recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Սոհո'*ն Վեստմինստերում է, Լոնդոնի Վեստ Էնդի կենտրոնական հատվածներից։ Արիստոկրատիայի համար նախատեսված նորաձև թաղամաս, որը մայրաքաղաքի հիմնական զվարճանքի թաղամասերից էր սկսած 19-րդ դարից է։

Հենրի VIII-ը 1536 թվականին այս գյուղական շրջանը դարձրեց արքայական այգի։ 17-րդ դարի երկրորդ կեսին այստեղ սկսեցին բարձր խավի համար նախատեսված շինություններ կառուցել. դրանցից էր 1680-ականներին կառուցված Սոհոյի հրապարակը։ Սուրբ Աննայի եկեղեցին հիմնվել է 17-րդ դարի վերջերում, և մինչ օրս տեղի նշանակի ալվայրերից է։ Սոհոյի հրապարակում գտնվող հայտնի եկեղեցիներից են Church of our Lady of the Assumption and Saint Gregory և Սուրբ Պատրիկի եկեղեցիները։ 19-րդ դարի կեսերին արիստոկրատիայի մեծ մասը տեղափոխվեց այս շրջանից, քանի որ այստեղ 1854-ին խոլերայի համաճարակ էր տարածված։ 20-րդ դարում Սոհոյի հեղինակությունը ասոցացվում էր սեքս-ինդուստրիայի հետ, քանի որ այստեղ առկա էր գիշերային կյանք և ֆիլմ արտադրող կազմակերպությունների կենտրոն էր։

Տեղանունը
---------

«Սոհո» անունը առաջին անգամ հանդիպում է 17-րդ դարում։ Անունը հավանաբար ծագել է որսորդական աղաղակներից։ Մոնմութի առաջին դուքս Ջեյմս Սքոթը 1685-ի հուլիսի 6-ին Սեդջմուրի ճակատամարտում իր զինվորին կանչելու համար օգտագործել է «սոհո» բառը։ Կես դար անց բառն առաջին անգամ կիրառվեց որպես Լոնդոնի այս հատվածի անուն։

Հետագայում Սոհո անունը օգտագործվել է մի շարք զվարճանքների և ռեստորանների թաղամասերի համար․ օրինակ՝ Հոնկոնգի, Մալագայի Սոհո անվամբ թաղամասերը։ Մանհեթենի ՍոՀո հատվածը իր անունը ստացել է *Սո*ութ *Հո*ուսթոն փողոցից, բայց այն նաև հղում է Լոնդոնյան թաղամասին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Sheppard, F H W, ed. (1996). "Estate and Parish History". *Survey of London*. London. 33–34 : St Anne Soho: 20–26. Retrieved 10 April 2017.
2. ↑  Room 1983, p. 113․
3. ↑  Mee 2014, p. 233․
4. ↑  "10 Things to see and do in Soho, Hong Kong". *The Culture Trip*. 9 February 2017. Retrieved 6 January2018.
5. ↑  "Málaga holiday guide: what to see plus the best bars, hotels and restaurants". *The Guardian*. 25 July 2015. Retrieved 6 January 2018.
6. ↑  White, Norval; Willensky, Elliot & Leadon, Fran (2010), *AIA Guide to New York City* (5th ed.), New York: Oxford University Press, ISBN 9780195383867

Արտաքին հղումներ
----------------

* "Կենտրոնական Սոհո". Արխիվացված է the original 2012 թ․ մարտի 13-ին. Retrieved 2010 թ․ հունվարի 14. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|datepublished=` ignored (help); Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4572827-6 · LCCN: n97046457 · VIAF: 154942246 · WorldCat VIAF: 154942246 |

 |
**Աթենքի թատերական թանգարան** (երբեմն՝ **Հունաստանի թատերական թանգարան**), թանգարան Աթենքում և միևնույն ժամանակ Հունաստանի թատրոնի հետազոտության գծով կենտրոն։

Պատմություն
-----------

Հիմնադրվել է 1938 թվականին հույն գրողների ընկերության կողմից, որը գլխավորում էր թատերական արվեստի հույն պատմաբան Յանիս Սիդերիսը։ 1976 թվականին թանգարանի ղեկավարն է դարձել հույն դրամատուրգ Մանոլիս Կորեսը։ 1977 թվականից թատրոնի էկսպոզիցիան գտնվում էր Աթենքի քաղաքապետարանին կից մշակութային կենտրոնի նկուղի տարածքում։

2010 թվականի սեպտեմբերի 20-ին թանգարանը ստացել է իր սեփական շենքը քաղաքային խորհրդի որոշումից հետո, որը քվեարկել է Աթենքի քաղաքապետարանի կողմից վերջերս ձեռք բերված նեոդասականության շենքի օգտագործման տասնամյա կոնցեսիայի օգտին։

Ֆոնդեր
------

Աթենքի թատերական թանգարանի ֆոնդերում պահվում է թատրոնի մասին գրքերի լայն ընտրանի, որոնք սկսել են հրատարակվել 1740 թվականից, ինչպես նաև 1901 թվականից հունական թատրոնի թվային ձայնագրությունների շարքը։ Էկսպոզիցիայում ներկայացված են հույն հայտնի թատերական դերասանների լուսանկարները, աշխատանքային սցենարները, հագուստները և անձնական իրերը։

Թանգարանի խորհրդի գործող ղեկավար Գերգուսարոպուլոսը նշել է, որ թանգարան տարեկան այցելում է առնվազն 50 հազար ուսանող, իսկ թանգարանի արխիվային նյութերի հիման վրա արդեն գրվել է 90 գիտական ատենախոսություն։

Ծանոթագրություն
---------------

1. ↑  Theatre Museum Athens — Athens Info Guide
2. ↑  "Museum and Study Centre of the Greek Theatre". Արխիվացված է the original 2010 թ․ հոկտեմբերի 30-ին. Retrieved 2012 թ․ մարտի 10. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. 1 2  В Афинах открыт Театральный музей(չաշխատող հղում)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n86122506 · VIAF: 159532134 · WorldCat VIAF: 159532134 |

 |
**«Հրաշքների երկիր» տիկնիկների և մանկական գրքերի թանգարան** (ռուս.՝ Музе́й ку́кол и де́тской кни́ги «Страна́ чуде́с»), թանգարան Եկատերինբուրգում, որն ընդգրկված է Ուրալի գրողների միացյալ թանգարանի կազմում։

Թանգարանի և շենքի պատմություն
-----------------------------

Շենքը, որտեղ այժմ գտնվում է թանգարանը, Սպայի փողոցի № 16 տունը (այժմ՝ Պրոլետարսկայա փողոց) 1880 թվականի հունիսից մինչև 1883 թվականի օգոստոսի 19-ը վարձակալել է Դմիտրի Մամին-Սիբիրյակի ընտանիքը։ Տանտիրուհին` Խիոնիա Իվանովնա Չերեպանովան, Մամիններին տվել է անկյունային սենյակը, որի պատուհանները նայում էին փողոց և բակ։

Այս տանը Դմիտրի Նարկիսովիչը գրել է «Պրիվալովների միլիոնները» վեպի տարբերակներից մեկը, «Քույրերը» վեպը, «Ֆունտիկ» ինքնակենսագրական պատմությունը, «Մեր օտարերկրացիները» ակնարկը։

1980-ական թվականների սկզբին բարձրացվել է Պրոլետարսկայա փողոցի վերակառուցման հարցը, քանի որ այն գտնվում է քաղաքի կենտրոնում։ Գլխավոր նախագծի համաձայն`բոլոր հին տները քանդվել են։

Տունը, որտեղ ապրել է գրողը, հանձնել են Ուրալի գրողների թանգարանին և այն վերականգնել որպես պատմական հուշարձան։

1985 թվականի փետրվարի 21-ին Սվերդլովսկի քաղաքային խորհրդի գործադիր կոմիտեի որոշմամբ տունը հանձնվել է թանգարանին։

1989 թվականին շենքը շահագործվել է որպես թանգարանի ցուցահանդեսային բաժին։ 1994 թվականի հոկտեմբերի 31-ին բացվել է ցուցասրահը, կայացել է առաջին ցուցահանդեսը՝ «Ռուսական խաղալիք»։ 2000 թվականի մայիսի 18-ին ցուցահանդեսային դահլիճը վերածվել է տիկնիկների և մանկական գրքի «Հրաշքների երկիր» թանգարանի։

Թանգարանը հավաքում և ցուցադրում է հուշանվերներ, խաղալիք, թատրոնի, հեղինակային և կոլեկցիոն տիկնիկներ աշխարհի բազմաթիվ երկրներից, խաղալիքներ, 19-20-րդ դարերի հազվադեպ մանկական գրքեր, հեքիաթների բազմազան գրքեր։

Շենքի կառուցվածքային առանձնահատկություններ
------------------------------------------

Հնամենի տունը տիպային քաղաքային կառույց է։ Շենքը մեկ հարկանի է, փայտյա, շերտավորված, քառատախտակ տանիքով, պատուհանների շրջակալներով, զարդարված փորագրված դեկորով։ 18-րդ դարի վերջում 19-րդ դարի սկզբում նման կառույցները տիպային էին և ձևավորում էին ռուսական գավառական քաղաքների տեսքը։

Այսօր շենքը քաղաքի ճարտարապետական զարգացման մեջ ռուսական փայտե կլասիցիզմի հազվագյուտ երևույթ է։ Թանգարանի ցուցահանդեսային տարածքը կազմում է 81 մ²։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Сайт Объединённого музея писателей Урала". Արխիվացված է the original 2012 թ․ մայիսի 13-ին. Retrieved 2018 թ․ հունիսի 10.
2. 1 2  "Сайт Объединённого музея писателей Урала. История Музея кукол и детской книги «Страна чудес»". Արխիվացված է the original 2012 թ․ մայիսի 13-ին. Retrieved 2018 թ․ հունիսի 10.
3. 1 2  Музеи России. Музей кукол и детской книги «Страна чудес»
4. ↑  "Uralweb. Музей кукол и детской книги «Страна чудес»". Արխիվացված է the original 2013 թ․ հունիսի 15-ին. Retrieved 2018 թ․ հունիսի 10.
**Ճապոնիայի բանկի փողի թանգարան** (ճապ.՝ 日本銀行金融研究所貨幣博物館 *Nihonginkō-kin'yū-kenkyūjo-kahei-hakubutsukan*), դրամագիտական թանգարան, որը պատմում է Ճապոնիայի դրամական շրջանառության պատմության մասին։ Թանգարանը գտնվում է Ճապոնիայի կենտրոնական բանկի շենքում (Տոկիո)։ Թանգարանի լրիվ անունն է` «Ճապոնիայի բանկի դրամա-կրեդիտային և տնտեսական հետազոտությունների ինստիտուտի թանգարան»։

Պատմություն
-----------

1982 թվականին Ճապոնիայի բանկը նշում էր իր 100-ամյակը։ Ի նշանավորումն այդ իրադարձության թանգարան ստեղծելու որոշում ընդունվեց։ Հասարակության համար թանգարանի դռները բացվեցին 1985 թվականի նոյեմբերին։

Էքսպոզիցիա
----------

Թանգարանն իր տրամադրության տակ ունի Արևելյան Ասիայի երկրների դրամագիտական լայն հավաքածուներ։ Դա ավելի քան 200000 տեսակի թղթադրամներ և մետաղադրամներ են, որոնք պատմում են Ճապոնիայի դրամական շրջանառության պատմության, դրանց արտադրության տեխնոլոգիաների և օգտագործման մշակույթի մասին։ Մի առանձին ստենդ նվիրված է կեղծ փողերի տեխնիկային։

Բացի Ճապոնիայի փողերի պատմությունը ներկայացնող ցուցանմուշներից, թանգարանում կան նաև արտասահմանյան դրամական միավորների հավաքածուներ, մասնավորապես Չինաստանի և Նոր Զելանդիայի դրամներ։

2002 թվականին Ճապոնիայի բանկը իր հնագույն ոսկե և արծաթե մետաղադրամները տեղափոխեց թանգարանային ֆոնդին։

2010 թվականին թանգարանում բացվեց այսպես կոչված «Էդոյի շրջանի» (1603-1867) և «Մեյդզի շրջանի» (1868-1912) դրամապանակների մշտական էքսպոզիցիան։

* 
* 
* 
*

Տեղեկություն այցելուների համար
------------------------------

* Աշխատանքի ժամերը` 9:30 - 16:30 (16:00-ից հետո մուտքը փակ է)։
* Փակ է երկուշաբթի օրերին, երբեմն այլ օրերի։
* Մուտքն անվճար է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  Информация для посетителей
3. ↑  Календарь работы музея

Արտաքին հղումներ
----------------

* История музея
* Музей денег Японии при Центральном банке Японии
* Музеи денег: Что посмотреть в банках Азии и Океании

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | CiNii: DA14378804 · NDL: 00949923 · VIAF: 184568579 · WorldCat VIAF: 184568579 |

 |
**Կիմ Սփլիսբոել** (դան․՝ Kim Splidsboel; նոյեմբերի 25, 1955(1955-11-25), Դանիա),դանիացի ֆուտբոլիստ և ֆուտբոլի մարզիչ։

Մասնագիտութհուն
---------------

Որպես ֆուտբոլիստ Կիմ Սփլիսբոելը խաղացել է Հվիդովրե և Հերֆելգե թիմերում։

Մարզչական կարիերան սկսել է Դանիայի երիտասարդական հավաքականում։ Այնուհետև մասնագետը մի քանի տարի աշխատել է Բրոնդբիի երիտասարդական թիմի հետ։ Բացի այդ, Սփլիսբոելը գլխավորել է դանիական մի քանի ցածր լիգաների ակումբներ։

2000-2002 թվականներին եղել է Մալավիի ազգային հավաքականի գլխավոր մարզիչը։ 2008 թվականի օգոստոսի 24-ին Կիմ Սփլիսբոելը գլխավորեց հայկական «Բանանցը»։ Այս պաշտոնում նա փոխարինել է բուլղարացի Նեդելչո Մատուշևին։ Սակայն 6 ռաունդից հետո դանիացին հեռացվել է զբաղեցրած պաշտոնից։

Հայաստանում աշխատանքից հետո մենթորը վերադարձել է հայրենիք, որտեղ աշխատել է Դանիայի երկրորդ դիվիզիոնի ակումբների հետ։

Ծանոթագրություն
---------------

1. 1 2  Transfermarkt.com(բազմ․) — 2000.
2. ↑  Сплидсбоел возглавил «Бананц»
3. ↑  "Чем заняты бывшие иностранные тренеры армянских клубов". Արխիվացված է the original 2018 թ․ հոկտեմբերի 25-ին. Retrieved 2016 թ․ հունիսի 30.

Աղբյուրներ
----------

* Профиль на сайте «transfermarkt.co» (անգլ.)
**Կինոխցիկի հուշարձան** (ռուս.՝ Памятник кинокамере), Ռուսաստանի Դաշնության մայրաքաղաք Մոսկվայի տեսարժան վայրերից մեկը, որը 2001 թվականին տեղադրվել է Ռուսական կինեմատոգրաֆի փառքի ծառուղում, որը գտնվում է Մոսֆիլմովսկայա փողոց, թիվ 8 հասցեում, «Մոսֆիլմ» կինոստուդիայի շենքի հարևանությամբ։

Պատմություն
-----------

Քանդակագործ Ալեքսեյ Ռոսլյակովի Կինոխցիկի հուշարձանը տեղադրվել է 2001 թվականին «Մոսֆիլմ» կինոստուդիայի շենքի հարևանությամբ գտնվող Ռուսական կինեմատոգրաֆի փառքի ծառուղու բարձրադիր հատվածում՝ հոլիվուդյան փառքի ծառուղու նմանությամբ։ Քանդակագործական հորինվածքը դարձել է ծառուղու յուրատեսակ սկիզբը։

Հուշարձանի ստեղծման գաղափարը հայտնվել է 2001 թվականի ամռանը՝ Մոսկվայի միջազգային ամենամյա կինոփառատոնի անցկացման ժամանակ։

Կինոխցիկի հուշարձանի նմանակը, որը կանգնեցված է պատվանդանի վրա, գտնվում է Գերասիմովի անվան կինեմատոգրաֆիայի համառուսական պետական համալսարանի մուտքի մոտ։ Այդ հորինվածքի կազմում ընդգրկված է նաև լուսատու սարք։

Նկարագրություն
--------------

Կինոխցիկի հուշարձանի հորինվածքը բավական հետաքրքրական է։ Մեկ կալանի վրա մեկը մյուսի վրա տեղադրված է տարբեր ժամանակների երեք կինոխցիկ՝ «Pathe», «Այմո», ինչպես նաև՝ Լյումիեր եղբայրների դարաշրջանի «Louis Lumere» կինոխցիկ։ Որպես քանդակի պատվանդան ծառայում է աղյուսից շարված կլոր հարթակը։ Տարածքը քանդակի շուրջ սալարկված է ռուս հայտնի դերասանների և ռեժիսորների ձեռքերի ցեմենտե դրոշմահետքով սալիկներով։ Առաջինն իր «հետքը» թողել է դերասան, կինոռեժիսոր, սցենարիստ, պրոդյուսեր, Ռուսաստանի ժողովրդական արտիստ Նիկիտա Սերգեևիչ Միխալկովը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  "Памятник главному инструменту кинорежиссера". Туристический портал «Я Пилигрим». 2013 թ․ նոյեմբերի 29. Արխիվացված է the original 2015 թ․ հունիսի 29-ին. Retrieved 2015 թ․ հունիսի 27. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  "Памятник кинокамерам. Московские истории".
3. ↑  "Памятник кинокамере".
4. 1 2  "Памятник главному инструменту кинорежиссера". Туристический портал intomoscow. 2014 թ․ հունվարի 25. Արխիվացված է the original 2017 թ․ հունիսի 4-ին. Retrieved 2015 թ․ հունիսի 27. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
Համաշխարհային Ժառանգության պատկերանիշՀամաշխարհային Ժառանգության պատկերանիշ
**Կիպրոսում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության** մեջ ընդգրկված է 3 անուն (2010 թվականի տվյալներ) օբյեկտ, որը կազմում է համաշխարհային ընդհանուր ժառանգության 0,3 %-ը (2015 թվականի տվյալներով՝ 1079 օբյեկտ)։ Բոլոր օբյեկտները ցանկի մեջ ներառված են մշակութային չափանիշներով։ Բացի այդ, 2014 թվականի տվյալներով՝ Կիպրոսի տարածքում գտնվող 12 օբյեկտ գտնվում են համաշխարհային ժառանգության ցանկում ընդգրկվող թեկնածուների ցանկում։

Կիպրոսը 1975 թվականի օգոստոսի 14-ին վավերացրել է մշակութային և բնության համաշխարհային հուշարձանների պաշտպանության մասին հռչակագիրը։

Կիպրոսի Հանրապետության տարածքում գտնվող առաջին օբյեկտը գրացվել է 1980 թվականին՝ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության կոմիտեսի 4-րդ նստաշրջանում։

Ցանկ
----

Այս աղյուսակում օբյեկտները դասավորված են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում ընդգրկվելու ժամանակաշրջանի։

| # | Պատկեր | Անվանում | Տեղագրություն | Ստեղծման թվական | Հայտի ներկայացման տարի | № | Չափանիշներ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **1** |  | Պաֆոս հին քաղաք (հուն․՝ Νέα Πάφος και Παλαίπαφος) | Շրջան՝ Պաֆոսի շրջան | մոտ 4-րդ դար | 1980 | 79 | ii, iii, iv |
| **2** |  | Թրոդոսի շրջանի որմնանկարչական եկեղեցի (հուն․՝ Toιχογραφημένοι ναοί στην περιοχή του Όρους Τρόοδος) | Շրջաններ՝ Նիկոսիայի շրջան և Լառնակայի շրջան | XI դար | 1985, 2001 | 351 | ii, iii, iv |
| **3** |  | Խիրոկիտիա նեոլիթյան բնակավայր (հուն․՝ Χοιροκοιτία) | Շրջան՝ Լառնակայի շրջան | մ.թ.ա. 7-րդ դար | 1998 | 848 | ii, iii, iv |

Կիպրոսում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկը գտնվում է ԿիպրոսումԽիրոկիտիաԽիրոկիտիա
ԹրոդոսԹրոդոս
ՊաֆոսՊաֆոսԿիպրոսում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության օբյեկտներ

Տես նաև
-------

* Համաշխարհային Ժառանգություն
* Կիպրոս

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Tentative" (in անգլերեն). ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային Ժառանգություն. Արխիվացված from the original on 2012 թ․ ապրիլի 29. Retrieved 2010 թ․ դեկտեմբերի 14. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|description=` ignored (help)

Արտաքին հղումներ
----------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ՀԺ օբյեկտներ Կիպրոսում***էջը Վիքիպահեստում |

* Կիպրոսում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկ (անգլ.)
* Կիպրոսում Համաշխարհային Ժառանգության օբյեկտների հղումներ (անգլ.)
**«Կոկորդիլոս»** (ռուս.՝ Крокодил), Ֆեոդոր Դոստոևսկու պատմվածքը, գրված նրա համար ոչ բնութագրական երգիծաբանական ոճում։ Սատիրան ուղղված է լիբերալիզմի վրա, ստեղծված քաղաքական օղակի և հրատարակության վրա, որոնցով Դոստոևսկու ամսագրերի էջերի վրա նա հիմնականում բանավիճել է։ Գոյություն ունի կարծիք, որ Դոստոևսկու սատիրայի առարկան հանդիսանում է Չերնիշևսկին։

Ստեղծման պատմություն
--------------------

Պատմությունն առաջին անգամ հրապարակվել է 1865 թվականին «Դարաշրջան» ամսագրում։

Հիշողություններում Դոստևսկին բնութագրել է, որ 1864 թվականին «Պասսաժում ինչ-որ գերմանացի փողի դիմաց ցույց է տվել կոկորդիլոս», ինչը նրան դրդել է գրել սատիրաֆանտաստիկ պատմվածք, որը նմանեցվել է Գոգոլի «Քիթ» պատմվածքին։ Ամենասկզբից պատմվածքը կոչվել է՝ «Կոկորդիլոսի կողմից կերված տղամարդու մասին»։ Հետո ամսագրում հրապարակման ընթացքում, նա ստացել է «Կոկորդիլոս անունը։ Աննման պատմություն, կամ Պասսաճը պասսաժում»։

Սյուժե
------

Քաղաքական գործչին, Իվան Մետվեիչին կուլ է տալիս կոկորդիլոսը։ Ի զարմանս շրջապատողների, Իվան Մատվեիչը ոչ միայն ողջ է մնում այլ նաև շատ գոհ է տվյալ իրավիճակից.

> Հերիք է միայն ինչ-որ անկյուն գնալ կամ հայտնվել կոկորդիլոսի մեջ, փակել աչքերը, և նույն պահին կհայտնագործես մի ամբողջական դրախտ ամբողջ մարդկության համար։
> 
> 

Իվան Մատվեիչը պատրաստվում է ապրել 1000 տարի և միայն սրտնեղում է, որ նրա հագին ռուսական, այլ ոչ թե անգլիական կտորից հագուստ է, նա երկար չի դիմանա, և 1000 տարվա ընթացքում կմարսվի։ Իր և իր նախկին կնոջ հրաբերություններում քաղաքական գործիչը կառուցում է հսկայական ծրագրեր, մեկը մյուսից պատվամոլ։

Իրենց անհեթեթ են պահում նաև պատմության մնացած անդամները։ Գերմանացին, կոկորդիլոսի տերը, մտահոգված է կոկորդիլոսի առողջությամբ, իր միակ հարստությամբ։ Իվան Մատվեիչի կինը ավելի մտահոգված է իր այժմյան «այրու» կարգավիճակով։ Հիմնական ծանոթը Տիմոֆեյ Սեմենիչն է, որը չի ցանկանում պատասխան տալ իր գործընկերոջ համար և գրավել ղեկավարության ուշադրությունը։

Կերպարներ
---------

* Իվան Մատևիչ — քաղաքական գործիչ, որին կուլ էր տվել կոկորդիլոսը
* Ելենա Իվանովա — Իվան Մատևիչի կինը
* «գերմանացի» — կոկորդիլոսի տերը
* Տիմոֆեյ Սեմենիչ — Իվան Մատևիչի ծանոթը, հնաոճ և ոչ հեռու, բայց հիմնական մարդ
* Սեմեն Սեմենովիչ Ստրիժով — պատմող, պաշտոնակից անձ, հեռու բարեկամ և Իվան Մատեևիչի «տան ընկերը»
* Կալրհեն (կոկորդիլոս) — գերմանացու կենդանաբանական այգու գլխավոր տեսարժանությունը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Предисловие к рассказу
2. ↑  "«История русской литературы XX века (20-90-е годы). Основные имена. Учебное пособие»". Արխիվացված է the original 2014 թ․ դեկտեմբերի 20-ին. Retrieved 2017 թ․ հունվարի 9. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Крокодил. Необыкновенное событие или пассаж в Пассаже» в проекте «Федор Михайлович Достоевский. Антология жизни и творчества»
* Отдельное прижизненное издание 1866 г.
* Полный текст рассказа

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: no2016015297 |

 |
**Մատնավանք** (նաև՝ **Ախլաթու վանք**, **Խլաթի Մատնավանք**, **Մատնավանից Սուրբ Աստվածածին**, **Մատնավանքի Սուրբ Աստվածածին**, **Մատնեվանք**), վանքային համալիր Արևմտյան Հայաստանում, պատմական Մեծ Հայքի Տուրուբերան աշխարհի Բզնունիք գավառում, Խլաթ քաղաքից 5-6 կմ հարավ-արևմուտք, լեռնալանջի վրա, համանուն գյուղի մոտ, որը ներկայումս մտնում է Բիթլիսի մարզի Խլաթի շրջանի համանուն շրջկենտրոնի կազմի մեջ։

Պատմություն
-----------

Մատնավանքը եղել գրչության կենտրոն։ 1402 թվականին Գրիգոր Խլաթեցին այստեղ ընդօրինակ էլ Ավետարան։ Ըստ մի ձեռագրի հիշատակարանի՝ 1443 թվականին այստեղ սկսել են ընդօրինակել Ճաշոց, որն ավարտվել Արծկե քաղաքում։

Վանքի մոտ կա Դիվակուլ անունը կրող մի խաչաքանդակ քարաժայռ, որի տակից բխում են սառնորակ աղբյուրներ։ Ըստ վանքի կոնդակի մի ավանդության, այդ ժայռում բնակվել են դևեր։ Հրեշտակը երևացել է Թադևոս առաքյալին և մատով ցույց է տվել այն տեղը, որտեղ էլ առաքյալը կառուցել է վանքը։ Այս ավանդությունից էլ առաջացել է վանքի Մատնավանք անունը։ Դրանից քիչ հետո վանքից քիչ հեռու գտնվող քարաժայռը փակվել է՝ կուլ տալով դևերին։ Ժայռն էլ կոչվել է Դիվակուլ։

Օսմանյան կայսրության շրջանում վանքը գտնվում էր Բիթլիսի վիլայեթի Բիթլիսի գավառում, Խլաթի գավառակում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Հակոբյան Թ. Խ. Մելիք-Բախշյան Ստ. Տ. Բարսեղյան Հ. Խ. Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, հ. 1 [Ա-Դ] (խմբ. Մանուկյան Լ. Գ.), Երևան, «Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն», 1986, էջ 474 — 1008 էջ։
Խորը էտված ծառեր Դանիայիում․ ճյուղերի ծայրին կարելի է տեսնել ելունդները
**Խորը էտում**, ծառերի վարժեցման համակարգ, ըստ որի ծառի ճյուղերն ամեն տարի էտվում են մինչ նույն կետը, և որի արդյունքում ճյուղերի ծայրին մեծ ելունդներ են առաջանում։ Այն տարեկան խնամքի և պահպանման կարիք ունի՝ նոր ճյուղերը մինչ նախորդ էտում և ոչ ավել հետ մղելու համար։ Մեթոդը սկսել է կիրառվել դարեր առաջ Եվրոպայում, որպեսզի առանց ծառի հատելու նրա ճյուղերը և ծառերն օգտագործվեն վառելու, անասնակերի և այլ նպատակներով։

Տարիների արդյունքում առաջացած ելունդները խորը էտված ծառի ճյուղերի ծայրին
Խորը էտումը սովորաբար օգտագործվում է առույգ, խոշոր աճող, սաղարթավոր և լայնատերև ծառատեսակների վրա, և սկսվում է երբ ծառերը շատ երիտասարդ են։ Սկզբում ծառի հատուկ կառույց և ձև է ստեղծվում։ Ապա նախկին մեկ կամ երկու սեզոնի աճը վերադարձվում է էտման նույն երկարության։ Քանի էտումից հետո, կոշտուկների և բողբոջների ելունդ է առաջանում ամեն ճյուղի ծայրին։ Ամեն տարի մինչ նույն լավ կազմավորված ելունդը կտրելը ներքևի ճյուղին չի վերաբացում նեխման հնարավորության, մինչդեռ ելունդից շատ կտրելը ծառին կրկին կներկայացներ նեխման հնարավորություն։ Մանր ծիլերը և ճյուղերը պետք է տարեկան էտվեն մինչ նախորդ էտման ելունդը։ Երբ ելունդներն արդեն առաջանում են, էտումը կարող է կատարել ավելի քիչ հմուտ անձնակազմ։

Գլխատած (և ոչ խորը էտված) հասուն ծառեր Լեհաստանում
Ծառի շարունակաբար գլխատելը չպետք է շփոթել խորը էտման հետ։ Հասուն ծառերի քանի տարի մեկ ծանր էտումը կարող է ծառի կառուցվածքային և վնասատուի խնդիրների արագ պատճառ դառնալ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Harris, Richard (1994). "Clarifying certain pruning terminology: thinning, heading, pollarding". *Journal of Arboriculture* (in անգլերեն). **20**: 50–54.
2. ↑  Ferrini, Francesco (2006). "Pollarding and its effects on tree physiology: a look to mature and senescent tree management in Italy" (PDF). *Colloque européen sur les trognes* (in անգլերեն). Արխիվացված է the original (PDF) 2009 թ․ ապրիլի 19-ին. Retrieved 2015 թ․ մարտի 15. `{{cite journal}}`: Unknown parameter `|city=` ignored (`|location=` suggested) (help)
**Կոլայի նորվեգացիներ** (նորվ.՝ Kolanordmenn, ռուս.՝ Кольские норвежцы), ենթաէթնիկ խումբ, որի ներկայացուցիչները համարվում են այն նորվեգացիների հետնորդները, ովքեր Մուրմանսկի ծոցով գաղթել են Ռուսական կայսրություն և բնակություն հաստատել այնտեղ։

Պատմություն
-----------

### Ռուսաստանի կայսրության կազմում

1860 թվականին ռուսաց Ալեքսանդր II կայսրը հրամանագիր ստորագրեց, որով նորվեգացի գաղթականներին իրավունք ընձեռվեց ապրել Մուրմանի ափին (Մուրմանսկի մարզ)։

Այստեղ նորվեգացիները հիմնականում զբաղվում էին ձկնորսությամբ և որսորդությամբ։

Նրանք հիմնականում ապրում էին Ձկնորսական թերակղզու Ցիպնավոլոկ և Վայդա-Գուբա գյուղերում։ Ըստ 1917 թվականի տվյալների՝ Կոլայի նորվեգացիների թիվը կազմում էր ավելի քան 1000 մարդ։ Կոլայի նորվեգացիները առաջին էթնիկական խմբերից էին, ովքեր բնակություն հաստատեցին Մուրմանի ափին։ 1930 թվականին նրանք հիմնեցին առաջին ձկնորսական կոլտնտեսությունը՝ «Բևեռային աստղ» անվանումով (նորվեգերեն Polarstjernen):

### ԽՍՀՄ բռնաճնշումներ

1930-1938 թվականներին նորվեգացիները ենթարկվեցին քաղաքական բռնաճնշումների։ Այդ թվերին գնդակահարվեց 15 մարդ, իսկ 25 -ը ճամբարներ նետվեցին։ 1940 թվականի հունիսի 23-ին Լավրենտի Բերիան լրացուցիչ հրաման արձակեց, որ Ռուսաստանի ԽՍՀ-ի տարածքում ապրող բոլոր նորվեգացիները պետք է տեղափոխվեն Կարելաֆիննական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն (ներկայումս Կարելիայի հանրապետություն)։ Սկզբնական շրջանում նրանք բնակություն հաստատեցին Օնեգա լճի ավազանում, իսկ 1941 թվականի հունիսին Ֆինլանդիայի հարձակումից հետո նրանց վերաբնակեցրեցին՝ տեղափոխելով ավելի արևելյան մասում գտնվող Արխանգելսկի մարզ։

Հայրենական մեծ պատերազմից հետո ողջ մնացած նորվեգացիներին թույլատրվեց Մուրմանսկի ափ վերադառնալ, սակայն Ռիբաչի և Ցիպնավոլոկ թերակղզիները փակ ռազմական գոտի դարձան։ Նորվեգացիմների մի մասը հիմնավորվեցին Կոլայի ծոցից ավելի արևմուտք գտնվող Պորտ Վլադիմիր ավանում (այժմ՝ լքված)։ Մեծ մասը ձուլվեց ռուսների հետ։

2004 թվականին կոլայի նորվեգացիներից մոտ 200 մարդ Ռուսաստանից գաղթեցին Նորվեգիա՝ օրենքով սահմանված կարգով։ 2007 թվականին Մուրմանսկում բացվել է հուշարձան՝ ի պատիվ կոլայի նորվեգացիների։

2007 թվականին Վայդա-Գուբա գյուղը ամբողջովին դատարկվեց։ Ըստ 2010 թվականի տվյալների՝ այդ ենթաէթնոսի ներկայացուցիչների թիվը կազմում է 298 մարդ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Provisions given in addition to the Norwegian law of Citizenship, point 3.8.4. (Norwegian). "A-8/2006 Ikrafttredelse av lov 10.06.2005 nr. 51 om statsborgerskap og statsborgerforskriften, samt av endringer I rettshjelpsloven og utlendingsforskriften" (in նորվեգերեն). Արխիվացված from the original on 2012 թ․ հունիսի 3. Retrieved 2012 թ․ մայիսի 10.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ թվային անուններ: authors list (link)
2. ↑  Article in Aftenposten giving some statistics on the Kola Norwegians (Norwegian) Retrieved 11 December 2006
3. ↑  "На городском кладбище Мурманска открывается памятник Кольским норвежцам". *Октябрь 2007 / Новости региона* (in ռուսերեն). Хибины.com. 31.10.2007, 09:44. Արխիվացված from the original on 2012 թ․ հունիսի 3. Retrieved 2012 թ․ մայիսի 10.
**Տատյանա Ալեքսանդրի Շարանովա** (ռուս.՝ Шаранова, Татьяна Александровна, նոյեմբերի 28, 1946(1946-11-28), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), ռուս խորհրդային գեղասահորդուհի, 1964 թվականի ԽՍՀՄ չեմպիոնատի արծաթե մրցանակակիր, 1967 թվականի ԽՍՀՄ չեմպիոնատի բրոնզե մրցանակակիր, 1967 թվականի Աշխարհի առաջնության, 1964 և1968 թվականների Եվրոպայի առաջնության մասնակից՝ զուգասահքում։

Կենսագրություն
--------------

Գեղասահքով սկսել է զբաղվել վեց տարեկանից Մոսկվայի «Лужники» սպորտային համալիրի բարձրագույն սպորտային հմտության մարզադպրոցում։ Տատյանա Շարանովայի առաջին զուգընկերը Ալեքսանդր Գորելիկն էր։ Նրանք միասին դարձել են ԽՍՀՄ առաջնության արծաթե մրցանակակիր, ելույթ ունեցել Եվրոպայի և աշխարհի առաջնություններում։ Նոր զուգընկերը Ալեքսանդր Եվդոկիմովն էր։ Զույգը 1967 թվականին դարձել է ԽՍՀՄ առաջնության բրոնզե մրցանակակիր և նույն մրցաշրջանում մասնակցել Եվրոպայի ու աշխարհի առաջնությանը։ Միջազգային դասի ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ է։ Սիրողական կարիերայի ավարտից հետո ելույթ է ունեցել Կիևի սառույցի վրա կատարվող բալետում։

Սպորտային ձեռքբերումներ
-----------------------

### Գորելիկի հետ

| Մրցումներ | 1961—1962 | 1962—1963 | 1963—1964 |
| --- | --- | --- | --- |
| Աշխարհի առաջնություններ |  |  | 15 |
| Եվրոպայի առաջնություններ |  |  | 7 |
| ԽՍՀՄ առաջնություններ |  | 6 | 2 |
| ԽՍՀՄ ժողովուրդների ձմեռային սպարտակիադա | 3 |  |  |

Եվդոկիմովի հետ

| Մրցումներ/Մրցաշրջաններ | 1967 | 1968 | 1969 | 1970 | 1971 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Աշխարհի առաջնություններ | 8 |  |  |  |  |
| Եվրոպայի առաջնություններ | 5 |  |  |  |  |
| ԽՍՀՄ առաջնություններ | 3 |  | 5 |  | 5 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Татьяна Александровна Шаранова [Tatiana Alexandrovna Sharanova] (in Russian). solovieff.ru.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
2. ↑  Татьяна Александровна Шаранова [Tatiana Alexandrovna Sharanova] (in Russian). fskate.ru.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Профиль на сайте В.Соловьёва

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | FSkate.ru |

 |
**Կարմրատապակ կարտոֆիլի թանգարան** (հոլ.՝ Frietmuseum), թանգարան բելգիական Բրյուգգե քաղաքում, նվիրված կարտոֆիլի և կարմրատապակ կարտոֆիլի պատմությանը։

Պատմություն
-----------

Թանգարանը հիմնադրվել է 2008 թվականին, բելգիացի ձեռնարկատեր Էդդի վան Բելլի (Eddy Van Belle) կողմից, ով նախկինում Բրյուգգեյում բացել էր երկու թանգարան` Choco-Story և Lumina Domestica: Ոգեշնչվելով իր թանգարանների հայտնիությամբ՝ Վան Բելլին որոշեց կարմրատապակ կարտոֆիլին նվիրված թանգարան բացել, մանավանդ որ աշխարհում նման թանգարաններ գոյություն չունեն։

Թանգարանը գտնվում է Գոթական ճարտարապետության շենքում, որը կառուցվել է 1399 թվականին։ Տարբեր ժամանակներում շենքը օգտագործվել է որպես Ժևի դեսպանի աթոռանիստ, սրճարան, կինոթատրոն, բանկ և ցուցասրահ։

Էքսպոզիցիա
----------

Թանգարանի էքսպոզիցիան բաժանված է երկու մասի : Առաջին բաժինը պատմում է կարտոֆիլի ավելի քան տաս հազար տարվա պատմության մասին։ Այցելուները այստեղ կարող են իմանալ կարտոֆիլի զարգացման մասին որպես գյուղատնտեսական մշակաբույս և ամբողջ Եվրոպայում տարածվելու մասին։ Էքսպոզիցիահյի երկրորդ մասը նվիրված է կարտոֆիլի կարմրատապակին ` ճաշատեսակ, որը հայտնի է ամբողջ աշխարհում։ Թանգարանի հավաքածուն պարունակում է փաստաթղթեր՝ կարտոֆիլ տարբեր տեսակների մասին, կերամիկական սպասք, լուսանկարներ, կապված կարմրատապակ կարտոֆիլի պատմության հետ։ Հատուկ ուշադրության են արժանանում բերքի աճեցման և հավաքման համար նախատեսված մեքենաները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Bruges". *The Mail on Sunday*. 2008 թ․ նոյեմբերի 2.
2. ↑  Barkham, Patrick (2008 թ․ մայիսի 3). "Land of the friet". *The Guardian*. Retrieved 2012 թ․ մայիսի 8.
3. ↑  "Genuese Loge, hoekpand, deel van bank (ID: 29895)" [Genoese Lodge, corner building, bank branch (ID: 29895)] (in Flemish). Onroerend Erfgoed. Retrieved 2012 թ․ մայիսի 12.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Բելգիայում բացվել է թանգարան՝ նվիրված կարտոֆիլի ֆրիին (լուսանկարներ)

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Կարմրատապակ կարտոֆիլի թանգարան** կատեգորիայում։ |
**«Կղզու հնարավորությունը»** (ֆր.՝  La possibilité d'une île), Միշել Ուելբեկի ֆանտաստիկ սիրավեպը։ Շահել է «Ինտեռալե» գրական մրցանակը։

Սյուժե
------

Հիմնական գործող դեմքերը երեքն են՝ Դանիելը և նրա երկու կլոնները։ Դանիելը հաջողակ կոմիկ է, որը չնայած իր հարստությանը, հաճույք չի ստանում։ Հեդոնիստական կյանքը նրան հոգնեցրել է, բայց նա չի կարող փախչել այդ ամենից։ Նրան նյարդայնացնում է հասարակության վիճակը և նա փիլիսոփայում է բնության, սիրո և սեքսի մասին։ Նրա կլոններն ապրում են պոստապոկալիպտիկ ապագայում, ճգնավորի անուշագրավ կյանքով։ Նրանք ապրում են այնպիսի ժամանակաշրջանում, երբ կլիմայական փոփոխությունների և միջուկային պատերազմի հետևանքով մարդկությունը ոչնչանալու շեմին է (կամ այլասերվել է իբրև նախնադարյան ցեղ)։ Երկու կլոնները համադրում են առաջին Դանիելի կյանքը և տարբեր պատկերացումներ ունեն իրենց նախորդի մասին։

Էկրանացում
----------

Պրիմերան հիմնադրվել է սյուժետի ֆիլմ, սիրավեպի ներգո, կայացել է Ֆրնսիայում սեպտեմբերի 10 2008 թվականին։ Էկրնավորման ռեժիսորը հենց Ուելբեկն է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Мишель Уэльбек получил литературную премию "Интералье"
2. ↑  "Премия "Интералье"". Արխիվացված է the original 2012 թ․ նոյեմբերի 12-ին. Retrieved 2015 թ․ օգոստոսի 20.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | OCLC |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |

 |
**«Կյանքից հարբած անցավոր»**, Հովհաննես Թումանյանի քառյակներից։

Պատմություն
-----------

Հովհաննես Թումանյանն այս քառյակը գրել է 1917 թվականի նոյեմբերի 10-ին։ Թումանյանի ընտանիքի արխիվում՝ Աշխեն Թումանյանի ալբոմում պահվում է մեկ ինքնագիր։ Առաջին անգամ 1923 թվականին «Աստծո և պոետի գրազը» քառյակի հետ տպագրվել է «Արեգ» ամսագրի 8-րդ համարի 467-րդ էջում հետևյալ ծանոթագրությամբ․ «Մեր նշանավոր բանաստեղծի որդին՝ Համլիկ Թումանյանը, ուղարկել է մեզ մի քանի էջ թանկագին հոր անտիպ գրվածքներից։ Խորին շնորհակալությամբ տպագրում ենք այն «Արեգի» էջերում»։ Այնուհետև տպագրվել է Թումանյանի երկերի ժողովածու 1-ին հատորի 535-րդ էջում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Հովհաննես Թումանյանի թանգարան". *www.toumanian.am*. Արխիվացված է the original 2019 թ․ հունիսի 4-ին. Retrieved 2019 թ․ հունիսի 8.
2. ↑  Թումանյան, Հովհաննես (1990). *Երկերի լիակատար ժողովածու*. Երևան: Հայկական ՍՍՀ ԳԱ հրատարակչություն, երկրորդ հատոր. p. 516.
3. ↑  "ԾԱՆՈԹԱԳՐՈԻԹՅՈԻՆՆԵՐ". *www.hye-books.com*. Retrieved 2019 թ․ հունիսի 8.

Վիքիդարանի պատկերանիշըՎիքիդարանի պատկերանիշը Վիքիդարանում կան նյութեր այս թեմայով՝  
**Կյանքից հարբած անցավոր (քառյակ)**
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Աբդլմսեհ (այլ կիրառումներ)

**Աբդլմսեհ** (*Աբալմսեհ, Աբդուլ Մսեհ, Ապալմսեհ, Ապտլ-Մսեհ, Ապտ-ուլ-Մեսեհ, Ապտուլ Մուսեղ, Զարդառին, Զարդառիշ, Իշմե, Մերկերիոս*), վանք, մենաստան Թուրքիայում, Խարբերդի նահանգում Զարդարիչ գյուղի մոտ, Մաստան լեռան վրա, ջրառատ վայրում։

Անունն արաբերեն նշանակում է «փրկչի ծառա»՝ «աբդ ալ-մասիհ» (արաբ․՝ عبد المسيح‎‎)։ Մեկ այլ տարբերակի համաձայն՝ անվանումը կապվում է հայերեն Մուշեղ անձնանվան հետ։

Կառուցվել է XII դարում։ Առաջին հիշատակությունը 1295 թվականին է։ Մինչև XVII դարը Կեսարիայի թեմի առաջնորդների նստավայրն էր։ XIX դարի կեսերին ուներ 24 գյուղ, դարավերջին ավերվել է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ստեփան Մելիք-Բախշյան, Հայոց պաշտամունքային վայրեր, Երևան, «ԵՊՀ հրատարակչություն», 2009 — 3, էջեր 3 — 432 + 10 էջ ներդիր էջ. — 500 հատ։
2. ↑  Հակոբյան Թ. Խ. Մելիք-Բախշյան Ստ. Տ. Բարսեղյան Հ. Խ. Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, հ. 1 [Ա-Գ] (խմբ. Մանուկյան Լ. Գ.), Երևան, «Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն», 1986, էջ 6 — 992 էջ։
**Չարահանի Սուրբ Նշան վանք**, Հայ առաքելական եկեղեցի, գտնվում է Վասպուրական նահանգի, Ոստան գյուղից դեպի հարավ, Արտոս լեր լանջերին։ Վանքի տարածքը պարսպապատ է։

Պատմություն
-----------

Չարահանի Սուրբ Նշան վանքը նաև հայտնի է չորս այլ անուններով, դրանցից են՝ «Չարահան Սուրբ Նշան», այս անունը բացատրվում է որպես չարից հանող (փրկող) Սուրբ Նշան, երկրորդ անունը՝ «Չաղար Սուրբ Նշան», չաղար բառը թուրքերեն նշանակում է կանչել, այսինքն կանչել Սուրբ Նշանին, երրորդ անունը՝ «Դիրա Շրբարան», այսինքն Շրբացիների մի ցեղ է ապրել վանքի մոտ, և վերջինը՝ «Պատրկայ վանք», սա էլ բացատրվում է այն բանով որ իբր վանքը կառուցել է Վարդ Պատրիկնը։

Եկեղեցու դռան և սյունի վրա կա արձանագրությունը որ հետևյալն է՝ 1761 թվականին Աղթամարի Թոմա կաթողիկոսի ժամանակաշրջանում այս վանք կառուցվել է Վարդան վարդապետի ձեռքով։

Սակայն եկեղեցում եղած մի Ավետարանի մեջ որը, 1428 թվականի գրված է, ասվում է․

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Ես … Աբրահամ … կրօնաւորս … ետու զսա (աւետարանը ) ընծայ է նուէր ի մեծ եւ ի հռչակաւոր ուխտս Պատրկի վանք կոչեցեալ՝ որ կայ հանդէպ Ոստան քաղաքի ի դուռն սբ. Աստուածածնի եւ սուրբ Գէորգ զօրավարին |  |

Այս վանքում է ամփոփված Եղիշե մատենագրի նշխարները։ Մինչև այս վանքում ամփոփելը, Եղիշե մատենագրի նշխարները եղել են ամփոփված մի այլ եկեղեցում որր գտնվել է մոտակա Վառնիշատի գյուղի եկեղեցում, դրա մասին փաստում են ոչ միայն ավանդազրույցները այլ նաև ձեռագիր հիշատակարանները։

Ըստ ականատեսների տեղեկությունների, թե այս նշխարները եղել են մի կարասի մեջ դրված, բոլոր ոսկորները եղել են բացի գանգից։ Ավանդազրույցներից պարզվում է որ մատենագիրը ճգնելիս է եղել Արտոս լերան և այնտեղ էլ մահացել է, որից հետո հովիվները մարմինը թաղել են այնտեղ իսկ գլուխ կտրել են և տարել են Մոքս Սուրբ Զորավանք և ամփոփել են այնտեղ։

Ճարտարապետություն
-----------------

Չարահանի Սուրբ Նշան վանքը բաղկացած է Սուրբ Նշան եկեղացուց, կից մատուռից և նրանց շուրջ կառուցված կացարաններից։ Եկեղեցին կառուցվել է անտաշ և սրբատաշ քարերով, պայտաձև կամարներով որի վրա հենված է կլորավուն գմբեթ։ Եկեղեցին ունի 10 պատուհիան, որոնցից 4-ը գմբեթի վրա է, իսկ մուտք արևմտյան կողմից է։

Եկեղեցուն կից մատուռը թաղակապ փոքրիկ շինություն է, որը կապված է եկեղեցու հյուսիսաին պատին։ Մատուռի հարավային պատին ամփոփված է Սուրբ Եղիշե մատենագրի նշխարները, իսկ հյուսիսաին կողմում կա ոմն Նիկողայոս եպիսկոպոսի գերեզմանը, որըի վրա թվական նշված չէ։
Մատուռի արևմտյան պատի մոտ դրված է մի մեծ և ծակ քար, որի վրա կա առձանագրություն․ «ՅԿԶ (=917) թուականութեանս Հայոց»։ Այս քարը կոչվում է «Թալալոց», ըստ ավանդության ուշաթափվող կանայք և երեխաները գալիս էին և լողանում այս քաի մոտ և բժշկվում էին։

Եկեղեցու արևմտյան դռան վերեվում կա արձանագրություն, որում գրված է․ 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Շինեցաւ տաճարս այս յաջողութեամբ Աստուծոյ հայրապետութեան Աղթամարայ Թումայ կաթուղիկոսին Ջուլամերկու պարոն Աբդլա խան բէկ Ոստանայ պարոն Բայրամ բէկ. առաջնորդ անարժան Տր. Վարդան Թվ. ՌՄԺ (1761).
Միեւնոյն իմաստով մի արձանագրութիւն էլ կայ եկեղեցու աջակողմեան սեան վրայ.
Ի հայկազան մեծ թվականին
Հազար երկ հարիւր եւ Ժ ընդ նմին.
Եղեւ շինումն տաճարին,
Ծեռամբ Տր Վարդանին.
Հօրն Սահակին եւ եղբաւրն Յոհանին |  |

Վանքը ունի նաև վարելահողեր, մեկ ջրաղաց և երկու այգի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Չարահանի Սուրբ Նշան վանք".
**Սրբոց Ատովմյանց զորավարաց վանք**, ոչնչացված հայկական առաքելական վանական համալիր ներկայիս Թուրքիայի Հանրապետության Վանի մարզի Կղզի (Գյուրփընար) շրջանի Ոչխարանց գյուղում։

Տեղադրություն
-------------

Վանական համալիրը կառուցված էր Ոչխարանց գյուղի հյուսիսարևմտյան կողմում գտնվող բլրի գագաթին։

Պատմություն
-----------

Սրբոց Ատովմյանց զորավարաց վանական համալիրի հիմնադրման մասին տեղեկությունները քիչ են։ Ավանդության համաձայն՝ Ատովմյանց զորապետերը, որոնք կրոնական հետապնդման ենթարկվելուց խուսափելու համար եկել էին Հայաստան, սպանվում են պարսիկների կողմից։ Նրանց թաղում են վանքի տարածքում։ Հետագայում այդտեղ հիմնադրվում է վանական համալիրը, որը կրում է նրանց անունը։

Մինչև Հայոց ցեղասպանությունը վանական համալիրը Վասպուրական նահանգի հայության համար հանդիսացել է հռչակավոր ուխտատեղիներից մեկը։ 1691 թվականին վանքը նշվել է Երեմիա Կոստանդնուպոլսեցու ստեղծած քարտեզում Ոչխարանց վանք անվամբ։

Հայտնի է, որ Սրբոց Ատովմյանց զորավարաց վանքի մատուռում են թաղված եղել հայ իշխանների աճյունները։

Վանքի շուրջ տարածված էր հայկական գերեզմանոցը։ Հայոց ցեղասպանությունից հետո գերեզմանոցն ամբողջությամբ ավերվել է վանական համալիրի հետ միասին։ Հուշարձանի ոչնչացմանն է նպաստել նաև թուրքերի ու քրդերի կողմից գերեզմանոցի տարածքում իրականացված գանձագողության դրսևորումները։ 2014 թվականին Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող կազմակերպության կողմից իրականացված ուսումնասիրությունների արդյունքում երբեմնի գերեզմանոցի տարածքում հայտնաբերվել էր միայն 3 խաչքար, որոնցից մեկը թվագրվում էր 1594 թվականով և նվիրված էր Խնդրիշենի գյուղապետ Ամիրջանի հիշատակին։

2014 թվականին Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող կազմակերպության ուսումնասիրությունների համաձայն՝ վանական համալիրն ամբողջությամբ ավերված էր։

Ճարտարապետական նկարագիր
-----------------------

Հայտնի է, որ Սրբոց Ադովմյանց զորավարաց վանքը կազմված էր եկեղեցուց և մատուռից։ Եկեղեցին չափերով մեծ էր (ուներ 28 ոտնաչափ լայնություն)։ Արդեն 1800-ական թվականների վերջերին այն կիսավեր վիճակում էր։

Սրբոց Ատովմյանց զորավարաց վանքի շրջակայքում էր գտնվում հայկական բազմադարյա գերեզմանոցը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  «Հայոց ձոր», հատոր Ա, Սամվել Կարապետյան, Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հիմնադրամ, Երևան, 2015 թվական։
2. ↑  Շէրենց Գ. Սրբավայրեր, Թիֆլիս, 1902, էջ 102։
3. ↑  Uluhogian G. Un’ antica mappa dell’ Armenia, Ravenna, 2000, էջ 105:(իտալ.)
4. ↑  Cuinet V. La Turquie d’Asie. Géographie administrative, t. I, Paris, 1891, էջ 702:(ֆր.)
5. ↑  Շէրենց Գ. Սրբավայրեր, Թիֆլիս, 1902, էջ 102-103։
6. ↑  «Աշխատանք», 1911, N 11, 27 մարտ, էջ 5։
7. ↑  Ոսկեան Հ. Վասպուրական-Վանի վանքերը, մաս Գ, Վիեննա, 1947, էջ 752-753։
8. ↑  Thierry J-M. Monuments arméniens du Vaspurakan, Paris, 1989, էջ 348:(ֆր.)
9. ↑  Բազեան Յ. Համառօտ ստորագրութիւն Հայկաձոր եւ Ոստան գաւառաց, «Սիօն», 1870, էջ 251։
**Սրխու Սուրբ Նշան վանք** (նաև` **Սուրբ Մարինոսի վանք**), հայկական առաքելական վանական համալիր պատմական Վասպուրական նահանգի Հայոց ձոր գավառի Կալպալասան գյուղի մոտ։ Եղել է Վասպուրականի նշանավոր կրոնական և մշակութային կենտրոն։ Այստեղ 16-րդ դարի բազմաթիվ ձեռագրեր են գրվել։

Պատմություն
-----------

Սրխու Սուրբ Նշան վանքի հիմնադրման ստույգ թվականը հայտնի չէ։ Համաձայն հուշարձանագետ Սամվել Կարապետյանի ուսումնասիրությունների` վանքը գոյություն է ունեցել առնվազն զարգացած միջնադարից։ Այն եղել է Ախթամարի իրավասության ներքո գտնվող վանական համալիրներից մեկն էր։

Վանքի առավել ծաղկման ժամանակաշրջանը եղել է 16-րդ դարը, ինչի մասին են վկայում այնտեղ 1570, 1592, 1593, 1596 թվականներին ստեղծված ձեռագրերն ու տվյալ ժամանակաշրջանով թվագրվող մեծ թվով գերեղմանաքարերը։

Ըստ Առաքել Դավրիժեցու տեղեկության՝ վանքն ավերվել է 1648 թվականի մեծ երկրաշարժից։ Հիմնովին նորոգվել է 18-րդ դարի սկզբին։ Վանքի սուրբ Մարինոս եկեղեցին ունի գմբեթավոր դահլիճի հորինվածք՝ մեկ զույգ (արևմտյան) որմնամույթերով։ Կառուցված է կոպիտ մշակված բազալտի քարերից։ Պարսպապատ համալիրի արևմտյան և հարավային կողմերում վանքի բնակելի և տնտեսական շինություններն են։

Գրականություն
-------------

* Thierry H․, Monasteres armeniens du Vaspurakan, «Revue des études arméniennes», t․ VIII, P․, 1971․

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Սամվել Կարապետյան, Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հիմնադրամ, «Հայոց ձոր, Հայաստանի պատմություն գրքաշար, հատոր Ա», Երևան 2015 թվական, էջ 114։
2. ↑  Առաքել Դավրիժեցի, Գիրք պատմութեանց, Երևան, 1900, էջ 379։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
**Սուրբ Թադեոսի եկեղեցի**, հայկական առաքելական ավերված եկեղեցի պատմական Արևմտյան Հայաստանի Հայոց ձորի գավառի Կեմ գյուղում, ներկայում՝ Թուրքիայի Հանրապետության Վանի մարզի Արտամետ (Էդրեմիտ) շրջանում։

Պատմություն
-----------

Ըստ ավանդության՝ եկեղեցին հիմնադրել և օծել է Հիսուս Քրիստոսի 12 առաքյալներից Թադեոս առաքյալը։ Այդ մասին է վկայում նաև 1883 թվականին հիշատակությունը, որտեղ ասվում է, որ եկեղեցին հիմնադրել է առաքյալը և կառուցվել է բարձրակարգ ճարտարապետի կողմից։ Եկեղեցու դռան վրա եղել է մի խաչքար, որի մեջտեղում կար սեպ։ Հայտնի է, որ Թադեոս առաքյալն իր օծած խաչերի մեջտեղում սեպ էր ամրացնում։

Հայտնի է, որ Համիդյան ջարդերի օրերին՝ 1895 թվականին, եկեղեցին թալանվում է։

Հայոց ցեղասպանության հետևանքով հայաբնակ Կեմ գյուղի դատարկվում է, իսկ Սուրբ Թադեոս եկեղեցին ամբողջությամբ ոչնչացվում 1920-1930-ական թվականներին։ Ոչնչացումից հետո եկեղեցու տարածքում կառուցվել է այլ շինություն, իսկ քարերն օգտագործվել որպես շինանյութ։

Գրադարան
--------

Սուրբ Թադեոս եկեղեցին ունեցել է հարուստ գրադարան։ Հայոց ցեղասպանության նախօրեին եկեղեցում էին պահվում ձեռագիր երեք Ավետարաններ, որոնցից երկուսը հայտնի էին Ծաղկաբեր և Կարմիր անուններով։ Այնտեղ էին պահվում նաև արծաթապատ կողքերով Ավետարաններ և եկեղեցական այլ իրեր։ Ավետարաններն ու այլ իրերը Մեծ Եղեռնի օրերին այրվում են։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  «Հայոց ձոր», հատոր Ա, Սամվել Կարապետյան, Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հիմնադրամ, Երևան, 2015 թվական։
2. ↑  Հայաստանի ազգային դիվան, ֆ. 242, ց. 1, գ. 14, 1-ին մաս, թ. 71:
3. ↑  Միրախորեան Մ. Նկարագրական ուղեւորութիւն հայաբնակ գաւառս Արեւելեան Տաճկաստանի, մասն Ա, Կ.Պօլիս, 1884, էջ 139։
4. ↑  «Արարատ», 1896, Բ, էջ 89։
5. ↑  Thierry J-M. Monuments arméniens du Vaspurakan, Paris, 1989, էջ 348։
6. ↑  Վշտապատում. Հայոց Մեծ եղեռնը ականատեսների աչքերով, Երևան, 2005, էջ 60-62։
7. ↑  Հայոց ցեղասպանությունը Օսմանյան Թուրքիայում. վերապրածների վկայություններ, հ. 1, Երևան, 2012, էջ 164-165։
**Սուրբ Բարդուղիմեոս եկեղեցի**, Հայ առաքելական եկեղեցու տաճար ներկայիս Թուրքիայի Հանրապետության Վանի վիլայեթի Աղբակի գավառակի Ալբայրաք գյուղի մոտակայքում։

Պատմություն
-----------

Եկեղեցու հիմքը դրվել է 4-րդ դարում։ Բլուրին տեղադրված վանքն ունեցել է օժանդակ կառույցներ և աշտարակներով պարիսպ, որի հետքերն այժմ նշմարելի են։ Արտաքուստ եկեղեցին և գավիթր կազմում են քառանկյունի հատակագծով մի ամբողջական ծավալ։

Սրբատաշ դեղնավուն քարե պատերը մշակված են հորիզոնական և ուղղահայաց ռիթմիկ ջլատումներով, փոքրաչափ լուսամուտներով։ Արմ․ ճակատին է շքամուտքը, որ զարդարված է կրոնական թեմաներով՝ տարբեր ժամանակների բարձրարվեստ քանդակներով։ Ներքուստ խաչաձև հատակագծով կենտրոնագմբեթ եկեղեցու արլ․ թևը վերջափակվում է նիստավոր աբսիդով, որն ավարտվում է նիստավոր կոնքով, անկյուններում ունի չորս ավանդատներ, որոնցից ավագ խորանինկից երկուսը երկհարկանի են, և նրանցիցմեկում, ըստ տապանաքարի չթվագրված արձանագրության, թաղված է Ս․ Բարդուղիմեոս առաքյալը։ Գավիթը հատվող կամարներով կենտրոնակազմ հորինվածք է։ Կամարները հանգում են ութ հենարանների, որոնցից վեցը որմնասյուներ են, երկուսը՝ եկեղեցու արմ․ պատին շատ մոտկանգնած սյուներ։ Եկեղեցու գմբեթը ևգավթի երդիկի ռոտոնդաձև ծածկը այժմ ավերված են։

1915 թվականի Հայոց ցեղասպանությունից ի վեր եկեղեցին չի գործել։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 314)։*  |
Արարատյան անոմալիայի լուսանկարը, որը լուսանկարահանվել է ԱՄՆ պաշտպանության նախարարության հետախուզական վարչության կողմից 1949 թվականին
Լուսանկար, որը լուսանկարահանվել է 1973 թվականին KH-9 Hexagon-ի միջոցով։ Անոմալիան ընդգծված է կարմիրով
**Արարատյան անոմալիա**, օբյեկտ, որը հայտնվում է Արարատ լեռան ձյունածածկ գագաթի լուսանկարներում։ Որոշ տեսաբանների կարծիքով այդ օբյեկտը Նոյյան տապանի մնացորդներն են։

Ընդհանուր տեղեկատվություն
-------------------------

Օբյեկտը գտնվում է Արարատ լեռան հյուսիսարևմտյան հատվածում (մոտավորապես 39°42′10″ հս․ լ. 44°16′30″ ավ. ե.HGЯOL)՝ մոտ 4724 մետր բարձրության վրա։ Անոմալիան գտնվում է գագաթից 2,2 կիլոմետր դեպի արևմուտք։ Առաջին անգամ անոմալիան լուսանկարահանվել է 1949 թվականին ԱՄՆ ռազմաօդային ուժերի կողմից։ Այն ժամանակ լեռնազանգվածը գտնվում էր խորհրդաթուրքական սահմանագծին, ինչի արդյունքում լուսանկարներին տրվեց «գաղտնի» կարգավիճակը։ Լուսանկարների հաջորդ խմբերը լուսանկարվեցին 1956, 1973, 1976, 1990 և 1992 թվականներին՝ ռազմական օդանավերից և արբանյակներից։

1949 թվականին լուսանկարված 6 լուսանկարներ ազատվել են «գաղտնի» կարգավիճակից 1995 թվականին։ Գիտնականների համատեղ խումբը, ավելի ուշ, փնտրում էր անոմալիան IKONOS արբանյակի միջոցով։ Արբանյակը լուսանկարահանել է անոմալիան 2000 թվականի օգոստոսի 5-ին և սեպտեմբերի 13-ին։ GeoEye-ը պատրաստել է անոմալիայի համակարգչային նախագիծը։ Այդ ուսումնասիրությունները հրապարակվել են 2006 թվականին։

Արարատ լեռան շրջանը լուսանկարահանել են նաև ֆրանսիական SPOT արբանյակը 1989 թվականի սեպտեմբերին, Landsat-ը 1970-ական թվականներին և ՆԱՍԱ-ի Սփեյս Շաթլը 1994 թվականին։ Լեռը հայտնվել է նաև արբանյակային ռազմական լուսանկարներում, որոնք կատարվել են 1973 թվականին KH-9 Hexagon-ի և KH-11-ով 1976, 1990 և 199 թվականներին ամերիկյան ԿՀՎ-ի կողմից։ ԿՀՎ-ն կարծում է, որ անոմալիան իրենից ներկայացնում է սառցադաշտ, որը գոյանում է առատ ձյան և սառնամանիքի արդյունքում։

Տես նաև
-------

* Նոյան տապան
* Կրեացիոնիզմ
* Մեծ ջրհեղեղ
* Պարեյդոլիա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Than, Ker (2010 թ․ ապրիլի 28). "Noah's Ark Found in Turkey?". *National Geographic News*. National Geographic. Retrieved 31 декабря 2013.
2. ↑  Green, Lauren (2010 թ․ ապրիլի 30). "Noah's Ark Hoax Claim Doesn't Deter Believers". Fox News. Retrieved 31 декабря 2013.
3. ↑  Kovacs, Joe (2006 թ․ հոկտեմբերի 3). "New photo resparks 'Noah's Ark mania'". wnd.com. Retrieved 31 декабря 2013.
4. ↑  Rust, Michael (2000 թ․ նոյեմբերի 20). "Insight on the News: Democrats Find the Right Appeals. actions". findarticles.com. Արխիվացված from the original on 2012 թ․ հուլիսի 9. Retrieved 31 декабря 2013. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help) Недоступная ссылка.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Claim CH502.1: A 1949 USAF aerial photograph of the Western Plateau of Mount Ararat shows an elongated box-like object which could be Noah’s ark
* Satellite closes in on Noah’s Ark mystery, CNN
* Researcher Claims Noah’s Ark Find a Big Hoax, Christian Broadcasting Networkна сайте archive.org
**Մեծ Լուսավորիչ վանք** նաև՝ (Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ վանք), Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի, գտնվում է Արևմտյան Հայաստանի Էրզինջանի մարզի Սեպուհ լեռան արևմտեան լանջին։ Կառուցվել է 4-րդ դարում։

Վանք գլխավոր եկեղեցին՝ Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչը բաղկացած էր երկու շինությունից ներքին և արտաքին տաճարների։ Եկեղեցում պահպանվում էր Գրիգոր Լուսավորչի ձախ բազկամասունքը և վզի խաչը։ Եկեղեցուց դեպի հյուսիս-արևելք գտնվում էր Սուրբ Ամենափրկիչ փոքր գմբեթավոր եկեղեցին։ Այս եկեղեցու անմիջապես կողք կար մի աղբյուր, որը կոչվում էր «Բարեհամ աղբյուր», քանի որ շատ անուշ և առատ ջուր էր գալիս, որը ըստ ավանդության սկսել է բխել Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչի աղոթքով։ Բարեհամ աղբյուրի կողքին գտնվում էր Մանեայ Այր կոչվող քարանձավը, իսկ վանքից ներքև՝ «Տրդատի քար» անունով մի քար, այն կանգնեցվել էր այդ տեղ, որտեղ մկրտվել էր հայոց արքան։

Վանքը պարիսպապատ էր, պարիսպը կառուցված էր աղյուսով, իսկ մուտքը երկաթյա էր։ Նաև վանքը ուներ մշակելի հողատարածք, անտառ և 5-6 գյուղեր։ Ինչպես և ավագ վանքը, այնպես էլ Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին, գտնվում էր Բրոխորոնեան ընտանիքի վանապահության տակ։
Վանքի ուղտի օրը Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչի նշխարների գիվտի տոնն էր (Հոգեգալստի երրորդ շաբաթ օրը)։

Ուղտագնացության նկարագրություններից մեկում ասվում է՝

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Գիւտ նշխարաց տօնին Բարձր Հայքի և Եկեղեաց գաւառի հաւատացեալները գունդ գունդ կը մագլցին լեռնէն վեր, մեծ մասը հետիոտն։ Մոմեղէններով կը դիմեն դէպի աւագ խորանը, ծնրադիր, ոմանք հեկեկանքով կ’աղօթեն։ Կը գտնուին նաև այդպիսի ուխտաւորներ, որոնք ամբողջ գիշերը Տաճարին մէջ կ՚անցնեն յաճախ աղօթքներով և դուն ուրեք [հազիւհազ – Ռ.Թ.] մրափելով։ Ամուլ կիներ Լուսաւորչի ննջման տեղէն… կ’առնեն հող, ջրախառն խմելու և զաւակ ունենալու հաւատքով |  |

Վանք տուժել է Համիդեան կոտորածների ժամանակ, երբ քրդական ցեղախմբերը հարձակվեցին, թալանեցին և ավերեցին վանքը և քանդեցին տնտեսական շինությունները։
1901 թվականին վանք է այցելում Երզնկայի թեմի առաջնորդ Դանիէլ վարդապետ Յակոբեանցը, և տեսնում է վանք լքված և ավերված, նա հայտնում է որ պետք է վանքը նորից վերականգնել և հանձնել վանապահներին, բայց դրա համար անհրաժեշտ է մօտ 250-300 օսմանեան ոսկի գումար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Երզնկայի շրջանի եկեղեցիները եւ վանքերը". *web.archive.org*. 2020 թ․ փետրվարի 21. Արխիվացված է the original 2020 թ․ փետրվարի 21-ին. Retrieved 2021 թ․ հունիսի 23.