**Պրևիձա** (սլովակ.՝ Prievidza, հունգ.՝ Privigye, գերմ.՝ Priwitz), քաղաք Արևմտյան Սլովակիայում, Նիտրա գետի վրա, Վտաչնիկ լեռնային զանգվածի ստորոտին։ Բնակչությունը մոտ 51 հազար է։

Պատմություն
-----------

Պրևիձան առաջին անգամ հիշատակվել է 1113 թվականին «Preuigan» անվանումով լատնական մի նամակում։ 1276 թվականին Լասլո Կուն IV-ը այստեղ սկսում է ամրոց կառուցել(«castrum Preuge»)… 1308-1321 թվականներին Պրևիձան ղեկավարել է հզոր Մատուշ Չակը։ 1325 թվականից Պրևիձան արդեն քաղաքի կարգավիճակ ուներ, իսկ 1383 թվականից Մարիա թագուհին քաղաքին տալիս է ազատ թագավորական քաղաք կարգավիճակ և կնիք՝ հետևյալ մակագրությամբ. «SIGILLUM CIVITATIS PRIVIDIAE 1383».

XVI-ից մինչև XVII դարի առաջին երրորդը քաղաքը ղեկավարում էր Տուրզոյի ընտանիքը։ 1431—1433 Պրևիձան ավերվել է հուսիտների (չեխ.՝ husité) կողմից։ 1599 թվականին քաղաքը այրել են Նիտրայի հովիտը դատարկած թուրքերը։ 1673 թվականի ապստամբության ժամանակ Պրևիձան կրկին այրվել է, կրակի մեջ կորել է քաղաքային արխիվի մի մասը։ 1678-ին քաղաքը մեծապես տուժել է Տրանսիլվանիայի իշխան Իմրե Տեկելիի (Իմրե Տեկեա) և ավստրիական զորքերի Կուրուցներ ճակատամարտում։

1709—1711 թվականներ — ժանտախտի համաճարակ. 1831 թվական — խոլերայի համաճարակ։

1870 թվականին քաղաքի բնակչությունը կազմում էր 2719 մարդ։ 19 -րդ դարի վերջին-20-րդ դարի սկզբին սկսվում է քաղաքի ինդուստրացումը, կառուցվում է մինչև Պրևիձա հասող երկաթգիծը։ Սկսում է աշխատել «Կարպատիա» գործարանը։

1939 թվականի մարտի 14-ին Պրևիձան մտնում է Սլովակիայի հանրապետության կազմի մեջ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ քաղաքը դառնում է Սլովակյան ապստամբության կոմունիստական պարտիզանների կենտրոններից մեկը։ Ապստամբության թեմային է նվիրված նկարիչ Վլադիմիր Վեստենիցկու (Vladimír Vestenický, 1919-1979) աշխատանքների զգալի մասը, որը 1941-1943 թվականներին եղել է պրեվիդզյան վարժարանի աշակերտը։ Ապստամբության թեմային է նվիրված նկարիչ Վլադիմիր Վեստենիցկու (Vladimír Vestenický, 1919-1979) աշխատանքների զգալի մասը, որը 1941-1943 թվականներին եղել է պրևիձյան վարժարանի աշակերտ։

1945 թվականից հետո Պրևիձայում բազմաթիվ հանքեր են բացվում և ածխի արտադրություն է սկսվում։ Պատերազմի ավարտից հետո քաղաքի բնակչությունը կտրուկ աճում է՝ 5000-ից հասնելով 53000-ի։

1993 թվականից Պրևիձան Սլովակիայի երկրորդ հանրապետության կազմում է։

Վարչական բաժանում
-----------------

Պրևիձան բաղկացած է 5 շրջանից երեք նախկին գյուղից, որոնք միավորված են թաղամասում։

Աշխարհագրություն
----------------

Պրևիձան գտնվում է ծովի մակերևույթից 280 մետր բարձրության վրա և զբաղեցնում է 43,06 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ Քաղաքը շատ մոտ է գտնվում է փոքր, բայց հայտնի Բոյնիցե քաղաքին։ Քաղաքներ ունեն ընդհանուր տրանսպորտային համակարգ։ Նիտրա գետի հովիտը, որտեղ գտնվում է քաղաքը, շրջապատված է լեռնաշղթաներով։

էկոնոմիկա.
----------

* «Bevex – Banský výskum s.r.o, Prievidza»

Ժողովրդագրություն
-----------------

2001 թվականի մարդահամարի տվյալներով քաղաքում եղել է 53097 բնակիչ. 96,65% - ը սլովակներ, 0,95 % - չեխեր, 0,48% և 0,29 % - ը հունգարական գնչուներ և գերմանացիներ։ Կրոնական կազմ՝ 61,91 % - հռոմեական կաթոլիկներ, 29,01% — ը կրոնական պատկանելություն չունեցող մարդկիկ և 2,29%-ը լյութերականներ։

Տես նաև
-------

* Նիտրա (մարզ)
* Բոյնիցե

Տեսարժան վայրեր
---------------

* Մարիոնական կաթոլիկ եկեղեցիՊատկեր:Mariánsky\_kostol-Prievidza\_-\_panoramio.jpgՄարիոնական կաթոլիկ եկեղեցի
* Պատկեր:Piaristicky\_kostol\_Prievidza.jpg
* Պրևիձայի Երրորդության հուշարձանՊատկեր:Prievidza\_Trinity\_Monument.jpgՊրևիձայի Երրորդության հուշարձան
* Պատկեր:Prievidza\_bronzova\_plastika\_sv.\_Cyril\_a\_sv\_Metod\_1998.jpg
* ՀուշարձանՊատկեր:Prievidza\_pamatnik\_SNP1.jpgՀուշարձան
* ԵրկաթուղիՊատկեր:Prievidza\_railway\_station.jpgԵրկաթուղի
* Պատկեր:757\_020\_Prievidza\_train\_station\_2016\_03.jpg

Քույր քաղաքներ
--------------

* Գերմանիա Գերմանիա Իբենբուրեն
* Չեխիա Չեխիա Շումպերկ
* Իտալիա ԻտալիաԼուզերնա-Սան-Ջավաննի
* Սերբիա Սերբիա Վալևո,
* Ռուսաստան Ռուսաստան Նովոմոսկովսկ Տուլսկի մարզ
* Նիկարագուա Նիկարագուա Մասայա,
* Նիդերլանդներ Նիդերլանդներ Նեյմեյխեն
* Լեհաստան Լեհաստան Կրասնիկ
* Լեհաստան Լեհաստան Յասշեմբե Զդրույ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  The 2021 Population and Housing Census — Bratislava: Statistical Office of the Slovak Republic.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Официальный сайт города
* Фабрика «Карпатия»

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4328560-0 · LCCN: n2002124573 · NKC: ge130523 · VIAF: 137401482 · WorldCat VIAF: 137401482 |

 |