**Էթել Մերի Թրնըր**, ի ծնե **Բյորվել** (անգլ.՝ **Ethel Mary Turner**; հունվարի 24, 1870(1870-01-24), Դոնկաստեր, Հարավային Յորքշիր, Յորքշիր և Համբեր, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն - ապրիլի 8, 1958(1958-04-08)[…] կամ 1958, Սիդնեյ, Ավստրալիա), անգլիական ծագումով ավստրալիացի գրող։

Կենսագրություն և ստեղծագործություն
----------------------------------

Էթել Բյորվելը ծնվել է 1870 թվականի Անգլիայի Դոնկաստեր քաղաքում։ Նրա ծնողներն են Բենեթ Ջորջ Բյորվելը՝ վաճառող, և Սառա Ջեյնը։ Էթելի հայրը մահացել է, երբ նա բավականին փոքր էր, և մայրը կրկին ամուսնացել է Հենրի Թյորների հետ, որը ուներ վեց երեխա։ Նրա ազգանունը հետագայում կրում էին Էթելը և նրա ավագ քույրը՝ Լիլիանը։

1878 թվականին մահացել է Հենրի Թյորները, և Սառա Թյորները դուստրերի հետ գաղթել է Ավստրալիա՝ Սիդնեյ։ Այնտեղ նրա երրորդ ամուսինը դարձել է Չարլզ Քոուփը։ Էթելը և Լիլիանը սովորել են Սիդնեյի աղջիկների դպրոցում, իսկ 1889 թվականին համատեղ սկսել են հրատարակել «Parthenon» ամսագիրը, որը լույս է տեսել ամսական 1500 օրինակ տպաքանակով, երեք տարի շարունակ։ Էթելը դրանում մանկական բաժին է վարել և գրել է վեպեր մեծահասակների համար շարունակության հետ։ Հետագայում, երբ ամսագիրը դադարել է գոյություն ունենալ, Էթելը երեխաների համար խորագրեր է գրել մի շարք այլ պարբերականներում։

1894 թվականի հրատարակվել է Էթել Թրնըրի առաջին գիրքը՝ «Յոթ փոքր ավստրալիացիներ» (Seven Little Australians)։ Առաջին հրատարակությունն ակնթարթորեն սպառվել է, և հետագայում հենց այս գիրքն էր, որ Թյորներն առավել մեծ ժողովրդականություն է բերել։ Նա ոչ միայն դարձել է Ավստրալիայի մանկական գրականության դասականը, այլ նաև բազմիցս թարգմանվել է այլ լեզուներով։ Վիպակի ռուսական տարբերակը՝ Ն․ Շիշկովի վերամշակմամբ, հրատարակվել է 1904 թվականին՝ «Պատանի ավստրալիացիներ» անունով։ 1939 թվականին գրքի հիման վրա նկարահանվել է ֆիլմ․ երկու անգամ (1953 թվականին և 1973 թվականին) ստեղծվել են նրա հեռուստաէկրանիզացիաները, իսկ 1978 թվականին դրա հիման վրա ստեղծվել է Մյուզիքլ։

1896 թվականին Էթել Թրնըրը ամուսնացել է փաստաբան Գերբերտ Կերլյուսի հետ։ 1898 թվականին ունեցել որդի, 1901 թվականի՝ դուստր։ Էթելը շարունակել է գրել, իսկ այն բանից հետո, երբ հայտնվեց իր այգին, հրատարակել է այգեգործի մասին վիպակը՝ «The Ungardeners»-ը (1925)։ Սակայն առաջին հերթին նա մնացել է մանկական գրքերի հեղինակ և ստիպված է եղել համապատասխանել ժանրի կանոններին. նրա հրատարակիչները հավանություն չեն տվել փորձարկումներին։ Ընդհանուր առմամբ, նա գրել է շուրջ 30 վեպ և պատմվածքներ, որոնք հիմնականում ուղղված են եղել աղջիկներին ։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին Թրնըրը մասնակցել է առաջին օգնության դասընթացների կազմակերպմանը։ Նա նաև գրել է ռազմական եռագրություն՝ «The Cub» (1915), «Captain Cub» (1917) և «Brigid and the Cub» (1919)։ Նրա վերջին վեպը՝ «Judy and Punch»-ը, լույս է տեսել 1928 թվականին։ 1930 թվականին տուբերկուլյոզից մահացել է նրա դուստրը՝ Էթել Ջին Սոֆիան, որը նույնպես օժտված էր գրական տաղանդով։ 1956 թվականին մահացել է նրա քույրը՝ Լիլիան, որը նույնպես գրքեր է գրել և տպագրել շուրջ քսան սիրային վեպ։ Ինքը՝ Էթել Թյորները, մահացել է 1858 թվականի ապրիլի 8-ին։ Օրագրերը, որոնք նա պահում էր դեռահաս պատանեկությունից, լույս են տեսել հետմահու։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Store norske leksikon(նորվ.) — 1978. — ISSN 2464-1480
2. 1 2 3 4  Czech National Authority Database
3. 1 2 3  *Blain V. Grundy I. Clements P.* The Feminist Companion to Literature in English: Women Writers from the Middle Ages to the Present — 1990. — P. 1100.
4. 1 2  Encyclopædia Britannica
5. 1 2  FemBio database (գերմ.)
6. 1 2  *Bell A.* Encyclopædia Britannica (բրիտ․ անգլ.) — Encyclopædia Britannica, Inc. 1768.
7. 1 2  Australian Dictionary of Biography — MUP, 1966.
8. 1 2  *Lundy D. R.* The Peerage
9. 1 2 3 4  Encyclopaedia Britannica
10. 1 2 3 4 5  Australian Dictionary of Biography
11. ↑  «Юные австралийцы: повесть Этель Тэрнер / в переработке Н. Шишкова»։ *Российская государственная библиотека*

Արտաքին հղումներ
----------------

* Brenda Niall։ «Turner, Ethel Mary (1870–1958)»։ *Australian Dictionary of Biography* (անգլերեն)
* «Ethel Turner»։ *Encyclopaedia Britannica* (անգլերեն)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · Գուտենբերգ նախագիծ · The Peerage · WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Ավստրալիական կենսագրական · Բրիտանիկա (օնլայն) · Մեծ նորվեգական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 90237791 · BNE: XX945786 · BNF: 12647980z · CiNii: DA13966680 · GND: 119323982 · ICCU: CUBV156930 · ISNI: 0000 0001 1804 4173 · LCCN: n95111586 · NDL: 00459260 · NKC: jx20050523007 · NLA: 36176588 · NTA: 069742278 · NUKAT: n95004784 · LIBRIS: 222591 · SUDOC: 165032138 · VIAF: 87915266 · WorldCat VIAF: 87915266 |

 |

 |