recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Çalık Holding** (հայերեն՝ «Չալըք հոլդինգ»), թուրքական ընկերություն, որի գլխամասը գտնվում է Ստամբուլում։ Ընկերությունը զբաղվում է տեքստիլ, էներգետիկ, շինարարական, ֆինանսական, լոգիստիկ և մեդիա բիզնեսով։ Ընկերության մեջ (ներառյալ նաև այլ երկրներում գործող դուստր ընկերությունները) աշխատում է մոտ 19000 մարդ (2008 թվականի տվյալներով).

Հոլդինգի առաջատար կազմակերպություններն են՝ GAP Güneydoğu Tekstil-ը, Çalık Enerji-ն, GAP İnşaat-ը, Çalıkbank-ը և GAP Pazarlama-ն։

2008 թվականից հոլդինգի մեջ են մտել Sabah թերթը և ATV հեռուստաընկերությունները, որոնք գնվել են 1,1 մլրդ ԱՄՆ դոլլարով։ Այս գործարքն առաջ բերեց մեծ ռեզոնանսի թուրքական հասարակության մեջ, քանի որ մի մասը գումարի տրամադրվել էր VakıfBank-ի և Halbank-ի կողմից (մոտ 750 մլն ԱՄՆ դոլլար), ինչպես նաև հիմնական խնդիրն այն էր, որ մրցույթ չկայացավ, քանի որ Çalık Holding-ը միակ թեկնածու գնորդն էր։ Այս գործարքի արդյունքում հայտնի Fitch Ratings-ը իջեցրեց ընկերության կրեդիտային ռեյտինգը 2009 թվականի հունվարին։

Պատմություն
-----------

Չալըքների ընտանիքը զբաղվում է տեքստիլ բիզնեսով 1930-ական թվականներից։ 1980 թվականին ընտանիքը հիմնեց Ortadoğu Tekstil Tic.ve San A.Ş. ընկերությունը, որը դարձավ ապագա բիզնես կայսրության հիմքը։ «Չալըք հոլդինգը» հիմնվել է 1997 թվականին Ահմեդ Չալըքի կողմից, ով մինչ օրս ընկերության գործադիր տնօրենն է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Sabah, 23 February 2009, A credit rating of 'BBB (Trk)' (չաշխատող հղում)
 (անգլ.)
2. ↑  Çalık Holding press release, 22 April 2008, ÇALIK HOLDING ACQUIRES ATV-SABAH (անգլ.)
3. ↑  Reuters, 12 January 2008, Turkey eyes reform of media ownership law -paper (անգլ.)
4. ↑  Fitch press release, 15 January 2009, Turkey: Fitch downgrades Calik Holding to B- on liquidity concerns Արխիվացված 2009-07-12 Wayback Machine (անգլ.)
5. ↑  Statistics and history of Çalik Holding Արխիվացված 2011-10-06 Wayback Machine. (թուրքերեն)
6. ↑  Ahmet Çalık on calik.com (անգլ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կազմակերպության պաշտոնական կայք էջը

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: no2010006856 · VIAF: 158683939 · WorldCat VIAF: 158683939 |

 |
| **՞**Սևավիզ քարաթռչնակ |
| --- |
| Սևավիզ քարաթռչնակ*Turdus Pillaris*  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
| Տիպ | Քորդավորներ |
|
|
|
|
|
| Դաս | Թռչուններ |
|
|
|
| Կարգ | Ճնճղուկազգիներ |
|
|
|
| Ընտանիք | Կեռնեխներ |
|
|
|
| Ցեղ | **Կեռնեխներ** |
|
|
|
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Turdus
Linnaeus, 1758 |
|  Հատուկ պահպանություն |
| 
Քիչ մտահոգող տեսակIUCN 3.1 *Least Concern* : ??? |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | ՊատկերներՎիքիպահեստում | ITIS**179752**NCBI**9186**

 |
| --- | --- | --- |

 |


Սևավիզ քարաթռչնակ (Oenanthe finschii), կեռնեխների ընտանիքի թռչուն։ Բնադրող-չվող է, տարածված։

Մարմնի կառուցվածքը
------------------

Մարմնի երկարությունը 14 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 25-27 սմ, կենդանի զանգվածը՝ 17-30 գ։ Պոչի սև շերտը միջին լայնության է, եզրային փետուրները՝ նեղ, սպիտակ ծայրերով։ Արուն վերևից ու ներքևից աղոտ սպիտակ է, դեմքի և կոկորդի սև հատվածները միաձուլվում են թևի սև հատվածին։ Էգը վերևից դարչնագույն-մոխրագույն է, ունկընկալը՝ նարնջագույն երանգով, թևի թափահարող փետուրները՝ բաց գույնի երիզներով, մարմինը ներքևից աղոտ սպիտակ է։

Արուների տարբերությունը
-----------------------

Արուներն այլ քարաթռչնակների արուներից տարբերվում են բաց գույնի մեջքով, կոկորդն ու թևերը միաձուլող սև հատվածով։ Էգերն այլ քարաթռչնակների էգերից տարբերվում են պոչի նախշի, նարնջագույն ունկընկալի և մարմնի ներքևի աղոտ սպիտակի համադրությամբ։ Նստում է փոքր թփուտների ծայրերին կամ քարերին։ Բնակվում է թփուտածածկ կիսաանապատներում, քարքարոտ լեռնալանջերին։

Սննդառություն
-------------

Սնվում է անողնաշարավորներով, սերմերով։

Բազմացումը
----------

Գարնանային ամենավաղ վերադարձը՝ մարտի 1-ին տասնօրյակին։ Բնադրագույգերը ձևավորում են ապրիլին։ Արուն հարսանեկան խաղերը ցուցադրում է՝ պոչը՝ հովհարանման, թևերը լայն բացած, անընդմեջ սուլոցներ ու մեղմ սրնգային ձայներ է արձակում և մեղմ ու սահուն վայրէջք կատարում քարերի կատարին։ Բույնը գավաթաձև է՝ մանր ճյուղերից, խոտաբույսերից, պատրաստում է էգը։ Բնադրում է գետնին՝ ոչ խորը փորվածքներում, քարերի արանքում։ Ձվերը բներում հայտնվում են ապրիլի 1-ին տասնօրյակից հուլիսի սկիզբը, որը հավանաբար կապված է բնադրման հետ։ Դնում է 20 մմ տրամագծով, բաց կապույտ՝ կարմիր-դարչնագույն պտերով 4-6 ձու։ Թռիչքին տիրապետող ձագերը գրանցվում են հունիս-հուլիսին։ Դաշտային պայմաններում սևավիզ քարաթռչնակն (հատկապես՝ արուն) անզգույշ է։ Էգը թխսակալման ընթացքում թաքնված է, նրա գործողությունները մշտապես գտնվում են արուի հսկողության տակ։

Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | Avibase · eBird · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |

 |
**Գզիրա**, քաղաք (բերդաքաղաք, ավան) Հայոց Միջագետքում, իսկ ապա Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Ջեզիրեի գավառակում։ Գտնվում էր Տիգրիսի ձախ կողմի վտակ Խաբուրի գետաբերանից հյուսիս-արևմուտք, Սղերդ քաղաքից 71-72 կմ հարավ-արևելք։

Հանդիսանում էր Ջեզիրեի գավառակի կենտրոնը։

Անվանումներ
-----------

Քաղաքի անվանումները հետևյալն են. Բադնա, Բազաբդա, Բակերդա, Բեզաբդե, Բեզարտա, Բեզապտա, Բեթզաբդե, Բիզաբդա, Բիզաբդե, Գազարդա, Գեզարդա, Գեզիրա, Գզիր, Գիզիրա, Գոզարդա, Գեզարդա, Գեզիրա, Գզիր, Գիզիրա, Գոզարդա դի Կերդու, Գոզարդա Զաբիտա, Զաբդա, Զաբդա Գզիրա, Զաբդիկենե, Զաբդիտա, Զապտա, Զափե, Զեդեդյա կղզի, Կղզի Կարդո, Ճեզիրե, Ճեզիրե իպն յՕմեր, Ճեզրե, Ճզիրա, Ճիզերե, Ճիզրե, Ջեզիրե, Ջեզիրեթ իբն Օմար, Ջեզիրեի յումերիե, Ջեզիրեհ իբն Օմար Ջզիրա, Ջիզիրե, Ջիզրե, Վեզավդե։

Անվան ստուգաբանություն
----------------------

Ամենատարածված անվանումը *Ջեզիրե'* անվանումն էր, որը արաբերեն նշանակում է կղզի։ Պատճառն այն էր, որ քաղաքի մոտակայքի գետը գարնանը հորդանում էր և քաղաքը վերածվում էր կղզու։

Իսկ **Գոզարտա դի Կերդու** անվանումը ասորերեն նշանակում է «քրդերի կղզի»։

Պատմություն
-----------

Ամենահին անվանումը Զաբդան էր կամ Բադնա։ Ըստ Ամիանոս պատմիչի քաղաքը հանդիսանում էր Զաբդիկենա գավառի գլխավոր քաղաքը։

Հայերը քաղաքն անվանել են Գզիրա, սակայն ամենատարածված անվանումը արաբական **Ջեզիրեն** էր, որը նշանակում էր «կղզի»։

Գզիրայի հյուքյումեթությունu իշխանությունn er Դիարբեքիրի նահանգում, Հարավային Հայաստանի քրդական կիսանկախ իշխանութոյւն էր՝ ստեղծված 17-րդ դարում Օսմանյան կայսրության կողմից։

Պատմամշակութային կառույցներ
---------------------------

Գզիրան ուներ պարսպապատ, փոքրիկ, անառիկ բերդ, որը կոչվում էր **Ֆնիք կալեսի**։ Բերդի ներսում կար հրաբխային քարից շինված հռոմեական տաճարների ձևով քառակուսի կառույցներ։

Քաղաքի դիմաց կար փայտաշեն կամուրջ, որի տակով հոսում էր Տիգրիս գետը։

Տես նաև
-------

* Դիարբեքիրի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Դիարբեքիրի նահանգի Մարդինի գավառ». Վերցված է 2015 ապրիլի 14-ին.
2. ↑  Հակոբյան Թ. Խ. Մելիք-Բախշյան Ստ. Տ. Բարսեղյան Հ. Խ. Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, հ. 1 [Ա-Գ] (խմբ. Մանուկյան Լ. Գ.), Երևան, «Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն», 1986, էջ 888 — 992 էջ։
3. ↑  «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան», հտ 1, էջ 856

Աղբյուրներ
----------

* «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ. Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4278418-9 · LCCN: n2004114871 · VIAF: 244662664, 315133186 · WorldCat VIAF: 244662664, 315133186 |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Ջեզիրեի գավառակ |
| --- |
|  |
| Քաղաքներ | Գզիրա |
|  |
| Գյուղեր | Հասան • Մանսուրիե • Շամշարա • Շերնակ • Սաիդբեյ • Ֆինիկ |
|  |
| Պորտալ:Արևմտյան Հայաստան |

 |
Լուոհե (չին. 漯河‚ փինյին Luòhé)‚ քաղաքային շրջան Հենան նահանգում‚ ՉԺՀ։

Անվանում
--------

Թեև **Լուոհե** (漯河) անվանումը բառացիորեն նշանակում է «Լուո գետ», այդպիսի անվանումով գետ (գոնե այնքան մեծ, որ տեսանելի լինի նահանգների քարտեզում) չի հոսում Լուոհե քաղաքային շրջանում։ Սակայն Հենան նահանգի հյուսիսային մասում կա Լուոհե գետ, որի վրա գտնվում է Լոյան քաղաքը. թեև նրա անվանումը ևս արտասանվում է հենց այնպես, ինչպես և Լուոհե քաղաքային շրջանինը, այն գրվում է այլ հիերոգլիֆով։ Քաղաքում տեղակայված է մսի վերամշակման խոշորագույն WH Group կազմակերպության շտաբը։

Պատմություն
-----------

Չնայած այս վայրերը բնակեցված են դեռևս հին ժամանակներից՝ մինչև վերջին շրջանը դրանք չեն միացվել մեկ վարչական կառույցի ներքո։

Յուան կայսրության օրոք այն պատճառով, որ այդ վայրերում գետի ոլորքները գալարներով փաթաթված ծովային կակղամորթու խեցիների (海螺) նման միախառնվում են, այստեղ գտնվող ավանը ստացել է Լովանհեչժեն անվանումը (螺湾河镇), ինչը նշանակում է «կակղամորթու նման գալարվող ավան»։ 16-րդ դարում Մինգ կայսրության օրոք, տեղական կառավարիչը որոշեց, որ մայրցամաքի խորքերում մասում ծովային փափկամորթ նշանակող հիերոգլիֆի օգտագործումը սխալ էր և 螺 հիերոգլիֆը փոխարինեց նույնիմաստ մեկ այլ հիերոգլիֆով` 漯: Ցին կայսրության գոյության վերջին շրջանում այստեղով է անցել Պեկին-Ուհան երկաթուղին, իսկ 1906 թվականին այստեղ կառուցված երկաթուղային կայարանը գյուղից վերցրել է «Լուոհե» անվանումը, որից հետո գյուղի անունը կրճատվել է «Լովանհե»-ից «Լուոհե»։

1948 թվականին կայարանամերձ գյուղը պաշտոնապես դարձավ կոմսության նշանակության քաղաք։

1949 թվականին ստեղծվեց Սյույչան (许昌专区) hատուկ տարածք, և այդ վայրերը մտան նրա կազմի մեջ։

1960 թվականին Յանչենի կոմսությունը միացավ Լոխե քաղաքին, բայց 1961 թվականին նրանք կրկին անջատվեցին (առանձնացան)։

1969 թվականին Սյույչանի Հատուկ տարածքը վերանվանվեց որպես Սյույչանի (许昌地区) շրջան։

1986 թվականին ԿԴՀ֊ի Ազգային ժողովի որոշմամբ լուծարվեց Սյույչան շրջանը, և նրա մեջ մտնող վարչական միավորներից ձևավորվեց Լոխե քաղաքային շրջանը։

Վարչական բաժանում
-----------------

Լուոհե քաղաքային շրջանը բաժանված է 3 շրջանի և 2 գավառների։

| Քարտեզ | # | Կարգավիճակ | Անվանում | Հիերոգլիֆմեր | Փինյին | Տարածք(կմ²) | Բնակչությունը(2011) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |
| 1 | Շրջան | Յուանհուի | 源汇区 | Yuánhuì qū | 201 | 330 000 |
| 2 | Շրջան | Լիչենգ | 郾城区 | Yǎnchéng qū | 413 | 530 000 |
| 3 | Շրջան | Շաոլինգ | 召陵区 | Shàolíng qū | 405 | 550 000 |
| 4 | Գավառ | Ույանգ | 舞阳县 | Wǔyáng xiàn | 776 | 610 000 |
| 5 | Գավառ | Լինինգ | 临颍县 | Línyǐng xiàn | 821 | 740 000 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "China: Hénán (Prefectures, Cities, Districts and Counties) - Population Statistics, Charts and Map". www.citypopulation.de. Retrieved 17 April 2018.
2. ↑  漯河市人民政府门户网站. Luohe People's Government. Retrieved 2020-04-17.
**Ծովափնյա Շարանտ** (*ֆր․*` Charente-Maritime), դեպարտամենտ Ֆրանսիայի հարավ-արևմուտքում։ Անունն ստացել է Շարանտ գետից։ Արևմուտքից սահմանակից է Ատլանտյան օվկիանոսին։
Ծովափնյա Շարանտ դեպարտամենտի կարգային թիվն է՝ 17։

Պատմություն
-----------

Ծովափնյա Շարանտ դեպարտամենտի քարտեզը։
Շարանտը 1790 թ. մարտի 4-ին Ֆրանսիական հեղափոխության ժամանակ կազմավորված 83 սկզբնական դեպարտամենտներից մեկն է։ Ներկայիս անունն ստացել է 1941 թ. սեպտեմբերի 4-ին։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ դեպարտամենտ ներխուժած գերմանական բանակն այն դարձրեց օկուպացված Ֆրանսիայի մաս։ 
Ծովից հնարավոր հարձակումից պաշտպանվելու համար Թոդտի կազմակերպությունը տարածքում ստեղծեց պաշտպանական կառույցներ։

Կառուցված բունկերներից պատերազմի ավարտին գերմանացիների ձեռքին մնացել էին երկուսը. հյուսիսում` Լա Ռոշելը և հարավում՝ Ռոյենը։ Չնայած նրան, որ համարյա հիմնավորապես ավերվել էին 1945 թվականի հունվարի 5-ին թագավորական օդուժի ռմբակոծությունից, ֆրանսիական դիմադրության ուժերը չկարողացան մինչև նույն տարվա ապրիլ ամիսն ազատագրել Ռոյենը։ Լա Ռոշելը վերջնականապես գրավվեց 1945 թվականի մայիսի 9-ին։

Տնտեսություն
------------

Ծովափնյա Շարանտ դեպարտամենտի տնտեսությունը կազմված է երեք բաղադրիչներից՝ տուրիզմ, ծովային արդյունաբերություն և արտադրություն։ Կոնյակը և պինոն երկու գլխավոր գյուղատնտեսական արտադրանքն են, մյուսների՝ եգիպտացորենի և արևածաղկի սերմի արտադրության հետ։ 
Ամռան ամիսներին ամբողջ Եվրոպայից ընտանիքներով մեկնում են այստեղ՝ արևի լոգանքների և տեղական ծովային ուտեստները վայելելու համար։
Ծովափնյա Շարանտում է կենտրոնացված ոստրեների բուծումը։  

Ռոշֆորը նավաշինության կենտրոն է 1665 թվականից։

Զբոսաշրջություն
---------------

Դեպարտամենտն սպասարկում է TGV-ն Սյուրժերում և Լա Ռոշելում։

* Լա ՌոշելԼա Ռոշել
* Ոստրեների բուծարան Օլերոնում։Ոստրեների բուծարան Օլերոնում։
* Թալմոն-սյուր-ԺիրոնդԹալմոն-սյուր-Ժիրոնդ
* Ֆորտ ԲոյարՖորտ Բոյար

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք Արխիվացված 2006-06-29 Wayback Machine

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Լարուսի · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX451426 · BNF: 11863121w · GND: 4085218-0 · LCCN: n80125733 · NKC: ge206735 · SUDOC: 026370565 · VIAF: 133235826, 147748514 · WorldCat VIAF: 133235826, 147748514 |

 |

 |
**Նիժեգորոդյան բանտ** (ռուս.՝ Нижегородский острог, Նիժեգորոդյան բերդաքաղաք), նախկին բանտ Նիժնի Նովգորոդի պատմական կենտրոնում։ Բերդաքաղաքն իրենից ներկայացնում է բանտային համալիր և վարչական շենք (մշակութային ժառանգության օբյեկտ № 5210056000): Կառուցված է ուղղանկյան տեսքով՝ անկյուններում չորս աշտարակ։ Ամբողջ տարածքը շարապատված է աղյուսով։ Ներկայումս շահագործվում է որպես գրասենյակային տարածք։ Գտնվում է Նիժնի Նովգորոդի Ազատության հրապարակի 2 ա հասցեում։

Պատմություն
-----------

Ազատության հրապարակը, բանտը և Նիժեգորոդի Ա. Պուշկինի անվան օպերայի և բալետի թատրոնը, 1905 թ.
Բանտի գլխավոր կորպուսի շինարարությունը սկսվել է 1820 թվականին և ավարտվել է 1823 թվականին։ Մնացած կառույցները ավարտվել են 1824 թվականին։ Գլխավոր շենքը մշտապես վերակառուցվել է։ Հեղափոխական տրամադրությունների աճի արդյունքում մեծ թվով բանտարկյալներ են հայտնվել բանտում։ Մինչև 1914 թվականն այստեղ են պահվել Նիժնի Նովգորոդի դատարանների կողմից դատապարտված հանցագործները և նրանք, ովքեր հաջորդաբար Սիբիր են տեղափոխվել։ Հետագայում կառուցվել է լրացուցիչ պատժախցիկ և հանվել են զբոսանքի համար նախատեսված բակերը։ 1914 թվականին բանտը ստիպված են եղել փակել, քանի որ այն չի համապատասխանել նման հաստատությունների նվազագույն պայմաններին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ բանտն օգտագործվել է ռազմագերիների համար։ Հեղափոխությունից հետո բանտային տարածքներն օգտագործվել են պահեստների համար, որից հետո փոխանցվել է դեղատների կառավարմանը։ Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ բանտի շենքում է տեղավորվել տարհանման հիվանդանոցը։
1981 թվականին նախկին բանտային կորպուսը փոխանցվել է Նիժնի Նովգորոդի պետական պատմա-ճարտարապետական թանգարան-արգելոցին։

Խորհրդային Միության փլուզումից հետո շենքը երկար ժամանակ գործել է որպես թանգարան։ Սակայն 2009 թվականին բանտը փակվել է վերականգնման համար։ Վերանորոգումից հետո թանգարանը չի վերադարձել շենք, և 2014 թվականին որոշվել է այն օգտագործել որպես գրասենյակային տարածք։

### Նախկին թանգարան

Նախկինում բացվել է մենախուց, ընդհանուր խուց, բանտային եկեղեցի և պատժախուց։ Էքսկուրսիայի բովանդակությունը պատմում էր Ցարական Ռուսաստանում ազատազրկման պայմանների և Նիժնի Նովգորոդի հայտնի բանտարկյալների` Վլադիմիր Կորոլենկոյի, Մաքսիմ Գորկու, Յակով Սվերդլովի, Պյոտր Զալոմովի, Նիկոլայ Սեմաշկոյի, Ալեքսանդր Պիսկունովի, Պլատոն Կերժենցևի ճակատագրերի մասին։

Տես նաև
-------

* Ազատության հրապարակ

Գրականություն
-------------

* Нижний Новгород: 785 вопросов и ответов. - Н.Новгород: Кварц, 2007.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Нижегородский острог». www.museum.ru. Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 8-ին.
2. ↑  «Нижегородский острог: описание, история, экскурсии, точный адрес». Тонкости туризма. Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 8-ին.
3. ↑  «"Нижегородский острог" превратится в офисное здание». ТВ Центр - Официальный сайт телекомпании. Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 8-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Нижегородский острог

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Նիժեգորոդյան բանտ** կատեգորիայում։ |
**Նայրոբիի երկաթուղային թանգարան** (անգլ.՝ Nairobi Railway Museum), թանգարան Նայրոբիում։ Բացվել է 1971 թվականին Նայրոբի երկաթուղային կայարանի տարածքում։

Թանգարանի մասին
---------------

Թանգարանի հիմքն է դարձել թանգարանի առաջին հսկիչ Ֆրեդ Ջորդոնի հավաքածուն, որը 1927 թվականից աշխատել է Արևելյան Աֆրիկայի երկաթուղիներում։

Թանգարանում ցուցադրվում են փաստաթղթեր, լուսանկարներ, երկաթուղային սարքավորումներ, ինչպես նաև լոկոմոտիվներ (հիմնականում բրիտանական արտադրության) և վագոններ։ Թանգարանում կա գրադարան։

Ցուցանմուշները ներառում է նաև մոտոցիկլետային շարժիչային հսկիչ հեծանիվ, որը փորձարկվել է 1950-ական թվականներին։ Փորձարկման արդյունքը բացասական է եղել. հեծանիվի անիվները սայթաքել են ռելսերից։

Թանգարանի տարածքում գտնվող ռելսերը կապված են Նայրոբի կայարանի ռելսերի հետ, ուստի այցելուները հնարավորություն ունեն տեսարժան ուղևորություններ կատարել պատմական լոկոմոտիվներով։

Թանգարանային ցուցանմուշներ
--------------------------

* Ռելսային հեծանիվՌելսային հեծանիվ
* Լոկոմոտիվ 2401Լոկոմոտիվ 2401
* Լոկոմոտիվ 327Լոկոմոտիվ 327
* Կոկոմոտիվ 3123 «Bavuma»Կոկոմոտիվ 3123 «Bavuma»
* Локомотив 5505Локомотив 5505
* Լոկոմոտիվ 87 «Karamoja»Լոկոմոտիվ 87 «Karamoja»
* Լոկոմոտիվ 5930 «Mount Shengena»Լոկոմոտիվ 5930 «Mount Shengena»
* Լոկոմոտիվ «Hugh F Marriott»Լոկոմոտիվ «Hugh F Marriott»
* 1-ին կարգի վագոն1-ին կարգի վագոն
* 3-րդ կարգի վագոն3-րդ կարգի վագոն
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «NAIROBI RAILWAY MUSEUM» (PDF) (անգլերեն). Kenya Railways Corporation. Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2013 թ․ հուլիսի 17-ին. Վերցված է 2014 թ․ մարտի 12-ին.
2. ↑  Richard Trillo (2013 թ․ մայիսի 1). «The Rough Guide to Kenya» (անգլերեն). Penguin Books. Վերցված է 2014 թ․ մայիսի 4-ին.
3. ↑  «Steam safaris» (անգլերեն). Nairobi Railway Museum. Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ մարտի 12-ին. Վերցված է 2014 թ․ մարտի 12-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Նայրոբի երկաթուղային թանգարանի պաշտոնական կայք(անգլ.)
Պանչետա
Ծխահարած պանչետա
Կապիկոլայով և պանչետայի կտորներով պիցցա՝ *պանչետա կոպատա*
**Պանչետան** (Իտալերեն արտասանություն՝ [panˈt͡ʃetːta]) իտալական բեկոն է՝ պատրաստված խոզի ճարպոտ, աղ դրած և սև պղպեղով համեմված փափկամսից։ Երբեմն պանչետան համեմվում է այլ համեմունքներով նույնպես։ 
Իտալիայում պանչետան սպառվում է սովորաբար հում վիճակով։

Գործածություն
-------------

Եփելու համար պանչետան կտրտում և վերածում են խորանարդիկների։ Իտալիայում պանչետան մատուցվում է որպես սառը նախուտեստ՝ բարակ շերտերով կտրտված։ Այն նաև կարելի է օգտագործել կարբոնարա կամ բուկատինի մակարոնի հետ, թեև գուանչիալեն ընդհանուր առմամբ համարվում է ավելի ավանդական։

Տեսակներ
--------

Պանչետայի երկու հիմնական տեսակներն են *արոտալատան* (փաթաթված) և *ստեսան* (հարթ)։ Աղ դրած արոտալատան ուտում են հում վիճակում. այն կտրտվում է բարակ շերտերով և մատուցվում որպես անտիպաստո, կամ պարզապես օգտագործվում որպես սենդվիչի բաղադրիչ։ Ստեսան կտրտում և օգտագործում են այլ ուտեստներ պատրաստելիս, կամ հաստ շերտերով կտրտում և տապակում ջեռոցում։ Կա նաև *արոտալատայի* մեկ այլ տեսակ՝ որի մեջ, ռուլետի կենտրոնական մասում ավելացնում են կապիկոլա (պանչետա կոպատա)։ Փաթաթված պանչետան բնորոշ է հատկապես հյուսիսային Իտալիային, մինչդեռ հարթ պանչետան առավել տարածված է կենտրոնական և հարավային Իտալիային։

Տես նաև
-------

* *Գուանչիալե*
* *Լարդո*
* *Բեկոն*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Andrea Tibaldi. «Bacon (*pancetta affumicata*)». Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ հուլիսի 12-ին. Վերցված է 2018 թ․ մայիսի 29-ին. (in Italian).
2. ↑  Carnacina, Luigi; Veronelli, Luigi (1977). «Vol. 2, Italia Centrale». *La cucina Rustica Regionale*. Rizzoli. OCLC 797623404. republication of *La Buona Vera Cucina Italiana*, 1966.
3. ↑  «DOP – *Pancetta Piacentina*». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ հունիսի 8-ին. Վերցված է 2018 թ․ մայիսի 29-ին. (in Italian).
4. ↑  «DOP – *Pancetta di Calabria*». Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ նոյեմբերի 26-ին. Վերցված է 2018 թ․ մայիսի 29-ին. (in Italian).

|  |  |
| --- | --- |
|  | Պանչետա Վիքիպահեստում |
**«Ագաֆյան»** (ռուս.՝ Агафья), Անտոն Պավլովիչ Չեխովի պատմվածքը` գրված 1886 թվականին։ Առաջին անգամ հրապարակվել է 1886 թվականի մարտի 28-ին «Նոր ժամանակ» թերթում։ Չեխովի կենդանության օրոք պատմվածքը թարգմանվել է սերբախորվաթերեն, սլովակերեն և չեխերեն։

Պատմություն
-----------

«Ագաֆյան» պատմվածքը տպագրվել է «Նոր ժամանակ» թերթի 1886 թվականի մարտի 28-ի համարում («Սուբոտնիկի» № 3607 բաժնում)։ Կրճատված տարբերակով (բացառված է լիրիկական զեղումը) այն տպագրվել է «Աղջամուղջում» հավաքածուում։ Ավելի ուշ Չեխովը պատմվածն ընդգրկել է Ադոլֆ Մարքսի կողմից 1899-1901 թվականներին հրատարակած ժողովածուի երրորդ հատորում։

Սյուժե
------

Սավկան՝ մեծ ֆիզիկական ուժի տեր ծույլ տղան, տարօրինակ սովորություններ ունի և գյուղում համարվում է տղամարդկանց հասարակության անմխիթար մեկուսացում։ Նրա տարօրինակությունը հետևյալն է. «Նա կարողանում է ժամերով մեկ տեղում կանգնել և առանց շարժվելու նայել մեկ կետի։ Շարժվում է ինչ որ ոգեշնչումից, միայն այն ժամանակ, երբ արագ ու խիզախ շարժում կատարելու հնարավորություն ունի. քաշել վազող շան պոչից, կանանցից քաշել թաշկինակը, անցնել լայն փոսի վրայով»։

Կանայք խղճում են Սավկային, նրանք կանոնավոր կերպով այցելում են նրան գիշերը՝ բերելով սնունդ ու ռոմանտիկ շփում ստանում։ Ագաֆյան՝ երկաթգծի ազդանշանիչ Յակովի երիտասարդ կինը, ռիսկի տակ դնելով ամուսնու զայրույթը, նույնպես սնում է Սավկային։

Պատմվածքը գրված է հեղինակի անունից։ Պատմությունը նկարագրում է գյուղական բնությունը, որը վկայում է Չեխովի գյուղին ծանոթ լինելու, գյուղացիների, գյուղի կենցաղի, նրանց քաղցր պատկերացումների և խոսքի մասին։

Քննադատություն
--------------

Հրատարակիչ Նիկոլայ Միխայլովսկին իր դժգոհությունն է արտահայտել պատմվածքի ավարտի մասին՝ Չեխովին հանդիմանելով, որ անտարբեր է իր սեփական հերոսների հանդեպ։ Գրական քննադատ Վիկտոր Բուրենինը ուշադրություն է դարձնում հետևյալին. «Քննադատությունը պահանջում է, որ հեղինակն անհապաղ պարզի, ինչպես է ամուսինն ընդունում Ագաֆյային, «սպանեց նրան թե ծեծեց, հանդիմանեց, ներեց»/ Ակնհայտ է, որ քննադատն ուզում է, որ պատկերված լինի ամուսնական ծեծկռտուք կամ էլ ժամանակակից ռեալիզմի ոճով հաշտեցում…»:

Պատմվածքում նկարագրված բնապատկերի պոետիկության մասին, հատկապես մայրամուտի նկարագրությունը, ժամանակին գրել է «Սանկտ Պետերբուրգի թերթը»։

Պատմվածքի դրամատիկ տարրերը նշել են Վ. Լ. Կիգնը և Կ. Ֆ. Գոլովինը (Օռլովսկի)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Рассказ Агафья». Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ մայիսի 8-ին. Վերցված է 2017 թ․ հոկտեմբերի 13-ին.
2. ↑  Полоцкий Е. А. Комментарии к рассказу Агафья. Собрание сочинений С. П. Чехова в 12 томах. Худож. литература. Москва, 1960. т. 4, стр. 534
3. ↑  «Новое время», 1887, № 4157, 25 сентября
4. ↑  «Петербургская газета» № 248, 10 сентября 1887 г.
5. ↑  «Книжки Недели», 1891, май, стр. 201
6. ↑  «Русский роман и русское общество». СПб. 1897, стр. 455

Գրականություն
-------------

* Чехов А. П. Агафья // Чехов А. П. Полное собрание сочинений и писем: В 30 т. Сочинения: В 18 т. / АН СССР. Ин-т мировой лит. им. А. М. Горького. - М.: Наука, 1974-1982.
* «Наблюдатель», 1887, № 12, стр. 69.
* «Вестник Европы», 1887, № 12, стр. 773.
**Մոնղոլիայի ազգային պատմական թանգարան** (մոնղ.՝ Монголын үндэсний түүхийн музей), Մոնղոլիայի ամենամեծ պատմական թանգարանն է, գտնվում է Ուլան Բատորում։ Մինչև 1991 թվականի վերակառուցումը կոչվել է Հեղափոխության թանգարան(ռուս.):

Պատմություն
-----------

Մոնղոլիայի առաջին` ազգային թանգարանը հիմնվել է 1924 թվականին և սկիզբ է դարձել մի շարք մասնագիտացված թանգարանների համար։ Թանգարանի առաջին հավաքածուներն ու ցուցանմուշները կազմվել են խորհրդային գիտնականներ ու հետազոտողներ Ա.Դ. Սիմուկովի, Վ. Ի. Լիսովսկու, Պ. Կ. Կոզլովի, ինչպես նաև` ամերիկացի հնէաբան Ռ. Չ. Էնդրյուսի կողմից։ Ժամանակակից Ազգային թանգարանը, որն ստեղծվել է 1991 թվականին Կենտրոնական թանգարանի ու Հեղափոխության թանգարանի պատմական, հնէաբանական ու էթնոգրաֆիկական բաժինների հիման վրա, գտնվում է 1971 թվականին կառուցված շինությունում։ Այսօր համարվում է մոնղոլական ամենահարուստ թանգարաններից մեկը։
Մոնղոլիայի ազգային թանգարանը մշակութային, գիտական և կրթական կազմակերպություն է(մոնղոլերեն):

Ցուցադրություն
--------------

Ցուցադրությունը ներկայացնում է Մոնղոլիայի պատմությունը` սկսած քարի դարից մինչև մեր օրերը։ Այստեղ ներկայացված են մոնղոլական կայսրության մասին, էթնոգրաֆիկ տեղեկություններ, ավանդույթներ։ Էթնոգրաֆիկ հավաքածուն ընդգրկում է մոնղոլական տարբեր էթնիկ խմբերի տարազների նկարներ։ Ներկայացված են քարեդարյան գտածոների հայտնաբերման վայրեր, զենք, կենցաղային օգտագործման իրեր և պաշտամունքի առարկաներ։ Գրեթե բոլոր ցուցանմուշների բացատրությունները տրված են մոնղոլերեն և անգլերեն։ Թանգարանը տարեկան առնվազն մեկ հանդես է հրապարակում մոնղոլերենով և օտար լեզուներով, այդ թվում` ռուսերենով և անգլերենով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  GeoNames — 2005.
2. ↑  Ուլան Բատորի և մերձքաղաքային վայրերի ուղեցույց
3. ↑  Թանգարանի պաշտոնական կայքը

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000097049716 |

 |
**Ղազախական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն** (ղազ.՝ Казахская Советская Социалистическая Республика ), նաև՝ **Ղազախական ԽՍՀ** կամ **Խորհրդային Ղազախական**, ԽՍՀՄ վարչատարածքային միավոր Կենտրոնական Ասիայում, 15 միութենական հանրապետություններից մեկը։ Գոյություն է ունեցել 1921 թվականի փետրվարի 25-ից 1991 թվականի դեկտեմբերի 26-ը։ Ղազախստանը տարածությամբ երրորդ, իսկ բնակչության թվով՝ չորրորդ հանրապետությունն էր ԽՍՀՄ-ում։ Արևմուտքից-արևելք տարածքը ձգվում է 3 հազար կմ, իսկ հյուսիսից-հարավ ավելի քան 1.5 հազար կմ։

Ղազախստանի գրեթե ողջ տարածքը զբաղեցնում են հարթավայրերն ու բլուրները, միայն արևելքում և հարավ-արևելքում բարձրանում են Ալթայի, Ջունգարական Ալա Թաուի, Տյան Շանի լեռնաշղթաները։ Առատ անձրևների շնորհիվ այստեղ կան փարթամ անտառներ, խոտավետ տափաստաններ և մարգագետիններ։ Տյան Շանի բարձրաբերձ լանջերին գտնվում են արոտավայրերը։ Լեռնագագաթներին փայլփլում են սառցադաշտերը։ Ղազախստանի ամենահարավում, նախալեռնային հարթավայրերում, արգավանդ հողաշերտերն են։ Այստեղ մշակում են բրինձ, շաքարի ճակնդեղ, բամբակ, խաղող, սեխ, ձմերուկ։

Խորհրդային Ղազախստանի նշանավոր քաղաքներն են համարվել Բալխաշը, Տեմիրթաուն, Երմակը, Շևչենկոն, Ալմաթան և այլն։

1990 թվականի հոկտեմբերի 25-ին Ղազախստանի ԽՍՀ Գերագույն խորհուրդը հայտարարեց Ղազախստանի անկախության մասին։ Նախագահ ընտրվեց Նուրսուլթան Նազարբաևը, ով հաջրոդ 29 տարիների ընթացքում շարունակեց կառավարել երկիրը։

1991 թվականի դեկտեմբերի 10-ին, Գերագույն խորհուրդի որոշմամբ, Ղազախական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունը վերանվանվեց **Ղազախստանի Հանրապետության**։

Խորհրդային Միությունը լուծարվեց 1991 թվականի դեկտեմբերի 26-ին։

1992 թվականի մարտի 2-ին Ղազախստանի Հանրապետությունը դարձավ ՄԱԿ լիիրավ անդամ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 719)։*  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Խորհրդային Սոցիալիստական Միության հանրապետություններ |
| --- |
|  |
| Գլխավոր | 
* Հայկական ԽՍՀ
* Ադրբեջանական ԽՍՀ
* Բելառուսական ԽՍՀ
* Էստոնական ԽՍՀ
* Վրացական ԽՍՀ
* Ղազախական ԽՍՀ
* Ղրղզական ԽՍՀ
* Լատվիական ԽՍՀ
* Լիտվական ԽՍՀ
* Մոլդովական ԽՍՀ
* Ռուսաստանի ԽՖՍՀ
* Տաջիկական ԽՍՀ
* Թուրքմենական ԽՍՀ
* Ուկրաինական ԽՍՀ
* Ուզբեկական ԽՍՀ

 | State Emblem of the Soviet Union |
|  |
| Կարճ ժամանակովգոյություն ունեցած | 
* Կարելա-Ֆիննական ԽՍՀ (1940–1956)
* Անդրկովկասի ԽՖՍՀ (1922–1936)

 |
|  |
| Ոչմիութեանական հանրապետություններ | 
* Աբխազիայի ԽՍՀ (1921–1931)
* Բուխարական ԽՍՀ (1920–1925)
* Խորեզմի ԺԽՀ (1920–1925)
* Նախիջևանի ԻԽՍՀ (1920–1923)
* Մերձդնեստրի Մոլդովական ԽՍՀ (1990–1991)

 |

 |
**Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի**, հայ կաթողիկե եկեղեցի Թուրքիայի Ստամբուլ քաղաքի Բեյօղլու շրջանի Սակըզաղաջի թաղամասում։

Եկեղեցին կառուցվել է 1862 թվականին։ Պետրոս Բեյ Միսրլիյանի նվիրատվությամբ կառուցված եկեղեցին պաշտանմունքի համար բացվել է 1866 թվականի նոյեմբերի 6-ին։ 1862 թվականին Պետրոս Բեյի մահվանից հետո իր քույրերը՝ Լուսին և Սոֆին իրականացրեցին իրենց եղբոր ցանկությունը։ Հողը, որի վրա կառուցվել է եկեղեցին, պատկանել է Պողոս Ամիրա Բիլիզիկչիին։ Հողի վրայի հին, փայտե տունը, որը նա 1838 թվականին նվիրեց եկեղեցուն, օգտագործվել է որպես դպրոց։

Եկեղեցու առաջին վերանորոգումը եղել է 1880-1881 թվականներին՝ հայ կաթողիկե եկեղեցու պատրիարք Անտոն Պետրոս Թ Հասունյանի ժամանակ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Kültür Envanteri - Surp Asdvadzadzin Ermeni Katolik Kilisesi, Beyoğlu». *kulturenvanteri.com* (ամերիկյան անգլերեն). 2021 թ․ մարտի 4. Վերցված է 2024 թ․ մարտի 2-ին.
2. ↑  «Beyoğlu Surp Asdvadzadzin Ermeni Katolik Kilisesi Vakfı - 2012 Beyannamesi – İstanbul Ermeni Vakıflarının El Konan Mülkleri». *web.archive.org*. 2016 թ․ հունիսի 26. Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ հունիսի 26. Վերցված է 2024 թ․ մարտի 2-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ bot: original URL status unknown (link)
**Մորոզովսկի գավառագիտական թանգարան** (ռուս.՝ Морозовский краеведческий музей), թանգարան Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Մորոզովսկի շրջանի Մորոզովսկ քաղաքում։ Բացվել է 1994 թվականին նույն թվականին կառուցված շենքում։

Թանգարանի հասցեն`Ռոստովի մարզ, Մորոզովսկ, Լենինի փողոց, 155 ա, 347210։

Պատմություն
-----------

«Մորոզովսկի գավառագիտական թանգարանը» մունիցիպալ բյուջետային մշակութային հաստատություն է Մորոզովսկի կենտրոնում։ Թանգարանի շենքը կառուցվել է XX դարի սկզբին նախկին Լյուբիմովի խուտորի ծայրամասում։ Սկզբում շենքում տեղակայվել է վաճառական Սեկրետևի կրպակը, որտեղ ապրանքներ էին վաճառում (աղ, ցորեն) և ոսկուց արտադրանքներ։ Շենքում կար մեծ նկուղ (ամբողջ տարածքում)։ Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո, 1919 թվականից սկսած, շենքում տեղավորվել է գրենական պիտույքների խանութ։

Հայրենական պատերազմի տարիներին՝ 1942 թվականի հուլիսի 14-ից մինչև 1943 թվականի հունվարի 4-ը գերմանական օկուպացիայի ժամանակ, շենքը եղել է պահեստ, հետպատերազմյան տարիներին՝ կոշիկի խանութ։

Շենքը գավառագիտական թանգարանին հանձնելու որոշումը կատարվել է 1992 թվականին։ Երկու տարի է շենքը վերազինել են որպես թանգարան, ձևավորել ցուցադրությունները։ Մորոզովսկի գավառագիտական թանգարանը բացվել է 1994 թվականի հունիսի 19-ին։ Թանգարանը ներկայացնում է քաղաքի, տարածաշրջանի և նրա բնակիչների կյանքի պատմությունը։ Այստեղ կարելի է տեսնել Մորոզովսկի շրջանի տարածքից հայտնաբերված հնագիտական մնացորդներ, հավաքված են պատմությանը, մշակույթին, ազգային բանահյուսության հերոսներին առնչվող նյութեր, ռուսների, կիրգիզների, ղազախների, թուրքմենների, ուզբեկների ինքնատիպ ժողովրդական արվեստին։ Թանգարանում կարելի է տեսնել իրական կիրգիզական խալաթ և ուզբեկական թասեր, տարածաշրջանի կենդանիների խրտվիլակներ, ատամանական իշխանության խորհրդանշաններ, տեղական արվեստագետների գեղանկարներ։

Գավառագիտական թանգարանում անցկացվում են ցուցահանդեսներ`«Մորոզովսկի շրջանում բնակվող ազգերի կենցաղային առարկաներ և կիրառական արվեստի ստեղծագործությունները»։

Թանգարանի շենքի ճակատային մասում կան չորս հարթաքանդակներ, որոնք արտացոլում են տարածաշրջանի պատմությունը։ Երկու հարթաքանդակները պատկերում են դարբնոցը երկու դարբիններով, լծված երկու ցուլերով տափանում են հողը, մյուս երկու հարթաքանդակներում՝ պատկերված է զինված հեծյալ կազակը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Выставка в Морозовском краеведческом музее

Արտաքին հղումներ
----------------

* Морозовский краеведческий музей
* Новая выставка в Морозовском краеведческом музее Archived 2019-04-04 at the Wayback Machine.
**Յանհուան** (չինարեն ավանդ. 炎黃藝術館, հեշտ. 炎黄艺术馆 , պինին: *Yánhuáng Yìshù Guǎn*), գեղարվեստական թանգարան, որը բացվել է 1991 թվականի սեպտեմբերի 28-ին Պեկինում։

Թանգարանի մասին
---------------

Յանհուան թանգարանը Չինաստանում եղել է առաջին խոշոր թանգարանը, որը բաց է մասնավոր միջոցների համար։ Թանգարանի հիմնադրման նախաձեռնողն եղել է հայտնի ժամանակակից չինացի նկարիչ Հուան Չժոուն, որը բացառապես միջոցներ հավաքելու համար 1988 թվականին հիմնադրել է Հուան Չժոույի Գեղարվեստական ֆոնդը։

Թանգարանի բացվել է 1991 թվականի սեպտեմբերի 28-ին։ Թանգարանի հիմնական հավաքածուն նախասկզբնապես դարձել է Հուան Չժոույի անձնական հավաքածուն, որի մեջ մտնում էին` դասական չինացի նկարիչների և գեղագիրների գեղարվեստական և գեղագրական աշխատանքները։

Թանգարանում աշխատում են ցուցասրահներ, ինչպես մշտական ցուցադրանմուշների, այնպես էլ ժամանակավոր ցուցահանդեսների համար։ Արվեստի ստեղծագործությունների մշակման համար կա հատուկ առանձնասենյակներ։

Թանգարանի աշխատելու ժամանակ, այնտեղ անց է կացվել այնպիսի ցուցահանդեսներ, ինչպիսիք են «Թայվանի նեղուցի երկու ափերի հայտնի նկարիչների ստեղծագործությունների ցուցահանդես», «Լի Կեժանի ստեղծագործությունների ցուցահանդես», «Յանչժոու քաղաքից ութ տարօրինակ տաղանդավոր նկարիչների ստեղծագործությունների ցուցահանդես», «Ռեպինի և այդ ժամանակվա ուրիշ նկարիչների ստեղծագործությունների ցուցահանդես», «Աոմինը Հայրենիքի գիրկը վերադառնալու առթիվ գեղագրական և գեղարվեստական ստեղծագործությունների ցուցահանդես», «Ձինդեչժեն գավառում գտնված Յուան և Մին դինաստիայի պալատի ճենապակու ցուցահանդես», «Վեն Իդոյի գեղարվեստական աշխատանքների ցուցահանդես»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Музей Яньхуан.(ռուս.)
2. ↑  黄冑 Արխիվացված 2009-02-25 Wayback Machine(չին.)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: nr93010499 · VIAF: 134139074 · WorldCat VIAF: 134139074 |

 |
Նիկոլայ Զոտովիչ Բիրյուկովը
**Նիկոլայ Զոտովիչ Բիրյուկովի տուն-թանգարան** (ռուս.՝ Дом-музей Николая Зотовича Бирюкова), խորհրդային գրող, «Որոր» վեպի համար 1950 թվականի Ստալինյան մրցանակի դափնեկիր Նիկոլայ Բիրյուկովի (1912-1966) թանգարանը Ղրիմի Յալթա քաղաքում։ Այցելուների առաջ իր դռները բացել է 1970 թվականի նոյեմբերի 14-ին (այլ տվյալներով՝ 15-ին)։ Յալթայում գրական հուշաթանգարանի ստեղծման նախաձեռնողը եղել է գրողի կինը՝ Աննա Իլյինիչնան։

*Հասցեն՝* ք. Յալթա, Կրասնոարմեյսկայա, 1ա։

Ցուցադրություն
--------------

Տունը, որի հիման վրա ստեղծվել է թանգարանը, այն տունն է, որտեղ գրողն անցկացրել է կյանքի վերջին տարիները։ Ուշագրավ փաստ է, որ ապագա սեփականատերը ճարտարապետ Զ. Պերիմիլովսկու հետ ստեղծել է իր ապագա տան էսքիզները։ Երկհարկանի առանձնատան շինարարությունը տեղի է ունեցել 1959 թվականի ընթացքում և հաշվի է առնվել Նիկոլայ Զոտովիչի՝ սենյակներում ազատ տեղաշարժվելու անհրաժեշտությունը, քանի որ գրողը 18 տարեկանից պայքարել է լուրջ հիվանդության դեմ, որը նրան զրկել էր լիարժեք շարժվելու հնարավորությունից։

Գրողի մահից չորս տարի անց շինությունը հանձնվել է թանգարանին։ Այցելուների առջև, մասնավորապես բացվում են գրողի գրադարանի, ճաշասենյակի, ծածկապատշգամբի, աշխատասենյակի և այգու դռները։ Սենյակների ներսույթը մնացել է այն ձևով, ինչ եղել է անվանի սեփականատիրոջ կենդանության օրոք։ Այստեղ կարելի է տեսնել Նիկոլայ Զոտովիչի ձեռագրերը՝ նրա նշումներով ու գրառումներով, գրքերի հավաքածուն, գրենական պիտույքները և գրողի անձնական իրերը։

Թանգարանում կա նաև 19-20-րդ դարերի Ղրիմի վարպետների ձեռքերով ստեղծված ճենապակյա ամանեղենի ցուցադրություն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Տվյալ աշխարհագրական օբյեկտը տեղայակված է Ղրիմի թերակղզում, որի մեծ մասը տարածքային վեճի առարկա է Ռուսաստանի և Ուկրաինայի միջև։ Համաձայն Ռուսաստանի վարչատարածքային բաժանման՝ թերակղզում տեղակայված են ՌԴ Ղրիմի Հանրապետության սուբյեկտները և դաշնային նշանակություն ունեցող Սևաստոպոլ քաղաքը։ Համաձայն Ուկրաինայի վարչատարածքային բաժանման՝ Ղրիմում գտնվում են Ուկրաինայի կազմի մեջ մտնող Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետությունը և հատուկ կարգավիճակ ունեցող Սևաստոպոլ քաղաքը։

Աղբյուրներ
----------

* Дом-музей Н. Бирюкова в Ялте - адрес, фото, описание
* Дом-музей Н. З. Бирюкова \_ Литературный досуг Արխիվացված 2019-04-30 Wayback Machine
* Дом-музей Н. Бирюкова в Ялте
**«Աբապորու»** (պորտ.՝ Abaporu), բրազիլացի նկարիչ, բրազիլական մոդեռնիզմի գլխավոր դեմքերից Տարսիլա դու Ամարալի նկարներից։ Այս ստեղծագործությունը հեղինակը վրձնել է 1928 թվականին։ Յուղաներկով կտավի չափերն են 85 × 72 սմ։

Այսօր «Աբապորու» ստեղծագործությունը պահպանվում և ցուցադրվում է Լատինաամերիկյան արվեստի թանգարանում (Բուենոս Այրես, Արգենտինա)։

Պատմություն
-----------

Տարսիլա դու Ամարալը «Աբապորու» ստեղծագործությունը որպես ծննդյան նվեր ընծայել է այդ պահին իր ամուսին, գրող Օսվալդ դե Անդրադեին։ «Աբապորու» տուպի լեզվով թարգմանվում է որպես «*մարդակեր*»։

Այս կտավը համարվում է բրազիլացի նկարչուհու ամենաարժեքավոր ստեղծագործությունը։ 1995 թվականին նկարն աճուրդով գնել է արգենտինացի կոլեկցիոներ Էդուարդո Կոնստանտինին 1,4 միլիոն դոլարով։

«Մեկ մարդ, արև և կակտուս» կոմպոզիցիան ոգեշնչել է Օսվալդ դե Անդրադեին, որպեսզի վերջինս գրի «Մարդակերության մանիֆեստը», որը սկիզբ դրեց Մարդակերության շարժմանը, որը միտված էր «կուլ տալ» օտար մշակույթը՝ դարձնելով այն բրազիլական մշակույթ։

Տարսիլա դու Ամարալի մահից հետո, 1973 թվականին նկարը փոխանցվել է Միետրո Մարիա Բարդիի պատկերասրահ, որը վաճառել է կոլեկցիոներ Էրիկ Շտիկելին։ 1984 թվականին ստեղծագործությունը գնվել է 250 000 դոլարով Ռաուլ դե Սոուզ Դանտաս Ֆորբեսի կողմից, որը հետո, 1995 թվականին, Նյու Յորքի Քրիստիս աճուրդում վաճառքի է հանել։

Նկարագիր
--------

Տարսիլա դու Ամարալը «Աբապորու» ստեղծագործության գլխավոր հերոսին նկարագրել է որպես «*հրեշավոր մենակ ֆիգուր՝ հսկայական ոտքերով, որը նստած է կանաչ հարթավայրին ու մի ձեռքով կռթնել է թեթև, ասես փետուր, փոքրիկ գլխին։ Ֆոնին կակտուս է՝ պայթող աբսուրդային ծաղկով*»։

Փաստացիորեն, «հրեշավոր» ֆիգուրը մարդ է՝ մերկ, առանց ինչ-որ զարդարանքի, անսեռ և անտարիք։ Նրա անատոմիան խեղաթյուրված է՝ սկսած հսկայական ոտնաթաթերից մինչև փոքր գլուխ։

Նկարի ֆոնին հեղինակը պրիմիտիվ բնանկար է պատկերել։ Այստեղ գետինը պատկերված է փոքր կանաչ բլրակի տեսքով, որի վրա նստած է մարդը։ Բուսականությունը ներկայացված է կակտուսի տեսով։ Երկինքը պարզագույն է՝ բաց երկնագույն գույնով։ Ողջ կոմպոզիցիան պսակված է արևով կամ կակտուսի ծաղիկով։

«Աբապորու» նկարի ոճը բխում է ֆրանսիական մոդեռնիստներից, մասնավորապես Ֆերնան Լեժեի ոճից, որից 1924 թվականին Փարիզում գեղանկարչության դասեր է առել Տարսիլա դու Ամարալը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Abaporú | painting by Tarsila | Britannica». *www.britannica.com* (անգլերեն). Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 12-ին.
2. ↑  «Աբապորու կտավ».
3. ↑  «MALBA - Museo de Arte Latinoamericano de Buenos Aires - la colecci&oa…». Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ նոյեմբերի 27-ին.
4. ↑  «Christie's - Latin American Art». Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ փետրվարի 12-ին. Վերցված է 2023 թ․ սեպտեմբերի 12-ին.
5. ↑  «ISTOÉ - Independente». Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ մարտի 6-ին. Վերցված է 2023 թ․ սեպտեմբերի 12-ին.
6. ↑  Amaral, Aracy A. *Tarsila: Sua Obra e Seu Tempo*, São Paulo, Tenenge, 1986 p. 104
**Նիկողայոս Ադոնցի անվան Սիսիանի պատմության թանգարան**, գտնվում է Հայաստանի Սյունիքի մարզի Սիսիան քաղաքում։

Պատմություն
-----------

Սիսիանի պատմության թանգարանը կրում է հայ մեծ պատմաբան, բյուզանդագետ, ծագումով Սիսիանի Բռնակոթ գյուղից Նիկողայոս Ադոնցի անունը։ Այն հիմնադրվել է 1989 թվականին, որպես Հայաստանի պատմության թանգարանի մասնաճյուղ, իսկ 1993 թվականին ստացել է ինքնուրույն թանգարանի կարգավիճակ։ 1997 թվականին թանգարանում սեփական ցուցանմուշներով դրվել է առաջին ցուցադրությունը։ Թանգարանը տեղակայված է 1937 թվականին կառուցված, 1988 թվականին հիմնավերակառուցված շենքում։ Թանգարանի ֆոնդերում պահվում են միայն Սիսիանի տարածաշրջանը ներկայացնող մշակութային արժեքներ։ Թանգարանը գործում է Հայաստանի մշակույթի նախարարության կազմում։

Թանգարանի մուտքի առջև է գտնվում Նիկողայոս Ադոնցի հուշարձանը (քանդակագործ՝ Արտաշես Հովսեփյան)։

Ֆոնդեր
------

Քարադարանը Սիսիանի պատմության թանգարանի բակում
Թանգարանի ‎Ֆոնդերը ձևավորվել են հիմնադրման օրից և ներկայացնում են միայն Սիսիանի տարածքը։ Ֆոնդը կազմված է երկու բաժնից՝ հնագիտություն և ազգագրություն. վերջինիս մեջ ներառված է նաև նումիզմատիկան, լուսանկարները, փաստաթղթերը, գրքերը և այլ նյութեր։

### Հնագիտություն

Ֆոնդը հիմնականում ձևավորվել է հնագիտական պեղումներից հայտնաբերված նյութից։ Այն թանգարան է բերվել Զորաց Քարերի կայանատեղից, Աղիտու, Լոր գյուղերից, Սիսիան քաղաքի տարբեր թաղամասերից։

### Ազգագրություն

Ազգագրություն բաժինը ներկայացնում է Սիսիանի տարածաշրջանի գորգարվեստը, ձեռագործը, արհեստները, տարազը, նաև՝ լուսանկարները, փաստաթղթերը և այլն։ Իրենց անպաճույճ պարզությամբ դրանք մնում են եզակի - անկրկնելի և ցուցադրվում են նախնական տեսքով։

Ցուցադրություններ
-----------------

Թանգարանն ունի մշտական ցուցադրություն, կազմակերպվում են ժամանակավոր ցուցադրություններ, միջոցառումներ։ Դրանք նպատակ ունեն ներկայացնելու Սյունիքի հարուստ մշակութային ժառանգությունը այցելուներին։

Հասցե
-----

Թանգարանը գտնվում է Սյունիքի մարզի Սիսիան քաղաքի Ադոնցի փողոցի 6 ա շենքում։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Նիկողայոս Ադոնցի անվան Սիսիանի պատմության թանգարանի կայքը
**54-րդ հյուսիսային զուգահեռականը** Երկրի կենտրոնով և հասարակածի վրայի համապատասխան կետերի հետ 54°-ի անկյուն կազմող կետերից կազմված շրջագիծն է։   

Անցնում է Հյուսիսային Ամերիկայով, Ատլանտյան օվկիանոսով, Եվրոպայով, Ասիայով, և Խաղաղ օվկիանոսով։

Ցերեկվա տևողությունը
--------------------

Երկրի վրա գտնվող այս լայնության կետերից նայելիս արևը հորիզոնից վերև է գտնվում 17 ժամ 09 րոպե՝ ամառային և 7 ժամ 22 րոպե՝ ձմեռային արևադարձերի ժամանակ։

Բնութագրական տվյալներ
---------------------

Հեռավորությունը հյուսիսային բևեռից 4016 կմ է, հասարակածից` 5986 կմ։  

Երկարությունը 23607 կմ է, որը կազմում է հասարակածի երկարության 58.9%-ը։

Աշխարհի շուրջ
-------------

Ամսաթվի սահմանից սկսած դեպի արևելք`

|  |  |
| --- | --- |
|  | Խաղաղ օվկիանոս |
|  | Ամերիկայի Միացյալ ՆահանգներՄիացյալ Նահանգներ* Ալյասկա
 |
|  | Խաղաղ օվկիանոս |
|  | ԿանադաԿանադա* Քվեբեք Քվեբեք
 |
|  | Ատլանտյան օվկիանոս |
|  | ԻռլանդիաԻռլանդիա |
|  | Իռլանդական ծով |
|  | Միացյալ ԹագավորությունՄիացյալ Թագավորություն* ԱնգլիաԱնգլիա
 |
|  | Հյուսիսային ծով |
|  | ԳերմանիաԳերմանիա |
|  | Բալթիկ ծով |
|  | ԼեհաստանԼեհաստան |
|  | ԼիտվաԼիտվա |
|  | ԲելառուսԲելառուս* Մինսկի հարավով
 |
|  | ՌուսաստանՌուսաստան |
|  | ՂազախստանՂազախստան |
|  | ՌուսաստանՌուսաստան* Կամչատկա թ-կղ.
* Սախալին կղ.
 |
|  | Խաղաղ օվկիանոս |

Տե'ս նաև`
---------

* 53-րդ հյուսիսային զուգահեռական
* 55-րդ հյուսիսային զուգահեռական
* 54-րդ հարավային զուգահեռական

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Արխիվացված պատճենը». Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ հոկտեմբերի 12-ին. Վերցված է 2014 թ․ նոյեմբերի 7-ին.
Կյոտուկեյն կոմունան Ֆինմարք ֆյուլքեի քարտեզին
**Կյոտուկեյն** (նորվ.՝ Kautokeino), կոմունա (համայնք) Նորվեգիայի Ֆինմարք ֆյուլքեյում (մարզում)։ Կոմունայի վարչական կենտրոնը Կյոտուկեյն քաղաքն է։ Պաշտոնական լեզուն համարվում է Բուկմոլը և Հյուսիսսաամերենը։ Զբաղեցնում է 9708.13 կմ² տարածք։

Կյոտուկեյնում է գտնվում Սաամական բարձրագույն դպրոցը, որը դասվում է Նորվեգիայի բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների շարքին։

Պատմություն
-----------

1852 թվականին Կյոտուկեյնում տեղի ունեցավ սաամների զինված ապստամբություն ընդդեմ տեղական նորվեգական իշխանությունների։ 2008 թվականին այդ իրադարձության մասին նկարահանվեց ֆիլմ։

2012 թվականի մարտի 26-ից 29-ը Կյոտուկեյնի Սաամական բարձրագույն դպրոցում տեղի ունեցավ տեղաբնիկ ժողովուրդների լրագրողների միջազգային համաժողով։ Համաժողովի ընթացքում կազմակերպվեցին դասախոսություններ տեղաբնիկ ժողովուրդների լեզուներով լրատվություն մատուցող լրատվամիջոցների աշխատանքի վերաբերյալ։ Մասնակցեցին ավելի քան 10 երկրների ներկայացուցիչներ, այդ թվում՝ Մոնակոյի Ալբեր II իշխանը:.

Կյոտուկեյնի զինանշանը
---------------------

Կյոտուկեյն կոմունայի զինանշանը իրենից ներկայացնում է կապույտ գույնով ներկված վահան, ներքևի մասը սուր, որի վրա՝ կենտրոնական մասում պատկերված է դեղին գույնի սաամական պատմական վրան։

Բնակչություն
------------

Համաձայն 2016 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Կյոտուկեյն կոմունայում բնակվում է 2947 մարդ։ Վերջին 60 տարում բնակչության թվաքանակի նվազում է գրանցվել։

Տնտեսություն
------------

Կյոտուկեյն կոմունանյի տնտեսության հիմնական ճյուղերն են նավագնացությունն ու ձկնաարդյունաբերությունը։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Juvkam D.* Historisk oversikt over endringer i kommune- og fylkesinndelingen — Statistics Norway, 1999. — P. 84. — ISBN 82-537-4684-9 — ISSN 0806-2056
2. 1 2 3  Jukvam, Dag (1999). "Historisk oversikt over endringer i kommune- og fylkesinndelingen"
3. ↑  Княжеская чета Монако посетит саамскую деревню Хетта в Лапландии. 27.3.2012

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կոմունայի վիճակագրական տվյալները վերցված Նորվեգիայի վիճվարչությունից: Արխիվացված 2007-10-01 Wayback Machine (նորվեգերեն)
Գալալա սարահարթը մինչ քաղաքի կառուցումը

**Ալ Գալալա քաղաք** (արաբ․՝  ՝ مدينة الجلالة)` ալ-Ժալալա‎‎) պլանավորված քաղաք Եգիպտոսի Հանրապետության հյուսիս -արևելքում։ Գտնվում է Գալալա լեռան մոտակայքում Հյուսիսային Գալալա սարահարթում` Սուեզի ջրանցքի արևմտյան մասում։

Քաղաքը ներկայացնում է կառավարության մի քանի հավակնոտ քաղաքաշինական ծրագրերից մեկը, որի օգնությամբ պետք է լուծվի գործող քաղաքների ծանրաբեռնվածության խնդիրը։

Քաղաքը կներառի շքեղ և միջին եկամուտ ունեցող բնակարաններ, զբոսաշրջային հանգստավայրեր, հյուրանոցներ, ջրաշխարհ և Ֆոսֆատ պարարտանյութի գործարան։ 2020 թվականի սեպտեմբերին Գալալայի համալսարանն ընդունեց իր առաջին ուսանողներին՝ լինելով Եգիպտոսի առաջին համալսարաններից մեկը, որը հետևեց «Ahleya» մոդելին։ Քաղաքը կներառի նաև Եգիպտոսի առաջին Օլիմպիական գյուղը։ Քաղաքի շինարարությունը սկսվել է 2015 թվականին և կիրականացվի 3 փուլով։ 2017 թվականին բացվել է 82 կիլոմետր երկարությամբ Ալ Գալալա ճանապարհը, որը սկսվում է Ալ Այն Ալ Սոխնա ճանապարհից և ավարտվում Զաֆարանայի մոտ, որը կապում է քաղաքը մայրաքաղաքին և Կարմիր ծովի ափին գտնվող այլ քաղաքներին։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Արխիվացված 2021-12-13 Wayback Machine
* youtube.com/watch?v=WE-KtF5FB6o

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  youtube.com/watch?v=WE-KtF5FB6o
2. ↑  Abdelazeem, Maha; Fathy, Mohamed Sobhy; Khalifa, Mohamed Mostafa (2019 թ․ հունվարի 2). «Integrating magnetic and stratigraphic data to delineate the subsurface features in and around new Galala City, Northern Galala Plateau, Egypt». *NRIAG Journal of Astronomy and Geophysics*. **8** (1): 131–143. doi:10.1080/20909977.2019.1627634.
3. ↑  «A Bright Future at Galala City». *Propertyfinder.eg* (ամերիկյան անգլերեն). 2020 թ․ հունվարի 14. Վերցված է 2020 թ․ նոյեմբերի 25-ին.
4. ↑  «Galala City: Carving a city into the rocks». *Investgate*.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ url-status (link)
**Նվիրաբերություն** քաղաքացիական իրավունքում, պայմանագիր, որի մեկ կողմը՝ նվիրատուն, գույքն անհատույց մյուս կողմին՝ նվիրառուին է տալիս ի սեփականություն։ Նվիրաբերությունը ռեալ պայմանագիր է, իրավունքներ ու պարտականություններ առաջանում են գույքը հանձնելու պահին։ Նվիրապետության պայմանագրի առարկա կարող է լինել քաղաքացիական շրջանառությունից չհանված ամեն մի գույք։ 500 ռուբլուց ավելի գումարի նվիրատվության պայմանագիրը վավերացվում է նոտարական կարգով։ Բնակարանի նվիրպետության համար պահանջվում է հատուկ սահմանված կարգ։ Սոցիալիստական կազմակերպություններին քաղաքացու գույքի նվիրապետության պայմանագիրը, անկախ գումարից, կնքվում է հասարակ գրավոր ձևով։ Նվիրապետության պայմանագիրը միակողմ է։ Քաղաքացին կարող է նաև գույք նվիրել սոցիալիստական կազմակերպությանը՝ որոշակի հանրօգուտ նպատակի համար օգտագործելու պայմանով։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 400)։*  |