recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Աննա Անտոնովա** (ռուս.՝ Анна Кирилловна Антонова, սեպտեմբերի 18, 1965(1965-09-18), Խարկով, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային մենասահորդ-գեղասահորդուհի։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Խարկովում։ Աննայի առաջին մարզիչները եղել են Վլադիմիր Կարպովը և Գալինա Մելնիկովան։ 1979 թվականին նա տեղափոխվել է Լենինգրադ և սկսել մարզվել ամուսիններ Ալեքսեյ և Տատյանա Միշինների խմբում (խորեոգրաֆիայով զբաղվում էին Լենինգրադի բալետային պարողներ Նիկոլայ Տագունովը, Վլադիմիր Սիվակը)` ներկայացնելով «Զենիթ» ակումբը (Լենինգրադի մարզ, ավելի ուշ՝ ԲՄԱ)։ Առաջին հաջողությունները գրանցվել են 1981 թվականին, երբ նա զբաղեցրեց երրորդ հորիզոնականը պատանիների աշխարհի առաջնությունու և հինգերորդը` ԽՍՀՄ առաջնությունում։ 1982-84 թվականներին կայուն կերպով գտնվում էր ԽՍՀՄ առաջնությունների հաղթողների և ԽՍՀՄ գավաթի խաղարկության մրցումների հաղթողների շարքում, այդ թվում հաղթել է 1982 թվականի երկրի առաջնության ցուցադրական ծրագիրը։ Կրասնոյարսկում կայացած ԽՍՀՄ ժողովուրդների ձմեռային սպարտակիադայում զբաղեցրել է երկրորդ հորիզոնականը։ 1986 թվականի հունվարին ԽՍՀՄ առաջնությունում 10-րդ հորիզոնականը զբաղեցնելուց հետո հետո նա ավարտեց սպորտային կարիերան։

Անտոնովան աչքի էր ընկնում բալետի պարային ռիթմով։ Նա աշխարհում առաջին 3-4 գեղասահորդուհիներից մեկն է, ով կատարել է «բիլման» պիրուետը։ Եռակի թռիչքները գեղասահորդուհուն ոչ միշտ էին հաջողվում, ինչն էլ հանդիսնում էր միջազգային մրցումներում ցածր արդյունքների պատճառը։

2017 թվականի դրությամբ Անտոնովան աշխատում է որպես մարզիչ Էվրիի (Ֆրանսիա) SCA2000 ակումբում։

Արդյունքներ
-----------

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Մրցումներ/մրցաշրջան** | **1980—1981** | **1981—1982** | **1982—1983** | **1983—1984** | **1984—1985** | **1985—1986** |
| Գեղասահքի աշխարհի առաջնություն |  | 10 | 7 | - | - | - |
| Գեղասահքի աշխարհի առաջնություն պատանիների կարգում |  | 3 |  |  |  |  |  |
| Գեղասահքի ԽՍՀՄ առաջնություն |  | 5 | 2 | 3 | 3 | - | 10 |
| NHK Trophy |  | 7 |  |  |  |  |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

* Профиль на сайте В.Соловьёва
* Страница в facebook
**Օշկոշ** (անգլ.՝ Oshkosh), քաղաք, ԱՄՆ Վիսկոնսին նահանգի Ուիննեբեյգո շրջանի վարչական կենտրոն։ Տեղակայված է Ֆոքս գետի Ուիննեբեյգո լիճ թափվելու տեղում։ Բնակչությունը՝ 66 հազար բնակիչ (2010)։

XVII դարում ֆրանսիացի ճանապարհորդները (սկսած Ժան Նիկոլեից) բազմիցս անցել են այն տեղով, որտեղ այժմ կանգնած է Օշկոշը, շարժվելով Մեծ լճերից դեպի Միսիսիպիի լողավազան և հետ։ 1818 թվականին հիմնադրվել է առևտրային ֆակտորիա, որը մինչև 1836 թվականը զարգացել է՝ դառնալով Աթենք (*Athens*) անվամբ անտառտնտեսական բնակավայր։ 1838 թվականին ավանը վերանվանվել է Օշկոշ՝ ի պատիվ մենոմինի ցեղի առաջնորդի, որն այդ հողերը զիջել է նորաբնակներին։

Օշկոշում տեղակայված են Օշկոշի Վիսկոնսինի համալսարանը և շրջանում միակ օպերային թատրոնը՝ կառուցված տեղի անտառապահների կողմից 1883 թվականին։ Խոշորագույն գործարանը պատկանում է Oshkosh կորպորացիային, որը մասնագիտացած է ամենագնաց բեռնատարների արտադրության մեջ։

1970 թվականից Օշկոշում անցկացվում է EAA AirVenture Oshkosh ավիացիայի սիրահարների ամենամյա հավաքը, որը կազմակերպում է փորձարարական ավիացիայի ասոցիացիան (անգլ.՝ *Experimental Aircraft Association*): Հավաքի շոու-ծրագիրը գրավում է բազմաթիվ մասնակիցների և հանդիսատեսի ամբողջ երկրից, այնտեղ ելույթ են ունենում պիլոտային խմբեր, ցուցադրվում են ժամանակակից և պատմական բազմաթիվ թռչող սարքեր գետնին և օդում։

Պատկերասրահ
-----------

* Պետական պահպանության տակ վերցված հին կառուցվածքով բուլվարՊետական պահպանության տակ վերցված հին կառուցվածքով բուլվար
* Օշկոնշի ավիաշոու, 2011 թ.Օշկոնշի ավիաշոու, 2011 թ.
* Օշկոնշի ավիաշոու, 2011 թ.Օշկոնշի ավիաշոու, 2011 թ.
* Օշկոշի Վիսկոնսինի համալսարանՕշկոշի Վիսկոնսինի համալսարան
* Օշկոշի Lourdes ավագ դպրոցըՕշկոշի Lourdes ավագ դպրոցը
* Ֆոքս գետի մոտ Ֆոքս գետի մոտ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  archINFORM (գերմ.) — 1994.
2. ↑  *United States. Bureau of the Census* 2016 U.S. Gazetteer Files — Washington, D.C.: U.S. Census Bureau, 2016.
3. ↑  United States Census 2010

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայքը

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · Open Directory Project |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Մեծ կատալոնական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4718783-9 · ISNI: 0000000404519029 · LCCN: n81132000 · VIAF: 147760919 · WorldCat VIAF: 147760919 |

 |
|  |
| --- |
| **Այծակն հաստ** |
| Այծակն հաստԱյծակն հաստ |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Կարգ** | Հացածաղկավորներ (Poales) |
| **Ընտանիք** | Հացազգիներ (Poaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Դաշտավլուկայիններ (Pooideae) |
| **Տրիբա** | *Triticeae* |
| **Ենթատրիբա** | *Triticinae* |
| **Ցեղ** | Այծակն *(Aegilops)* |
| **Տեսակ** | **Այծակն հաստ** *(A. crassa)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Aegilops crassa***Boiss. 1846 |
|
| **Կարգավիճակ** |
| **Հատուկ պահպանության կարգավիճակ՝**   Քիչ մտահոգող տեսակ |

**Այծակն հաստ** (լատին․՝ Aegilops crassa), հացազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

30-40 սմ բարձրությամբ, ուղիղ կանգնած միամյա խոտաբույս է։ 5-10 սմ երկարությամբ հասկերը խիտ թավոտ են և 6-9 պտղակալող հասկիկներով։ 7-10 մմ երկարությամբ հասկիկներն ունեն 4-7 ծաղիկ։ 7-10 մմ երկարությամբ ծաղկային թեփերն ունեն մինչև 8 սմ երկարությամբ քիստ։

Տարածվածություն
---------------

Հայաստանում հանդիպում է միայն Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Հրազդան գետի կիրճ Երևանի շրջակայքում)։ Աճում է նաև Իրանում, Հարավարևմտյան և Միջին Ասիայում։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 900-1100 մ բարձրությունների վրա, ինչպես նաև քարքարոտ լանջերին, գետերի հղկված գլաքարերի և քարաթափվածքների վրա։ Ծաղկում է մայիս-հունիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հունիս-հուլիսին։

Պահպանություն
-------------

Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է և գտնվում է շինարարության համար ինտենսիվ յուրացման գոտում։ Տեսակին, կապված բնակության պայմանների փոփոխության հետ, սպառնում է անհետացման վտանգ։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման անմիջական սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2780315574 |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* Վիքիցեղեր: Aegilops crassa
* BOLD: 434640
* EoL: 1114003
* EPPO: AEGCR
* GBIF: 5289792
* GrassBase: imp00038
* GRIN: 1530
* iNaturalist: 158031
* IPNI: 384576-1
* IRMNG: 10976863
* ITIS: 182535
* IUCN: 19208893
* NBN: NBNSYS0200001667
* NCBI: 4481
* Plant List: kew-387623
* PLANTS: AECR
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:384576-1
* Tropicos: 25500169
* WCSP: 387623

 |

 |
|  |
| --- |
| **Բրոմոպսիս Զանգեզուրի** |
| Բրոմոպսիս ԶանգեզուրիԲրոմոպսիս Զանգեզուրի |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Հացածաղկավորներ (Poales) |
| **Ընտանիք** | Հացազգիներ (Poaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Դաշտավլուկայիններ (Pooideae) |
| **Տրիբա** | *Bromeae* |
| **Ցեղ** | Ցորնուկ *(Bromus)* |
| **Տեսակ** | **Բրոմոպսիս Զանգեզուրի** *(B. erectus)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Bromus erectus***Huds. |

**Բրոմոպսիս Զանգեզուրի** (լատին․՝ Bromopsis zangezura), հացազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

Բազմամյա փուխր ճիմ առաջացնող խոտաբույս է։ 60-100 սմ բարձրությամբ ուղիղ կանգնած ցողունը հիմքի մոտ շրջապատված է մահացած տերևների արտաքինից թույլ ճեղքված դարչնագույն, ներսում՝ ամբողջական ծիրանագույն մանուշակագույն տերևապատյաններով։ 8-15 սմ երկարությամբ, սակավահասկիկ, թույլ փռված ծաղկաբույլը հուրան է։ 7-12 մմ երկարությամբ ստորին ծաղկային թփերը բարակ մանուշակագույն քիստով են։

Տարածվածություն
---------------

Հանդիպում է Զանգեզուրի և Մեղրու ֆլորիստիկական շրջաններում (Բարգուշատի, Զանգեզուրի և Մեղրու լեռնաշղթաներ)։ Հայաստանից բացի աճում է Նախիջևանում՝ Զանգեզուրի լեռնաշղթայի վրա։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է միջին լեռնային գոտուց սկսած մինչև ալպյան գոտի` ծովի մակարդակից 1500-3200 մ բարձրությունների վրա, հիմնականում ենթալպյան գոտու մարգագետիններում, քարաթափվածքներում, խճաքարոտ լանջերին և տափաստանում։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիս-օգոստոսին։

Պահպանություն
-------------

Վտանգված տեսակ է։ Հարավային Անդրկովկասի էնդեմիկ է։ Հայտնի է մեկ պոպուլյացիա։ Տարածման և բնակության շրջանները 500 կմ²-ից պակաս է։ Կապված կլիմայի փոփոխության և աճելավայրերի պայմանների փոփոխության հետ՝ տեսակին սպառնում է անհետացում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Արևիկ» ազգային պարկի սահմաններում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN · WoRMS |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2777383820 |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* Վիքիցեղեր: Bromus erectus
* APA: 4706
* APDB: 157775
* APNI: 67898
* BioLib: 42492
* BOLD: 434394
* Calflora: 9044
* Ecocrop: 12746
* EoL: 1114216
* EPPO: BROER
* FNA: 250033584
* FoC: 250033584
* GBIF: 2703668
* GrassBase: imp01619
* GRIN: 7795
* iNaturalist: 159458
* IPNI: 74718-3
* IRMNG: 10208410
* ITIS: 40483
* MichiganFlora: 2031
* NCBI: 29666
* NZOR: 9abd56f5-2a9d-4e7c-a0eb-0537957762b9
* PalDat: Bromus\_erectus
* Plant List: kew-400948
* PLANTS: BRER3
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:30195095-2
* Tropicos: 25509394
* VASCAN: 7457
* WCSP: 400948
* WisFlora: 2791
* WoRMS: 425717

 |

 |
**Նունե Էդուարդի Պողոսյան** (մայիսի 21, 1964(1964-05-21), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ կիթառահար, մանկավարժ, պրոֆեսոր (2017)։ Կիթառահար, կոմպոզիտոր, մանկավարժ Էդուարդ Բադալյանի դուստրը, Ռուսաստանի Ազգերի պետական թատրոնի երաժշտական ղեկավար և դիրիժոր Արմեն Պողոսյանի կինը։

Կենսագրություն
--------------

Նունե Պողոսյանը ծնվել է 1964 թվականի մայիսի 21-ին Երևանում։ 1976 թվականին ավարտել է Պյոտր Չայկովսկու անվան երաժշտական դպրոցի ջութակի բաժինը (դասատու՝ Ի. Մելիքյան), 1981 թվականին՝ Ձայնի պահպանման վոկալ-երգչախմբային մասնագիտական դպրոցը (էքստեռն), 1984 թվականին՝ «Հայհամերգի» էստրադային քոլեջը (դասատու՝ Ս. Պետրոսյան), իսկ 1985 թվականին՝ Ռ. Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսումնարանը (դասատու՝ Է. Բադալյան)։ 1999 թվականին ավարտել է Երևանի պետական կոնսերվատորիայի կամերային երգեցողության (էքստեռն, Մարգարիտ Հարությունյանի դասարան), 2003 թվականին՝ կիթառի (էքստեռն) բաժինները։

Եղել է «Հայհամերգի» մենակատար։ Դասավանդել է (կիթառ) Երևանի Անուշավան Տեր-Ղևոնդյանի անվան, Սայաթ-Նովայի անվան երաժշտական դպրոցներում, 1999 թվականից՝ Երևանի պետական կոնսերվատորիայում (2012 թվականից՝ դոցենտ), 2003 թվականից՝ ՀՊՄՀ-ում։ 1996 թվականին Պյոտր Չայկովսկու անվան երաժշտական դպրոցում բացել է կիթառի դասարան։

«Հայ լար» կիթառահարների եռյակի հիմնադիր-գեղարվեստական ղեկավարն է։

Հեղինակել է դասական կիթառի դասավանդման ձեռնարկ (2014), «Դասական կիթառ» (2015), «Կիթառի և կիթառի կատարողական արվեստի պատմություն» (2017) դասագրքեր։ Կիթառի համար գրել է թեմա և վարիացիաներ, 6 էտյուդ, 9 պիես, 5 անսամբլային ստեղծագործություն, կատարել 14 մշակում (նաև անսամբլային)։ Երկացանկում ընդգրկված են Յ. Ս. Բախի, Լ. Վայսի, Ֆ. Սոռի, Ի. Ալբենիսի, Ա. Լաուրոյի, Է. Վիլլա-Լոբոսի, Ա. Մ. Իվանով-Կրամսկոյի և ուրիշների գործերից։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
|  |
| --- |
| **Բոխի արևելյան** |
| Բոխի արևելյանԲոխի արևելյան |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Հաճարածաղկավորներ (Fagales) |
| **Ընտանիք** | Կեչազգիներ (Betulaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | *Coryloideae* |
| **Ցեղ** | Բոխի *(Carpinus)* |
| **Տեսակ** | **Բոխի արևելյան** *(C. orientalis)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Carpinus orientalis***Mill. |
|
| **Տարածվածություն և պահպանություն** |
| **Հատուկ պահպանության կարգավիճակ՝**   Քիչ մտահոգող տեսակՏաքսոնի տարածվածությունը Տաքսոնի տարածվածությունը |

**Բոխի արևելյան** (լատին․՝ Carpinus orientalis Mill), կեչազգիներ ընտանիքի, բոխի ցեղի բույս։

Նկարագրություն
--------------

Տերևաթափ, փոքր ծառ է՝ 5—18 մ բարձրությամբ, սակայն մեծ մասամբ թփանման տեսք ունի։ Սաղարթը ձվաձև է կամ կլորավուն։ Բունը ծուռումուռ է, անկյունավոր,
ծածկված սևամոխրավուն կեղևով, 20—40 սմ տրամագծով։ Երիտասարդ ընձյուղները և տերևակոթունները ծածկված են թաղիքանման մազմզուկներով։ Բողբոջները մանր են, 3—4 մմ երկարությամբ, ձվաձև, կարմրադարչնագույն, թարթիչաեզր թեփուկներով ծածկված։ Տերևները մուգ կանաչ են, մերկ, աշնանը ստանում են կիտրոնադեղին
գունավորում։ Օվալաձև են կամ օվալա-ձվաձև, 2—5 սմ երկարությամբ և 1,5—3 սմ լայնությամբ, սրածայր, սղոցաատամնաեզր։ Հիմքում կլորավուն են կամ թեթևակի թեք սրտաձև, կրկնակի-սուր սղոցաեզր։ Տերևակոթունների երկարությունը հասնում է 3—10 մմ-ի։ Պտղաբերող կատվիկները բաց կանաչավուն են, 3 —8 սմ երկարությամբ, նստած 1,2—2 սմ երկարությամբ պտղակոթունների վրա։ Տերևափաթթոցները օվալաձև են, առանց բլթակների, անհավասար-ատամնաեզր։ Ընկուզիկը վերևի կողմից մազմզուկապատ է, գորշգույնի։ Հանդիպում են խոշորատերև ձևեր, որոնց տերևների երկարությունը կազմում է 3—9 սմ, 1—2,5 սմ լայնությամբ։ Ծաղկում է ապրիլին, պտուղները հասունանում են հոկտեմբերին։

Տարածվածություն
---------------

Բնական պայմաններում տարածված է Կովկասում Ղրիմում Միջերկրական ծովի ափերին Փոքր Ասիայում, Հարավային Եվրոպայում, Բալկաններում, Իրանում։ Հայաստանի սահմաններում հանդիպում է Իջևանի, Շամշադինի Ստեփանավանի, Թումանյանի, Նոյեմբերյանի, Գուգարքի շրջաններում՝ ծովի մակերևույթից մինչև 1200 մ, և Զանգեզուրում՝ մինչև 1500 մ բարձրությունների վրա։

Կիրառություն
------------

Ջերմասեր է, պահանջկոտ չէ հողի նկատմամբ, չորադիմացկուն է։ Արտակարգ լուսասեր լինելով՝ գերադասում է անտառից դուրս աճել, որտեղ արևի լույսը առատ է։
Ընտանի և վայրի կենդանիները մեծ հաճույքով սնվում են ղաժու տերևներով ու մատղաշ ընձյուղներով, և քանի որ խիստ դանդաղ է աճում, ղաժու բուսուտները խոշտանգված տեսք են ունենում։ Անհրաժեշտ է լայնորեն օգտագործել մեր հանրապետության ցածրադիր շրջանների բնակավայրերի կանաչապատման բնագավառում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. 1, Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ 202։

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2775896434 |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մամիկոնյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Ապլասաթ Մամիկոնյան** (11-րդ դար - 1112), հայ իշխան և զորավար։

Տարոնի իշխան Տաճատ Մամիկոնյանի որդին, սերվում է Մամիկոնյան-Թոռնիկյանների իշխանական տոհմից։

Կենսագրություն
--------------

1108 թվականին իր բազմաթիվ հեծյալներով օգնության է գնացել Գող Վասիլին և նրա հետ միասին ջարդել սելջուկներին։ Երկրորդ անգամ օգնության է հասել Եդեսիայի Բալդուինը և Թլպաշարի Ջոսլին կոմսերին, ապա երեքով արշավել են Խառանի վրա, որը այն ժամանակ պարսիկների ձեռքում էր։ Թշնամու բազմությունից վախենալով՝ Բալդուինը և Ջոսլինը փախչում են մարտի դաշտից, մենակ թողնելով Ապլասաթին թշնամու առաջ։ Ապլասաթը տեսնելով վտանգը և իր զորքի անխուսափելի կորուստը, չկորցնելով իրեն՝ կատաղորեն հարձակվում է նրանց վրա, փախուստի մատնում և հաղթական վերադառնում Գող Վասիլի մոտ։ 1112 թվականին սելջուկները մեծ բազմությամբ արշավում են Կիլիկիա՝ Թորոս Ա-ի դեմ։ Թորոսը իրեն օգնական է վերցնում իր եղբորը՝ Լևոնին և Տիգրան ու Ապլասաթ իշխաններին։ Ճակատամարտում հայոց զորքը ջարդվում է, Տիգրանը և Ապլասաթը զոհվում են, բայց Լևոնը չկորցնելով իրեն, մեծ ջարդ է տալիս թշնամուն։ Սելջուկները թողնելով մարտի դաշտը խուճապահար փախչում են։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Հայոց անձնանունների բառարան», Հրաչյա Աճառյան, Երևան, 1942, Հատոր 1, Ցուցակ 1, Էջ 20․
2. ↑  «Պատմություն հայոց», Մատթեոս Ուռհայեցի, էջ 307, 310, 311, 325․
3. ↑  «Հայոց Պատմություն», Միքայել Չամչյան, Հատոր Գ, էջ 28, 29, 31․
4. ↑  «Այրարատ. Բնաշխարհ Հայաստանեայց», Ղևոնդ Ալիշան, Վենետիկ-Սբ.Ղազար, 1890, էջ 49․
**Կալենց թանգարան**, բացվել է 2010 թվականի ապրիլի 27-ին՝ Հարություն Կալենցի 100 և Արմինե Կալենցի 90-ամյակի կապակցությամբ։

Պատմություն
-----------

«Կալենց» թանգարանը կառուցվել է Արմինե և Հարություն Կալենցների տուն-արվեստանոցի հիման վրա, թանգարանի կառուցման նախագիծը կյանքի է կոչվել Արմինե և Հարություն Կալենցների որդու՝ Սարո Կալենցի ջանքերով։ Դեռ 1968 թվականին Խորհրդային Հայաստանի կառավարությունը որոշում էր ընդունել Հարություն Կալենցի թանգարանի կառուցման վերաբերյալ, ինչը խորհրդային տարիներին այդպես էլ իրականություն չդարձավ։

Հարություն Կալենցի մահվանից հետո ընտանիքը ձեռնամուխ եղավ թանգարանի ստեղծմանը։ Շինարարական աշխատանքները սկսվել են 2002 թվականին և ավարտվել 2010 թվականին։

Ցուցադրություն
--------------

Թանգարանն ունի երկու հարկ. մեկում ներկայացված է Հարություն Կալենցի, մյուսում՝ Արմինե Կալենցի արվեստը։ Թանգարանում պահվում են Հարություն և Արմինե Կալենցների 1000-ից ավելի աշխատանքներ, գրաֆիկական գործեր, ինչպես նաև արխիվային նյութեր, որոնցից ցուցասրահներում ներկայացված են շուրջ 300-ը։

Միջոցառումներ
-------------

«Կալենց» թանգարանի ծրագրերում ընդգրկված են ժամանակակից արվեստի ցուցադրություններ, ուսուցողական և գիտական ուսումնասիրությունների ծրագրեր, արվեստի արդի խնդիրներին վերաբերող քննարկումներ, կինոդիտումներ, հրատարակչական նյութերի պատրաստում և տարածում։

Հասցե
-----

Թանգարանը գտնվում է Երևանի Արաբկիր համայնքում՝ Հարություն Կալենցի 18 հասցեում։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր այցելեց Երևանի «Կալենց» թանգարան(չաշխատող հղում)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Թանգարանի պաշտոնական կայքը Archived 2019-02-05 at the Wayback Machine.
|  |
| --- |
| **Բոշխ կախված** |
| Բոշխ կախվածԲոշխ կախված |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Հացածաղկավորներ (Poales) |
| **Ընտանիք** | Բոշխազգիներ (Cyperaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Բոշխայիններ (Cyperoideae) |
| **Տրիբա** | *Cariceae* |
| **Ցեղ** | Բոշխ *(Carex)* |
| **Տեսակ** | **Բոշխ կախված** *(C. pendula)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Carex pendula***Huds. |

**Բոշխ կախված** (լատին․՝ Carex pendula), բոշխազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

Փուխր ճիմ առաջացնող, 8-20 սմ երկարությամբ բազմամյա խոտաբույս է։ Տերևները գծային են, 1-1,6 սմ լայնությամբ։ Ծաղկաբույլերում գտնվող վարսանդավոր հասկիկների երկարությունը 10-17 սմ է, աղեղնաձև թեքված են։ Ծածկող թեփերը ձվաձև են, պարկիկներին հավասար կամ մի փոքր կարճ, 1 մմ երկարությամբ սրածայրով։ Դժգույն կանաչ պարկիկները ունեն 3-3,2 մմ երկարություն, ուռուցիկ նիստեր, 0,1-0,2 մմ երկարությամբ թույլ, հազիվ ճեղքված 2-3 ջիղ։

Տարածվածություն
---------------

Հայաստանում հանդիպում է Զանգեզուրի ֆլորիստիկական շրջանում՝ Սրաշեն, Շիկահող (կենու պուրակ) և Ներքին Հանդ (սոսու պուրակ) գյուղերի շրջակայքում։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից մոտ 900 մ բարձրության վրա, ստվերոտ անտառներում, գետերի խոնավ ափերին, աղբյուրների մոտ։ Ծաղկում է մայիս-հունիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հունիս-հուլիսին։

Պահպանություն
-------------

Վտանգված տեսակ է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Տեսակի տարածման շրջանը հիմնականում գտնվում է Հայաստանի սահմաններից դուրս։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Շիկահող» պետական արգելոցի տարածքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2777231285 |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* Վիքիցեղեր: Carex pendula
* APDB: 156633
* APNI: 170119
* BioLib: 42343
* BOLD: 160420
* Calflora: 10523
* Cal-IPC: carex-pendula
* EoL: 1123704
* EPPO: CRXPE
* EUNIS: 187253
* FNA: 242357395
* GBIF: 2722051
* GRIN: 9098
* iNaturalist: 49365
* IPA: 35385
* IPNI: 301492-1
* IRMNG: 10222334
* ISC: 112994
* ITIS: 565047
* NBN: NHMSYS0000456886
* NCBI: 312760
* NZOR: 174144c1-8149-49cb-a2a1-9b4356f5b226
* PFI: 7926
* Plant List: kew-229622
* PLANTS: CAPE45
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:301492-1
* Tropicos: 9900265
* VASCAN: 29024
* VicFlora: 41e3c28c-fc00-41ed-8c4b-c9652154b8a8
* WCSP: 229622

 |

 |
**Առանձար Ամատունի** (5-րդ դար - ոչ վաղ քան 462), հայ սեպուհ Մարզպանական Հայաստանում, Վարդանանց պատերազմի մասնակից։ Ամատունիների նախարարական տոհմից։

Կենսագրություն
--------------

Առանձար Ամատունին մասնակցել է Վարդանանց պատերազմին։ 451 թվականին, նախքան Ավարայրի ճակատամարտի սկսվելը, սպարապետ Վարդան Մամիկոնյանի հրամանով հարձակվել է պարսկական առաջապահ բանակի վրա, հաղթել և ցրել այն։ Վարդանանց պատերազմից հետո, հայ նախարարների հետ բանտարկվել է Պարսկաստանում 12 տարի, ապա ազատ է արձակվել և վերադարձել Հայաստան՝ 462 թվականին։

Գրականության մեջ
----------------

Ի հիշատակ Առանձար Ամատունու, հրապարակախոս Հարություն Սվաճյանը գրել է «Առանձար Ամատունի» պատմական ողբերգությունը, որը նախապատրաստական աշխատանքից հետո «Արևելյան թատրոնի» դերասանների կողմից և անմիջապես «Մեղվի» նախաձեռնությամբ բեմադրվում է 1867 թվականի փետրվարին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Հայոց անձնանունների բառարան», Հրաչյա Աճառյան, Երևան, 1942, Հատոր 1, Ցուցակ 1, Էջ 204.
2. ↑  «Մ․Նալբանդյանի «Ազատություն» բանաստեղծության հարյուրամյա կյանքը», Գառնիկ Ստեփանյան (չաշխատող հղում)

| ⛭Առանձար Ամատունի — նախնիներ |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Առանձար Ամատունի |  | Վահան Ամատունի |  | Պարգև Ամատունի[d] |  | Կենան Ամատունի |  | Վահան Բ Ամատունի |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |

 |

 |


| ⛭Տոհմածառ |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Պարգև Ամատունի[d] |  | Վահան Ամատունի |  | Առանձար Ամատունի |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

 |

 |
**Էգուկա** (հանգըլ։ 애국가, հանջա։ 愛國歌), Հարավային Կորեայի հիմնը։ Անվանումը թարգմանվում է որպես «Հայրենասիրական երգ»։

Պատմություն
-----------

Բառերի հեղինակը հայտնի չէ, բայց կա վարկած, ըստ որի, հիմնի հեղինակը Փենյանի դպրոցի տնօրեն Յուն Ջիհոն է։

Կատարվել է 1896 թվականին Սեուլում, «Անկախության կամարի» բացման ժամանակ։ Ինքնիշխանության կորստից հետո Կորեայի վտարանդի կառավարությունն այն դարձրեց ազգային հիմն։

1948 թվականի օգոստոսի 15-ին՝ Հարավային Կորեայի հիմնադրման օրվա արարողությանը, հիմնի երաժշտությունը փոխարինվեց 1936 թվականին կորեացի կոմպոզիտոր Ան Իկթեի կողմից գրված երաժշտությամբ։ Մինչ այդ, որպես երաժշտություն օգտագործվում էր շոտլանդական «Auld Lang Syne» ժողովրդական երգը։

Օրհներգի տեքստ
--------------

| Օրիգինալ տեքստ (կորեերեն) | Կորեերենի նոր ռոմանականացում |
| --- | --- |
| 동해물과 백두산이 마르고 닳도록
하느님이 보우하사 우리 나라만세

남산위에 저 소나무 철갑을 두른 듯
바람서리 불변함은 우리 기상일세.

가을하늘 공활한데 높고 구름없이
밝은달은 우리가슴 일편단심일세.

이기상과 이맘으로 충성을 다하여
괴로우나 즐거우나 나라 사랑하세.

무궁화 삼천리 화려강산
대한사람 대한으로 길이 보전하세.

 | Donghae mulgwa Baekdusani mareugo daltorok
haneunimi bouhasa urinara manse

Namsan wie jeo sonamu cheolgabeul dureundeut
baram seori bulbyeonhameun uri gisangilse

gaeul haneul gonghwalhande nopgo gureum eopsi
balgeun dareun uri gaseum ilpyeondansimilse

i gisanggwa i mameuro chungseongeul dahayeo
goerouna jeulgeouna nara saranghase

mugunghwa samcheolli hwaryeogangsan
Daehan saram Daehaneuro giri bojeonhase

 |
|

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Հարավային Կորեայի հիմնը

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կորեայի Հանրապետության օրհներգը ՅուԹյուբ վիդեոհոսթինգում։

|  |
| --- |
| 
  **Կորեա**
 |

Հարավային Կորեա
Հարավային Կորեա. թեմատիկ հոդվածներ

Զինանշան • Դրոշ • Օրհներգ • Պետական կառուցվածք • Սահմանադրություն • Խորհրդարան • Վարչական բաժանում • Աշխարհագրություն • Քաղաքներ • Մայրաքաղաք • Բնակչություն • Լեզուներ • Պատմություն • Տնտեսություն • Արժույթ • Մշակույթ • Կրոն • Կինեմատոգրաֆիա • Գրականություն • Երաժշտություն • Տոներ • Սպորտ • Կրթություն • Գիտություն • Տրանսպորտ • Տուրիզմ • Փոստ (պատմություն և նամականիշեր) • Ինտերնետ • Զինված ուժեր • Արտաքին քաղաքականություն • Հեռուստատեսություն
  

**«Հարավային Կորեա» պորտալ**

 

{{{վերնագիր}}}

{{{բովանդակություն}}}

 

{{{վերնագիր}}}

{{{բովանդակություն}}}
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Ավագյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Մկրտիչ Հակոբի Ավագյան** (1905, Փոքր Ղարաքիլիսա - 1975), հայ բժիշկ, մայոր։ ԽՄԿԿ անդամ (1930):

Կենսագրություն
--------------

Փոքր հասակում զրկվել է ծնողներից։ Կաշեգործական միավորման մեջ դարձել է կոշկակարի աշակերտ՝ միաժամանակ սովորելով բանֆակում։ Որպես առաջավոր բանվորի նրան գործուղում է սովորելու։ 1933 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը։ Առբաժվարի և հիվանդանոցի գլխավոր բժշկի պաշտոններով 1933 թվականին գործուղվել է Արթիկի շրջան։ 1935 թվականին նշանակվել է Էջմիածնի քաղառբաժվար։ 1937 թվականին աշխատանքի է անցել Երևանի 1-ին հիվանդանոցում՝ միաժամանակ դառնալով բժշկական տեխնիկումի տնօրեն։ 1938 թվականին նշանակվել է բժշկական հանձնաժողովի նախագահ։

1941-1945 թվականներին Դիլիջանում եղել է էվակուհոսպիտալների պետ (№№ 1573, 3697): 1946 թվականին զորացրվելուց հետո նշանակվել է Հայրենական մեծ պատերազմի հոսպիտալների վարչության պետ, իսկ ապա՝ Երևանի քաղաքային խորհրդի առբաժնի վարիչ։ 1951 թվականին գլխավորել է Երևանի 5-րդ հիվանդանոցի թերապևտիկ բաժանմունքը։ 1970 թվականին հիվանդության պատճառով անցել է կենսաթոշակի։

Պարգևատրվել է մեդալներով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ա. Վ. Գրիգորյան, Բ. Գ. Մելքումյան, Հայաստանի բժիշկները Մեծ հայրենականում, գիրք 2, Ե. 1987, էջ 36-37։
**Օրանժ (Կալիֆոռնիա)** քաղաք Կալիֆոռնիայի հարավում, Օրինջ շրջանում։ Քաղաքը մի մաս է կազմում Լոս Անջելեսի մայրաքաղաքային տարածքում։ Օրանժի տարածքը 69.9 կմ² է, որից 60,6 կմ² պատկանում է արվարձաններին։ Բնակչության քանակը կազմում է 141 634 մարդ (2009 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը ՝ 2337 մարդ/կմ²։ Քաղաքը գտնվում է ծովի մակարդակից 59 մետր բարձրության վրա։

Պատմությունը
------------

Քաղաքը հիմնադրվել է 1869 թվականին Էնդրյու Գասելի և Ալֆրեդ Չեփմանի կողմից։ 1888 թվականին բնակավայրը ստացել է քաղաքի կարգավիճակ։ Լոս Անջելեսի արագ ընդլայնվող մայրաքաղաքի հարևանությունը և Օրանժի տարածքում տրանսպորտային կապի հարմարավետությունն իսկական շինարարական բում առաջացրեցին, որը շարունակվում է մինչ օրս։

Ժողովրդագրություն
-----------------

Բնակչությունը 2010 թվականին ԱՄՆ մարդահամարի համաձայն կազմում էր 136 416 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում է 2086,8 մարդ/կմ²:Ռասայական` 67.1% սպիտակ, 11.3% ասիացի, 1.6% սև, 0.7% բնիկ ամերիկացի, 0.3% հավայի և խաղաղօվկիանոսյան կղզի, 15.1% այլ, 4% երկու սերունդ և ավելի շատ ցեղեր։

Քույր քաղաք
-----------

* Նոր Զելանդիա Թիմարու

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · Open Directory Project |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 12496872h · GND: 4640808-3 · ISNI: 0000000406387381 · LCCN: n79065351 · NKC: ge710928 · SUDOC: 034184589 · VIAF: 146568302 · WorldCat VIAF: 146568302 |

 |

 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  2020 թվականի ԱՄՆ մարդահամար / United States Census Bureau
**Արա Սարգսի Գոչունյան** (մարտի 13, 1973(1973-03-13), Ստամբուլ, Թուրքիա), հայ խմբագիր, հասարակական գործիչ։

Կենսագրություն
--------------

Արա Գոչունյանը ծնվել է 1973 թվականի մարտի 13-ին Ստամբուլում։ 1995 թվականին ավարտել է Ստամբուլի Գալաթասարայի լիցեյը, 1995-1996 թվականներին սովորել Ստամբուլի համալսարանի ֆրանսերեն լեզվի և գրականության բաժնում։ 1992 թվականից աշխատում է Ստամբուլի «Ժամանակ» օրաթերթի խմբագրությունում, 1996 թվականից՝ գլխավոր խմբագիր։

Գոչունյանն իր հեղինակային՝ «Օրակարգի նյութերը» սյունակում հրապարակում է նաև հարցազրույցներ հայ ականավոր մտավորականների, արվեստագետների ու հասարակական գործիչների հետ՝ Հայրենիք-Սփյուռք հարաբերությունների և ազգային ինքնության հարցերի շուրջ։

1996-1998 թվականներին եղել է Արմենպրեսի թղթակիցը Ստամբուլում։ Գոչունյանը Թուրքիայում հայ-թուրքական հակամարտությունների մեկնաբանն է ու գլխավոր փորձագետը։ Նրա տեսակետներն ու վերլուծությունները հիշյալ հարցի վերաբերյալ տպագրվում են Հայաստանի և Սփյուռքի, նաև Թուրքիայի ԶԼՄ-ներում։ Որպես «Ժամանակի» հատուկ ներկայացուցիչ՝ մասնակցում է համահայկական բոլոր կարևոր իրադարձություններին Հայաստանում և արտերկրում։

Թուրքիայի ժուռնալիստների միության (1999) և ՀԺՄ (2004) անդամ։

2009 թվականին արժանացել է Համաշխարհային հայկական կոնգրեսի և ՀԺՄ-ի «Աշխարհի հետ մեր ինքնությամբ» մրցանակների։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Անկարայում հույս ունեն ամռանը շոշափելի արդյունքներ գրանցել հայ-թուրքական բանակցություններում. Գոչունյան

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Արտավազդ Ավագյան (այլ կիրառումներ)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Ավագյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Արտավազդ Արշակի Ավագյան** (հուլիսի 8 (21), 1907, Նորաշեն, Ղազախի գավառ, Ելիզավետպոլի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - նոյեմբերի 16, 1966(1966-11-16), Գորկի Լենինսկիե, Լենինսկի շրջան, Մոսկվայի մարզ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ խորհրդային կենսաբան և ծագումնաբան։ ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամ 1946 թվականից։

Կենսագրություն
--------------

Արտավազդ Ավագյանը ծնվել է 1907 թվականի հուլիսի 8-ին ՀՀ Տավուշի մարզի Նորաշեն գյուղում։ 1926 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի թիվ 72 աշխատանքային դպրոցը, 1931 թվականին՝ Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտը։ 1932 թվականին ընդունվում է բուսաբուծության համամիութենական ինստիտուտի ասպիրանտուրան (Լենինգրադ), որտեղ աշակերտում է հանրահռչակ ֆիզիոլոգ ակադեմիկոս Մաքսիմովին։ Ասպիրանտուրան ավարտելուց հետո պաշտպանում է թեկնածուական դիսերտացիա և աշխատանքի անցնում համամիութենական սելեկցիոն-գենետիկական ինստիտուտում (Օդեսա), ղեկավարելով գենետիկայի լաբորատորիան։ Այդ ժամանակաշրջանի նրա ուսումնասիրությունները նվիրված են բամբակենու ծերատման, բույսերի զարգացման, տրամախաչման, կարտոֆիլի տնկանյութի այլասերման և որակի բարելավման կարևոր հարցերին։ 1939 թվականից մինչև իր կյանքի վերջ Արտավազդ Ավագյանն աշխատել է ԽՍՀՄ ԳԱ գենետիկայի ինստիտուտի «Գորկի Լենինսկիե» փորձարարական կայանում որպես գենետիկայի բաժնի վարիչ։ Մահացել է 1966 թվականի նոյեմբերի 16-ին Մոսկվայում։ Թաղված է ծննդավայրում։

Գործունեություն
---------------

Արտավազդ Ավագյանը ուսումնասիրում էր բույսերի զարգացումը։ Արտավազդ Ավագյանի հետազոտությունները նվիրված են բուսական օրգանիզմների աճման ու զարգացման նպատակադիր ղեկավարման խնդիրներին, բույսերի բեղմնավորման երևույթների բացահայտմանը, ստադիականության տեսությանը, վեգետատիվ հիբրիդացմանը։ Տվել է բուսական օրգանիզմների երիտասարդացման երևույթի նոր մեկնաբանություն։

Պարգևներ
--------

* Լենինի շքանշան (1949)
* Պետական մրցանակի կրկնակի դափնեկիր (1941, 1951)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1974. — հատոր 1. — էջ 600.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14  Հայկական համառոտ հանրագիտարան (հայ.) — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1990. — հատոր 1.

Արտաքին հղումներ
----------------

* АВАКЯН Артавазд Аршакович (Ռուսերեն)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 8433 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 600)։*  |
**Դավիթ Կարենի Բաղդասարյան** (մայիսի 3, 1988(1988-05-03), Հերհեր, Մարտունու շրջան, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), արցախցի քաղաքական գործիչ, Արցախի Հանրապետության Ազգային ժողովի «Միասնական Հայրենիք» կուսակցության պատգամավոր։

Կենսագրություն
--------------

Դավիթ Բաղդասարյանը ծնվել է 1988 թվականի մայիսի 3-ին, Արցախի Հանրապետության Մարտունու շրջանի Հերհեր գյուղում։

2005 թվականին ավարտել է Ստեփանակերտի թիվ 5 միջնակարգ դպրոցը։ 2011 թվականին ավարտել է Արցախի պետական համալսարանի տնտեսաիրավաբանական ֆակուլտետի «Հաշվապահական հաշվառում և աուդիտ» բաժինը։
2006-2008 թվականներին ժամկետային ծառայության է անցել Արցախի Հանրապետության Պաշտպանության բանակում։

2010-2014 թվականներին եղել է ԱՁ «Համլետ Համբարձումյան» և ՍՊԸ «Հայր և որդի Համբարձումյաններ» մենեջեր և գանձապահ։ 2016-2017 թվականներին որպես ոստիկան աշխատել է Արցախի Հանրապետության ոստիկանությունում։

2017-2019 թվականներին եղել է «Ֆիդես հիփոթեքային ընկերություն» ՈւՎԿ ՓԲԸ մոնիթորինգի, անվտանգության և ներքին հսկողության մասնագետ։

2020 թվականի մարտի 31-ին խորհդարանական ընտրություններում «Միասնական Հայրենիք» կուսակցության համամասնական ցուցակով Դավիթ Բաղդասարյանը ընտրվել է Արցախի Հանրապետության 7-րդ գումարման Ազգային ժողովի պատգամավոր։

Ամուսնացած է, ունի երկու զավակ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Դավիթ Կարենի Բաղդասարյան
**Արամայիս Մյասնիկի Եսոյան** (մայիսի 15, 1962(1962-05-15), Փոքր Խանչալի, Վրաստան), հայ ճարտարագետ-մեխանիկ, տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (2007), պրոֆեսոր (2009)։

Կենսագրություն
--------------

Արամայիս Եսոյանը ծնվել է 1962 թվականի մայիսի 15-ին Փոքր Խանչալի գյուղում (այժմ՝Վրաստանի Նինոծմինդայի շրջանում)։ 1984 թվականին ավարտել է Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտը։ 1984-1996 թվականներին աշխատել է Հայաստանի Աշոցքի շրջանում (այժմ՝ Շիրակի մարզում) նորոգման արհեստանոցի վարիչ, գյուղվարչությունում՝ գլխավոր ճարտարագետ-պետտեխհսկիչ, 1997-2008 թվականներին՝ ՀԱԱՀ-ում։ 2008 թվականին դարձել է գյուղատնտեսական մեքենաների ամբիոնի վարիչ։

Աշխատություններ
---------------

Աշխատանքները վերաբերում են գյուղատնտեսական մեքենաների կառուցվածքի կատարելագործման, դրանց տեխնոլոգիական ցուցանիշների բարելավման և հողի մեքենայական դեգրադացիայի կանխարգելման հիմնահարցերին։

Համահեղինակ է «Տրանսպորտային փոխադրումներ և բեռնման-բեռնաթափման աշխատանքներ» (2013) և «Ամբարձիչ փոխադրական մեքենաներ»(2013) ուսումնական ձեռնարկների։

Երկեր
-----

* Վարի ագրեգատի մեխանիկա-տեխնոլոգիական կայունությունը հողի մեքենայական դեգրադացման կանխարգելումով, Ե. 2006։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Արզու Յուսիֆ օկլի Ռահիմով** (ադրբ.՝ Arzu Yusif oğlu Rəhimov, հոկտեմբերի 1, 1964(1964-10-01), Նախիջևան, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), Ադրբեջանի պետական գործիչ, ԱՀ մոբիլիզացիայի և զորակոչի պետական ծառայության պետ, գեներալ-լեյտենանտ։

Կենսագրություն
--------------

Արզու Ռահիմովը ծնվել է 1964 թվականի հոկտեմբերի 1-ին Նախիջևան քաղաքում։ 1986 թվականին ավարտել է Նովոսիբիրսկի բարձրագույն ռազմական քաղաքական դպրոցը։ 1986-1989 թվականներին ծառայել է տարբեր պաշտոններում ԽՍՀՄ զինված ուժերում։ 1992-2004 թվականներին ԱՀ սահմանապահ զորքերում գլխավոր սպայի պաշտոնից բարձրացվել է զորամասի հրամանատարի պաշտոնում։ 2004-2006 թվականներին նա աշխատել է որպես Սահմանապահ զորքերի շտաբի պետի առաջին տեղակալ։

2006 թվականին նշանակվել է ԱՀ պետական սահմանապահ ծառայության պետի առաջին տեղակալ ՝ սահմանապահ զորքերի գլխավոր շտաբի պետ։ 2004 թվականին նրան շնորհվել է գեներալ-մայորի բարձրագույն զինվորական կոչում։ 2007-2012 թվականներին աշխատել է որպես ԱՀ միգրացիոն պետական ծառայության պետ։

Ադրբեջանի Հանրապետության Նախագահ Իլհամ Ալիևի 2012 թվականի փետրվարի 13-ի հրամանով նշանակվել է Ադրբեջանի Հանրապետության մոբիլիզացիայի և զորակոչի պետական ծառայության պետ։

Ադրբեջանի Հանրապետության Նախագահ Իլհամ Ալիեւի 2012 թվականի մարտի 1-ի հրամանով նրան շնորհվել է գեներալ-լեյտենանտի զինվորական կոչում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Արզու Յուսիֆ օկլի Ռահիմով ԱՀ մոբիլիզացիայի և զորակոչի պետական ծառայություն
2. ↑  Арзу Рагимову присвоено высшее специальное звание государственного советника миграционной службы II класса
3. ↑  Назначен начальник Госслужбы Азербайджана по мобилизации и призыву на военную службу
4. ↑  Арзу Рагимову присвоено воинское звание генерал-лейтенанта(չաշխատող հղում)
**Կայսերական ռազմական թանգարան** (անգլ.՝ Imperial War Museum), լոնդոնյան թանգարան։ Նրա հավաքածուն ներառում է ռազմական տեխնիկա, զենք, պատերազմական տարիների իրեր, ունի հասարակական գրադարան, լուսանկարչական արխիվ, արվեստի հավաքածու, որը նվիրված է XX դարին սկսած պատերազմներին ու ռազմական գործողություններին, որոնք ընթացել են Միացյալ թագավորությունում (ԱՄՆ) և Բրիտանական կայսրությունում (Անգլիա)։

Պատմություն
-----------

Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում՝ 1917 թվականի գարնանը, Բրիտանական կառավարությունը որոշում է ստեղծել Ազգային պատերազմի թանգարան և սկսել է հավաքագրել ցուցանմուշներ ցուցահանդեսի համար։ Հատուկ ստեղծված հանձնաժողովը սկսել է հավաքել նյութեր։ 1917 թվականի դեկտեմբերին թանգարանը ստացել է «Կայսերական ռազմական թանգարան» անվանումը։ Թանգարանը բացվել է Ջորջ 5-ի Բյուրեղապակյա պալատում, 1920 թվականի հունիս 9-ին։ 1924 թվականին թանգարանը տեղափոխվում է Քենսինգթոն քաղաքի կայսերական ինստիտուտի հարավային շենք։ Այս շենքը գտնվում է քաղաքի կենտրոնում, այլ թանգարանների կողքին։ Թանգարանը սկսեց նյութերը հավաքել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին, քանի որ այն դարձել էր ռմբակոծությունների թիրախ և հավաքածուն մեծապես վնասվել էր։ 1939, 1940 թվականներին թանգարանը փակվում է և բացվում միայն 1946 թվականին։ Մինչ օրս թանգարանը ունի ռազմական տեխնիկայի մեծ հավաքածու, որոնք պահպանվել են Առաջին աշխարհամարտի տարիներից։ Թանգարանի նպատակն է ոչ միայն ցույց տալ այցելուներին զենք և ռազմական տեխնիկա, այլև տալ մարդկանց մասին տեղեկություններ ժամանակակից պատերազմի և դրա ազդեցությունը անհատի և հասարակության վրա։ Թանգարանի մուտքը անվճար է, այն բաց է ժամը 10։00-ից 18։00-ն։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  ROR Data — v1.19 — 2023. — doi:10.5281/ZENODO.7644942
3. ↑
4. ↑  Art's most popular: Exhibition and museum visitor figures 2021 // *The Art Newspaper* — 2022. — ISSN 0960-6556

Արտաքին հղումներ
----------------

* www.iwm.org.uk
* craneinthesky.blogspot.com/2011/03/imperial-war-museum-london.html

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 121702238 · ISNI: 0000000404263238 · LCCN: n80044915 · Microsoft: 1336683368 · NKC: mzk2006340967 · NLA: 36555711 · SUDOC: 030244528 · VIAF: 122881932 · ULAN: 500301821 · WorldCat VIAF: 122881932 |

 |

 |
|  |
| --- |
| **Պուշկինիա մկնասոխանման** |
| Պուշկինիա մկնասոխանմանՊուշկինիա մկնասոխանման |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Ծնեբեկածաղկավորներ (Asparagales) |
| **Ընտանիք** | Ծնեբեկազգիներ (Asparagaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Մկնասոխայիններ (Scilloideae) |
| **Ցեղ** | **Puschkinia** |
| **Տեսակ** | **Պուշկինիա մկնասոխանման** *(P. scilloides)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Puschkinia scilloides***Adams, 1805 |

**Պուշկինիա մկնասոխանման** լատին․՝ Pushkinia scilloides, շուշանազգիների ընտանիքին պատկանող բազմամյա սոխուկավոր բույս։

Լայնորեն տարածված է մեր հանրապետությունում, հատկապես` Արարատյան դաշտի նախալեռնային գոտում։ Տերևները լայն գծանման, փոկանման են։ Ողկույզները գագաթային են՝ կազմված 3-10 ծաղիկներից։ Ծաղկապատը բաց երկնագույն է՝ դրսի կողմից մուգ երկնագույն շերտիկներով։ Նրա թերթիկները 2—3 անգամ ավելի երկար են, քան զանգականման խողովակը։ Պսակը երեք անգամ ավելի կարճ է ծաղկապատից, վեցաբաժան է։ Ծաղկում է ապրիլ-մայիս ամիսներին։ Բարձրությունը հասնում է 10-30 սմ-ի։ Բացի այն, որ հրաշալի դեկորատիվ բույս է, պուշկինիան միաժամանակ օգտագործվում է որպես վայրի բանջարաբույս, տերևները համեղ են և սննդարար։ Մեծ քանակությամբ ալկալոիդներ պարունակելու շնորհիվ հնուց ի վեր օգտագործվել է որպես բուժիչ բուսատեսակ։ Մկնասոխանման պուշկինիան հանրապետության բուսաշխարհի այն բազմաթիվ տեսակների թվին է պատկանում, որոնք մեծ հեռանկար ունեն մշակության մեջ լայնորեն ներդնելու համար։ Սակայն այս բույսը ներկայումս դեկորատիվ նպատակներով մեզ մոտ չի օգտագործվում։ Մինչդեռ կարելի է սոխուկներ հավաքել կենդանի բնությունից (այս տեսակին անհետացման վտանգ չի սպառնում) և լայնորեն օգտագործել ծաղկադեկորատիվ զանազան ձևավորումներում, հատկապես` եզրաշերտերում, քարապարտեզներում և ալիպինարիաներում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Լ․Վ․ Հարությունյան, Քո շրջապատի ծաղիկները, Արևիկ հրատարակչություն, Երևան, 1987

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2778479036 |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* Վիքիցեղեր: Puschkinia scilloides
* BioLib: 41968
* BOLD: 550049
* EoL: 1014873
* EPPO: PUKSC
* FNA: 220011275
* GBIF: 2767428
* GRIN: 30377
* iNaturalist: 128724
* IPNI: 540344-1
* ISC: 116631
* MoBotPF: 281802
* NBN: NBNSYS0200002991
* NCBI: 81792
* Plant List: kew-283895
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:540344-1
* Tropicos: 18400315
* VASCAN: 27879
* WCSP: 283895

 |

 |
**Դու Մու** (803, Չանյան - 852, Չանյան),Թան դինաստիայի չինացի բանաստեղծ։

Կենսագրություն
--------------

Դու Մուն ծագումով եղել է ազնվական, սակայն աղքատ ընտանիքից։ Ծնվել է Չանյան կայսրության մայրաքաղաքում։ Ստացել է լավ կրթություն։ 813 թվականին կորցրել է իր հորը։ Երիասարդ տարիներին մասնակցել է գավառներում ապստամբ իշխանների դեմ կազմակերպված ռազմական արշավներին։ 828 թվականին գերազանցորեն հանձնել է կայսերական քննությունը և արժանացել է ցզինշիի (մայրաքաղաքում երեք տարին մեկ անցկացվող քննություններին լավագույն արդյունքը ցուցաբերող) աստիճանի։ Դրանից հետո՝ 828-835 թվականներին, աշխատել է նահանգային կառավարման գրասենյակներում՝ ներկայիս Ցզյանսիի և Անհոյի տարածքներում։ 835-857 թվականներին Լոյանում եղել է կառավարական մարմինների ղեկավար։ 837 թվականին եղբոր հիվանդության պատճառով հրաժարվել է իր պաշտոնից։ 839 թվականին վերադարձել է մայրաքաղաք, որտեղ պաշտոն է ստացել կառավարությունում։ 841 թվականին նշանակվել է ներկայիս Հուբեյ նահանգի Հուանչժոու շրջանի կառավարիչ։ 846 թվականին դարձել է կառավարության անդամ և վերադարձել է Չանյան, որտեղ էլ 852 թվականին մահացել է։

Ստեղծագործություն
-----------------

Մաո Ցզե Դունի ձեռքով արտագրված Դու Մուի «Ուղերձ Հան Չոյին՝ Յանչժոյի փոխարքային» բանաստեղծությունը Յանչժոյում: 
Դու Մուն ստեղծագործել է շի և ֆու ժանրերում, ինչպես նաև հին չինական արձակում։ Նա առավել հայտնի է որպես զգայական, քնարական կարճ բանաստեղծությունների հեղինակ։ Բանաստեղծությունների նախապատմություն են հանդիսանում պատմական վայրերը կամ ռոմանտիկ իրավիճակները։ Դու Մուի բանաստեղծական ոճում համադրված են դասական կերպարները, առօրյա խոսքը և բառախաղերը։ Բացի այդ նա գրել է ծավալուն և երկար պոեմներ։ Դու Մուի գրչին են պատկանում մոտ 800 բանաստեղծություններ և պոեմներ։ Նրա ստեղծագործություններից առավել հայտնի են «Հրաժեշտից առաջ», «Զբոսանք լեռներում», «Աշնանային երեկո», «Երգ Աֆան պալատի մասին», «Իմ կարոտը», «Քսաչորսի կամուրջը» («Ուղերձ Հան Չոյին՝ Յանչժոյի փոխարքային» մյուս անվանումը)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Union List of Artist Names
2. 1 2  *Zheng H.* Du Mu // *Grove Art Online* / J. Turner — [Oxford, England], Houndmills, Basingstoke, England, New York: OUP, 2017. — ISBN 978-1-884446-05-4 — doi:10.1093/GAO/9781884446054.ARTICLE.T024037
3. 1 2 3 4 5 6 7  Կենսագրական տվյալների չինական բազա

Գրականություն
-------------

* Ду Му / Коробова А. Н. // Духовная культура Китая: энциклопедия : в 5 т. / Гл. ред. М. Л. Титаренко; Ин-т Дальнего Востока. — М. : Вост. лит. 2008. — Т. 3. Литература. Язык и письменность. — С. 294—295. — 855 с.
* Francis, Mark. Running Under the Ice: Fifty Selected Poems by Du Mu. Oxcidental Press 2012. ISBN 978-1-4681-2831-4.
* Wolfgang Kubin: Das lyrische Werk des Tu Mu (803–852), Veröffentlichungen des Ostasien-Instituts der Ruhr-Universität Bochum, Band 19, Otto Harrassowitz Verlag, Wiesbaden, 1976.
**Արի Իմաստուն Թորգիլսոն** (իսլ.՝ Ari fróði Þorgilsson, հին իսլանդերեն Ari՝ արծիվ, fróðr՝ իմաստուն, բառերից, 1067[…], Իսլանդիա - նոյեմբերի 9, 1148 կամ 1148), առաջին իսլանդացի պատմաբանը։

Կենսագրություն
--------------

Արին ծնվել է Արևմտյան Իսլանդիայում ազնվական ընտանիքում։ Լանդնաուբոկը թվարկում է իր նախնիների 8 սերունդ, որոնցից 5 սերունդ ծնվել է Իսլանդիայում, այդ թվում 2-ը՝ դեռ հեթանոսական ժամանակներում։ Ըստ իր հոր՝ Թորգիլսի որդի Գելիրի, նա եղել է Օսվիվրայի դուտր Գուդրունի հետնորդը։

Արիի հայրը շուտ է մահացել, տղան մեծացել է սկզբում պապու, հետո հորեղբոր տանը։ 7 տարեկանում նա մարզվել է Տորարինի որդու՝ սկալդ Հարարի մոտ, այնուհետև հոգևոր կրթություն է ստացել Իսլանդիայի եպիսկոպոսի արքունիքում։ Որպես քահանա ծառայել է Ստադրայում։ Ամուսնացած էր, ուներ որդի և դուստր։

Կարևորություն
-------------

Արի Իմաստունը «Գիրք իսլանդացիների մասին» (իսլ.՝ Islendingabok) գրքի հեղինակն է, որտեղ նա ներկայացրել է ընդհանուր ժամանակագրություն՝ կապելով Իսլանդիայի պատմությունը համաեվրոպականի հետ։ Նա հեղինակել է նաև «Իսլանդիայի բնակավայրի մասին գիրքը» (Լանդնամաբոկ) և «Սնորի Գոդիի կյանքը»։ Կան ապացույցներ, որ Արին Նորվեգիայի թագավորների մասին գրել է որոշ տեքստեր, որոնք կարող են  թագավորների մասին առաջին սագաների հիմք հանդիսանալ։ Արին գրել է ոչ թե լատիներեն, այլ հին իսլանդերեն։ Նա առաջինն էր, ով իսլանդացիներին տվեց պատմական և էթնիկ ինքնության զգացում իր գրվածքներում։ Ժամանակակից գիտնականները վաղ Իսլանդիայի պատմության մասին իրենց գիտելիքների համար մեծ չափով պարտական են Արի Իմաստունին, որը ստացել է «իսլանդացի Հերոդոտոս» և «Իսլանդիայի պատմության հայր» մականունը։ Արի Թորգիլսոնի գրվածքները մեջբերում են Սնորի Ստուրլուսոնը և ավելի ուշ իսլանդացի պատմաբանները։ Գիտնականն իր աշխատությունները գրել է արձակ, ինչը առաջընթաց էր 11-12-րդ դարերում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Swartz A.* Open Library — 2007.
2. 1 2  Nationalencyklopedin (շվեդերեն) — 1999.
3. 1 2  BIBSYS — 1972.
4. 1 2  Library of the World's Best Literature / C. D. Warner — 1897.
5. 1 2 3  Չեխիայի ազգային գրադարանի կատալոգ
6. ↑  Стеблин-Каменский М. И. «Круг земной» как литературный памятник // Круг земной. — М. 1980. — С. 589.
7. ↑  Снорри Стурлусон. Круг земной. Пролог