recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
ՀԱՀ ֆինանսների նախարար (1996-2009) Տրևոր Մանուելը, ապարտհեյդի տարիներին «գունամորթներին» դասվող եվրոպեոիդ ռասային բնորոշ դիմագծերով մարդու օրինակ
**Մատիտի թեստ**, ՀԱՀ-ում ապարտհեյդի դարաշրջանում վիճահարույց դեպքերում անձանց սպիտակ կամ խառը ծագման («գունավոր») պատկանելիության գնահատման մեթոդ, որը հմնված է նրա վրա, արդյոք անձը գլխին ունի «աֆրիկյան» գանգրահեր մազածածկույթ։ 
Այս և մյուս ավելի բարդ թեստերը մշակվեցին 1950 թվականին «Բնակչության գրանցման մասին օրենքի» ընդունումից հետո, որով սահմանվում էր սպիտակ, գունամորթ և սևամորթ խմբի անձանց առանձին բնակվելու կարգ։

Մեթոդի էությունն այն էր, որ փորձարկման ենթարկվող անձի մազերի մեջ տեղադրվում էր մատիտ։ Եթե մազերի մեջ խրված մատիտը վայր չէր ընկնում գլուխը կախելիս, դա համարվում էր «գունամորթների» խմբին անվերապահ պատկանելիության վկայություն։

Խնդիրն այն էր, որ այդ ժամանակաշրջանում երկրում զգալի տոկոս էր կազմում խառը ծագման բնակչությունը։ Դեռ ավելին, 18-19-րդ դարերում աֆրիկաներների շրջանում հազվադեպ չէին սեռական հարաբերությունները սևամորթերի հետ, քանի որ վերաբնակիչների կանայք քիչ էին և չէին հերիքում։ Ռասիզմը սկսեց արմատավորվել նրանց շրջանում խոշոր ագրարային տնտեսությունների ստեղծման հետ մեկտեղ, որտեղ աշխատում էին սևամորթ ստրուկներ, ինչպես նաև կոսաների և զուլուսների միջև սահմանային պատերազմների հետևանքով։

Հաճախակի միևնույն ընտանիքի անդամները թեստի արդյունքում կարող էին դասվել տարբեր ռասայական խմբերի, որի հետևանքով էլ ստիպված էին ապրել առանձին։ Նմանատիպ օրինակ (թեստի արդյունքում) է ներկայացված «Մաշկը» (2009) ֆիլմում, որտեղ Սանդրա Լեյնգը, ծնված լինելով սպիտակամորթ ծնողների ընտանիքում, ուներ դեմքի մաշկի որոշակի աֆրիկյան թուխ գույն։ Թեստի արդյունքներով աղջիկը դասվել էր «գունավորների» խմբին։ Չնայած հետագայում գենետիկական թեստի արդյունքներով հիմնավորվեց նրա ազգակցական կապը հոր հետ, սակայն աղջիկը ստիպված էր լքել ծնողներին և ընտանիք կազմել սևամորթի հետ։

Թեստը կարող էր կիրառվել նաև այն սևամորթերի նկատմամբ, ովքեր ցանկանում էին անցնել «գունավորների» խումբ, մատիտը ամեն դեպքում մնում էր մազերի մեջ, բայց երբ այն ընկնում էր, երբ փորձարկվողը գլուխը թափ էր տալիս, այդ դեպքում նա վերաորակավորվում էր որպես «գունավոր»։

Թեստի կիրառումը ձևականորեն դադարեցվեց 1994 թվականին ապարտհեյդի վերացման հետ կապված։ Ներկայումս այդ տերմինը լայնորեն օգտագործվում է հարավաֆրիկյան մամուլում և գրականության մեջ, որպես ռասայական նախապաշարմունքների խորհրդանիշ։

Գրականություն
-------------

* Sampie Terreblanche (2003). *A history of inequality in South Africa 1652–2002*. Natal Press. ISBN 978-1-86914-022-9.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Wendy Watson (2007). *Brick by Brick*. New Africa Books. էջ 65.
2. ↑  Pippa de Bruyn (2007). *Frommer's South Africa*. Frommer's. էջ 422. ISBN 978-0-470-14602-6.
3. ↑  Nosimilo Ndlovu (2008 թ․ մայիսի 24). «The 21-st century pencil test». *Mail & Guardian*. Վերցված է 2012 թ․ փետրվարի 27-ին.
4. ↑  Kim Hawkey (2010 թ․ հունվարի 10). «Apartheid got under her skin». *Sunday Times (South Africa)*. `{{cite news}}`: Italic or bold markup not allowed in: `|work=` (օգնություն)
5. ↑  Birgit Brander Rasmussen (2001). *The Making and Unmaking of Whiteness*. Duke University Press. էջ 133. ISBN 978-0-8223-2740-0.
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Հակոբյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Կարապետ Հակոբի Հակոբյան** (1849, հուլիսի 30, Մարզվան (Սեբաստիայի նահանգ) -  1926, հունիսի 3, Անգլիա), հասարակական-քաղաքական գործիչ, հրապարակախոս։

Կենսագրություն
--------------

Սովորել է Մարզվանի ազգային և միսիոներական վարժարաններում, Կ.Պոլսի Բերայի անգլիական վարժարանում (որտեղ եղել է նաև ուսուցիչ)։ 1874 թվականից անցել է Լոնդոն։ Մեծ աշխատանք է կատարել հայերին և Հայկական հարցն անգլիական կառավարությանն ու լայն հասարակայնությանը ծանոթացնելու ուղղությամբ։ Բազմիցս հարցապնդումներ է ուղղել, հիշատակագիր ներկայացրել անգլիացի բարձրաստիճան պաշտոնյաներին (Գլադստոն, Սոլսբերի), մասնակցել հայերի շահերը պաշտպանող կազմակերպությունների ստեղծմանը (Անգլո-հայկական ընկերությունը, որի փոխնախագահն էր Հակոբյանը)։ Բեռլինի դաշնագիրն (1878) ստորագրած պետությունների առաջ Հայկական հարց բարձրացնելու նպատակով՝ 1885 թվականի դեկտեմբերի 23-ին Լոնդոնում Հակոբյանի ղեկավարությամբ ստեղծվել է «Հայրենասիրաց ընկերություն Հայոց Եվրոպա»-ի հանձնաժողովը։ Մասնակցել է «Հայաստան» (Լոնդոն) թերթի հրատարակությանը (երիտասարդ խմբագիրների հետ տարաձայնությունների հետևանքով հեռացել է թերթից)։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի նախօրեին, Հայկական հարցի վերաբացման շրջանում, խնդրագրերով դիմել է անգլիական կառավարությանը, արդյունքում ստեղծվել է Բրիտանա-հայկական հանձնաժողովը։

Քննադատել է Պողոս Նուբարի գլխավորած ազգ. պատվիրակության չափավոր քաղաքականությունը։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին թարգմանիչ էր անգլիական զինվորական նախարարությունում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005*.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի նախնական տարբերակը կամ նրա մասը վերցված է* Հայկական համառոտ հանրագիտարանից*, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Հակոբյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Կոմիտաս Արսենի Հակոբյան** (հունիսի 1, 1972(1972-06-01), Քերթ, ԼՂԻՄ, Մարտունու շրջան, ԽՍՀՄ - մայիսի 5, 1994(1994-05-05), Կարմիրավան, Մարտակերտի շրջան, Արցախ), բանաստեղծ, ազատամարտիկ, Արցախի գրողների միության անդամ, ԼՂՀ Պաշտպանության բանակի ավագ լեյտենանտ։

Կենսագրություն
--------------

Կոմիտաս Հակոբյանը ծնվել է 1972 թվականի հունիսի 1-ին Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզի Մարտունու շրջանի Քերթ գյուղում մտավորականի ընտանիքում։ 1989 թվականին տեղի միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո ուսանել է Կիրովականի (այժմ՝ Վանաձոր) Մանկավարժական ինստիտուտի Ստեփանակերտի բաժանմունքի Բանասիրական ֆակուլտետում։ Մինչև կանոնավոր բանակի կազմակերպումը Կ. Հակոբյանը կամավոր մասնակցել է պաշտպանական և ազատագրական մի շարք մարտերի, մասնավորապես Դիվանալար և Ղաջար գյուղերի ազատագրման օպերացիային, Մարզիլլուի, Ամիրանլարի, Գևորգավան ռազմական հենակետերի վերացմանը։ 1992-1994 թվականներին ԼՂՀ Պաշտպանության բանակի ստորաբաժանումների կազմում որպես գումարտակի հրամանատարի տեղակալ մասնակցել է ԼՂՀ Մարտակերտի շրջանի ազատագրական մարտերին։ Հերոսաբար զոհվել է 1994 թվականի մայիսի 5-ին ԼՂՀ Մարտակերտի շրջանի Կարմիրավան գյուղի պաշտպանության ժամանակ 22 տարեկան հասակում։ Հեղինակ է Արցախյան ազատամարտին նվիրված «Գոյության պատրանք» (Երևան, 1993) և «Նվիրում» (Երևան, 1997) բանաստեղծական ժողովածուների։ Ստեղծագործության հիմնական թեման սերն է, հայրենիքը, մարտնչող զինվորի հոգու հզորությունը։ Կոմիտաս Հակոբյանի մարմինն ամփոփված է հայրենի Քերթ գյուղում։

Պարգևներ
--------

* 2003 թվականին Կոմիտաս Հակոբյանը հետմահու պարգևատրվել է «Արիության համար» մեդալով։

Երկեր
-----

* Գոյության պատրանք (բանաստեղծություններ), Երևան, 1993, 46 էջ։
* Նվիրում (բանաստեղծություններ, օրագրային գրառումներ), Երևան, 1997, 74 էջ։
* Գոյության պատրանք, Երևան, 2018։

Գրականություն
-------------

* Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ (1988-1994 թթ.) հանրագիտարան, Երևան, 2004, էջ 403։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կոմիտաս Հակոբյան. Մեկը սիրել է ինձ։
* Կոմիտաս Հակոբյան. Մամուլի խոսնակ
* Կոմիտաս Հակոբյան. Արցախում զոհված պոետը
* Արցախում զոհված պոետը. Կոմիտաս Հակոբյան Արխիվացված 2017-10-29 Wayback Machine
* Կոմիտաս Հակոբյան Արխիվացված 2018-04-18 Wayback Machine
**Նիկոլաևյան հրապարակ** (թաթ.՝ Николай мəйданы, նախկինում՝ *Կուզնեչնայա*), նախկին հրապարակ Կազանի պատմական կենտրոնում (այժմ`Վախիտովսկի շրջան)։

Պատմություն
-----------

Հրապարակը գտնվել է համալսարանական բլրի, Առաջին թատերական փողոցի (1899 թվականից`Պուշկինի փողոց), Դերժավինի այգու (այժմ՝ Ազատության հրապարակի վրա գտնվող Թաթարստանի Մուսա Ջալիլի անվան օպերայի և բալետի թատրոնի կողմից զբաղեցված տարածք) և Պոչտամտսկայա փողոցի (1893 թվականից` Լոբաչևսկու փողոց) միջև՝ Սև լճի դիմացի այգում։

18-րդ դարի վերջում այստեղ էր գտնվում Կուզնեչնայա հրապարակը, որի կենտրոնում կար մի լճակ, որի շուրջը դարբիններ էին և այլ արդյունաբերական շենքեր։ 1842 թվականի հրդեհից հետո բոլոր շենքերի մնացորդները քանդվեցին, լիճը լցվեց, տարածքը հարթեցվեց և ստեղծվեց հրապարակ, որը կոչվեց ռուս կայսր Նիկոլայ I-ի անունով։

Սկզբում հրապարակը նախատեսված էր առևտրի համար, կային բազմաթիվ խանութներ, զվարճանքի վայրեր տեղաբնակների համար, այդ թվում Յակով Մամոնովի «Ոգեհմայության և մոգության թատրոն» տիկնիկային տաղավարը։

1890 թվականին Կազանում կայանալիք համառուսաստանյան գիտա-արդյունաբերական ցուցահանդեսի համար հրապարակում կառուցվեցին շենքեր քաղաքի ճարտարապետ Գ. Ռուշի նախագծերով։

4 ամիս տևող ցուցադրությունից հետո շենքերը ապամոնտաժվեցին, իսկ 1891 թվականին հրապարակի փոխարեն ստեղծվեց այգի։ 1894 թվականին Կազանի ջրամատակարարման ընկերության կողմից կառուցվեց բնօրինակ ցայտաղբյուր։ Խորհրդային տարիներին Նիկոլաևյան այգին վերանվանվեց Լենինսկի (այժմ` Համալսարանական)։

Հրապարակից մնացել է Համալսարանական այգու սկբում գտնվող մի փոքր տարածք Պուշկինի, Գալակտիոնովի և Նուժին փողոցների խաչմերուկում, որտեղ 1978 թվականին կառուցվել է Բուտլերովի նստած հուշարձանը, 2003 թվականին կառուցված «Կոլիզեում» (նախկինում`« Թամերլան», առօրյա գործածությունում՝ «Կնոպկա») առևտրի և զվարճանքի կենտրոնը և Կազանի կոնսերվատորիայի շենքերը։ Կիրակի օրվա առաջին կեսին հրապարակում հավաքվում են քաղաքի դրամագետները։



Նախկին Նիկոլաևյան հրապարակի հարթակը Պուշկինի փողոցի վրա գտնվող ներկայիս Համալսարանական (Լենինսկի) այգու սկզբում
Նախկին Նիկոլաևյան հրապարակի հարթակը Պուշկինի փողոցի վրա գտնվող ներկայիս Համալսարանական (Լենինսկի) այգու սկզբում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Google, Николаевская площадь Казань тат Николай мəйданы Николаевская площадь-сад в конце XIX века Общая информацияКазаньТатарстан Россия Страна Россия Город Казань Район Вахитовский на OpenStreetMap на Яндекс Картах на Картах. «Николаевская площадь (Казань) - это... Что такое Николаевская площадь (Казань)?». *Словари и энциклопедии на Академике* (ռուսերեն). Վերցված է 2020 թ․ հուլիսի 20-ին. `{{cite web}}`: `|last=` has generic name (օգնություն)

Արտաքին հղումներ
----------------

* место бывшей Николаевской площади на wikimapia (вид со спутника)
* «Их именами названы улицы Казани», Казань, Татарское книжное издательство, 1977.
* Амиров К. «Казань: Где эта улица, где этот дом», Казань, 1995.
**Օմնոպոն** (բժշկական ափիոն), ափիոնային խաշխաշի հիդրոքլորիդային ալկալիների խառնուրդ։ Պարունակում է 48-50% մորֆին և 32-35% այլ ալկալիներ, ինչպես՝ կոդեին, թեբաին, պապավերին և նարկոտին։

Հոմանիշներ. *Dormopon, Opialum, Pantopon, Papaveratum, Sompon*:

Օմնոպոնի լուծույթները պարունակում են 1 մլ 1% լուծույթ ( և հետևաբար 1 մլ 2% լուծույթ). 6,7 մգ (13,4 մգ) մորֆին հիդրոքլորիդ, 2,7 մգ (5,4 մգ) նարկոտին, 0,36 մգ (0,72 մգ) պապավերինի հիդրոքլորիդ, 0,72 մգ (1,44 մգ) կոդեին, 0,05 մգ (0,1 մգ) թեբաին, 2,5-3,5 рН լուծույթներ։

Օգտագործման եղանակ
------------------

Ցուցմուները նույնն են, ինչը և մորֆինի համար։ Նշանակվում է խմելու կամ ներարկման համար։ Օմնոպոնը երբեմն ավելի լավ է ընդունվում օրգանիզմի կողմից, քանի մորֆինը։ Օմնոպոնը նշանակում են մեծահասակների համար 0,01-0,02 գ խմելու, 1 մլ 1% կամ 2% լուծույթ ներառկելու համար։ 2 տարեկանից բարձր երեխաներին նշանակում են 0,001-0,0075 գ օմնոպոն խմելու համար կախված տարիքից։

Բարձր չափաբաժիններ մեծահասակների համար (խմելու կամ ներառկելու համար)՝ միանգամյա կիրառման համար՝ 0,03 գ, ամենօրյա՝ 0,1 գ։

Հակացուցումներ
--------------

Օմնոպոնի կիրառման ժամանակ կարող է հիվանդագին կախվածություն առաջանալ։ Հակացուցումները նույնն են ինչը և մորֆինի համար։

Ֆիզիկական հատկանիշներ
---------------------

Բաց դեղնավուն կամ շագանակադեղնավուն գույնի փոշի։ Լուծվում է ջրի մեջ (1:15), դժվար լուծվող է սպիրտի մեջ (1:50)։ Ջրային լուծույթը թափահարելուց խիստ փրփրում է։

Արտադրման ձև
------------

Արտադրման ձև. փոշի, 1% և 2% լուծույթ մեկ ամպուլայի մեջ

Պահպանման եղանակ
----------------

Պահպանում. ցուցակ Ա։ Լավ փաթեթավորված տարայում, ամպուլաները պահել լույսից պաշտպանված վայրում։ Հետևելով թմրանյութերի պահպանման կանոններին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Edited by Sean C. Sweetman, ed. (2004 թ․ նոյեմբերի 30). *Martindale: The complete drug reference* (34th ed.). London: Pharmaceutical Press. ISBN 0-85369-550-4. `{{cite book}}`: `|editor=` has generic name (օգնություն)

Գրականություն
-------------

* Edited by Sean C. Sweetman, ed. (2004 թ․ նոյեմբերի 30). *Martindale: The complete drug reference* (34th edition ed.). London: Pharmaceutical Press. ISBN 0-85369-550-4. `{{cite book}}`: `|edition=` has extra text (օգնություն); `|editor=` has generic name (օգնություն)
**Գանրյու** (ճապ.՝ 巌流, «Հսկայական լեռան ոճ»), կենջուցուի հնագույն դպրոց, Ճապոնիայի դասական մարտարվեստ, որը ստեղծել է մոտ 1600-ականներին վարպետ և սամուրայ Սասակի Կոջիրոն։

Պատմություն
-----------

Գանրյու դպրոցը հիմնադրվել է 1600-ական թվականներին սամուրայ Սասակի Կոջիրոյի կողմից։ Ըստ որոշ պնդումների՝ վերջինս սովորել է կամ Տոդա Սեյգենի (Տոդարյու կամ Տյուջորյու) կամ նրա աշակերտ Կանեմակի Ջիսայի (Կանեմակիրյու) մոտ։

Կոջիրոն սկզբում ծառայել է Ակի նահանգի Մորի սամուրայների տոհմին։ Հետագայում նա ճանապարհորդոլ է Ճապոնիայով և հիմնել է սուսերամարտի իր սեփական դպրոցը։

Կոջիրոն սիրում էր սուսերամարտել՝ օգտագործելով նոդաչիի կատանան(նրա դպրոցը մասնագիտացած էր այդ տիպի սրերով մենամարտելու մեջ), որի համար նա մշակեց տեխնիկա, երբ գտնվում էր Իտիջո (ճապ.՝ 一乗滝) ջրվեժի տարածքում, որն անվանվել է *Ցուբամե Գաեշիի* ձեռքերի բախման հայտնի հակագրոհի անվամբ (թարգմանության տարբերակներ՝ «ծիծեռնակի պոչը», «ծիծեռնակի պիրուետ», «ծիծեռնակի թռիչք», «ծիծեռնակի պաշտպանություն»)։

1612 թվականին Միյամոտո Մուսաշիի և Սասակի Կոջիրոյի միջև տեղի ունեցավ մենամարտ, որում վերջինս սպանվեց։ Այնտեղ էլ ավարտվում է Գանրյու մարտարվեստի պատմությունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  *William Scott Wilson* The Lone Samurai: The Life of Miyamoto Musashi. — Kodansha International, 2004. — С. 271. — 287 с. — ISBN 9784770029423
2. 1 2 3 4  «Ichijio Falls» (անգլերեն). Must Love Japan. Արխիվացված օրիգինալից 2014 թ․ ապրիլի 1-ին. Վերցված է 2014 թ․ ապրիլի 21-ին.
3. ↑  *Jerry Ahern* Armed for Personal Defense. — Krause Publications, 2010. — С. 37. — 240 с. — ISBN 9781440216428

Գրականություն
-------------

* *Kenji Tokitsu, Sherab Chodzin Kohn* Miyamoto Musashi: His Life and Writings. — Shambhala Publications. — ISBN 9780834824881
* *William Scott Wilson* The Lone Samurai: The Life of Miyamoto Musashi. — Kodansha International, 2004. — 287 с. — ISBN 9784770029423

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կոշո Սասակի Կոջիրո(ճապոներեն)
Դետրոյթի ոստիկանությունն անօրինական գարեջրատանը զննում է սպիրտային խմիչքների արտադրության սարքավորումը։
**Ոգելից խմիչքներն արգելող օրենքն ԱՄՆ-ում**, ազգային արգելք ալկոհոլի վաճառքի, արտադրության և փոխադրման վրա, որը գործել է ԱՄՆ-ում 1920-1933 թվականներին։ «Արգելքի» շարժումը ղեկավարվում էր 2 առաջատար քաղաքական կուսակցությունների գյուղական բողոքականների կողմից, ինչպես նաև համակարգվում էր այսպես կոչված Հակասալունային լիգայի կողմից։ Արգելքը մտցվել է ԱՄՆ Սահմանադրության 18-րդ ուղղմամբ, իսկ Ուոլստեդի արձանագրության մեջ շարադրված էին արգելքի պահպանմանն ուղղված կանոնները, ինչպես նաև սահմանվում էին այն ալկոհոլային խմիչքների տեսակները, որոնք արգելված էին։ Մասնավոր ձևով ալկոհոլ ունենալն ու օգտագործելը չէր սահմանափակվում դաշնային օրենքով։ Ալկոհոլի արգելքը չեղարկվեց 21-րդ ուղղման վավերացումից հետո 1933 թվականի դեկտեմբերի 5-ին։

Ոգելից խմիչքների արգելքն ու դրա օրենսդրական կատարումը բուռն քննարկումների առիթ հանդիսացան։ Օրենքի ընդունման կողմնակիցները պատկերացնում էին այն որպես բարոյականության և առողջության հաղթանակ, սակայն հենց օրենքն ընդունվեց, նրանք բավականին ջանք չթափեցին, որպեսզի օգնեն այդ օրենքի պահպանմանը։

Հակառակորդներ
-------------

Օրենքի հակառակորդները քննադատում էին ալկոհոլի արգելքը՝ որպես միջամտություն գյուղական բողոքական իդեալների հիմքերին և քաղաքների, տարագիրների և կաթոլիկների առօրյային։

Հետևանքներ
----------

Ոգելից խմիչքներն արգելող օրենքի արդյունավետ պահպանումը շատ դժվար էր և հանգեցրեց այդ օրենքի լայնամասշտաբ խախտման։ Արգելքի վերաբերյալ խիստ և համընդհանուր համաձայնության բացակայությունը հանգեցրեց հանցավոր կազմակերպությունների քանակի վիթխարի աճին, այդ թվում՝ ամերիկյան ժամանակակից մաֆիայի և տարբեր այլ քրեական խմբավորումների աճին, որոնք զբաղվում էին մաքսանենգությամբ և ոգելից խմիչքների անօրինական արտադրությամբ ու տարածմամբ։ Օրենքի նկատմամբ զանգվածային արհամարհանքը քաղաքական գործիչների և ոստիկանության շրջանում առաջացրեց նաև անզուսպ կաշառակերություն։

Ալկոհոլի օգտագործումը 1920-ական թվականներին ընդհանուր առմամբ կրկնակի իջավ և ցածր ցուցանիշն այդպես էլ պահպանվեց մինչև 1940 թվականը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Wayne Curtis, "Bootleg Paradise, "*American Heritage*, April/May 2007.
2. ↑  Д. Руденко (1.4.2013). «Сухой закон в США». Terra America. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ հունիսի 1-ին. Վերցված է 2013 թ․ նոյեմբերի 28-ին.
3. ↑  Jack S. Blocker et al. eds (2003). *Alcohol and Temperance in Modern History: An International Encyclopedia*. ABC-CLIO. էջ 23. `{{cite book}}`: `|author=` has generic name (օգնություն)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Alcohol prohibition Արխիվացված 2012-08-29 Wayback Machine (EH.Net economic history encyclopedia)
* The Effect of Alcohol Prohibition on Alcohol Consumption (PDF) Արխիվացված 2011-09-16 Wayback Machine
* Hypertext History — U.S. Prohibition Արխիվացված 2006-02-25 Wayback Machine
* Prohibition news page — Alcohol and Drugs History Society
**Ֆիլիպ Յիհա** (չեխ․՝ Filip Jícha, ապրիլի 19, 1982(1982-04-19), Starý Plzenec), չեխ հանդբոլիստ, ձախ միջին քաշային, 2010 թվականի Եվրոպայի առաջնության լավագույն ռմբարկու և ամենագնահատված խաղացողը։

Կենսագրություն
--------------

Ֆիլիպ Յիհան խաղացել է չեխական ակումբներում։ Նա համբավ ձեռք բերեց Գերմանիայում խաղալով Լեմգո և Կիլ ակումբներում։
2010 թվականին Ջիհան դարձավ Եվրոպայի առաջնության ամենաթանկ խաղացողը և մրցաշարի լավագույն ռմբարկուն՝ խփելով 53 գոլ, թեև Չեխիայի հավաքականը զբաղեցրեց միայն ութերորդ տեղը։ Նույն թվականին *IHF*-ը Յիհային ճանաչեց աշխարհի լավագույն հանդբոլիստ։ Խաղային կարիերայի ավարտից հետո նա միացավ Կիլ ակումբի մարզչական շտաբին, իսկ 2019 թվականին դարձավ ակումբի գլխավոր մարզիչ։

Գործունեություն
---------------

Ֆիլիպ Յիհան սկսել է իր կարիերան Պրահայի Դուկլա քաղաքում, իսկ ավելի ուշ տեղափոխվել է Շվեյցարիա։ 2000 թվականի սեպտեմբերին Ֆիլիպ Յիհան Չեխիայի հավաքականի խաղացող էր։ Նա իր միջազգային նորամուտը նշեց Սլովակիայի դեմ Պովաժսկա Բիստրիցայում, որտեղ երկու գոլ խփեց։ Նրա մականունը Գերմանիայում *Պավել* է, իսկ Չեխիայի հավաքականում՝ *Ֆիլդա*։ Նա ուներ 2,01 մ մ հասակ և կշռում էր 103 կգ։ Նա Չեխիայի հավաքականի կազմում կրել է 9 համարի մարզաշապիկը։

Անձնական կյանք
--------------

Ֆիլիպ Յիհան ամուսնացած է։ Նա և իր կինը Հանան, միասին երկու երեխա ունեն՝ դուստր և որդի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  THW Kiel — 1904.
2. ↑  handball-world. «"Elis Woche": Deutsche Meister im Sand gefunden, Jicha beendet Karriere». *handball-world* (գերմաներեն). Վերցված է 2022 թ․ մայիսի 17-ին.
3. ↑  «Kölner Stadt-Anzeiger - Aktuelle Nachrichten aus Köln und der ganzen Welt». *www.ksta.de*. Վերցված է 2022 թ․ մայիսի 17-ին.
4. ↑  info@thw-handball.de, THW Kiel Handball-Bundesliga GmbH. «Filip Jicha verlängert frühzeitig seinen Vertrag». *THW Kiel* (գերմաներեն). Վերցված է 2022 թ․ մայիսի 17-ին.
5. ↑  Editor (2013 թ․ հունիսի 18). «Filip Jicha - Czech Handball Player of the Year». *Handball Planet* (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2022 թ․ մայիսի 17-ին. `{{cite web}}`: `|last=` has generic name (օգնություն)
6. ↑  «Vertrag aufgelöst: Filip Jicha verlässt den THW Kiel» (գերմաներեն). 2015 թ․ օգոստոսի 18. Վերցված է 2022 թ․ մայիսի 17-ին.
7. ↑  handball-world. «Rückkehr des ehemaligen Kapitäns: Filip Jicha wird Co-Trainer des THW Kiel». *handball-world* (գերմաներեն). Վերցված է 2022 թ․ մայիսի 17-ին.
Մահացած նախնիների հրավիրումը (քայլում են դեպի գերեզման)
Երգչախմբի ավանդական պարը
Կաղապար:Տեղեկաքարտ Իրադարձություն
**Գալիչնիկյան հարսանիք** (մակեդոներեն՝ Галичка свадба), Գալիչնիկ (Մավրովո և Ռոստուշա համայնք) գյուղի մակեդոնական ժողովրդական հայտնի ավանդույթ՝ նշել հարսանիքը Պետրովի օրը։ 21-րդ դարում զբոսաշրջիկների կողմից այն ընկալվում է որպես գյուղի առանձնահատուկ գրավչություն և գտնվում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի հովանավորության ներքո։

Արարողության գլխավոր անդամները 20 երիտասարդ զույգեր են (նրանց ընտրում են մրցույթային հիմունքներով), որոնք ամուսնանում են։ Մասնակիցներից գոնե մեկը պետք է ծնունդով լինի Գալիչնիկից։ Նորապսակների բոլոր հարազատները տոնախմբության ժամանակ կրում են ավանդական համազգեստ։ 
Հարսանիքի ժամանակ կատարվում է ավելի քան 30 հնագույն ծես, որոնցից են «свршувачка» կամ «вршачка» (նշանադրություն), «китење на куќата» (տան ծաղիկներով զարդարանքը), «ставање бајрак» (խորհրդանշանի տեղադրումը), «замесување погача» (ծիսական հացի հունցումը), «канењето на мртвите» (մահացած նախնիների հրավիրումը), «бричење на зетот» (փեսայի սափրումը), «строј по невестата» (հարսնատեսությունը), «чекањето на тапаните» (թմբկահարությունը), «свекрвино оро» (սկեսուրի պարը), «носењето на невестата на вода» (հարսին ջրի մոտ տանելը), «гледање низ прстен» (թանկագին քարով մատանու անցքից փեսային հետևելը, երբ նա գալիս է հարսի տուն) և այլն։

Հանդիսավոր արարողությունը եզրափակվում է եկեղեցում՝ երիտասարդների հարսանիքով։ Երիտասարդ աղջիկն իր նոր տուն է գալիս ձիով և խոնարհվում է շեմի ու օջախի (բուխարու) առջև, որից հետո սկսվում են բարձր և ուրախ տոնակատարությունները՝ երգեր, պարեր, հյուրասիրություն։ Յուրաքանչյուր ծիսակարգ ուղեկցվում է մեծ թվով երգերով ու պարերով։ Մինչհարսանեկան տոնակատարություններն սկսվում են մեկ օր առաջ, իսկ հարսանիքը տևում է երկու օր։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Галичка свадба
* «Галичка свадба» — яркий пример традиционной македонской свадьбы Արխիվացված 2020-10-16 Wayback Machine
* Galichnik Wedding (անգլ.)
**Ուեյման Ադամս** (անգլ.՝ Wayman Elbridge Adams, սեպտեմբերի 23, 1883(1883-09-23), Ինդիանա, ԱՄՆ - ապրիլի 8, 1959(1959-04-08) կամ ապրիլի 9, 1959(1959-04-09), Օստին, ԱՄՆ, ԱՄՆ, Տեխաս, Օսթին քաղաք), ամերիկացի նկարիչ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1883 թվականի սեպտեմբերի 23-ին, ԱՄՆ-ի Ինդիանա նահանգի Մանսի քաղաքում։

Վաղ տարիքում հետաքրքրվել է նկարչությամբ։ Սովորել է Ինդիանապոլիսի «Herron School of Art and Design դպրոցում»։ Այնուհետև շարունակել է իր ուսումը Ֆլորենցիայում՝ նկարիչ Ուիլյամ Չեյզայի ղեկավարությամբ։

Աշխատելով որպես նկարիչ՝ Ադամսը շատ է ճանապարհորդել։ Որոշ ժամանակ ապրել և աշխատել է Նյու Յորքում, ինչպես նաև Կալիֆոռնիայում։

Ուեյման Ադամսի աշխատանքը — *Hoosier Group* խմբի նկարիչները
Հայտնի է դարձել Միացյալ Նահանգների նկարիչների շրջանում հայտնի մարդկանց ոճային դիմանկարների ստեղծման շնորհիվ, որոնց թվում էին նաև քաղաքական ղեկավարները։ Իր արագ դիմանկարային գեղանկարչության շնորհիվ՝ նկարիչների և ուսուցիչների շրջանում ստացել է «Կայծակ» մականունը։ Նրա աշխատանքները հաճախ ավարտվում էին մեկ անգամ նստելուց հետո։

Նկարչի կարիերան ծաղկում էր, իսկ հայտնի մարդկանց նոր դիմանկարները նոր հայտնիություն էին բերում նրան։

Ադամսը պահպանել է բարեկամական հարաբերություններ հայտնի ամերիկյան նկարիչ իմպերսիոնիստ Ֆրենսիս Բրաունի հետ, ով նույնպես սովորել է «Herron School of Art and Design» դպրոցում։ Ավելի ուշ Ադամսը ստեղծել է Բրաունիի գունեղ դիմանկարը։

Մահացել է 1959 թվականին ԱՄՆ-ի Տեխաս նահանգի Օսթին քաղաքում։ Թաղվել է «Oakwood Cemetery» գերեզմանոցում։ Ունեցել է կին՝ Մարգարետ Բորուղս Ադամսը (1882-1965), որդի՝ Ուեյման Ս. Ադամս (1924-1981)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  RKDartists (նիդերլ.)
2. 1 2  Artists of the World Online, Allgemeines Künstlerlexikon Online, AKL Online (գերմ.) / Hrsg.: A. Beyer, B. Savoy — B: K. G. Saur Verlag, Verlag Walter de Gruyter, 2009. — ISSN 2750-6088 — doi:10.1515/AKL
3. 1 2  Find A Grave — 1996.
4. ↑
5. ↑  Opitz, Editor, Glenn B. (1987). *Mantle Fielding's Dictionary of american Painters, Sculptors & Engravers*. Poughkeepsie, NY: Apollo Book. էջ 1047. ISBN 0-938290-04-5. `{{cite book}}`: `|last=` has generic name (օգնություն)
6. ↑  Wayman Adams (անգլ.)
7. ↑  Margaret B. Boroughs Adams (անգլ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ուեյման Ադամս — աշխատանքների պատկերասրահը Արխիվացված 2015-04-02 Wayback Machine
* Wayman Adams — Image Gallery Արխիվացված 2017-02-07 Wayback Machine (անգլ.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ուեյման Ադամս» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists · Find A Grave |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000067063613 · LCCN: nr89015645 · VIAF: 44144097 · ULAN: 500030771 · WorldCat VIAF: 44144097 |

 |
**Ուոլքամին** (անգլ.՝ Walkamin), քաղաք, որը գտնվում է ավստրալիական Քվինսլենդ նահանգի հյուսիս-արևմտյան մասում։ Քաղաքի բնակչությունը 2006 թվականի տվյալներով կազմել է 630 մարդ։ Քաղաքը գտնվում է Թեյբլենդս մարզի կազմում, որի բնակչությունը կազմում է 45.300 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։

Տեղանուն
--------

Ուոլքամին անվանումը գալիս է քաղաքում գտնվող երկաթուղային կայարանից։ Իսկ երկաթուղային կայարանի անվանումն իր հերթին առաջարկել է երգեհոնահաև Սիդնեյ Լեոնել Մեյը։ Առավել հավանական է, որ այս անվանումը եկել է վակամանների լեզվից, որոնք ապրել են այստեղ մինչև եվրոպացիների գալը։

Աշխարհագրություն
----------------

Տեղակայված է Ատերտոն սարահարթում։ Քաղաքը գտնվում է Մարիբայից 15 կմ հեռավորության վրա, մարզկենտրոն Քերնս քաղաքից 76 կմ դեպի հարավ-արևմուտք 1702 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք Քվինսլենդ նահանգի մայրաքաղաք Բրիսբենից։

Պատմություն
-----------

Առաջին պետական դպրոցը Ուոլքամինում բացվել է 1958 թվականի մայիսի 19-ին։
1982 թվականին դպրոցը նշել է իր 25-ամյակը։

1959 թվականին Քվինսլենդի կառավարությունն Ուոլքամինում հիմնել է հետազոտական կայարան` ուսումնասիրելու Տինարու ամբարտակի ջուրը ոռոգման նպատակով օգտագործելու տնտեսագիտությունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Walkamin // *QuickStats* — ABS.
2. ↑  Queensland Family History Society (2010), *Queensland schools past and present* (անգլերեն) (Version 1.01 ed.), Queensland Family History Society, ISBN 978-1-921171-26-0
3. ↑  Collins, Fay, (editor,) (1983), *A history booklet to commemorate the 25th Anniversary of Walkamin State School 1958-1982 : including Mt Aunt & Carbeen Schools and District* (անգլերեն), Walkamin, Qld. Fay Collins, Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 3-ին `{{citation}}`: `|author1=` has generic name (օգնություն)CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link)
4. ↑  «Walkamin Research Facility». *Department of Agriculture and Fisheries* (անգլերեն). Queensland Government. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ սեպտեմբերի 30-ին. Վերցված է 2017 թ․ սեպտեմբերի 30-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Панорамы Уолкамина на Гугл-картах

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ուոլքամին» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Հակոբյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Նաիրա Սարգսի Հակոբյան** (մայիսի 7, 1967(1967-05-07), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ դաշնակահարուհի։

Կենսագրություն
--------------

Նաիրա Հակոբյանը ծնվել է 1967 թվականի մայիսի 7-ին Երևանում։ 1985 թվականին ավարտել է Երևանի Պ. Ի. Չայկովսկու անվան երաժշտական դպրոցը (դասատու՝ Ն. Ահարոնյան), 1990 թվականին՝ Երևանի պետական կոնսերվատորիան (Աննա Ամբակումյանի դասարան), իսկ 1998 թվականին՝ ասպիրանտուրան։

1990 թվականին սկսել է հանդես գալ որպես կոնցերտմայստեր։

1999 թվականին սկսել է դասավանդել Երևանի պետական կոնսերվատորիայում (դոցենտ՝ 2015-ից)։

Ելույթներ է ունեցել Հայաստանում, Վրաստանում, Բելառուսում, Ղազախստանում, Ռուսաստանում (Նովոսիբիրսկ), Վիեննայում և այլուր։

Հեղինակել է ուսումնամեթոդական հոդվածներ («Ա. Ն. Սկրյաբին. Ստեղծագործական ուղու սկիզբը։ Առաջին երեք սոնատները», «Երգիչ-կատարողի կայացման որոշ տեսակները» և այլն)։

Մրցանակներ
----------

Արժանացել է «Լավագույն կոնցերտմայստեր» մրցանակի (մեներգիչների Ա. Իսահակյանի անվան (1995), Տ. Սազանդարյանի անվան (2006), Տ. Սազանդարյանի և Պ. Լիսիցյանի անվան (2011), միջազգային Դելփյան խաղեր (Ղազախստան, 2012)։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
SX-70 լուսանկարչական ժապավենի վրա արված նկարի գեղարվեստական մշակման օրինակ:
 Եվս մեկ մանիպուլացիա SX-70 ժապավենի վրա:
**Պոլարոիդ արտ** (անգլ.՝ Polaroid art), ժամանակակից ուղություն լուսանկարչական արվեստում։

*Polaroid* ընկերության տեսախցիկների կողմից նկարահանված որոշ ակնթարթային լուսանկարներ հարմար են այլընտրանքային մշակման տարբեր ձևերի համար, ինչը թույլ է տալիս հասնել տարբեր գեղարվեստական էֆեկտների։ Նկարիչները կարող էին հետաքրքիր արդյունքների հասնել հատկապես *Polaroid SX-70* - ի լուսանկարները փորձարկելով. դրա համար նրանք օգտագործում էին տարբեր գործիքներ և մեթոդներ. օրինակ, յուղային ներկերով գեղանկարչության էֆեկտ ստանալու համար նրանք էմուլսիա էին չորացնում։ Սակայն, *SX-70* -ը վաղուց դուրս է եկել արտադրությունից, իսկ *Polaroid Originals* –ի նմանատիպ արտադրանքները չունեն նույն գեղարվեստական հատկությունները, ուստի ֆոտոժապավենով փորձարկումները ի վերջո նույնպես ձախողվեցին։

Էմուլսիայի բարձրացմանը կարելի է հասնել *Polaroid*-ի, *Fuji*-ի շերտով բաժանիչ ժապավենի և *Impossible Project*-ի որոշ ժապավենների ջրի մեջ ընկղմումով, իսկ հետո՝ էմուլսիան տեղափոխում են նոր մակերևույթ, ինչպիսիք են փայտը, մետաղը կամ թուղթը։

Պատկերների փոխանցումը ևս մեկ մեթոդ է, որը նկարը անմիջապես շերտազատող ժապավենից տեղափոխում է նոր մակերևույթ։

Պրոֆեսիոնալ նկարիչների և լուսաինկարիչների կողմից *Polaroid*–ի հետ աշխատանքների տեխնիկայի լուսաբանումը արվեստի մեջ հանգեցրեց յուրօրինակ ուղղության ի հայտ գալուն։ Նման լուսանկարներով ակտիվորեն աշխատել են Ստեֆան դե Ժագերը, Ալեն Ֆլեյգը, Դևիդ Հոքնին, Լուկաս Սամարասը։

1981 թվականին արվեստի ֆրանսիացի քննադատ Պիեռ Ռեստանին, որը գրախոսություն գրեց *Ars + Machina I* ցուցահանդեսի կատալոգում, որը տեղի է ունեցել Ռենի մշակույթի տանը, լուսանկարչական աշխատանքների մասին արտահայտվել է հետևյալ կերպ. «Պոլարոիդ-արտը՝ ի դեմս Անդրե Մալյայի, Անժա Մանյելիի, Օդիլ Մուլինեի և Պեդրո Յուարտի, վերջին տարիներին ռազմատենչ հայտարարել է իր մասին և այդ ժամանակից ի վեր մնում է ժամանակակից լուսանկարչության մեջ առավել բաց ուղղություններից մեկը»։

Պաոլո Ջիոլին, ով նմանատիպ գեղարվեստական փորձեր էր կատարում, քննադատների կողմից բնութագրվեց որպես «նեո-պիկտորալիստ»։

Ամերիկյան նկարիչ ԴԷվիդ Հոկնին, դեռ 1980-ականն թվականներից, որպես գեղարվեստական գործիք օգտագործում է ակնթարթային տպագրությունը։ Նա ստեղծում է մեծ չափերի ֆոտոմոնտաժ, որը բաղկացած է մի քանի նկարներից, նա դրանք անվանում էր «ջոյներներ» (*joiners*):

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Wikiwix's cache». archive.wikiwix.com. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 2-ին. Վերցված է 2019 թ․ սեպտեմբերի 19-ին. `{{cite web}}`: Cite uses generic title (օգնություն)
2. ↑  « Andréas Malh, manipulateur de couleurs », *Photo Reporter*, no 33 à 37 page 21, 1993.
3. ↑  Pierre Restany, catalogue *Ars +Machina I*, infographismes, photographismes, reprographismes : la création artistique et les nouvelles technologies : exposition de la Maison de la Culture de Rennes, 1981.
4. ↑  Camille Saint-Jacques (dir.), *1950-2000 Arts contemporains*, CNDP, p. 339.

Արտաքին հղումներ
----------------

* *Polaroid SX-70* -ի նկարների վրա փորձերի օրինակներ: Արխիվացված 2017-12-31 Wayback Machine
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Հակոբյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Ներսես Բաբայի Հակոբյան** (1892, Խնածախ, Հայաստան - 1954, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), բժիշկ, հիգիենիստ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1937), պրոֆեսոր (1938)։

Ծնվել է 1892 թվականին Գորիսի շրջանի Խնածախ գյուղում։ Մանկության տարիներն անցել են հայրենի գյուղում։ 1902 թվականին ընդունվել է Բաքվի 3-րդ գիմնազիան։ Դեռևս գիմնազիայում սովորելու տարիներին նա արդեն մտածում էր բժիշկ դառնալու մասին և 1912 թվականին հաջողությամբ ավարտելով գիմնազիան` մեկնել է Ուկրաինա և ընդունվել Կիևի բժշկական ֆակուլտետը։ Համալսարանում սովորելու տարիները համընկել են Ռուսաստանում հեղափոխական վերելքի և Առաջին համաշխարհային պատերազմի արհավիրքների հետ, որն իր ազդեցությունն է ունեցել նրա բարոյական, քաղաքական և հասարակական հայացքների ձևավորման վրա։ 1913 թվականից սկսած մինչ ֆակուլտետը ավարտելը նա ակտիվորեն մասնակցել է քաղաքական, ուսանողական և հասարակական շարժումներին, եղել է ուսանողների խոսքի ազատության և նրանց իրավունքների համար պայքարողների շարքում։

1913-1914 թվականներին, չլինելով հայ դաշնակցական կազմակերպության անդամ, մասնակցել է ուսանողների կազմակերպության հավաքներին։ Կիևում կազմակերպել է հայ ուսանողների գաղտնի խմբակ, որի նպատակն էր մանրամասն ուսումնասիրել պատմությունը և գրականությունը, հատկապես հայ ժողովրդի պատմությունն ու հայ գրականությունը։ Նրա կազմակերպած խմբակը, որի ղեկավարը եղել էր մինչև համալսարանը ավարտելը, պարբերաբար հրավիրել էր պարապմունքներ, որտեղ իր ընկերների հետ նա ելույթներ է ունեցել` վառ պահելով մայր ժողովրդին ծառայելու ցանկությունը և հայրենսիրության զգացմունքը։ Որքան էլ նրան գրավում էր հասարակական և քաղաքական պայքարը, նա` որպես պարտաճանաչ ուսանող, հասկանում էր իր հիմնական նպատակը, որի համար գնացել էր Կիև` բժշկությանը հնարավորին չափով բազմակողմանի տիրապետելն էր։

Ավարտել է Կիևի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը (1916)։ 1932 թվականին՝ Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտի ընդհանուր հիգիենայի ամբիոնի, 1934-1954 թվականներին՝ կոմունալ հիգիենայի ամբիոնի վարիչ։ 1934-1938 թվականներին՝ սան-բակտերիաբանական ինստիտուտի, 1945-1949 թվականներին՝ ԵԲԻ տնօրեն։ Աշխատանքները վերաբերում են մթնոլորտային օդի սանիտարական թույլատրելի նորմաների, ջրամատակարարման և թափոնների վնասազերծման հարցերին։ Հակոբյանի անունով է կոչվում (1971-ից) Երևանի ընդհանուր հիգիենայի և պրոֆեսիոնալ հիվանդությունների ԳՀԻ-ն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1974.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  Հայկական համառոտ հանրագիտարան (հայ.) — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1990. — հատոր 3.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիդարանն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ներսես Հակոբյան» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 8314 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 74)։*  |
**Անմահության հուշարձան,** ճարտարապետական կառույց Մարտունու շրջանի Ճարտար քաղաքում։ Կառուցվել է գյուղի աշխատազորների միջոցներով և հավերժացնում է զոհված ճարտարցիների հիշատակը։

Պատմություն
-----------

1960-ական թվականներից սկսած՝ ժողովրդական միջոցներով մարզի քաղաքներում ու գյուղերում կառուցվել են ավելի քան 200 կոթողներ, հուշահամալիրներ, թանգարաններ, աղբյուր-հուշարձաններ, որոնք պատմում են խորհրդային հայրենիքի ազատագրման համար իրենց կյանքը զոհածների մասին։

Մարտունու շրջանի Ճարտար քաղաքից Հայրենական մեծ պատերազմին մասնակցել են 1018 երիտասարդներ, նրանցից 493-ը մարտի զոհվել են մարտի դաշտոմ։ Հադրութի շրջանից 8267 մարդ մեկնել են ռազմաճակատ, բայց 3952-ը չեն վերադարձել։ Զոհվածների հիշատակը հավերժացվել է հուշարձան-կոթողներով, որոնք կառուցվել են Հադրութում, Տողում, Մեծ-Թաղլարում, Տումիում, Բանազուրում, Արաքյուլում, Ազոխում, Թաղոտում, Մոխրենեսում և մի շարք այլ գյուղերում։

Նկարագրություն
--------------

Պատերազմի դաշտ մեկնած 45 հազար արցախցիներից (դա մարզի բնակչության 30 տոկոսն էր) 15 հազարը պարգևատրվել են մեդալներով և շքանշաններով, 21 հոգի արժանացել են Խորհրդային Միության հերոսի կոչման, 6-ը՝ փառքի երեք շքանշանի ասպետ են, 23-ը դարձել են գեներալներ, իսկ Արմենակ Խանփերյանցը դարձել է ավիացիայի մարշալ։ Այս ամենը մարմնավորված է հուշահամալիրոմ։ Այն գտնվում է քաղաքի հարավային մուտքի՝ Երևանյան խճուղու աջ եզրին, Մազի կամրջից 400 մետր վերև, մարզային հիվանդանոցի դիմաց։ Հուշահամալիրի ցուցանմուշներն ու ցուցատախտակները պատմում են Հայրենական մեծ պատերազմի ճակատներում Ղարաբաղի հայության սխրագործությունների մասին։ Հուշահամալիրի հիմնական մասը 21 մետրանոց, դեպի ներքև խոյացած, տուֆակերտ կարմիր կոթողն է, որը բաժանում է ընդհանուր գաղափար արտահայտող երեք կոմպոզիցիայի։ Հուշարձանի հանդիսավորությունն ընգծվում է սև տուֆից վեց մույթերը, երեքը կոթողի մի կողմում են, երեքը՝ մյուս, և «հավերժական կրակը», որն իր բոցերով լուսավորում է 1600 քառ. մետր մարմարածածկ հրապարակը։ Հրապարակ բարձրացող աստիճանները հինգ հավասար մասերի բաժանող եռանկյունաձև պատ սյուերը տեսարանն ավելի արտահայտիչ են դարձնում։ Դրանք խորհրդանշում են մարզի հինգ շրջանները։ Այս ամենը հուշահամալիրի միայն մի կոմպոզիցիան է։ Այն ունի նաև երկրորդ և երրորդ մասեր։ Մարզային հիվանդանոցը պատերազմի տարիներին վերածվել էր հոսպիտալի։ Զոհվածների հիվանդանոցի դիմացի բլրաթմբին են թաղվել, և այս գերեզմանատունը դարձել է հուշահամալիրի ընդհանուր կոմպոզիցիայի երկրորդ մասը։ Կանաչ երանգ ունեցող գրանիտե 40 հուշասալերի վրա տարբեր ազգության զինվերների անուն-ազգանուններ կան փորագրված։ Համալիրի երրորդ հատվածը գտնվոմ է հրապարակի աջ մասում։ Այստեղ են հզոր շատրվանով կասկադային ջրավազանը, հայկական զարդաքանդակներով և աղբյուրաշինական ավանդույթներով կերտված յոթ «լացող» աղբյուրները։ Այստեղ են դրված նաև ղարաբաղցի հերոսների նկարներն ու նրանց համառոտ կենսագրութունը։

Իր մտահաղացումն իրականացնելու համար հուշահամալիրի հեղինակ, ճարտարապետ Յ. Հակոբյանն նտրել է Հադրութի կանաչավուն գրանիտը, հարավի վառ մարմարը, Զառուն բաղի կաթնագոյն խիճը, Հայաստանից բերված կարմիր և սև տուֆը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Մկրտչյան, Շ. Մ. (1985). *ԼՂՀ պատմաճարտարապետական հուշարձաններ*. Երևան: «Հայաստան». էջեր 191–192. ISBN 490202000. `{{cite book}}`: Check `|isbn=` value: length (օգնություն)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Հակոբյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Պողոս Սեմյոնի Ակոպով** (իսկական անունը՝ **Պողոս Սիմոնի Հակոբյան**, ռուս.՝ Погос Семёнович Акопов, օգոստոսի 10, 1926(1926-08-10), Սուխլիս, Ախալցխայի շրջան, Վրացական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ ), խորհրդային և ռուսաստանյան դիվանագետ, Արտակարգ և լիազոր դեսպան։

Կենսագրություն
--------------

Պողոս Հակոբյանը ծնվել է 1926 թվականի օգոստոսի 10-ին Վրացական ԽՍՀ Սուխլիս գյուղում, որը այժմ գտնվում է Վրաստանի Ախլացխայի մունիցիպալիտետում։ 1951 ավարտել է Մոսկվայի Պետական տնտեսագիտական ինստիտուտը, տարբեր պաշտոններ է զբաղեցրել կենտրոնական պետական կազմակերպություների տնտեսական հաստատություններում։ 1960 թվականին ավարտել է Ռուսաստանի ԱԳՆ Դիվանագիտական ակադեմիան։ Նույն թվականից զբաղվում է դիվանագիտական ծառայությամբ, ավելի քան 15 տարի աշխատել է Եգիպտոսի խորհրդային դեսպանատանը, որտեղ անցել է երրորդ քարտուղարից մինչև Ժամանակավոր Հավատարմատարի ճանապարհը։ Աշխատել է ԽՍՀՄ ԱԳՆ Կենտրոնական ապարատում Մերձավոր Արևելքի երկրների վարչի տեղակալը, եղել է ԽՍՀՄ դեսպանը Քուվեյթում (1983-1986), Լիբիայում (1986-1991)։ Մասնակցել է մի շարք միջազգային կոնֆերանսների, արաբական և այլ երկրների հետ բարձրաստիճան բանակցություններին եղել է խորհրդային կառավարական պատվիրակությունների անդամ։ Միջազգային արտաքին քաղաքական ասոցիացիայի կազմակերպիչներից մեկն է, դրա փոխնախագահն է, Ռուսաստանում միակ արաբալեզու «Բիլ Ամալ» («Հույսով») պարբերականի խմբագիրն է, Դիվանագիտական աշխատողների ասոցիացիայի խորհրդանի նախագահի տեղակալն է, «Ռուսաստան-Եգիպտոս» ընկերության փոխնախագահն է։ 1991-1994 թթ. որպես Հայաստանի և Վրաստանի ղեկավարների պաշտոնական ներկայացուցիչ մի շարք արաբական երկրներ է այցելել և հաջողությամբ դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատման շուրջ բանակցություններ վարել։ Այժմ նաև ՌԴ ՊետԴումայի Ոչ կառավարական կազմակերպությունների հետ աշխատանքի խորհրդաի անդամ է։ Գլխավորում է Ռուսաստանյան դիվանագետների ասոցիացիան։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հաղորդում Պողոս Ակոպովի մասին
* Կենսագրությունը biografija.ru կայքում
* «Արաբերենը և հայերենը ես գիշերներով եմ սովորել» Արխիվացված 2016-03-05 Wayback Machine

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սարգիս Հակոբյան (այլ կիրառումներ)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Հակոբյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Սարգիս Հակոբյան** (դեկտեմբերի 8, 1926(1926-12-08), Իրան - հունվարի 18, 2007(2007-01-18), ԱՄՆ), գյուտարար, ինդուստրիալիստ, բնապահպան և ֆիլանտրոպ, ով 1945 թվականին Իրանից գաղթել է Միացյալ Նահանգներ։ Նա սովորել է մեխանիկական ինժեներիա Իսթոնում՝ Փենսիլվենիայում՝ Lafayette քոլեջում։ Նա լքել է Lafayette քոլեջը, որ անցնի զինվորական ծառայության՝ Միացյալ Նահանգների բանակում։ Արժանապատվությամբ զորացրվելուց հետո նա ավարտում է Laffayette քոլեջը՝ ստանալով B.S.՝ մեխանիկական ինժեներիայում։

Գործունեությունը
----------------

Ավարտելուց հետո, Հակոբյանն աշխատանքի է անցնում Weller Electric Crop-ում, որտեղ էլ նա նախագծում է էներգիական հաղորդիչ և զինվորական ատրճանակ, որոնք ավելի ուշ դառնում են կազմակերպության հիմնական արտադրանքները։ 1957 թվականին, նա բացում է իր սեփական կազմակերպությունը՝ Acopian Technical Company անվամբ։ Այդտեղ նա նախագծում և պատրաստում է երբևէ առաջին արեգակնային ռադիոն։ 1957 թվականի ապրանքների մեջ Հակոբյան Արեգակնային Ռադիոն առաջ է շարժվում որպես հեղափոխական՝ օգտագործենք լույսը՝ որպես էներգիայի աղբյուր, իսկ հրահանգավորման պիտակի վրա փակցված էր՝ «Ո՛չ մարտկոցներին կամ էլեկտրական խրացակը դրսում է»։

Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի Հակոբյան բնապահպանական կենտրոն
1960 թվականին Acopian Technical Company-ն սկսեց պատրաստել արժեզրկված խրոցակ՝ կանոնավորելով էներգիայի պաշարները, որոնք օգտագործվում էին անօդ խողովակներում և խրոցակված ստանդարտ օկտալ խորշում։ Այսօր, Acopian Technical կազմակերպությունը վերափոխել է գլխավոր էներգիայի պաշարի պատրաստումը։

Բարեգործությունը
----------------

Հակոբյանն աջակցել է բազմաթիվ անշահութաբեր հիմնարկների իր կյանքի ընթացքում։ «Նա արել է բազմաթիվ նվիրատվություններ ազգային և միջազգային պատճառներով, որոնք ընդգրկում են նաև «Հակոբյան ինժեներական կենտրոնը»՝ Lafayette քոլեջում, Հակոբյան հաղորդակցության և ուսումնական կենտրոնը՝ Hawk Mountain Sancurary-ում, Հակոբյան Օրնիթոլոգիական կենտրոնը՝ Muhlenberg քոլեջում, ինչպես նաև խթանելով շրջապատի դաստիարակման ծրագիրը՝ American University-ն՝ Հայաստանում և Institute of Technology-ն՝ Ֆլորիդայում :

Հակոբյանին մեծարելու զեկույցում՝ Միացյալ Նահանգների պատգամավոր Չարլզ Դենթը պատմել է նախկին սենատորի՝ Բոբ Դոլի պատմություններից։ Հակոբյանը նվիրաբերել է 1 միլիոն դոլլար՝ Ազգային Երկրորդ Պատերազմի հուշարձանին, որը եղել է միակ ամենամեծ օժանդակությունը։ Որպես փոխհատուցում՝ Հակոբյանը խնդրել է մի տեղ՝ ընծայական ուղերձի հանդիսավորության ժամանակ։

Պարգևներ
--------

* Գյումրու պատվավոր քաղաքացի, 2002 թ.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Remembering Sarkis Acopin '51». *Lafayette Alumni News Magazine*. Summer 2007. Արխիվացված է օրիգինալից 2009 թ․ սեպտեմբերի 5-ին. Վերցված է 2008 թ․ մայիսի 21-ին.
2. 1 2  Dent, Charles (2007 թ․ փետրվարի 5). «Honoring Sarkis Acopian». *Congressional Record*. GovTrack.us. Վերցված է 2008 թ․ մայիսի 21-ին.(չաշխատող հղում)
3. ↑  «Acopian Technical Company». Acopian Technical Company. Վերցված է 2008 թ․ մայիսի 21-ին.
4. ↑  «Armenian Philanthropist Sarkis Acopian Passes Away». Embassy of the Republic of Armenia. Վերցված է 2008 թ․ մայիսի 21-ին.
5. ↑  «Գյումրու պատվավոր քաղաքացիները». *www.gyumricity.am*. Վերցված է 2019 թ․ հունվարի 6-ին.
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Գևորգ եկեղեցի (այլ կիրառումներ)
**Սուրբ Գևորգ եկեղեցի**, Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի, գտնվում է Վրաստանի Ախալքալաքի մունիցիպալիտետում, Ախալքալաք–Բակարիանի խճուղու վրա, Արագվա գյուղում, կառուցվեծ է 19-րդ դարում։

Արագվաի Սուրբ Գևորգ եկեղեցի հիմնադրվել է 1830-ական թվականների, ըստ Վրաստանի հայոց թեմի և Իմերեթի թեմի 1840-1841-ական թվականների տեղեկագրերի եկեղեցին եղել է փայտաշեն կառույց, որը ունեցել է 354 ծխական։

Գրիգոր քահանա Տեր-Ավետիսյանի միջոցներով և ճարտարապետ Գրիգոր Կիրակոսյանի նախագծով եկեղեցին հիմնովին վերակառուցվել է։

Եկեղեցու տանիքը կանգնած էր 12 սյուների վրա, իսկ յուրաքանչյուր սյունին պատկերված էր 12 առաքյալներից մեկը։ 
1890-ական թվականներին եկեղեցին փակվում է, որի մասին կան վկայություններ այդ ժամանակվա մամուլի հրապարակումներում։

1903-ից 1905 թվականը եկեղեցին հիմնանորոգվում է, որից հետո 1909 թվականին վերաօծվում է։

Եկեղեցին կառուցված է մոխրագույն բազալտից և սև ու կարմիր տուֆից, խաչաձև-գմբեթավոր կառույց է, որի չափսերն են (24.21 x 13.44) մետր։ Եկեղեցին ունի 3 մուտք՝ հյուսիսից, արևմուտքից և հարավից։ Ունի նաև զանգակատուն, որը գտնվում է եկեղեցու արևմտյան մասում։ Եկեղեցու խորանի աջ և ձախ կողմերում կան ավանդատներ։, իսկ մկրտության ավազանը, գտնվում է հյուսիսաին պատին։

Տարածքում կա նաև գերեզմանոց, որտեղ պահպանվել են 19-րդ դարի տապանաքարեր։

Եկեղեցու հոգևոր կազմն է՝ Գրիգոր քահ. Տեր-Ավետիսյանը, Կարապետ քահ. Դավթյանը և Գրիգոր քահ. Տեր-Կարապետյանը։

Խորհրդային անաստվածության տարիներ եկեղեցին փակվել է և վերածվել է պահեստի, իսկ քահանան աքսորվել է։

2000 թվականին եկեղեցին վերանորոգվում է։ Վերանորոգմանը մասնակցում են բարերար Մերուժան Թութունջյանի և Արագվա գյուղ ներկա ու նախկին գյուղացիների ջանքերով։

2006 թվականի հոկտեմբերի 28-ին, Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Գարեգին Բ-ի օրհնությամբ, Վիրահայոց թեմի առաջնորդ Տ. Վազգեն եպիսկոպոս Միրզախանյանի ձեռամբ և մասնակցությամբ՝ Սամցխե-Ջավախքի և Ծալկայի ընդհանուր առաջնորդական փոխանորդ Տ. Բաբգէն աբեղա Սալբիյանի և տեղի քահանայաց դասի, եկեղեցին վերաօծվում է։

2017 թվականի հունիսի 10-ին օծվում է եկեղեցու նորակառույց խորանը։

Եկեղեցուն կից կա նաև «Խրիմյան Հայրիկ» նախակրթարան, որը այսօր գործում է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  User, Super. «ԱՐԱԿՈՎԱ - ՍՈՒՐԲ ԳԵՎՈՐԳ ԵԿԵՂԵՑԻ». *armenianchurch.ge*. Վերցված է 2021 թ․ օգոստոսի 1-ին. `{{cite web}}`: `|last2=` has generic name (օգնություն); Missing `|author1=` (օգնություն)
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գործ (այլ կիրառումներ)

**«Գործ»**, գրական, գիտական, հասարակական, քաղաքական ամսագիր։ Տպագրվել է 1917 թվականին, Բաքվում։

Պատմություն
-----------

«Գործ» ամսագիրը հրատարակվել է Բաքվում 1917 թվականին։ Շարվածքը 26X18 սմ։ Խմբագիրը՝ Կոստանդին Կրասիլնիկյան։ Հրատարակիչը՝ Սարգիս Տեր-Ղազարյան։ Հանդեսի բոլոր համարներն ունեն Ա և Բ մասեր՝ առանձին էջակալությամբ։ Վերնագիրը, ենթավերնագրերը և հրատարակչական տվյալները՝ հայերեն և ռուսերեն։ Ունենալով գրական, մշակութային ուղղվածությունՙ ամսագիրն արտացոլել է իր ժամանակի առաջադեմ հայացքները, գրական ուղղությունները, մշակութային իրադարձությունները և հասարակական խնդիրերը։ Ամսագրում հանդես են եկել ժամանակի ակնառու գրական գործիչները, արվեստագետները, հրապարակախոսները։

Խմբագիր
-------

Կոնստանտին Կրասիլնիկյան

Հեղինակներ
----------

* Եսայան Զապել
* Թումանյան Հովհաննես
* Տերյան Վահան
* Մանանդյան Հակոբ
* Դավիթ Անանուն
* Չիլինգարյան Արտաշես
* Բոդլեր Շառլ
* Վրթանես Փափազյան
* Զորյան Ստեփան
* Սոֆոկլես

Թարգմանիչներ
------------

* Տիգրան Հովհաննիսյան

«Գործ» հանդեսի մատենագիտություն
-------------------------------

«Գործ» հանդեսի մատենագիտությունը հրատարակվել է 2006 թվականին (կազմող՝ Կարապետ Քացախյան, խմբագիր՝ Ա. Ալեքսանյան, սրբագրիչ՝ Հայկանուշ Ղազարյան)։ Մատենագիտության կառուցվածքը.

Հանդեսում տեղ գտած նյութերի վերնագրեր

* Գեղարվեստական արձակ
* Չափածո
* Հոդվածներ և նամակներ
* Գրախոսություններ
* Մատենագիտական ցանկեր, նոր գրքեր
* Մահախոսականներ
* Խմբագրության կողմից
* Նվիրատվություններ

Օժանդակ ցանկեր

* Անձնանունների
* Տեղեկատունների

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  *Մատենագիտություն «Գործ» գրական, գիտական, հասրակական և քաղաքական ամսագիր (Բաքու, 1917)*. Երևան: Գիրք. 2006. ISBN NL0327407. `{{cite book}}`: Check `|isbn=` value: invalid character (օգնություն)
**Սուրբ Հակոբի տոն**, Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու տոն նվիրված Սուրբ Հակոբ Մծբնա Հայրապետին։ Նշվում է դեկտեմբերի տասին հաջորդող կիրակի օրը։ Ընտանեկան տոնախմբություն էր հատկապես սրբի անունը կրող մարդկանց տանը։ Խորհրդանշում էր տնտեսական տարվա ավարտը։

Պատմություն
-----------

Ըստ վարքագրական աղբյուրների Հակոբ Մծբնացին եղել է պարթևական տոհմից և Գրիգոր Լուսավորչի հորաքրոջ որդին։ Ծնվել է Մծբինում, ապրել է Կեսարիայում, Պարսկաստանում։ Ապրելով արքունիքում ու ունենալով հնարավորություն օգտվելու կյանքի նյութական բարիքներից՝ Սուրբ Հակոբն ընտրում է ճգնավորական կյանքը՝ բռնելով հագևորականի ուղին։ Ըստ ավանդության վերադառնալով Մծբին` հանդիպում է Մարուգե ճգնավորին, և նրանից լսելով, որ մարդկանցից շատերը թեպետ հավատքի են եկել, բայց թերահավատ են և կասկածում են Նոյյան տապանի գոյությանը, որոշում է բարձրանալ լեռը` տապանը տեսնելու և իր հետ մի մասնիկ բերելու։ Սակայն չկարողանալով հասնել Արարատի գագաթը՝ երկար տանջվելուց և աղոթելուց հետո ննջում է։ Տիրոջ հրեշտակն այցելում է նրան և տապանից մի մասունք դնում գլխի տակ։ Ըստ ավանդության, Սուրբ Հակոբի պառկած տեղում սառնորակ աղբյուր է բխում՝ բուժիչ և հրաշագործ հատկություններով, իսկ աղբյուրի կողքին հետագայում սրբի անունով եկեղեցի է կառուցվում։ Նոյյան տապանի այդ մասունքը պահվում է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնում։ Այն անփուտ փայտից է և դարերի ընթացքում չի քայքայվել։

Տոնն ունի նախընթաց հնգօրյա պաս։ Այս շաբաթապահքը սահմանված չէ Սուրբ Հակոբի պատվին, այլ տարվա չորս եղանակների պահքերից ձմեռնամուտի շաբաթապահքն է, և քանի որ պահքին հաջորդող շաբաթ օրը Սուրբ Հակոբ Մծբնա հայրապետի տոնն է, ապա ժողովրդի կողմից տրվել է Ս. Հակոբի պահք անունը։

Հակոբ Մծբնա Հայրապետի հիշատակության օրվա առթիվ Սուրբ Հակոբի անունը կրող եկեղեցիներում մատուցվում է Սուրբ Պատարագ։ Այդ օրը Հակոբ անունը կրող անձանց անվանակոչության և Հակոբյան գերդաստանների տոնն է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ARMENIA, ICH (2022 թ․ փետրվարի 7). «Ավանդական Ծեսեր». *ՀՀ ՈՆՄԺ*. Վերցված է 2023 թ․ օգոստոսի 6-ին.
2. ↑  Gasparyan, Hovhannes. «Սուրբ Հակոբ Մծբնեցու տոնն է». *www.qahana.am* (անգլերեն). Վերցված է 2023 թ․ օգոստոսի 6-ին.
3. ↑  User, Super. «Պահք Ս. Հակոբ Մծբնա Հայրապետի». *armenianchurch.ge*. Վերցված է 2023 թ․ օգոստոսի 6-ին. `{{cite web}}`: `|last=` has generic name (օգնություն)