիչներ՝ ասինխրոն և սինխրոն։ Առավել տարածված են ասինխրոն էլեկտրական շարժիչները, որոնք պարզ են և շահագործման մեջ հուսալի։ Դրանց հիմնական թերությունը ռեակտիվ հզորության զգալի օգտագործումն է։ Աշխատանքի սկզբունքը հիմնված է ստատորի փաթույթներով անցնող փոփոխական հոսանքի ստեղծած պտտվող մագնիսական դաշտի և ռոտորի փաթույթներում մակածված հոսանքի դաշտի փոխազդեցության վրա։ Մի շարք հզոր էլեկտրահաղորդակներում օգտագործում են սինխրոն էլեկտրաշարժիչներ, որոնց ռոտորն ունի առանձին հաստատուն հոսանքի աղբյուրից (գրգռիչից կամ գրգռման հատուկ շղթայից) սնվող գրգռման փաթույթ։ փոփոխական հոսանքի կոլեկտորավոր էլեկտրական շարժիչները բաղկացած են սինխրոն էլեկտրաշարժիչի ստատորից և ռոտորից, որը պատրաստված է հաստատուն հոսանքի էլեկտրաշարժիչի խարսխի ձևով։ Ըստ գրգռման եղանակի այս էլեկտրական շարժիչները լինում են զուգահեռ և հաջորդական գրգռման։ էլեկտրական շարժիչ կիրառվում է արդյունաբերության մեջ (էլեկտրահաղորդակներ), տրանսպորտում (քարշային էլեկտրաշարժիչներ) և կենցաղում՝ որպես շարժիչի հիմնական տեսակ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 465)։*  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Ժամանակակից Ուկրաինայի · Ժամանակակից Ուկրաինայի · Կրուգոսվետ · Մեծ կատալոնական · Մեծ կատալոնական · Treccani |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX524660 · BNF: 11938455s · GND: 4014315-6 · LCCN: sh85041835 · Microsoft: 176871988 · NDL: 00561302 · NKC: ph208854 |

 |

 |