Տաթևեր ճոպանուղի
Տաթևեր ճոպանուղու «Հալիձոր» կայան
**Տաթևի թևեր** (Տաթևեր), Հալիձորը և Տաթևի վանքը իրար հետ կապող ճոպանուղի Հայաստանում։ «Տաթևեր» ճոպանուղին գրանցվել է Գինեսի ռեկորդների գրքում ՝ որպես աշխարհի ամենաերկար հետադարձելի ճոպանուղի, որը շարժվում է առանց կանգառի։

«ՏաԹևեր» ճոպանուղին գտնվում է Սյունիքի մարզում, Երևանից՝ 250 կմ հարավ։ Երևանից կարելի է հասնել տաքսիով, վարձակալված ավտոմեքենայով կամ օգտվել տուրօպերատորների կողմից առաջարկվող ծառայություններից։ Ճանապարհը տևում է 3,5-4 ժամ։ Օդուղով կարելի է վանքի տարածք հասնել 12 րոպեում, մինչդեռ Որոտանի կիրճով անցնող զառիվեր ճանապարհը տևում է 40 րոպե։ Երբ առաջին օդախուցը հասնում է «Տաթև» կայան, երկրորդը ժամանում է «Հալիձոր» կայան, և այն բանից հետո, երբ «Թևերը» վերբեռնվում են, սկսվում է հետադարձ ճանապարհը։ Յուրաքանչյուր օդախցում տեղավորվում է 30 ուղևոր և մեկ ուղեկցորդ, իսկ ճոպանուղու թողունակությունը ժամում 240 ուղևոր է։ Հզոր հենասյուները ճանապարհը բաժանում են 4 գրեթե հավասար մասերի։ Վերջին՝ ամենաերկար հատվածի երկարությունը 2,7 կմ է. այստեղից բացվում է գեղեցիկ տեսարան դեպի Տաթևի վանքը։

«Տաթևի դարպասներ»-ը ոչ առևտրային նախագիծ է, որից ստացվող ամբողջ շահույթն ուղղվում է Տաթևի վանքի վերականգնմանը և տեղի  համայնքի զարգացմանը։

Պատմություն
-----------

«ՏաԹևեր» հետադարձելի ճոպանուղին կառուցվել է «Տաթևի վերածնունդ» ծրագրի շրջանակում, որի նախաձեռնողներն են Ռուբեն Վարդանյանն ու Վերոնիկա Զոնաբենդը։  Ճոպանուղու պաշտոնական բացումը տեղի է ունեցել 2010 թվականի հոկտեմբերի 16-ին։ Նույն թվականի հոկտեմբերի 23-ին «Տաթևեր» ճոպանուղին գրանցվել է Գինեսի ռեկորդների գրքում ՝ որպես աշխարհի ամենաերկար հետադարձելի ճոպանուղի, որը շարժվում է առանց կանգառի։ Ի դեպ, ռեկորդային է ոչ միայն օդուղու երկարությունը՝ 5752 մ, այլև կառուցման ժամկետները՝ ընդամենը 10 ամիս։ Նախագիծն իրականացրել է ավստրոշվեյցարական «Doppelmayr/Garaventa» ընկերությունը՝ ճոպանուղիների կառուցման ոլորտի համաշխարհային առաջատարը։

Տեխնիկական տվյալներ
-------------------

* Տեսակ՝ անկանգառ, հետադարձելի օդային ճոպանուղի
* Արտադրող՝ Doppelmayr/Garaventa (Ավստրիա-Շվեյցարիա)
* Երկարություն՝ 5752 մ
* Թռիչքի տևողություն՝ 11-15 րոպե (կախված եղանակային պայմաններից)
* Խցիկի տարողունակություն՝ 30 ուղևոր և 1 ուղեկցող օպերատոր
* Խցիկների քանակ՝ 2
* Առավելագույն բարձրություն՝ 380 մ
* Առավելագույն արագություն՝ 10 մ/վ
* Անձնակազմ՝ 60 հոգի

Ներդրումների ընդհանուր ծավալ
----------------------------

2017 թվականի դեկտեմբերի դրությամբ «Տաթևի դարպասներ» ծրագրում ներդրվել է ավելի քան $22 մլն, որից $16 մլն-ն ուղղվել է ճոպանուղու կառուցմանը։ Ավելի քան $1 մլն ուղղվել է «Տաթևատուն» ռեստորանի կառուցմանը, $1,5 մլն՝ ենթակառուցվածքների զարգացմանը և մոտ $670 000՝ տարածքի բարեկարգմանը։

Վիճակագրություն
---------------

2010 թվականի հոկտեմբերից մինչ 2019 թվականի դեկտեմբեր, «ՏաԹևեր» ճոպանուղուց օգտվել է ավելի քան 1 միլլիոն այցելու։

2019 թվականի հունվարի մինչ դեկտեմբեր ամիս «Տաթևեր» ճոպանուղին սպասարկել է ավելի քան 155,000-մարդու։

ՏաԹևեր ճոպանուղու այցելուների քանակը (2010 - 2021)|  | I եռամսյակ | II եռամսյակ | III եռամսյակ | IV եռամսյակ | Ընդհանուր 
քանակ |
| 2010 | - | - | - | 9 108 | 9 108 |
| 2011 | 1 964 | 18 894 | 33 890 | 6 201 | 60 949 |
| 2012 | 994 | 18 605 | 42 317 | 8 448 | 70 364 |
| 2013 | 1 092 | 17 154 | 47 941 | 7 598 | 73 785 |
| 2014 | 1 834 | 26 524 | 59 377 | 9 651 | 97 386 |
| 2015 | 1 495 | 29 706 | 57 423 | 9 030 | 97 654 |
| 2016 | 3 087 | 24 853 | 57 119 | 11 262 | 96 321 |
| 2017 | 3 855 | 39 252 | 74 712 | 17 332 | 135 151 |
| 2018 | 7 932 | 43 183 | 83 210 | 18 627 | 152 952 |
| 2019 | 5 826 | 47 905 | 79 905 | 22 347 | 155 983 |
| 2020 | 4 017 | 3 059 | 25 030 | 114 | 32 220 (COVID-19 համավարակի և Արցախյան պատերազմի տարի) |
| 2021 | 1 284 | 15 757 | 38 846 | 11 856 | 67 743 |

Աշխատանքային ժամեր
------------------

«ՏաԹևեր» ճոպանուղին աշխատում է տարվա բոլոր եղանակներին, իսկ աշխատանքային ժամերը սահմանվում են ըստ սեզոնի ։ Ամռանը (հունիս – սեպտեմբեր ամիսներին) աշխատանքային ժամերն են 09:00 – 20:00-ն,  առավել ցուրտ եղանակին (նոյեմբեր - ապրիլ)՝ 10:00 – 18:00-ն, մայիս և հոկտեմբեր ամիսներին ճոպանուղին աշխատում է ժամը 10:00 – 19:00-ն։ Ճոպանուղին հիմնականում աշխատում է ամբողջ շաբաթվա ընթացքում՝ բացի երկուշաբթի օրերից:։  Ամռան ակտիվ շրջանում ճոպանուղին աշխատում է ամեն օր՝ առանց բացառության։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Longest non-stop double track cable car". Guinness World Records. Retrieved 2011 թ․ օգոստոսի 23.
2. ↑  "ՏաԹևեր ճոպանուղու պաշտոնական կայք".
3. ↑  "IDeA հիմնադրամի կայք, Տաթևի Վերածնունդ նախագիծ". Արխիվացված է the original 2018 թ․ հոկտեմբերի 1-ին.
4. ↑  "IDeA հիմնադրամի պաշտոնական մամլո հաղորդագրություն".(չաշխատող հղում)
5. ↑  "ՏաԹևեր ճոպանուղու պաշտոնական կայք, աշխատանքային ժամեր".

Արտաքին հղումներ
----------------

* ՏաԹևեր ճոպանուղի պաշտոնական կայք