Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Խաչիկյան (այլ կիրառումներ)

**Յակով Իվանի Խաչիկյան** (հայտնի է նաև որպես *Յակով Անուշավանի Թումանյան*, հուլիսի 7, 1921(1921-07-07), Ջալալօղլի, Բորչալուի գավառ, Վրացական Սոցիալիստական Խորհրդային Հանրապետություն - մարտի 20, 2015(2015-03-20), Երևան, Հայաստան), հայ փիլիսոփա, գեղագետ, գրականագետ, Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտոր (1969), պրոֆեսոր (1970), ՀԽՍՀ X գումարման Գերագույն խորհրդի պատգամավոր։

Կենսագրություն
--------------

Յակով Խաչիկյանը ծնվել է 1921 թվականին Ջալալօղլիում (այժմ` Ստեփանավան)։ 1938-1941 թվականներին աշխատել է «Կոմունիստ» (ռուսերեն) թերթի խմբագրությունում։ 1942-1945 թվականներին մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմին։ 1949 թվականին ավարտել է Երևանի համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի ռուսաց լեզվի և գրականության բաժինը։ 1949-1952 թվականներին սովորել է ասպիրանտուրայում (Երևան-Մոսկվա)։ 1952-1953 թվականներին դասախոսել է Երևանի համալսարանում, 1953 թվականին՝ Երևանի Վ. Բրյուսովի անվան ռուսաց և օտար լեզուների մանկավարժական ինստիտուտում։ 1953-1962 թվականներից աշխատել է ՀԽՍՀ ԳԱ փիլիսոփայության և իրավունքի սեկտորում, 1962-1969 թվականներին ղեկավարել սեկտորի գեղագիտության խումբը։ 1969-1973 թվականներին ՀԽՍՀ ԳԱ փիլիսոփայության և իրավունքի ինստիտուտի տնօրենի տեղակալ, 1973-1976 թվականներին՝ տնօրեն, 1976 թվականից ՀԿԿ Կենտկոմի գիտության և ուսումնական հաստատությունների բաժնի վարիչ։

Հայաստանի գրողների միության (1971), Հումանիզմի հիմնախնդիրների (1989), Հայոց փիլիսոփայության (2000), Բնության և հասարակության մասին գիտությունների միջազգային (2000), ՌԴ մանկավարժական և սոցիալական գիտությունների (2004) ակադեմիաների անդամ։

Ռուսերեն առանձին գրքերով լույս են տեսել Յակով Խաչիկյանի «Ս. Գ. Շահումյանի պայքարը պատմության մեջ ժողովրդական մասսաների դերի մարքս-լենինյան ըմբռնման համար» (Երևան, 1956), «Արվեստի ճանաչողական նշանակության մասին» (Երևան, 1959), «Աբստրակցիոնիզմը և գեղարվեստական ճանաչողությունը» (Երևան, 1968), «Հայաստանում էսթետիկական մտքի զարգացման ակնարկ» (հեղինակակիցներ Ս. Թովմասյան, Ս. Թոփչյան և ուրիշներ, Մոսկվա, 1976), «Շեքսպիրը արվեստի մասին» (Երևան, 1977) աշխատությունները։

Ստեղծագործություններ
--------------------

Յակով Խաչիկյանի աշխատանքներով սկզբնավորվել է Հայաստանում գեղագիտության և հայ գեղագիտական մտքի պատմության համակարգված ուսումնասիրությունը («Հայ էսթետիկական մտքի պատմությունից» գիտական հետազոտությունների ժողովածուի (պրակ 1-5, 1974-2005), «Հայ գեղագիտական մտքի պատմության զարգացման ակնարկ» (ռուսերեն, 1976, համահեղինակ և պատասխանատու խմբագիր))։

Հեղինակ է «Հայ գեղագիտական մտքի պատմության մեթոդաբանական հարցեր» (ռուսերեն, 2001) գրքի, եռահատոր հուշագրության (2002-2005) և համահեղինակ՝ «Հայ կերպարվեստագետներն արվեստի մասին» (ռուսերեն, 2004) ժողովածուի։

Պարգևներ
--------

* Հեգելյան միջազգային կոմիտեի մեդալ, 1974
* ԵՊՀ ոսկե մեդալ, 2000
* Վ. Վեռնադսկու մեդալ, 2003
* Ֆրիտյոֆ Նանսեն միջազգային հիմնադրամի ոսկե մեդալ, 2004
* Ստեփանավանի պատվավոր քաղաքացի, 2005
* Մովսես Խորենացու մեդալ, 2012

Երկեր
-----

* Գեղագիտության հարցերը Նիկոլ Աղբալյանի աշխատություններում, Ե. 2003: Արվեստի էսթետիկայի հարցեր, Ե. 1978:
* Շեքսպիրը արվեստի մասին, Ե. 1985:
* О познавательном значении искусства, Е. 1959;
* Абстракционизм и художественное познание, Е„ 1968.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1974.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  Հայկական համառոտ հանրագիտարան (հայ.) — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1990. — հատոր 2.
3. ↑  Baghdasaryan, Aram. «AV Production - Յակով Խաչիկյան». *avproduction.am*. Վերցված է 2017 թ․ հունիսի 11-ին.(չաշխատող հղում)
4. ↑  «Յակով Խաչիկյան - Հաշվետու եմ - Երկիր Մեդիա». *Masis.TV - Armenian internet TV*. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ ապրիլի 22-ին. Վերցված է 2016 թ․ օգոստոսի 25-ին.
5. ↑  Յակով Իվանի Խաչիկյան. ակադեմիկոս՝ ըստ էության /Կարինե Աշուղյան
6. ↑  Հայաստանի Հանրապետության մեդալներով պարգևատրելու մասին

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիդարանն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Յակով Խաչիկյան» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Հայաստանի գրողների միություն |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| ՀԳՀԳ: 8811 · BNF: 13594395m · GND: 123252229 · ISNI: 0000000083969204 · LCCN: n88163596 · NLP: a0000002104935 · NUKAT: n2011111293 · VIAF: 79157856 · WorldCat VIAF: 79157856 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 28)։*  |