**Օմալոս** (հուն․՝ Ομαλός), փոքր գյուղ արևմտյան Կրետեում, Խանիա նոմի Մուսուրի շրջանում։ Հունարեն «Ομαλός» բառը նշանակում է հարթ, կանոնավոր՝ բարձրավանդակ իմաստով։

Նկարագրություն
--------------

Օմալոսը տեղակայված է Օմալոսի բարձրավանդակի (հուն․՝ οροπέδιο του Ομαλού) հյուսիս-արևելյան հատվածում՝ Խանիայից 38 կմ հարավ՝ Սպիտակ լեռներում (Լեֆկա Օրի)։ Բարձրավանդակի տարածքը 15 կմ² է և ընկած է երեք մարզի՝ Պլատանիասի Մուսուրի հատվածի (նախկինում՝ Կիդոնիա), Սֆակիայի և Արևելյան Սելինոյի խաչմերուկում։ Չնայած բնակավայրը գտնվում է Մուսուրիում, սակայն բարձրավանդակի մեծ մասը գտնվում է Արևելյան Սելինոյում։ 

Օմալոսի բարձրավանդակԲարձրավանդակին կարելի է մոտենալ երեք կողմից՝ արևմուտքից՝ Խանիա-Սուգիա ճանապարհից, հյուսիսից՝ Օմալոսից, և հարավից։ Օմալոսը 5 կմ է հեռու Քսիլոսկալոյի կիրճի մուտքից և հիմնականում հայտնի է դարձել արշավներ կազմակերպելու շնորհիվ։ Հին քարը Օմալոսը արևմուտքից միացնում է Այիա Իրինի համայնքին, որտեղից այն միանում է Այիա Իրինի Կիրճին։

Զով կլիման և բերրի հողը թույլ են տալիս աճեցնել տարբեր մրգեր և բանջարեղեն, այդ թվում՝ կարտոֆիլ, խնձոր, ինչպես նաև հացահատիկ։ Քարե փոքրիկ տներում (միտատա) սովորաբար պատրաստվում է տեղական պանիր (գրավիերա)։ Ավելի տաք եղանակին հովիվներն իրենց հոտը տանում են արոտավայր (*madares*, μαδάρες) Լեֆկա Օրիի լանջերին։

Աշխարհագրություն
----------------

Ի սկզբանե ենթադրվում էր, որ լիճը կորցրել է իր ջրերը Ցանի քարանձավի միջոցով։ Քարանձավը գտնվում է դեպի Խանիա տանող ոլորուն ճանապարհի աջ կողմում՝ Օմալոսից մոտ 1,6 կմ հեռավորության վրա։

Քսիլոսկալոսում (1250մ) կա երկու գագաթ՝ Գինգիլոսը (2080մ) և Վոլակիասը (2116մ), որը լեգենդը կապում է Զևսի հետ։ Վերջինս ծնվել է Կրետեում։ Ավելի արևմուտք գտնվում են Ագաթոպի (1768մ) և Փսիլաֆի (1984մ) լեռները։

Պատմություն
-----------

Խաձիմիխալիս Յաննարիս 1833-1916, լուսանկարը՝ 1890
Օսմանյան կայսրության դեմ ապստամբությունների ժամանակ թուրքերին հազվադեպ էր հաջողվում թափանցել սարահարթի վրա։ Ըստ որոշ աղբյուրների՝ Օմալոս անվանումը ծագում է «*Πότε θα κάνει ξαστεριά πότε θα Φλεβαρίσει να πάρω το τουφέκι μου...να κατεβώ στον Ομαλό»* հեղափախական երգից։

Ցանի քարանձավը կոչվել է ի պատիվ թուրքական ներխուժման առաջին տարիներին հեղափոխական առաջնորդ Ցանիս Մարկոսի, որն այն իր որջն էր դարձրել։ Նրա մականունը «Ֆոբոս» (վախ) է։ Քարանձավն ունի մոտ 2,5 կմ երկարություն և իջնում է մինչև 241 մետր։ Սա իրականում փակ կիրճ է։

Կրետեի հեղափոխական Խաձիմիխալիս Յաննարիսը (1833-1916) ծնվել է հարևան Լակկիում և հայտնի է դարձել 1855-1869 թվականների հակամարտություններում։ Գերի է ընկել, բայց բանտից փախել է Խանիա, իսկ հետո աքսորվել Օդեսա։ 1912 թվականին նա ընտրվել է հունական խորհրդարանում։ Չնայած որ նա մահացել է Խանիայում, բայց իր ցանկությամբ թաղվել է Օմալոսում, որտեղ Ցանի քարանձավի մոտ կա նրան նվիրված եկեղեցի։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ բարձրավանդակը օգտագործվել է որպես օդանավակայան։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Wikimapia
2. ↑  «Visit Greece: Mitata». Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ հոկտեմբերի 14-ին. Վերցված է 2019 թ․ սեպտեմբերի 14-ին.
3. 1 2  Loraine Wilson. The High Mountains of Crete: A walking and trekking guide. 2nd ed. Cicerone Press Limited, 2010. 9781849651677
4. ↑  «Tzanis Cave». Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ դեկտեմբերի 25-ին. Վերցված է 2019 թ․ սեպտեմբերի 14-ին.
5. ↑  Rethemnos: "Πότε θα κάμει ξαστεριά"
6. ↑  «Tzanis or Homos Cave by Omalos». Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ հոկտեմբերի 14-ին. Վերցված է 2019 թ․ սեպտեմբերի 14-ին.
7. ↑  Institute for Neohellenic Research

Արտաքին հղումներ
----------------

* Wikimapia
* Mapcarta
* Greek Travel Pages
* EALO (ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΛΑΚΚΩΝ ΟΜΑΛΟΥ) Արխիվացված 2016-09-07 Wayback Machine

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |