Իբուպրոֆեն

**Իբուպրոֆեն**, ոչ ստերոիդային հակաբորբոքային դեղամիջոցների (ՈՍՀԲԴ) դասին պատկանող դեղամիջոց, որն ունի հակաբորբոքային, ցավազրկող և ջերմիջեցնող հատկություններ։ Դրանց են պատկանում ցավոտ դաշտանային շրջանները, միգրենը և ռևմատոիդ արթրիտը։ Մարդկանց մոտավորապես 60 տոկոսը կիրառում է որևիցե ՈՍՀԲԴ (ոչ ստերոիդային հակաբորբոքային դեղամիջոց), և եթե այն իր ազդեցությունը չի դրսևորում, խորհուրդ է տրվում փոխարինել մեկ ուրիշով։ Այն օգտագործվում է նաև վաղածին երեխաների մոտ բաց զարկերակային ծորանը փակելու համար։ Այն կիրառվում է պերօռալ (բերանի միջով) կամ ներերակային։ Սովորաբար ազդեցությունը հասունանում է 1 ժամվա ընթացքում։

Ընդհանուր կողմնակի ազդեցություններին են պատկանում այրոցը և ցանը։ Ի տարբերություն այլ ՈՍՀԲԴ-ների այն ավելի քիչ կողմնակի ազդեցություններ կարող է առաջացնել, ինչպիսիք են աղեստամոքսային արյունահոսությունը։ Այն բարձրացնում է սրտային, երիկամային և լյարդի անբավարարության ռիսկը։ Ի տարբերություն բարձր դեղաչափերի, ցածր դեղաչափերի դեպքում սրտամկանի ինֆարկտի վտանգ չի առաջանում։ Իբուպրոֆենը կարող է հանգեցնել բրոնխային հեղձուկի (բրոնխիալ ասթմա), (հուն․՝  ἆσθμα ՝«ծանր շնչառություն, խեղդվում») սրման։ Թեև պարզ չէ, թե արդյոք այն անվտանգ է վաղ հղիության ընթացքում, բայց այն խորհուրդ չի տրվում կիրառել հղիության ընթացքում։ Այլ ՈՍՀԲԴ-ների նման, այն կանխարգելում է պրոստագլանդինների արտադրությունը՝ ցիկլոօքսիգենազա ֆերմենտի ակտիվության նվազման հաշվին։ Այլ ՈՍՀԲԴ-ների հետ համեմատած, իբուպրոֆենը ավելի թույլ ազդեցություն ունեցող ներկայացուցիչ է համարվում։

Իբուպրոֆենը հայտնաբերվելլ է 1961 թվականին՝ Ստյուարտ Ադամսի և կողմից և շուկայահանվել որպես Բրուֆեն։ Այն հայտնի է նաև այլ ապրանքանշանային անվանումներով , ինչպիսիք են` Ադվիլ և Մոտրին։ Այն առաջին անգամ վաճառվեց 1969 թվականին Միացյալ Թագավորությունում և 1974 թվականին՝ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում։ Այն Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղերի ցանկում է, համարվելով ամենաարդյունավետ և անվտանգ դեղամիջոցը` առողջապահական համակարգում։ Այն հասանելի է որպես ջեներիկ (վերարտադրված) պրեպարատ։ Զարգացող երկրներում մեկ դեղաչափի մեծածախ գինը կազմում է 0.01-ից մինչեւ 0.04 ԱՄՆ դոլար։ ԱՄՆ-ում մեկ դեղաչափի արժեքը մոտավորապես կազմում է 0.05 ԱՄՆ դոլար։

Բժշկական կիրառում
-----------------

իբուպրոֆենը՝ որպես ցավազրկող
Իբուպրոֆենը հիմանկանում օգտագործովում է որպես ջերմիջեցնող (ներառյալ վակցինացիայի հետևանքով առաջացած տենդը), մեղմից մինչև չափավոր ցավերի ժամանակ, (ներառյալ հետվիրահատական ցավազրկումը), ցավոտ դաշտանի,, օստեոարթրոզի, ատամնացավի, գլխացավի և երիկամաքարային ցավերի ժամանակ։ Մարդկանց մոտ 60 տոկոսը հակազդում է ցանկացած ՈՍՀԲԴ-ների, նրանք ովքեր չեն հակազդում մեկին` կարող են հակազդել մեկ ուրիշին։

Այն կիրառվում է բորբոքային հիվանդությունների բուժման համար, ինչպիսիք են դեռահասների իդիոպաթիկ արթրիտը և ռևմատոիդ արթրիտը։

### Իբուպրոֆեն լիզին

իբուպրոֆենի 200 միլիգրամանոց հաբեր
Որոշ երկրներում իբուպրոֆեն լիզինը (իբուպրոֆեն լիզինի աղ, կոչվում է նաև իբուպրոֆենային լիզինատ) լիցենզավորված է նույն վիճակների բուժման համար, ինչ իբուպրոֆենը, իսկ լիզին աղը օգտագործվում է, քանի որ այն ջրալույծ է։ 2006 թվականին ԱՄՆ-ում սննդամթերքի և դեղերի վարչության կողմից հաստատվեց իբուպրոֆեն լիզինի օգտագործման թույլատվությունը` անհաս երեխաների (500-1500 գրամ քաշ ունեցող) բաց զարկերակային ծորանը փակելու համար, ովքեր գտնվում են 32 շաբաթական հղիության ընթացքում և հերթական բժշկական միջամտությունները (օրինակ՝ հեղուկի վերականգնումը, միզամուղների կիրառումը և արհեստական շնչառությունը) արդյունավետ չեն։

Կողմնակի ազդեցություններ
------------------------

Սրտային անբավարարություն
Կողմնակի ազդեցություններին են դասվում` սրտխառնոցը, մարսողության խանգարումը, փորլուծությունը, փորկապությունը, ստամոքս-աղիքային արյունահոսություն/խոցը, գլխացավը, գլխապտույտը, ցանը, միզարգելումը և հիպերտոնիան։ Հազվադեպ դրսևորվող կողմնակի ազդեցություններից են` կերակրափողի խոցը, սրտային անբավարարությունը, արյան մեջ կալիումի մակարդակի բարձրացումը, երիկամային անբավարարությունը, խառնաշփոթությունը և բրոնխոսպազմը։ Իբուպրոֆենի օգտագործումը կարող է սրել ասթման, երբեմն էլ լինել ճակատագրական կյանքի համար։

Իբուպրոֆենը որոշակի քանակությամբ կարող է առկա լինել արյան մեջ, պլազմայում կամ շիճուկում և դա ապացուցվում է անաֆիլակտիկ շոկի ժամանակ, սրա ախտորոշումը հաստատվում է հոսպիտալացված հիվանդների մոտ, կամ դիահերձարանում` մահվան հետաքննության ժամանակ։ Մենագրությունում հրատարակված է տեղեկություններ պլազմայում իբուպրոֆենի կոնցենտրացիայի, ժամանակի ընթացքում սնուցման և գերդեղաչափման ժամանակ երիկամային անբավարարության զարգացման վտանգների մասին։

### Սրտանոթային վտանգ

Իբուպրոֆենի մշտական օգտագործումը այլ ՈՍՀԲԴ-ների հետ միասին կարող է հանգեցնել զարկերակային գերճնշման և սրտամկանի ինֆարկտի (սրտի կաթված), հատկապես բարձր դեղաչափերի կիրառման դեպքում։ Հիդրոքլորթիազիդով բուժվող ծեր հիպերտոնիկ հիվանդների մոտ` իբուբպրոֆենի օգտագործման օրական բարձր դեղաչափի դեպքում հայտնաբերվել է,որ զգալիորեն բարձրացած է սիստոլային արյան ճնշումը։ 2015 թ. Հուլիսի 9-ին ԱՄՆ-ի FDA-ն (դեղերի և սննդի հսկման վարչությունը) խստացրել է նախազգուշացումերը ՈՍՀԲԴ-ների կիրառման հետևանքով սրտի կաթվածի առաջացման բարձր ռիսկի վերաբերյալ, որոնց շարքում են նաև իբուպրոֆենը, բայց ոչ ասպիրինը։

### Մաշկ

Մնացած ՈՍՀԲԴ-ների հետ միասին, իբուպրոֆենը ասոցացվում է բուլյոզային pemphigoid-ի կամ բշտիկային pemphigoid-ի առաջացման հետ։

Ինչպես մնացած ՈՍՀԲԴ-ները, իբուպրոֆենը համարվում է լուսազգայուն միջոց, բայց համեմատած 2-արիլպրոպիոնաթթվի խմբի այլ ներկայացուցիչների հետ, այն համարվում է ավելի թույլ լուսազգայուն միջոց։ Ինչպես մյուս ՈՍՀԲԴ-ները, իբուպրոֆենը Ստիվենս-Ջոնսոնի համախտանիշի զարգացման չափազանց հազվադեպ պատճառ է հանդիսանում։ Իբուպրոֆենը շատ հազվադեպ է բերում տոքսիկ էպիդերմալ մեռուկացման զարգացմանը։

Փոխազդեցություններ
------------------

Իբուպրոֆենի ընդունման ժամանակ ալկոհոլի օգտագործումը կարող է բարձրացնել ստամոքսի արյունահոսության վտանգը։ Ըստ ԱՄՆ-ի Սննդամթերքի և դեղերի վարչության տվյալների,«իբուպրոֆենը կարող է ազդել ցածր դեղաչափերով ընդունվող ասպիրինի հակաթրոմբոցիտար ազդեցության վրա, պոտենցիալ կերպով դարձնելով ասպիրինը նվազ արդյունավետ ինսուլտի կանխարգելման և կարդիոպրոտեկցիայի (սրտապաշտպան) բուժման ժամանակ»։ Իբուպրոֆենի և անհապաղ արտազատվող ասպիրինի դեղաչափերի միջև բավարար ժամանակահատվածի թույլատվությունը կարող է օգնել խուսափել տվյալ խնդրից։ Իբուպրոֆենի և ասպիրինի դեղաչափերի միջև առաջարկվող ժամանակահատվածը կախված է նրանից, թե որն է առաջինը կիրառվում։ Իբուպրոֆենի համար այն կլիներ 30 և ավել, որը կիրառվել է ասպիրինի ընդունումից հետո, 8 և ավել ժամ իբուպրոֆենի համար, որը կիրառվել է անհապաղ արտազատվող ասպիրինի ընդունումից առաջ։ Բայց եթե իբուպրոֆենը կիրառվում է հազվադեպ` առանց որևէ հստակ ժամանակացույցի, կաթվածի կանխարգելումը և կարդիոպրոտեկցիայի նվազումը, ասպիրինի ամենօրյա ընդունման ուրվագծում, նվազագույն է։

Գերդեղաչափում
-------------

բբի շարժ
Ցիանոզ
Սրտի կանգ
Իբուպրոֆենի գերդեղաչափումը դարձել է շատ տարածված երևույթ, քանի որ այն արտոնագրված է առանց դեղատոմսի բաց թողնվելու համար։ Բժշկական գրականության մեջ ներառված են գերդեղաչափման մասին բազմաթիվ դեպքեր, չնայած իբուպրոֆենի գերդեղաչափման հետևանքով կյանքին վտանգ սպառնացող բարդությունների հաճախականությունը ցածր է։ Գերդեղաչափման դեպքում մարդկանց արձագանքը կարելի է դասել ախտանիշների բացակայությունից մինչև մահացու ելքի չնայած` ինտենսիվ բուժմանը։ Ախտանշանների մեծամասնությունը համարվում են գերազանցված դեղաբանական ազդեցության արդյունք` ներառելով որովայնային ցավը, սրտխառնոցը, փսխումը, քնկոտությունը, գլխապտույտը, գլխացավը, ակնախաղը և աղմուկը ականջներում։ Հազվադեպ հանդիպում են ավելի լուրջ ախտանիշներ, ինչպիսիք են՝ ստամոքսաղիքային արյունահոսություն, էպիլեպտիկ նոպան, մետաբոլիկ ացիդոզը, արյան մեջ կալիումի բարձր մակարդակը (գերկալիումականություն), արյան ցածր ճնշումը, դանդաղասրտությունը, հաճախասրտությունը, շողացող առիթմիան, կոման, լյարդի գործունեության խանգարումը, սուր երիկամային անբավարարությունը, ցիանոզը, շնչառության ընկճումը և սրտի կանգը։ Ախտանիշների ծանրությունը կախված է ընդունած դեղաչափից և անցման ժամանակից, չնայած անհատական զգացողությունը ևս կարևոր դեր է խաղում։ Ընդհանուր առմամբ այլ ՈՍՀԲԴ-ների գերդեղաչափման ժամանակ առաջացած ախտանիշները նման են իբուպրոֆենի գերդեղաչափման ախտանիշներին։

Ախտանշանների ծանրության և պլազմայում չափակարգված իբուպրոֆենի մակարդակի միջև եղած հարաբերակցությունը թույլ է։ Թունավոր ազդեցությունները քիչ հավանական են 100 մգ / կգ-ից ցածր դեղաչափերի դեպքում, բայց կարող են ավելի ծանր լինել 400 մգ / կգ-ից բարձր դեղաչափերի դեպքում, (մոտավորապես 150 դեղահատ 200 մգ միջին տարիքի մարդու համար) սակայն բարձր դեղաչափերը չեն վկայում այն մասին, որ կլինիկական ընթացքը կարող է մահացու լինել։ Ճշգրիտ մահացու դեղաչափը դժվար է որոշել, քանի որ այն կարող է տատանվել տարիքի, քաշի և այլ անհատական պայմանների հետ կապված։

Բուժումը հիմնականում սիմպտոմատիկ է։ Վաղ հայտնաբերման դեպքում խորհուրդ է տրվում ստամոքսային վարակազերծում։ Դա հնարավոր է կատարել ակտիվացված ածխի միջոցով, փայտածուխը ներծծում է դեղը, մինչև արյունահոսք անցնելը։ Ստամոքի լվացումն այժմ հազվադեպ է կիրառվում, բայց եթե ընդունված քանակությունը վտանգավոր է կյանքի համար, ապա այն կարելի իրականացնել ընդունումից հետո 60 րոպեների ընթացքում։ Խուրհուրդ չի տրվում փսխել։ Իբուպրոֆենային ածանցյալների մեծամասնությունը չափավոր ազդեցություն է թողնում և գերդեղաչափման կառավարումը շատ հեշտ է։ Անհրաժեշտ է ձեռնարկել համապատասխան միջոցներ մեզի նորմալ արտազատման համար և հսկել երիկամների ֆունկցիան։ Քանի որ իբուպրոֆենն օժտված է թթվային հատկություններով և այն արտազատվում է մեզի միջոցով, հարկադրական հիմնային միզարտադրությունը օգտակար է։ Այնուամենայնիվ, քանի որ իբուպրոֆենը շատ ուժեղ կապվում է արյան սպիտակուցների հետ, անփոփոխ դեղի արտազատումը երիկամներով նվազագույն է։ Հետևաբար հարկադրական հիմնային միզարտադրությունը սահմանափակ օգուտ ունի։

### Վիժում

Վիժում
Հղի կանաց հետազոտություններից ելնելով, խորհուրդ է տրվում նրանց ովքեր օգտագործում են ցանկացած տեսակի կամ քանակի ՈՍՀԲԴ-ներ, (օրինակ իբուպրոֆեն դիկլոֆենակ, նապրոքսեն) նրանց մոտ վիժման հավանականությունը 2 անգամ ավելի բարձր է, քան նրանց մոտ ովքեր չեն ընդունել։ Սակայն իսրայելցի հետազոտողները գտնում են որ վիժումների թիվը չի ավելացել հղի կանանց այն խմբի մոտ, ովքեր օգտագործում են ՈՍՀԲԴ-ներ։

Դեղագիտություն
--------------

ՈՍՀԲԴ-ները, ինչպիսիք են իբուպրոֆենը, արգելակում են արախիդոնաթթուն պրոստագլանդին H2 (PGH2) վերծող ցիկլոօքսիգենազի ֆերմենտները։ Պրոստագլանդին H2 -ը իր հերթին որոշ ֆերմենտների միջոցով վերածվում է մի քանի այլ պրոստագլանդինների (որոնք համարվում են ցավի, բորբոքման և տենդի միջնորդանյութերը) և թրոմբօքսան А2-ի (որը խթանում է թրոմբոցիտների ագրեգացիան, նպաստելով արյան մակարդելիության բարձրացմանը)։

Ինչպես ասպիրինն ու ինդոմետացինը, իբուպրոֆենը նույնպես համարվում է ՑՕԳ-ի ոչ ընտրողական արգելակիչը, քանի որ ցիկլոօքսիգենազ 2-ի իզոձևերը՝ ՑՕԳ-1 և ՑՕԳ-2։ ՈՍՀԲԴ-ների ցավազրկող, ջերմիջեցնող և հակաբորբոքային ազդեցությունը, ըստ երևույթին, պայմանավորված է գլխավորապես ՑՕԳ-2-ի արգելակմամբ, ինչը նվազեցնում է բորբոքման, ցավի, տենդի և այտուցի առաջացմանը մասնակցող պրոստագլանդինների սինթեզը։ Ջերմիջեցնող ազդեցությունը կարող է դրսևորվել ենթատեսաթմբի վրա ազդեցության հետևանքով, ինչը նպաստում է ծայրամասային արյունամատակարարման բարձրացմանը, անոթների լայնացմանը և ջերմանջատմանը։ Դրա փոխարեն ՑՕԳ-1-ի արգելակումը պատասխանատու է աղեստամոքսային տրակտի վրա անցանկալի ազդեցության համար։ Այդուհանդերձ, ՑՕԳ առանձին իզոձևերի դերը ՈՍՀԲԴ-ների ցավազրկող, հակաբորբոքային ազդեցությունների և ստամոքսաղիքային վնասվածքների առաջացման մեջ անորոշ է և առանձին միացությունները բերում են տարբեր ուժգնության ցավազրկման և ստամոքսի վնասման։

Իբուպրոֆենը ներարկում են ռացեմատային խառնուրդի ձևով։ R-էնանտիոմերը ենթարկվում է լայնածավալ փոխարկման S-էնանտիոմերի in vivo: Համարվում է, որ S-էնանտիոմերը համարվում է դեղաբանորեն ավելի ակտիվ էնանտիոմեր։ R-էնանտիոմերը փոխակերպվում է 3 հիմնական ֆերմենտների միջոցով։ Այս ֆերմենտներին են դասվում ացիլ-CoA-սինթետազը, որը (-)-R-իբուպրոֆեն I-CoA-ն փոխակերպում է (+)-S-Իբուպրոֆեն I-CoA-ի; և հիդրոլազը, որը (+)-S-իբուպրոֆեն I-CoA-ն փոխակերպում է S-էնանտիոմերի։ Իբուպրոֆենը S-էնանտիոմերի փոխակերպվելու հետ մեկտեղ, օրգանիզմը կարող է նյութափոխանակության ենթարկել իբուպրոֆենը մի քանի այլ միացությունների, այդ թվում հիդրօքսիլի, կարբօքսիլի և գլյուկուրոնիլի բազմաթիվ մետաբոլիտների։ Դրանցից գրեթե բոլորը դեղաբանական ակտիվություն չեն դրսևորում։

Քիմիա
-----

Իբուպրոֆենը գրեթե անլուծելի է ջրում, բայց լավ լուծվում է շատ օրգանական լուծիչներում, ինչպիսիք են էթանոլը (66.18 գ / 100 մլ 40 °C- ում 90% EtOH), մեթանոլը, ացետոնը և դիքլորոմեթանը։ Բութս Գրուպը իբուպրոֆենի նախնական սինթեզը սկսեց բարդ 2-մեթիլպրոպիլ բենզոլ միացությունից։ Սինթեզը կազմված էր վեց քայլերից։ Ժամանակակից սարքավորումներով այն ներառում է ընդամենը 3 քայլ։

### Ստերեոքիմիա

R իբուպրոֆեն
S իբուպրոֆեն
Այն օպտիակական ակտիվ խառնուրդ է` իր երկու R և S իզոմերներով, որոնցից կենսաբանորեն ավելի ակտիվ է S իզոմերը (աջ պտտվող), այս իզոմերը նույնպես առանձնացված է և օգտագործվում է բժշկության մեջ։
Իբուպրոֆենը արդյունաբերությունում արտադրվում է որպես ռացեմատ։ 2-արիլպրոպիոնատի մյուս ածանցյալների նման (ներառյալ կետոպրոֆենը, նապրօքսենը, ֆլուրբիպրոֆենը և այլն) այս միացությունը պրոպիոնային հատվածի α-դիրքում պարունակում է ստերեոկենտրոն։ Այսպիսով հանդիպում են իբուպրոֆենի 2 էնանտիոմերներ, հնարավոր տարբեր կենսաբանական և նյութափոխանակության ազդեցություններով։

Իզոմերազը (ալֆա-մեթիլացիլ-CoA ռացեմատ) փոխակերպում է (*R*)-իբուպրոֆենը ակտիվ (*S*)-էնանտիոմերի։

### Պատմություն

Իբուպրոֆենը 1960-ական թվականաններին ստացվել է պրոպիոնաթթվից, Boots Group հետազոտական խմբի կողմից։ Այս հայտնագործությունը 1950-ական և 1960-ական թվականների ընթացքում կատարված հետազոտության արդյունք էր, որպես ասպիրինի ավելի անվտանգ տարբերակ։ Այն հայտնաբերվել է Ստյուարտ Ադամսի գլխավորությամբ թիմի կողմից և որի արտոնագրման հայտը ներկայացվեց 1961 թվականին։ Ադամսը ի սկզբանե փորձարկեց դեղը որպես բուժման միջոց : 1969 թվականից Միացյալ Թագավորությունում այն օգտագործվում է ռևմատոիդ արթրիտը բուժելու համար, իսկ 1974 թվականից այն կիրառվեց նաև ԱՄՆ-ում։ Ավելի ուշ, 1983 և 1984 թվականներին, այն դարձավ առաջին ՈՍՀԲԴ-ն (ասպիրինից բացի), որն այս երկու երկրներում հասանելի էր առանց դեղատոմսի։ Դրա համար 1987 թվականին բժիշկ Ադամսը ստացավ շքանշան` Մեծ Բրիտանիայի թագավորության կողմից։ Թագուհու հրամանով Բութս ընկերությունը ևս պարգևատրվեց 1987 թվականին դեղերի արտադրության զարգացմանը տեխնիկապես աջակցելու համար։

Վաճառք
------

Մեկ տուփ իբուպրոֆեն
Իբուպրոֆենը դեղատոմսով բաց էր թողնվում Միացյալ թագավորությունում 1969 թվականին, և ԱՄՆ-ում 1974 թվականին։ Տարիների ընթացքում իբուպրոֆենը հայտնվեց ամբողջ աշխարհում, այն առանց դեղատոմսի բաց էր թողնվում դեղատներում, մեծածախ և մանրածախ առևտրի կետերում։ Իբուպրոֆենը հաստատվել է INN, BAN, AAN and USAN-ի կողմից։ Էդվիլը արտադրվում է Pfizer ընկերության կողմից։

**Հյուսիսային Ամերիկա**

Իբուպրոֆենը ազատ վաճառվում էր Միացյալ Նահանգներում մինչև 1984 թվականի ՖԴԱ-ի կողմից սահմանված բարձր չափաբաժնի մասին օրենքի ընդունումը, իսկ դրանից հետո այն սկսեց վաճառվել միայն դեղատոմսով։ 2009 թվականին իբուպրոֆենի առաջին ներարկման լուծույթը հաստատվեց Միացյալ նահանգներում` Քալդոլոր անվան տակ :

ընկերության կողմից և շուկայահանվել է 1984թ․-ից։

Հետազոտություններ
-----------------

Պարկինսոնյան հիվանդություն
Իբուպրոֆենը երբեմն օգտագործվում է ջերմության ժամանակ առաջացած պզուկների բուժման համար, քանի որ այն ունի հակաբորբոքային ազդեցություն : Ինչպես այլ ՈՍՀԲԴ-ները, իբուպրոֆենը ևս արդյունավետ է օրթոստատիկ հիպոտոնիայի (արյան ցածր ճնշման) բուժման համար։ Որոշ ուսումնասիրություններում իբուպրոֆենը պլացեբոյի հետ համեմատած ցուցաբերել է բարձր ակտիվություն Ալցհայմերի հիվանդության կանխարգելման ժամանակ, երբ դեղը տրվել է երկար ժամանակով և ցածր դեղաչափով։ Իբուպրոֆենը կապված է Պարկինսոնի հիվանդության զարգացման ավելի ցածր ռիսկի հետ և կարող է հետաձգել կամ կանխարգելել այն։ Ասպիրինը, այլ ՈՍՀԲԴ-ները և պարացետամոլը (ացետամինոֆեն) չեն ազդել Պարկինսոնի հիվանդության զարգացման ռիսկի վրա։ 2011 թվականի մարտին Հարվարդի բժշկական դպրոցի նյարդաբանության ոլորտի հետազոտողները հայտարարեցին, որ իբուպրոֆենը նյարդապաշտպանիչ ազդեցություն է ունեցել Պարկինսոնի հիվանդության զարգացման ռիսկի դեմ։ Տեղեկացվել է, որ մշտապես իբուպրոֆեն ընդունող մարդկանց մոտ Պարկինսոնի հիվանդության զարգացման ռիսկը 38% ցածր է, բայց նմանատիպ ազդեցություն չի հայտնաբերվել այլ ցավազրկողների համար, ինչպիսիք են ասպիրինը և պարացետամոլը։ Իբուպրոֆենի օգտագործումը նվազեցնում է Պարկինսոնի հիվանդության զարգացման ռիսկը և բնակչության համար այն անհետևանք չի մնա, հաշվի առնելով միզական և մարսողական համակարգերի վրա դրա անցանկալի ազդեցության հնարավորությունը։

Որոշ սննդային հավելումներ կարող են վտանգավոր լինել իբուպրոֆենի և այլ ՈՍՀԲԴ-ների հետ կիրառելիս, սակայն 2016 թվականին անցկացվող հետազոտությունները թույլ կտան այս հարցում հստակություն մտցնել։ Սրանց են պատկանում այն հավելումները, որոնք կարող են կանխարգելել թրոմբոցիտների ագրեգացիան, ներառյալ գինկգոն, սխտորը, կոճապղպեղը, հապալասը, մարդարմատը, քրքումը և ուռենին, կումարին պարունակող միջոցները՝ երիցուկը, մաշկամրգին, հացահամեմը և կարմիր երեքնուկը; ինչպես նաև այն միջոցները, որոնք բարձրացնում են արյունահոսության ռիսկը, օրինակ հնդկարմավը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13  «Ibuprofen». The American Society of Health-System Pharmacists. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ դեկտեմբերի 20-ին. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 12-ին.
2. 1 2 3 4 5  *Bnf : march 2014-september 2014* (2014 ed.). London: British Medical Assn. 2014. էջեր 686–688. ISBN 0857110861.
3. ↑  «Ibuprofen Pregnancy and Breastfeeding Warnings». *Drugs.com*. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ սեպտեմբերի 9-ին. Վերցված է 2016 թ․ մայիսի 22-ին.
4. 1 2 3 4 5 6  Halford, GM; Lordkipanidzé, M; Watson, SP (2012). «50th anniversary of the discovery of ibuprofen: an interview with Dr Stewart Adams». *Platelets*. **23** (6): 415–22. doi:10.3109/09537104.2011.632032. PMID 22098129.
5. ↑  «Chemistry in your cupboard | Nurofen». Արխիվացված օրիգինալից 2014 թ․ հունիսի 5-ին.
6. ↑  «WHO Model List of Essential Medicines (19th List)» (PDF). *World Health Organization*. April 2015. Արխիվացված (PDF) օրիգինալից 2016 թ․ դեկտեմբերի 13-ին. Վերցված է 2016 թ․ դեկտեմբերի 8-ին.
7. ↑  «10.1.1 Non-steroidal anti-inflammatory drugs». *: British National Formulary*. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ նոյեմբերի 17-ին. Վերցված է 2016 թ․ ապրիլի 13-ին.
8. ↑  Joint Formulary Committee (2013). *British National Formulary (BNF)* (65 ed.). London, UK: Pharmaceutical Press. էջեր 665, 671. ISBN 978-0-85711-084-8.
9. 1 2 3  Rossi, S, ed. (2013). *Australian Medicines Handbook* (2013 ed.). Adelaide: The Australian Medicines Handbook Unit Trust. ISBN 978-0-9805790-9-3.
10. ↑  Beaver, WT (2003). «Review of the analgesic efficacy of ibuprofen». *Int J Clin Pract Suppl* (135): 13–7. PMID 12723741.
11. ↑  Fanos, V; Antonucci, R; Zaffanello, M (2010). «Ibuprofen and acute kidney injury in the newborn». *Turk. J. Pediatr*. **52** (3): 231–8. PMID 20718179.
12. ↑  Castellsague, Dr Jordi; Riera-Guardia, Nuria; Calingaert, Brian; Varas-Lorenzo, Cristina; Fourrier-Reglat, Annie; Nicotra, Federica; Sturkenboom, Miriam; Perez-Gutthann, Susana; Project, Safety of Non-Steroidal Anti-Inflammatory Drugs (SOS) (2012 թ․ դեկտեմբերի 13). «Individual NSAIDs and Upper Gastrointestinal Complications». *Drug Safety* (անգլերեն). **35** (12): 1127–1146. doi:10.1007/BF03261999. ISSN 0114-5916. PMC 3714137. PMID 23137151.
13. ↑  Ayres, JG; Fleming, D; Whittington, R (1987 թ․ մայիսի 9). «Asthma death due to ibuprofen». *Lancet*. **1** (8541): 1082. doi:10.1016/S0140-6736(87)90499-5. PMID 2883408.
14. ↑  Baselt, R (2008). *Disposition of Toxic Drugs and Chemicals in Man* (8th ed.). Foster City, USA: Biomedical Publications. էջեր 758–761.
15. ↑  Forman, JP; Stampfer, MJ; Curhan, GC (September 2005). «Non-narcotic analgesic dose and risk of incident hypertension in US women». *Hypertension*. **46** (3): 500–7. doi:10.1161/01.HYP.0000177437.07240.70. PMID 16103274.
16. ↑  Hippisley-Cox, J; Coupland, C (2005 թ․ հունիսի 11). «Risk of myocardial infarction in patients taking cyclo-oxygenase-2 inhibitors or conventional non-steroidal anti-inflammatory drugs: population based nested case-control analysis». *British Medical Journal*. **330** (7504): 1366. doi:10.1136/bmj.330.7504.1366. PMC 558288. PMID 15947398.
17. ↑  Gurwitz, JH; Everitt, DE; Monane, M; Glynn, RJ; Choodnovskiy, I; Beaudet, MP; Avorn, J (March 1996). «The impact of ibuprofen on the efficacy of antihypertensive treatment with hydrochlorothiazide in elderly persons». *The Journals of Gerontology. Series A, Biological Sciences and Medical sciences*. **51** (2): M74–9. doi:10.1093/gerona/51A.2.M74. PMID 8612107.
18. ↑  Staff (2015 թ․ հուլիսի 9). «FDA Strengthens Warning of Heart Attack and Stroke Risk for Non-Steroidal Anti-Inflammatory Drugs». *FDA*. Արխիվացված օրիգինալից 2015 թ․ հուլիսի 11-ին. Վերցված է 2015 թ․ հուլիսի 9-ին.
19. ↑  «Ibuprofen». Drugs.com. Արխիվացված օրիգինալից 2011 թ․ օգոստոսի 6-ին.
20. ↑  «Information for Healthcare Professionals: Concomitant Use of Ibuprofen and Aspirin». U.S. Food and Drug Administration. September 2006. Արխիվացված օրիգինալից 2010 թ․ նոյեմբերի 13-ին. Վերցված է 2010 թ․ նոյեմբերի 22-ին.
21. ↑  McElwee, NE; Veltri, JC; Bradford, DC; Rollins, DE (June 1990). «A prospective, population-based study of acute ibuprofen overdose: complications are rare and routine serum levels not warranted». *Annals of Emergency Medicine*. **19** (6): 657–62. doi:10.1016/S0196-0644(05)82471-0. PMID 2188537.
22. ↑  Vale, JA; Meredith, TJ (January 1986). «Acute poisoning due to non-steroidal anti-inflammatory drugs. Clinical features and management». *Medical Toxicology*. **1** (1): 12–31. PMID 3537613.
23. 1 2  Volans, G; Hartley, V; McCrea, S; Monaghan, J (March–April 2003). «Non-opioid analgesic poisoning». *Clinical Medicine*. **3** (2): 119–23. doi:10.7861/clinmedicine.3-2-119. PMID 12737366.
24. ↑  Seifert, SA; Bronstein, AC; McGuire, T (2000). «Massive ibuprofen ingestion with survival». *Journal of Toxicology. Clinical Toxicology*. **38** (1): 55–7. doi:10.1081/clt-100100917. PMID 10696926.
25. ↑  American Academy Of Clinical Toxico (2004). «Position paper: Ipecac syrup». *Journal of Toxicology. Clinical Toxicology*. **42** (2): 133–143. doi:10.1081/CLT-120037421. PMID 15214617.
26. ↑  Hall, AH; Smolinske, SC; Conrad, FL; Wruk, KM; Kulig, KW; Dwelle, TL; Rumack, BH (November 1986). «Ibuprofen overdose: 126 cases». *Annals of Emergency Medicine*. **15** (11): 1308–13. doi:10.1016/S0196-0644(86)80617-5. PMID 3777588.
27. ↑  Verma, P; Clark, CA; Spitzer, KA; Laskin, CA; Ray, J; Koren, G (July 2012). «Use of non-aspirin NSAIDs during pregnancy may increase the risk of spontaneous abortion». *Evidence-Based Nursing*. **15** (3): 76–7. doi:10.1136/ebnurs-2011-100439. PMID 22411163.
28. ↑  Daniel, S; Koren, G; Lunenfeld, E; Bilenko, N; Ratzon, R; Levy, A (March 2014). «Fetal exposure to nonsteroidal anti-inflammatory drugs and spontaneous abortions». *Canadian Medical Association Journal*. **186** (5): E177–82. doi:10.1503/cmaj.130605. PMC 3956584. PMID 24491470.
29. ↑  Rao, P; Knaus, EE (2008 թ․ սեպտեմբերի 20). «Evolution of nonsteroidal anti-inflammatory drugs (NSAIDs): cyclooxygenase (COX) inhibition and beyond». *Journal of Pharmacy & Pharmaceutical Sciences*. **11** (2): 81s–110s. PMID 19203472.
30. 1 2  Brayfield, A, ed. (2014 թ․ հունվարի 14). «Ibuprofen». *Martindale: The Complete Drug Reference*. London, UK: Pharmaceutical Press. Վերցված է 2014 թ․ հունիսի 26-ին.
31. ↑  «The Synthesis of Ibuprofen». Royal Society of Chemistry. Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ ապրիլի 18-ին. Վերցված է 2016 թ․ նոյեմբերի 14-ին.
32. ↑  Tracy, TS; Hall, SD (March–April 1992). «Metabolic inversion of (R)-ibuprofen. Epimerization and hydrolysis of ibuprofenyl-coenzyme A.». *Drug metabolism and disposition: the biological fate of chemicals*. **20** (2): 322–7. PMID 1352228.
33. ↑  Chen, CS; Shieh, WR; Lu, PH; Harriman, S; Chen, CY (1991 թ․ հուլիսի 12). «Metabolic stereoisomeric inversion of ibuprofen in mammals». *Biochimica et Biophysica Acta*. **1078** (3): 411–7. doi:10.1016/0167-4838(91)90164-U. PMID 1859831.
34. ↑  Reichel, C; Brugger, R; Bang, H; Geisslinger, G; Brune, K (April 1997). «Molecular cloning and expression of a 2-arylpropionyl-coenzyme A epimerase: a key enzyme in the inversion metabolism of ibuprofen». *Molecular Pharmacology*. **51** (4): 576–82. PMID 9106621.
35. ↑  Adams, SS (April 1992). «The propionic acids: a personal perspective». *Journal of Clinical Pharmacology*. **32** (4): 317–23. doi:10.1002/j.1552-4604.1992.tb03842.x. PMID 1569234.
36. 1 2  Rainsford, KD (April 2003). «Discovery, mechanisms of action and safety of ibuprofen». *International Journal of Clinical Practice. Supplement* (135): 3–8. PMID 12723739.
37. ↑  Lambert, Victoria (2007 թ․ հոկտեմբերի 8). «Dr Stewart Adams: 'I tested ibuprofen on my hangover'». *The Daily Telegraph*. UK. Արխիվացված օրիգինալից 2015 թ․ նոյեմբերի 18-ին. Վերցված է 2015 թ․ հոկտեմբերի 23-ին.
38. ↑  «Written submission to the NDAC meeting on risks of NSAIDs presented by the International Ibuprofen Foundation». International Ibuprofen Foundation. August 2002. Արխիվացված օրիգինալից 2013 թ․ օգոստոսի 15-ին. Վերցված է 2014 թ․ մարտի 20-ին.
39. ↑  «Ibuprofen». U.S. Food and Drug Administration (FDA). Արխիվացված օրիգինալից 2011 թ․ սեպտեմբերի 16-ին.
40. ↑  «Drug Approval Package: Caldolor (Ibuprofen) NDA #022348». U.S. Food and Drug Administration (FDA). 2010 թ․ մարտի 11. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ հոկտեմբերի 19-ին.
41. ↑  «FDA Approves Injectable Form of Ibuprofen» (Press release). U.S. Food and Drug Administration (FDA). 2009 թ․ հունիսի 11. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ հոկտեմբերի 18-ին.
42. ↑  Wong, RC; Kang, S; Heezen, JL; Voorhees, JJ; Ellis, CN (December 1984). «Oral ibuprofen and tetracycline for the treatment of acne vulgaris». *Journal of the American Academy of Dermatology*. **11** (6): 1076–81. doi:10.1016/S0190-9622(84)80192-9. PMID 6239884.
43. ↑  &Na; (2006 թ․ մարտի 25). «In Japan, an OTC ibuprofen ointment (Fukidia) for alleviating adult acne has been launched». *Inpharma*. Adis. **1** (1530): 18. doi:10.2165/00128413-200615300-00043. ISSN 1173-8324.`{{cite journal}}`: CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link) CS1 սպաս․ հավելյալ կետադրություն (link)
44. ↑  Zawada ET, Jr (May 1982). «Renal consequences of nonsteroidal antiinflammatory drugs». *Postgraduate Medicine*. **71** (5): 223–30. PMID 7041104.
45. ↑  Townsend, KP; Praticò, D (October 2005). «Novel therapeutic opportunities for Alzheimer's disease: focus on nonsteroidal anti-inflammatory drugs». *FASEB Journal*. **19** (12): 1592–601. doi:10.1096/fj.04-3620rev. PMID 16195368.
46. ↑  Vlad, SC; Miller, DR; Kowall, NW; Felson, DT (2008 թ․ մայիսի 6). «Protective effects of NSAIDs on the development of Alzheimer disease». *Neurology*. **70** (19): 1672–7. doi:10.1212/01.wnl.0000311269.57716.63. PMC 2758242. PMID 18458226.
47. ↑  Chen, H; Jacobs, E; Schwarzschild, MA; McCullough, ML; Calle, EE; Thun, MJ; Ascherio, A (December 2005). «Nonsteroidal antiinflammatory drug use and the risk for Parkinson's disease». *Annals of Neurology*. **58** (6): 963–7. doi:10.1002/ana.20682. PMID 16240369.
48. ↑  Bower, JH; Ritz, B (2011 թ․ մարտի 8). «Is the answer for Parkinson disease already in the medicine cabinet?: Unfortunately not». *Neurology*. **76** (10): 854–5. doi:10.1212/WNL.0b013e31820f2e7a. PMID 21368280.
49. ↑  Gao, X; Chen, H; Schwarzschild, MA; Ascherio, A (2011 թ․ մարտի 8). «Use of ibuprofen and risk of Parkinson disease». *Neurology*. **76** (10): 863–9. doi:10.1212/WNL.0b013e31820f2d79. PMC 3059148. PMID 21368281.
50. ↑  McSharry, C (May 2011). «Parkinson disease: Could over-the-counter treatment protect against Parkinson disease?». *Nature Reviews. Neurology*. **7** (5): 244. doi:10.1038/nrneurol.2011.49. PMID 21555992.
51. ↑  Gleason, JM; Slezak, JM; Jung, H; Reynolds, K; Van den Eeden, SK; Haque, R; Quinn, VP; Loo, RK; Jacobsen, SJ (April 2011). «Regular nonsteroidal anti-inflammatory drug use and erectile dysfunction». *The Journal of Urology*. **185** (4): 1388–93. doi:10.1016/j.juro.2010.11.092. PMID 21334642.
52. ↑  «հնդկարմավ — Վիքիբառարան». *hy.wiktionary.org*. Վերցված է 2019 թ․ հունվարի 21-ին.
53. ↑  Abebe, W. (2002 թ․ դեկտեմբերի 1). «Herbal medication: potential for adverse interactions with analgesic drugs». *Journal of Clinical Pharmacy and Therapeutics*. **27** (6): 391–401. doi:10.1046/j.1365-2710.2002.00444.x. ISSN 0269-4727. PMID 12472978.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Իբուպրոֆեն - Մեդեքս
* U.S. National Library of Medicine: MedlinePlus Drug Information: Ibuprofen
* University of Bristol chemistry department page on Ibuprofen

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ChEMBL · Drugbank · IUPHAR · KEGG · KEGG · UNII |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Մեծ կատալոնական · MESH ID |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4123405-4 · LCCN: sh97005926 · Microsoft: 2779944601 |

 |