recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Լևոն Ղազարի Սրապյան** (Տեր-Սրապյան, Լեոն Հերալդ, մայիսի 15, 1896(1896-05-15), Բթառիճ, Ճիմին, Էրզինջանի մարզ, Թուրքիա - սեպտեմբերի 7, 1976(1976-09-07)), ամերիկահայ բանաստեղծ, հեղինակ, Հայոց ցեղասպանության թեմային անգլերենով անդրադարձած առաջին հայ հեղինակը։

Կենսագրություն
--------------

Լևոն Սրապյանը ծնվել է Երզնկա քաղաքի մոտ գտնվող Բթառիճ գյուղում։ Սովորել է Էրզրումի Սանասարյան վարժարանում։ 1912 թվականին տեղափոխվել է ԱՄՆ։ Որոշ ժամանակ աշխատել է Դետրոյթի մեքենաների գործարաններում։ 1920-ական թվականների սկզբին սովորել է Վիսկոնսին-Մեդիսոն համալսարանում, որտեղ ընկերացել է ամերիկյան գրող Զոնա Գեյլի և գրական ամսագրի խմբագիր Մարիաննա Մուրի հետ։ «Վիսկոնսին» ամսագրում տպագրել է բանաստեղծություններ և ակնարկներ։ 1923 թվականին ստացել է ԱՄՆ քաղաքացիություն։ Հետագայում հաստատվել է Նյու Յորքում, որտեղ ապրել է մինչև կյանքի վերջը։

Խմբագրել է «Հայ երիտասարդ» անգլերեն թերթը։ 1925 թվականին լույս է տեսել «Ժամն այս զարթնումի» հայերեն բանաստեղծությունների ժողովածուն։ Բանաստեղծություններում («Գիւղէս յիշատակներ», «Լուսինը 1915-ին», «Բանտէն կախաղան», «Ողբամ մեռելոց», «Առեղծուածի հաճոյքը», «Տիեզերքի կենսագրութիւնը») արծարծել է կորուսյալ հայրենիքի, Մեծ եղեռնի թեմաները։ Այնուհետև ստեղծագործել է անգլերեն։ «Ինչու գրեցի անգլերէն» («Ամերիկահայ հանրագիտակ տարեգիրք», 1925, Բոստոն, էջ 254-255) հոդվածում անդրադարձել է իր անգլերենով ստեղծագործելու պատճառներին։ 1927 թվականին աշխատել է Նյու Յորքի Հանրային գրադարանում։ Մինչև 1930-ական թվականներն աշխատակցել է «Հայրենիք», «Նոր երկիր», «Արարատ» պարբերականներին։ Սրապյանի «Հորիզոնի հզորությունը» երկը տպագրվել է Էդվարդ Ջոն Օ'Բրիենի 1929 թվականի «Լավագույն ամերիկյան կարճ պատմություններ» (անգլ.՝ The Best American Short Stories) ժողովածուում։ 1935 թվականին օգնել է ձևավորել ԱՄՆ-ի Դաշնային գրողների միությունը (անգլ.՝ Federal Writers' Project): Եղել է «Հայ երիտասարդ» անգլերեն շաբաթաթերթի և «Ուսուցում» ամսագրի խմբագիրը։

Կյանքի վերջին տարիներին գրել է իմաստասիրական բնույթի աշխատություններ։ Մահացել է 1974 թվականին, Նյու Յորքում։

Ընտանիք
-------

1938 թվականին ամուսնացել է Բեթի Ֆորսթերի հետ։ 1939 թվականին ծնվել է նրանց որդին՝ Ջոն Հերալդը, ով եղել է ժողովրդական երգիչ։ Սրապյանի կինը մահացել է 1942 թվականին, քաղցկեղից։

Անդամակցություն
---------------

* ԱՄՆ Կոմունիստական կուսակցության անդամ
* Ամերիկյան գրողների միության անդամ, 1935-1943

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Papers from the archive of Armenian-American poet Leon Srabian Herald
2. ↑  U.S. Naturalization Record Indexes, 1791-1992
3. ↑  Demirdjian, Alexis, ed. (2016). The Armenian Genocide Legacy. Palgrave MacMillan. p. 278.
4. ↑  The dream and the deal; the Federal Writers' Project, 1935-1943
5. ↑  ««Ով ով է։ Հայեր» հանրագիտարան, հատոր երկորդ, գլխ. խմբ. Հովհ. Այվազյան, Հայկական հանրագիտարան հրատ. Երևան, 2007։». Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ հուլիսի 28-ին. Վերցված է 2020 թ․ հուլիսի 28-ին.
6. ↑  Ա. Բախչինյան, «Հայազգի գործիչներ»։
**Միքայել Փորթուգալ** (1842, Ստամբուլ, Օսմանյան կայսրություն - նոյեմբերի 18, 1897(1897-11-18), Ստամբուլ, Օսմանյան կայսրություն), հայ հասարակական գործիչ, բանասեր–հայագետ։

Կենսագրություն
--------------

1858 թվականին ավարտել է Փարիզի Մուրադյան վարժարանը, որտեղ նրան դասավանդել են Գ․ Այվազովսկին, Ղ. Ալիշանը և այլք։ Կրետեում ու Թուրքիայում վարել է զանազան պետական պաշտոններ (թարգմանիչ, մաքսատան վերատեսուչ, ելևմտից խորհրդական, սուլթանի անձնական գանձի նախարար և այլն)։ Հրատարակության է պատրաստել Եղիշեի «Վարդանի և հայոց պատերազմի մասին» երկի գրաբար բնագիրը, որին ուղեկցում են հեղինակի ու դստեր՝ Աշխեն Փորթուգալի, առաջաբանը, Փ․ Մ․ Փաշաի ծանոթագրությունները՝ նվիրված Եղիշեին և նրա երկի տպագրություններին ու թարգմանություններին, Հայաստանի վիճակին, պարսկերենին, պարսից կրոնին, Կովկասի պատմական աշխարհագրությանը։ Հեղինակն իր «Եղիշեի վարդապետի վասն Վարդանայ և Հայոց պատերազմի և քննադատութիւնք Միքայել Փաշայի Փորթուգալ» (1903) քննական ուսումնասիրությունում հատուկ ուշադրություն է դարձրել Վասակ Սյունու պատմական դերի գնահատմանը։

Գրականություն
-------------

* Թորոսյան Հ. Յիշատակ Միքայէլ Փորթուգալ Փաշայի կայսերական գանձապետի, Վնտ. 1898:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 26465 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
**Գևորգ Սարգսի Տարախչյան** (մարտի 15, 2002(2002-03-15), Երևան, Հայաստան), հայ ֆուտբոլիստ, Երևանի ԲԿՄԱ ֆուտբոլային ակումբի և Հայաստանի երիտասարդական հավաքականի հարձակվող։

Կենսագրություն
--------------

Գևորգ Տարախչյանը ծնվել է Երևանում՝ 2002 թվականի մարտի 15-ին։ Ֆուտբոլով զբաղվում է վեց տարեկանից, երբ սկսել է հաճախել «Բանանց» ակումբի (այժմ՝ «Ուրարտու») մարզադպրոց։

### Ակումբային կարիերա

«Բանանց» («Ուրարտու») ակումբի տարբեր տարիքային խմբերի թիմերում խաղալուց հետո 2019-2020 մրցաշրջանում ընդգրկվել է «Ուրարտուի» հիմնական կազմում։ Հայաստանի Բարձրագույն խմբի առաջնությունում առաջին խաղը Տարախչյանն անցկացրել է 2020 թվականի մայիսի 25-ին Երևանի «Արարատի» հետ 18-րդ տուրի խաղում, որում նրա թիմը պարտվել է 0-1 հաշվով։ Առաջին մրցաշրջանում թիմի կազմում նա մասնակցել է 5 խաղի, իսկ 2020-2021 մրցաշրջանում՝ 15 խաղի։ Այդ խաղերում նա ոչ մի գոլ չի խփել։

2021 թվականի օգոստոսին նա տեղափոխվել է «Սևան» ակումբ, որի կազմում խաղացել է մեկ մրցաշրջան։ Հաջորդ մրցաշրջանում նա ազատ գործակալի կարգավիճակով տեղափոխվել է «Նոա» ակումբ։

2022-2023 թվականի մրցաշրջանից առաջ տեղափոխվել է Երևանի ԲԿՄԱ ակումբ, որտեղ էլ խաղում է հիմա։

### Միջազգային կարիերա

Գևորգ Տարախչյանը խաղացել է Հայաստանի տարբեր տարիքային խմբերի (մինչև 14, 15, 16, 17, 18) հավաքականներում։ 2019 թվականի սեպտեմբերի 6-ին նորամուտն է նշել մինչև 19 տարեկանների հավաքականում։ Ռաֆայել Նազարյանի գլխավորած թիմում նա խաղացել է 4 խաղ և դարձել 1 գոլի հեղինակ։

2020 թվականի հոկտեմբերի 13-ին նա առաջին անգամ խաղադաշտ է դուրս եկել Անտոնիո Ֆլորեսի գլխավորած Հայաստանի երիտասարդական հավաքականի (Մ21) մարզաշապիկով։ Ընդամենը նա մասնակցել է 8 խաղի և դարձել 1 գոլի հեղինակ․ 2023 թվականի հունիսի 15-ին կայացած ընկերական խաղում նա գրավել է Հյուսիսային Մակեդոնիայի երիտասարդական հավաքականի դարպասը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Gevorg Tarakhchyan
2. 1 2  Գևորգ ՏԱՐԱԽՉՅԱՆ
3. 1 2 3  «Գևորգ ՏԱՐԱԽՉՅԱՆ». *www.fcurartu.am*. Վերցված է 2023 թ․ հուլիսի 12-ին.
4. 1 2 3 4 5  «Gevorg Tarakhchyan - Transfer history». *www.transfermarkt.com* (անգլերեն). Վերցված է 2023 թ․ հուլիսի 12-ին.
Մանուկ Էդիպը**Էդիպյան բարդույթ** (գերմ.՝ Ödipuskomplex), համարվում է հոգեվերլուծության գլխավոր կոնցեպցիաներից մեկը։ Առաջ է քաշվել հոգեվերլուծության հիմնադիր Զիգմունդ Ֆրոյդի կողմից 1910 թվականին։ Այն սահմանվում է՝ որպես երեխայի կողմից ենթագիտակցականի կամ անգիտակցականի մակարդակով հակառակ սեռի ծնողի հանդեպ ունեցած սեռական հակումն ու իր սեռի ծնողի նկատմամբ ունեցած երկակի զգացողությունները։ Այն Ֆրոյդի կողմից անվանվել է Սոֆոկլեսի հայտնի ողբերգության համանուն հերոսի՝ Էդիպ արքայի անունով, որտեղ Էդիպը անգիտակցորեն սպանում է սեփական հորը և ամուսնանում մոր հետ։

Էությունը
---------

Ըստ Զիգմունդ Ֆրոյդի՝ այս բարդույթն ունի ունիվերսալ, համընդհանուր բնույթ։ Այն դրսևորվում է և՛ տղաների, և՛ աղջիկների մոտ։ Բայց առավել ցայտուն է տղաների մոտ։ Դեռևս 1897 թվականին Վիլհելմ Ֆլիսին ուղարկված նամակում Ֆրոյդը գրում է. 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Ես ինձ վրա բացահայտեցի մորս նկատմամբ ունեցած սիրո ու հորս նկատմամբ ունեցած խանդի զգացողությունները, որոնք ես կարծում եմ, համընդհանուր են բոլոր փոքր երեխաների համար։ |  |

Ուսումնասիրելով երեխաների վարքն ու համադրելով չափահաս մարդկանց հիշողությունները՝ Ֆրոյդը վերջնականապես հաստատեց իր տեսությունը։ Բարդույթը դրսևորվում է երեքից հինգ տարեկան հասակում։ Ցանկացած երեխայի մոտ առաջանում է կենսական խնդիր՝ հաղթահարել բարդույթը։

Բարդույթ
--------

### Տղաների մոտ

Տղաներն այդ տարիքում սեռական հակումներ են ունենում դեպի իրենց մայրը և հակառակ՝ թշնամական, խանդի զգացողություններ հոր նկատմամբ։ Բարդույթը տղաների մոտ հաղթահարվում է հինգից վեց տարեկան հասակում, երբ առաջ է գալիս հոր կողմից պատժի՝ կրման վախ։ Այդ տարիքում տղաների մոտ ձևավորվում է այսպես կոչված Գեր-Եսը, որի շնորհիվ երեխան սկսում է ճնշել իր հակումները մոր նկատմամբ և սկսում է իրեն նմանեցնել հորը։

### Աղջիկների մոտ

Չնայած Ֆրոյդն ընդգծում է բարդույթի համընդհանրությունը, այնուամենայնիվ այն տարբեր դրսևորումներ է ունենում աղջիկների մոտ։ Երկուսից երեք տարեկան հասակում աղջիկները նույնպես սեռական հակումներ են ունենում դեպի մայրը, սակայն նկատելով իրենց մոտ առնանդամի բացակայությունը, նրանց մոտ սկսվում է այսպես կոչված խանդ առնանդամի նկատմամբ, որից էլ նրանց մոտ ուժեղանում է կախվածությունը հորից, և խանդն ու ատելությունը մոր նկատմամբ։

Դրական և բացասական Էդիպյան բարդույթ
-----------------------------------

Բարդույթն, ըստ հոգեվերլուծության հիմնադրի, կարող է ունենալ նաև դրական և բացասական բնույթ։ Քանի որ մարդն ունի բիսեքսուալ բնույթ, ուստի երեխան նույնպես կարող է սիրել ծնողներից մեկին և խանդ ու ատելություն տածել մյուսի նկատմամբ։ Եթե երեխայի սեքսուալ հակումն ուղղված է հակառակ սեռի ծնողին, ապա Ֆրոյդի տեսանկյունից, դա համարվում է պոզիտիվ բարդույթ։ Սակայն լինում են դեպքեր, երբ երեխան սեռական հակում է ունենում միևնույն սեռի իր ծնողի նկատմամբ և ատում հակառակ սեռի ծնողին։ Այստեղ արդեն ի հայտ է գալիս բարդույթի նեգատիվ բնույթը։

Գրականություն
-------------

1. В. Словарь-справочник по психоанализу, 2010 г.(չաշխատող հղում)
2. d'Œdipe(չաշխատող հղում)
**«Դիմանկար»**, Ռոման Կաչանովի նկարված մուլտիպլիկացիան՝ ըստ Սերգեյ Միխալկովի համանուն հեքիաթի, որը թողարկվել է 1965 թվականին՝ «Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայում։

Ներկայացնում է Կաչանովի նկարահանված առաջին մուլտֆիլմը։

Թեմա
----

Ավանակը որպես տնօրեն աշխատում է «Գլխավոր դեմք» հաստատությունում։ Կնոջ երեսունամյակին նա ուզում էր նվիրել իր դիմանկարը։ Ավանակը գնաց նկարիչ-դիմանկարիչ Նապաստակի մոտ։ Հենց այդ պահին գլխավոր ղեկավար Վագրը անցնում էր այդտեղով՝ ձեռքին իր դիմանկարը, որը մեծ տպավորություն է թողնում Ավանակի վրա։ Նկարիչ Նապաստակը կատարում է Ավանակի պատվերը, բայց իր դիմանկարում Ավանակը տեսնում է ոչ թե պաշտոնյայի, այլ՝ սովորական Իշուկի։ Դիմանկարը նրան դուր չեկավ, և Ավանակը խնդրեց նկարել իրեն Վագրի տեսքով։ Նկարիչը նկարեց Ավանակին բծանախշերով և ժանիքներով։ Այժմ Ավանակը գոհ է և հպարտանում է դիմանկարով։ Նա իրեն վագրի տեղ է դնում և հպարտանում է ճանապարհին հանդիպած անցորդների մոտ։ Սակայն, Արջը բացեիբաց հայտարարում է կեղծիքի մասին, ինչին վրդովված Ավանակը պատասխանում է վիրավորական բառերով։ Այդ ժամանակ բարկացած Արջը դիմանկարը «հագցնում» է Ավանակի ականջներին, և շրջանակի վրա նորից երևում է Ավանակի գլուխը։

Մոնտաժողների խումբը
-------------------

* Մոնտաժ - Ի. Գերասիմովա
* Ասիստենտներ - Բ. Կորոնեև, Տ.Դոմբրովսկայա
* Խմբագիր - Պյոտր Ֆրոլով
* Ղեկավար - Գ. Կրուգլիկով

Հնչյունավորողներ
----------------

Ալեքսանդր Գրավե - Նապաստակ,  
Անատոլի Պապանով - Ավանակ,  
Անատոլի Կուբացկի - Վագր

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Դիմանկար» մուլտֆիլմը «Անիմատոր.ռու» կայքում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Цитата из журнала «Кинопроцесс» на Аниматор.ру|Статьи|Роман Качанов
**Փոլդաշտ** (պարս.՝ پلدشت), փոքր քաղաք Իրանի հյուսիս-արևմուտքում` Արևմտյան Ադրբեջան օսթանում։ Հանդիսանում է համանուն շահրեստանի վարչական կենտրոնը։ Բնակչությունը վերջին մարդահամարի տվյալներով կազմում է ։

Տեղադրված է Արևմտյան Ադրբեջան օսթանի հյուսիսային մասում` Ադրբեջանի Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության հետ սահմանին, Արաքս գետի աջ ափին։ Գտնվում է օսթանի վարչական կենտրոն Ուրմիայից մոտ 197 կմ հյուսիս, Ուրմիա լճից մոտ 100 կմ հարավ։

Կամրջով կապված է Արաքսի ադրբեջանական ափին գտնվող Շահթախտի գյուղի հետ։ Այստեղ է գտնվում Իրանը Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության հետ կապող երկու սահմանային անցակետերից մեկը։

Բնակչություն
------------

Քաղաքի բնակչությունը 2016 թվականի մարդահամարի տվյալներով կազմում էր 11 472 մարդ, որոնք կազմում էին 3 377 տնտեսություն։ Բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում բերված է աղյուսակում ստորև.

| Տարի | 1996 | 2006 | 2011 | 2016 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Բնակիչ | 7 686 | 8 584 | 9 963 | 11 472 |
|

Բնակիչները հիմնականում իրանական ադրբեջանցիներ են։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Իրանի Իսլամական Հանրապետության մարդահամար, 1395 (2016)» (պարսկերեն). Արխիվացված է օրիգինալից (Excel) 2022 թ. օգոստոսի 30-ին. Վերցված է 2022 թ. դեկտեմբերի 19-ին.
2. ↑  «IRAN: West Azerbaijan» (անգլերեն). City Populations.
3. ↑  «Իրանի Իսլամական Հանրապետության մարդահամար, 1385 (2006)» (պարսկերեն). Արխիվացված է օրիգինալից (Excel) 2011 թ. սեպտեմբերի 20-ին. Վերցված է 2022 թ. սեպտեմբերի 25-ին.
4. ↑  «Իրանի Իսլամական Հանրապետության մարդահամար, 1390 (2011)» (Excel) (պարսկերեն). Վերցված է 2022 թ. դեկտեմբերի 19-ին.
Պատրաստումը
Չուրոյի ձևը
**Չուռո**, քաղցր, տապակված թխվածքաբլիթ եփովի խմորից։ Ունի բազմագագաթ կտրտված աստղի տեսք կամ պարզապես կտրտված շրջանի տեսք։ Չուրոյի հայրենիքը Պորտուգալիան է, որտեղ չուրոն ավանդաբար մատուցում են նախաճաշին։

Չուրոյի տարածումը
-----------------

Չուռոն լայն տարածում է գտել նաև Իսպանիայում, Լատինական Ամերիկայում, Ֆրանսիայում, Պորտուգալիայում, ԱՄՆ-ի հարավային մասում և Կարիբյան ծովի իսպանախոս կղզիներում։

Տեսակներ
--------

Տարածված են չուրոյի 2 տեսակներ.

* բարակ, մասնատված աստղի տեսքով, իսկ երբեմն` պայտաձև կամ լասսոյի տեսքով (ծայրին հանգույց ունեցող պարան)
* բարակ կամ հաստ երկար (իսպ.՝ churros rectos) կլոր կամ մասնատված աստղաձև

Չուռոյի տեսքը կախված է պատրաստման եղանակից. եթե օգտագործվում է հատուկ սարք, ապա կարելի է ստանալ աստղաձև չուռոներ, եթե պատրաստվում է ձեռքով, ապա դրանք պարզապես կլոր են լինում։

Հանդիպում են լցոնված չուռոներ (իսպ.՝ churros porra) և շոկոլադե գլազուրով չուռոներ (իսպ.՝ churros de chocolate)։

Ի սկզբանե չուռոները պարզապես կլոր էին, քանի որ չուրոների տարբեր տեսակներ պատրաստելու համար սարքերը հայտնվել են համեմետաբար ուշ։

Մատանու տեսքով փքաբլիթները` այսպես կոչված «իսպանական փքաբլիթները» չուռո չեն կոչվում։ Այդպիսի փքաբլիթները տարբեր անվանումներ ունեն` կախված լցոնից և փոշուց. բունուելո (իսպ.՝ buñuelo), դոնաթ (իսպ.՝ dónut) և այլն։

* Շրջանաձև չուռոներՇրջանաձև չուռոներ
* Լասսոյի տեսքով չուրոԼասսոյի տեսքով չուրո

Մատուցումը
----------

Շոկոլադով չուռոններ
Իսպանացիների մոտ ընդունված է չուռոները ընկղմել տաք շոկոլադով բաժակի մեջ կամ չուռոյի հետ մատուցել կաթով սուրճ։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Շոկոլադով չուրո
**Նենա Քոֆի Սիրիբո** (անգլ.՝ Nana-Kofi Siriboe, մարտի 2, 1994(1994-03-02), Լոս Անջելես, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), ամերիկացի դերասան և մոդել։

Կյանքը և կարիերան
-----------------

Սիրիբոն ծնվել է 1994 թվականի մարտի 2-ին Լոս Անջելեսում, Կալիֆորնիա։ Նրա ծնողները ծնվել են Գանայում։ Նա ունի երկու եղբայր, ովքեր նույնպես դերասաններ են։ Սիրիբոն իր գործունեությունը սկսել է որպես մոդել, իսկ ավելի ուշ զբաղվել նաև դերասանությամբ` ստանալով իր առաջին մեծ դերը 2008 թվականին թողարկված «The Longshots» ֆիլմում։ Դրան հաջորդեցին «Prom» (2011), «Whiplash» (2014) և «Straight Outta Compton» (2015) ֆիլմերը։

2014-2015 թվականներին Սիրիբոն նաև նկարահանվում էր «Awkward» հեռուստասերիալում։ Նա ավելի մեծ ճանաչում ձեռք բերեց 2016 թվականին՝ «Queen Sugar» դրամա հեռուստասերիալում Ռալֆ Էնջլի կերպարը մարմնավորելու արդյունքում, որի համար առաջադրվեց տարբեր մրցանակների։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  «My three sons: Mother of 'Queen Sugar' star Kofi Siriboe on raising her Hollywood heartthrobs». *The Undefeated*. 2017 թ․ մայիսի 12. Վերցված է 2018 թ․ դեկտեմբերի 23-ին.
2. ↑  «Everything You Want To Know About Sexy 'Queen Sugar' Star Kofi Siriboe». *Essence*. 2016 թ․ սեպտեմբերի 14. Վերցված է 2018 թ․ դեկտեմբերի 23-ին.
3. ↑  «'Queen Sugar' Adds Dawn-Lyen Gardner, Kofi Siriboe, Omar J. Dorsey». *Deadline*. 2016 թ․ հունվարի 27. Վերցված է 2018 թ․ դեկտեմբերի 23-ին.
4. ↑  «Kofi Siriboe - Awards». *Internet Movie Database*. Վերցված է 2018 թ․ դեկտեմբերի 23-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Քոֆի Սիրիբոն Internet Movie Database կայքում
**Էդուարդ Ֆելիքսի Վերանյան** (օգոստոսի 16, 1963(1963-08-16)), խորհրդային հայ ֆուտբոլիստ, հարձակվող։ ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ։

1984 թվականից սկսել է խաղալ Աբովյանի երկրորդ լիգայում հանդես եկող «Կոտայք» թիմում, որի հետ դուրս է եկել առաջին լիգա։ 1985 թվականին սկսել է հանդես գալ բարձրագույն խմբի Երևանի Արարատ թիմում, սակայն չորս հանդիպում անցկացնելուց հետո մայիսին վերադարձել է Կոտայք։ 1986-1989 թվականներին «Արարատի» կազմում անցկացրել է 83 խաղ և դարձել 10 գոլի հեղինակ։ 1990 թվականին հանդես է եկել երկրորդ լիգայում Հոկտեմբերյանի «Արաքսում», 1991 թվականին՝ առաջին լիգայում՝ «Կոտայքի» կազմում։

Հայաստանի առաջնությունում հանդես է եկել Երևանի «Կիլիկիա» (1992), Կապանի «Սյունիք» (1992), Կոտայքի «Բանանց» (1993) ակումբներում։ 1992/93 մրցաշրջանում խաղացել է Վրաստանի առաջնությունում Լանչխուտի «Գուրիա»-ի կազմում։ 1994-1995 մրցաշրջաններում խաղացել է Ռուսաստանի առաջին լիգայի Սանկտ Պետերբուրգի «Սմենա-Սատուրն» / «Սատուրն-1991» թիմում։ Կարիերան ավարտել է Հայաստանում՝ 1996/97 մրցաշրջանում խաղալով «Երևան» և «Կոտայք» թիմերում։

1983 թվականին մասնակցել է ԽՍՀՄ Ժողովուրդների Սպարտակիադայի ֆուտբոլային մրցաշարին։

2000-ականներին մարզել է բակային մրցաշարին մասնակցող «Սպորտ Էքսպրես» - «Արարատ-Մ» (2001-2005) և «Լավանտ + Stern» (2006-2008) թիմերին։

Սերում է ֆուտբոլային ընտանիքից․ հայրը՝ Ֆելիքս Վերանյանն է, որդին՝ Խորեն Վերանյանը, ազգականները՝ Արթուր և Արտակ Եդիգարյանները, Գեղամ Եդիգարյանի որդիներն են։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ЧЕМПИОН ТДК ИГРАЕТ НА КУБКЕ СОДРУЖЕСТВА
2. ↑  «ДВОР БЕЗ НАРКОТИКОВ»
3. ↑  ««ДВОР БЕЗ НАРКОТИКОВ»». Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ հունվարի 18-ին. Վերցված է 2021 թ․ փետրվարի 7-ին.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | FootballFacts.ru |

 |
**Էլիզաբեթ Այեր** (անգլ.՝ Elizabeth Ayer, հոկտեմբերի 13, 1897(1897-10-13), Thurston County, Վաշինգտոն, ԱՄՆ - օգոստոսի 4, 1987(1987-08-04), Lacey, Thurston County, Վաշինգտոն, ԱՄՆ), ճարտարապետության ռահվիրա ԱՄՆ Վաշինգտոն նահանգի Սիեթլ քաղաքում, որ ճարտարապետական գործունեություն է ծավալել ավելի քան հինգ տասնամյակ։ Առաջին կինն է, որ պրոֆեսիոնալ ճարտարապետական կրթություն է ստացել Վաշինգտոնի համալսարանում և առաջին կինն է, որ Վաշինգտոն նահանգում գրանցվել է որպես ճարտարապետ։

Կենսագրություն
--------------

Այերը ծնվել է 1897 թվականի հոկտեմբերին Վաշինգտոնի Թյորսթոն շրջանում։ 1916 թվականին ընդունվել է Վաշինգտոնի համալսարան, 1921 թվականին ավարտել է այն ստանալով ճարտարապետության բակալավրի աստիճան։ 1919 թվականին, դեռևս ուսանողական տարիներին, աշխատանքի է անցել ճարտարապետ Էնդրյու Վիլաթսենի մոտ։ Հաջորդ տարի երկարաժամկետ համագործակցություն է սկսել սիեթլցի ճարտարապետ Էդվին Այվիի հետ։ 1922-1923 թվականներին աշխատել է Նյու Յորքում, սակայն մեկ տարի անց վերադարձել է Սիեթլ և շարունակել համագործակցել Այվիի հետ։

1920- ական թվականներին Էլիզաբեթը հայտնի էր որպես Այվիի կոլեգա։ 1920-1930-ական թվականներին Էլիզաբեթն առանցքային դեր է ունեցել Այերի ստանձնած առանձնատների նախագծման և վերահսկման գործում։ 1930 թվականին Այերը Վաշինգտոն նահանգում գրանցվել է որպես ճարտարապետ։

1940 թվականին Այվին մահացավ ավտովթարից։ Էլիզաբեթը ֆիրմայի աշխատակից Ռոլանդ Լեմփինգի հետ շարունակեցին աշխատել ֆիրմայում։ 1942 թվականից՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում նրանք դադարեցրեցին իրենց գործունեությունը և Էլիզաբեթը որպես ճարտարապետ աշխատանքի անցավ Ամերիկյան ճարտարագետների գրասենյակում։ Ճարտարապետական գործունեությամբ նա կրկին սկսեց զբաղվել 1945 թվականին։ 1950-ական թվականներին ֆիրմայի անունն անվանափոխվեց և դարձավ Ayer & Lamping:

1970 թվականին, ճարտարապետության բնագավառում 50 տարի գործունեություն ծավալելուց հետո, Այերն անցավ թոշակի։ Նա տեղափոխվեց Վաշինգտոն նահանգի Լեյսի բնակավայր, որտեղ մինչև 1980 թվականը օգնեց նախագծման կոմիտեի աշխատանքներին։ Մահացել է Լեյսիում, 1987 թվականին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  SNAC — 2010.
2. 1 2  «Elizabeth Ayer». Content.lib.washington.edu. Վերցված է 2015 թ․ հոկտեմբերի 15-ին.

Գրականություն
-------------

* Roberts, S. Sian, and Shaughnessy, Mary, "Elizabeth Ayer," in *Shaping Seattle Architecture: A Historical Guide to the Architects* (ed. Jeffrey Karl Ochsner), University of Washington Press, Seattle and London 1994, pages 210-215.

Արտաքին հղումներ
----------------

* HistoryLink essay about Ayer

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000065828723 · LCCN: no2009103171 · VIAF: 91123423 · WorldCat VIAF: 91123423 |

 |
**Անտե Ռուկավինա** (խորվ. Ante Rukavina, հունիսի 18, 1986(1986-06-18), Շիբենիկ, Խորվաթիա), խորվաթ ֆուտբոլիստ, հարձակվող։

Կարիերա
-------

«Շիբենիկում» նա հանդես է եկել վաղ տարիքից, երբ ընդամենը ինը տարեկան էր։ Երկրորդ լիգայում մեկ մրցաշրջան խաղալուց հետո հարձակվողը դարձավ ութ գոլի հեղինակ, այդ թվում երեք գնդակ ուղարկեց «Դինամոյի» և մեկ գնդակ «Հայդուկի» դարպասը։ Իր գոլերով, արագությամբ նա գրավել է Խորվաթիայի երկու ուժեղագույն ակումբների և հայտնի արտասահմանյան ակումբների ուշադրությունը։ Նրանով հետաքրքրվում էին «Լիոնի», «Արսենալի», «Օլմիպիկի», «Բենֆիկի» և լիսաբոնյան «Սպորտնիգի» սկաուտները։ Այնուամենայնիվ Ռուկավինան համաձայնեց տեղափոխվել «Հայդուկ»։

Երիտասարդական հավաքականում ֆուտբոլիստն իր նորամուտը Իտալիայի դեմ խաղում, երբ դաշտ մտավ խաղի 56-րդ րոպերին՝ փոխարինելով Իոսիպ Բարիշիխային, խփեց իր առաջին գոլը։

Նորամուտը նշեց «Օսեիկի» դեմ խաղում, որում իր թիմը հաղթեց 3-0 հաշվով։ Նրան «Պոլյուդ» մարզադաշտում ծափահարություններով դիմավորել են 10000 մարդ։ Հավաքականի գլխավոր մարզիչ Սլավեն Բիլիչը նրան հրավիրեց Եվրոպայի առաջնության որակավորման փուլում Մակեդոնիայի դեմ խաղին։ Սլովենիայի դեմ երիտասարդական հավաքականի խաղում դարձավ հեթ֊տրիկի հեղինակ։

11-րդ հանդիպմանը ժամանակ «Ինտերի» դեմ խաղում Անտեն դարձավ հեթ-տրիկի հեղինակ։ Ապա խաղացողների հիմնական կազմից դուրս է գալիս և դառնում փոխարինող Կալինիչի և Վերպակովսկիի համար։ Մրցաշրջանն ավարտում է ինը գոլի հեղինակ դարձած։

Ռուկավինան պայմանագիր է կնքում հունական «Պանաթինաիկոսի» հետ։ Գործարքի 40 տոկոսը բաժին է հասել «Շիբենիկ»ին։

Ձեռքբերումները
--------------

Հունաստան Հունաստան **Պանաթինաիկոս**

* Հունաստանի չեմիպիոն։ 2010
* Հունաստանի գավաթի մրցանակակիր։ 2010

Խորվաթիա Խորվաթիա **Դինամո (Զագրեբ)**

* Խորվաթիայի չեմպիոն (**2**)։ 2011/12, 2012/13
* Խորվաթիայի գավաթի մրցանակակիր։ 2011/2012

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Transfermarkt.com(բազմ․) — 2000.
2. 1 2  FBref.com(բազմ․)
3. 1 2  As (իսպ.) — Madrid: Grupo Prisa, 1967.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պրոֆիլը *transfermarkt.com* կայքում(անգլ.)
* Ֆուտբոլիստի էջը *soccerway.com* կայքում(անգլ.)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AS.com · FootballDatabase.eu · Soccerway · Transfermarkt (խաղացող) · worldfootball.net (խաղացող) · ԽՖՄ |

 |
**Այրին Մոդ Լենց** (անգլ.՝ Irene Maud Lentz, ավելի հայտնի է **Այրին** կեղծանվամբ, դեկտեմբերի 8, 1900(1900-12-08) կամ 1901, Baker, Մոնտանա, ԱՄՆ և Հարավային Դակոթա, ԱՄՆ - նոյեմբերի 15, 1962(1962-11-15) կամ 1962, Լոս Անջելես, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), ամերիկացի նորաձևության դիզայներ, կոստյումների նկարիչ, դերասանուհի։ Երկու անգամ առաջադրվել է «Օսկար» մրցանակի (1949, 1961)՝ «Բ․ Ֆ․-ի աղջիկը» (1948) և «Կեսգիշերային ժանյակ» ֆիլմերում կոստյումների լավագույն դիզայնի համար։

Կենսագրություն և կարիերա
------------------------

Ծնվել է Մոնտանա նահանգի Բեյքեր քաղաքում՝ Էմիլիա Լենցայի և Մոդ Ուոլթերսի ընտանիքում։ Կինոմատոգրաֆիայում Այրին Լենցը սկսել է որպես դերասանուհի՝ 1921 թվականին հայտնվելով Մաք Սեննեթի համր կինոյի երկրորդական դերում։ Սենեթի կոմիկ հաղորդավարներ Բեն Թյորպինի և Բիլի Բևանի հետ խաղացել է ինժենյու ամպլուայում։ Լենցին նկարահանող առաջին ռեժիսորը եղել է («Մոլլի Օ» պատկերում) Սենետի արտադրության ղեկավարը՝ Ֆ. Ռիչարդ Ջոնսը․ նրանց մասնագիտական հարաբերությունները վերափոխվել են անձնական հարաբերությունների։ Երբ 1930 թվականին տուբերկուլոզից մահացել է Ջոնսը․ նրանք ամուսնացած են եղել գրեթե մեկ տարի։

Հագուստի նորաձևության դիզայների նրա աշխատանքը Լոս Անջելեսում հանգեցրել է այն բանին, որ դարձել է 1930-ականների ֆիլմերի կոստյումների նկարիչ։ Հաջողությունը եկել է Ֆրեդ Ասթերի հետ Ջինջեր Ռոջերսի «Պարե՞նք» ֆիլմ մյուզիքլի կոստյումների վրա աշխատելուց հետո։

Լենցը նաև աշխատել է Այրին Գիբոնս անունով՝ նրա երկրորդ ամուսնու՝ սցենարիստ Էլիոթ Գիբոնսի ազգանունով, որի հետ ամուսնացել է 1936 թվականին։ Նրա հաշվին ավելի քան հարյուր աշխատանք կա կինոյում։

1962 թվականի նոյեմբերի 15-ին՝ իր 61-րդ ծննդյան օրվանից երեք շաբաթ առաջ, Լենցը *Knickerbocke*r հյուրանոցում վերցրել է 1129 սենյակը՝ գրանցվելով անվամբ։ Նա նետվել է իր լոգարանի պատուհանից և մահացել։

Նա թողել է գրություն իր ընկերներին և ընտանիքին, հիվանդ ամուսնուն և հյուրանոցի բնակիչներին՝ ներողություն խնդրելով անհարմարության համար, որը հանգեցրել է իր մահվանը։ Նրա ցանկության համաձայն՝ նա թաղվել է իր առաջին ամուսնու՝ ռեժիսոր Ֆ. Ռիչարդ Ջոնսոնի կողքին, Կալիֆոռնիա նահանգի Գլենդել քաղաքի Ֆորեստ Լաուն հուշահամալիրի գերեզմանատանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2 3 4  Internet Movie Database — 1990.
2. 1 2 3 4 5 6 7  Vintage Fashion Guild
3. ↑  «Irene», in *Suicide in the Entertainment Industry: An Encyclopedia of 840 Twentieth Century Cases*, by David K. Frasier (McFarland, 2005) p156-157
4. ↑  Kimberly Truhler. «Cinema Connection--Designs of Irene (Lentz) Live Again at Los Angeles Fashion Week» (անգլերեն). Վերցված է 2020 թ․ նոյեմբերի 10-ին.
5. ↑  Hall, Mary (2009 թ․ մարտի 23). «Angelina Jolie's Costumes in The Tourist Pay Homage to MGM Fashion Designer Irene Lentz». *Huffington Post*. Վերցված է 2011 թ․ օգոստոսի 7-ին.
6. ↑  *Michelle Vogel* Lupe V'Lez: The Life and Career of Hollywood's Mexican Spitfire / McFarland. — 2012. — С. 47. — ISBN 978-0786461394

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ČSFD · Internet Movie Database · Find A Grave |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | CONOR: 250506595 · GND: 1031894918 · ISNI: 0000000027232267 · LCCN: n87911832 · VIAF: 55681509 · WorldCat VIAF: 55681509 |

 |
| **՞**Սովորական տրիտոն |
| --- |
| Սալամանդրներ  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ցեղ |  **Սալամանդրներ** |
|
|
| Տեսակ |  **Սովորական տրիտոն**  |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Triturus vulgaris |
|  Հատուկ պահպանություն |
| 
Քիչ մտահոգող տեսակIUCN 3.1 *Least Concern* : ??? |
|  Արեալ |
| պատկեր |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Սովորական տրիտոն** (լատին․՝ Triturus vulgaris), սալամանդրների ընտանիքի տրիտոնների ցեղի պոչավոր երկկենցաղ։

Տարածվածություն
---------------

ՀՀ-ում հանդիպում է միայն Լոռու մարզում։ Բնակվում է խոնավ անտառային ու մարգագետնատափաստանային գոտու կանգուն ու հոսող ջրավազաններում և նրանց մերձակայքում։ ՀՀ-ում բնակատեղին ունի մնացորդային բնույթ, պահպանվել է հետսառցային շրջանում կլիմայական պայմանների փոփոխություններից։ Մարմնի երկարությունը 1,2-6,2 սմ է, պոչը՝ գրեթե նույն երկարության։

Արտաքին տեսք
------------

Մաշկը հարթ է կամ թեթևակի բշտիկավոր։ Գլուխը մուգ, երկայնաձիգ զոլերով է, որոնցից մեկն անցնում է աչքերի երկարությամբ և ակնառու է։ Մեջքը և կողքերը գորշ են, գորշ շագանակագույն, դեղնաշագանակագույն կամ կանաչագորշավուն։ Փորիկը բաց դեղնավուն է կամ նարնջագույն՝ մուգ կետերով կամ բծերով։ Զուգավորման շրջանում արուի մեջքի երկայնքով զարգանում է կատար, հետին վերջույթների վրա՝ լայն լողաթաղանթներ, մարմնի և պոչի վրա հայտնվում են բաց երկնագույն զոլեր։ Արուի մեջքային և որովայնային մակերեսները պատված են խոշոր, մուգ գույնի բծերով, մեջքի ընդհանուր գունավորումն ավելի մուգ է, քան Էգինը։ Վարում է գլխավորապես մթնշաղային ու գիշերային կենսակերպ։ Սնվում է հիմնականում մանր անողնաշարավորներով։

Օգտագործումը
------------

Օգտակար է. ոչնչացնում է վնասատու փափկամարմիններին ու միջատներին։ Ձմեռում է ցամաքում՝ աշնան վերջից գարնան սկիզբը։ Զուգավորումը տեղի է ունենում գարնանը։ Բեղմնավորումը ներքին է. էգը հավաքում է ջրավազանի հատակից արուի դրած սպերմատոֆորը, ձուն կպցնում է տերևին կամ այլ ստորջրյա առարկաների։ Թրթուրը ծնվում է ձվադրումից 14-20 օր հետո։ Կերպարանափոխությունը տեղի է ունենում ամռան վերջից աշնան սկիզբը։ Հայտնի են թրթուրների ձմեռման դեպքեր և չկերպարանափոխված (ևեոտենիկ) ձևեր։ Առաջարկվել է գրանցել ՀՀ Կարմիր գրքում։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · ITIS TSN |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4184604-7 · LCCN: sh88000596 |

 |
**Ուիլյամ Ջաբար** (անգլ.՝ William Jebor, նոյեմբերի 10, 1991(1991-11-10), Մոնրովիա, Լիբերիա), լիբերիացի ֆուտբոլիստ, Մալթայի Պրեմիեր լիգայի «Վալետտա» ակումբի և Լիբերիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի ավագ, հարձակվող։ Ջորջ Վեաից հետո երկրորդ լիբերացին է, որը ճանաչվել է Աֆրիկայի տարվա լավագույն ֆուտբոլիստ։

Կենսագրություն
--------------

Ուիլյամը ծնվել է Մոնրովիա քաղաքում։ Պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլում իր նորամուտը նշել է «ԼՊՐԿ Օյլերզ» ակումբում, 2008 թվականին, 17 տարեկան հասակում, ակումբի երիտասարդական շարքերն անցնելուց հետո։ 2009 թվականի ամռանը նա իր կարիերայի ընթացքում առաջին անգամ տեղափոխվել է արտերկիր՝ պայմանագիր կնքել սիրիական Պրեմիեր լիգայի «Թալիա ՍԿ» ակումբի հետ։ 2010 թվականին Ուիլյամը կրկին փոխել է թիմերն ու երկրները՝ միանալով Եգիպտոսի երկրորդ դիվիզիոնում հանդես եկող «Tersana SC» ակումբին։ Եգիպտոսի ֆուտբոլի առաջնությունում կարճատև ժամանակ անցկացնելուց հետո նա տեղափոխվել է Եգիպտոսի բարձրագույն խմբի «Թալաեա Էլ Գայշ» ակումբ։

Ազգային հավաքականում Ուիլյամն իր նորամուտը նշել է 2011 թվականի մարտի 26-ին՝ սկսելով Կաբո Վերդե դեմ։ Նրա առաջին միջազգային գոլը խփել է 2015 թվականի հունիսի 14-ին Տոգոյի դեմ խաղում։

2015 թվականի հոկտեմբերի 13-ին Ուիլյամը հեթ-տրիկի հեղինակ դարձել Գվինեա Բիսաուի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի դեմ խաղում։ Նա ևս մեկ հեթ-տրիկի հեղինակ է դարձել Ջիբութիի դեմ Աֆրիկայի ազգերի գավաթի որակավորման խաղում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Transfermarkt.com(բազմ․) — 2000.
2. 1 2  As (իսպ.) — Madrid: Grupo Prisa, 1967.
3. ↑  «Liberian Contingent Grows in Egypt». Liberian Soccer. 2010 թ․ նոյեմբերի 26. Արխիվացված է օրիգինալից 2010 թ․ նոյեմբերի 27-ին. Վերցված է 2015 թ․ օգոստոսի 11-ին.
4. ↑  «Late Adebayor goal downs Liberia». MTN Group. 2015 թ․ հունիսի 14. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ սեպտեմբերի 3-ին. Վերցված է 2015 թ․ օգոստոսի 12-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պրոֆիլը *transfermarkt.com* կայքում(անգլ.)
* Ֆուտբոլիստի էջը *soccerway.com* կայքում(անգլ.)
* Վիճակագրությունը *National Football Teams* կայքում(անգլ.)


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AS.com · BDFutbol · FootballDatabase.eu · ForaDeJogo (խաղացող) · National Football Teams.com · Soccerway · Transfermarkt (խաղացող) |

 |
**Գեղամ Վանիկյան** (1889, Վան, Վանի վիլայեթ, Օսմանյան կայսրություն - հունիսի 15, 1915(1915-06-15), Կոստանդնուպոլիս), հայ քաղաքական գործիչ և թերթի խմբագիր, եղել Սոցիալ դեմոկրատ Հնչակյան կուսակցության «Կայծ» երիտասարդական ամսագրի խմբագիրներից մեկը։ Իր քաղաքական գործողությունների պատճառով Վանիկյանը սպանվել է թուրքական կառավարության կողմից՝ 1915 թվականի Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։

Կենսագրություն
--------------

Գեղամ Վանիկյանը ծնվել է Վանում, 1889 թվականին։ 1907 թվականին ավարտել է Վանի հայկական ուսումնարանը, որտեղ նրա ուսուցիչներից մեկը եղել է հորեղբայր Յակով Արծրունի։ 1904 թվականին նա ծանոթացել է Հնչակյան ֆիդայիների հետ և միացել կուսակցությանը։ 1909 թվականին Վանիկյանը դարձել է «Կայծ» ուսանողական միության համահիմնադիրներից մեկը։

1911 թվականին գիտական սոցիալական գաղափարախոսության հիման վրա հիմնադրված «Կայծ» երիտասարդական ամսագրի խմբագիրներից մեկն է եղել, մասնակցել է Հնչակյան կուսակցության 6-րդ համաժողովին։ 1914 թվականին ավարտել համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը, որոշ ժամանակ ապրել է Կովկասում։

Անդամագրվել է բանակային դպրոցին։ Եղել է Հնչակյան կուսակցության այն 20 ակտիվիստների մեջ, որոնք 1915 թվականի հունիսի 15-ին կախաղան են բարձրացվել Կոստանդնուպոլսի Բեյազիտ հրապարակում։

Գրականություն
-------------

* Yeghia Jerejian, Martyrs on Bloody Path. Beirut, 1989, pp. 31–33.
* K. Khudaverdyan (ed.), The Armenian Question. Yerevan, 1996.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Գեղամ Վանիկյան, էջ 3
2. ↑  Քսաններու մասին, էջ 4
3. ↑  15 ­Յու­նիս 1915

Արտաքին հղումներ
----------------

* "Kegham Vanigian," Gaidz Youth Organization, www.gaidz.org կայքէջին վրայ
**Մեծ Թաղերի քարայր**, Մեծ Թաղերից 1 կմ հարավ-արևելք, անմիջապես Իշխանագետի ձախ ափին, ճանապարհի եզրին գտնվող քարայր։ Արտաքինից քարայրը նման է կիսաշրջանաձև միացած բնական ժայռափոր պատուհանների։ Ներսում դրանց թիվն ավելանում է։ Քարայրը բաղկացած է կիսաշրջանաձև տասը կամարներից։ Դրանցից չորսը իրար կից նայում են դեպի դուրս, իսկ մնացածները տեղադրված են ներսում։ Քարայրի մի մասի հատակները հողային են, մնացածներինը՝ քարե։ Համեմատաբար ավելի մեծ և բարձր կամարը գտնվում է արևելյան մասում, որտեղ կան հողի բավականին հաստ նստվածքներ։ Այսռեղ 1963-64 թվականներին հնագետները 7 մ երկարությամբ և 1,5 մ լայնությամբ անցք են փորել։ Ուսումնասիրությունից պարզվել է, որ Ծծախաչ քարայրի հատակը հիմնականում ծածկված է պալեոլիթի դարաշրջանի կուլտուրական մնացորդներով։

Առաջին՝ սևահողային շերտից բացի, մյուս շերտերը պարունակում են հնագիտական հարուստ նյութեր և կենդանիների մնացորդներ՝ ընձառյուծի, մանր կրծողների, տարբեր տեսակի թռչունների, արջի, ձիու, եզի, կովկասյան եղջերուի, լեռնային այծերի և այլն։

Կենդանիների այս բրածո մնացորդները ժամանակաշրջանի առումով Ազոխ քարանձավի կենդանիներից խիստ երիտասարդ են, և, կարելի է ասել, լրիվ տարբերվում են նրանցից։ Այստեղ հայտնաբերված հնագիտական նյութերը հիմնականում պատրաստված են կայծքարից և հրաբխային ապակուց։ Քարե իրերն իրենց ձևով և պատրաստման տեխնիկայով մեծ հետաքրքրություն են ներկայացնում։

Ծծախաչ կամ Թաղլարի քարայրի կուլտուրական շերտերն իրենց կառուցվածքով և դրանցում հայտնաբերված հնագիտական նյութերով նման լինելով Ազոխի քարայրի Մուստյերյան մշակույթի շրջանի նյութերին, այնուամենայնիվ, խիստ տարբերվում են դրանցից։ Եթե այստեղ գտնվող ներքին շերտերի նյութերը ժամանակաշրջանի և պատրաստման տեխնիկայի տեսակետից մոտ են Ազոխի Մուստյերյան շրջանի նեանդերթալցիների պատրաստած գործիքներին, ապա վերին և հատկապես միջին շերտերի նյութերը հիմնավորապես տարբերվում են Ազոխի քարայր նյութերից։ Ծծախաչ քարայրի վերին շերտի նյութերն ավելի կատարելագործված են։ Այստեղ գերակշռում են փոքր չափերի բարակ շեղբերից պատրաստած նուրբ հարդարում ունեցող գործիքները, դանակները, քերիչները, ծակիչները, ծայրապանակները և այլն։

Հարավային Կովկասի տերիտորիայում Ծծախաչի քարայր-բնակավայրին ավելի նման համարվում են Ջրուչուրի, Մորգայի, Ախշտայի հուշարձանները։

Այս քարայր-բնակավայրերը և՛ իրենց մշակութային շերտերի կառուցվածքով, և՛ հնագիտական նյութերով շատ մոտ են։

Թաղլարի քարայր-բնակավայրը պատկանում է միջին պալեոլիթի վերջին և վերին պալեոլիթի սկզբին։ Այս տեսակետից էլ այն համարվում է Լեռնային Ղարաբաղում պեղած առաջին այն հուշարձանը, որ առատ նյութ է պարունակում նախնադարյան հասարակարգի իրողություններն ուսումնասիրելու համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Լեռնային Ղարաբաղի պատմաճարտարապետական հուշարձանները, Շահեն Մկրտչյան, Հայաստան հրատարակչություն, Երևան-1985

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Մեծ Թաղերի քարայր** կատեգորիայում։ |
**Դոնում կապի զարգացման պատմության թանգարան** (ռուս.՝ Музей истории развития связи на Дону), մասնագիտացված թանգարան Ռուսաստանի Դաշնության Դոնի Ռոստով քաղաքում, որը նվիրված է Ռոստովի մարզում կապի առաջացման և զարգացման պատմությանը։

Պատմություն
-----------

Բաժանորդների միացումը ձեռքով առաջին հեռախոսային կայաններում։
Դոնում կապի զարգացման պատմության թանգարանը բացվել է 2009 թվականի մայիսի 6-ին «Հարավային հեռահաղորդակցության ընկերություն» ԲԲԸ-ի  («ЮТК») Ռոստովի մասնաճյուղում։ Թանգարանի բացումը նվիրվել է ժամանակակից հեռահաղորդակցության ոլորտի հիմնադիր Ալեքսանդր Ստեպանովիչ Պոպովի 150-ամյա հոբելյանին։ Թանգարանը ստեղծվել է «ЮТК» ԲԲԸ-ի Ռոստովի մասնաճյուղի ղեկավար Յուրի Մետլայի նախաձեռնությամբ։

Թանգարանում ներկայացված է հեռախոսային բազմաբնույթ տեխնիկա, որը կապավորները կիրառել են 120 տարվա ընթացքում։ Ներկայացված են առանց համարը հավաքելու առաջին հեռախոսները, Առաջին և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմների կապի միջոցները, ռադիոկայաններ և այլն։ Ցուցանմուշներից է 1942 թվականի ամերիկյան դաշտային հեռախոսը, որը թանգարանին է նվիրվել Հաղթանակի 60-ամյակի առթիվ։

Թանգարանում կարելի է ծանոթանալ Ռոստովի մարզում կապի զարգացման պատմությանը, որը սկիզբ է առնում 1885 թվականից։ Այդ ժամանակ քաղաքային դուման որոշել է քաղաքն ապահովել հեռախոսային կապով։ Կապի կայանի գործարկումը տեղի է ունեցել 1886 թվականի օգոստոսի 20-ին։ Առաջին կայանի հզորությունը եղել է 60 համար, 1913 թվականին բաժանորդների թիվը 3304 էր։ Բաժանորդների միացումը միմյանց իրականացրել են հեռախոսավարուհիները։ Հեռախոսային ցանցի շահագործմամբ զբաղվել է Կ. Զիգելի ընկերությունը։

Քաղաքում հեռախոսակապի բացման պատվին 2006 թվականին քաղաքային վարչակազմի շենքի պատին փակցվել է բրոնզե տախտակ։

Ժամանակի ընթացքում կապը շրջանում զարգացել է, մեծացել է նրա ծավալը, ստեղծվել են մասնագետների պատրաստման ուսումնական հաստատություններ։ Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին ռազմաճակատ է մեկնել կապի ավելի քան 1400 մասնագետ։ Դոնի Ռոստովի ազատագրումից անմիջապես հետո՝ 1943 թվականի փետրվարին, քաղաքում սկսել է աշխատել կապը։ Ժամանակի ընթացքում քաղաքում զարգացրել են կապի բոլոր տեսակները, այդ թվում՝ հեռախոսը, հեռագիրը, ռադիոկապը, երկրի արհեստական արբանյակների միջոցով տիեզերական կապը։

Ընդամենը թանգարանում ներկայացված է շուրջ 500 ցուցանմուշ. 1905 թվականի Siemens հեռախոսից մինչև ժամանակակից բջջային հեռախոսները։ Թանգարանի ցուցափեղկային լուսանկարներում կարելի է տեսնել քաղաքային հեռախոսավարուհիներին։ Կապի զարգացման առաջին տարիներին հեռախոսավարուհի կարող էին դառնալ միայն բարձրահասակ աղջիկները։ Երկար ձեռքերով բարձրահասակ աղջիկները կարող էին հասնել լարերի միջոցով ձեռքով գործարկվող հեռախոսային միացումներին։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Музей истории развития связи на Дону
* Музей связи Ростовского филиала «ЮТК» Արխիվացված 2018-06-15 Wayback Machine

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *М. Б. Мартиросова* Ростов-на-Дону сто лет назад: почта, телеграф, телефон - Почта и телеграф в 1914 году // *Донской Временник*. Архивировано из первоисточника 7 Ապրիլի 2015.
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մարջանյան (այլ կիրառումներ)
**Հայկազ Հովհաննեսի Մարջանյան** (նոյեմբերի 23, 1900(1900-11-23), Կողբ, Սուրմալուի գավառ, Երևանի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - հունվարի 8, 1967(1967-01-08)), հայ խորհրդային քաղաքական գործիչ, գյուղատնտեսական գիտությունների թեկնածու (1955), ԽՄԿԿ անդամ (1932)։

Ավարտել է Երևանի համալսարանի գյուղատնտեսական ֆակուլտետը (1928)։ 1933-1935 թվականներին եղել է Երևանի կոմունիստական համալսարանի պրոռեկտոր, 1938-1945 թվականներին՝ ՀԽՍՀ հողժողկոմ, 1945-1946 թվականներին՝ ՀԽՍՀ ժողկոմխորհի նախագահի տեղակալ, 1946-1947 թվականներին՝ ՀԿԿ Կենտկոմի գյուղատնտեսական բաժնի վարիչ, 1947-1950 թվականներին՝ ՀԽՍՀ սննդհամի (1949 թվականից՝ սննդի) արդյունաբերության մինիստր, 1953-1956 թվականներին՝ ՀԽՍՀ Մինիստրների խորհրդի գյուղատնտեսական բաժնի վարիչ, 1956 թվականին՝ Հայկական գյուղատնտեսական ինսա-ի ռեկտոր։ ՀԽՍՀ II և V գումարումների Գերագույն սովետի դեպուտատ։

Պարգևատրվել է Լենինի (2), Աշխատանքային կարմիր դրոշի, «Պատվո նշան» շքանշաններով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) — Երևան: 1981. — հատոր 7. — էջ 338.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | hush.am |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 338)։*  |
**Բոբբի Սոլո** (մարտի 18, 1945(1945-03-18), Հռոմ, Իտալիա)՝ իսկական անունը Ռոբերտո Սոտտի, իտալացի երգիչ և դերասան։ Իտալական Սան-Ռեմո փառատոնի կրկնակի հաղթող։ 1965 թվականի Եվրատեսիլ երգի մրցույթի իտալիայի ներկայացուցիչ։

Կենսագրություն
--------------

Բոբբի Սոլոն ծնվել է 1945 թվականին Հռոմում։ Դեռևս դեռահաս տարիքից նա տարվել էր երաժշտությամբ։ Նրան հետաքրքրում էր ռոք-ըն-ռոլը, մասնավորապես Էլվիս Պրեսլին, ով նշակալի ազդեցություն ունեցավ Բոբբի Սոլոյի ստեղծագործությունների վրա։
1963 թվականից սկսվել է նրա երաժշտական կարիերան։ 1964 թվականին առաջին անգամ նա մասնակցեց Սան-Ռեմո երգի փառատոնին «Արցունքներ փողոցում» երգով, որի հեղինակն էր Ջուլիո Ռապետտի Մոգոլոն։ Երգը հիթ դարձավ, բայց Բոբբի Սոլոն որակազրկվեց ֆոնոգրամայի օգտագործման պատճառով։

Մրցույթին մասնակցելու երկրորդ փորձը ավելի հաջողված էր․ 1965 թվականին Բոբբի Սոլոն հաղթեց Սան Ռեմոյում «Եթե դու լացում ես, եթե դու ծիծաղում ես» երգով։ Այս հաջողությունից հետո երգիչը 1965 թվականին պատիվ ուներ ներկայացնելու Իտալիան Եվրատեսիլ երգի մրցույթում։ Մրցույթը անց էր կացվում Նապոլիում, և Բոբբի Սոլոն հաջողությամբ հանդես գալով գրավում է 5-րդ տեղը։ 1969 թվականին նա նորից հաղթում է Սան-Ռեմոյում «Գնչուհին» երգով, որը կատարեց Իվա Ձանիկկիի հետ։ Վերջին անգամ Սան-Ռեմոյում ելույթ է ունեցել 2003 թվականին։

Ֆիլմագրություն
--------------

Բոբբի Սոլոն հայտնի է նաև որպես դերասան։ Մասնավորապես «Գնչուհին» ֆիլմում խաղացել է գլխավոր դերը։

* «Գնչուհին» (1969)
* Բարսելոնա (ֆիլմ)(1994)-վոկալ
* 5×2 (2004)-վոկալ
* Հայտարարում եմ ձեզ Չակ և Լարի (2007)- վոկալ

Անձնական կյանք
--------------

Բոբբի Սոլոն ամուսնացած էր Ֆրանսիացի պարուհի Սոֆիի հետ։ Նրանք երեք երեխա ունեին․ որդին Ալենը (ծնված 1968 թ․) և աղջիկները՝ Շանտալը (ծնվ․ 1971 թ․) և Մուրիելը (ծնվ․ 1975 թ․)։ Բոբբի Սոլոն ուներ նաև արտաամուսնական դուստր (ծնվ․ 1991 թ․) ՝ Վերոնիկան։ 
1995 թվականին նա ամուսնացել է ամերիկացի Թրեյսիի հետ։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2  Internet Movie Database — 1990.
2. 1 2  Discogs — 2000.
3. ↑  Bobby Solo Արխիվացված 2004-12-13 Wayback Machine
4. 1 2  Биография исполнителя «Bobby Solo» Արխիվացված 2015-10-01 Wayback Machine.
5. ↑  Bobby Solo — IMDb (անգլ.) *Internet Movie Database* կայքում

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք
**Բարձրբերդ**, բերդ Հայկական Կիլիկիայում, նույնանուն գավառի կենտրոնը։ Սիսից մոտ 30–35 կմ հյուսիս–արևմուտք։ Տավրոսյան լեռների վրա, անառիկ վայրում և շրջակայքի նկատմամբ ուներ իշխող դիրք։

1080-ին Կիլիկիայի Ռուբեն իշխանը Բարձրբերդը գրավեց հույներից և դարձրեց իր հիմնադրած հայկական իշխանության աթոռանիստը։ Հետագայում Կիլիկիայի հայ թագավորների գանձարան-դղյակներից էր, եպիսկոպոսանիստ, մշակույթի կենտրոն։ Բարձրբերդում զարգացած է եղել գրչարվեստը։ Բարձրբերդը ուներ իր իշխանները, որոնք թագավորական շրջանում արքունի տոհմից էին կամ նրանց մերձավորներից։ Բարձրբերդի մասին կարևոր տեղեկություններ է հաղորդել Հեթում պատմիչը։ Բարձրբերդը 1465-ին գրավել են օսմանյան թուրքերը և վերանվանել Բերաբերդ (Պերսպերթ), Բերսբիրդ (Պերսպիրթ)։ Երբեմն ուղղակի հիշատակվել է որպես անառիկ ավան (գյուղ)։ Բարձրբերդի շրջակայքում տարածվում էր համանուն լեռնային գավառը։ Կիլիկիայի Հայկ․ թագավորության անկումից հետո պահպանում էր իր ներքին ինքնուրույնությունը, ուներ եպիսկոպոսություն։ Մինչև XVIII դ․ բնակելի էր։

Այժմ պատմական Բարձրբերդի տարածքը մտնում է Ադանայի վիլայեթի մեջ։

Բարձրբերդում են ծնվել հայ մշակույթի հայտնի գործիչներ՝ Կոստանդին Բարձրբերդցին, Ստեփանոս եպիսկոպոսը և ուրիշներ։

Գրականություն
-------------

* Ալիշան Ղ․, Սիսուան, Վնտ․, 1885, էջ 147–49։ Տեր–Ղազարյան Հ․, Հայկական Կիլիկիա, Անթիլիաս, 1966։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 331)։*  |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Պետրոսյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*
 Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սամվել Պետրոսյան (այլ կիրառումներ)

**Սամվել Ալեքսանդրի Պետրոսյան** (սեպտեմբերի 27, 1954(1954-09-27), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ խորհրդային ֆուտբոլիստ և մարզիչ։ ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ։ Եղել է հայկական ակումբներից մի քանիսի մարզիչը, որոնց թվում են «Փյունիկը», «Միկան», «Կոտայքը», «Գանձասար-Կապանը» և «Շիրակը»։

Մարզչական կարիերա
-----------------

1992 թվականին, երբ ստեղծվեց Հայաստանի հավաքականը, Պետրոսյանը դարձավ գլխավոր մարզչի օգնականին։ Միառժամանակ գլխավորեց «Կիլիկիա» ակումբը։ Ակումբի հաջողվեց 2-րդ առաջնությունում 4-րդ հորիզոնական զբաղեցնելը և նրանք պայքար սկսեցին 1-ից 12-րդ տեղերի համար, սակայն այդտեղ ակումբը զբաղեցրեց վերջին հորիզոնականը։ Սակայն, իրենց համար արդեն տեղ էին ամրագրել հաջորդ մրցաշրջանի համար։ Հաջորդ մրցաշրջանում գլխավորում է աբովյանի «Կոտայք» ակումբը, բայց մրցաշրջանի ավարտից հետո հեռանում է ակումբից։ Վերադարձը ֆուտբոլ տեղի ունեցավ 1995-96 մրցաշրջանում։ Հերթական անգամ հաջողության չհասնելով հեռանում է ակումբից և գլխավորում է «Երևան» ակումբը։ Այդ ժամանակ ընդունում է Հայաստանի երիտասարդական հավաքականի ղեկը։ Քաղաքայինների հետ Պետրոսյանը դառնում է բրոնզե մեդալակիր։ Այդ հաջողությունից հետո տեղափոխվում է «Կոտայք»։ Սակայն մեկ մրցաշրջան չանկցացնելով նա ակումբից հեռանում է ֆինանսական խնդիրների պատճառով։ Մարզչի ծառայություններով հետաքրքրվում էր Երևանի «Կիլիկիա» ակումբը։ Առաջին խաղաշրջանում ակումբի հետ գտնվում էր մրցաշարային աղյուսակի միջնամասում, իսկ արդեն օգոստոսին հեռանում է ակումբից։ Հաջորդ տարի գլխավորում է Արարատի «Արաքս» ակումբը։ Հունիսին Պետրոսյանը հեռանում է ակումբից, իսկ առաջնության վերջում «Արաքսը» դառնում է Հայաստանի առաջնության չեմպիոն։

Անձնական կյանքը
---------------

Ունի երկու տղա. Ալեքսանդրը, ով պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ է, խաղում է հարձակվողի դիքում։ Խաղացել է հայկական Պրեմիեր Լիգայի մի քանի ակումբներում։ Մյուս որդին՝ Արսենը, ով «Փյունիկ» ակումբի գլխավոր դարպասապահն է։

Տիտղոսներ
---------

* *որպես խաղացող.*
* Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն «Արարատ» (Երևան)»
	+ Արծաթե մեդալակիր ԽՍՀՄ առաջնություն - 1976 (գարուն)
	+ ԽՍՀՄ գավաթի գավաթակիր - 1975
	+ ԽՍՀՄ գավաթի եզրափակչի մասնակից - 1976
* *որպես մարզիչ.*
* Հայաստան «Կոտայք»
	+ Հայաստանի գավաթի եզրափակչի մասնակից - 1995/96
* Հայաստան «Երևան»
	+ Հայաստանի առաջնության բրոնզե մեդալակիր - 1996/97
* Հայաստան «Փյունիկ»
	+ Հայաստանի առաջնություն - 2006
	+ Հայաստանի Սուպերգավաթի գավաթակիր - 2007
* Հայաստան «Գանձասար»
	+ Հայաստանի առաջնության բրոնզե մեդալակիր - 2008
* Հայաստան «Շիրակ»
	+ Հայաստանի գավաթի եզրափակչի մասնակից - 2011

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Главным тренером молодёжной сборной Армении по футболу назначен Самвел Петросян(չաշխատող հղում)
 (ռուս.)
2. ↑  «Агент Александра Петросяна: надеюсь, что пришло время подъема армянского футбола» (ռուսերեն). Armfootball.com. 02.11.2010. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ ապրիլի 23-ին. Վերցված է 26.11.2010-ին.
3. ↑  «Александр Петросян может перейти в иранский «Каве»» (ռուսերեն). Armfootball.com. 25.11.2010. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ ապրիլի 23-ին. Վերցված է 26.11.2010-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Профиль на footballdatabase.eu (անգլ.)
**Պ. Պ. Բաժովի տուն թանգարան հուշահամալիր** (ռուս.՝ Мемориальный дом-музей П. П. Бажова), տուն-թանգարան Եկատերինբուրգ քաղաքում, որտեղ ապրել է ուրալցի գրող Պավել Պետրովիչ Բաժովը։

Պատմություն և նկարագրություն
----------------------------

Տունը կառուցել է ինքը` Պավել Պետրովիչ Բաժովը։ Իր բոլոր ոտեղծագործությունները, այդ թվում ամենահայտնի պատումների գրքերը` «Մալախիտե զարդատուփ» (1939 թ.), «Հեռավոր-մերձավորը» (1949 թ.), Բաժովը գրել է այստեղ, Հայրապետական (ներկայիս` Չապաևի) և Բոլոտնի (ներկայիս` Բոլշակովի) փողոցների անկյունում գտնվող տանը։

1906 թվականից, մինչև նոր տան շինարարությունը, Բաժովը բնակվել է մինչև մեր օրերը չպահպանված Բոլոտնայա փողոցի խաչմերուկից ոչ հեռու գտնվող փոքրիկ տանը։ 1911 թվականին Բաժովը սկսեց կառուցել իր նոր տունը։ 1914 թվականից մինչև Կամիշլով տեղափոխվելը Բաժովների ընտանիքը բնակվում էր այստեղ։ 1923 թվականին Պավել Պետրովիչը վերադարձավ այս տուն և բնակվեց այստեղ մինչև իր կյանքի վերջը։ Գրողի մահից հետո մինչև 1968 թվականն այս տանը բնակվել է նրա կինը` Վալենտինա Ալեքսանդրովնան։

Ցուցադրություններ
-----------------

Թանգարանը հիմնադրվել է քաղաքային խորհրդի գործադիր կոմիտեի 1966 թվականի մարտի 22-ի որոշմամբ և Ռուսաստանի Դաշնության Մշակույթի նախարարության 1967 թվականի մարտի 1-ի, Սվերդլովսկ քաղաքում Պ. Պ. Բաժովի թանգարան կազմակերպելու մասին № 117 հրամանով։

1969 թվականի փետրվարի 3-ից թանգարանային ցուցադրությունները բացվեցին այցելուների համար։ 
Թանգարանի առանձնահատկությունն այն է, որ տանն ամեն ինչ մնացել է այնպես, ինչպես եղել է գրողի կենդանության օրոք։ Թանգարանը մտել է Ուրալի գրողների միացյալ թանգարանների կազմի մեջ։

Նկարագրություն
--------------

Դեպի Չապաևի (Հայրապետական) փողոցը տունն ուղղված է շքահանդեսային փայտյա սանդղամուտքով և երեք պատուհաններով, իսկ դեպի Բոլշակովի (Բոլոտնայա) փողոցը` հասարակ շրջակալներով հինգ պատուհաններով։ Տունն ունի չորս սենյակ, խոհանոց և նախասենյակ, որը տանում է դեպի Պավել Պետրովիչի կաբինետ, որն էլ միաժամանակ համարվում էր ավագ Բաժովների ննջասենյակը։ Կաբինետում Պավել Պետրովիչն ընդունում էր բազմաթիվ այցելուների։ Ճաշասենյակը գտնվում էր կաբինետի դիմաց։ 

Նախագծով տունը միհարկանի էր, գերանակապ, աղյուսե գետնախարսխով։ Տան կողքին պահպանվել էր այգին, որտեղ ամեն ինչ տնկվել էր Բաժովների կողմից, լորենիներ, կեչիներ, խնձորենիներ, յասամաններ, թխկենիներ և բալենիներ, իսկ բանջարանոցում` լորենու տակ, դրված էր սեղանիկ, որտեղ գրողը հաճախ ընդունում էր իր հյուրերին, արոսենու տակ էլ դրված էին գրողի սիրելի նստարանները։

Բաժովի գրադարանում կային շուրջ 2000 գրքեր, որոնցից շատերի վրա առկա էին Բաժովի ծանոթ և մտերիմ գրողների ինքնագրերը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Литературный Квартал. Объединённый музей писателей Урала
2. ↑  Дом-музей П.П. Бажова в Екатеринбурге
3. ↑  «Сайт Объединённого музея писателей Урала». Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ մայիսի 13-ին. Վերցված է 2018 թ․ մարտի 28-ին.