**Շիխանի համախտանիշ** (հիպոֆիզի հետծննդաբերական նեկրոզ)- առաջանում է բարդացած հետծննդաբերական շրջանի արյունահոսությունների հետևանքով, որի արդյունքում զարգանում է հիպոտոնիա և խախտվում է արդեն իսկ չափերով մեծացած հիպոֆիզի արյան շրջանառությունը: Այս ամենի հետևանքով հիպոֆիզում զարգանում է հիպօքսիա և նեկրոզ։ Պրոցեսի

մեջ կարող է ընգրկվել նաև ամբողջ ադենոհիպոֆիզը (հիպոպիտուիտարիզմ), բայց ավելի հաճախ վնասվում են լակտոտրոպ բջիջները։ Պրոլակտինի արտադրման խափանման պատճառով էլ, խանգարվում է կաթնարտադրությունը և կրծքով կերակրումը դառնում է անհնար։ Շիխանի համախտանիշը հիպոպիտուիտարիզմի երկրորդ տարածված պատճառն է մեծահասակների մոտ։

Էթիոլոգիա և պաթոգենեզ
---------------------

Ծննդաբերության ժամանակ զարգացած հիպովոլեմիան, որը զանգվածային արյունահոսության հետևանք է, առաջ է բերում արդեն իսկ չափերով մեծացած հիպոֆիզի արյան շրջանառության խանգարում։ Այն էլ իր հերթին բերում է անոթասեղման, որին էլ հետևում է հիպոֆիզի ինֆարկտը։

Կլինիկա
-------

Շիխանի համախտանիշի ժամանակ դրսևորվող տարբեր կլինիկական դրսևորումները առաջանում են հիպոֆիզի վնասման հետևանքով, ինչը հանգեցնում է հորմոններից մեկի կամ մի քանիսի նվազմանը, որը սովորաբար արտազատվում է գեղձի կողմից։ Քանի որ հիպոֆիզը վերահսկում է նաև էնդոկրին համակարգի բազմաթիվ այլ գեղձերի, այդ իսկ պատճառով կարող է առաջանալ մի շարք այլ օրգան-համակարգերի գործառույթների մասնակի կամ ամբողջական կորուստ :

Հիպոֆիզը կազմված է 2 բլթերից՝ առաջնային և հետին։ Շիխանի համախտանիշի ժամանակ ավելի հաճախ վնասվում է առաջնային բիլթը, որի արդյունքում էլ խանգարվում է աճի հորմոնի,պրոլակտինի,թիրեոտրոպի, ԱԿՏՀ-ի,ֆոլիկուլխթանիչ և լյուտեինիզացնող հորմոնների արտադրությունը։ Առաջին կլինիկական դրսևորումները սուր դեպքերում լինում են անմիջապես ծննդաբերությունից հետո՝

* կաթնարտադրության խանգարում (ագալակտորեա)
* կրծքագեղձերի հետզարգացում
* ցածր արյան ճնշում (հիպոտենզիա)
* դաշտանային ցիկլի խանգարում կամ նույնիսկ բացակայություն(օլիգոմենորեա,ամենորեա)
* լիբիդոյի նվազեցում
* հոգնածություն
* մաշկի չորություն
* քաշի ավելացում
* փորկապություն

և այլ կլինիրկական դրսևորումներ, որոնք անմիջականորեն պայմանավորված են պանհիպոպիտուիտարիզմով։

Դիագնոստիկա
-----------

Շիխանի համախտանիշի ախտորոշումը սովորաբար դրվում է, երբ կնոջ մոտ առկա են հիպոպիտուիտարիզմի ախտանիշներ, ինչպես նաև ծննդաբերության ժամանակ արյունահոսության առկայությունը բժշկական պատմության մեջ։ Ախտորոշումը հաստատելու համար բուժաշխատողը կարող է նաև նշանակել այլ հետազոտություններ՝ հիպոֆիզային գեղձի հորմոնների մակարդակը որոշելու համար։

Բացի այդ,նշանակվում է ՄՌՏ կամ ԿՏ հետազոտություն հիպոֆիզի պատկերավոր հետազոտության համար և հիպոֆիզի այլ խնդիրների հավանականությունը բացառելու նպատակով, ինչպիսին է օրինակ ուռուցքը (հիպոֆիզի ուռուցքները հիպոպիտուիտարիզմի և դրան հաջորդող ախտանիշների հիմնական պատճառն են)։

Բուժում
-------

Բուժումը իրականացվոմ է հորմոն փոխարինիչ թերապիայով կամ պարզապես դիմում են սիմպտոմատիկ բուժման։ Լրացվում են արդեն իսկ բացակայող հորմոնների պահանջը, նշանակվում են՝ գոնադոտրոպիններ, պրոլակտին, ԱԿՏՀ, կորտիզոլ, թիրեոիդ հորմոններ։ Բուժումը ամբողջովին նմանվում է հիպոպիտուիտարիզմի բուժմանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «What to Know About Sheehan's Syndrome». *Verywell Health* (անգլերեն). `{{cite web}}`: Missing or empty `|url=` (օգնություն)
2. ↑  Kaufman MS, Stead LG (2011). *First aid for the obstetrics & gynecology clerkship*. McGraw-Hill Professional. ISBN 9780071634199. OCLC 768527672.
3. ↑  Keleştimur F (2003 թ․ դեկտեմբեր). «Sheehan's Syndrome». *Pituitary* (անգլերեն). **6** (4): 181–188. doi:10.1023/B:PITU.0000023425.20854.8e. ISSN 1573-7403. PMID 15237929. S2CID 25547320.
4. ↑  . `{{cite web}}`: Missing or empty `|title=` (օգնություն)
5. ↑  . `{{cite web}}`: Missing or empty `|title=` (օգնություն)
6. ↑  Errarhay S, Kamaoui I, Bouchikhi C, Châara H, Bouguern H, Tizniti S, Melhouf A, Banani A (2009 թ․ հունիս). «Sheehan's Syndrome A Case Report and Literature Review». *The Libyan Journal of Medicine*. **4** (2): 81–2. doi:10.4176/081201. PMC 3066722. PMID 21483515.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ՀՄԴ-9 · ՀՄԴ-10-ԿՄ · DiseasesDB · eMedicine · ICPC 2 · MedlinePlus · NCI Thesaurus  |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Disease Ontology · Microsoft: 2910516132 |

 |