recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Սուրբ Տիրամոր վերափոխման եկեղեցի** (մոլդ.՝ Biserica de lemn din Hirișeni), փայտե ուղղափառ եկեղեցի, կառուցվել է 1642 թվականին, մոլդովական Խիրիշեն գյուղում։ Այժմ եկեղեցին Քիշնևի Գյուղի թանգարանի ցուցանմուշ է։ Քիշնևում կա ևս մեկ Սուրբ Տիրամոր վերափոխման եկեղեցի։

Պատմություն
-----------

Եկեղեցին կառուցվել է 1642 թվականին Խիրիշեն գյուղի բնակիչների կողմից և ի սկզբանե գտնվել է ոչ թե այդ գյուղում, այլ Խիրժաուկա գյուղի վանքում։ 1821 թվականին վանքը տեղափոխվել է այլ վայր, իսկ եկեղեցին քանդվել է և տեղափոխվել Խիրիշեն, որտեղ այն գործել է ինչև 1928 թվականը, երբ այնտեղ կառուցվել է քարե վանք։ Հին եկեղեցին շարունակվել է օգտագործվել որպես հոգեհանգստի ծեսերի անցկացման վայր։

21-րդ դարի սկզբին շենքը շատ վատ դրության մեջ էր։ Այն չուներ տանիք, փայտե պատերը վնասվել էին անձրևից և ձյունից։ Քիշնևի ազգագրության թանգարանը գյուղի բնակիչների հետ բանակցություններ է սկսել` եկեղեցին մայրաքաղաք տեղափոխելու վերաբերյալ։ Ի վերջո բնակիչները համաձայնել են, և 2009 թվականին վանքը մասնատվել է և տեղափոխվել Քիշնև, որտեղ սկսվել են վերականգնման աշխատանքները։
Վերականգնողները ձգտել են պահպանել այնքան նախնական տարրեր, որքան հնարավոր կլիներ, այդ պատճառով նրանք օգտագործել են փայտե յուրօրինակ իրեր ու մշակել են դրանք հատուկ նյութերով` դիմացկություն ապահովելու համար։ Տանիքը նորից է կառուցվել։

2011 թվականին եկեղեցին օծվել է Սուրբ Տիրամոր վերափոխման անունով։ Սա Մոլդովայի Հանրապետության հնագույն կրոնական հուշարձանն է, ինչպես նաև` երկրի ամենամեծ փայտե եկեղեցին` 27 մետր բարձրությամբ։ Ազգագրության թանգարանի քարտուղղար Վարվարա Բուզիլեն հայտարարել է, որ եկեղիցն իր տեսակով միակն է Մոլդովայի Հանարպետությունում (2011 թվականի տվյալներով)։ Նա նշել է. «Եկեղեցու հյուսիսային մոլդովական ոճն այն նմանեցնում է Բուկովինայի եկեղեցիներին։ Ներկայումս մենք այս տեսակի երկրորդ եկեղեցին չունենք»։ Հայտնի է նմանատիպ ևս մեկ եկեղցու գոյության մասին, որը, սակայն, քանդվել է 1980-ական թվականներին։

Պատկերասրահ
-----------

### Հին եկեղեցու քանդում

* 
* 
* 
* 
* 

### Վերականգնում

* 
* 
* 
* 
* 

### Օծման ծիսակատարություն

* 
* 
* 
* 
* 

### Եկեղեցին այսօր

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Registrul Monumentelor Republicii Moldova
2. ↑  "Biserica medievală "Adormirea Maicii Domnului", Muzeul Satului, or. Chișinău". ortodox.md. 2012 թ․ մայիսի 1. Արխիվացված է the original 2015 թ․ մարտի 18-ին. Retrieved 2015 թ․ հունիսի 27. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  "Biserica de lemn din Hirișeni, montată la Muzeul Satului din Chișinău". Jurnal de Chișinău. 2011 թ․ սեպտեմբերի 23. Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 5-ին. Retrieved 2015 թ․ հունիսի 27. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. 1 2  "O biserica de lemn veche din 1642 poate fi vizitată la Muzeul Satului". Timpul de dimineață. 2011 թ․ սեպտեմբերի 27. Retrieved 2015 թ․ հունիսի 27.
5. ↑  "Biserica din Hirișeni – strămutată la Chișinău". ortodox.md. 2014 թ․ հոկտեմբերի 9. Retrieved 2015 թ․ հունիսի 27.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Старинная деревянная церковь Успения Пресвятой Богородицы (Кишинев) // ortodox.md
**Նահատակների հիշատակի թանգարան** (ադրբ.՝ Şəhidlərin Xatirəsi Muzeyi), Թանգարան, որը ստեղծվել է Ղարաբաղի համար մղված մարտերում զոհված նահատակների (շեհիդներ) հիշատակը հավերժացնելու համար։ Թանգարանը գտնվում է Ադրբեջանի Ղուբա քաղաքում։

Թանգարանի մասին
---------------

Թանգարանը բացվել է 1997 թվականի հունվարի 20-ին։ Թանգարանը հիմնադրվել է Ղուբայի Նահատակների ծառուղում։ Թանգարանի մակերեսը կազմում է 105 մ 2։ Նահատակների հիշատակի թանգարանը ստեղծվել է to Ղարաբաղի համար մղված մարտերում զոհված նահատակների հիշատակը հավերժացնելու համար։

Թանգարանում ցուցադրվում են նահատակների անձնական իրերը, հագուստները, լուսանկարները, փաստաթղթերը և պատմական այլ տեղեկություններ։

Տես նաև
-------

* Շեհիդների պուրակ

Արտաքին հղումներ
----------------

* "Ղուբայում ոգեկոչեցին Հայրենական մեծ պատերազմում զոհվածների հիշատակը". *apa.az*. Retrieved 27.01.2021.
* "Հունվարի 20-ի ողբերգության տարելիցին նվիրված միջոցառում է անցկացվել Ղուբայում". *culture.gov.az*. Retrieved 27.01.2021.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Նահատակների հիշատակի թանգարան". Արխիվացված է the original 2021 թ․ փետրվարի 1-ին. Retrieved 2021 թ․ փետրվարի 18.
2. ↑  Մշակույթի նախարարության պաշտոնական կայք
3. ↑  Թանգարաններ
**Կալիումի հիդրիդ**, անօրգանական բինար միացություն, սպիտակ գույնի։ Քիմիական բանաձևն է՝ KH։

Ֆիզիկական հատկություններ
------------------------

Կալիումի հիդրիդն առաջացնում է անգույն իոնային բյուրեղներ, NaCl-ի նմանությամբ (a=0,57 նմ)։ Չի լուծվում օրգանական լուծիչներում։ Ունի մեծ ջերմահաղորդականություն։

Քիմիական հատկություններ
-----------------------

Կալիումի հիդրիդը իրենից ներկայացնում է բյուրեղային միացություն՝ K+H-։ Նրա հալույթը հաղորդում է էլեկտրական հոսանք։ Էլեկտրոլիզի հետևանքով անոդի վրա անջատվում է ջրածին։ Ջերմության նկատմամբ անկայուն է և քայքայվում է պարզ նյութերի։

{\displaystyle ~{\mathsf {2KH{\xrightarrow {400^{o}C,vacuum}}\ 2K+H\_{2}}}}
Կալիումի հիդրիդը քիմիապես շատ ակտիվ է։ Հանդիսանում է ուժեղ վերականգնիչ և օքսիդանում է թթվածնով։

{\displaystyle ~{\mathsf {2KH+O\_{2}{\xrightarrow {200^{o}C}}\ 2KOH}}}
Փոխազդում է ջրի հետ.

{\displaystyle ~{\mathsf {KH+H\_{2}O\ {\xrightarrow {}}\ KOH+H\_{2}\uparrow }}}
Թթուներ հետ։

{\displaystyle ~{\mathsf {KH+HCl\ {\xrightarrow {}}\ KCl+H\_{2}\uparrow }}}
Սպիրտների հետ։

{\displaystyle ~{\mathsf {KH+HO-R\ {\xrightarrow {}}\ KOR+H\_{2}\uparrow }}}
Գազային ամոնիակի հետ։

{\displaystyle ~{\mathsf {KH+NH\_{3}{\xrightarrow {300^{o}C}}\ KNH\_{2}+H\_{2}\uparrow }}}
Փոխազդում է հալո։ գենների հետ։

{\displaystyle ~{\mathsf {KH+Cl\_{2}{\xrightarrow {400^{o}C}}\ KCl+HCl\uparrow }}}
Ածխաթթու գազի հետ փոխազդելիս առաջացնում է կալիումի ֆորմիատ։

{\displaystyle ~{\mathsf {KH+CO\_{2}{\xrightarrow {150^{o}C,{\mathit {p}}}}\ K(HCOO)}}}
Փոխազդում է սիլիցիումի օքսիդի հետ։

{\displaystyle ~{\mathsf {4KH+3SiO\_{2}{\xrightarrow {500^{o}C}}\ 2K\_{2}SiO\_{3}+Si+2H\_{2}}}}

Ստացում
-------

Կալիումի հիդրիդը ստանում են անմիջական սինթեզով։

{\displaystyle ~{\mathsf {2K+H\_{2}{\xrightarrow {200-350^{o}C,{\mathit {p}}}}\ 2KH}}}

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Potassium hydride

* "Сайт XuMuK.ru". Արխիվացված է the original 2012 թ․ ապրիլի 21-ին. Retrieved 2010 թ․ մարտի 30. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Հիդրիդներ |
| --- |
|  |
| {\displaystyle Li(AlH\_{4})} • {\displaystyle AsH\_{3}} • {\displaystyle BiH\_{3}} • {\displaystyle GeH\_{4}} • {\displaystyle (GeH)n} • {\displaystyle AlH\_{3}} • {\displaystyle BaH\_{2}} • {\displaystyle CaH\_{2}} • Լիթիումի հիդրիդ • {\displaystyle MgH\_{2}} • Նատրիումի հիդրիդ • {\displaystyle RbH} • {\displaystyle CsH} • {\displaystyle B\_{2}H\_{6}} • {\displaystyle Sn\_{2}H\_{6}} կամ {\displaystyle (SnH\_{3})\_{2}} • {\displaystyle B\_{5}H\_{11}} • {\displaystyle PbH\_{4}} • Սիլաններ • {\displaystyle (SiH\_{2})n} • {\displaystyle SiH\_{4}} • Ծարիրաջրածին • {\displaystyle Rb(BH\_{4})} • {\displaystyle Cs(BH\_{4})} • Ֆոսֆին • Կալիումի հիդրիդ |

 |


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2776952378 |

 |
| Խևսուրեթի
ხევსურეთი |
| --- |
| Ամրություն Շատիլի գյուղումԱմրություն Շատիլի գյուղում |
| Ամրություն Շատիլի գյուղում |
| Ճանապարհ ԽևսուրեթիումՃանապարհ Խևսուրեթիում |
| Ճանապարհ Խևսուրեթիում |
| Вид в ԽևսուրեթիВид в Խևսուրեթի |
| Համայնապատկեր Խևսուրեթիթում |

**Խևսուրեթի**, **Խևսուրեթիա** (վրաց.՝ *ხევსურეთი*, վրաց.՝ *ხევი*-ից՝ կիրճ), պատմական շրջան Վրաստանի հյուսիս-արևելքում։ Խևսուրեթիի բնակիչները խևսուրներն են (վրաց.՝ '**ხევსურები'**)՝ վրացիների ազգագրական խումբ, որ ավանդաբար բնակվել են բարձր լեռնային համայնքներում, որտեղ դասային տարբերություն գոյություն չի ունեցել։ Միջնադարում և ավատատիրական ժամանակաշրջանում խևսուրները ազատվել են հարկերից, սակայն պարտավոր էին պահպանել Վրաստանի հյուսիսային սահմանները։ Քարթլիի և Կախեթի վրա արշավանքների ժամանակ խևսուրները զորքեր են ուղարկել Քարթլի և Կախեթի թագավորներին օգնության։ Խևսուրները կարևորագույն դեր են կատարել 1659-1660 թվականների Բախտրիոնյան ապստամբության ժամանակВ:

Չնայած նրան, որ խևսուրները դավանում են քրիստոնեություն և վրացական եկեղեցու հետևորդներ են համարվում, խևսուրների կյանքում կարևոր դեր են կատարում հնամյա մինչքրիստոնեական ավանդույթները։ 1876 թվականին հանրահայտ գերմանացի ճանապարհորդ Գուստավ Ռադեն, լինելով Խևսուրեթիում, գրեց «*Chewsuren und ihr Land*» (Kassel, 1878) գիրքը, որը Խևսուրեթին ներկայացրեց արևմտյան ընթերցողին։ Խևսուրեթիի նշանավոր վայրերից են Շատիլի և Մուցո գյուղերը՝ իրենց միջնադարյան ամրոցներով, ինչպես նաև Խախմաթի, Ախիելի և Լեբաիս Կարի ամրությունները։

Խևսուրները միջինից բարձր հասակ ունեն, կապույտ, երբեմն՝ կանաչ աչքեր և բաց գույնի մազեր։

1950-ական թվականներին խևսուրներին հարկադրաբար տեղափոխում էին հարթավայրեր, ինչի արդյունքում շատ բարձր լեռնային գյուղեր դատարկվել են։

Խևսուրների հիմնական զբաղմունքը խոշոր եղջերավոր անասունների բուծումն է, ոչխարաբուծությունը և հողագործությունը, հացահատիկային կուլտուրաների մշակումը։

Խևսուրները վարպետորեն մշակում են բուրդը. կտորներ են կարում և գուլպաներ գործում։ Բացի այդ՝ զարգացած է կարուձևի արհեստը, ծառեր կտրելը, դարբնագործությունը։

Պատկերասրահ
-----------

* Լեբաիս ԿարիԼեբաիս Կարի
* ՄուցոՄուցո
* Եկեղեցի ԱրդոտիոտւմԵկեղեցի Արդոտիոտւմ
* ՄուցոսչալաՄուցոսչալա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Historical Dictionary of Georgia Alexander Mikaberidze Historical Dictionaries of Europe, No. 50 The Scarecrow Press, Inc. Lanham, Maryland • Toronto • Plymouth, UK 2007
2. 1 2  Большая советская энциклопедия. Гл. ред. Б. А. Введенский, 2-е изд. Т. 46. Фусе — Цуруга. 1957. 672 стр. илл. и карты; 48 л. илл. и карт.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Խևսուրեթիի նկարագրություն
* Պերցով Վ. "Ամպերը վերևից ևներքևից". // Աշխարհի շուրջը, №2 (2533),փետրվար 1970. Արխիվացված է the original 2012 թ․ մարտի 4-ին. Retrieved 2011 թ․ մայիսի 23. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
**Խըդըր Նաբի** (*Խըդըր Էյլազի*), եզդիական տոն, որը նվիրված է երազանքներ իրականացնող և սիրո բարեխոս, եզդիների սուրբ Խըդըր Նաբիին։ Տոնը նշվում է յուրաքանչյուր տարվա փետրվարի 13-ի հաջորդող ուրբաթ օրը։ Տոնը համարժեք է Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու կողմից նշվող Սուրբ Սարգիս տոնին։

Խըդըր Նաբի
----------

Խըդըր Նաբին կամ այլ անվանմամբ Խըդըր Էյլազը, համարվում է իղձ ու երազանք, նպատակներ իրականացնող, մուրազատու հրեշտակ։ Եզդիական պանթեոնում սուրբն ունի հրեական ծագում։ Ըստ ժողովրդական ավանդությունների՝ Սուրբ Խըդըր Նաբին իր հզորությամբ տիրապետել է տարբեր երևույթների վրա ազդելու կարողության։

Սովորույթներ և ավանդույթներ
---------------------------

Յուրաքանչյուր տարվա փետրվարի 13-ի հաջորդ երկուշաբթի օրը եզդիները մատաղ են անում, իսկ նոր մահացածների ընտանիքում ծոմ են պահում (բարվա Ռադըվըն)։ Երեքշաբթի, չորեքշաբթի և հինգշաբթի օրերին ծոմ են պահում բոլորը (ռադըվնը պաշիվե)։ Հինգշաբթի գիշերը չամուսնացած աղջիկներն ու տղաներն աղի բլիթ են ուտում, որ երազում տեսնեն իրենց ընտրյալին` ապագա ամուսնուն կամ կնոջը, պատի վրա ալյուրի մեջ թաթախված մատով նշան են անում։

Տոնի օրը՝ ուրբաթ առավոտյան, եզդիները հոգևորակաների հետ գնում են գերեզմանոցներ, աղոթքներ են անում, որից հետո այցելում են մեկը մյուսի տները, շնորհավորում են միմյանց տոնը։

Խըդըր Նաբիի օրը եզդի երիտասարդներն աղոթում են և խնդրում Խդր Նաբիին, որ իրենց իղձերն ու ցանկությունները հասցնի Աստծուն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Եզդիների Խըդըր Նաբին՝ սիրահարների տոն".
2. ↑  "Եզդիները նշում են երազանքներն իրականացնող Խըդըր Նաբիի տոնը". *1tv.am*. 17 փտր, 2017.(չաշխատող հղում)
3. 1 2  "Եզդիականություն, Արման Փոլադյան". Արխիվացված է the original 2019 թ․ մարտի 4-ին. Retrieved 2019 թ․ փետրվարի 22. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. ↑  "Եզդիները նշում են «Խըդըր Նաբիին», որը հայ ժողովրդի մոտ ընդունված է «Սուրբ Սարգիս» անվամբ".

Արտաքին հղումներ
----------------

* ԵԶԴԻՆԵՐԸ ԵՎ ՆՐԱՆՑ ԿՐՈՆԸ, 2015 Archived 2019-07-28 at the Wayback Machine.
**Նախիջևանի պատմության պետական թանգարան** (ադրբ.՝ Naxçıvan Dövlət Tarix Muzeyi), Ադրբեջանի պատմամշակութային, գիտահետազոտական թանգարան։ Հիմնադրվել է 1924 թվականին և այժմ գտնվում է Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության մայրաքաղաք Նախիջևանում։ Թանգարանի հավաքածուն արտացոլում է Նախիջևանի պատմությունն ու մշակույթը հնագույն ժամանակներից մինչև մեր օրերը։

Պատմություն
-----------

Նախիջևանի պատմության պետական թանգարանը հիմնադրվել է 1924 թվականին։ 1968 թվականին թանգարանը ստացել է պետական կարգավիճակ։ Նախիջևանի պատմության պետական թանգարանի հիմնական գործունեությունը սկսվել է 1969 թվականին։ 1969 թվականի հոկտեմբերին Ադրբեջանական ԽՍՀ Գիտությունների ակադեմիայի պատմության ինստիտուտը կոնֆերանս է անցկացրել Նախիջևանի պատմության պետական թանգարանում։

Ցուցահանդես
-----------

Թանգարանում ցուցադրված են հոգևոր և նյութական մշակույթին, ինչպես նաև քաղաքական պատմությանը, արվեստին և Նախիջևանի քաղաքական կյանքը բնութագրող թանգարանային նմուշներ և հնագիտական իրեր։ Նախիջևանի պատմության պետական թանգարանում պահպանվել են ավելի քան 48,000 ցուցանմուշներ Նախիջեւանի հին պատմության մասին։

Թանգարանի հավաքածուն նվիրված է հին ժամանակներում ներկայիս Նախիջևանի տարածքում բնակված հին ցեղերի պատմությունից մինչև մերօրյա Նախիջևանին։ Թանգարանի նմուշները բազմաբնույթ են՝ պատմական, ազգագրական, հնագիտական, բուսաբանական, կենդանաբանական, կիրառական, հետազոտական և այլն։ Կան որոշ բաժիններ, որոնք առանձին նվիրված են Նախիջևանի արվեստին։

Տես նաև
-------

* Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետություն
* Ադրբեջանի պատմության թանգարան (Բաքու)
* Նախիջևան (ՆԻՀ)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Նախիջևանի պատմության պետական թանգարան
2. ↑  Нахичеванский государственный музей истории
3. ↑  "Նախիջևանի թանգարան". Արխիվացված է the original 2015 թ․ ապրիլի 22-ին. Retrieved 2018 թ․ օգոստոսի 20. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. ↑  Nakhchivan State History Museum
5. ↑  Государственный Музей Истории Нахичеванской АР
**Նախիջևանի խաների պալատ** (պարս.՝ کاخ خان نخجوان), պատմական և ճարտարապետական հուշարձան Նախիջևանում, որը կառուցվել է 18-րդ դարում՝ Նախիջևան-Մարաղա ճարտարապետական դպրոցի ոճական առանձնահատկություններով։ Այն որպես Նախիջևանի խանության կառավարիչների նստավայր ծառայել է մինչև 20-րդ դարասկիզբ, ընդհուպ մինչև Ռուսական կայսրության տիրապետության պայմաններում։

Նախիջևանի խաների պալատը կառուցվել է 18-րդ դարի վերջին՝ Նախիջևանի խան Էհսենի հոր՝ Քելբանի խանի պատվերով։ 1998 թվականից ի վեր այստեղ գործում է Նախիջևանի գորգերի թանգարանը։

Պատմություն
-----------

Պալատը կառուցվել է 18-րդ դարի վերջին՝ Քելբալի խանի հոր՝ Էհսեն խանի պատվերով՝ Նախիջևան-Մարաղա ճարտարապետական դպրոցի ոճական առանձնահատկություններով։ Այն ծառայել է որպես Մեծ Հայքի Սյունյաց նահանգի Վայոց ձոր գավառի, ինչպես նաև Վասպուրական նահանգի Նախճավան և Գողթան գավառների տարածքների վրա ստեղծված Նախիջևանի խանության կառավարիչների տոհմական նստավայրը։ Ընդ որում, Նախիջևանի խաները և նրանց ժառանգներն ու ընտանիքի անդամներն այստեղ ապրել են մինչև 1920 թվականը (ընդհուպ մինչև Ռուսական կայսրության տիրապետության պայմաններում)։

Պալատն իրենից ներկայացնում է երկհարկանի շինություն։ Ժամանակին այն կազմված էր երկու հատվածներից։ Հարավային մասը նախատեսված էր վարչական գործերի և պատվավոր հյուրերի ընդունելության համար, իսկ հյուիսային մասը ծառայում էր որպես խանի ընտանիքի նստավայր և առանձնատուն։

Նախիջևանի խաների պալատը գրավել է ժամանակաշրջանի մի շարք նշանավոր ճանապարհորդների և բանագնացների ուշադրությունը։ Այն հիշատակվում է 19-րդ դարում Նախիջևան այցելած արևելագետների, բանագնացների և ռազմական գործիչների աշխատություններում, օրագրերում և հուշագրերում։ Խաների պալատի ամենահանրահայտ հիշատակություններից մեկը թվագրվում է 19-րդ դարի սկզբին, երբ շինությունը նկարագրվում է ռուսական բանակի մայոր Մատուշևիչի կողմից։

Տես նաև
-------

* Նախիջևանի խանություն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Naxçıvanın Xan sarayı" (in ադրբեջաներեն). serqqapisi.az. Արխիվացված է the original 2019 թ․ հուլիսի 15-ին. Retrieved 2018 թ․ փետրվարի 7.
2. 1 2  Средневековые исторические источники Востока и Запада(չաշխատող հղում)

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Նախիջևանի խաների պալատ** կատեգորիայում։ |


|  |
| --- |
| 
  **Ճարտարապետություն**   **Պատմություն**
 |
**Մոնտերիա** (իսպ.՝ Montería), քաղաք և մունիպալիտետ Կոլումբիայի հարավում, Կորդովայի դեպարտամենտի վարչական կենտրոն։

Պատմություն
-----------

Մոնտերիան հիմնադրվել է 1777 թվականի մայիսի 1-ին Անտոնիա դե լա Տորրե-ի-Միրանդայի կողմից։ 1807 թվականին ստացել է փոքր քաղաքի կարգավիճակ (*Villa*), 1840 թվականին՝ շրջանային կենտրոնի (*cabecera de distrito*), իսկ 1923 թվականին՝ մունիցիպալիտետի վիճակ։ 1952 թվականին հռչակվել է Կորդովայի դեպարտամենտի վարչական կենտրոն։

Աշխարագրական դիրք
-----------------

Մոնտերիայի քաղաքապետարանըՄոնտերիայի քաղաքապետարանը
Քաղաքը տեղավորված է դեպարտամենտի հարավային մասում. Սինու գետի 2 ափերի շուրջը. 480 կմ հեռավորության երկրի մայրաքաղաքի՝ Բոգոտայի հարավ-արևմուտքից։ Բացարձակ բարձրությունը՝ 24 մետր է ծովի մակարդակից. Մունիցիպալետի տարածքը 3141 կմ² է։


|  **Ջերմաստիճանի և տեղումների տարեկան միջին ցուցանիշները Մոնտերիա** |
| --- |
| Ամիս | հունվ | փետ | մարտ | ապր | մայ | հուն | հուլ | օգոս | սեպ | հոկ | նոյ | դեկ | տարին |
| միջին առավելագույնը (°C) | 33,3 | 33,7 | 34 | 33,8 | 32,7 | 32,6 | 32,8 | 32,8 | 32,2 | 32,1 | 32,1 | 32,6 | 32,9 |
| միջին ջերմաստիճանը (°C) | 27,7 | 28,1 | 28,4 | 28,6 | 28,1 | 28 | 27,9 | 27,9 | 27,7 | 27,6 | 27,6 | 27,6 | 27,9 |
| միջին նվազագույնը (°C) | 22,1 | 22,5 | 22,9 | 23,5 | 23,5 | 23,4 | 23,1 | 23,1 | 23,2 | 23 | 23 | 22,7 | 23 |
| տեղումների քանակը (մմ) | 4 | 17 | 28 | 96 | 175 | 152 | 166 | 170 | 183 | 164 | 94 | 36 | 1285 |
| *Աղբյուր՝ Weatherbase* |

Բնակչություն
------------

Ըստ Կոլումբիայի Ազգային վարչական դեպարտմենտի վիճակագրի, քաղաքի կամ մունիցիպալիտետի բնակչության միասնական քանակը 2012 թվականին 422 175 մարդ էր։ Ըստ 2005 թվականի մարդահամարի տղամարդիկ կազմում էին քաղաքի բնակչության 48,6 %-ը, իսկ կանայք համապատասխանաբար 51,4 %-ը։ Ըստ ռասսաների մետիսները և սպիտակները 95,8 %-ն են, սևամորթները՝ 3,8 %-ը, հնդկացիները՝ 0,8 %-ը։ Գրագիտության մակարդակը բնակչության մեջ 15 տարեկանից մեծերը 89,4 % են։

Էկոնոմիկա և տրանսպորտ
---------------------

Քաղաքի տնտոսության հիմքը կազմում են մսային և կաթնային անասնապահության ճյուղերը։ Լոս-Գարսոնես օդանավակայանը գտնվում է քաղաքից 5 կմ հեռավորության վրա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Monteria. Colombia Page" (in անգլերեն). Fallingrain Global Gazetteer. Արխիվացված է the original 2013 թ․ հունիսի 5-ին. Retrieved 2013 թ․ հունիսի 5. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  "Proyecciones de Población departamentales y municipales por área 2005 - 2020" (in իսպաներեն). Departamento Administrativo Nacional de Estadística. Արխիվացված է the original 2013 թ․ հունիսի 5-ին. Retrieved 2013 թ․ հունիսի 5. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  "Censo General 2005. Perfil Montería - Córdoba" (in իսպաներեն). La Asociación Regional de Municipios del Caribe. Արխիվացված է the original 2013 թ․ հունիսի 6-ին. Retrieved 2013 թ․ հունիսի 6. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
**Կալյա** (ֆիններեն՝ kala՝ «ձուկ»), ռուսական խոհանոցի ճաշատեսակ։ Այն ձկով կամ մսով ապուր է, որը եփում են թթու վարունգով։ Համարվում է ժամանակակից ռասոլնիկի նախատիպը։

XVIII դարի վերջերից սկսած պրոֆեսիոնալ խոհարարական գրականության մեջ հայտնաբերվել է կալյայի բաղադրատոմսեր, սակայն ճաշատեսակը շատ ավելի վաղ է հայտնվել և հիշատակվում է XVI-XVII դարերի աղբյուրներում։

Կալյան հիմնականում պատրաստվում է ճարպոտ ձկներից՝ ավելացնելով մամլած խավիար կամ մեկից ավելի ձկնկիթ։ Երբեմն կալյայի բաղադրատոմսի մեջ օգտագործում են նաև թռչնի (բադի, հավի և հավաբազեի) միս։ Թթու վարունգի փոխարեն կարելի է օգտագործել նաև կաղամբի թթու կամ աղի և կվասի խառնուրդ։ Որոշ դեպքերում կալյային ավելացնում են նաև կիտրոն։

Վլադիմիր Դալի բացատրական բառարանում կալյան նկարագրվում է որպես բորշչ, թթու վարունգով, ճակնդեղով և մսով ջրալի կերակուր, ինչպես նաև պահքի ուտեստ՝ ձկով և խավիարով։

Կալյան ունի սուր բուրմունք։ Համարվում է թանձր ապուր՝ խիտ արգանակով։ Ներկայումս կալյան կարելի է պատրաստել ծովային ձկներից, օրինակ՝ պալտուսից, երկարատամ ձկից, որոնք ունեն լավ զարգացած հիմնակմախք։

Երբ այն սկսվեց տարածվել, համարվում էր տոնական ճաշատեսակ։ Ճաշատեսակի վարպետները կոչվում էին *կալեյշիկամի* կամ *կալեյշիցամի* (կալյայի սիրահարներն ասում էին. «*Որտեղ կալյան է, այնտեղ ես եմ»*)։ Սակայն ժամանակի ընթացքում ռուսական խոհանոցում կալյան գրեթե անհետացել է, նրա տեղը զբաղեցնում է ռասոլնիկ ապուրը։ Եթե ինչ-որ տեղ պատրաստում են կալյա, ապա այն հաճախ սխալմամբ անվանում են *ձկով ռասոլնիկ*։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Ковалёв Н. И. Куткина М. Н. Карцева Н. Я.* Русская кухня. Учебное пособие. — М.: Издательский дом «Деловая литература», 2000. — С. 213—214. — 520 с. — 5000 экз. — ISBN 5-93211-006-6
2. ↑  Книга гастронома. Русская домашняя кухня. — М.: Эксмо, 2009. — С. 152. — 256 с. — ISBN 978-5-699-37404-5
3. ↑  "Уха. Русская уха. Калья. ТРАДИЦИОННАЯ РУССКАЯ КУХНЯ". Արխիվացված է the original 2012 թ․ հունվարի 20-ին. Retrieved 2018 թ․ օգոստոսի 22.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Տավարի երիկամներով կալյայի բաղադրատոմս
* Հավի մսով կալյայի բաղադրատոմս
* Ձկան մսով կալյայի բաղադրատոմս Archived 2012-07-29 at the Wayback Machine.
| **՞**Կասպիական ծովածիծառ |
| --- |
|   |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
| Տիպ | Քորդավորներ |
|
|
|
|
|
| Դաս | Թռչուններ |
|
|
|
|
|
|
|
| Ընտանիք | Ջրածիծառներ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Sterna caspia

 |
|  Հատուկ պահպանություն |
| 
Քիչ մտահոգող տեսակIUCN 3.1 *Least Concern* : ??? |
|  Արեալ |
| պատկեր |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | ՊատկերներՎիքիպահեստում | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Կասպիական ծովածիծառ** , (լատին․՝ Sterna caspia), ջրածիծառների ընտանիքի թռչուն։

Արտաքին
-------

Պատահական չվահյուր է։ Մարմնի երկարությունը 47-54 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 130-145 սմ, կենդանի զանգվածը՝ 500-700 գ։ Ջրածիծառներից ամենախոշորն է, մարմինը՝ լայն, կտուցը՝ կարմիր և մեծ, պոչը՝ կարճ, մկրատաձև կտրվածքով։ Բնադրման շրջանում հասունի գագաթը սև է, ծոծրակը՝ գզուզ, մարմինը վերևից՝ բաց մոխրագույն, ներքևից արտաքին առաջնային փետուրները թվացյալ մուգ մոխրագույն են։ Հետբնադրման շրջանում թասակը մոխրագույն է՝ սև գծերով։ Երիտասարդի գագաթը դարչնագույն է՝ սպիտակ բծերով, մեջքը՝ դարչնագույն խայտերով ու սեպաձև նախշերով։ Թռիչքը որորանման է՝ թևերի խորը, հզոր թափահարումներով։

Բնակություն
-----------

Բնակվում է խոշոր ջրային բաց տարածություններում, հազվադեպ՝ տափաստաններում։ Սնվում է ձկներով, անողնաշարավորներով, կերի մեջ կարող են հայտնվել թռչունների ձվեր ու ձագեր։ ՀՀ բնական ու արհեստական, ջրամբարներում հայտնված հազվագյուտ տեսակ է և ունի որոշակի գիտական նշանակություն։ Տարածման շրջաններում առաջացնում է մեկուսացած, եզակի փոքր օջախներ։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Museum specimenMuseum specimen

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Ողնաշարավորներ [[Ռուսաստան]]ում։Կասպիական ծովածիծառ". Արխիվացված է the original 2018 թ․ մարտի 17-ին. Retrieved 2014 թ․ հոկտեմբերի 23. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  22694524|Կասպիական ծովածիծառ

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | Avibase · CMS · eBird · GBIF · iNaturalist · NCBI · Neotropical Birds · IRMNG · ITIS TSN · SeaLifeBase · WoRMS |

 |
**Կաստել** (ռուս.՝ Кастель, ուկրաիներեն՝ Кастель, Ղրիմի թաթարերեն՝ Qastel, Къастель), 439 մ բարձրությամբ լեռ Ղրիմի Ալուշտա քաղաքի հարավային ծայրամասում, Պրոֆեսորական անկյունից հետո։ Լեռան գագաթը ծածկված է անտառի «գլխարկով», իսկ արևելյան լանջին ձևավորվել է քաոս՝ քարի խոշոր զանգվածներ, որոնց տրամագիծը երբեմն հասնում է 3-5 մետրի։

Կաստել լեռը լակոլիթ է։

Անվանում
--------

Լեռան անվանումը պայմանավորված է նրանով, որ հնագույն ժամանակներում լեռան գագաթին եղել է ամրոց (հունարեն՝ «կաստել»), որի մնացորդները պահպանվել են լանջերին։

>  *Իրականում, Կաստել լեռը հենց Այու-ղաղն է։ Այն հաճախ անվանում են Բիյուկ Կաստել՝ ի տարբերություն Կուչյուկ Կաստելի, որի վրա ես կանգնած եմ։ «Բիյուկ» նշանակում է մեծ, «կուչյուկ»՝ փոքր, իսկ «կաստելը» հունարեն բառ է՝ բերդ կամ ամրոց, այլ կերպ ասած՝ «փոքր ամրոցային լեռ» և «մեծ ամրոցային լեռ» (Եվգենի Մարկով, «Ղրիմի ակնարկներ»**)։*
> 
> 

Առասպելի համաձայն՝ այս ամրոցը ծառայել է որպես հնագույն Սուգդեայի տիրակալ Ֆեոդորա արքայադստեր վերջին ապաստան։ Ջենովացիների կողմից իշխանության մայրաքաղաքը գրավելուց հետո, Ֆեոդորան սկզբում թաքնվել է Ալուստոն ամրոցում, այնուհետև Կաստելի վրա գտնվող ամրոցում, որտեղ, եղբայրացուի դավաճանությունից հետո, զոհվել է թշնամիների հետ ճակատամարտում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Տվյալ աշխարհագրական օբյեկտը տեղայակված է Ղրիմի թերակղզում, որի մեծ մասը տարածքային վեճի առարկա է Ռուսաստանի և Ուկրաինայի միջև։ Համաձայն Ռուսաստանի վարչատարածքային բաժանման՝ թերակղզում տեղակայված են ՌԴ Ղրիմի Հանրապետության սուբյեկտները և դաշնային նշանակություն ունեցող Սևաստոպոլ քաղաքը։ Համաձայն Ուկրաինայի վարչատարածքային բաժանման՝ Ղրիմում գտնվում են Ուկրաինայի կազմի մեջ մտնող Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետությունը և հատուկ կարգավիճակ ունեցող Սևաստոպոլ քաղաքը։
2. ↑  "Очерки Крыма (Марков)". *Материал из Викитеки — свободной библиотеки*.
3. ↑  "Крымская легенда «Прекрасная Феодора Сугдейская»". Արխիվացված է the original 2013 թ․ փետրվարի 4-ին. Retrieved 2019 թ․ հունվարի 14. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Гора Кастель
**«Նժույգն ու սարսափահար եղնիկը** (ռուս.՝ Конь и трепетная лань), Անտոն Պավլովիչ Չեխովի պատմվածքը` գրված 1885 թվականին։ Առաջին անգամ հրապարակվել է 1885 թվականին «Պետերբուրգյան թերթում» № 219, 1885 թվականի օգոստոսի 12-ին Ա. Չեխոնտե ստորագրությամբ։

Հրապարակումներ
--------------

Անտոն Պավլովիչ Չեխովի «Նժույգն ու սարսափահար եղնիկը» պատմվածքը գրվել է 1885 թվականին, առաջին անգամ հրապարակվել է «Պետերբուրգյան թերթում» № 219, 1885 թվականի օգոստոսի 12-ին Ա. Չեխոնտե ստորագրությամբ տպագրվել է «Խայտաբղետ պատմվածքներ ժողովածուում։

Հեղինակը պատմվածքի վերնագրի համար օգտագործել է Ալեքսանդր Պուշկինի «Պոլտավա» պոեմը` «Բեռնասայլին լծել են մի նժույգ և դողդոջուն եղնիկին»։

Չեխովի կենդանության օրոք պատմվածքը թարգմանվել է սերբախորվաթերեն։

Սյուժե
------

Պատմվածքի գործողությունները տեղի են ունենում փոքրիկ գավառական քաղաքում։ Մի անգամ գիշերով Ֆիբրով ամուսինների քունը չէր տանում։ Կինը՝ Կատյան սկսեց նախատել ամուսնուն Վասյային, որ նա միշտ տուն է գալիս հարբած։ Ամուսինը, որ աշխատում էր լրագրող-հաղորդավար, արդարանում է, որ իր մասնագիտությունն այնպիսին է, որ չի կարող չխմել ընկերների և այցելուների հետ, այլապես չես կարող նրանցից տեղեկություններ ստանալ։ Կինը համոզում է Վասյային թողնել այդ աշխատանքը, քանի որ նա անլուրջ գրող է, ինչ որ լրագրող, որ դատարկ բաներ է գրում։ Նա ասում է «Լավ կլիներ, որ ամուսինը շատ փող աշխատեր, ամսական երկու հարյուրից երեք հարյուր ռուբլի, թէ չէ ստանում ես հիսուն ռուբլի, այն էլ անկանոն։ Մենք ապրում ենք աղքատ և կեղտոտ, տանից լվացքատան հոտ է գալիս, շուրջբոլորը արհեստանոցներ են և բնակվում են անառակ կանայք։ Ամբողջ օրը լսում ես անպարկեշտ խոսքեր և երգեր։ Ոչ կահույք ունենք, ոչ էլ սպիտակեղեն, դու հագնվում ես անպարկեշտ, աղքատ, տանտիրուհին կշտամբում է քեզ, ես էլ ապրում եմ դերձակուհուց վատ, կերակրվում ենք օրավարձով բանվորից վատ …»

Վասյան պատասխանում է, որ իրենք շուտով լավ կապրեն, երբ իրեն աշխատանքի կվերցնեն «Հավկուրություն» հրատարակչությունում։ Փոխադարձ հակաճառություններից որոշ ժամանակ անց, Վասյան դուրս է գալիս սենյակից և երկու րոպե անց վերադառնում տարուբերվելով, փնթփնթալով և դեմքին սարսափի արտահայտությամբ։ Կինը նորից սկսում է մտածել լավագույնի մասի և չի նկատում թե ինչպես քնեց։ Կեսօրին արթնանում է քնից և տեսնում, որ ամուսինը կողքին չէ։ Նա վստահ է, որ Վասյան նորից երեկոյան վերադարձել է հարբած վիճակում և չի ցանկանում խնդրել քեռուն, ամուսնու համար հարմար գործ գտնելու։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Чехов А. П. Конь и трепетная лань". Արխիվացված է the original 2017 թ․ մայիսի 26-ին. Retrieved 2017 թ․ սեպտեմբերի 11. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Գրականություն
-------------

* Чехов А. П. Конь и трепетная лань// Чехов А. П. Полное собрание сочинений и писем: В 30 т. Сочинения: В 18 т. / АН СССР. Ин-т мировой лит. им. А. М. Горького. — М.: Наука, 1974—1982.
* Voir Dictionnaire Tchekhov, page 51, Françoise Darnal-Lesné, Édition L’Harmattan, 2010, ISBN 978 2 296 11343 5.
* Le Cheval et la Biche frémissante, traduit par Madeleine Durand et Edouard Parayre, Les Editeurs Français Réunis, 1955, numéro d’éditeur 431.
12 տարվա հնեցման վիսկի**Յամասակի թորման գործարան** (ճապ.՝ 山崎蒸溜所 *Yamazaki jōryūsho*), ճապոնական վիսկիի գործարան։ Տեղակայված է Ճապոնիայում՝ Օսակա վարչական շրջանի Սիմամոտո քաղաքում։ Բացվել է 1923 թվականին և պատկանում է «Suntory» ընկերությանը։ Այն վիսկի արտադրող առաջին ճապոնական ընկերությունն է։ Գործարանի «վիսկիի գրադարանում» ցուցադրված է յոթ հազար շիշ չխառնած վիսկի։

Վիսկիի տարբերակներ
------------------

Յամասակիի վիսկիի հիմնական տարբերակները երեքն են․

* Yamazaki Single Malt 12 տարվա հնեցմամբ վիսկի
* Yamazaki Single Malt 18 տարվա հնեցմամբ վիսկի
* Yamazaki Single Malt 25 տարվա հնեցմամբ վիսկի

ԱՄՆ-ի տարածքից դուրս կան նաև այնպիսի առաջարկներ, ինչպես 10, 25, 35 և 50 տարվա հնեցմամբ վիսկիներ։ Որոշ առաջարկներ թվագրվում են 1980, 1984, 1993 թվականներին։

Գնահատում
---------

Սպիրտային խմիչքների գնահատման մի շարք կազմակերպություններ, ինչպես «Beverage Testing Institute»-ը և «San Francisco World Spirits Competition»-ը, դրական են արտահայտվել Յամասակիի առաջարկների մասին։ Մասնավորապես, 2008-2013 թվականներին 18-ամյա վիսկին արժանացել է «San Francisco Spirits Competitions»-ի վեց հաջորդական կրկնակի ոսկե մեդալի։ «Proof66.com» գնահատման ագրեգատորը Յամասակիի 18-ամյա հնեցմամբ վիսկին իր գնահատածների շարքում ընդգրկում է 97 տոկոսանոցների դասում։

2013 թվականի Վիսկիի համաշխարհային մրցանակաբաշխության ժամանակ Յամասակիի 25-ամյա վիսկին արժանացել է «Ճապոնական լավագույն ոչ թունդ խմիչք» կոչմանը։ Ջիմ Մյուրեյի «Whisky Bible 2015»-ը տարվա լավագույն վիսկի մրցանակով պարգևատրել է «Yamazaki Single Malt Sherry Cask 2013»-ը 
։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Yamazaki 18yr Single Malt Whisky". *www.proof66.com* (in անգլերեն). Արխիվացված է the original 2019 թ․ ապրիլի 13-ին. Retrieved 2017 թ․ հոկտեմբերի 13. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  "Yamazaki 25 Year Old wins Best Japanese Single Malt". Արխիվացված է the original 2013 թ․ մայիսի 12-ին. Retrieved 2013 թ․ մայիսի 10. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadurl=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  Hyslop, Leah (2014 թ․ նոյեմբերի 3). "Scotland loses out as Japanese whisky named best in the world". *The Daily Telegraph*. Retrieved 2014 թ․ նոյեմբերի 11.

Գրականություն
-------------

* Buxton, Ian (2012). 101 World Whiskies to Try Before You Die. Edinburgh: Hachette Scotland. pp. 78–79. ISBN 9780755363193.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք Edit this at Wikidata (անգլերեն)
* Պաշտոնական կայք (ճապոներեն)
* Ուղեցույց (անգլերեն)
**Յամակասի** (լինգալա՝ Ya makási), ֆրանսիական թիմ, խումբ, որը զբաղվում է պարկուրով։

Անվան ծագումնաբանություն
------------------------

Յամակասի բառը ծագել է լինգալա լեզվից։ *Ya makási* բառը թարգմանաբար նշանակում է «ուժեղ մարմին» «ուժեղ ոգի», «ուժեղ տղամարդ» կամ նույնիսկ «դիմացկունություն»։

Թիմի անդամներ
-------------

Թիմը հիմնվել է 1987 թվականին՝ Դավիդ Բելլի և Սեբաստիեն Ֆուկանի կողմից։ Թիմի կազմում եղել են․

* Դավիդ Բելլ (David Belle)
* Սեբաստիեն Ֆուկան (Sébastien Foucan)
* Յան Նոտրա (Yann Hnautra)
* Շեռլ Պերիեր (Charles Perrière)
* Մալիկ Դիուֆ (Malik Diouf)
* Լորան Պիեմոնտեզի (Laurent Piemontesi)
* Գիլեն Նգուբա Բոյեկե (Guylain N’Guba-Boyeke)
* Շաու Բել Դին (Châu Belle Dinh)
* Ուիլյամ Բելլ (William Belle)

Այս կազմով թիմը երկար կյանք չի ունեցել։ Թիմի ձևավորումից որոշ ժամանակ անց Բելլը և Ֆուկանը լքել են թիմը՝ «Notre-Dame de Paris» մյուզիքլում թիմի մասնակցության շուրջ տարաձայնությունների պատճառով։

«Յամակասի» թիմը իր գործունեությունը դադարեցրել է՝ խմբի գործունեության առևտրայնացման վերաբերյալ մասնակիցների ունեցած տարակարծությունների պատճառով։

Majestic Force
--------------

Յամակասի թիմի նախկին անդամները ստեղծել են նոր **Majestic Force** պրոյեկտը։

 *Majestic Force-ի անդամներ '*

* Յան Նոտրա (Yann Hnautra)
* Լորան Պիեմոնտեզի (Laurent Piemontesi)
* Շաու Բել Դին (Châu Belle Dinh)
* Ուիլյամ Բել (Williams Belle)

Ֆիլմեր
------

Յամակասի թիմի մասին նկարահանվել են մի շարք գեղարվեստական ֆիլմեր, որտեղ առաջին անգամ ցուցադրվել են պարկուրային հնարքներ․

* Յամակասի․ նոր սամուրայներ
* Յամակասի 2․ քամու երեխաները

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Философия паркура". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 4-ին. Retrieved 2018 թ․ դեկտեմբերի 14.

Տես նաև
-------

* Պարկուր
* Ֆրիռան
* Դավիդ Բելլ
* Սեբաստիեն Ֆուկան
* Յան Նոտրա

Արտաքին հղումներ
----------------

* История команды Ямакаси
* Сайт Majestic Force
**Լուիզա Պոզապալյան (Անաիս Եղիայան)** (մարտի 24, 1936(1936-03-24), Մարսել - մայիսի 6, 1998(1998-05-06), Շտուտգարտ, Գերմանիա), հայ օպերային երգչուհի, սոպրանո։

Կենսագրություն
--------------

Լուիզա Պոզապալյանը ծնվել է Մարսել քաղաքում։ Վաղ հասակում բնակվել է Բեյրութում, որտեղ երգել է «Գուսան» երգչախմբում։ Հետագայում կատարելագործվել է Միլանում։ 1965-1973 թվականներին եղել է Համբուրգի օպերային թատրոնի մեներգչուհի։ Ելույթներ է ունեցել Նյու Յորքի «Մետրոպոլիտեն օպերա»-ում, Մոնրեալում, Լոնդոնում, Հռոմում, Փարիզում, Բրյուսելում, Բեռլինում, Մյունխենում, Ամստերդամում, Կոպենհագենում, Մոսկվայում, Երևանում։

Դերերգերից են` 

* Դոննա Աննա՝ Մոցարտի «Դոն Ժուան»
* Դեզդեմոնա՝ Վերդիի «Օթելլո»
* Լեոնորա՝ Վերդիի «Տրուբադուր»
* Ալիս՝ Վերդիի «Ֆալստաֆ»
* Մարգարիտ՝ Գունոյի «Ֆաուստ»
* Միմի՝ Պուչչինիի «Բոհեմա»

Կատարել է սոպրանոյի երգամասեր վոկալ-սիմֆոնիկ երկերում՝ Բախի h-moll մեսսա, Մոցարտի «Ռեքվիեմ», Բեթհովենի 9-րդ սիմֆոնիա, Բրամսի «Գերմանական ռեքվիեմ» և այլն։ Հանդես է եկել նաև որպես կամերային երգչուհի՝ կատարելով Կոմիտասի, Մակար Եկմալյանի, Բարսեղ Կանաչյանի, Գ. Ալեմշահի և այլոց ստեղծագործությունները։

Միջազգային մրցույթների դափնեկիր է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2  Discogs — 2000.
3. ↑  "Լուիզա Պոզապալյանի կենսագրությունը avproduction.am կայքում". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 5-ին. Retrieved 2018 թ․ փետրվարի 18.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 348)։*  |
**«Լուիս Բունյուելի դիմանկար»**, իսպանացի նկարիչ Սալվադոր Դալիի նկարը՝ ստեղծված 1924 թվականին։ Սկզբնապես նկարը գտնվում էր Լուիս Բունյուելի հավաքածուում։ Ներկայումս գտնվում է Մադրիդում, թագուհի Սոֆիայի անվան արվեստների կենտրոնում։

Տեղեկություն նկարի մասին
------------------------

Դալին ծանոթացել է Լուիս Բունյուելի հետ Մադրիդում, Արվեստների թագավորական ակադեմիայում իր սովորելու տարիներին՝ 1922-1926 թվականներին։ Բունյելը այն մարդկանցից մեկն էր, որը նշանակալի չափով ազդեցություն ունեցալ Սալվադորի վրա այնքան, որքան իսպանացի բանաստեղծ և դրամատուրգ Ֆեդերիկո Գարսիա Լորկան։ Առավել ուշ Դալին մասնակցեց Բունյուելի երկու ֆիլմերի նկարահանումներին՝ «Անդալուզյան շուն» (1929 թվական) և «Ոսկե դար» (1930 թվական)։

Լուիս Բունյուելի դիմանկարը ստեղծվել է այն ժամանակ, երբ ապագա ռեժիսորը դեռ 25 տարեկան էր։ Նա պատկերված է լուրջ և մտածկոտ մարդ, որ նայում է նկարչի և դիտողների կողմը։ Նկարը պատկերված է խավարոտ գույներով։ Գույները ստեղծում են լրջության մթնոլորտ և ընդգծում են խորաթափանց միտքը։

> 
> 
> Դալիի այս գլուխգործոցում ստեղծված է հոգեբանական բնորոշման և ակտիվ ձևի հիանալի միություն։ Հիասքանչ նկարված դեմքը ճանաչվում է միանգամից այնպես, ինչպես միանգամից «հասկացվում են» Դալիի անհատական ոճի՝ հասունություն ձեռք բերող դիմագծերը, նկարչի ունակությունը դաժան ինքնավերահսկողության գեղարվեստական միջոցների ընտրության դեպքում.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4
2. ↑  "Сальвадор Дали. Портрет Луиса Буньюэля. 1924". Արխիվացված է the original 2012 թ․ ապրիլի 11-ին. Retrieved 2009. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Լուիս Բունյուելի դիմանկար Archived 2010-03-27 at the Wayback Machine.(անգլ.) Սալվադոր Դալիի աշխատանքների պատկերասրահում
*Strychnos toxifera*, բույս, որը լայնորեն օգտագործվել է կուրարեի պատրաստման ժամանակ:
**Նետի թույներ,** թույներ, որոնք քսել են նետերի կամ նիզակների ծայրերին՝ որսորդության կամ ռազմական նպատակներով։ Ամբողջ աշխարհի բնիկ ցեղերը օգտագործել են թունավոր նետեր. այն դեռևս օգտագործում է Հարավային Ամերիկայում, Աֆրիկայում և Ասիայում։ Առավել տարածված թույներից են թունավոր ծառագորտերի մաշկի կողմից արտադրված թույնը, կուրարեն՝ մի շարք բուսական թույների ընդհանուր անվանումը, որոնք օգտագործվել են Հարավային Ամերիկայի բնիկների կողմից։

Թունավոր նետերի մասին շատ դիցաբանական պատմություններ կան։ Տարածված է հին հունական դիցաբանության Հերկուլեսի պատմությունը, որը սպանել է Նեսուս կենտավրոսին՝ Լերնեյան հիդրայի թունավոր արյամբ պատված նետերով։ Հոմերոսի «Ոդիսկանում» հին հունական հերոս Ոդիսևսը իր նետերը թունավորում էր ղանձլամերով։ Հոմերոսի «Իլիականում» աքայացիները և տրոյացիները նույնպես օգտագործում էին թունավոր նետեր և նիզակներ։ Սկանդինավյան դիցաբանության մեջ Բալդրի մահվան ժամանակ նույնպես առկա են թունավոր նետեր։ «Թույն» բառի անգլերեն ժամանակակից տերմինը «toxin»-ը ծագել է հին հունարեն «աղեղ» նշանակությունն ունեցող բառից, որն էլ իր հերթին ծագել է հին պարսկերեն *\*taxa-՝ նետ* բառից։

Հին աշխարհում շատերն են օգտագործել թունավոր նետեր, այդ թվում՝ գալլերը, հին հռոմեացիները, սկյութները և սվանները։ Հին հունական և հռոմեական պատմաբանները նկարագրում են թունավոր արկերի պատրաստումը և տարբեր ճակատամարտեր, որտեղ օգտագործվել են թունավոր նետեր։ Ալեքսանդր Մեծը Հնդկաստանի նվաճման ժամանակ հանդիպել է թունավոր արկերի, որոնցում ենթադրաբար օգտագործվել է Ռասսելի իժերի թույնը։ Հռոմեացի գեներալ Լուկուլլոսը թունավոր մահաբեր վերքեր է ստացել Երրորդ միհրդատյան պատերազմի ժամանակ (մ.թ. 1-ին դար)։ Ֆեռնան Մագելանը Ֆիլիպիններում սպանվել է Մակտանի ճակատամարտի ժամանակ՝ ոտքին թունավոր նետից ստացած վնասվածքից։

Նկարագրված է բնիկ ամերիկացիների կողմից որսորդության և ռազմական նպատակներով օգտագործվող թունավոր նետերը։ Չինացիները նույնպես անցյալում մարտերի ժամանակ հետզհետե սկսել են օգտագործել տարբեր թունավոր արկեր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Curare". Արխիվացված from the original on 2006 թ․ օգոստոսի 10. Retrieved 2006 թ․ օգոստոսի 9.
2. 1 2  Mayor, Adrienne (2009). *Greek Fire, Poison Arrows and Scorpion Bombs: Biological and Chemical Warfare in the Ancient World* (Revised ed.). The Overlook Press. ISBN 978-1-59020-177-0.
3. ↑   Archived 2012-07-02 at the Wayback Machine. A History of Biological Warfare from 300 B.C.E. to the Present, Retrieved August 7, 2012.
4. ↑  , Online Etymology Dictionary, Retrieved August 7, 2012.
5. ↑  , The Free Dictionary, Retrieved August 7, 2012.
6. ↑
7. ↑  Jones, David E (2007). *Poison Arrows: North American Indian Hunting and Warfare*. University of Texas Press. ISBN 978-0-292-71428-1.
8. ↑  Sawyer, Ralph D (2007). *The Tao of Deception: Unorthodox Warfare in Historic and Modern China*. Basic Books. ISBN 978-0-465-07205-7.
**Խոհարար** (իտալ.՝ Il cuoco), իտալացի նկարիչ Ջուզեպպե Արչիմբոլդոյի նկարը, որն ստեղծվել է 1570 թվականին։

Համատեքստ
---------

Ջուզեպպե Արչիմբոլդոյի վաղ կյանքի մասին շատ քիչ տեղեկություններ կան։ Իտալացի նկարիչների մեծամասնության նման, նա իր կարիերան սկսել է տարբեր վայրերում վիտրաժներ, որմնանկարներ և գոբելեններ ստեղծելու տարբեր պատվերներով, այդ թվում՝ Միլանում, Կոմոյում և Մոնցայում։ 1562 թվականին դարձել է Հռոմեական Սրբազան կայսրության կայսր Մաքսիմիլիան II-ի պաշտոնական դիմանկարիչը։ «Խոհարարը» կտավը Արչիմբոլդոյի նկարած կայսեր շրջապատի անդամների դիմանկարների շարքից է, որը ոճով համապատասխանում է «Իրավաբանի» և «Գրադարանավարի» նկարներին։ Խոհարարի դիմանկարը թվագրվում է մոտ 1570 թվականով։ Այդ ժամանակահատվածում Արչիմբոլդոն ստեղծեց մարդկանց մի շարք մարդաբանական դիմանկարներ՝ օգտագործելով տարբեր առարկաներ, որոնք կապ ունեն մարդու կյանքի կամ մասնագիտական գործունեության հետ, ինչպիսիք են մրգերը, բանջարեղենը, ծաղիկները։

Նկարագրություն
--------------

Նկարը նատյուրմորտ է, որն ստեղծվել է պարեյդոլիայի էֆեկտի օգտագործմամբ․ մարդը ձեռքերով բարձրացնում արծաթե ափսեի կափարիչը, որում տարբեր տեսակի տապակած մսեր են։ Սակայն պատկերը 180 աստիճանով շրջելու դեպքում պարզվում է, որ խոճկորը և նապաստակը դառնում են խոհարարի գլուխը, ճուտը՝ նրա քիթը, իսկ նրա աչքը՝ մարդու աչքը։

Պատմություն
-----------

Ներկայումս նկարը գտնվում է Շվեդիայի ազգային թանգարանի հավաքածուում (Ստոկհոլմ)։

Ծանոթագրությոններ
-----------------

1. 1 2
2. 1 2 3 4
3. ↑  "Giuseppe Arcimboldo". Սկոքլեստեր ամրոց. Retrieved 2015 թ․ հունիսի 5.
4. ↑  *Jeffrey Greggs* Arcimboldo 1527–1593: Nature & Fantasy. — The New Criterion, 2010. — С. 49—50.
5. ↑  "Bibliotekarien. Beskrivning". Սկոքլոստեր ամրոց. Արխիվացված է the original 2015 թ․ հունիսի 10-ին. Retrieved 2015 թ․ հունիսի 5.
6. 1 2  "The Cook". Web Gallery of Art. Retrieved 2015 թ․ հունիսի 5.
7. ↑  *Werner Kriegeskorte* Arcimboldo. Ediz. Inglese. — Taschen, 2000. — С. 30. — ISBN 978-3-8228-5993-3
8. 1 2  "Arcimboldo 1526–1593. Nature and fantasy" (PDF). Արվեստի ազգային պատկերասրահ. 2010. Արխիվացված է the original (PDF) 2016 թ․ մարտի 4-ին. Retrieved 2015 թ․ հունիսի 5.
9. ↑  Vaclav Paris (2014). "Picturing the Wake: Arcimboldo, Joyce, and His Monster". Academia.edu. Retrieved 2015 թ․ հունիսի 5.
10. ↑  "The Cook. 1570". Web Gallery of Art. Retrieved 2015 թ․ հունիսի 5.

Արհտաքին հղումներ
-----------------

* «Խոհարար», Շվեդիայի ազգային թանգարան
**Նաբրոկ** (իսլ.՝ nábrók)՝ վարտիք, որը պատրաստված է մահացածի մաշկից, որը 17-րդ դարի իսլանդական ժողովրդական մոգության մեջ օգտագոծում էին որպես անսահմանափակ քանակով փողի գրավման միջոց։

Նաբրոկի պատրաստման արարողությունը սկսում էր կենդանի մարդուց թույլտվություն խնդրելով՝ մահից հետո նրա մաշկը օգտագործելու համար։ Այն բանից հետո, երբ նրան կհուղարկավորեն, պետք է հանել մարմինը և դիակից առանձնացնել գոտկատեղից ներքև հատվածի մաշկը, առանց քերծվածքների և կտրվածքների։ Եթե հագնեն ստացված վարտիքը, այն կկպչի մաշկին և կդառնա այն կրող մարդու մի մասը։ Այնուհետև պետք է աղքատ այրուց մետաղադրամ գողանալ (Սուրբ Ծննդին, Զատիկին) և այն մտցնել փոքրիկ քսակ։ Մինչ մետաղադրամը կմնա քսակում, այն դեպի իրեն գումար կձգի, այնպես որ քսակը երբեք չի դատարկվի։ Դժոխք չընկնելու համար տերը պետք է կենդանության օրոք ինչ որ մեկին համոզի վերցնել այդ վարտիքը, նոր տերը պետք է հագնի նաբրոկի աջ ոտը, մինչև նախկին սեփականատերը չի հանել ձախը։ Այսպես նաբրոկը կկարողանա գումար ձգել մի քանի սերուդ շարունակ։ Եթե տերը չկարողանա փոխանցել այն հաջորդին, մահից հետո նրա ամբողջ մարմինը կսառեցվի։

Միակ պահպանված նաբրոկը պահվում է Իռլանդիայի կախարդության և սև մոգության թանգարանում (The Museum of Icelandic Sorcery & Witchcraft) Հոլմավիկում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Whitehead, Gudrun D. (2016 թ․ հոկտեմբերի 30). "Halloween Special: Object Spotlight Sinister Pants" (PDF). *International Committee for Museums of Ethnography Newsletter* (in English). No. 79. Paris, France: International Council of Museums. p. 6. Արխիվացված է the original (pdf) 2017 թ․ ապրիլի 20-ին. Retrieved 2017 թ․ ապրիլի 21.`{{cite magazine}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
2. ↑  "Stave for Necropants". *Strandagaldur, Museum of Icelandic Sorcery and Witchcraft*. 2005 թ․ նոյեմբերի 14. Արխիվացված է the original 2017 թ․ սեպտեմբերի 22-ին. Retrieved 2017 թ․ հունիսի 2.

Արտաքին հղումներ
----------------

* "Stave for Necropants". *Strandagaldur, Museum of Icelandic Sorcery and Witchcraft*. 2005 թ․ նոյեմբերի 14. Արխիվացված է the original 2017 թ․ սեպտեմբերի 22-ին. Retrieved 2017 թ․ հունիսի 2.
* «Are these the most terrifying trousers ever? The 17th century NECROPANTS made from corpse legs — and are supposed to be lucky», *Daily Mail*
* «Necropants», Eric Grundhauser, *Atlas Obscura*
**Նաբի Շենսոյ** (թուրքերեն՝ Nabi Şensoy, մայիսի 25, 1945(1945-05-25), Ստամբուլ, Թուրքիա - փետրվարի 7, 2018(2018-02-07), Իզմիր, Թուրքիա), Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում Թուրքիայի նախկին դեսպան։ Նա այդ պաշտոնն զբաղեցրել է 2006-2010 թվականներին։ 2007 թվականի հոկտեմբերին հետ է կանչվել Թուրքիայի կառավարության կողմից, երբ ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատի արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովն ընդունել է Օսմանյան կայսրությունում Հայոց ցեղասպանությունը ժխտող բանաձև։ Ավելի ուշ, վերադարձել է իր պաշտոնին։ Դեսպանի պաշտոնը թողել է 2009 թվականի դեկտեմբերին։

Կենսագրություն
--------------

Նաբի Շենսոյն ավարտել է Անկարայի համալսարանի միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետը։ Ամուսնացած է։ 1969-1970 թվականներին ծառայել է Թուրքիայի զինված ուժերում։ 1972 թվականին եղել է Նյու Յորքում Թուրքիայի փոխհյուպատոս, իսկ 1983 թվականից՝ նախարարության բազմակողմ քաղաքական հարցերի, ծովային գործերի և ավիացիայի դեպարտամենտի ղեկավարի տեղակալ, նախարարի խորհրդական։ 1985 թվականին եղել է Լոնդոնում Թուրքիայի հյուպատոս։ 1990 թվականին նշանակվել է Իսպանիայում Թուրքիայի դեսպան։ 1995 թվականին դարձել արտաքին գործերի փոխնախարար։ 1998 թվականին նշանակվել է Ռուսաստանում Թուրքիայի դեսպան, իսկ արդեն 2006 թվականին՝ ԱՄՆ-ում Թուրքիայի դեսպան։

Մահացել է 2018 թվականի փետրվարի 7-ին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Acikalin, Serpil (2007 թ․ հուլիսի 13). "Captured U.S Origin Weapons Increased the Tensions Between Turkey, Iraq and US". *Turkish Weekly*. Արխիվացված է the original 2011 թ․ հունիսի 14-ին. Retrieved 2010 թ․ դեկտեմբերի 5. `{{cite news}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. 1 2  "Turkish ambassador to U.S. quits". UPI. 2009 թ․ դեկտեմբերի 10. Retrieved 2010 թ․ դեկտեմբերի 5.
3. ↑  Ali Berat Meric; Louis Meixler (2007 թ․ հոկտեմբերի 11). "Turkey Recalls Ambassador After U.S. Armenian Vote (Update3)". *Bloomberg L.P*. Retrieved 2010 թ․ դեկտեմբերի 5.
4. ↑  "Nabi Şensoy: A diplomat's certificate of honor". *Hürriyet Daily News* (in անգլերեն). Retrieved 2019 թ․ հոկտեմբերի 19."Nabi Şensoy: A diplomat's certificate of honor". *Hürriyet Daily News* (in անգլերեն). Retrieved 2019 թ․ հոկտեմբերի 19.
**Խոշբեխտ Բաղիր օկլի Յուսիֆզադե** (ադրբ.՝ Xoşbəxt Bağı oğlu Yusifzadə, հունվարի 14, 1930(1930-01-14), Pirshaghi, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - հոկտեմբերի 3, 2023(2023-10-03)), ադրբեջանցի ինժեներ-երկրաբան, երկրաբանական գիտությունների դոկտոր (1987), պրոֆեսոր, պրոֆեսոր, Ադրբեջանի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի լիիրավ անդամ (2007), ԱՀ պետական նավթային ընկերության առաջին փոխնախագահ։

Կենսագրություն
--------------

Խոշբեխտ Յուսիֆզադեն ծնվել է 1930 թվականի հունվարի 14-ին Բաքվի Պիրշագի գյուղում։ 1947 թվականին ավարտել է միջնակարգ դպրոցը և ընդունվել Ադրբեջանի Ազիզբեյովի անվան արդյունաբերական ինստիտուտի երկրաբանահետախուզական ֆակուլտետ։ Ինստիտուտն ավարտել է 1952 թվականին։ Նա իր կարիերան սկսել է 1952 թվականին Բաքվում ԽՍՀՄ նավթարդյունաբերության նախարարության «Պետական հատուկ նավթային նախագծում»։ Հետո նա ընդունվել է «Դենիզնեֆտ» միություն։ Այստեղ նա աշխատել է որպես ավագ ինժեներ և վարչության պետ։

Խ.Յուսիֆզադեն 1958-1959 թվականներին եղել է «Նավթային քարեր» կենտրոնական հետազոտությունների վարչության գլխավոր երկրաբան։

1963-1970 թվականներին նա եղել է «Բաշդենիզնեֆտ» -ի գլխավոր երկրաբանի և վարչության պետի տեղակալ։

1992-1994 թվականներին նա աշխատել է որպես «Ազերինեֆտ»ի առաջին փոխնախագահ և ԱՀ պետական նավթային ընկերության նախագահի խորհրդական։ 2004 թվականին Ադրբեջանի Հանրապետության Նախագահ Իլհամ Ալիևի հրամանով նշանակվել է Ադրբեջանի Հանրապետության պետական նավթային ընկերության առաջին փոխնախագահ։

Ամուսնացած է, ունի երկու երեխա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  "Խոշբեխտ Բաղիր օկլի Յուսիֆզադե". Արխիվացված է the original 2020 թ․ օգոստոսի 6-ին. Retrieved 2020 թ․ սեպտեմբերի 25. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  "socar.az". Արխիվացված է the original 2020 թ․ օգոստոսի 5-ին. Retrieved 2020 թ․ սեպտեմբերի 25. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. ↑  Dünya şöhrətli alim, akademik Xoşbəxt Yusifzadənin biblioqrafiyası(չաշխատող հղում)