**Էսպես չի մնա**, բալլադ, որը գրել է հայ գրող Հովհաննես Թումանյան։ Բալլադի ծագումը ժողովրդական է։

Պատմություն
-----------

Բալլադը գրելիս Թումանյանն օգտվել է հայ և օտարազգի բանահյուսությունից։ Հեղինակը բալլադը գրել է հիմնականում Ս. Հայկունու «Տերտեր ու աճամ աղբեր» հեքիաթի հիման վրա, որը տպագրվել է «Էմինյան ազգագրական ժողովածուի» 2-րդ հատորի 345-347 էջերում (Մոսկվա-Վաղարշապատ)։ Գրությունը մեզ չի հասել, հայտնի չէ նաև ստեղծման ստույգ թվականը։

Ե. Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանի Թումանյանի համար 1340 ֆոնդում պահվում է Հասկեր ամսագրի` հեղինակի սեփական օրինակը, որի մեջ Թումանյանը ուղղումներ է կատարել։

Սյուժե
------

Բալլադը պատմում է մի աղքատ մարդու մասին, որն իր տղային տալիս է մի հարուստի մոտ ծառա։ Խելոք տղան մեծանում է և գնալով ավելի լավ է աշխատում. տերը նրան ավելի շատ է գումար տալիս։ Տղայի հայրը կարոտում է նրան և գնում է տեսակցության։ Տղան ասում է, որ լավ է ապրում։ Տղան այնքան լավ է աշխատում, որ դառնում թագավորի ծառան։ Հայրը նորից կարոտում է տղային և գնում է նրան տեսակցության։ Տղան նորից ասում է, որ լավ է ապրում և մտածելու կարիք չկա։ Ծառան այնքան է սիրվում, որ դառնում է թագավորության երկրորդ մարդը։ Հայրը նորից գալիս է տեսակցության, տղան ասում է, որ նազիր է դարձել և շատ լավ է ապրում։ Ժամանակ է անցնում, թագավորը մահանում է ու երկիրը մնում է անտեր։ Հավաքվում են բոլորը և որոշում, որ արքան պետք է լինի տղան։ Հայրը իմանում է և հպարտանում է իր տղայով, գալիս է նրան տեսնելու, իսկ տղան ասում է, որ երկրի տերն է ու ասում է նաև, էսպես չի մնա։ Ժամանակն անցնում է, թագավորը ծերանում է և մահանում։ Հայրը գալիս է և տեսնում, որ թագավորին շիրիմի վրա գրված է` «էսպես չի մնա»։ Բալլադը պատմում է ժամանակի, փառքի ու իշխանության անցողիկության մասին։

Տպագրություն
------------

Առաջին անգամ տպագրվել է Հասկեր ամսագրում, 1908 թվականի 9-րդ համարի 312-314 էջերում, ապա` Երկերի ժողովածուի առաջին հատորի 319-321 էջերում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Թումանյան Հովհաննես (1988)։ *Երկերի լիակատար ժողովածու*։ Երևան: Հայկական ՍՍՀ ԳԱ հրատարակչություն։ էջ 562

Վիքիդարանի պատկերանիշըՎիքիդարանի պատկերանիշը Վիքիդարանում կան նյութեր այս թեմայով՝  
**Էսպես չի մնա (բալլադ)**

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Հովհաննես Թումանյան |
| --- |
|  |
| Պոեմներ | Ալեք  • Անուշ  • Դեպի անհունը  • Թմկաբերդի առումը  • Լոռեցի Սաքոն  • Հազարան Բըլբուլ  • Հառաչանք  • Հին կռիվը  • Մարոն  • Մեհրի  • Մերժած օրենք  • Պոետն ու Մուսան  • Սասունցի Դավիթ |  |
|  |
| Հեքիաթներ | Անխելք մարդը  • Չախչախ թագավորը  • Ծիտը  • Ուլիկը  • Սուտասանը  • Ճամփորդները  • Կացին ախպեր  • Խոսող ձուկը  • Խելոքն ու հիմարը  • Ոսկու կարասը  • Տերն ու ծառան  • Պոչատ աղվես  • Անհաղթ աքլորը  • Սուտլիկ որսկանը  • Բարեկենդանը  • Եդեմական ծաղիկը  • Անբան Հուռին  • Քեֆ անողի քեֆը չի պակասի  • Քաջ Նազար  • Կիկոսի մահը  • Ձախորդ Փանոսը  • Մարդակերի աղջիկն ու խորհրդավոր վարպետը  • Աստղերից իջած կինը  • Որոտ թագավորը  • Անգին քարը  • Կախարդի քսակը  • Ոսկի բանալին  • |
|  |
| Պատմվածքներ | Սովի ժամանակից  • Քաջերի կյանքից  • Աղքատի պատիվը  • Լեռների հովիվը  • Գիքորը  • Երկաթուղու շինությունը  • Եղջերուի մահը  • Արջաորս  • Խորհրդավոր ծերունին  • Գաբո բիձու շերամապահությունը  • Երկու հայր  • Խրիմյան Հայրիկի օրերից մինը  • Մայրը  • Ահմադը  • Գրազը  • Եղջերուն  • Քեռի Խեչանը  • Նեսոյի քարաբաղնիսը  • Ուրախ գիշեր  • Ալլահից ղրկված  • Գելը • Ծղրիդը  • Շունը  • Իմ ընկեր Նեսոն |

 |