**Բետամետազոն՝** ստերոիդ դեղամիջոց է։ Այն օգտագործվում է մի շարք հիվանդությունների ժամանակ, ինչպիսիք են՝ ռևմատոիդ արթրիտը, համակարգային կարմիր գայլախտը, մաշկային հիվանդություններից՝ մաշկաբորբ և փսորիազ, ալերգիկ երևույթներից ՝ ասթման և անոթային այտուց, վաղաժամ ծննդաբերության դեպքում պտղի թոքերի զարգացման նպատակով, Կրոնի հիվանդություն, քաղցկեղներից ՝ լեյկեմիան և ֆլուդրոկորտիզոնի հետ միասին օգտագործվում է մակերիկամային անբավարարության ժամանակ և այլն։ Օգտագործման եղանակներն են՝ բերանացի, միջմկանային ներարկման ձևով։ Սովորաբար օգտագործում են քսուկի, լոսյոնների և հեղուկ տարբերակները։

Լուրջ կողմնակի ազդեցություններից են՝ ինֆեկցիաների ռիսկի բարձրացումը, մկանային թուլությունը, ալերգիկ երևույթները և փսիխոզը։ Երկարատև օգտագործման դեպում կարող է առաջացնել մակերիկամային անբավարարություն։ Երկարատև օգտագործումից հետո դեղամիջոցի հանկարծակի դադարեցումը կարող է վտանգավոր լինել։ Քսուկը սովորաբար հանգեցնում է մազերի աճի խթանման և մաշկի գրգռվածության։ Բետամետազոնը պատկանում է գլյուկոկորտիկոիդային դեղամիջոցների դասին։ Այն դեքսամետազոնի ստերոիզոմեր է, երկու միացությունները տարբերվում են միայն մեթիլ խմբի տարածական կազմաձևով՝ 16-րդ դիրքում։

Բետամետազոնը արտադրվել է 1958 թվականին և հաստատվել բժշկական օգտագործման համար Միացյալ Նահանգներում 1961 թվականին։ Բետամետազոնի քսուկը առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղամիջոցների ցանկում է գտնվում։ Այն հասանելի է որպես ջեներիկ դեղամիջոց։ 2020 թվականին այն Միացյալ Նահանգներում 233-րդ ամենահաճախ նշանակվող դեղամիջոցներից էր՝ ավելի քան 1 միլիոն դեղատոմսով։

Բժշկական օգտագործում
--------------------

Բետամետազոնը կորտիկոստերոիդ է, որը հասանելի է որպես հաբի և ներարկումային տեսքով, ինչպես նաև քսուկի, կրեմի, լոսյոնի, գելի կամ աերոզոլի (սփրեյ) ձևով մաշկի, իսկ փրփուրը՝ գլխամաշկի համար։ Ներարկման եղանակով հակաբորբոքային ազդեցությունը սկսվում է մոտ երկու ժամից և տևում յոթ օր։

Այն տեղային օգտագործման քսուկ է։ Նվազեցնում է մաշկի գրգռվածությունը, ինչպիսիք են քորն ու շերտավորումը էկզեմայի ժամանակ։ Այն կիրառվում է փսորիազի ժամանակ, որպես բետամետազոնի դիպրոպիոնատ և սալիցիլաթթու, կամ որպես կալցիպոտրիոլ/բետամետազոն դիպրոպիոնատ համակցված միջոց։ Բետամետազոն նատրիումի ֆոսֆատը օգտագործվում է օրալ (բերանացի) և ներարկման միջոցով՝ նույն ցուցումներով, ինչ մյուս ստերոիդները։

Ռանդոմիզացված (պատահական) փորձարկումներում ցույց է տրվել, որ բետամետազոնը նվազեցնում է ատաքսիայի (վատ կոորդինացման) որոշ ախտանիշներ։

Բետամետազոնը նաև օգտագործվում է պտղի թոքերի հասունացումը խթանելու նպատակով՝ կանխում է նորածինների շնչառական խանգարումների համախտանիշը (IRDS) և նվազեցնում է անհաս նորածինների ներգանգային արյունահոսության դեպքերն ու մահացությունը։

0,05% բետամետազոնով քսուկը արդյունավետ է տղաների ֆիմոզի բուժման համար և հաճախ կանխում է թլպատման անհրաժեշտությունը։ Բրիտանական ազգային առողջապահական ծառայության որոշ բժիշկների կողմից բուժման նախընտրելի մեթոդ է հանդիսանում բետամետազոնի օգտագործումը։

Կողմնակի ազդեցություններ
------------------------

* Էյֆորիա
* Դեպրեսիա
* Մաերիկամային անբավարարություն
* Հիպերտենզիա
* Մաշկի տակ աչքի ընկնող նուրբ արյունատար անոթների խմբեր, պետեխիաներ
* Մազերի ավելցուկային աճ (հիպերտրիխոզ)

Այս դեղամիջոցի երկարատև օգտագործումը մաշկի լայնածավալ տարածքներում, մաշկի վնասված կամ հերմետիկ վիրակապերի տակ հազվադեպ դեպքերում կարող է հանգեցնել կորտիկոստերոիդների կլանմանը և մարմնի այլ հատվածների վրա կողմնակի ազդեցություններ առաջացնլով, օրինակ՝ մակերիկամների կողմից հորմոնների արտադրության նվազում։

Բետամետազոնն օգտագործվում է նաև վաղաժամ ծննդաբերությունից առաջ՝ թոքերի հասունության խթանման նպատակով։ Այնուամենայնիվ, քանի որ բետամետազոնը անցնում է պլացենտայի միջով, այն կարող է նաև առաջացնել այնպիսի բարդություններ, ինչպիսիք են հիպոգլիկեմիան և լեյկոցիտոզը նորածինների մոտ։

Երբ այն ներարկվում է էպիդուրալ տարածություն կամ ողնաշար, այն կարող է առաջացնել լուրջ կողմնակի բարդություններ, ինչպիսիք են տեսողության կորուստը, կաթվածը և պարալիզը։

Տեսակներ
--------

Բետամետազոնը հասանելի է մի շարք բարդ ձևերով՝ բետամետազոն դիպրոպիոնատ (Diprosone, Diprolene, Celestamine, Procort ՝ Պակիստանում) բետամետազոն նատրիումի ֆոսֆատ ( Bentelan՝ Իտալիայում) և բետամոտազոն վալերատե (Betavate, A. Celestone, Fucibet և այլն)։ Միացյալ Նահանգներում և Կանադայում բետամետազոնը խառնվում է կլոտրիմազոլի հետ և վաճառվում որպես Lotrisone և Lotriderm: Այն հասանելի է նաև սալիցիլաթթվի հետ համատեղ (Diprosalic) փսորիազի դեպքում օգտագործելու համար։ Որոշ երկրներում այն վաճառվում է նաև խառը կլոտրիմազոլի և գենտամիցինի հետ՝ խառնուրդին հակաբակտերիալ նյութ ավելացնելու համար։

Բետամետազոն նատրիումի ֆոսֆատի խառնուրդը բետամետազոն ացետատի հետ, հասանելի է Միացյալ Նահանգներում որպես Celestone Soluspan:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  «Betamethasone». The American Society of Health-System Pharmacists. Արխիվացված օրիգինալից 2015 թ․ դեկտեմբերի 8-ին. Վերցված է 2015 թ․ դեկտեմբերի 2-ին.
2. 1 2  «Betamethasone topical». The American Society of Health-System Pharmacists. Արխիվացված օրիգինալից 2015 թ․ դեկտեմբերի 8-ին. Վերցված է 2015 թ․ դեկտեմբերի 2-ին.
3. ↑  Antignac JP, Le Bizec B, Monteau F, Andre F (January 2002). «Differentiation of betamethasone and dexamethasone using liquid chromatography/positive electrospray tandem mass spectrometry and multivariate statistical analysis». *Journal of Mass Spectrometry*. **37** (1): 69–75. Bibcode:2002JMSp...37...69A. doi:10.1002/jms.260. PMID 11813313.
4. ↑  Fischer J, Ganellin CR (2006). *Analogue-based Drug Discovery*. John Wiley & Sons. էջ 485. ISBN 9783527607495.
5. ↑  World Health Organization (2019). *World Health Organization model list of essential medicines: 21st list 2019*. Geneva: World Health Organization. hdl:10665/325771. WHO/MVP/EMP/IAU/2019.06. License: CC BY-NC-SA 3.0 IGO.
6. ↑  «The Top 300 of 2020». *ClinCalc*. Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 7-ին.
7. ↑  «Betamethasone - Drug Usage Statistics». *ClinCalc*. Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 7-ին.
8. ↑  «Betamethasone Topical». *MedlinePlus*. 2020 թ․ մարտի 19. Վերցված է 2020 թ․ մարտի 29-ին.
9. ↑  Zannolli R, Buoni S, Betti G, Salvucci S, Plebani A, Soresina A, և այլք: (September 2012). «A randomized trial of oral betamethasone to reduce ataxia symptoms in ataxia telangiectasia». *Movement Disorders*. **27** (10): 1312–1316. doi:10.1002/mds.25126. PMID 22927201. S2CID 23696748.
10. ↑  Moreno G, Corbalán J, Peñaloza B, Pantoja T (September 2014). «Topical corticosteroids for treating phimosis in boys». *The Cochrane Database of Systematic Reviews*. **9** (9): CD008973. doi:10.1002/14651858.CD008973.pub2. PMID 25180668.
11. ↑  Van Howe RS (October 1998). «Cost-effective treatment of phimosis». *Pediatrics*. **102** (4): E43. doi:10.1542/peds.102.4.e43. PMID 9755280. Արխիվացված օրիգինալից 2009 թ․ օգոստոսի 19-ին. A review of estimated costs and complications of 3 phimosis treatments.
12. ↑  Esposito C, Centonze A, Alicchio F, Savanelli A, Settimi A (April 2008). «Topical steroid application versus circumcision in pediatric patients with phimosis: a prospective randomized placebo controlled clinical trial». *World Journal of Urology*. Springer Science and Business Media LLC. **26** (2): 187–190. doi:10.1007/s00345-007-0231-2. PMID 18157674. S2CID 8922151.
13. ↑  Zampieri N, Corroppolo M, Zuin V, Bianchi S, Camoglio FS (April 2007). «Phimosis and topical steroids: new clinical findings». *Pediatric Surgery International*. **23** (4): 331–335. doi:10.1007/s00383-007-1878-x. PMID 17308904. S2CID 22849471.
14. ↑  Berdeu D, Sauze L, Ha-Vinh P, Blum-Boisgard C (February 2001). «Cost-effectiveness analysis of treatments for phimosis: a comparison of surgical and medicinal approaches and their economic effect». *BJU International*. **87** (3): 239–244. doi:10.1046/j.1464-410x.2001.02033.x. PMID 11167650. S2CID 2161551.
15. ↑  Chu CC, Chen KC, Diau GY (September 1999). «Topical steroid treatment of phimosis in boys». *The Journal of Urology*. **162** (3 Pt 1): 861–863. doi:10.1097/00005392-199909010-00078. PMID 10458396.
16. 1 2 3 4 5 6  «betamethasone» (PDF). F.A. Davis. 2017. Արխիվացված (PDF) օրիգինալից 2017 թ․ սեպտեմբերի 8-ին. Վերցված է 2017 թ․ մարտի 7-ին.
17. ↑  «FDA Drug Safety Communication: FDA requires label changes to warn of rare but serious neurologic problems after epidural corticosteroid injections for pain». *FDA*. 2014 թ․ ապրիլի 23. Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ օգոստոսի 11-ին. Վերցված է 2016 թ․ օգոստոսի 15-ին.
18. ↑  «Celestone Soluspan- betamethasone acetate and betamethasone sodium phosphate injection, suspension». *DailyMed*. 2019 թ․ նոյեմբերի 18. Վերցված է 2020 թ․ մարտի 29-ին.

Արտաքին hղումներ
----------------

* «Betamethasone». *Drug Information Portal*. U.S. National Library of Medicine.
* «Betamethasone sodium phosphate». *Drug Information Portal*. U.S. National Library of Medicine.
* «Betamethasone acetate mixture with betamethasone sodium phosphate». *Drug Information Portal*. U.S. National Library of Medicine.