Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Դիսպերսիա (այլ կիրառումներ)
Լույսի փնջի տարալուծումը սպեկտրում՝ ապակե պրիզմայի միջով անցման ժամանակ (Դիսպերսիայի «հայտնվելը»՝ ապակու մեջտեղում):
**Դիսպերսիայի օրենք** կամ **դիսպերսիոն համապատասխանություն** ալիքների տեսության մեջ, կապ ալիքային վեկտորի և հաճախության մեջ

{\displaystyle \omega =\omega (\mathbf {k} )\,}

Այս օրենքը արտահայտում է ալիքի ժամանակային և տարածական պարաբերությունների կապը։ Դիսպերսիայի օրենքից կարելի է ստանալ ալիքի փուլային և խմբային արագությունները՝

{\displaystyle \mathbf {v} \_{ph}={\omega \over k}\cdot {\mathbf {k} \over k}\,;\quad \mathbf {v} \_{gr}={d\omega \over d\mathbf {k} }\,}

Դիսպերսիա հասկացությունը առաջին անգամ օպտիկայում հայտնվել է հատվածակողմով սպիտակ լույսի տարալուծմից հետո։ Դիսպերսիա անվանում են ալիքի փուլային արագության կախումը լուսային ալիքի հաճախությունից կամ երկարությունից,կամ օպտիկայում բեկման ցուցչի կախումը ալիքի հաճախությունից և երկարությունից տվյալ միջավայրում, եթե արագությունը կախված չէ ալիքի հաճախությունից կամ երկարությունից,ապա խոսքը դիսպերսիայի բացակայության մասին է։

Այսինքն,եթե գծային։ լույսի համար դիսպերսիայի օրենքը ապակու մեջ բերում է դիսպերսիայի դասական օրենքին։
Հիմնվելով քվանտային պատկերացումների վրա, որ ամեն մի ալիքի համապատասխանում է որոշակի մասնիկ կամ քվազիմասնիկ և հակառակը, դիսպերսիայի օրենքը կարելի է տարածել նաև մասնիկների համար։ Մասնավորապես,պինդ մարմնի ֆիզիկայում այս օրենքը կապ է հաստատում մասնիկի (օրինակ՝ էլեկտրոն, ֆոտոն) էներգիայի ևնրա ալիքային վեկտորի միջև։

Շղթայի համար դուրսբերում
------------------------

Ենթադրենք տրված է ատոմների միաչափ գծային շղթա {\displaystyle m} զանգվածով, որոնց միջև հեռավորությունը {\displaystyle u\_{n}} է։ Տեղադրենք {\displaystyle n} կարճ հեռավորության վրա {\displaystyle u\_{n}}։ Այդ դեպքում շեղման փոքրության պատճառով ատոմների փողազդեցության ուժը կարելի է համարել քվազիառաձգական։
Նշանակումները՝

{\displaystyle k}՝ ալիքային թիվ,
{\displaystyle \omega }՝ հաճախություն։
Հաշվի առնելով հարևան անդամները՝

{\displaystyle F\_{n}=-\beta (u\_{n}-u\_{n+1})-\beta (u\_{n}-u\_{n-1})=\beta (u\_{n+1}-2u\_{n}+u\_{n-1}),}
որտեղ՝
{\displaystyle \beta }՝ քվազիառաձգականության գործակիցն է։
Գրենք շարժման հավասարումը {\displaystyle n}-րդ ատոմի համար՝ {\displaystyle ma=F\quad \Longleftrightarrow \quad m{\cfrac {d^{2}u\_{n}}{dt^{2}}}=\beta (u\_{n+1}-2u\_{n}+u\_{n-1})}
Թող հավասարումը ունենա հետևյալ տեսքը՝ {\displaystyle Ae^{i(kd-\omega t)}.}։
Այդ դեպքում՝ {\displaystyle -m\omega ^{2}=\beta (e^{ikd}+e^{-ikd}-2)=-2\beta (1-\cos kd)=-4\beta \sin ^{2}(kd/2)\quad \Rightarrow \quad \omega =\pm \omega \_{m}\sin {kd/2},} որտեղ 

{\displaystyle \omega \_{m}=2{\sqrt {\cfrac {\beta }{m}}}}։
Սա էլ հենց արտահայտում է հաճախության կապը ալիքային թվի հետ, այսինքն միատոմ շղթայի դիսպերսիայի օրենքը։

Տես նաև
-------

* Ալիքների դիսպերսիա

Նշումներ
--------

1. ↑  Գծային օրենքում, կամ, ավելի կոնկրետ, ω և *k* ուղիղ համեմատականության դեպքում, ω/*k* կլինի հաստատուն, այսինքն՝ դիսպերսիան կբացակայի, ինչպես վակուումում է

Գրականություն
-------------

* Ֆեյնմանի դասախոսությունը դիսպերսիայի մասին

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 202579712 |

 |