**Թեդրոս Ադհանոմ Հեբրեյեսուս** (ամհարերեն՝ ቴዎድሮስ አድሓኖም ገብረኢየሱስ, մարտի 3, 1965(1965-03-03)[…], Ասմարա, Եթովպական կայսրություն, եթովպիացի պետական գործիչ, 2012—2016 թվականներին եղել է Եթովպիայի արտաքին գործերի նախարարը, Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության գլխավոր տնօրեն։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է ճարտարագետի ընտանիքում, 1986 թվականին ավարտել է Ասմարայի համալսարանի կենսաբանության ֆակուլտետի բակալավրատը և աշխատանքի անցել Եթովպիայի առողջապահաության նախարարությունում՝ որպես լաբորանտ։

1991 թվականին Մենգիստու Հայլե Մարիամի ղեկավարած Եթովպիայի կառավարության ռեժիմի անկումից հետո Թեդրոս Հեբրեյեսուսը հնարավորություն է ստացել կրթությունը շարունակելու արտասահմանում։ 1992 թվականին ավարտել է Լոնդոնի համալսարանի մագիստրատուրան՝ «ինֆեկցիոն հիվանդությունների իմունոլոգիա» մասնագիտացմամբ։ 2000 թվականին ստացել է Նոթինգեմի համալսարանի դոկտորի կոչում՝ «հասարակական առողջապահություն» մասնագիտացմամբ։ Նրա դիսերտացիան նվիրված է եղել Եթովպական շրջան Տիգրայում մալարիայի դեմ պայքարին։ Նա արժանացել է «Տարվա լավագույն հետազոտող» կոչմանը։ Արժանացել է ամերիկյան հասարակության արևադարձային բժշկության և հիգիենայի պաշտպանի կոչմանը (2000)։ Դանիայում և Շվեդիայում լրացուցիչ կրթական կուրսեր է անցել։ 

«Մեծ քսանյակի» գագաթաժողովի ժամանակ, Օսակա, Ճապոնիա
2001—2003 թվականներին գլխավորել է Տիգրայ շրջանի առողջապահական դեպարտամենտը։ 2003 թվականին նշանակվել է Եթովպիայի առողջապահության նախարարի տեղակալ։

2005—2012 թվականներին նշանակվել է Եթովպիայի առողջապահության նախարար։ Այդ պաշտոնում երկրի առողջապահության ոլորտում բարեփոխումներ է կատարել, որի նպատակը եղել է բժշկական օգնության հասանելի դարձնելը։ Այդ ընթացքում ստեղծվել է 3,5 հազար առողջապահական կենտրոն և 16 հազար բուժկետ, յոթ անգամ ավելացել է առողջապահության աշխատակիցների թիվը (16,5 հազարից մինչև 115 հազար), ավելացել է բուժ․ ուսումնական հաստատությունների թիվը դրանց շրջանավարտների թիվը (120-ից մինչև 3 հազար բժիշկ ամեն տարի)։ Կազմակերպել է օտարերկրյա ներդրումների հոսքը դեպի բժշկական բնագավառ, մասնավորապես, Քլինտոն և Բիլ և Մելինդա Գեյթս ընտանիքների ֆոնդերից։ Նրա գործունեության արդյունքում մանկական մահացությունը նվազել է երկու երրորդով, ՄԻԱՎ վարակակիրները՝ 90 %-ով, մալարիայից մահացությունը՝ 75 %, տուբերկուլիոզից՝ 64 %։ 2010 թվականին ՄԱԿ-ը Եթովպիան ճանաչել է հազարամյակի նպատակների զարգացման ամենահաջող պետություն (2000—2015)։

2012-2014 թվականների եղել է Հարվարդի համալսարանի կոնսուլտացիոն խորհրդի անդամ,

2012—2016 թվականներին Թեդրոս Հեբրեյեսուս դարձել է Եթովպիայի արտաքին գործերի նախարար։ 2013 թվականին գլխավորել է Աֆրիկյան միության խորհուրդը։ 2015 թվականին մասնակցել է միջազգային կոնֆերանսին, որի նպատակը Ադիս Աբեբայի ֆինանսական զարգացումն էր։

Հանդիսանում է առողջապահության 60-րդ համաշխարհային ասամբլեայի նախահագը (2007), ԱՀԿ 56-րդ նստաշրջանում աֆրիկյան երկրների ներկայացուցիչ (2007), ներգրավված է եղել վակցինացիայի և իմունիզացիայի համընդհանուր դաշնության կազմում (2008—2009), գլխավորել է «AIDS Watch Africa» կազմակերպությունը (2013)։

2016-2017 թվականներին եղել է Եթովպիայի վարչապետի հատուկ խորհրդականը։

2017 թվականից գլխավորում է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության գլխավոր տնօրենի պաշտոնը։ Այս պաշտոնում նա ուշադրություն է դարձրել ԱՀԿ-ի բարեփոխումներին, առողջության ոլորտում արտակարգ իրավիճակների, կանանց, երեխաների և դեռահասների առողջությունը, կլիմայի փոփոխության և շրջակա միջավայրի ազդեցությունը մարդու առողջության վրա խնդիրներին, մասնագիտացել է մալարիայի ուսումնասիրության մեջ, համահեղինակ է բազմաթիվ հրապարակումների։

Մրցանակներ և կոչումներ
----------------------

* Սերբիայի դրոշի շքանշան
* Առաջին ոչ ամերիկացին, որն արժանացել է Ջիմի և Ռոզալին Քարթերների անվան հումանիտար մրցանակին (2001)
* «Women Deliver» միջազգային հասարակական կազմակերպության մրցանակ կանանց առողջության մեջ ունեցած ներդրման (2016)
* Անկոտրում աշխատանքի մրցանակ՝ Կանանց առողջության մեջ ունեցած ներդրման
* Լոնդոնի Հիգիենայի և արևադարձային բժշկության դպրոցի պատվավոր անդամ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  CURRICULUM VITAE: Dr Tedros Adhanom Ghebreyesus // *WHO* — 1948.
2. 1 2  MAK (польск.)
3. 1 2  Munzinger Personen (գերմ.)
4. ↑
5. ↑
6. ↑  *Cyranoski D. Ledford H.* Nature's 10: ten people who helped shape science in 2020 // *Nature* / M. Skipper — NPG, Springer Science+Business Media, 2020. — Vol. 588, Iss. 7839. — P. 563—576. — ISSN 1476-4687; 0028-0836 — doi:10.1038/D41586-020-03435-6 — PMID:33323949
7. ↑
8. ↑  «Արմեն Սարգսյանը հեռախոսազրույց է ունեցել ԱՀԿ գլխավոր տնօրենի հետ՝ կորոնավիրուսի կանխարգելման վերաբերյալ». *Hetq.am*. Վերցված է 2020 թ․ մարտի 14-ին.
9. ↑  «ВОЗ надеется сдержать эпидемию коронавируса». *Ведомости* (ռուսերեն). Վերցված է 2020 թ․ մարտի 14-ին.
10. ↑  «Гебреисус Тедрос Аданом - Эфиопский Государственный деятель - Биография». *ruspekh.ru* (ռուսերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ նոյեմբերի 30-ին. Վերցված է 2020 թ․ մարտի 14-ին.
11. ↑  «Генеральным директором ВОЗ впервые избран африканец». *ТАСС*. Վերցված է 2020 թ․ մարտի 14-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

 Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են  ***Թեդրոս Հեբրեյեսուս*** հոդվածին
* Huffington Post blogs by Tedros Adhanom
* Ministry of Foreign Affairs - MoFA Արխիվացված 2016-11-09 Wayback Machine
* Tedros Adhanom Ghebreyesus - Roll Back Malaria
* Tedros Adhanom Ghebreyesus - Every Woman Every Child Արխիվացված 2014-09-11 Wayback Machine
* Tedros Adhanom Ghebreyesus, Minister of Foreign Affairs, Ethiopia
* Tedros Adhanom Ghebreyesus | The Forum at Harvard School of Public Health
* WHO: Appointment of Dr Tedros Adhanom Ghebreyesus as new WHO Director-General

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Թեդրոս Հեբրեյեսուս» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | ORCID · Scopus · Internet Movie Database |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1183818106 · ISNI: 0000000134959568 · NKC: jo20231177016 · SUDOC: 255502397 · VIAF: 383155598029715600003 · WorldCat VIAF: 383155598029715600003 |

 |