**Միլենա Եսենսկա** (չեխ․՝ Milena Jesenská, օգոստոսի 10, 1896(1896-08-10), Պրահա, Բոհեմիայի թագավորություն, Ցիսլեյտանիա, Ավստրո-Հունգարիա - մայիսի 17, 1944(1944-05-17)[…], Ռավենսբրյուկ համակենտրոնացման ճամբար, Գերմանիա և Ravensbrück, Ֆյուրստենբերգ, Վերին Հավել, Բրանդենբուրգ, Գերմանիա), չեխ լրագրող, գրող, խմբագիր և թարգմանչուհի։

Կենսագրություն
--------------

Միլենա Եսենսկան ծնվել է Պրահայում (Ավստրո-Հունգարիա, ներկայում՝ Չեխիա)։ Համարվում է, որ նրա տոհմը ծագում է Կարլի համալսարանի բժշկության առաջին պրոֆեսոր Յան Եսենիուսից, որ մահապատժի է ենթարկվել 1621 թվականի հունիսի 21-ին Հին քաղաքի հրապարակում Հաբսբուրգում Ֆերդինանդ II-ին ցույց տրված դիմադրության 27 մասնակիցների շարքում։ Սակայն այդ տեսակետը վիճելի է։ Միլենայի հայրը՝ Յան Եսենսկին, եղել է վիրաբույժ-ատամնաբույժ և Կարլի համալսարանի պրոֆեսոր, իսկ մայրը՝ Միլենա Նեյցլարովան, մահացել է, երբ դուստրը եղել է 16 տարեկան։ Գրող Ռուժենա Եսենսկայի զարմուհին է։

Միլենա Եսենսկան սովորել է «Միներվայում», որ աղջիկների առաջին ակեդեմիական գիմնազիան էր Ավստրո-Հունգարիայում։ Այն ավարտելուց հետո նա մի կարճ ժամանակ սովորել է Պրահայի կոնսերվատորիայում և բժշկական ֆակուլտետում, սակայն թողել է ուսումը երկու կիսամյակ հետո։ 1918 թվականին նա ամուսնացել է հրեական ծագմամբ մտավորական ու գրաքննադատ Էռնստ Պոլլակի հետ, որի հետ ծանոթացել էր Պրահայի գրական շրջանակներում։ Ամուսնու հետ նա տեղափոխվել է ապրելու Վիեննայում։ Ամուսնությունը, որի պատճառով նա իբր թե մի քանի տարով խզել է հարաբերությունները հոր հետ, եղել է դժբախտ (ինչը հերքվում է մի շարք ուսումնասիրողների կողմից)։

Կարիերա
-------

Քանի որ Պոլլակի եկամուտները չեն բավականացրել պատերազմից տուժած քաղաքում ապրելու համար, Եսենսկան սկսել է աշխատել որպես թարգմանչուհի։ 1919 թվականին նրա ձեռքն է ընկել գրող Ֆրանց Կաֆկայի «Հնոցապան» պատմվածքը, և նա նամակ է գրել հեղինակին՝ խնդրելով թույլ տալ թարգմանել այն գերմաներենից չեխերեն։ Այդ նամակով սկիզբ է դրվել ինտենսիվ նամակագրության։ Կաֆկան ու Եսենսկան հանդիպել են երկու անգամ. առաջին անգամ նրանք չորս օր անցկացրել են Վիեննայում, ապա մեկ օր Գմյունդում։ Վերջիվերջո Կաֆկան խզել է հարաբերությունները Եսենսկայի հետ մասամբ այն պատճառով, որ վերջինս չէր կարող լքել ամուսնուն։ Նրանց գրեթե ամենօրյա շփումը հանկարծակի ընդհատվել է 1920 թվականի նոյեմբերին։ Նրանք մեծ նշանակություն են ունեցել միմյանց համար. 1922 և 1923 թվականներին նրանք փոխանակել են ևս մի քանի նամակներ, իսկ Կաֆկան իր կյանքի ավարտին (նա մահացել է 1924 թվականին) Եսենսկային է ուղարկել իր օրագրերը։ «Հնոցապան» ստեղծագործությունը դարձել է Կաֆկայի առաջին երկը, որ թարգմանվել է չեխերեն։ Հետագայում Եսենսկան թարգմանել է Կաֆկայի ևս երկու պատմվածքներ, ինչպես նաև Գերման Բրոխի, Ֆրանց Վերֆելի, Էփտոն Բիլ Սինքլերի ու այլոց ստեղծագործությունները։

Վիեննան Միլենա Եսենսկան սկսել է ստեղծագործել՝ տպագրելով առաջնորդողներ Պրահայի ամենահայտնի ամսագրերի ու թերթերի կանանց սյունակներում։ Օրինակ՝ նա տպագրվել է «Տրիբունայում», իսկ 1923 և 1926 թվականների միջև ընկած ժամանակահատվածում գրել է այնպիսի հրատարակությունների համար, ինչպիսիք են՝ «Národní listy», «Pestrý týden» և «Lidové noviny»։

1925 թվականին Միլենա Եսենսկան բաժանվել է Պոլլակից և վերադարձել Պրահա, որտեղ շուտով ծանոթացել է չեխական ավանգարդիզմի ներկայացուցիչ, ճարտարապետ Յարոմիր Կրեյցարի հետ, որի հետ հետագայում ամուսնացել է։ Պրահայում նա շարունակել է աշխատել որպես լրագրող, գրել է թերթերի ու ամսագրերի համար, ինչպես նաև հանդես է եկել որպես մանկական գրքերի խմբագիր ու թարգմանիչ։ Այդ շրջանում նրա գրած մի շարք հոդվածներ տպագրվել են Պրահայի «Topič» հրատարակչատան երկու տարբեր ժողովածուներում։

1930 թվականին Միլենա Եսենսկան տարվել է կոմունիզմով (ինչպես այդ ժամանակաշրջանի չեխական մտավորականության շատ ներկայացուցիչներ), սակայն 1936 թվականին հիասթափվել է նրանից ստալինիզմի էքսցեսների պատճառով։ 1934 թվականի հոկտեմբերին նա բաժանվել է Կրեյցարից, որպեսզի վերջինս կարողանա ամուսնանալ լատիշ թարգմանչուհու հետ, որի հետ նա ծանոթացել էր Խորհրդային Միություն կատարած այցելության ընթացքում։

1938 թվականից մինչև 1939 թվականը Միլենա Եսենսկան խմբագրել է չեխական քաղաքական-մշակութային «Přítomnost» հայտնի ամսագիրը, որ հիմնադրվել էր քաղաքական մեկնաբան ու դեմոկրատ Ֆերդինանդ Պերուտկայի կողմից։ Այնտեղ նա գրել է Նացիոնալ-սոցիալիստական գերմանական բանվորական կուսակցության ու Գերմանիայի վերելքի, Ավստրիայի անշլյուսի ու Չեխոսլովակիայի համար դրա հնարավոր հետևանքների մասին։

Մահ
---

Գերմանական զորքերի կողմից Չեխոսլովակիայի օկուպացումից հետո Միլենա Եսենսկան միացել է Դիմադրության ընդհատակյա շարժմանը և բազմաթիվ հրեաների ու քաղաքական փախստականների օգնել արտագաղթել։ Սակայն ինքը որոշել է մնալ՝ հաշվի չառնելով հնարավոր հետևանքները։ 1939 թվականի նոյեմբերին նա ձերբակալվել է գեստապոյի կողմից և նախ բանտարկվել Պրահայի Պանկրաց բանտում, ապա ուղարկվել է Դրեզդեն։ 1940 թվականի հոկտեմբերին Եսենսկան տեղափոխվել է Գերմանիա՝ Ռավենսբրյուկ համակենտրոնացման ճամբար։ Այնտեղ նա բարոյական աջակցություն է ցույց տվել մյուս կալանավորներին և մտերմացել Մարգարիտա Բուբեր Նոյմանի հետ, որը պատերազմից հետո առաջին է գրել նրա կենսագրությունը։ Միլենա Եսենսկան մահացել է երիկամների անբավարարությունից 1944 թվականի մայիսի 17-ին։

Յան «Հոնզա» Կրեյցարովան (1928-1981), Միլենա Եսենսկայի ու Յարոմիր Կրեյցարի դուստրը, 1950-ական թվականներին գրել է «Půlnoc» ընդհատակյա հրատարակության, իսկ 1960-ական թվականներին՝ «Divoké víno»-ի համար։

Հիշատակ
-------

Միլենա Եսենսկան արգենտինացի կոմպոզիտոր Ալբերտո Խինաստերայի՝ սոպրանոյի ու նվագախմբի համար նախատեսված «Milena» կանտատի կերպարներից է։ Այն ստեղծվել է Ֆրանց Կաֆկայի նամակների հիման վրա։

Մատենագրություն
---------------

* *Margarete Buber-Neumann* Milena: The Tragic Story of Kafka’s Great Love. — Arcade Publishing, 1997. — ISBN 1-55970-390-3 (չաշխատող հղում)
* *Franz Kafka* Letters to Milena / Philip Boehm. — New York: Schocken Books, 1990. — ISBN 0-8052-0885-2

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  Չեխիայի ազգային գրադարանի կատալոգ
3. 1 2  Կերպարվեստի արխիվ — 2003.
4. 1 2  FemBio տվյալների շտեմարան (գերմ.)
5. ↑  The Righteous Among the Nations Database
6. ↑  Hockaday, 1997, էջ 2
7. ↑  Marková-Kotyková, 1993, էջ 17
8. ↑  Wágnerová, 1996, էջ 33
9. 1 2 3 4  Hockaday, 1997
10. 1 2  Wágnerová, 1996
11. 1 2 3  Marková-Kotyková, 1993
12. ↑  «Franz Kafka: The Diaries 1910-1923» (անգլերեն)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2015-04-02-ին։ Վերցված է 2016-01-22
13. 1 2 3  Dressler, 1982
14. ↑  Hockaday, 1997, էջ 155
15. ↑  *Ludvík Hess* Jana Černá neboli Honza Krejcarová, dcera Mileny Jesenské, milenka Egona Bondyho, černá lyra nebo bílá labuť s poraněnou perutí Bohumila Hrabala(չեխ.) // *Divoké vino*. — 2005. — № 14.
16. ↑  «Alberto Evaristo Ginastera Fact» (անգլերեն)։ Encyclopedia of World Biography։ 2010։ Վերցված է 2016-01-22

Գրականություն
-------------

* *Mary Hockaday* Kafka, Love, and Courage: The Life of Milena Jesenská. — New York: The Overlook Press, 1997. — ISBN 0-87951-731-X
* *Marta Marková-Kotyková* Mýtus Milena : Milena Jesenská jinak. — Praha: Primus, 1993.
* *Alena Wágnerová* 'Milena Jesenská. — Praha: Prostor, 1996.
* *Jaroslav Dressler* Kafkova Milena. — Archa, 1982.
* *Alena Wágnerová* Dopisy Mileny Jesenské. — Praha: Prostor, 1998.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ֆրանց Կաֆկա, Նամակներ Միլենային
* Milena Jesenská Fellowships for Journalists, Institute for Human Sciences, Vienna —
* Přítomnost 36 (1938) and Přítomnost 41 (1938) — Միլենա Եսենսկայի երկու էսսեներ (չեխ.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNC: a12384276 · BNE: XX980598 · BNF: 12044458n · CiNii: DA06513879 · GND: 118557467 · ICCU: RAVV006762 · ISNI: 0000000368617421, 0000000118736559 · LCCN: n50076479 · LNB: 000272098 · NDL: 00620885 · NKC: jk01051564 · NLA: 35513143 · NLG: 70792 · NLP: a0000001183781 · NSK: 000093148 · NTA: 069968039 · NUKAT: n99001014 · LIBRIS: 343550 · SUDOC: 028156765 · VIAF: 19695848 · ULAN: 500382124 · WorldCat VIAF: 19695848 |

 |

 |