recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Եղիազարյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Ղարիբ Սանասարի Եղիազարյան** (հունվարի 2, 1950(1950-01-02), Շենավան), հայ նկարիչ, ՀՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ (1990)։

Կենսագրություն
--------------

1968-1971 թվականներին սովորել է ՀՊՄԻ-ում։ 1987-1993 թվականներին Հայկական հեռուստատեսությունում պարբերաբար վարել է «Հեղինակներ, ստեղծագործություններ» հաղորդաշարը նկարիչների մասին։ 1988 թվականից Հայաստանի նկարիչների միության անդամ է։ 1992 թվականին հիմնադրել է Երևանի Նաղաշ Հովնաթանի անվան արվեստի ակադեմիական ուսումնարանը։ 1997 թվականին Եղիազարյանի նախաձեռնությամբ և մասնակցությամբ Երևանում կառուցվել է Գրիգոր Լուսավորչի մատուռը և հոգևոր-մշակութային Վերնատուն-ցուցասրահը։

Ստեղծագործություններ
--------------------

Եղիազարյանի գեղանկարչական և գրաֆիկական գործերին բնորոշ են գունային նուրբ երանգավորումները, քնարականությունը։  

Նկարաշարեր, 1988-1995

* «Մեր մեծերը»
* «Հայաստան»
* «Մաշտոցի որդիները»

Ջրաներկ

* «Թախծոտ օր», 1975
* «Հեքիաթ», 1975
* «Մենավոր տնակը», 1976
* «Զարթոնք», 1979
* «Հին տներ», 1986
* «Լուսաբաց», 1988
* «Նոյը իջնում է Արարատից»
* «Հիսուսի պայծառակերպությունը» , յուղաներկ
* «Ինքնադիմանկար»
* «Հայուհի»
* «Մտավորականը»
* «Տիեզերական սիմֆոնիա»

Անհատական ցուցահանդեսներ
------------------------

* Էբերսվալդ, Գերմանիա, 1975
* Նովոսիբիրսկ, 1980
* Մոսկվա, 1985
* Լենինգրադ, 1987
* Երևան, 1989, 1993, 1997, 2005, 2009

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005*
2. ↑  Արվեստագետ Ղարիբ Եղիազարյանը
3. ↑  Նկարչի տանը բացվել է Ղարիբ Եղիազարյանի անհատական ցուցահանդեսը
**Անահիտ Աճեմյան-Ավագյան**  (հունվարի 26, 1924(1924-01-26), Նյու Յորք շրջան, Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ և Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ - հունիսի 13, 2016(2016-06-13), Նյու Յորք շրջան, Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկահայ ջութակահարուհի։

Մարո Աճեմյանի քույրը։

Կենսագրություն
--------------

Անահիտ Աճեմյանը ծնվել է 1924 թվականին Նյու Յորքում։ Ավարտել է Նյու Յորքի Ջուլիարդ երաժշտական բարձրագույն դպրոցը։ Նրա երաժշտության ուսուցիչը եղել է բելգիացի ջութակահար Էդուարդ Դեթիերին։ 1946 թվականին մասնակցել է Ուոլթըր Նաումբերգ հիմնադրամի կազմակերպած մրցույթին և շահել առաջին մրցանակը։ Նույն թվականի նոյեմբերի 19-ին Նյու Յորք-ի քաղաքապետարանում իր առաջնաելույթը մեծ գնահատանքի է արժանացել, և «Մադմուազել» ամսագիրը նրան շնորհել է «Նշանակալի ձեռքբերում» մեդալըՙ հռչակելով նրան երաժշտության բնագավառում «Տարվա երիտասարդ կինը»։ Քրոջ` դաշնակահարուհի Մարոյի հետ հանդես է եկել համերգներով Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների, Կանադայի, Եվրոպայի մի շարք քաղաքներում։ Անահիտը 1940-ական թվականներին Նյու Յորքում «Հայ երաժշտության բարեկամներ» հանձնախմբի համահիմնադիրներից է եղել։ Այնուհետև, 1960-ական թվականներին ջութակահար Մեթյու Ռայմոնդիի հետ հիմնել է «Երգահանների լարային քառյակը», որը կարճ ժամանակում միջազգային ճանաչում է ձեռք բերել, շրջագայելով մոտ 26 երկրներ, որոնց թվում Խորհրդային Միություն, Հնդկաստան, Ճապոնիա, Ավստրալիա, Աֆրիկա, Չինաստան։ Անահիտ Աճեմյանը երկար ժամանակ ժյուրիի անդամ է եղել Կոլումբիայի համալսարանի երաժշտական ֆակուլտետի կազմակերպած մրցույթներում։ Վախճանվել է իննսուներկու տարեկանում։

Ընտանիք
-------

* Ամուսինը՝ Ջորջ Ավագյան, պրոդյուսեր, ջազի նշանավոր դեմքերից։
* Հայրը՝ Լևոն Աճեմյան
* Մայրը՝ դաշնակահարուհի Սիրուն Երկանյան
* Քույրը՝ Մարո Աճեմյան, դաշնակահարուհի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հիշելով բոլորին անուն առ անուն. 2016-ին կյանքից հեռացած հայերը
2. ↑  Anahid Ajemian Avakian (1924-2016)
3. ↑  Anahid Ajemian: In Memoriam
4. ↑  ANAHID AJEMIAN(չաշխատող հղում)
5. ↑  ANAHID AJEMIAN AVEKIAN (1924-2016)
6. ↑  КЛАССИКА И ДЖАЗ ЧЕРЕЗ ГОДЫ И СТРАНЫ
7. ↑  Նվագում է հայ նշանավոր դաշնակահարուհի Մարո Աճեմյանը. 1946 թ.
8. ↑  Maro Ajemian

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Հայաստանի երաժշտություն · Discogs · Internet Movie Database · MusicBrainz |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | AV Production |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 7063834 · BNF: 141485888 · CiNii: DA15778014 · GND: 134918649 · ISNI: 0000 0000 5516 0192 · LCCN: n85133133 · NUKAT: n2017169383 · VIAF: 12514241 · WorldCat VIAF: 12514241 |

 |

 |
**Ալեքսանդր (Սաշիկ) Հովհաննեսի Քերոբյան** (), խորհրդային և հայ ֆուտբոլիստ, պաշտպան, կիսապաշտպան։

Կիրովականի «Լոռի» մանկապատանեկան մարզադպրոցի սան է։ Կարիերան սկսել է երկրորդ լիգայի «Լոռի» (1974) և «Շիրակ» (1975) թիմերում։ 1975-1983 թվականներին Բարձրագույն լիգայում հանդես է եկել «Արարատի» կազմում՝ 197 խաղում հեղինակելով 11 գոլ։ 1983-1984 թվականներին եղել է «Շիրակ»-ի կազմում։ 1985 թվականին երկրորդ լիգան սկսել է «Սպարտակ»-ում, ապա վերադարձել «Արարատ», որտեղ 15 խաղում խփել է մեկ գոլ։ 1986 թվականին թիմի կազմում հանդես չի եկել, 1987 թվականին մեկ հանդիպում է անցկացրել ֆեդերացիայի Գավաթում։ 1991 թվականին մեկ խաղ է անցկացրել Դիլիջանի «Իմպուլս»-ի համար՝ ԽՍՀՄ երկրորդ ցածր լիգայում, հաջորդ տարի մասնակցել է 15 խաղի, խփել է մեկ գոլ՝ Հայաստանի առաջնությունում։

ԽՍՀՄ Գավաթի 1976-ի եզրափակչի մասնակից։

1983 թվականին անցկացրել է մեկ հանդիպում ԽՍՀՄ օլիմպիական հավաքականի կազմում՝ Բուլղարիայի դեմ (2:2)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Александр КЕРОПЯН

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ֆուտբոլիստի էջը *FootballFacts.ru* կայքում
Ինքնանկար վինով.   
Յան Ստեն, 17-րդ դար
**Անակրեոնյան բանաստեղծություն** (ծագում է հին հունարեն՝ Ἀνακρέων՝ Անակրեոն բառից), հին հունական քնարերգության մեջ տարածված բանաստեղծության տեսակ, որն աչքի էր ընկնում իր կենսուրախ բովանդակությամբ, գովերգում էր կյանքի վայելքները (սեր, գինի, զգայական հաճույքներ)։ Տարածված էր եվրոպական մի շարք երկրներում, Վերածննդի և Լուսավորության ժամանակաշրջաններում։ Սկզբնապես կատարվել է քնարի հնչյունների ուղեկցությամբ։

Անվանում
--------

Տերմինը ծագել է նշանավոր բանաստեղծ Անակրեոնի (հին հունարեն՝ *Ἀνακρέων*, մ.թ.ա. 6-5-րդ դարեր) անունից, ում դեռևս անտիկ աշխարհում շատ բանաստեղծներ են հետևել (պահպանվել է նրանց երգերի ժողովածուն «Անակրեոնտիկա» վերնագրով)։

Ներկայացուցիչներ
----------------

Անակրեոնյան բանաստեղծությունը հատուկ են ազատամտությունը, կենսասիրությունը, անհոգությունը, գինու, սիրո և վայելքի գովքը։ Անակրեոնյան բանաստեղծության ականավոր ներկայացուցիչներից են՝

* Ա. Շենյեն,
* Ֆ. Վոլտերը,
* Պ. Բերանժեն՝ Ֆրանսիայում,
* Ի. Գլեյմը
* Գ. Լեսսինգը՝ Գերմանիայում,
* Մ. Լոմոնոսովը,
* Գ. Գերժավինը,
* Ա. Պուշկինը՝ Ռուսաստանում։

Հետևորդններ
-----------

Անակրեոնյան պոեզիան հետևորդներ է ունեցել 18-19-րդ դարերի արևմտաեվրոպական և ռուսական գրականության մեջ։ Անհոգ կյանքի և զգայական վայելքի մոտիվները որոշ տարածում գտան նաև 19-րդ դարի 50-60-ական թվականների հայ պոեզիայում (Գևորգ Միրիմանյանի «Հայոց աղջիկներ» երգը, Ռափայել Պատկանյանի «Հայոց գինի», «Ուսանողի երգ» և այլ բանաստեղծություններ)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Էդ. Ջրբաշյան, Հ. Մախչանյան (1980)։ *Գրականագիտական բառարան*։ Երևան: «Լույս»։ էջ էջ 14-15
2. ↑  Анакреонтическая // Поэтический словарь. — М.: Советская Энциклопедия. Квятковский А. П. науч. ред. И. Роднянская. 1966.


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա (օնլայն) · Մեծ ռուսական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNE: XX5502005 · BNF: 16139493w · GND: 4257106-6 · LCCN: sh85004748 · SUDOC: 137301553 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 361)։*  |
**Տարրական բջիջ,** նվազագույն բջիջ, որը երկրաչափության, պինդ մարմնի ֆիզիկայի և հանքագիտության մեջ, մասնավորապես, բյուրեղային ցանցի քննարկման ժամանակ, համապատասխանում է 2D, 3D կամ այլ հարթություններում զուգահեռ տեղափոխության համաչափությամբ օժտված կառուցվածքի ծավալային միավորի։ Բյուրեղի կառուցվածքը հաշվի առնելիս պարզունակ և տարրական բջիջի միջև կա հիմնարար տարբերություն։ Պարզունակ բջիջը բյուրեղի նվազագույն երևակայական ծավալն է, որի երեք հարթություններում զուգահեռ տեղափոխություններով հնարավոր է դառնում կառուցել եռաչափ բյուրեղային ցանց՝ որպես ամբողջություն։ Պարզունակ բջիջը կարելի է անվանել տարրական միայն այն դեպքում, եթե այն ունի նույն համաչափության տարրերը, ինչպես վերջնական ծավալը։ Այսպիսով, բյուրեղային կառուցվածքները մոդելավորելիս պարզվում է, որ ավելի հարմար է օգտագործել տարրական բջիջը, քանի որ այն վերարտադրում է ոչ միայն կառուցվածքը, այլ նաև՝ բյուրեղի հատկությունները։

Ֆրանսիացի ֆիզիկոս Օգյուստ Բրավեն ձևակերպել է տարրական բջիջների ընտրության 3 կանոն.

\* Տարրական բջիջի համաչափությունը պետք է համապատասխանի բյուրեղի համաչափությանը։

\* Տարրական բջիջը պետք է ունենա առավելագույն թվով հավասար կողեր և հավասար անկյուններ։

\* Առաջին երկու կանոնների առկայությամբ, տարրական բջիջը պետք է ունենա նվազագույն ծավալ։

Տարրական բջիջի պարունակությունը թույլ է տալիս բնութագրել հանքանյութի ամբողջ կառուցվածքը։ Տարրական բջիջը բաղկացած է ատոմներից, որոնք միասին պահվում են էլեկտրոնային կապերով։ Նման փոքրիկ բջիջները, անվերջ կրկնվելով եռաչափ տարածության մեջ, ձևավորում են բյուրեղ։ Տարրական բջիջը ֆիզիկական մարմին չէ, այն կարող է տեղափոխվել կառուցվածքի երկայնքով ինքն իրեն զուգահեռ, անկախ կոորդինատների սկզբնակետի ընտրությունից, բջիջը պարունակելու է նույն ատոմները և նույն քանակությամբ, քանի որ կառուցվածքը պարբերական է։ Տարրական բջիջը այդպիսի նվազագույն եռաչափ պարբերություն է։

Բյուրեղագիտության մեջ կիրառվող տարրական բջիջներն ունեն զուգահեռանիստի տեսք, դրանց ձևը և չափը որոշվում են երեք տարագիծ ուղղություններով (վեկտորներով), այսինքն՝ բջիջի կողերը ընկած չեն նույն հարթության մեջ։ Բջիջը լիովին որոշում է ցանցը։ Հակառակը սխալ է։ Նույն ցանցում բջիջի ընտրությունը կարող է կատարվել տարբեր ձևերով։

Երեք կարճ տարագիծ ուղղություններով կառուցված բջիջը կոչվում է ցանցի հիմնական բջիջ։ Այդպիսի բջիջի ծավալը նվազագույն է, այն պարունակում է բյուրեղային ցանցի ընդամենը մեկ հանգույց, և, հետևաբար, համարվում է պարզունակ բջիջ։ Հաճախ նման բջիջը պարզվում է քիչ համաչափ է, այն դեպքում, երբ կառուցվածքի համաչափությունը ավելի խիստ է։ Այս դեպքում ընտրում են մեկ այլ, խիստ համաչափ ավելի մեծ ծավալի բջիջ, ինչպես նաև ցանցի լրացուցիչ հանգույցներ (ոչ պարզունակ կամ կենտրոնացված բջիջ)։

Ռենտգենյան դիֆրակցիայի օգնությամբ որոշում են հանքի տարրական բջիջի չափը, դրա կարգավորությունը, համաչափության տեսքը և տարածական համաչափության խումբը, ինչպես նաև վերծանում են բյուրեղային կառուցվածքը։

Գրականություն
-------------

* *Ашкрофт Н. Мермин Н.* Физика твердого тела. — М.: Мир, 1979. — Т. 1. — С. 83-84.

Տես նաև
-------

* Բրավեի ցանց
* Վիգներ-Զեյտցի բջիջ

Արտաքին հղումներ
----------------

* ЭЛЕМЕНТАРНАЯ ЯЧЕЙКА. КРИСТАЛЛИЧЕСКИЕ РЕШЕТКИ.(չաշխատող հղում)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Այվազյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Վարուժան Սերգեյի Այվազյան** (մայիսի 29, 1958(1958-05-29), Այազմա, Ծալկայի մունիցիպալիտետ - փետրվարի 10, 2016(2016-02-10), Երևան, Հայաստան), հայ արձակագիր, ՀԳՄ անդամ, «Գարուն» գրական-գեղարվեստական ամսագրի գլխավոր խմբագիրը (2002-2016)։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1958 թվականի մայիսի 29-ին, Վրաստանի Ծալկայի շրջանի Այազմա գյուղում։ 1985 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը։ 1985-87 թվականներին աշխատել է «Պիոներ» ամսագրի խմբագրությունում։ 1987 թվականից աշխատել է Գարուն ամսագրի խմբագրությունում. սկզբում՝ գրական աշխատող, 1991 թվականից՝ պատասխանատու քարտուղար, 1993 թվականից՝ գլխավոր խմբագրի տեղակալ, 2002 թվականից՝ գլխավոր խմբագիր։ Միաժամանակ, 1993 թվականից «Գարուն» ամսագրին կից «Ապոլոն» հրատարակչության գլխավոր խմբագիր։

Առաջին ժողովածուն՝ «Հին ահ»-ը, լույս է տեսել 1991 թվականին։ Այնուհետեւ լույս են տեսել «Ճանճի ամիսը» (1998), «Համեմատական կենսագրություններ» (2004, երկրորդ՝ վերամշակված հրատարակություն, 2008) վեպերը, «Առավոտ պայծառ, զվարթ ծիրանի» (2003) մանկապատանեկան պատմվածքների, «Պատմություն ճնճղկանն, որ ավելի քան երեք անգամ կանգնեց Տիրոջ աջ ձեռքին» (2009) արձակ գործերի, «Անխարիսխ եւ անհենարան՝ երկրագնդի նման» (2007) հարցազրույցների ու էսսեների ժողովածուները։

«Պատմություն Մեծն Կովկասի» վեպը արժանացել է Համաշխարհային հայկական կոնգրեսի, Ռուսաստանի հայերի միության և Հայաստանի գրողների միության կողմից 2008 թվականին հայտարարված «Հայը 21-րդ դարասկզբին» գրական մրցանակաբաշխության հատուկ մրցանակին, որտեղ ներկայացվում են անտիպ վեպեր։ Լույս է տեսել 2013 թվականին։

Անդրադարձներ
------------

* Սուրեն Աբրահամյան, Հերմենեվտիկական շրջանակ կամ Սեմանտիկական ապակառուցում (Վարուժան Այվազյանի «Համեմատական կենսագրություններ» վեպի առիթով). Գրականագիտական հանդես, № Ա-Բ(2009), էջ 225-246։(չաշխատող հղում)
* Սուրեն Աբրահամյան, Ճակատագիր և տեքստ կամ լեզոււ և ճանաչողություն (Վ. Այվազյանի «Համեմատական կենսագրություններ» վեպը), Գրականագիտական հանդես, № Ա-Բ/2007, էջ 172-190(չաշխատող հղում)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Մահացել է «Գարուն» ամսագրի խմբագիր Վարուժան Այվազյանը

Արտաքին հղումներ
----------------

* ՎԱՐՈւԺԱՆ ԱՅՎԱԶՅԱՆ։ Պատմվածքներ
* ՎԱՐՈւԺԱՆ ԱՅՎԱԶՅԱՆ։ ՊԱՏՄՈւԹՅՈւՆ ՃՆՃՂԿԱՆՆ, ՈՐ ԱՎԵԼԻ ՔԱՆ ԵՐԵՔ ԱՆԳԱՄ ԿԱՆԳՆԵՑ ՏԻՐՈՋ ԱՋ ՁԵՌՔԻՆ (Կինոսցենար)
* ՎԱՐՈւԺԱՆ ԱՅՎԱԶՅԱՆ։ Ութերորդ ճանապարհորդությունը
* ՎԱՐՈւԺԱՆ ԱՅՎԱԶՅԱՆ։ ՍՅՈւՔԻ ԲԵՐԱՆՆ ԸՆԿԱԾ ՍՏՎԵՐԻ ՆՄԱՆ

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Հայաստանի գրողների միություն |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ · AV Production |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1055772685 · ISNI: 0000 0000 3850 9081 · LCCN: n99012138 · VIAF: 46090462 · WorldCat VIAF: 46090462 |

 |
**Պլյուս** (գումարման նշան, լատ.՝ plus «ավելի մեծ» – լատ.՝ multum «շատ» բառի բաղդատական աստիճանը), գումարման գործողության գրաֆիկական խորհրդանիշը, ինչպես նաև դրական թվի նշանը (+)։

Առաջին գիրքը, որում օգտագործվել է + նշանը, համարվում է Յոհան Վիդմանի 1489 թվականին հրատարակված առևտրային տրակտատը, որտեղ նշանն օգտագործվում է ավելացման նշանի իմաստով։ XVI դարի առաջին կեսին նշանն արդեն որպես գումարման նշան հանդիպում է Հենրիխ Քերամեուսի և նրա աշակերտ Քրիստոֆ Ռուդոլֆի գրքերում։ Հանրահաշվի նշանային լեզվի ստեղծող Ֆրանսուա Վիետը (1540-1603) համակարգված կերպով գումարման համար օգտագործել է + նշանը, ընդ որում՝ Վիետի մոտ այդ նշմանի ծագումը կապված է մալթական խաչի հետ։

Հուդայականության մեջ քրիստոնեական խաչի հետ նմանությունից խուսափելու համար գումարման նշանի փոխարեն օգտագործվում է ﬩ նշանը, որը նման է գումարման նշանին՝ առանց հորիզոնական գծի տակ գտնվող ուղղահայաց գծի։ Մասնավորապես, իսրայելական շատ դպրոցներում, հատկապես կրոնական դպրոցներում, գումարման նշանը գրվում է այդ ձևով.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Кэджори, 1909, John Widmann, printed a.d. 1489 in Leipzig, is the earliest book in which the + and − symbols have been found. There are indications leading us to surmise that they were in use first among merchants, էջ 175
2. ↑  Кэджори, 1909, They occur again in the arithmetic of Grammateus, a teacher at the University of Vienna. His pupil, Christoff Rudolff, the writer of the first text-book on algebra in the German language (printed in 1525), employs these symbols also, էջ 175
3. ↑  Кэджори, 1909, Vieta employed the Maltese cross (+) as the short-hand symbol for addition, էջ 174
4. ↑  *Kaufmann Kohler* Cross // Jewish Encyclopedia / Сайрус Адлер; et al. — 1901–1906.

Գրականություն
-------------

* *Florian Cajori* A History of Mathematics. — N. Y.: McMillan & Co. 1909. — Т. 1. — 531 с.
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Եսայան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Ռուզաննա Շահենի Եսայան** (նոյեմբերի 17, 1968, Էջմիածին - դեկտեմբերի 12, 1992, Ուխտաձոր (ԼՂՀ Հադրութի շրջան)), ազատամարտիկ, բուժքույր, արցախյան պատերազմի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

1987 թվականին ավարտել է Լենինգրադի բժշկական ուսումնարանը, գրել է բանաստեղծություններ։ 1987 թվականից աշխատել է Էջմիածնի շրջանային կենտրոնական հիվանդանոցում։ Ռուզաննա Եսայանը 1989-1992 թվականներին Էջմիածնի կամավորական ջոկատի կազմում մասնակցել է ԼՂՀ Հադրութի շրջանի ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։

Զոհվել է ծանր վիրավոր ազատամարտիկներին Հադրութի հիվանդանոց տեղափոխելիս։ Թաղված է Էջմիածնում։ Հետմահու պարգևատրվել է Հայաստանի Հանրապետության 2-րդ աստիճանի «Մարտական խաչ» շքանշանով։

Հիշատակ
-------

Ռուզաննա Եսայանի անունով են կոչվել Էջմիածնի փողոցներից մեկը և իր հարազատ դպրոցի երիտասարդական միությունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Երակներիս մեջ չկա կեղծ արյուն».- Ռուզաննա Եսայան՝ ազատամարտիկ, բանաստեղծուհի
2. ↑  Արցախյան պատերազմի առաջին կամավորներից մեկը՝ Ռուզաննա Եսայան
3. ↑  Արիությունը՝ կնոջ կերպարով


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ (1988—1994) հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո  (էջ 282)։*  |
**Աֆրիկյան հեքիաթ** (ռուս.՝ Африканская сказка), խորհրդային մուլտֆիլմ «քաղաքակրթված» կենդանիների կողմից սևամորթ մարդու ստրկացման մասին։

Մուլտֆիլմը նկարահանվել է ըստ Ջոմո Քենիաթայի` Քենիայի ազգայնական շարժման առաջնորդի, հեքիաթի մոտիվների։ Այլաբանական պատմությունը պատմում է գաղութարարների դեմ աֆրիկյան ժողովուրդների պայքարի մասին։ Մուլտֆիլմը թողարկվել է 1963 թվականին, Մեծ Բրիտանիայից Քենիայի անկախություն ձեռք բերելու և Ջոմո Քենիաթայի նախագահ ընտրվելու տարին։

Սյուժե
------

Սև մարդն ապրում էր իր հողի վրա, այն առատորեն տալիս էր նրան իր պտուղները, քանի որ «նա ջանասիրաբար աշխատում էր»։

Բայց մի անգամ այդ երկրում հայտնվում է Սպիտակ Փիղը` ասելով` «որքան հարուստ է այս երկիրը, իմ բախտը շատ է բերել, որ ես այստեղ կենդանիներից առաջինն եմ» խոսքերով։

Փիղը հյուրասիրում է մարդուն ծխախոտով, տալիս է նրան փայլփլուն ամսագրեր` շապիկների վրա գեղեցկուհիներով և վառ գովազդով։

Երբ Մարդը ամսագիրը թերթելով հաղորդակից է դառնում «բարձր քաղաքակրթությանը», պարոն Փիղն անքաղաքավարի կերպով խժռում է այն, ինչ կարողանում է և գրավում է տիրոջ տունը։

Ցանկանալով հյուրին դուրս հրավիրել` Մարդը դիմում է «Պարոն կենդանիների» դատարան, որտեղ Փիղը հայտարարում է, որ քաղաքակրթության շռայլ պարգևների (ծխախոտ և ամսագիր) փոխարեն Մարդը ստիպված է տալ նրան ամեն ինչ և «բողոքներով խռովություն չառաջացնել», իսկ դատարանի նախագահ Առյուծը Մարդուն մեղադրում է «իր լավագույն ընկերոջը` Փղին» զրպարտելու համար։ Դատարանը Մարդուն մեղավոր է ճանաչում, սակայն նրա` ներողամտության արժանի «հետամնացության և վայրենության համար» նրան թույլատրում են նոր տուն կառուցել։

Սակայն ամեն անգամ, երբ մարդը նոր տուն էր կառուցում, այն գրավում էր գազաններից որևէ մեկը. կարդինալ ռնգեղջյուրը, դատախազ բորենին, փաստաբան կոկորդիլոսը։

Այդ ժամանակ Մարդը կառուցում է մի մեծ հյուղ։ Դրան տիրանալու համար կենդանիները սկսում են իրար հետ կռվել։ Երբ նրանք բոլորով մտնում են շինության մեջ, Մարդն այրում է այն, և կենդանիները խուճապահար փախչում են։

Առանձնահատկություններ
---------------------

Ծխախոտը, որ Փիղը տալիս է Սևամորթ մադուն, «Winston» է։ Ամսագրերի գովազդի մեջ նկատելի են «Coca-Cola» ըմպելիքի և «Chevrolet» ավտոմեքենայի գովազդները։

Կենդանիների դատարանի մեղադրանքը պարունակում է «Ad perpetuam rei memoriam» (Հավերժ հիշատակ իրադարձություններին) գրությունը։

Հավելյալ փաստեր
---------------

Մուլտֆիլմը թողարկվել է «Սև մարդը և Սպիտակ փիղը» անվանումով։ Տարբերակներից մեկում լուսագրերում նշվել է «Ջունգլիների օրենքով» գրությունը։

Փառատոններ
----------

2008 թվականին մուլտֆիլմը ցուցադրվել է Մուլտֆիլմերի մեծ փառատոնում, անիմացիայի պատմաբան Գեորգի Բորոդինի «Արխիվ. 1940-60-ականների խորհրդային հակաիմպերիալիստական մուլտֆիլմերը» ծրագրի շրջանակներում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Архив: Советские антиимпериалистические мультфильмы 1940-60 годов, Официальный сайт Большого фестиваля мультфильмов, 2017
2. ↑  Александр Дерябин — Летопись Российского кино: 1946—1965, Канон-плюс, 2010—694 с. — стр. 559
3. ↑  Киноведческие записки, Выпуски 51-52, Всесоюзный научно-исследовательский институт киноискусства, Госкино СССР, 2001 — стр. 309

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Աֆրիկյան հեքիաթ» մուլտֆիլմը «Անիմատոր.ռու» կայքում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · Animator.ru |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Թիրյաքյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Գարեգին Թիրյաքյան** (? - 1915), հայ դեղագործ։

Կենսագրություն
--------------

Ունեցել է բարձրագույն դեղագործական կրթություն։ Եղել է դեղագործ։ Ապրել և աշխատել է Եդեսիայում (Ուրֆա)։ 1898 թվականին Եդեսիայի հիվանդանոցի գլխավոր բժիշկ նշանակված շվեյ­ցա­րա­ցի բժիշկ Հերման Քրիստի օրոք եղել է այդ հիվանդանոցի դեղագործը։ 1915 թվականին՝ Մեծ Եղեռնի օրերին, թուրքերը գիշերով եկել են նրա տուն և տարել անհայտ ուղղությամբ։ Այլևս չի վերադարձել։

Թոռը՝ Մովսես Թիրյաքյանը, 1908 թ. ծնվել է Եդեսիայում։ Եղեռնի օրերին Մովսեսի մայրը՝ Վարդենին, համոզված լինելով, որ զավակները իր հետ գաղթի ճամփան բռնելով անպայման կզոհվեն, 7-ամյա տղային հանձնել է Ամուտա գյուղի բնակիչ քուրդ Համո-Պրրո ընտանիքին, իսկ դստերը՝ մի այլ քուրդ ընտանիքի։ Մովսեսը քուրդ ընտանիքում դառնում է Մուսա Իբրահիմ և ապրում ախոռում։ Մովսեսը հետագայում մեծանում է որպես քուրդ, սակայն նրա զավակները իմանում են իրենց հոր հայ լինելու մասին։

Գրականություն
-------------

* Յարման Արսեն, Հայերը օսմանյան առողջապահության ծառայության մեջ և պատմություն սուրբ Փրկիչ հայոց հիվանդանոցի (թուրքերեն), Ստամբուլ, 2001։
* Աբէլեան Գէորգ (Ճորճ), Ցկեանս Նահատակութիւն 2, Աղբարի’կ, Ափիկ Մը Ջո’ւր…, «Սա­վա» թիվ 6, Պէյրութ, 2010, 460 էջ։
* Իսկահատեան Հարութիւն, Վկայարան Հայկական Ցեղասպանութեան, Գիրք Բ. Պէյրութ, 2011, 352 էջ։

Աղբյուրներ
----------

* Հարություն Մինասյան, Օսմանյան կայսրությունում և Թուրքիայի Հանրապետությունում բռնաճնշումների և ցեղասպանության ենթարկված հայ բժիշկներ, Երևան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
**Հարություն Աբրահամի Ալիխանյան** (հուլիսի 29, 1896(1896-07-29), Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն - հոկտեմբերի 26, 1941(1941-10-26)), խորհրդային արևելագետ և կովկասագետ։

Կենսագրություն
--------------

Հարություն Ալիխանյանը ծնվել է 1896 թվականի հուլիսի 29-ին, Թիֆլիսում, մանր առևտրականի ընտանիքում։ Վաղ հասակում որբացել է, դաստիարակվել է հարազատների կողմից։ 1917 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի հայկական հոգևոր սեմինարիան և ընդունվել Պետրոգրադի համալսարանի արևելյան լեզուների ֆակուլտետ։ Սովորել է Նիկողայոս Մառի մոտ։ Ֆակուլտետում սովորել է 3,5 տարի, բայց կրթությունը չի ավարտել։ 1918 թվականին ուսմանը զուգահեռ, որպես գրագիր աշխատել է Հայկական եկեղեցիների գույքի կառավարման խորհրդի գրասենյակում։ 1919 թվականից ծառայել է Հնագիտական հանձնաժողովում։ 1920-1921 թվականներին ղեկավարել է Պետրոգրադի համալսարանի գիտաշխատողների հանրակացարանը։ Աշխատել է Գիտությունների ակադեմիայի տպարանում որպես գրաշար, եղել է Գ. Ե. Զինովևի անվան Կոմունիստական համալսարանի կազմարարական արհեստանոցի վարիչ, 1920 թվականից` Պետրոգրադի համալսարանի հայոց լեզվի դասախոս, 1926-1930 թվականներին` դոցենտ։ 1926-1930 թվականներին Լենինգրադի արևելյան ինստիտուտում դասավանդել է հայոց լեզու։ 1932-1935 թվականներին ՌԳԱ-ի հնագիտության ինստիտուտում դասավանդել է նոր հայերեն և հին հայերեն լեզուներ, ինչպես նաև հայկական մշակույթ։

1926 թվականից եղել է Հանրային գրադարանի Արևելյան բաժանմունքի արտահաստիքային աշխատակից, 1927 թվականից, համատեղությամբ, հաստիքային աշխատող։ 1934 թվականից` Արևելյան բաժանմունքի գլխավոր գրադարանավար։

1932 թվականին ձերբակալվել է «դաշնակցական շարժման հետ կապերի համար», սակայն շուտով ազատ է արձակվել։ 1938 թվականին կրկին ձերբակալվել է «հակահեղափոխական ազգայնական դաշնակցական կազմակերպությանը մասնակցելու համար», մեկ տարի անց ազատ է արձակվել գործի քննությունը դադարեցնելու պատճառով։ Հայրենական Մեծ պատերազմի սկսվելուց հետո դարձել է բանվորական ջոկատի մարտիկ։

Մահացել է 1941 թվականի հոկտեմբերի 26-ին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6  Алиханян Арутюн Абрамович // Сотрудники РНБ — деятели науки и культуры. Биографический словарь, т. 1-4
2. 1 2 3 4  Алиханян (Алиханьян), Арутюн Абрамович // Люди и судьбы. Биобиблиографический словарь востоковедов — жертв политического террора в советский период (1917—1991). — С.-Пб.: Петербургское Востоковедение. Я. В. Васильков, М. Ю. Сорокина. 2003.
3. ↑  Об истоках творчества Руставели и его поэме, Тб. 1964
4. ↑  Алиханян Арутюн Абрамович // Отдел рукописей Российской национальной библиотеки, 1805—2005 : сотрудники Отдела / Рос. нац. б-ка; сост. Л. А. Шилов, Е. А. Савицкая; ред. Л. С. Гейро. — СПб. : РНБ, 2005. — 68 с.

Գրականություն
-------------

* Армяне в битве за Ленинград : биографический справочник / [сост.: В. Кунтарев, А. Меружанян; гл. ред. А. Меружанян]. — Санкт-Петербург : Роза ветров, 2014. — 671 с.
**Սեմուել Ջոն Պեպլո** (անգլ.՝ Samuel John Peploe, հունվարի 27, 1871(1871-01-27)[…], Էդինբուրգ, Շոտլանդիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն - հոկտեմբերի 11, 1935(1935-10-11)[…], Էդինբուրգ, Միացյալ Թագավորություն), շոտլանդացի նկարիչ, պոստիմպրեսիոնիստ, Շոտլանդական կոլորիտիստներ խմբի անդամ։

Կյանք և ստեղծագործություն
-------------------------

Ս. Պեպլո, *Նատյուրմորտ` խնձորներով և զամբյուղով*
1893 - 1894 թվականներին Սեմուել Պեպլոն գեղանկարչություն է սովորել Շոտլանդական թագավորական ակադեմիայի դասընթացներում, իսկ հետո՝ Փարիզում՝ Ժյուլիանի և Կոլարոսի ակադեմիաներում։ 1895 թվականին նա մեկնել է Հոլանդիա և այնտեղ պատճենել Ռեմբրանդի և Ֆրանս Հալսի կտավները։ 1901 թվականից Պեպլոն իր ընկերոջ՝ նկարիչ Ջոն Ֆերգյուսոնի հետ մի քանի ուղևորություն է կատարել դեպի Ֆրանսիայի հյուսիս և Հեբրիդյան կղզիներ։ Այդ ուղևորությունների ժամանակ նա նկարներ է նկարել, որոնց ստեղծման ընթացքում բազմաթիվ փորձեր է կատարել ներկերով կտավի վրա նոր լուսային էֆեկտներ ստանալու համար։ Այդ շրջանի նրա բնանկարներում նկատելի է ֆրանսիացի ռեալիստների և Գլազգո դպրոցի նկարիչների ազդեցությունը։

1910 թվականին Սեմուել Պեպլոն կրկին վերադարձել է Փարիզ։ Այստեղ նա նկարել է հիմնականում բնանկարներ և նատյուրմորտներ։ Այս նատյուրմորտները ցույց էին տալիս գեղանկարիչ Էդուարդ Մանեի ազդեցությունը նրա ստեղծագործությունների վրա։ Այդ կտավներն ստեղծվում էին վրձնի կտրուկ հպումով , իմպաստո տեխնիկայով, մուգ ֆոնով, լույսի եւ ստվերի խաղերի օգտագործմամբ։ Իր՝ Շոտլանդիա վերադառնալուց հետո Պեպլոն նկարիչ ընկերների հետ շատ է ճանապարհորդել այդ երկրում։ 1920-ական թվականներին ամառվա ամիսներն անց է կացրել Ֆրենսիս Կադելի հետ, ով նույնպես *Շոտլանդական կոլորիստներ* խմբի անդամ էր, Այոնա կղզում՝ Հիբրիդյան կղզիների մոտակայքում, որտեղ երկու վարպետներն էլ ստեղծել են մի շարք հրաշալի բնապատկերներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  Samuel John Peploe — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
3. 1 2 3 4  Samuel John Peploe (նիդերլ.)
4. ↑  Union List of Artist Names — 2019.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Работы Сэмюэла Дж. Пепло из Музея искусств Портленда Archived 2008-05-09 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists · Find A Grave |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Օքսֆորդի կենսագրական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX5578251 · BNF: 12064513c · CONOR: 321744227 · GND: 122572750 · ISNI: 0000 0000 6680 9946 · LCCN: n84208848 · NTA: 07441920X · NUKAT: n2013010004 · SUDOC: 028906489 · VIAF: 23026709 · ULAN: 500017759 · WorldCat VIAF: 23026709 |

 |

 |
Կարին
Ռոդոսթո (թուրքերեն՝ Թեքիրդաղ՝ հայերեն Թագավորասարի «Թեքֆյուրդաղ» աղավաղումից), առաջին հայ բնակիչները եղել են 17-րդ դարի սկզբին ջալալիների ասպատակությունների և թուրք-պարսկական ավերիչ պատերազմների հետևանքով (1606-1607) Կամախից, Ակնից, Կարինից, Երզնկայից և այլ հայաբնակ վայրերից տեղահանվածները։

Բնակչություն
------------

19-րդ դարից 20-րդ դարերին հայերի թիվը Ռոդոսթոյում 15 հազար էր (քաղաքի բնակչության գրեթե կեսը)։ Զբաղվել են առևտրով, արհեստներով, ձկնորսությամբ, հողագործությամբ, այգեգործությամբ։ Եղել են նաև բժիշկներ, ճարտարապետներ, իրավաբաններ։

Հայկական եկեղեցիներ
-------------------

Առաջին հայկական եկեղեցին՝ Սուրբ Հրեշտակապետը, կառուցվել է 1607 թվականին՝ համայնքի հոգևոր առաջնորդ Գրիգոր Դարանաղցու նախաձեռնությամբ։ Թուրքերի կողմից ավերվելուց հետո նույն տեղում կառուցվել է Սուրբ Հովհաննես եկեղեցին։ 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին Ռոդոսթոյում գործել են Սուրբ Թագավոր, Սուրբ Խաչ, Սուրբ Փրկիչ եկեղեցիները, որոնց անուններով էլ կոչվել են քաղաքի հայկական թաղամասերը։ Ռոդոսթոն թեմի առաջնորդանիստ քաղաք էր, որի հոգևոր ենթակայության տակ էր Մալղարա, Չոռլու, Սիլիվրի քաղաքների հայ բնակչությունը։

Ուսումնական հաստատություններ
----------------------------

Գործել են Հովնանյան, Հիսուսյան վարժարանները։ Դպրոց են ունեցել նաև հայ բողոքականները։ 19-րդ դարի վերջից Ռոդոսթոյում գործել են հասարակական-լուսավորական, բարեգործական, մարմնամարզական, սկաուտական կազմակերպություններ, լսարան-ընթերցասրահներ։

Այլ կազմակերպություններ
-----------------------

Ռումինիան 1941 թվականին
Գործունեություն են ծավալել ՀՀԴ և ՍԴՀԿ տեղական կազմակերպությունները, մշակութային միությունները (անդամներից շատերը մասնակցել են Արևմտյան Հայաստանի ազատագրության համար Կովկասում կազմակերպված հայդուկային շարժումներին, եղել են օսմանյան լծից Մակեդոնիայի ազատագրության համար մարտնչող հայ ֊բուլղարական ապստամբական զորախմբերում)։ Ռողոսթոյում ներկայացումներով հանդես են եկել Կոստանդնուպոլսից հրավիրված Մ. Մնակյանի, Թ. Ֆասուլաճյանի, Վ. Փափազյանի թատերախմբերը։ 1908 թվականին լույս է տեսել «Կայծեր» խմորատիպ թերթը։ 1895-1896 թվականներին և հատկապես 1915 թվականից հետո Ռոդոսթոյի հասարակական կյանքն անկում է ապրել, իսկ 1922 թվականի զանգվածային բռնագաղթից հետո քաղաքը վերջնականապես հայաթափվել է։ Հայերն ապաստան են գտել Բուլղարիայում, Հունաստանում, Ռումինիայում, Ֆրանսիայում և այլուր։

Հայտնի ծնունդներ
----------------

Ռոդոսթոյում են ծնվել կամ ռոդոսթոցի ծնողների զավակներ են Ամենայն հայոց կաթողիկոս Վազգեն Ա-ն, ակադեմիկոս Հրաչյա Աճառյանը, երգահան Բարսեղ Կանաչյանը, կինոբեմադրիչ Անրի Վեռնոյը (Աշոտ Մալաքյան), գրողներ Վազգեն Շուշանյանը, Սեդա Սևանը, մի շարք նշանավոր հասարակական ֊քաղաքական ու մշակութային գործիչներ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է* *«Հայ Սփյուռք» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
**Աղաբաբա Բալաղա օղլի Բունյատզադե** (ադրբ.՝ Ağababa Balağa oğlu Bünyadzadə, հուլիսի 19, 1915(1915-07-19), Kürdəxanı, Բաքու, Ռուսական կայսրություն - դեկտեմբերի 17, 1974(1974-12-17), Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), Ադրբեջանցի օպերային երգիչ (բարիտոն), Ադրբեջանական ԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1943), Ադրբեջանական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1955), Լենինի շքանշանի և Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի դափնեկիր;

Կենսագրություն
--------------

Աղաբաբա Բունյատզադեն ծնվել է 1915 թվականի հուլիսի 15-ին Բաքվում։ 1938-1939 թվականներին սովորել է Մոսկվայի Գնեսինների անվան երաժշտական դպրոցի վոկալային բաժնում։ Մոսկվայից վերադառնալուց հետո նա ընդունվեց Օպերայի թատերախմբում։ 23 տարեկան հասակում նրան հրավիրել են Ադրբեջանի Օպերայի և բալետի պետական թատրոնի երգչախմբին։ Նա նաև դերասան էր դրամատիկական ասոցիացիայում։

Աղաբաբա Բունյատզադեն, ով երկար տարիներ աշխատել է Օպերայի և բալետի թատրոնում, կատարել է Նոֆելի, Հասանխանի («Լեյլի և Մեջնուն», «Քյոռօղլի», Ուզեիր Հաջիբեկով), Խան («Շահսենեմ», Ռեյնգոլդ Գլիեր), Ասլան շահ («Շահ Իսմայիլ», Աբդուլ Մագոմաև), Շափուր («Խոսրով և Շիրին», Նիյազի), Մարդան («Հայրենիք», Կարա Կարաև և Ջովդեթ Հաջիև), Ֆիկարո («Սևիլյան սափրիչ», Ջոակինո Ռոսսինի), Տիրակալ («Կարմեն», Ժորժ Բիզե) և այլ դերերը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ağababa Bünyadzadə
2. ↑  kinobiz.az(չաշխատող հղում)
3. ↑  Աղաբաբա Բունյատզադե
**Ալիև Հասան Ալիրզա օղլու** (ադրբ.՝ Həsən Əlirza oğlu Əliyev, դեկտեմբերի 15, 1907(1907-12-15), Թանահատ, Զանգեզուրի գավառ, Ելիզավետպոլի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - փետրվարի 2, 1993(1993-02-02), Բաքու, Ադրբեջան), Ադրբեջանի գիտնական, հասարակական և քաղաքական գործիչ, Ադրբեջանական ԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1974), Համամիութենական Հողագիտության ընկերության անդամ, Համամիութենական աշխարհագրական ընկերության անդամ, Ադրբեջանական ԽՍՀ ԳԱ կուսակցության կոմիտեի քարտուղար (1950), Ադրբեջանի կենտրոնական կոմիտեի քարտուղար (1952), Ադրբեջանի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի ակադեմիկոս-քարտուղար (1952–1957), Ադրբեջանի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի Աշխարհագրության ինստիտուտի տնօրեն (1968-1987): Նա ադրբեջանցի քաղաքական գործիչ Հեյդար Ալիևի եղբայրն է։

Կենսագրություն
--------------

Հասան Ալիևը ծնվել է 1907 թվականի դեկտեմբերի 15-ին Սիսիանի շրջանում։ 1917 թվականին Հասան Ալիևի ընտանիքը տեղափոխվել է Նախիջևան։ Նախիջևան գալուց հետո 1917-1924 թվականներին աշխատել է տարբեր աշխատատեղերում։ 1930 թվականին ավարտել է Նախիջևանի գյուղատնտեսական տեխնիկումը։ 1927 թվականին աշխատել է Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության հողային կոմիսարիատում։ 1930 թվականին ընդունվել է Ադրբեջանի գյուղատնտեսական ինստիտուտ և ավարտել 1932 թվականին։ 1932 թվականին ընդունվել է Ադրբեջանի գիտահետազոտական ինստիտուտի ասպիրանտուրան և ավարտել 1934 թվականին։ 1936 թվականին աշխատել է ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիայի ադրբեջանական մասնաճյուղի հողագիտության բաժնի գիտաշխատող։ Միևնույն ժամանակ աշխատել է որպես այդ բաժնի գիտական քարտուղար (1935-1941թթ.): 1935 թվականին նա դարձել է Համամիութենական Հողագիտության ընկերության անդամ։ Նա նաև սկսեց դասավանդել բարձրագույն դպրոցներում։ 1937 թվականին սկսել է աշխատել Ադրբեջանի պետական մանկավարժական ինստիտուտի աշխարհագրության ֆակուլտետում։ 1945-1949 թվականներին աշխատել է Ադրբեջանի Գիտությունների ակադեմիայի աշխարհագրության ինստիտուտի փոխտնօրեն։ 1946-1962 թվականներին եղել է Համամիութենական Հողագիտության ընկերության Ադրբեջանական մասնաճյուղի նախագահ։ 1952 թվականին նա նշանակվել է Ադրբեջանի գյուղատնտեսության նախարարի առաջին տեղակալը։ 1952 թվականին ընտրվել է Ադրբեջանի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի լիիրավ անդամ։

Ադրբեջանական ԽՍՀ 10-րդ և 11-րդ գումարման Գերագույն խորհրդի պատգամավոր, Լենինի շքանշանի, Հոկտեմբերյան հեղափոխության օրդենի, Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի, կարմիր աստղի, Հայրենական պատերազմի և Պատվո շքանշանների դափնեկիր է։

Հասան Ալիևը մահացել է 1993 թվականի փետրվարի 2-ին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  pamyat-naroda
2. ↑  АКАДЕМИК ГАСАН АЛИЕВ
3. ↑  AKADEMİK HƏSƏN ƏLİYEV
4. ↑  science.gov.az
Գինու մառանը Չվալովիցեի՝ Զնոյմոյի մոտ
Ավելի քան 96 % չեխական խաղողի այգիները տեղակայված են Հարավային Մորավիայում, իսկ որոշ մաս էլ գտնվում է Բոհեմիայում։ Այդ իսկ պատճառով չեխական գինի հաճախ անվանում են մորավյան։

Բոհեմիա
-------

Բոհեմիայի գինեգործությունը բազմադարյա պատմություն ունի։ Դեռ XIV դարում Սրբազան Հռոմեական կայսրության կայսր Կառլ IV-ը հրամայեց այդ հողերում բուգունդյան որթ տնկել և հովանավորեց տեղի գինեգործներին ամեն հնարավոր արտոնություններով։

XIX դարի վերջում և XX դարի սկզբում գինեգործների մեծ մասը գտնվում էր Էլբա գետի հովտում, որտեղից ստանում էին բոհեմյան գինիների լավագույն տեսակները. կարմիր բուրգունդյան և չերնոսեկ, ինչպես նաև բերկովից, կարմիր և սպիտակ։

Բոհեմյան կարմիր գինու լավագույն տեսակը վաճառվել է լիբին անվամբ։ Լավ, փրփուն գինեներ ստանում են Լոբոզիցյան խաղողից։

Բոհեմյան գինիները, որպես կանոն, շատ թունդ են։ XX դարի սկզբում կապված նրա հետ, որ պահանջարկը գերազանցում էր առաջարկը, այդ գինիները գրեթե չէին արտահանվում, այլ օգտագործվում էին մեծավ մասամբ ներքին պահանջմունքների բավարարման համար։

Տեսակներ
--------

Մորավյան գինի
Կարմիր գինիներ և նրանց բաժինը արտադրության մեջ.

* Müller-Thurgau՝ 11,2 %
* Grüner Veltliner՝ 11,0 %
* Welschriesling՝ 8,5 %
* Riesling՝ 7,0 %
* Sauvignon blanc՝ 5,0 %
* Pinot Blanc՝ 5,0 %
* Chardonnay՝ 4,0 %
* Pinot gris՝ 3,7 %
* Gewürztraminer՝ 3,0 %
* Neuburger՝ 2,3 %
* Moravian Muscat՝ 1,8 %
* Frühroter Veltliner՝ 1,7 %
* Irsai Oliver՝ 0,4 %

Կարմիր գինիներ և նրանց բաժինը արտադրության մեջ.

* Saint Laurent՝ 9,0 %
* Blaufränkisch՝ 5,6 %
* Zweigelt՝ 4,7 %
* Pinot Noir՝ 4,0 %
* Blauer Portugieser՝ 3,9 %
* Cabernet Sauvignon՝ 1,3 %

Տես նաև
-------

* Չեխական խոհանոց

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Wine of Czech Republic: Wine Region Moravia*, Accessed: June 26, 2011
2. ↑  The Mělník sub-region

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Գինեգործությունը Չեխիայում Վիքիպահեստում |

* Չեխիայի Գինու արդյունաբերության պաշտոնական կայք
* Տեղեկություններ Մորավիայի գինու վերաբերյալ
* Չեխական գինու զբոսաշրջություն
* Չեխական գինու արդյունաբերություն Archived 2012-02-04 at the Wayback Machine.
Ֆորֆեյտինգը կրեդիտային պարտավորությունների ձեռքբերումն է (պարզ կամ փրխանցելի մուրհակների, լիազորագիերի կամ արժեթղթերի) կրեդիտորի մոտ՝ առանց նրա հաշվին պարտքի շրջանառության՝ պարտապանի անվճարունակության դեպքում։ Այս դեպքում մուրհակները պետք է լինեն ընդունելի գնորդին (ֆորֆեյտինգ իրականացնողին) և ուենան բանկի երաշխավորագիր։ Ֆորֆեյտինգավորումը միջազգային առևտրի ֆինանսավորման այլընտրանքային տարբերակներից է։ Ֆորֆեյտեր իրականացնողը կարող է պահպանել պարտքային պարտավորությունները մինչև նրանց մարելու ժամանակահատվածը, և այդ ժամանակ նա համարվում է գործարքի համար ներդրում կատարողը։ Նա նաև կարող է վաճառել այս պարտավորությունները այլ ներդրողների։ Երբ սկսում է մուրհակի կամ այլ արժեթղթի մարման ժամկետը, դրա սեփականատերը անմիջապես դիմում է բանկին։ Ֆորֆեյտինգը օգտագործում է վարկավորման հատուկ ֆիքսված տոկոս, 180 օրից մինչև 5 տարի ժամկետով, իսկ որոշ պարագայում մինչև 7 տարի։ Ֆորֆեյտինգային արժեթղթերի հիմնական տեսակնները պարզ և փոփանցելի մուրհակներն են, որոնց հետ գործողությունները իրականացվում են պարզ և արագ։ Ֆորֆեյտինգի մեխանիզմը օգտագործվում է գործարքների 2 տեսակով.

1. ֆինանսական գործարքներում երկարաժամկետ պարտավորությունների արագ իրացման նպատակով;
2. արտահանման գործարքների մեջ կանխիկ դրամական մուտքերի արտահանմանն օգնելու համար՝ վարկ տրամադրելով օտարերկրյա գնորդներին։

Ֆորֆեյտինգային գործարքների առավելությունները.

1. Ֆորֆեյտորը բոլոր ռիսկերը վերցնում է իր վրա;
2. գոյություն ունի ֆորֆեյտինգային արժեթղթերի երկրորդային շուկա, որտեղ պարտականությունները կարելի է վաճառել, այսինքն՝ առաջինը վաճառում է ֆորֆեյտինգային արժեթուղթը, այնուհետև առաջանում է երկրորդը, երրորդը;
3. պարտքը (պարտականությունը) կարելի է բաժանել և պարտքի յուրաքանչյուր մասը կարելի է ձևաЧЕЭМ

կերպել որպես առանձին մուրհակ, որի միջոցով սեփականատերը կարող է դրա արժեքին համապատասխան վաճառել պարտականության իր մասը;

1. ֆորֆեյտինգը ապահովում է վճարման ճկուն գրաֆիկ։
**«Մեյդանը՝ աշխարհի կենտրոն»՝** 2005 թվականին ռեժիսոր Դաթո Ջանելիձեի նկարահանած վրացական ֆիլմ։

2005 թվականին ֆիլմը ներկայացվել է «Ոսկե ծիրան» միջազգային կինոփառատոնի «Վավերագրական ֆիլմերի մրցույթ» ծրագրում։

Սյուժե
------

Ֆիլմը պատկերում է տակավին գունեղ, բազմազգ և բազմակրոն Թբիլիսիի սիրտը՝ Մեյդան հրապարակը, ոգեկոչելով հին, լավ ժամանակների մթնոլորտը, հինավուրց թաղամասը՝ Կովկասի կենտրոնը, գորգեղենի, թանկարժեք քարերի, մետաքսի վաճառատեղի, որտեղ հանդիպում են Արևելքն ու Արևմուտքը, մուսուլմանները, հրեաները, քրիստոնյաները ապրում են կողք-կողքի։ Հայերը, վրացիները, քրդերը, ռուսները, ադրբեջանցիները բոլորը խոսում են մեկը մյուսի լեզվով։ Չնայած ներկայիս ծանր առoրյային, մարդիկ դեռ հպարտանում են իրենց քաղաքով ու Մեյդանով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Դաթո Ջանելիձե(չաշխատող հղում)
2. ↑  «Մեյդանը՝ աշխարհի կենտրոն» ֆիլմը «Ոսկե Ծիրան»ի «Վավերագրական ֆիլմերի մրցույթ» ծրագրում(չաշխատող հղում)
3. ↑  Maidan, nave of the world(չաշխատող հղում)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ֆիլմը imdb.com կայքում
* Maidan, Nave of the World
* Майдан, неф мира
Փրիրենի,Փյունիկյան արմավենի
Փրիրենի,Փյունիկյան արմավենու տերևները
**Փրիրենի,Փյունիկյան արմավենի** (լատ․՝ Phoenix), արմավենիների ընտանիքի երկտուն ծառանման բույս։ Բունը ծածկված է թափված տերևների մահացած տերևակոթունների պատյաններով, գագաթը՝ փետրաձև տերևների խիտ սաղարթով։ Ծաղիկները միասեռ են, եռանդամ՝ հավաքված հուրանաձև ծաղկաբույլերում։ Պտուղը պինդ սերմով հատապտուղ է․ որոշ տեսակներինն օգտագործվում է սննդում։ Հայտնի է Փյունիկյան արմավենու 15 տեսակ՝ տարածված Ասիայի և Աֆրիկայի արևադարձային շրջաններում։ Բուն փյունիկյան արմավենի (Ph․ dactylifera) Հյուսիսային Աֆրիկայից մինչև Ինդոս գետը տարածված չոր մերձարևադարձային շրջանների հնագույն մշակովի բույս է, որի մշակությունը Եգիպտոսում և Միջագետքում հայտնի է մ․ թ․ ա․ 7–րդ հազարամյակից։ Վայրի վիճակում չի հանդիպում։ Բունն ուղիղ է՝ 15–20 մ բարձրությամբ և 80 uմ տրամագծով։ Տերևների երկարությունը 4–6 մ է։ Պտուղները (խուրմա) երկարավուն են կամ օվալաձև՝ մինչև 7,5 սմ երկարությամբ։ Սննդի մեջ օգտագործվում են թեթևակի ապխտած կամ չորացրած վիճակում։ Կալորիականությամբ գերազանցում են մյուս պտուղներին։ Ապրում է մինչև 100 տարի, պտղաբերում՝ 5–6-րդ տարում։ Մեկ ծառը տալիս է 30–120 կգ բերք։ Հայտնի է ավելի քան 5000 սորտ։ ԽՍՀՄ–ում մշակվում էր Թուրքմենիայում։ Փյունիկյան արմավենու բազմաթիվ տեսակներ օգտագործվում են որպես դեկորատիվ և ջերմոցային բույսեր։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
**Երևանի պետական բժշկական համալսարանի ռազմաբժշկական ֆակուլտետը** (ԵՊԲՀ ՌԲՖ) ստեղծվել է ՀՀ կառավարության 1994 թ. մայիսի 19-ի թիվ 232 որոշմամբ, ԵՊԲՀ-ում գործող բուժծառայության կազմակերպման և էքստրեմալ բժշկության ամբիոնի հիման վրա։

ԵՊԲՀ ռազմաբժշկական ֆակուլտետը ղեկավարել են՝

* 1994-1997 թ.թ.-ին՝ բ/ծ գնդապետ Ս. Ս. Եղիկյանը,
* 1997-1998 թ.թ.-ին՝ բժշկ. գիտ. թեկ. բ/ծ մայոր Մ. Հ. Թումանյանը,
* 1998-1999 թթ.-ին ՝ բժշկ.գիտ.թեկ. դոցենտ, բ/ծ փոխգնդապետ Մ.Գ.Մարգարյան,
* 1999-2004 թ.թ.-ին՝ բժշկ. գիտ. թեկ. դոցենտ, բ/ծ գնդապետ Ա. Վ. Ղազարյանը,
* 2004-2008 թ.թ.-ին՝ բժշկ. գիտ. թեկ. դոցենտ, բ/ծ փոխգնդապետ Դ. Ս. Մխիթարյանը,
* 2009 թ.-ից առ այսօր՝ բժշկ. գիտ. դոկտոր, պրոֆեսոր Ս. Գ. Գալստյանը։

ՌԲՖ-ի ընդունելությունը 1994-1995 ուստարում իրականացվել է ԵՊԲՀ բուժական, մանկաբուժական և սան-հիգիենիկ ֆակուլտետների 5-րդ, իսկ հաջորդ տարին՝ առաջին կուրսերից ուսանողներ հավաքագրելով։ Մինչև այժմ ֆակուլտետն ունեցել է 425 շրջանավարտ (30-ը՝ գերազանցության դիպլոմով)։ Նրանց մեծ մասն այսօր ծառայում է ՀՀ սահմանամերձ գոտու զորամասերում, կենտրոնական կլինիկական զինվորական և կայազորային հոսպիտալներում, ՀՀ ԶՈւ ռազմաբժշկական վարչությունում, ինչպես նաև ռազմաբժշկական ֆակուլտետում։

ՌԲՖ-ում պահեստազորի սպայի ծրագրով ռազմական և ռազմաբժշկական կրթություն են ստանում նաև ԵՊԲՀ մյուս ֆակուլտետների ուսանողները, ինչպես նաև կլինիկական օրդիանտորները։

ՌԲՖ-ի կազմում գործում են հետևյալ ամբիոնները և ցիկլերը.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Բժշկական ծառայության կազմակերպման և մարտավարության ամբիոն | Ռազմադաշտային վիրաբուժության ամբիոն | Ռազմադաշտային թերապիայի ամբիոն |
| Համազորային պատրաստության ցիկլ | Արտակարգ իրավիճակների բժշկության և ռազմական թունաբանության ամբիոն |

ՌԲՖ-ի բժշկական ծառայության կազմակերպման և մարտավարության ամբիոնը, համազորային պատրաստության, արտակարգ իրավիճակների բժշկության և ռազմական թունաբանության ամբիոնները տեղակայված են ԵՊԲՀ-ում, իսկ ռազմադաշտային վիրաբուժության և ռազմադաշտային թերապիայի ամբիոնները՝ ՀՀ ՊՆ կենտրոնական կլինիկական զինվորական հոսպիտալում, 2014 թ. սեպտեմբերից, արդեն, «ԱՐՄԵՆԻԱ» ՀԲԿ-ում։

Արտաքին հղումներ
----------------

ԵՊԲՀ պաշտոնական կայք Archived 2012-04-10 at the Wayback Machine.
**Շինարարական աշխատանքներ**, շենքերի և կառույցների ստեղծման, ընդլայնման, վերակառուցման և վերականգնման ընթացքում տարվող աշխատանքներ։

Բաժանվում են երեք խմբի, համաշինարարական, սանիտարատեխնիկական և հատուկ։ Համաշինարարական աշխատանքները դասակարգվում են ըստ կիրառվող (վերամշակվող) նյութերի կամ կառուցվող կոնստրուկցիաների, հողային աշխատանքներ, պայթեցման աշխատանքներ, քարային աշխատանքներ, բետոնտոնային աշխատանքներ, երկաթբետոնե, մետաղական, փայտե կոնստրուկցիաների տեղադրման, հատակի և տանիքի կառուցման աշխատանքներ, հարդարման, կանաչապատման, բարեկարգման աշխատանքներ։ Սանիտարատեխնիկական աշխատանքներն են ներքին ջրամատակարարման, կոյուղու, գազամատակարարման, ջեռուցման, օդաՓոխության և այլ ցանցերի ստեղծման, ինչպես նաև դրանց արտաքին խողովակաշարերի տեղադրման աշխատանքները։ Հատուկ աշխատանքները անմիջականորեն կապված չեն կառույցի կոնստրուկցիաների ստեղծման հետ, այլ տարվում են տեղադրվող սարքավորումների հիմքեր, տեխնոլոգիական պրոցեսներն ապահովող ջրանցքներ, թունելներ կառուցելու, ինչպես նաև ջրամեկուսացման, ջերմամեկուսացման, էլեկտրամոնտաժային աշխատանքներ կատարելու համար։ Ըստ կատարման հերթականության՝ շինարարական աշխատանքները բաժանվում են երկու խմբի, նախապատրաստական աշխատանքներ և հիմնական աշխատանքներ։ Նախապատրաստական աշխատանքները նախատեսում են շինարարական աշխատանքների կազմակերպման նախագծում և, սովորաբար, տարվում մինչև հիմնական աշխատանքներն սկսելը։ Առանձին խումբ են կազմում օժանդակ աշխատանքները (օրինակ, փոսորակների պատերի ամրակապում, գրունտի ամրացում ևն) և թաքնված աշխատանքները (որոնք անհնար է ստուգել շենքերի և կառույցների շահագործման հանձնելու ժամանակ, ուստի և ձևակերպվում են շինարարության ընթացքում՝ կողմերի համապատասխան արձանագրությամբ)։ Շինարարական աշխատանքների յուրաքանչյուր տեսակ ներառում է մի շարք առանձին փոխկապակցված պրոցեսներ։ Ըստ կատարման ձևի և բարդության՝ շինարարական պրոցեսները լինում են համալիր-մեքենայացված, մեքենայացված և ձեռքի։ Շինարարության ինդուստրացմանը համընթաց, շինարարական աշխատանքներ ավելի ու ավելի են ընդունում մոնտաժային աշխատանքների բնույթ (շենքերի մեքենայացված հավաքում և հարդարում՝ արդյունաբերական ձեռնարկություններում պատրաստված տարրերից ու դետալներից)։ Շինարարական աշխատանքները, որպես կանոն, կատարում է գլխավոր կապալառու շինմոնտաժային կազմակերպությունը, որը հատուկ աշխատանքների համար ներգրավում է առանձին մասնագիտացված կազմակերպություններ (ենթակապալառուներ)։ Շինարարական աշխատանքների որակին ներկայացվող պահանջները, կատարման և ընդունման կարգը սահմանվում են Շինարարական նորմաներում ու կանոններում։

Գրականություն
-------------

* Технология строительного производства, под общей ред․ Н․ Н․ Данилова, М․, 1977;
* Справочник по сметному делу в строительстве, 4 изд․, доя․ и перераб․, т․ 1—2, М․, 1977

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
«**Թարգմանություն գրո միո պարոն Շամիր Սուլթանումյանե…**» («Թարգմանութիւն գրոյ միոյ պարոն Շամիր Սուլթանումեանէ»), Շահամիր Սուլթանումյանի պատասխանն է անգլիացի բժիշկ Ջեյմս Անդերսենի հարցերին։

Պատմություն
-----------

Տպագրվել է հավանաբար 1793 թվականին Մադրասում՝ առանց տպարանի հիշատակության՝ «Թարգմանութիւն գրոյ միոյ պարոն Շամիր Սուլթանումեանէ առ մեծ բժիշկն քաղաքիս պարոն Ջեմս Անդրսանն» (4 էջ, 4°, 20 x 15,5 սմ) խորագրով։

1–3-րդ էջերում Շահամիր Սուլթանումյանը պատասխանում է Ջեյմս Անդերսենին՝ ասելով, որ հայ ժողովուրդը և հայոց լեզուն հնագույնն են։ Իր նամակին նա կցել է (4-րդ էջը) Պետր Մուրիլոյի՝ 1752 թվականին Մադրիդում տպագրած մի հոդված, որով նույնպես հաստատվում է, որ հայերն են Հայաստանի բնիկները, և հայոց լեզուն Ադամի լեզուն է, իսկ հայերի մայրաքաղաքը՝ Նախիջևանը։ Տպագրվել է նաև «Ազդարար»-ի 1794 թվականի 1-ին համարի 11–14-րդ էջերում։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Աղասի Համբարձումի Շաբոյան** (հունվարի 6, 1921(1921-01-06), Ալեքսանդրապոլ, Հայկական ԽՍՀ - հուլիսի 7, 2004(2004-07-07), Գյումրի, Հայաստան), պարուսույց։ ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1961)։

Կենսագրություն
--------------

Աղասի Շաբոյանը ծնվել է Ալեքսանդրապոլում։ 1941 թվականից եղել է Լենինականի ֆիլհարմոնիայի մենակատար և բալետմայստեր, 1949-1951 թվականներին՝ երկաթուղայինների Սևյանի անվան մշակույթի պալատի (1951 թվականին՝ տնօրեն) երգի-պարի (նկարահանվել է «Շիրակի մեղեդիները» ֆիլմում, 1965), 1951 թվականից՝ «Շիրակ» (2000 թվականից՝ Շաբոյանի անվան) ժողովրդական պարի անսամբլների գեղարվեստական ղեկավար։

Շաբոյանը ղեկավարել է Շիրակի, Ջավախքի պարային անսամբլներ, ստեղծել պարարվեստի իր դպրոցը։

**Բեմադրած պարեր**

* «Հովիվների պարը»
* «Նազպար»
* «Քոչարի»
* «Շորորա»
* «Գյումրվա հարսանիք»
* «Ալագյազ»

**Սյուիտ**

* «Փառք հայրենիքին»

**Պարային բեմավորումներ**

* «Կոմիտաս»
* «Երազ տեսա»
* «Ցնծություն»

Պարգևներ
--------

* ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1961)
* Գյումրիի պատվավոր քաղաքացի (1996)
* Մովսես Խորենացու մեդալ (1999)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005*

Արտաքին հղումներ
----------------

* Աղասի Շաբոյան Archived 2021-12-09 at the Wayback Machine.
* Աղասի Շաբոյանը Ֆրունզիկ Մկրտչյանին
* Աղասի Շաբոյան, Սևյան անսամբլ