|  |
| --- |
| **Եղեսպակ մշկընկույզային** |
| Եղեսպակ մշկընկույզայինԵղեսպակ մշկընկույզային |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Խուլեղինջածաղկավորներ (Lamiales) |
| **Ընտանիք** | Խուլեղինջազգիներ (Lamiaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Կատվադաղձայիններ (Nepetoideae) |
| **Տրիբա** | *Mentheae* |
| **Ցեղ** | Եղեսպակ *(Salvia)* |
| **Տեսակ** | **Եղեսպակ մշկընկույզային** *(S. sclarea)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Salvia sclarea***L. 1753 |

**Եղեսպակ մշկընկուզային** (լատին․՝ *Salvia sclarea*), խուլեղինջազգիների ընտանիքին պատկանող դեղաբույս։

Նկարագրություն
--------------

Առանցքային արմատով, մեղրատու, նաև աճեցվող բազմամյա կիսաթուփ բույս է։ 90-120 սմ բարձրությամբ ուղիղ, հաստ, քառանիստ ցողունները թավոտ են։ Ստորին մակերեսի վրա ցայտուն երևացող կնճռոտ ջղերով հակադիր, կոթունավոր տերևները ձվաձև են։ Ողկույզանման ծաղկաբույլեր առաջացնող կարճ ծաղկակոթերով, երկշուրթ ծաղիկներն տերևանութներում դասավորված են օղակաձև։ Ծաղկակոթերն ու բաժակը ծածկված են բազմաբջիջ գեղձային մազիկներով։ Ծաղկակից, թաղանթային, վարդագույն տերևները ձվաձև են։ Խողովակ ունեցող պսակը երկնագույն-վարդագույն է։ Երկշուրթ պսակի վերին շուրթը սաղավարտաձև է, ստորինը՝ եռաբլթակ, լայն միջին բլթակով և երկարավուն կողքային բլթակովներով։ Պտուղները հարթ, գորշ շագանակագույն, մանր, էլիպսաձև ընկուզիկներ են։

Տարածվածություն
---------------

Որպես մոլախոտ աճում է քարքարոտ լանջերին, թփուտներում, երբեմն դաշտերում։ Հանդիպում է Տավուշի, Վայոց ձորի, Գեղարքունիքի, Արմավիրի, Արարատի և Սյունիքի մարզերում։

Նշանակություն
-------------

Բուժական նպատակներով օգտագործում են բույսի վերգետնյա մասը։ Արմատներում կուտակվում են հակաուռուցքային ակտիվություն ունեցող կումարիններ։ Եղեսպակի թարմ կամ չոր տերևները և ծաղկաբույլերն օգտագործում են որպես համեմունք հրուշակեղենի որոշ տեսակներ պատրաստելու համար, օծանելիքի արտադրության մեջ, օղու և լիկյուրների, ինչպես նաև հաճելի հոտով քաղցր ըմպելիքներ պատրաստելիս։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Ծատուրյան Թամարա, Գևորգյան Մարգարիտա (2014)։ Պողոսյան Ա․, Զաքարյան Ն․, eds.։ *Հայաստանի վայրի դեղաբույսեր* (հայերեն)։ Երևան: Լուսակն։ էջ 315։ ISBN 9789939834689  CS1 սպաս․ հայերենը նշված է (link)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | UNII |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Մեծ սովետական (1 հրտ.) |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2777579203 |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* Վիքիցեղեր: Salvia sclarea
* APDB: 144561
* APNI: 60609
* BioLib: 41164
* Ecocrop: 9516
* EoL: 579411
* EPPO: SALSC
* EUNIS: 174774
* FoIO: SALSCL
* GBIF: 2927000
* GRIN: 32964
* iNaturalist: 168396
* IPA: 12273
* IPNI: 457210-1
* IRMNG: 10203982
* ISC: 116884
* ITIS: 32741
* MoBotPF: 281426
* NBN: NBNSYS0000004858
* NCBI: 38869
* NZOR: d9ff4afe-a87a-4464-a0a4-9fbac257799b
* PalDat: Salvia\_sclarea
* PfaF: Salvia sclarea
* PFI: 4669
* Plant List: kew-183819
* PLANTS: SASC2
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:457210-1
* Tropicos: 17600309
* VASCAN: 6450
* WCSP: 183819
* WoI: 2116

 |

 |