**Կրեսպի դ'Ադդա** (իտալ.՝ Crespi d'Adda), պատմական բնակավայր Կապրիատե Սան Ջերվազիո կոմունայում, Լոմբարդիա մարզում, Իտալիայի` հյուսիսում։ Իրենից ներկայացնում է 19-20-րդ դարերի գործարանային քաղաքի վառ օրինակ, որը կառուցել են ձեռներեցները՝ Եվրոպայում և Հյուսիսային Ամերիկայում աշխատողների վերաբնակեցման համար։ Գյուղը պահպանվել է մինչև մեր օրեր, և մասամբ օգտագործվում է արտադրության շարունակության նպատակով, սակայն ներկայիս սոցիալ-տնտեսական պայմանների փոփոխության հետ կապված նրա պահպանումը վտանգի տակ է։ Ներառված է 1995 թվականի ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում։

Պատմություն
-----------

1875 թվականին ձեռնարկատեր Քրիստոֆորո Բենինյոն Կրեսպին և Բուստո Արսիցիոն գնեցին ընդարձակ հողատարածք Բրեմբո և Ադդա գետերի միջև՝ նպատակ ունենալով կառուցել բամբակագործական գործարան։ 1878 թվականին արդյունաբերական շենքերի կողքին սկսվեց բանավանի շինարարություն, փոքր սոցիալական ենթակառուցվածքներով, ինչպիսիք են հիվանդանոց, դպրոց, թատրոն, բաղնիքներ, եկեղեցի և գերեզմանոց։ 1897 թվականին ավարտվեց ընտանեկան ամրոցի շինարարությունը, որը կառուցված էր նեոգոթական ոճով։ Մոտավորապես 1906 թվականին արտադրության կարիքների համար Ադդա գետի երկայնքով կառուցվել է հիդրոէլեկտրակայան։

Երբ 1889 թվականին Անգլիայից վերադարձավ Կրիստոֆորա Սիլվիո Կրեսպիի որդին, նա սկսեց աշխատել որպես նոր տնօրեն։
Նա մերժեց բազմաբնակարան բնակելի շենքերի նախագիծը և փոխարինելով դրանք այգիներով մասնավոր տների։ Նա կարծում էր, որ դա կնպաստի աշխատողների ներդաշնակ հարաբերություններին։ Այդ տները կառուցվեցին 1892 թվականից սկսած, և արդյունքն ակնհայտ էր։ Շուրջ 50 տարի Կրեսպի ընտանիքի ղեկավարությանը չի խոչնդոտել որևէ ապստամբություն կամ այլ տեսակի զանգվածային անկարգություններ։

1929 թվականի Մեծ ճգնաժամից ֆաշիստական կառավարության կողմից հարկումը ի վերջո, հանգեցրել է այն փաստին, որ Կրեսպի ընտանիքը վաճառեց գյուղը իտալական տեքստիլ ընկերությանը։ Հետագայում անցել է Լեգլար ընկերության և ապա - արդյունաբերական խումբ Փոլլիին։ Վերջինս, որպեսզի պահպանի արտադրությունը, վարձել է 600 աշխատող, իսկ առավել ակտիվության տարիներին այս ցուցանիշը հասել է մինչև 3200 մարդ։

2004 թվականին ֆաբրիկայի գործունեությունը գրեթե դադարել է։ Այսօր, գյուղում են նրանք, ովքեր իրենցից ներկայացնում են այն աշխատավոր ընտանիքները, ովքեր այստեղ են եկել ամենասկզբից։

Հետաքրքիր փաստեր
----------------

* Կրեսպի դ'Ադդան առաջին գյուղն էր Իտալիայում, որ ուներ ժամանակակից լուսավորման համակարգ։
* Տեղի դպրոցի պահպանման համար բոլոր ծախսերը հոգացել է գործարանը։
* Կրեսպի ընտանեկան ամրոցը ունեցել է առանձին հեռախոսագիծ Միլանի հետ։
* Կրեսպի դ'Ադդա եկեղեցին կառուցվել է Բուստո Արսիցիոյի եկեղեցու օրինակով, որտեղից էլ ծագել են Կրեսպիները։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. 1 2 3  «Formez PA | Centro servizi, assistenza, studi e formazione per l'ammodernamento delle P.A» (PDF). Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2008 թ․ մայիսի 30-ին. Վերցված է 2017 թ․ օգոստոսի 14-ին.
3. ↑  «Valxer Idea Farm» (PDF). Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2011 թ․ հուլիսի 22-ին. Վերցված է 2017 թ․ օգոստոսի 14-ին.
4. ↑  «Crespi d'Adda - World Heritage Site - Pictures, info and travel reports». Արխիվացված է օրիգինալից 2008 թ․ մայիսի 11-ին. Վերցված է 2017 թ․ օգոստոսի 14-ին.
5. ↑  «www.laviadellenergia.it - Taccani Hydroelectric Power Station, Trezzo d'Adda, Milano». Արխիվացված է օրիգինալից 2008 թ․ հոկտեմբերի 5-ին. Վերցված է 2017 թ․ օգոստոսի 14-ին.
6. 1 2  «What is Crespi?». Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ մայիսի 11-ին. Վերցված է 2017 թ․ օգոստոսի 14-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Villaggio Crespi Արխիվացված 2010-07-06 Wayback Machine
* Crespi d'Adda Արխիվացված 2011-05-11 Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Կրեսպի դ'Ադդա» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 12682349s · GND: 4670207-6 · VIAF: 249407557 · WorldCat VIAF: 249407557 |

 |