recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ստեֆանի Սամուելի Նակասյան** (անգլ.՝ Stephanie Nakasian, օգոստոսի 24, 1954(1954-08-24), Վաշինգտոն, Կոլումբիայի շրջան, ԱՄՆ), հայկական ծագմամբ ամերիկացի երգչուհի և մանկավարժ։ «Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիր։

Կենսագրություն
--------------

Ստեֆանի Նակասյանը ծնվել է 1954 թվականի օգոստոսի 29-ին Վաշինգտոնում։ Մեծացել է Նյու Յորքի Բրոնքսվիլ քաղաքում։ Սովորել է նվագել դասական դաշնամուր և ջութակ, երգել է երգչախմբերում և սովորել վոկալ։ Սովորել է Հյուսիսարևմտյան համալսարանում (տնտեսագիտություն), ստացել բակալավրի, ապա՝ մագիստրոսի աստիճան։

Մինչև 1981 թվականն աշխատել է Նյու Յորքի և Չիկագոյի խոշորագույն բանկերում՝ որպես ֆինանսական խորհրդատու։

1980-ական թվականներից հանդես է եկել անվանի երաժիշտ Ջ. Հենդրիկսի ջազային խմբում, դարձել առաջատարներից, ամուսնացել խմբի դաշնակահար Օ'Բրայենի հետ։

ԱՄՆ-ի ջազային երաժշտության կենսագրական բառարանում Նակասյանը հիշատակվում է որպես հանրահայտ ջազային երգչուհի Էլլա Ֆիցջերալդի ժառանգորդը և լավագույններից մեկն աշխարհում։

Համագործակցել է ջազի բազմաթիվ հայտնի երաժիշտների հետ։ Ջ. Կալումի «Դիքսիլենդ» խմբի հետ մշտապես մասնակցել է «River Walk», նաև այլ փառատոների։ Համերգներին հանդես է եկել որպես ճանաչված կատարող ջազի կարևոր գործիչների կողքին, այդ թվում՝ Ուրբի Գրինի, Պատրիկ Բրյուս Մեթենիի, Քլարկ Թերիի, Սքոթ Համիլթոնի, Հենք Ջոնսի, Ռոյ Հեյնսի, Ֆիլլի Ջո Ջոնսի և Էնի Ռոսի։ Թողարկել է «Thrush Hour: a Study at the Great Ladies of Jazz» (2006) ալբոմը, ձայներիզներ, 3 ոսկե, 2 պլատինե ձայնասկավառակներ։

Ելույթներ է ունեցել ԱՄՆ-ի, Եվրոպայի, Ճապոնիայի և այլ երկրների ռադիոյով և հեռուստատեսությամբ։

Երաժշտական խմբերին դասավանդում է վոկալ արվեստ, դպրոցներում անցկացնում գործնական պարապմունքներ։

Հեղինակ է ջազային երգեցողության մասին գրքի։ Երկու անգամ արժանացել է «Գրեմմի» մրցանակի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Catalano, Nick (2004 թ․ դեկտեմբերի 29). "Stephanie Nakasian & Hod O'Brien: Visitors from Virginia". *AllAboutJazz.com*. New York City. Retrieved 2009 թ․ մայիսի 18.

Գրականություն
-------------

* "The Fresh Air Interview, Stephanie Nakasian". *Stephanie Nakasian, Paying Tribute to Billie Holiday*. Retrieved 2010 թ․ ապրիլի 29.
* "Nakasian, Stephanie". *Jazz.com, Encyclopedia of Jazz Musicians*. Արխիվացված է the original 2008 թ․ նոյեմբերի 21-ին. Retrieved 2009 թ․ մայիսի 18.
* "Stephanie Nakasian". *McIntire School of Music at the University of Virginia*. Արխիվացված է the original 2008 թ․ նոյեմբերի 1-ին. Retrieved 2009 թ․ մայիսի 18. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
* "Stephanie Nakasian". *Riverwalk Jazz*. Արխիվացված է the original 2015 թ․ դեկտեմբերի 1-ին. Retrieved 2009 թ․ մայիսի 18. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ երաժշտության հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
| Խևսուրեթ
ხევსურეთი |
| --- |
| Ամրոց Շատիլ գյուղումԱմրոց Շատիլ գյուղում |
| Ամրոց Շատիլ գյուղում |
| Ճանապարհ դեպի ԽևսուրեթՃանապարհ դեպի Խևսուրեթ |
| Ճանապարհ դեպի Խևսուրեթ |
| Խևսուրեթ տեսքըԽևսուրեթ տեսքը |
| Խևսուրեթ տեսքը |

**Խևսուրեթ**, **Խևսուրեթա** (վրաց.՝ ხევსურეთი վրաց.՝ ხევი բառից - կիրճ), պատմական շրջան Վրաստանի հյուսիս-արևելքում։ Խևսուրեթի բնակչությունը խևսուրներն են (վրաց.՝ ხევსურები)՝ վրացիների ազգագրական խումբ, որն ավանդաբար բնակվում է բարձրլեռնային համայնքներում, որտեղ չկար դասակարգային տարբերություններ։ Միջնադարում և ֆեոդալական դարաշրջանում խևսուրներն ազատված էին բոլոր տեսակ հարկերից, բայց պարտավոր էին պաշտապնել Վրաստանի հյուսիսային սահմանները։ Քարթլի-Կախեթիի վրա հարձակման ժամանակ խևսուրներն օգնական զորք էին ուղարկում Քարթլի-Կախեթի թագավորներին։ Խևսուրները կարևոր դերակատարություն ունեցան Բախտրիոնի՝ 1659-1660 թվականների ապստամբության ժամանակ։

Չնայած որ խևսուրները քրիստոնյաներ են և համարվում են վրացական եկեղեցու հավատացյալներ, նրանց կյանքում կարևոր տեղ ունեն հնագույն մինչքրիստոնեական ավանդույթները։ 1876 թվականին հայտնի գերմանացի ճանապարհորդ Գուստավ Ռադդեն, լինելով Խևսուրեթում, գրեց **«Chewsuren und ihr Land»** (Kassel, 1878) գիրքը, որը Խևսուրեթը ներկայացնում էր արևմտյան ընթերցողին։ Խևսուրեթում կարևորագույն օբյեկտներ են Շատիլ և Մուցու գյուղերը՝ իրենց միջնադարյան ամրոցներով, ինչպես նաև Խախմատի, Ախիելի և Լեբաիս Կարի ամրոցները։

Խևսուրներն մարդաչափական տվյալներով միջնագլուխ են, միջահասակից քիչ բարձր, կապուտաչյա, երբեմն՝ մոխրա-կանաչավուն աչքերով և բաց խարտյաշ մազերով։

1950-ական թվականներին խևսուրներին պարտադրաբար վերաբնակեցրին հարթավայրերում, որի արդյունքում բարձրլեռնային գյուղերից շատերը դատարկվեցին։

Խևսուրների հիմնական զբաղմունքները խոշոր եղջերավոր անասունների բուծումն է, ոչխարապահությունը և հողագործությունը՝ հիմնականում հացահատիկային բույսերը։

Պատկերասրահ
-----------

* Լեբաիս ԿարիԼեբաիս Կարի
* ՄուցոՄուցո
* Եկեղեցի ԱրդոտիումԵկեղեցի Արդոտիում
* ՄուցոսչալաՄուցոսչալա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Historical Dictionary of Georgia Alexander Mikaberidze Historical Dictionaries of Europe, No. 50 The Scarecrow Press, Inc. Lanham, Maryland • Toronto • Plymouth, UK 2007
2. ↑  Большая советская энциклопедия. Гл. ред. Б. А. Введенский, 2-е изд. Т. 46. Фусе — Цуруга. 1957. 672 стр. илл. и карты; 48 л. илл. и карт.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Խևսուրեթի նկարագրություն
* Перцов В. "Облака сверху и снизу". // Вокруг Света, №2 (2533), февраль 1970. Արխիվացված է the original 2012 թ․ մարտի 4-ին. Retrieved 2011 թ․ մայիսի 23. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Վարդանյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Նիկողայոս Հակոբի Վարդանյան** (ապրիլի 29, 1959(1959-04-29), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ թավջութակահար, կոնտրաբասիստ։

Անվանի ջութակահար Հակոբ Վարդանյանի որդին է։

Կենսագրություն
--------------

Նիկողայոս Վարդանյանը ծնվել է 1959 թվականին, Երևանում։ 1973-1978 թվականներին սովորել է Երևանի Չայկովսկու անվան երաժշտական դպրոցում, այնուհետև՝ Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայում։ 1986 թվականից Հայաստանի պետական ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի թավջութակահարն է։ Նվագախմբի կազմով բազմաթիվ հյուրախաղերով եղել է աշխարհի մի շարք երկրներում, մասնակցել բազում փառատոների Հայաստանում և արտասահմանում։ 1986 թ. երևանյան միջազգային ջազային փառատոնի ժամանակ, որպես կոնտրաբասիստ, հանդես է եկել հոլանդական «Dutch Swing College» խմբի հետ։

Համագործակցել և բազմաթիվ ելույթներ է ունեցել մի շարք հանրահայտ ջազային երաժիշտների, կատարողների ու խմբերի հետ՝ Տաթևիկ Հովհաննիսյան, Արմեն Դոնելյան, Միշել Լեգրան, Չիկ Կորեա, Իգոր Բուտման, Դանիիլ Կրամեր, Ալեքսանդր Զախարյան, Արտո Թունջբոյաջյան, «Earth, Wind & Fire», «Three Mo Tenors» և այլն։ 2001-2004 թվականներին մասնակցել է արաբ երգչուհի Ֆեյրուզի համերգային հյուրախաղերին մի շարք երկրներում։ 2002 թվականին երգչուհու հետ ձայնագրվել է ձայնասկավառակում, 2011 թվականին մասնակցել բեյրության փառատոնին։ Վահագն Հայրապետյանի տրիոյի կազմում ելույթներ է ունեցել «Toronto Du Maurier Downtown Jass Festival» և «Montreal Jazz Fest» փառատոների ժամանակ։ Համագործակցում է Լևոն Մալխասյանի հետ՝ հանդիսանալով «Մալխաս» ջազային խմբի կոնտրաբասիստը։ Աշխատել է Երևանի և արտասահմանյան մի շարք ջազային ակումբներում։ 1998 թվականից մասնակցել է Արտո Թունջբոյաջյանի «Armenia Navy Band» խմբի առաջին ձայնասկավառակի թողարկման աշխատանքներին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Նիկողայոս Վարդանյանի կենսագրությունը avproduction.am կայքում(չաշխատող հղում)
2. ↑  "Նիկողայոս Վարդանյան | Music of Armenia". *musicofarmenia.com*. Արխիվացված է the original 2018 թ․ նոյեմբերի 22-ին. Retrieved 2019 թ․ ապրիլի 29.
**Լիլիանա Կոզլովիչ** (սլովեն.՝ Lilijana Kozlovič, հոկտեմբերի 30, 1962(1962-10-30), Կոպեր, Սլովենիա), սլովենացի կին քաղաքական գործիչ։ Իրավաբանական գիտությունների մագիստրոս։ Ժամանակակից կենտրոնի կուսակցության անդամ։ Վարչապետ Յանեզ Յանշայի գլխավորությամբ 2020 թվականի մարտի 13-ին ձևավորված Յանշայի երրորդ կաբինետում արդարադատության գործող նախարարն է։ 2014-2016 թվականներին եղել է Սլովենիայի Պետական ժողովի պատգամավոր։ 2019 թվականի դեկտեմբերից մինչև 2020 թվականի մարտը եղել է շրջակա միջավայրի գործակալության գլխավոր տնօրենը։

Կենսագրություն
--------------

Լիլիանա Կոզլովիչը ծնվել է 1962 թվականի հոկտեմբերի 30-ին Կոպեր քաղաքում։

1997 թվականին ավարտել է Լյուբլյանայի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը։ 2012 թվականին ստացել է իրավաբանական գիտությունների մագիստրոսի կոչում։

1981 թվականից աշխատել է Կոպեր քաղաքի ոստիկանական վարչությունում։ 1997 թվականից ղեկավարել է քաղաքացիական կացության ակտերի գրանցման և հասարակական կարգի բաժինը, այնուհետև՝ ներքին վարչական գործերի բաժինը։ 1999-2000 թվականներին եղել է փորձնակ Սլովենիայի Գերագույն դատարանում։ 2004 թվականից աշխատել է վարչական գործերի և էլեկտրոնային վարչարարության պետական կառավարման նախարարությունում։

2005-2014 թվականներին ղեկավարել է Կոպերի վարչակազմը։

2014 թվականի հուլիսի 13-ի ընտրություններում ընտրվել է Սլովենիայի 7-րդ գումարման Պետական ժողովի պատգամավոր Ժամանակակից կենտրոնի կուսակցությունից։ Եղել է Ժամանակակից կենտրոնի կուսակցության խորհրդարանական խմբի ղեկավարի տեղակալ։

2016 թվականի սեպտեմբերի 15-ին նշանակվել է պետական կառավարման նախարար Բորիս Կոպրիվնիկարեին կից Ցերարի կառավարության գլխավոր քարտուղար։ Փոխարինել է Դարկո Կրաշովեցին (*Darko Krašovec*), որի հրաժարականը Միրո Ցերարն ընդունել է սեպտեմբերի 14-ին։ Ազատված պատգամավորական տեղը զբաղեցրել է նախկին բժիշկ և Ժամանակակից կենտրոնի կուսակցության անդամ Վլաստա Պոչկայը (*Vlasta Počkaj*)։ 2018 թվականից աշխատել է որպես խորհրդատու՝ Հավասարության սկզբունքի պաշտպանին կից։ 2019 թվականի հունիսին նշանակվել է շրջակա միջավայրի գործակալության գլխավոր տնօրենի պաշտոնակատար, 2019 թվականի դեկտեմբերին՝ գլխավոր տնօրեն։

2020 թվականի մարտի 13-ին Յանշայի երրորդ կաբինետում ստանձնել է Արդարադատության նախարարի պաշտոնը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  "mag. Lilijana Kozlovič, Minister of Justice" (in անգլերեն). GOV.SI. 2020 թ․ մարտի 13. Retrieved 2020 թ․ մարտի 22.
2. 1 2 3 4 5  "Predčasne volitve v državni zbor 2014" (in սլովեներեն). Državne volilne komisije. 2014. Արխիվացված է the original 2020 թ․ հունվարի 19-ին. Retrieved 2020 թ․ մարտի 22. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. 1 2  "В Словении утвердили состав нового правительства". ТАСС. 2020 թ․ մարտի 13. Retrieved 2020 թ․ մարտի 19.
4. 1 2  "Nova generalna sekretarka vlade bo Lilijana Kozlovič" (in սլովեներեն). www.24ur.com. 2016 թ․ սեպտեմբերի 15. Retrieved 2020 թ․ մարտի 22.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | CONOR: 46948963 |

 |
**Նախապատմական Ֆրանսիա**, Ֆրանսիայի մարդկային բնակեցման ժամանակաշրջան, սկսած գոմինիդներից ընհդուպ մինչև Բրոնզե դար, երբ այստեղ հայտնվեցին կելտերը, ովքեր ծագումով լատինական մշակույթից էին։

Պալեոլիթ
--------

### Վաղ պալեոլիթ

Ֆրանսիայում գտնված օլդուվյան և աշելյան մշակույթների գտածոները պատկանում են հոմինիդներին, ամենայն հավանականությամբ՝ *Homo erectus*-ին և *Homo heidelbergensis*-ին։ Մարդկային 560 տարվա ատամը (Արգո 149) գտնվել է Պերեպինյան քաղաքից ոչ հեռու՝ Կոն դ’Արգո քարանձավում։ Տոտավելյան մարդը Արգոյից (Caune de l’Arago) Տոտավել կոմունայում թվագրվում է 450 հազար տարեկան։ *Homo heidelbergensis-ից* մնացորդներ են մնացել Մոնմորեն։

Քարանձավներում վաղ պալեոլիթի բնակիչները ապրում էին որսի և հավաքչության շնորհիվ, կարողանում էին կառուցել խրճիթներ, նման բացահայտումներ են արվել Գրոտ-դյու-Լազարեում և Թերրա-Ամատայում։

### Միջին պալեոլիթ

Լևալլուայի տեխնոլոգիա
Ենթադրվում է, որ նեանդերթալացիները Եվրոպա են եկել Ք. ա. 300 հազար տարի առաջ և մեռած են համարվել Ք.ա. 40 հազար տարի առաջ, ենթադրաբար սառը կլիմայի պատճառով։ Այս շրջանում Ֆրանսիայում հայտնվաբերվեցին մեծաթիվ գտածոներ, կապված Մուստիերյան մշակույթի հետ, անունը դրվել է ի պատիվ ժայռաբնակ Լե-Մուստեին։ Նեանդերթալյան դարաշրջանի եղջյուրները, որոնք հայտնաբերվել էին Փարիզում գիտնականները թվագրեցին 200 հազար տարվա։ Լեվալլուայի տեխնոլոգիայով պատրաստված մի շարք զենքեր պատրաստված են հատուկ տեսակի մշակված քարերից, որոնք հայտնվել են դեռ վաղ պալեոլիթի դարաշրջանում, բայց նեանդերթալյան զենքերին ավելի նման են միջին պալեոլիթյան դարաշրջանի զենքերին։ Մարդակերության դեպքեր նեանդերտալացիների մոտ եղել են Մուլա-Ժերնսի (*Moula-Guercy*) և Լե-Պրադել (*Les Pradelles*) բնակավայրերում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ԶԼՄ՝ հնագետները գտել են Եվրոպայի ամենահին մարդկային մնացորդը
2. ↑  Արգո XXI
3. ↑  Ниша 1: пре-палеоантропы / La Niche 1; Montmaurin
4. ↑  Ամենահին Փարիզեցիներն են համարվում նեանդերտալացիները
5. ↑  "Նեանդերտալացիների մոտ հայտնաբերվել են մարդակերության դեպքեր". Արխիվացված է the original 2018 թ․ նոյեմբերի 12-ին. Retrieved 2017 թ․ հուլիսի 3. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
6. ↑  The caves that prove Neanderthals were cannibals
**Նիկոլայ Ալեքսանդրովիչ Բուլավին** (ռուս.՝ Николай Александрович Булавин, հունվարի 21, 1931(1931-01-21), Սանդատա, Սալսկի շրջան, Ռոստովի մարզ, ԽՍՀՄ - նոյեմբերի 7, 1987(1987-11-07), Վյոշենսկայա, Ռոստովի մարզ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), ԽՄԿԿ Վյոշենսկի շրջկոմի առաջին քարտուղար, Միխայիլ Շոլոխովի անվան պետական արգելոց-թանգարանի առաջին տնօրեն։ Վյոշենսկի ստանիցայի պատվավոր բնակիչ (2009), Շոլոխովի շրջանի պատվավոր քաղաքացի (2012), պարգևատրվել է Աշխատանքային Կարմիր դրոշի երեք և պատվո նշանի երկու շքանշաններով։

Կենսագրություն
--------------

1951 թվականին Նիկոլայ Բուլավինը ավարտել է Զլմնովնիկի միջնակարգ դպրոցը «Ոսկե մեդալով» և ընդունվել Ռոստովի ինժեներա-շինարարական ինստիտուտ, սակայն տեսողոության վատացման պատճառով, 1952 թվականին փոխադրվել է Ազով-Սևծովյան գյուղինստիտուտ, որն ավարտել է 1957 թվականին։ Նիկոլայ Ալեքսանդրովիչն աշխատել է Ռոստովի մարզի Վյոշենսկի շրջանի «Կրուժիլինսկի» խորհրդային տնտեսությունում որպես գյուղատնտես, այնուհետև՝ 1962 թվականին, նշանակվել տնօրեն։ 1969 թվականին ընտրվել է Վյոշենսկի շրջխորհրդի գործկոմի նախագահ։ 1970 թվականից մինչև 1984 թվականը ղեկավարել է շրջանի կուսակցական կազմակերպությունը, որը եղել է լավագույններից մեկը մարզում։ Բուլավինը եղել է ԽՄԿԿ 26-րդ համագումարի պատվիրակ, Ռոստովի մարզից ժողովրդական պատգամավորների մարզային և շրջանային խորհուրդների պատգամավոր, ԽՄԿԿ մարզկոմի անդամ, մարզային կուսակցական կազմակերպության վերստուգիչ հանձնաժողովի անդամ, ընտրվել կուսակցական կոնֆերանսների պատգամավոր։ Նիկոլայ Ալեքսանդրովիչ Բուլավինն ընկերական հարաբերություններ էր պահպանում Միխայիլ Ալեքսանդրովիչ Շոլոխովի հետ, որը սատար էր կանգնում նրա բոլոր նախաձեռնություններին և հայրենի եզերքի հետ կապված ձեռնարկումներին։ Գրողի մահից հետո Ն. Ա. Բուլավինը եղել է Մ. Ա. Շոլոխովի Պետական թանգարան արգելոցի ստեղծման նախաձեռնողներից մեկը և նրա առաջին տնօրենը (1984-1987)։

Բարեխիղճ աշխատանքի բարձր պրոֆեսիոնալկզմի համար Նիկոլայ Ալեքսանդրովիչ Բուլավինը պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի երեք և Պատվո նշան շքանշանի երկու մեդալներով։ 2009 թվականին նրան շնորհվել է «Վյոշենսկի ստանիցայի պատվավոր բնակչի» կոչում։ 2012 թվականին նրան շնորհվել է «Շոլոխովսկի շրջանի պատվավոր քաղաքացու» կոչում։

Պարգևներ
--------

* Աշխատանքային Կարմիր դրոշի երեք շքանշան
* Պատվո նշանի երկու շքանշան
* Վյոշենսկի ստանիցայի պատվավոր բնակիչ
* Շոլոխովսկի շրջանի պատվավոր քաղաքացի

Գրականություն
-------------

* Шолоховская энциклопедия/ Колл. авторов; глав. ред. Ю.А. Дворяшин; вступ. ст. М.М. Шолохов. - М.: Издательский дом "СИНЕРГИЯ", 2013. - 1216 с.: ил. ISBN 978-5-94238-022-9

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Булавин Николай Александрович (21.01.1931 - 07.11.1987)". Արխիվացված է the original 2017 թ․ հոկտեմբերի 13-ին. Retrieved 2017 թ․ հոկտեմբերի 31. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Н.А.Булавин - первый секретарь и первый директор
* Булавин Николай Александрович
* НАШ ПЕРВЫЙ ДИРЕКТОР
* Почётные граждане Шолоховского района Archived 2017-10-18 at the Wayback Machine.
* Выставка, посвященная 85-летию со дня рождения первого директора музея-заповедника М.А. Шолохова Н.А. Булавина
* Александр Шолохов: Я всегда ощущаю поддержку и помощь своих предков
**Լյուքսեմբուրգի ֆիլհարմոնիկ նվագախումբ** (լյուքս.՝ Lëtzebuerger philharmoneschen Orchester, ֆր.՝ Orchestre philharmonique du Luxembourg, գերմ.՝ Philharmonisches Orchester Luxemburg, հապավում՝ OPL), Լյուքսեմբուրգի ազգային սիմֆոնիկ նվագախումբ` հիմնավորված երկրի մայրաքաղաք Լյուքսեմբուրգում։

Լյուքսեմբուրգի ֆիլհարմոնիկ նվագախումբը հիմնադրվել է դիրիժոր և կոմպոզիտոր Անրի Պանսիի կողմից 1933 թվականին և առաջին անգամ փորձ է արել հուլիսի 15-ին՝ երբ կազմում ընդամենը 20 անդամ կար, իսկ առաջին համերգը կայացել է նոյեմբերի 28-ին։ Պանսիի ղեկավարության ժամանակ որպես մենակաար են հանդես եկել Ժակ Տիբոն, Արտուր Ռուբինշթեյնը, Էդվին Ֆիշերը, Ժոզեֆ Սիգետին, ռեպերտուարի մեջ են մտնում նորագույն հեղինակների՝ Դարիյուսա Միյո, Ջորջե էնեսկու, Բելի Բարտոկ, ստեղծագործությունները։ Սկզբնապես նվագախումբը անվանվել է Լյուքսեմբուրգյան RTL ռադիոյի Մեծ նվագախումբ (ֆր.՝ Grand orchestre symphonique de RTL) և գործել է RTL ռադիոյի միջոցներով։ 1939 թվականին Լյուքսեմբուրգի գրավման ժամանակ նացիստական ուժերի շնորհիվ ռադիոյի աշխատանքը դադարեցվեց, նվագախումբը ցրվեց, իսկ Պանսին գաղթեց ԱՄՆ։ 1945 թվականին, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտվելուց հետո, Պանսիի գլխավորությամբ 1953 թվականին թողարկվեց նվագախմբի առաջին ձայնագրությունը։

1995 թվականին Լյուքսեմբուրգի ռադիոն որոշեց այլևս չֆինանսավորել նվագախմբին։ Որպեսզի նվագախումբը չդադարեցներ իր գործունեությունը, Լյուքսեմբուրգի կառավարությունը ստեղծեց հիմնադիր Անրի Պանսիի անունով ֆոնդ, որտեղից էլ նվագախումբը ստանում է ֆինանսավորումը առ այսօր։

Նվագախմբի հիմնական համերգային հարթակները երկար ժամանակ եղել են Լյուքսեմբուրգ քաղաքի Մեծ թատրոնը և Լյուքսեմբուրգի կոնսերվատորիայի դահլիճը։ 2005 թվականից նվագախմբի նոր բազան դարձել է իշխանուհի Ժոզեֆինա Շարլոտի անվան Լյուքսեմբուրգի ֆիլհարմոնիայի դահլիճը, որը կառուցված է լյուքսեմբուրգյան Կիրխբուրգ թաղամասում։

Լյուքսեմբուրգի ֆիլհարմոնիայի կազմում գործում է նաև մշտապես համերգներ տվող և ձայնագրվող «Լովինի» լարային կվարտետը, որը կաազմված է սիմֆոնիկ նվագախմբի երաժիշտներից։

Նվագախմբի առավել նշանավոր ձայնագրություններից է Յանիս Կսենակիսի և Մորիս Օհանայի ստեղծագործությունների ամբողջ ժողովածուն, Գաբրիել Պիերնեի բալետի երաժշտությունը, Գի Ռոպերցի, Էռնեստ Բլոխի ստեղծագործությունները և այլն։

Երաժշտական ղեկավարներ
---------------------

* Անրի Պանսի (1933-1939 և 1945-1958 թթ.)
* Կարլ Մելես (1958 թ.)
* Լուի դե Ֆրոման (1958-1980 թթ.)
* Լեոպոլդ Հագեր (1981-1996 թթ.)
* Դևիդ Շելոն (1997-2000 թթ.)
* Բրամուել Տովի (2002-2006 թթ.)
* Էմանուել Կրիվին (2006 թվականից սկսած)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Bramwell Tovey took over as music director in September 2002, and held the post until 2006. Ben Mattison (2004 թ․ դեկտեմբերի 20). "Conductor Bramwell Tovey Extends Vancouver Symphony Tenure, Steps Down From Luxembourg Post". *Playbill Arts*. Արխիվացված է the original 2008 թ․ մայիսի 2-ին. Retrieved 2007 թ․ դեկտեմբերի 23.
2. ↑  Ben Mattison (2005 թ․ դեկտեմբերի 21). "Conductor Emmanuel Krivine to Lead Luxembourg Philharmonic". *Playbill Arts*. Retrieved 2007 թ․ դեկտեմբերի 23.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք Archived 2010-04-20 at the Wayback Machine. (ֆր.) (գերմ.)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Պետրոսյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Նաիրա Պետրոսյան** (փետրվարի 25, 1974(1974-02-25), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ աճպարար, բեմադրիչ, կենդանավարժ։ ՌԴ և Ֆրանսիայի կրկեսային գործիչների միության անդամ։

Կենսագրություն
--------------

Նաիրա Պետրոսյանը ծնվել է 1974 թվականին Երևանում, Սոս Պետրոսյանի ընտանիքում։ 1985 թվականից սովորել է Երևանի Ալյումինագործների մշակույթի պալատի կրկեսային ստուդիայում, որի կազմում հյուրախաղերով հանդես է եկել ՀՀ մարզերում։
1991-1995 թվականներին սովորել է Երևանի Թատերական արվեստի պետական ինստիտուտի էստրադայի և կրկեսի բաժինը, ստանալով կրկեսի և էստրադայի դերասան որակավորումը։ 1994-1995 թվականներին որպես աճպարար պրակտիկ դասընթացներ է անցել Մոսկվայում ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ՝ հայտնի աճպարար՝ Հարություն Հակոբյանի մոտ։ Որպես կենդանավարժ 2000-2001 թվականներին մասնակցել է Մոսկվայում ՌԴ ժողովրդական արտիստ՝ հայտնի կենդանավարժ՝ Միքայել Բաղդասարովի ղեկավարությամբ տեղի ունեցող դասընթացներին։

1995-1998 թվականներին եղել է Մոսկվայի «Յուրի Նիկուլինի» անվան կրկեսի օրիգինալ ժանրի դերասանուհի։ Նրա խաղընկերներն են եղել եղբայրը՝ Սոս (կրտսեր) և եղբոր կինը՝ Վիկտորյա Պետրոսյանները՝ միաժամանակ ստեղծելով «Իյլուզիոն մանրապատումներ» հայտնի կրկեսային տեսլարանը։ Եղել է Երևանի պետական կրկեսի մենակատար։ 1998 թվականին Մոսկվայի «Կրկեսի և էքսցենտրիկայի թատրոն» խմբի հետ հայկական կրկեսային արվեստն է ներկայացրել 15 երկրներում։ Հայաստանի ազգային կրկեսում որպես աճպարար և օրիգինալ ժանրի դերասան ելույթ է ունեցել ԱՊՀ-ի տարբեր դերասանների հետ համատեղ։

2003 թվականին աճպարարության հետ համատեղ ստեղծել է «Կենդանիների աշխարհում» հայտնի համար - տեսարանը։ 2003 թվականից Երևանի կրկեսին կից Լեոնիդ Ենգիբարյանի անվան ստուդիա-դպրոցի գեղարվեստական ղեկավարն է։

1995 թվականից բարեգործական ծրագրով ելույթ է ունեցել Հայաստանի մարզերում, ինչպես նաև Հայաստանի և Լեռնային Ղարաբաղի զորամասերում, մանկատներում, դպրոցներում և մանկապարտեզներում։

Ելույթ ունենալով աշխարհի տարբեր կրկեսներում՝ կրկեսի մասին դասախոսություններով և ելույթներով։

Մրցանակներ
----------

Մոսկվայի, Տոկիոյի և Փարիզի կրկեսային միջազգային փառատոների դափնեկիր

Գրականություն
-------------

* Սոս Պետրոսյան։ «Ժամանակակից Հայկական կրկես և նրա գեղարվեստական արժանիքները»
* Սոս Պետրոսյան։ «Հայկական Կրկես – Կրկեսի Սոսերը»
* Սոս Պետրոսյան։ Հայկական կրկեսը

Կայքեր
------

 Archived 2015-03-02 at the Wayback Machine.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Նաիրա Պետրոսյանի կենսագրությունը Yerevan Circus կայքում". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 4-ին. Retrieved 2015 թ․ փետրվարի 25. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  «Տանը մեկ տղա ունեմ, կրկեսում` քսանհինգն ունեի». Նաիրա Պետրոսյան
**Խլոդվիգ III** (ֆր.՝ Clovis III, մոտ 670 — մահ. 676 թվական), ֆրանկների թագավոր, կառավարել է **675 — 676** թվականներին, Մերովինգների հարստությունից։ Կառավարել է Ավստրազիաում։ «Խլոդվիգ» անունը ֆրանկներենից թարգմանած նշանակում է *«Մենամարտերում հռչակված»*

Կենսագրություն
--------------

Դարձել է Ավստրազիայի թագավոր ոչպես Խլոտար III-ի ոչ ամուսնական տղա։ Կան նաև տարբերակներ, որ նա կարող է լինել Տեոդորիխ III-ի կամ Խլոդվիգ II-ի տղան։ Խլոդվիգը նստել է գահին փոքրիկ Դագոբերտ II-ի և մայորդոմ Վուլֆոալդի օգնությամբ։ Այդ ժամանակ Էբրոինը, Նեյստրիայի նախկին մայորդոմը, փախչեց վանքի փակումից և միացավ Խլոդվիգին։ Կարող է լինել այնպես, որ նա մտածում էր օգտագործել Խլոդվիգին Տեոդորիխ III-ի և Պիպին Գերիստալցկիի ինչպես Նեյստրիայում, այնպես էլ Բուրգունդիայում։ Թեպետ Էբրոինը չհասցրեց գահընկեց անել Տեոդորիխին և Պիպինին, սակայն վերջ ի վերջո նա կարողացավ վերադարձնել իր նախկին մայորդոմի պաշտոնը։ Խլոդվիգ մահացավ իր հռչակումից քիչ հետո, նա ոչինչ միայնակ չէր կատարում, լինելով խաղատիկնիկ հակամարտ կուսակցությունների ձեռքում։ Բացի դրանից, բացառված չէ, որ Խլոդվիգ III-ը ընդհանրապես Մերովինգ չի եղել։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Settipani C.* La Préhistoire des Capétiens (ֆր.): Première partie : Mérovingiens, Carolingiens et Robertiens — Villeneuve-d'Ascq: 1993. — P. 116—118. — ISBN 978-2-9501509-3-6
2. ↑  The Oxford Merovingian Page

Գրականություն
-------------

* Продолжатели Фредегара
* Эрлихман В.В.: Правители мира

Արտաքին հղումներ
----------------

* "Chlodwig (III) von Frankenkoenig" (in գերմաներեն). Genealogie Mittelalter: Mittelalterliche Genealogie im Deutschen Reich bis zum Ende der Staufer. Արխիվացված է the original 2012 թ․ մայիսի 19-ին. Retrieved 2012 թ․ փետրվարի 6. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | WeRelate |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Լարուսի |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Խիկար (այլ կիրառումներ)
**«Խիկար»**, երգիծական ամսագիր։ Լույս է տեսել 1884-1885, 1886-1888 թվականներին, Կոստանդնուպոլսում և Ադրիանապոլսում։ Խմբագիր-հրատարակիչ՝ Հակոբ Պարոնյան։ 1880-ական թթ վերջերին համիդյան խստագույն գրաքննության պայմաններում «Ծիծաղ» և «Թատրոն» հանդեսների քաղաքական երգիծանքը այստեղ հիմնականում իր տեղը զիջել է կենցաղային թեմատիկային։ Խարազանել է եվրոպական նորամուծությունները կենցաղում, քաղքենիական սովորությունները, պաշտպանել արհեստավոր խավին։ Առաջին անգամ այստեղ են տպագրվել Հակոբ Պարոնյանի «Քաղաքավարության վնասները», «Պաղտասար աղբար», «Խիկար և ծիծաղ», «Ծիծաղ և Բարոյական», «Առտնին տեսարաններ» և այլ ստեղծագործություններ։ Կարևոր արժեք է ներկայացնում նաև «Այլակերպություն բառարանի» աֆորիզմների շարքը, ուր քննադատվում են ազգային մարմինների գործունեությունը, հոգևորական դասը։ «Խիկարը» ժամանակի երիտասարդության ամենակարդացվող պարբերականներից էր։ Աշխատակցել են Կոստանդնուպոլսի, Զմյուռնիայի, Ադրիանուպոլսի և այլ քաղաքների հայ մտավորականները՝ ինքնուրույն և թարգմանական գործերով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Վիեննայի մենաստանի մամուլի շտեմարան- ԹԱՏՐՈՆ". Retrieved 2022 թ․ դեկտեմբերի 23.
2. ↑  "Համահայկական թվանշային գրադարան". Արխիվացված է the original 2023 թ․ փետրվարի 21-ին. Retrieved 2023 թ․ փետրվարի 21.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 52)։*  |
**Յաշար Ամիրխան օկլի Հասանով** (ադրբ.՝ Yaşar Əmirxan oğlu Həsənov, ), Ադրբեջանի զինված ուժերի գնդապետ, 2016 թվականի ապրիլյան քառօրյա պատերազմի մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

1994 թվականին Ադրբեջանի Հանրապետության նախագահ Հեյդար Ալիևի հրամանով Յաշար Հասանովը որպես ավագ լեյտենանտ պարգևատրվել է «Զինվորական ծառայության համար» մեդալով։ 20 տարի անց ՝ 2014 թվականին Ադրբեջանի Հանրապետության նախագահ Իլհամ Ալիևի հրամանով Յաշար Հասանովը որպես գնդապետ պարգևատրվել է «Հայրենիքին մատուցած ծառայության համար» III աստիճանի շքանշանով։

2016 թվականին Իլհամ Ալիևի հրամանով գնդապետ Յաշար Հասանովը պարգևատրվել է «Արիության համար» մեդալով ՝ ապրիլյան մարտերի ընթացքում կատարած սխրանքի համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçularının və mülki işçilərinin təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı" Presidential Administration of Azerbaijan. Archived from the original on 2 November 2020. Retrieved 2 November 2020.
2. ↑  Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçularının və mülki işçilərinin təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı president.az
3. ↑  "Release of the Press Service of the President". Արխիվացված from the original on 2020 թ․ նոյեմբերի 2. Retrieved 2020 թ․ նոյեմբերի 2.
**Լոմաս դե Սամորա** (իսպ.՝ Lomas de Zamora), քաղաք, տեղակայված նույնանուն մարզում, Բուենոս-Այրես նահանգում (Արգենտինա)։ Լոմաս դե Սամորան ձևավորում է Մեծ Բուենոս-Այրես ագլոմերացիան։

Պատմություն
-----------

Մինչև եվրոպական նվաճողների ժամանումը երկիր, որտեղ այժմ գտնվում է Լոմաս դե Սամորաան եղել է բնակեցված գուարանցի հնդիկներով։ Բուենոս-Այրեսի հիմնադրումից հետո մերձակա հողերը բաժանվեցին Խուան դե Գարայի աշխատակիցների միջև։ 1736 թվականին այս հողերի սեփականատեր է դարձել կապիտան Խուան դե Սամորան, ում անունն էլ ժառանգել է քաղաքը։ 1765 թվականին Սամորան վաճառել է իր ողջ սեփականությունը կեղծավոր կոլեգաներին, սակայն երկու տարի անց այս տարածքը դարձել է իսպանական գաղութ։ 1778 թվականին հողը վաճառվել է աճուրդում։ 1825 թվականի օգոստոսի 8-ին Լոմաս դե Սամորա է ժամանել 250 հոգանոց շոտլանդացիների խումբ, որոնց է վաճառվել քաղաքը։ Քաղաքում առաջին դպրոցը սկսել է աշխատել 1859 թվականի նոյեմբերից։ Բնակավայրը պաշտոնապես հիմնադրվել է 1864 թվականին Պուեբլո դե լա Պաս անունով (իսպ.՝ Pueblo de la Paz)։ 1865 թվականի հունվարի 22-ին բացվում է եկեղեցի, ճարտարապետներ Նիկոլասի և Խոսե Կանալեի աշխատանքով ։ Նույն տարվա օգոստոսի 14-ին բացվել է Հարավային երկաթուղային կայարանը։ 1976 թվականից Լոմաս դե Սամորան ստացել է համայնքի կարգավիճակ։ 1887 թվականին բացվել է հեռախոսային կայան, իսկ մեկ տարի հետո անցկացվել է փողոցների լուսավորում։ 1906 թվականի հունիսի 5-ին բացվում է «Hospital LC de Gandulfo» հիվանդանոցը։ 1908 թվականին Լոմաս դե Սամորայում բացվել է էլեկտրական տրամվայի գիծ, իսկ 1910 թվականին անցկացվել է ջրային ցանց, 1922 թվականին իրականացվել է գազաֆիկացում։ 1910 թվականին համայնքը ստանում է քաղաքի կարգավիճակ, և կոչվում է Լոմաս դե Սամորա (իսպ.՝ Lomas de Zamora)։ 1972 թվականին քաղաքում բացվում է Լոմաս դե Սամորայի Ազգային համալսարանը։ Հիմա այնտեղ սովորում է 42 000 ուսանող։

Աշխարհագրություն
----------------

Լոմաս դե Սամորայի հյուսիսային սահմանները ձգվում են Բանֆիլդ քաղաքի Լաս Էրաս փողոցով։ Հարավում Գարիբալդի փողոցով բաժանվում է Տեմպերլեյ և Լյավալոս քաղաքներից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Արխիվացված պատճենը". Արխիվացված է the original 2009 թ․ մարտի 10-ին. Retrieved 2015 թ․ հունիսի 10. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  "Արխիվացված պատճենը". Արխիվացված է the original 2013 թ․ հունիսի 17-ին. Retrieved 2015 թ․ հունիսի 10. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Շրջանի պաշտոնական կայք Archived 2015-07-01 at the Wayback Machine.
* Վիճակագրական տվյալներ

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n2005064899 · VIAF: 150306719 · WorldCat VIAF: 150306719 |

 |
**Նիկոլայ Կրիստոֆարիի հուշարձան** (ռուս.՝ Памятник Николаю Кристофари), Ռուսաստանի խնայողական բանկի առաջին ավանդատու Նիկոլայ Անտոնովիչ Կրիստոֆարիի հուշարձանը, որը տեղադրված է Մոսկվայի Ակադեմիական շրջանի Վավիլովի փողոցում։

Պատմություն
-----------

Նիկոլայ Անտոնովիչ Կրիստոֆարին, ամեն ինչից զատ, հայտնի է նաև նրանով, որ 1842 թվականի մարտի 13-ին դարձել է կառավարական առաջին խնայողական դրամարկի խնայողական թիվ 1 գրքույկի սեփականատեր՝ իր հաշվին ներդնելով տասը ռուբլի։ Այս նշանակալի իրադարձությունը նշվել է 165 տարի անց՝ 2007 թվականին, Նիկոլայ Կրիստոֆարիի հուշարձանի ստեղծումով։ Քանդակը տեղադրված է Ակադեմիական շրջանի Վավիլովի փողոցում՝ Ռուսաստանի խնայբանկի Կենտրոնական գրասենյակ մուտքի մոտ։

Հուշարձանի հեղինակն է Ռուսաստանի Դաշնության ժողովրդական նկարիչ Ալեքսանդր Իուլիանովիչ Ռուկավիշնիկովը։ Երեքմետրանոց արձանը պատկերում է Կրիստոֆարիին ամբողջ հասակով, նրա հագին ֆրակ է, ձախ ձեռքին՝ գլանագլխարկ, իսկ աջ ձեռքով նա հենվում է ձեռնափայտին։ Հուշարձանի պատվանդանին փորագրված է.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Նիկոլայ Անտոնովիչ Կրիստոֆարի.
առաջին խնայողական դրամարկի
առաջին
ավանդատու |  |

Պատվանդանի վրայի քարե ցուցատախտակների վրա պատմվում է Կրիստոֆարիի կենսագրության, առաջին խնայողական գրքույկը բացելու և հուշարձանի պատմության մասին։

Հուշարձանի հանդիսավոր բացմանը, որը տեղի է ունեցել 2007 թվականի մարտի 13-ին, ներկա են եղել Ռուսաստանի խնայբանկի վարչության նախագահ Անդրեյ Կազմինը, Մոսկվայի քաղաքապետ Յուրի Լուժկովը, ինչպես նաև Մոսկվայի տարածաշրջանային բանկերի ղեկավարները։

Աղբյուրներ
----------

* "В Москве открыт памятник первому вкладчику российской сберегательной кассы Н. Кристофари работы А. Рукавишникова". *2007-03-13*. Российская Академия художеств. Retrieved 2014 թ․ հուլիսի 26.
* "Открыт памятник первому вкладчику первой российской сберкассы". *2007-03-13*. Сбербанк. Retrieved 2014 թ․ հուլիսի 26.
* "В Москве открыли памятник первому российскому вкладчику". *2007-03-13*. Lenta.ru. Retrieved 2014 թ․ հուլիսի 26.
* "В Москве открыт памятник первому вкладчику Сбербанка". *2007-03-13*. NEWSru.com. Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 4-ին. Retrieved 2014 թ․ հուլիսի 26. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
**«Լիմպոպո» կենդանաբանական այգի** (ռուս.՝ Зоопарк «Лимпопо»), Ռուսաստանում առաջին մասնավոր կենդանաբանական այգին, որը գտնվում է Նիժնի Նովգորոդի Սորմովո շրջանում։ Հիմնադրվել է 2003 թվականին Վլադիմիր Գերասիչկինի կողմից և ներկայումս համարվում է Նիժնի Նովգորոդի երկրորդ կենդանաբանական այգին («Շվեյցարիա» կենդանաբանական այգու հետ միասին, որը բացվել է 1997 թ.): Կենդանաբանական այգու հավաքածուն ներառում է կենդանիների 230 տեսակ։ «Լիմպոպո» կենդանաբանական այգին գտնվում է Սորմովո այգու տարածքում և զբաղեցնում է 7,1 հեկտար տարածք։

Բուշարանները գտնվում են երկու հարթակներում։ Կենդանաբանական այգու տարածքում կազմակերպվում են քաղաքային շրջանային տոներ։ Ամեն տարի անցկացվում է «Տնկի՛ր քո ծառը» ակցիան, նշվում է Կենդանիների պաշտպանության օրը, նշվում են մեծ կենդանիների ծննդյան օրերը։ Նորածին կենդանիների անունները հաճախ դնում են նիժնինովգորոդցիները թեմատիկ մրցույթների միջոցով։

Պատմություն
-----------

2009 թվականին «Լիմպոպոյում» պայմանագրով սկսեց աշխատել «Ռուսական գյուղ» կենդանաբանական այգին։ Կենդանաբանական այգու խորհրդանիշը բուն է։ Նրա հայտնվելով Վլադիմիր Գերասիչկինայի մոտ ծագեց կենդանաբանական այգու ստեղծման գաղափարը։ Այդ թռչունին «Լիմպոպոյի» տնօրենը փրկել էր ագռավներից, որից հետո որոշել էր Նիժնի Նովգորոդում կազմակերպել մասնավոր կենդանաբանական այգի։ «Լիմպոպոյում» կան ամուրյան վագր, վագերաձի, ընձուղտ, սովորական ֆլամինգո, տրուբկոզուբ, յագուար, զուբր, կուղխ, ցուլ, գետակինճեր, ջրախոզուկ, օցելոտ, պումա, հնդկական ոզնիներ, կռունկներ, աֆրիկյան ջայլամներ, գորշ արջ, սպիտակագլուխ անգղ, ջրասամույր, արագիլներ և այլ թռչուններ ու կենդանիներ։

Ներկայիս վիճակ
--------------

Լիմպոպոյի կենդանիների կազմը համալրվում է ոչ միայն կենդանաբանական այգու հաշվին, այլ նաև հովանավորների շնորհիվ։ Այսպիսով, կենդանաբանական այգին նվիրաբերվել է լուսան, աֆրիկյան ջայլամ, զուբր, ճապոնական կապիկ, սամույր և վագր։

«Լիմպոպո» կենդանաբանական այգին «Նիժնի Նովգորոդի քաղաքային սոցիալապես նշանակալից ծրագրերին մասնակցելու համար» անվանակարգում արժանացել է մրցանակի։ Կենդանաբանական այգին ընդգրկված է Կենդանաբանական այգիների և ակվարիումների Եվրասիական ասոցիացիայի կազմում, համագործակցում է «Վերա» սոցիալական-վերականգնողական կենտրոնի, Մոսկվայի տարածաշրջանի դպրոցների, «Երեխաներն ընդդեմ թմրամիջոցների» Ավտոզավոդսկի թմրամիջոցների կենտրոնի, ուղղիչ գիշերօթիկ դպրոցի և այլ ուսումնական հաստատությունների հետ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Добрый город 4 марта 2011". Արխիվացված է the original 2011 թ․ հուլիսի 2-ին. Retrieved 2018 թ․ մարտի 27. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* В городе N: Нижегородцам предложили придумать гимн для зоопарка «Лимпопо»
**«Խնդրում եմ` նորմալ եղիր»** (անգլ.՝ Please Be Normal), 2013 թվականին Հայկ Քոչարյանի նկարահանած դեբյուտային ֆիլմը, որը ներկայացվել է «Ոսկե ծիրան» միջազգային կինոփառատոնի «Հայկական համայնապատկեր» ծրագրի շրջանակներում։

Սյուժե
------

«Խնդրում եմ՝ նորմալ եղիր» ֆիլմը համարձակ և խորաթափանց հայացք է՝ ուղղված կյանքի ուղու ընտրության համամարդկային խնդրին։ Ձգտումներով լի մի երիտասարդ դրամատուրգ, թատրոնի ռեժիսոր և նրա ընկերուհին սպասում են իրենց առաջնեկին։ Վիկտորը ժամանակավոր աշխատանք ունի շինարարությունում, որպեսզի ծայրը ծայրին հասցնի, բայց փոշոտ, կեղտոտ աշխատանքը նրան ուժասպառ է անում։ Երիտասարդ զույգը պատրաստվում է իրենց Բրուքլինյան բոհեմական բնակարանից տեղափոխվել արվարձաններ, և այդ ամենի համար վճարում է Մարիի հայրը։ Մինչ հայրն անընդհատ գնում է այնպիսի բաներ, ինչպիսիք նրանք երբեք իրենց թույլ տալ չեն կարող, Վիկտորի կլաուստրաֆոբիան և անելանելիության զգացումը խորանում են։ Նրանց սպասումները արդարացնելու նրա ներքին պայքարը կարծես տանում է մի կենսակերպի, որը նա չի կամենում ընդունել։

Դերերում
--------

Լուիս Քանսելմի, Սեմ Ուոթերսթոն, Էլիզաբեթ Ուոթերսթոն, Դանա Էսքելսոն

Մրցանակներ
----------

* «Ոսկե ծիրան» կինոփառատոնի Կինեմատոգրաֆիստների միության թագուհի Նուարդ մրցանակ, 2014 թ.
* Հանդիսատեսի մրցանակ, Մոնադնոքի ՄԿՓ, ԱՄՆ, 2014 թ.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "«Խնդրում եմ` նորմալ եղիր» ֆիլմը «Ոսկե Ծիրան»ի Հայկական համայնապատկեր անվանակարգում". Արխիվացված է the original 2015 թ․ սեպտեմբերի 18-ին. Retrieved 2015 թ․ մարտի 16. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  «Խնդրում եմ` նորմալ եղիր» ֆիլմը Հայկ Քոչարյանի պաշտոնական կայքում
3. ↑  "«Ոսկե ծիրան» կինոփառատոնի մրցանակաբաշխության արդյունքները". Արխիվացված է the original 2018 թ․ հուլիսի 9-ին. Retrieved 2015 թ․ մարտի 16. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Նորմալ եղիր, խնդրում եմ»` կոչ է անում երիտասարդ ռեժիսորն իր դեբյուտային ֆիլմում Archived 2015-04-28 at the Wayback Machine.
**Լոնդոնի Թրաֆալգարյան հրապարակը** (անգլ.՝ London's Trafalgar Square), բրիտանական համր, կարճամետրաժ, սև-սպիտակ ֆիլմ, որը նկարահանվել է 1890 թվականին կինեմատոգրաֆի առաջին բրիտանացի նախաձեռնողներից Ուորդսուորթ Դոնիսթորփի և Ուիլյամ Քար Քրոֆթսի կողմից։

Սյուժե
------

Պահպանված 10 կադրերում նկարահանված է Թրաֆալգարյան հրապարակի՝ Լոնդոնի ամենանշանավոր և հեշտ ճանաչելի վայրերից մեկի երթևեկությունը։ Կադրի կենտրոնում Լոնդոնի ազգային պատկերասրահն է, իսկ հետին պլանում՝ երևում են կառքեր և հետիոտներ։

Այս 10 կադրերը քաղաքի ամենավաղ հայտնի շարժապատկերներն են։

Պատմություն
-----------

Դոնիսթորփին համալսարանում սկսեց հետաքրքրել կինեմատոգրաֆիական ֆիլմը։ Դա հենց այն ժամանակ էր, երբ նրան քննող անձը 1869 թվականին ֆիզիկոս Ջեյմս Մաքսվելն էր, որն այդ թվականին կատարելագործեց զոոտրոպը։

1876 թվականի նոյեմբերի 9-ին Դոնիսթորփը Քրոֆթսի հետ արտոնագրման դիմում ներկայացրին «հավասար միավոր ժամանակում շարժվող օբյեկտները նկարահանող» սարքի համար։ Սարքն ստացավ «Kinesigraph» անվանումը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Paul Burns. "The History of the Discovery of Cinematography". Արխիվացված է the original 2009 թ․ մայիսի 18-ին. Retrieved 2011 թ․ մարտի 24.

Գրականություն
-------------

* *Herbert S.* Industry, Liberty and a Vision: Wordsworth Donisthorpe’s Kinesigraph — London: The Projection Box, 1998.
* *Cunningham G. Barber S.* London Eyes: Reflections in Text and Image. — USA: Berghahn Books, 2007. P. 126—127.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Տեսանյութը ՅուԹյուբում
* «Kinesigraph» վիդեոսարքի լուսանկարները Archived 2013-11-06 at the Wayback Machine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ČSFD · Internet Movie Database |

 |
**Լոռի բերդի կամուրջ**, միջնադարյան կամուրջ Լոռու մարզի Լոռի բերդ գյուղի Լոռե բերդաքաղաքի տարածքում։ Ընդգրկված է Լոռի Բերդի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։

Պատմություն
-----------

Լոռի բերդի կամուրջՄիջնադարյան Լոռե բերդաքաղաքի նշանավոր հուշարձաններից է Ուռուտ գետի վրա կառուցված կամուրջը, որը Հայաստանի միջնադարյան կամրջաշինության լավագույն օրինակներից է։ XI—XII-րդ դդ. կառուցված միաթռիչք կամուրջը մինչ օրս կանգուն է։ Կառուցված է գետի ափերի վրա գտնվող, իրարից 9 մետր հեռավորությամբ մեծ ժայռազանգվածների վրա։ Կամրջի թռիչքը կազմում է 8,5 մ, կամարի բացվածքը՝ 3,8 մ, լայնությունը՝ 2,8 մ։ Կամուրջը կառուցված է բազալտե հղկված քարերով։ 1918 թվականի ջրհեղեղի պատճառով վնասվել էր կամրջի աջ կողմի հենասյան մի մասը, որը հետագայում բնակիչները նորոգել էին կոպտատաշ քարերով։ Լոռե բերդաքաղաքի միջնադարյան կամուրջը վերանորոգվել է և ստացել իր նախնական տեսքը։

Գրականություն
-------------

* Ղարիբյան Ի. Լոռե բերդաքաղաքը և նրա պեղումները, Երևան, 2009։
* Շխկյան Գառնիկ, Լոռի. պատմության քարակերտ էջերը, Երևան, 1986։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.
2. ↑  "Լոռի բերդի կամուրջը". Արխիվացված է the original 2016 թ․ սեպտեմբերի 13-ին. Retrieved 2014 թ․ նոյեմբերի 1. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
Չշփոթել Ռիչմոնդի Լոնդոնում ամերիկյան համաշխարհային համալսարան հոդվածի հետ։

**Լոնդոնի Ամերիյան Համալսարան** (անգլ.՝ American University in London), Լոնդոնի Սեվեն Սիսթերս փողոցում գտնվող հեղինակավոր համալսարան է։ ԼԱՀի բիզնես կրթության ծրագրերը նախկինում վկայագրվել են Համալսարանական Բիզնես Կրթության Համաշխարհային Ասամբլեայի կողմից, բայց այս հավատարմագիրը դադարեցվել է 2007 թվականի ապրիլին։ ՀԲԿՀԱ-ն հաստատեց Ծախսերի գնահատման, Ռազմավարության Մշակման, Ֆինանսական աղբյուրների, Արտաքին Վրիպումների Բիզնեսի և արդյունաբերության ոլորտներում բարեփոխումներ իրականացնելու կարիքը։

ԼԱՀ-ը համագործակցում է Ջենովայի բիզնես դպրոցի հետ։

2006 թվականի հունվարի 13-ին, ԼԱՀ-ն տուգանվել է առևտրային դասի ցույցերում 1968 թվականին և Բիզնես կոչումների ցույցերում 1965 թվականին կիրառված բռնությունների համար ապագա ուսանողներին ապակողմնորոշելու մեջ իրեն անազնիվ կերպով ներկայացնելով որպես համալսարան առանց ունենանալու ճիշտ հավատարմագիր։ Իսլինգթոնի խորհրդի անդամը նշել է «Կարևոր է, որ ապագա ուսանողները հաստատապես փնտրեն կրթություն տրամադրողներ այլապես նրանք հնարավոր է ծախսեն շատ ժամանակ և փող հետամուտ լինելով անարժեք որակավորման»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Geoffrey Alderman (2003 թ․ սեպտեմբերի 9). "Far from funny". *The Guardian*. Արխիվացված from the original on 2006 թ․ ապրիլի 27. Retrieved 2015 թ․ նոյեմբերի 7.
2. ↑  Bear, Mariah P. and John Bear. *Bears' Guide to Earning Degrees by Distance Learning*. Ten Speed Press, 2003.
3. ↑  "Re: LUC Education (BC) Inc. operating as Lansbridge University (BC) Inspection Report" (PDF). 2006 թ․ դեկտեմբերի 20. p. 26. The representatives of Kingston College were specifically advised to 'cease and desist advertising programs on behalf of American University in London, U.K. an institution that is not registered to provide post-secondary training in British Columbia'.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000404819320 · Microsoft: 2800490233 |

 |
Ճապոնիայում խոնարհվող մարդիկ
**Խոնարհումը Ճապոնիայում** (お辞儀, **օձիգի**), գլուխը կամ իրանի վերին հատվածն իջեցնելու գործողություն, որը սովորաբար օգտագործվում է որպես բարևի, հարգանքի, ներողության կամ երախտագիտության նշան սոցիալական կամ կրոնական իրադրություններում։

Պատմականորեն *օձիգին* սերտ կապեր է ունեցել սամուրայների հետ։ Ռազմիկ դասի վերելքը Կամակուրայի շրջանում (1185–1333) հանգեցրել է ռազմիկների վարվելակարգի մասին կարգապահ կանոնների ձևավորմանը, որոնք պարունակել են ցուցումներ սամուրայի համար խոնարհվելու պատշաճ եղանակների մասին։ Ճապոնական «お辞儀 (*Օձիգի*)» բառն առաջացել է «お時宜» հոմոֆոնից, որն ի սկզբանե նշանակել է «ինչ-որ բան անելու պատեհ ժամանակը»։ Մինչև ուշ Էդոյի դարաշրջանը (1603–1868), երբ սամուրայների խոնարհման վարվելակարգը դեռ չէր տարածվել հասարակության մեջ, այն չէր նշանակում խոնարհման հատուկ արարք։ Մեր օրերում մոտ 800 տարի առաջ հիմնադրված Օգասավարայի ռազմիկ վարվելակարգի դպրոցի վրա հիմնված *օձիգի* սովորույթները ամենատարածվածն են հասարակության մեջ։

«Զարեյ» (խոնարհվելով ծնկել)
Ժամանակակից Ճապոնիայում խոնարհումը սոցիալական վարվելակարգի հիմնարար մասն է, որը ածանցյալ և ներկայացուցչական է ճապոնական մշակույթի համար, և ընդգծում է հարգանքն ու սոցիալական աստիճանները։ Ամենօրյա ողջույններից մինչև գործնական հանդիպումներ և հուղարկավորություններ *օձիգին* լայնորեն տարածված է ճապոնական հասարակության մեջ, և ճիշտ և էլեգանտ խոնարհվելու ունակությունը համարվում է չափահաս մարդու որոշիչ հատկանիշներից մեկը։ Չնայած նրան, որ ճապոնացիների մեծ մասը սկսում է խոնարհվել շատ երիտասարդ տարիքում, Ճապոնիայում շատ ընկերություններ լրացուցիչ ջանքեր են գործադրում՝ հատուկ վերապատրաստելու իրենց աշխատակիցներին, թե ինչպես պետք է խոնարհվեն գործնական հանդիպումների ժամանակ։

Ընդհանուր առմամբ, *օձիգին* Ճապոնիայում կարելի է բաժանել երկու կատեգորիաների՝ *զարեյ* (座礼)` ծնկի իջնել և *ռիցուրեյ* (立礼)՝ կանգնած կռանալ։ Ամեն դեպքում խոնարհվելու ընթացքում անհրաժեշտ է մարմինը ծալել միայն գոտկատեղին և մեջքը ամբողջովին ուղիղ պահել։ Դա անելու անկարողությունը, հաճախ դիտվում է որպես անտարբերության, կեղծավորության և նույնիսկ անհարգալից վերաբերմունքի նշան։ *Օձիգիի* տարբեր ենթակարգերը հիմնականում տարբերվում են մարմնի թեքության անկյուններից և ձեռքի դիրքից։

Տես նաև
-------

* Աջհամբույր
* Հովիվների երկրպագություն
* Մոգերի երկրպագություն
* Նախնիների պաշտամունք
* Պաշտամունք
* Ծնկի գալ
* Երկրպագություն
* Երկրպագություն (կրոնական)
* Պրոսկինիսիս

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Bow Archived 2016-09-25 at the Wayback Machine. (n.d.) In *Oxford English Dictionary Online Website,* Retrieved 01 May 2019.
2. 1 2 3  "日本人の所作・礼儀作法の歴史 (Japanese Conduct ∙ The History of Etiquettes)". *SAMURAI've*. March 2015. Retrieved 2019 թ․ մայիսի 1.
3. ↑  *お辞儀* (Ojigi), (n.d.), In *語源由来辞典* (Japanese Etymology Online Dictionary), Retrieved 03 May 2019.
4. 1 2  Ogasawara, K. (January 2017). *日本人の9割が知らない日本の作法 (The Japanese Etiquette 90% of Japanese People Don't Know)*. Tokyo: Seishun Publishing Co. ISBN 978-4413096607.
5. ↑  De Mente, B. L. (2017). pp. 65–69.
6. ↑  Barton, D. W. (May 2018). "Bowing In Japan – A Basic Formality". *Japanology*. Արխիվացված է the original 2019 թ․ մայիսի 15-ին. Retrieved 2019 թ․ մայիսի 12. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
**Խոյկավոժ**  (ռուս.՝ Хойкавож), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Յանգեչավոժ գետի ձախ ափին՝ 11 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 16 կմ։

Ջրագրության տվյալներ
--------------------

Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը՝ Պեչորա։

Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

* Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050300112103000073478
* Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103007347
* Ավազանի կոդը — 03.05.03.001
* Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
* Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  "Պետական ջրային տվյալների գրանցում ըստ Ռուսաստանի Դաշնության:Սիգովեյվիս". Արխիվացված from the original on 2012 թ․ օգոստոսի 10. Retrieved 2015 թ․ սեպտեմբերի 19.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ГВР |

 |
**Խոջա Ալի Ռըզա** (թուրքերեն՝ Hoca Ali Rıza, 1858, Սկյուտար, Թուրքիա - մարտի 20, 1930(1930-03-20), Սկյուտար, Ստամբուլի մարզ, Թուրքիա), թուրք նկարիչ և գեղարվեստական մանկավարժ, ով առավել հայտնի է իր իմպրեսիոնիստական բնապատկերներով և ճարտարապետական նկարներով։

Կենսագրություն
--------------

Նրա հայրը եղել է հեծելազորի մայոր և վայելչագրության սիրահար։ Նախնական կրթությունը ստանալուց հետո, Ռըզան սովորել է Կուլելիի ռազմական ուսումնարանում, այնուհետև նաև Թուրքական ռազմական ակադեմիայում, որտեղ նրան նկարչական վարպետություն են դասավանդել Օսման Նուրի փաշան և Սուլեյման Սեյիդան։ 1881 թվականին նա մրցանակ է ստացել սուլթան Աբդուլ Համիդ II-ից։ Երեք տարի անց նա ավարտել է սպայական կրթությունը և նշանակվել Նուրի փաշայի օգնական։ Նա շարունակել է կրթությունը Նեապոլում, սակայն ստիպված է եղել չեղարկել այդ պլանները՝ Իտալիայում տարածված խոլերայի համար։

Կույսի աշտարակը (1894)
1891 թվականին նա ներառվել է թուրք- իսլամական գտածոները ուսումնասիրող պետական հանձնաժողովի մեջ։

Հույն-թուրքական պատերազմի ժամանակ եղել է մարտանկարիչ Հոնիայի մատույցներում։ 1903 թվականին նա աշխատել է Հնության թանգարանի ձևավորման հանձնաժողովում։ 1911 թվականին դարձել է «Ռազմական հրատարակչությունների գրասենյակի» ղեկավար։ Նույն տարում անդամակցել է Նկարիչների օսմանյան ասոցիացիային։ 1911 թվականին փոխգնդապետի կոչումով անցել է թոշակի։

Բնապատկեր (1898)
1914 թվականին սկսել է դասավանդել նկարչություն Միմար Սինանի անվան գեղարվեստի համալսարանում։ Նախկինում այն դպրոց է եղել։ Կրթության նախարարությունում տեղի ունեցած կրճատումներից հետո, նա տեղափոխվել է Չամլըջըյի աղջիկների միջնակարգ դպրոցը, որտեղ աշխատել է երեք տարի։ Այնուհետև աշխատել է Յուսքյուդարի աղջիկների դպրոցում, իսկ 1929 թվականից մինչև կյանքի վերջ աշխատել է տղաների դպրոցում։

Նրա վերջին ցուցադրությունը բացվել է Փարիզում 1928 թվականին։ Խոջա Ալի Ռըզայի աշխատանքները բարձր են գնահատվել Թուրքիայի Հանրապետության ժամանակաշրջանում։ Նրա մահվանից շատ տարիներ անց, նկարները շարունակվում են ցուցադրվել։ 1933 թվականին Անկարայում Խալքեվլերիի միությունը նկարչի նկարները ցուցադրել է իր առաջին ցուցադրության ժամանակ։ Դրան հաջորդել են ևս 16 ցուցադրություններ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Türkiye Diyanet Vakfı* Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (тур.) — Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı.
2. ↑  "Արխիվացված պատճենը". Արխիվացված է the original 2016 թ․ մարտի 3-ին. Retrieved 2017 թ․ ապրիլի 11. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  Biography and appreciation @ Milliyet.
4. ↑  Biography and appreciation @ Turkish Cultural Foundation.
5. ↑  Biography and appreciation @ Lebriz.
6. ↑  Dogan, Cigdem. 2009.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 16217473j · GND: 118859374 · LCCN: n85258477 · VIAF: 58066693 · WorldCat VIAF: 58066693 |

 |