recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Քամիլ Էլիապաս օկլի Խանլարով** (ադրբ.՝ Kamil Əlabbas oğlu Xanlarov, մարտի 9, 1915(1915-03-09), Բաքու, Ռուսական կայսրություն - հունվար 1996, Բաքու, Ադրբեջան), ադրբեջանցի նկարիչ, Ադրբեջանի Հանրապետության ժողովրդական նկարիչ (1992)։

Կենսագրություն
--------------

Քամիլ Խանլարովը ծնվել է 1915 թվականին Բաքու քաղաքում։ Նկարիչը սովորել է Ազիմ Ազիմզադեի անվան Ադրբեջանի արվեստի պետական դպրոցում 1931-1935 թվականներին։ 1939 թվականին Քամիլ Խանլարովն ընդունվել է Նկարիչների միություն։ Նկարչի ստեղծագործական և մանկավարժական գործունեությունը բարձր է գնահատվել և 1964 թվականին արժանացել վաստակավոր նկարչի, իսկ 1992 թվականին՝ ժողովրդական նկարչի պատվավոր կոչմանը։

Նրա աշխատանքները պահվում են Ադրբեջանի մի քանի թանգարաններում, պատկերասրահներում և մասնավոր հավաքածուներում։ Նկարչի աշխատանքների անհատական ցուցահանդեսները բազմիցս կազմակերպվել են Բաքվում (1961, 1966, 1985, 1995, 2010)։

Քամիլ Խանլարովը 1938-1985 թվականներին աշխատել է նաև որպես ուսուցիչ ՝ Ազիմ Ազիմզադեի անվան Ադրբեջանի արվեստի պետական քոլեջում։

Քամիլ Խանլարովի աշխատանքները ցուցադրվել են Ավստրիայում, Հունգարիայում, Ռումինիայում, Գերմանիայում, Եգիպտոսում, Իրաքում, Կանադայում, Սիրիայում, Նորվեգիայում, Ֆրանսիայում, Ֆինլանդիայում, Ճապոնիայում, Իրանում, Աֆղանստանում, Թուրքիայում և Լեհաստանում կազմակերպված ցուցահանդեսներում։

Քամիլ Խանլարովը մահացել է 1996 թվականին Բաքվում ՝ 80 տարեկան հասակում։

Մրցանակներ
----------

* Ադրբեջանական ԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ - 1964,
* Ադրբեջանի Հանրապետության ժողովրդական նկարիչ - 1992։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Քամիլ Էլիապաս օկլի Խանլարով
2. ↑  Xalq Rəssamı Kamil Xanlarovun yaradıcılığı
3. ↑  Əsəd Quliyev, sənətşünas, AMEA–nın dissertantı, Rəssamlar İttifaqının üzvü. Respublika.- 2013.- 26 iyun.- S. 8.
4. ↑  Ханларов Камил Әлаббас оғлу / Под ред. Дж. Кулиева. — Азербайджанская советская энциклопедия: Главная редакция Азербайджанской советской энциклопедии, 1987. — Т. X. — С. 50.
5. ↑  Talent of the Great Master
**Վաղարշակ Մկրտչի Քյուրքչյան** (հունվարի 13 (26), 1905, Օլթի, Էրզրումի մարզ, Թուրքիա - օգոստոսի 28, 1978(1978-08-28), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ կաթնագործ, գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր (1970), ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1961)։

Կենսագրություն
--------------

Վաղարշակ Քյուրքչյանը ծնվել է 1905 թվականի հունվարի 13(26)-ին Օլթի քաղաքում (Կարսի մարզ)։ 1927 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը, 1929 թվականին՝ Վոլոգդայի կաթնատնտեսության ինստիտուտը։ 1956-1978 թվականներին եղել է Հայկական անասնաբուծության և կերարտադրության գիտահետազոտական ինստիտուտի կաթնատնտեսության բաժնի վարիչ։

Աշխատանքները վերաբերում են աղի պինդ պանիրների ստացման, կովի և ոչխարի կաթի բաղադրության, հատկությունների, տեխնոլոգիական ցուցանիշների բարելավման խնդիրներին։

Վաղարշակ Քյուրքչյանը մահացել է 1978 թվականի օգոստոսի 28-ին Երևանում։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Աբդուլա Ավլոնի** (ռուս.՝ Авлони, Абдулла, հուլիսի 12 (24), 1874 կամ 1878, Տաշքենդ, Թուրքեստան, Ռուսական կայսրություն - օգոստոսի 25, 1934(1934-08-25) կամ 1934, Տաշքենդ, Ուզբեկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայտնի ուզբեկ գրողը, որը գրել է երեխաների համար, դրամատուրգ, մանկավարժ և լուսավորիչ, որը մեծ ներդրում է ունեցել ուզբեկական ժամանակակից դպրոցի զարգացման համար։

Կենսագրություն
--------------

Աբդուլա Ավլոնին ծնվել է 1878 թվականին, Տաշքենդում։ Սովորել է մեդրեսեին կից դպրոցում։

Նա ջադիդական շարժման առաջնորդներից էր, որը 19-րդ դարի վերջին տարածվել է նաև ռուս մուսուլմանների շրջանում։ Աբդուլա Ավլոնին ուզբեկ երեխաների համար նոր մեթոդական դպրոցներ ստեղծելու առաջատարներից մեկն էր։ Գրել է դասագրքեր և ձեռնարկներ այդ դպրոցների համար։

1907 թվականին հրատարակել է «Շուխրատ» ուզբեկական թերթը։

1913 թվականի վերջին Ա. Ավլոնին Տաշքենդում կազմակերպել է Ուզբեկստանի առաջին թատերախմբերից մեկը՝ «Թուրքեստան» անունով, որը գոյատևել է մինչև 1917 թվականի փետրվար ամիսը։

Խորհրդային շրջանում նա Ուզբեկստանում կրթության ակտիվ գործիչներից մեկն էր։ Դասավանդել է, գրքեր ու պիեսներ գրել ուզբեկական թատրոնի համար։

Տաշքենդում Ուզբեկստանի ազգային համալսարանի կազմավորումից հետո անմիջապես ձևավորվել է ուզբեկերենի ուսուցման խումբ, որում ընդգրկված էր 20 մարդ։ Ա. Ավլոնին ուզբեկ մի խումբ այլ լուսավորիչների հետ դասավանդել է այնտեղ։

Աբդուլա Ավլոնին մահացել է 1934 թվականի օգոստոսի 25-ին, Տաշքենդում և թաղվել է Բոտկինյան գերեզմանատանը։

Տաշքենդում՝ «Խամիդ Օլիմջան» մետրոյի բազմաբնակարան շենքի բնակարաններից մեկում է գտնվում Աբդուլա Ավլոնիի հիշատակի սենյակը, որտեղ այն տեղափոխվել է Ավլոնիի ապրած տան փլուզումից հետո։

2013 թվականի փետրվարի 17-ին Տաշքենդում սպանվել է Աբդուլա Ավլոնիի դուստրը՝ ենթադրաբար` կողոպտման նպատակով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Այդ ժամանակ այն կոչվել է «թյուրքական» խումբ
2. ↑  Դասերն անց են կացրել. Բուրխան Խաբիբը, Ուսման Խոջաևը, Իբրահիմ Տահրին, Խոդի Ֆայզին, Ահմադ Ֆայզին, Ադբուլա Ավլոնին

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ուզբեկական գրականություն
* Աբդուլա Ավլոնի

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000041977871 · LCCN: no95025024 · VIAF: 68513341 · WorldCat VIAF: 68513341 |

 |
**Սեպուհ Ութուջյան** (1840, Կ. Պոլիս - 1934, Կ. Պոլիս), հայ բժիշկ, տրոպիկական վարակիչ հիվանդությունների խոշոր մասնագետ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1840 թվականին Կ. Պոլսի Սամաթիա թաղամասում։ Նախնական կրթությունն ստացել է ծննդավայրում։ 1859-64 թվականներին սովորել է Կ. Պոլսի Օսմանյան կայսերական բժշկական վարժարանում՝ ավարտելիս ստանալով կապիտանի աստիճան։

1864-95 թվականներին Եմենում և Արաբիայում գտնվող օսմանյան բանակում բժիշկ է ծառայել՝ կապիտանի աստիճանով։ 1895 թվականին կայմակամի զինվորական աստիճանով ծառայել է Լիբիայի Տրիպոլիս քաղաքում։ 1908 թվականին Կ. Պոլսի Հայտարփաշայի զինվորական հիվանդանոցի գլխավոր բժիշկ է ծառայել՝ միրալայի (փոխգնդապետ) աստիճանով։

1915 թվականին՝ Հայկական ցեղասպանության ընթացքում, Էնվեր փաշայի հրամանով հեռացվել է ծառայությունից և թոշակի ուղարկվել։ Եղել է տրոպիկական վարակիչ հիվանդությունների խոշոր մասնագետ։

Մահացել է 1934 թվականին Կ. Պոլսում՝ 94 տարեկանում, թաղվել Կ. Պոլսի Բաղլարբաշըի հայկական գերեզմանոցում։

Գրականություն
-------------

* Յարման Արսեն, Հայերը օսմանյան առողջապահության ծառայության մեջ և պատմություն սուրբ Փրկիչ հայոց հիվանդանոցի (թուրքերեն), Ստամբուլ, 2001։

Աղբյուրներ
----------

* Հարություն Մինասյան, Օսմանյան կայսրությունում և Թուրքիայի Հանրապետությունում բռնաճնշումների և ցեղասպանության ենթարկված հայ բժիշկներ, Երևան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Ռշտունի ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Քաջաջ սարկավագ Ռշտունի** (գրաբ.՝ **Քաջաջ սարկավագ Ռշտունեաց**, 5-րդ դար - 454, Ապար, Սասանյան Պարսկաստան), հայ հոգևորական գործիչ, Հայ Առաքելական եկեղեցու սարկավագ, Սուրբ Ղևոնդյաց նահատակ (454)։

Կենսագրություն
--------------

Քաջաջը և իր ուսուցիչ Ռշտունյաց Սահակ եպիսկոպոսը քանդում են Ռշտունիքում նոր կառուցված կրակատները, որի համար Ատրորմիզդ Արշակունի մարզպանը բռնում է նրանց և ուղարկում Պարսկաստան՝ բանտարկության։ Ավարայրի ճակատամարտից հետո, 452 թվականի սկզբներին Պարսկաստանի մայրաքաղաք Տիզբոնում կազմվում է Մեծ ատյան՝ հազարապետ Միհրներսեհի գլխավորությամբ։ Միհրներսեհի հրամանով դատապարտվում են Քաջաջն ու Սահակը, ենթարկվում գանահարման, ապա բանտարկվում են, մինչև արքունական վերջնական վճիռը։ Նահատակվել է 454 թվականին՝ Ապար աշխարհում, Ղևոնդյաց խմբի հետ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Հայոց անձնանունների բառարան», Հրաչյա Աճառյան, Երևան, 1942, Հատոր 5, Ցուցակ 1, Էջ 216․
2. 1 2  «Հայ Ժողովրդի պատմություն», Հատոր Բ, Երևան, 1984, հատոր 2, էջ 172․
3. ↑  «Հայոց պատմություն», Ղազար Փարպեցի, Բ, ծգ, ծըւ․
4. ↑  «Ազգապատում», Մաղաքիա Օրմանյան, հատոր Ա, Էջ 386-387․
**Աբդուրահման Վահիդ** (անգլ.՝ Abdurrahman ad-Dakhil Wahid, սեպտեմբերի 7, 1940(1940-09-07), Jombang - դեկտեմբերի 30, 2009(2009-12-30)[…], Dr. Cipto Mangunkusumo National General Hospital), Ինդոնեզիայի նախագահ (1999-2001 թվականներին)։

Անուն
-----

Ինչպես և շատ ինդոնեզիացիներ, նա ազգանուն չի ունեցել։ Նրա անձնական անունը «Աբդուրահման» է, իսկ «Վահիդը» հոր անունն է։ Բացի այդ, նախկին նախագահի հետ կապված Ինդոնեզիայում օգտագործվում է պատվավոր «Գուս Դուր» դիմելաձևը։

Կենսագրություն
--------------

Երկրի իսլամական հնագույն կազմակերպության կազմակերպիչ Նահդատուլ Ուլամի թոռն է և նրա առաջնորդի ու Սուկարնո կառավարության կրոնի գործերով նախարարի որդին է։

Ավարտել է դպրոցը Ջոկյակարտայում, սովորել է ալ-Ազխար համալսարանում, ավարտել է Բագադադսկի համալսարանը։ Եղել է Հաշիմ Աշար համալսարանի աստվածաբանական ֆակուլտետի դեկանը։

1971 թվականին վերադարձել է հայրենիք։ Կարիերան սկսել է որպես լրագրող և մուսուլմանական ուսումնական հաստատությունների դասավանդող։ Եղել է Ջոմբանգ կրոնական դպրոցի տնօրեն։

1972-1974 թվականներին եղել է Հաշիմ Աշարի համալսարանի աստվածաբանական ֆակուլտետի դեկան։

1974-1979 թվականներին եղել է Ջոմբանգե կրոնական դպրոցի տնօրեն։

1975-1992 թվականներին համագործակցել է «Տեմպո» լրագրի հետ, որի էջերում հրատարակել է ավելի քան 100 հոդվածներ։

1978 թվականից եղել է Ինդոնեզիայի խոշորագույն բուրժուական մուսուլմանական կուսակցության` Նահդատուլ Ուլամի առաջի քարտուղարը, իսկ 1984 թվականից` նախագահը։

1990-ական թվականների սկզբին նրա հարաբերությունները նախագահի Սուխարտուի հետ զգալիորեն վատացել են։ 1994 թվականին, չնայած Սուխարտոյի ընդդիմությանը, նա ընտրվել է Նահդատուլ Ուլամի նախագահ։

Ֆինանսային ճգնաժամից հետո 1997 թվականին Սուխարտոն սկսում է կորցնել տիրապետությունը երկրի վրա, որը բերում է նրա հրաժարականին 1998 թվականին։ Հենց այդ թվականին Վահիդը հիմնում և ղեկավարում է իսլամական Ազգային զարթոնք կուսակցությունը։

1999 թվականին ընտրվել է Ինդոնեզիայի նախագահ։ Այդ պաշտոնում նրան չի հաջողվել դրականորեն զարգացնել տնտեսական իրավիճակը, նա միայն իր դեմ է լարում ամենատարբեր քաղաքական և կրոնական խմբավորումներին, որոնց թվում էին նաև բարձրաստիճան զինվորականները։ Ինդոնեզիայի խորհրդարանը միաձայն ընդունել է նախագահ Վահիդի իմպիչմենտը, իշխանության մնալու նրա փորձերը ժողովրդի աջակցություն չեն ստացել։

Մրցանակներ
----------

1993 թվական` Ռամոն Մագսայսայի մրցանակ

Հրատարակումներ
--------------

Melawan melalui lelucon. Jakarta: Tempo, 1990:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2  Encyclopædia Britannica
3. 1 2
4. 1 2

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Մեծ նորվեգական · Notable Names Database · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 2002533 · BNF: 17748596b · CiNii: DA13241677 · GND: 122892208 · GTAA: 167661 · ICCU: IEIV110716 · ISNI: 0000000121412635 · LCCN: n83066409 · NDL: 01209589 · NKC: jn20030923040 · NLA: 35288029 · NTA: 134820800 · SUDOC: 078571979 · VIAF: 100149196255874790483 · WorldCat VIAF: 100149196255874790483 |

 |

 |
**Մխիթար Գևորգի Չիլինգարյան** (մայիսի 16, 1972(1972-05-16), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - օգոստոսի 8, 1992(1992-08-08), Արծվաշեն, Կրասնոսելսկի շրջան, Հայաստան), հայազգի ազատամարտիկ։ 1988-1992 թվականներին եղել է «Սպիտակ» փրկարարական ջոկատի անդամ։ 1992 թվականի հուլիս-օգոստոս ամիսներին մասնակցել է ՀՀ սահմանամերձ շրջանների, Վահան-Արծվաշեն գյուղերի ուղղության ինքնապաշտպանական մարտերին։ Հատկապես աչքի է ընկել Արծվաշենի ինքնապաշտպանական մարտերում, որի ժամանակ Մ.Չիլինգարյանը և 11 այլ ազատամարտիկներ, իրենց վրա վերցնելով հակառակորդի գրոհները, ապահովել են գյուղի 4500 բնակչի տարհանումը անվտանգ գոտի։ Բոլոր 12 ազատամարտիկները զոհվել են այդ մարտում։

Մխիթար Չիլինգարյանը հետմահու պարգևատրվել է Հայաստանի Հանրապետության «Մարտական խաչ» 1-ին աստիճանի շքանշանով։ Թաղված է Եռաբլուրում։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ (1988—1994) հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո ։*  |
**Վարդան Նիկողոսի Յավրույան** (դեկտեմբերի 13, 1940(1940-12-13), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ ճարտարագետ-մեխանիկ, տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (2004)։

Կենսագրություն
--------------

Վարդան Յավրույանը ծնվել է 1940 թվականի դեկտեմբերի 13-ին Երևանում։ 1963 թվականին ավարտել է Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտը։ 1969-1994 թվականներին աշխատել է «Հայգյուղմեքենայացում» գիտաարտադրական միավորումում (1983-1988 թվականներին եղել է Կուբայի Հանրապետության գյուղմեքենայացման գիտահետազոտական ինստիտուտի գիտական խորհրդատու), 1977-1990 թվականներին՝ լաբորատորիայի վարիչ, 1992-1994 թվականներին՝ փոխնախագահ, 1994-1998 թվականներին՝ «Գյուղգիտարդ» պետական ձեռնարկության տնօրեն, 1998 թվականից՝ ՀԱԱՀ-ի բուսաբուծական մթերքների վերամշակման տեխնոլոգիաների ամբիոնի վարիչ։

Աշխատանքները վերաբերում են բուսաբուծական մթերքների վերամշակման, մասնավորապես չորացման տեխնիկական միջոցների մծակման տեխնոլոգիաներին։

Վարդան Յավրույանի մշակած 25 տեխնիկական միջոցներ ներդրվել են արտադրությունում։

2005 թվականին լույս է տեսել Վարդան Յավրույանի հեղինակած «Բուսական հումքի չորացում» ուսումնական ձեռնարկը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Ալեքսանդր Ալփասլան** (իսկական ազգանունը՝ Փանոսյան, 1859, Ստամբուլ, Օսմանյան կայսրություն - 1919), հայ բանաստեղծ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Կ. Պոլսում, ավարտել  Նուբար-Շահնազարյան վարժարանը։ Հրատարսւկել է բանաստեղծությունների երեք ժողովածու՝ «Շողեր և ցողեր» (1884), «Այգեկութ» (1908) և «Ազատ քնար» (1908)։

Երկեր
-----

Ալեքսանդրի երկերին հատուկ են հղկված լեզուն, մատչելի արտահայտչաձևը։ Երբեմն տուրք է տվել ձևապաշտությանը, բայց հրաժարվել է ռոմանտիկական վերացական պաթոսից, անդրերկրային թեմաներից։ Ալեքսանդրը ներբողել է կյանքի գեղեցկություններն ու վայելքը («Ի՜նչ փույթ», «Բաժակներ», «Աո Արուսյակ» և այլն), բնության և սիրո զարթոնքը («Մատունք կուսին», «Աչերը», «Բերան կուսին»)։

Մանկական բանաստեղծություններում ձգտել է մատաղ սերնդին սիրել տալ կյանքն ու բնությունը, սովորեցնել մայրենի լեզուն («Աստծո մոմերը», «խրթին հարցում», «Արդար բողոք», «Կաղանդն, որ չի գար»)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1974. — հատոր 1. — էջ 193.

Գրականություն
-------------

* Ալեքսանդր Փանոսյան (1859–1919), կենսագր. և քննական ակնարկ, ԿՊ, 1919։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 193)։*  |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ · AV Production |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 17225 |

 |
**Ալիս Յուհաննայի Աբգարիոս** (1886, Բեյրութ, Սիրիայի վիլայեթ, Օսմանյան կայսրություն - 1952, Բեյրութ, Լիբանան), հայ մանկավարժ, սկաուտիզմի հիմնադիրը արաբական երկրներում։

Կենսագրություն
--------------

Ալիս Աբգարիոսը ծնվել է 1886 թվականին, Բեյրութում, հայազգի գրող Յուհաննա Աբգարիոսի և արաբուհի Աֆիֆե Գանավաթիի ընտանիքում։ 1891-1899 թվականներին ուսանել է Բեյրութի գերմանական վարժարանում։ Կատարելապես տիրապետել է արաբերեն, ֆրանսերեն, անգլերեն և գերմաներեն լեզուներին։ 1900-1912 թվականներին ապրել է Կահիրեում, 1912-1914 թվականներին՝ Անգլիայում։ Լիբանանում ստեղծել է սկաուտական խմբեր, զբաղվել աղջիկների մարմնակրթական հարցերով։ 1917 թվականին հիմնել է իսլամական բարձրագույն Ահլիա դպրոցը, Դամասկոսի արաբական վարժարանը, Տրիպոլիի հույն ուղղափառների իգական վարժարանը։ 1923 թվականին նշանակվել է Լիբանանի և Սիրիայի սկաուտական ընդհանուր մարզպան։

Աշխատություններ
---------------

Գրել է անգլերեն մի ծավալուն աշխատություն՝ սկաուտիզմի մասին, որը թարգմանվել է արաբերեն։

Պարգևներ
--------

Ստացել է «Գըրլ Գայդի գնդապետ և սկաուտապետ» պատվանունը, արժանացել Լիբանանի Արժանյաց շքանշանին։ Ողջ արաբական աշխարհը հիացմունքով է արտահայտվել նրա մասին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  «Ծագումով հայ են», Արծվի Բախչինյան, Երևան, 1993, էջ 14.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |

 |
**Դեստինի Չուկունիերե** (անգլ.՝ *Destiny Chukunyere*, օգոստոսի 29, 2002(2002-08-29), Բիրկիրկարա, Eastern Region (Lvant), Մալթա), մալթացի երգչուհի, Մանկական Եվրատեսիլ 2015 երգի մրցույթի հաղթող։

Կենսագրություն
--------------

Դեստինին ծնվել է 2002 թվականի հունվարի 19-ին Մալթայի Բիրկիրկարա քաղաքում։ Նա համարվում է Նիգերիայի հայտնի ֆուտբոլիստ Նդուբիսի Չուկուներեի աղջիկը։

Դեստինին սկսել է երգել 9 տարեկանից։ Մինչև Մանկական Եվրատեսիլ 2015 երգի մրցույթի ընդունումը նա նաև մասնակցել է մի շարք մրցույթների։

Մանակական Եվրատեսիլ երգի մրցույթ 2015
-------------------------------------

2015 թվականի հուլիսի 11-ին Դեստինին հաղթում է Մալթայում կայացող նախընտարական փուլում և ստանում է իրավունք Մանկական Եվրատեսիլ 2015 երգի մրցույթում ներկայացնեել Մալթան, որը անցկացվելու էր Բուլղարիայի Սոֆիա քաղաքում։ 2015 թվականի նոյեմբերի 21-ին անցկացվել է Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթի եզրափակիչ փուլը։ Դեստինին ներկայացել է 15-րդ համարի ներքո «Not My Soul» երգով։ Նա 8 անգամ ստացել է ամենաբարձր՝ 12 միավորները 7 երկրներից և ժյուրիից։ Ընդհանուր հաշվով նա հավաքել է 185 միավոր և դարձել Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթի հաղթող։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. 1 2  «Destiny Chukunyere wins the 13th Junior Eurovision Song Contest»
3. ↑  «Destiny Chukunyere to represent Malta in JESC 2015»

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ficha en junioreurovision.tv (անգլերեն)
* "Not My Soul" (YouTube)
* Actuación en la gran final Մանկական եվրատեսիլ երգի մրցույթ 2015 (YouTube)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Deezer · Ինստագրամ · Last.fm · Spotify · ՅուԹյուբ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Allmusic · Discogs · Internet Movie Database · MusicBrainz |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000491541135 · VIAF: 368163706525929420533, 1173164191733018740002 · WorldCat VIAF: 368163706525929420533, 1173164191733018740002 |

 |
**Օրխան Սեդյար օկլի Սուլթանով** (ադրբ.՝ Orxan Sedyar oğlu Sultanov, 1977, Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), Ադրբեջանի Հանրապետության արտաքին հետախուզական ծառայության պետ, գեներալ-լեյտենանտ։

Կենսագրություն
--------------

Օրխան Սուլթանովը ծնվել է 1977 թվականին Բաքվում։ Որոշ ժամանակ նա աշխատել է Ադրբեջանի արտաքին գործերի նախարարությունում։

2007-2011 թվականներին նա աշխատել է որպես Միացյալ Թագավորությունում Ադրբեջանի դեսպանի առաջին քարտուղար։

Արտաքին գործերի նախարարությունից հետո նա աշխատանքի է ընդունվել Ազգային անվտանգության նախարարության արտաքին հետախուզության վարչությունում։

Ադրբեջանի Հանրապետության Նախագահի 2015 թվականի դեկտեմբերի 14-ի հրամանով Օրխան Սուլթանովը նշանակվել է ԱՀ արտաքին հետախուզական ծառայության պետ։

2016 թվականի մարտի 17-ին, Ադրբեջանի Հանրապետության Նախագահի հրամանով, ԱՀ արտաքին հետախուզության ծառայության պետ Օրխան Սեդյար օղլու Սուլթանովին շնորհվել է գեներալ-մայորի զինվորական կոչում։

Ադրբեջանի Հանրապետության Նախագահի մեկ այլ հրամանագրով Օրխան Սուլթանովը պարգևատրվել է «Հայրենիքին մատուցած ծառայության համար» 2-րդ աստիճանի շքանշանով `ազգային անվտանգության ապահովման և ազգային շահերի պաշտպանության գործում արդյունավետ աշխատանքի համար։

2019 թվականի մարտի 27-ին, Ադրբեջանի Հանրապետության Նախագահի հրամանով, ԱՀ արտաքին հետախուզական ծառայության պետ Օրխան Սեդյար օղլու Սուլթանովին շնորհվելէ գեներալ-լեյտենանտի զինվորական կոչում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  O.S.Sultanovun Azərbaycan Respublikasının Xarici Kəşfiyyat Xidmətinin rəisi təyin edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı
2. ↑  O.S.Sultanova general-mayor ali hərbi rütbəsinin verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı
3. ↑  Օրխան Սուլթանովը պարգևատրվել է sputnik.az
4. ↑  O.S.Sultanovun 2-ci dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı*president.az*
5. ↑  "O.S.Sultanova general-leytenant ali hərbi rütbəsinin verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı" Archived 2019-04-28 at the Wayback Machine.*www.e-qanun.az.*
**Ալյոշա Գրիգորիի Գաբրիելյան** (հունվարի 1, 1948(1948-01-01)), արցախցի քաղաքական գործիչ, Արցախի Հանրապետության Ազգային ժողովի վեցերորդ գումարման պատգամավոր՝ «Հայ Հեղափոխական դաշնակցություն» կուսակցությունից։

Կենսագրություն
--------------

Ալյոշա Գաբրիելյանը ծնվել է 1948 թվսականի հունվարի 1-ին, Ասկերանի շրջանի Վերին Ղլիժբաղ գյուղում։ 1966 թվականին ավարտել է Ասկերանի շրջանի Խնապատ գյուղի միջնակարգ դպրոցը։ 1967-1971 թվականներին սովորել է Երևանի Խ. Աբովյանի անվան պետական մանկավարժական ինստիտուտի ֆիզիկայի ֆակուլտետում։ 1971-1972 թվականներին որպես ֆիզիկայի ուսուցիչ աշխատել է Արտաշատի շրջանի Վերին Արտաշատ գյուղի միջնակարգ դպրոցում։

1972-1973 թվականներին ծառայել է ԽՍՀՄ Զինված ուժեր։

1973-1978 թվականներին աշխատել է Ասկերանի շրջանի Խրամորթ գյուղի միջնակարգ դպրոցում, եղել է ֆիզիկայի, այնուհետև՝ ռազմագիտության ուսուցիչ։

1978 թվականի սեպտեմբերին նշանակվել է Ասկերանի շրջանային գործադիր իշխանության կրթության բաժնի մեթոդկաբինետի վարիչ, 1987 թվականի փետրվարին՝ Ասկերանի շրջանային գործադիր իշխանության կրթության բաժնի վարիչ։

1991 թվականի ապրիլին Ալյոշա Գաբրիելյանը ընտրվել է ժողովրդական պատգամավորների Ասկերանի ավանային խորհրդի գործկոմի նախագահ։ 1991 թվականի դեկտեմբերի 28-ին Ասկերանի թիվ 32 ընտրատարածքից ընտրվել է Արցախի առաջին գումարման Գերագույն խորհրդի պատգամավոր։ Մեկ տարի անց նշանակվել է Արցախի կառավարության լիազորված ներկայացուցիչ Ասկերանի շրջանում։

1994 թվականի դեկտեմբերից եղել է Ասկերանի միջնակարգ դպրոցի զինղեկ, այնուհետև՝ առաջին կարգի մասնագետ` կրթության Ասկերանի շրջանային բաժնում։ 1998 թվականի հունվարին Ալյոշա Գաբրիելյանը նշանակվել է նոր կազմակերպված շրջանային մանկապատանեկան մարզադպրոցի տնօրեն։

2000 թվականի հունիսի 18-ին ընտրվել է երրորդ գումարման Ազգային ժողովի պատգամավոր, եղել է սոցիալական ոլորտի մշտական հանձնաժողովի փոխնախագահ։ 2009 թվականին Ալյոշա Գաբրիելյանը ընտրվել է Ասկերանի քաղաքային համայնքի ղեկավար, նույն պաշտոնում վերընտրվել է 2013 թվականի ապրիլին։

2015 թվականի մայիսի 3-ի խորհրդարանական ընտրություններում ընտրվել է Արցախի Հանրապետության 6-րդ գումարման ԱԺ պատգամավոր` համամասնական ընտրակարգով, «Հայ Հեղափոխական դաշնակցություն» կուսակցության ընտրացուցակով, եղել է Ազգային ժողովի արտադրության և արտադրական ենթակառուցվածքների մշտական հանձնաժողովի նախագահի տեղակալ, «Դաշնակցություն» խմբակցության քարտուղար։

Ամուսնացած է, ունի երեք զավակ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ՀՅԴ համամասնական ցուցակը կազմված է 34 հոգուց
2. ↑  ԳԱԲՐԻԵԼՅԱՆ ԱԼՅՈՇԱ ԳՐԻԳՈՐԻԻ

Արտաքին հղումներ
----------------

* ՀՅԴ-ն ներկայացրել է Արցախի խորհրդարանական ընտրություններում իրենց կուսակցության ցուցակը
* Աշոտ Ղուլյանը հաստատել է ԼՂՀ ԱԺ բարեկամության խմբերի կազմերը
* Հայտնի է ԼՂՀ ԱԺ նորընտիր կազմը
**Ատրորմիզդ Արշակունի** (նաև՝ **Ատրորմիզդ Արշական**, 5-րդ դար - 5-րդ դար), հայ պետական գործիչ և ավագ նախարար Սասանյան Պարսկաստանում, Հայոց մարզպան (451-465), Արշակունիների տոհմից։

Կենսագրություն
--------------

450-451 թվականներին տեղի ունեցած Վարդանանց պատերազմից հետո, Սասանյան արքայից արքա Հազկերտ Բ-ն հայոց մարզպանի պաշտոնից հեռացնում է Վասակ Սյունուն և կանչում Տիզբոն, իսկ նրա փոխարեն մարզպան է նշանակվում նրա ավագ նախարարներից մեկը՝ Ատրորմիզդ Արշակունին։ Ըստ Եղիշեի, Ատրորմիզդը «Հայոց աշխարհը մտավ սիրով և խաղաղությամբ»։ Նա երկրով մեկ խաղաղության հրովարտակներ է ուղարկում։ Հազկերտ Բ-ն էլ հատուկ հրովարտակով բոլոին լիակատար կրոնական ազատություն է շնորհում և հրամայվում է ապստամբության տարիներին չմուծված հարկերը չպահանջել, առժամանակ պակասեցվում է Միջին Ասիայում կռվելու համար հավաքագրվող հեծելազորի թիվը, փախստականներին թույլատրվում է վերադառնալ և տեր դառնալ իրենց ունեցվածքին։ Նույնիսկ բռնի կրոնափոխ եղածներին, ըստ հրովարտակի, չէր արգելվում նորից վերադառնալ քրիստոնեության։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Հայ Ժողովրդի պատմություն», Երևան, 1984, հատոր 2, էջ 189․
2. 1 2 3 4  «Վասն Վարդանայ եւ Հայոց պատերազմին», Եղիշե, Զ (էջ 117, 118-119)․
**Վարդգես Սարգսի Քալանթարյան** (մարտի 18, 1933(1933-03-18), Չորաթան, Շամշադինի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - մայիսի 1, 1992(1992-05-01), Երևան, Հայաստան), հայ արձակագիր, հրատարակիչ, խմբագիր։

Կենսագրություն
--------------

Վարդգես Քալանթարյանը ծնվել է 1933 թվականի մարտի 18-ին Չորաթան գյուղում (այժմ՝ ՀՀ Տավուշի մարզում)։ 1954 թվականին ավարտել է ՀՊՄԻ-ը։ 1954-1958 թվականներին դասավանդել է Երևանի տարբեր դպրոցներում, 1966-1981 թվականներին եղել է «Պիոներ կանչ» թերթի խմբագիր, 1981-1986 թվականներին՝ «Հայգիրք» վարչության պետ, 1986-1991 թվականներին՝ «Արևիկ» հրատարակչության հիմնադիր-տնօրեն։

Լույս են տեսել Վարդգես Քալանթարյանի «Ակամա ճանապարհորդներ» (1978), «Ծերպերի բնակիչները» (1983), «Նոր Ռոբինզոնները» (1984), «Կորած օրագիրը» (1986), «Հետաքննիչի վերջին գործը» (1987), «Վտանգավոր գործուղում» (1989) մանկապատանեկան վեպերն ու վիպակները (բոլորը՝ Մ. Բաղդասարյանի հետ)։

Վարդգես Քալանթարյանը մահացել է 1992 թվականի մայիսի 1-ին Երևանում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Վարդգես Քալանթարյան

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Ահարոն Եդեսիացի** (ծննդյան և մահվան թվականներն անհայտ են, Ուռհա), 12-13-րդ դարերի հայ բժիշկ, ով համարվում է բժշկական մի ամբողջ դինաստիայի հիմնադիր։

Կյանք և գործունեություն
-----------------------

Ահարոնի կենսագրության մասին շատ քիչ բան է հայտնի։ Նա ծնունդով եղել է Եդեսիա քաղաքից։ Ծննդյան և մահվան տարեթվերն անհայտ են, սակայն հիմնական գործունեությունը թվագրվում է 12-րդ դարի վերջին և 13-րդ դարի սկզբին։ Ամիրդովլաթ Ամասիացին իր «Անգիտաց անպետ» աշխատության մեջ հիշատակում է Ահարոնին և նրա սերունդներին՝ որդիներ Ստեփանոսին և Չոշլինին, ինչպես նաև Հակոբին, Սարգիսին, Դեղինին, Սիմավոնին և Վահրամին՝ նրանց դասելով Մխիթար Հերացու հետ միևնույն հարթության վրա։ Ամիրդովլաթ Ամասիացին նշել է, որ վերջիններս «գրել են բազմաթիվ գրքեր դեղերի ազդեցության և օգտական հատկությունների մասին»։ Այս սերնդի գործունեությունը, ամենայն հավանականությամբ, կապված է եղել կիլիկյան բժշկական դպրոցի հետ։

Չնայած հայկական բժշկական դասագրքերում առկա հիշատակություններին (ընդհուպ մինչև 17-րդ դար), Ահարոնի և նրա հաջորդների աշխատություններից և որևէ մեկն ամբողջությամբ չի պահպանվել։ Մինչ մեր օրերը հասել են Ստեփանոս բժշկի «Ծաղիկ» բժշկական աշխատության որոշ հատվածներ, որոնք ավելի ուշ շրջանի հայ բժիշկներ, մասնավորապես Ասար Սեբաստացին, ներառել են իրենց աշխատությունների մեջ։ Այդ հատվածներում պահպանվել են Ահարոնի հեղինակային մի քանի բաղադրատոմսեր, որոնք վերաբերում են բժշկության տարբեր ուղղություններին՝ խոցի բուժում, ականջի ինֆեկցիոն վարակում, ճողվածքի բուժում և այլն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Варданян С. А.* Медицина в древней и средневековой Армении. — Ер.: Советакан грох, 1982. — С. 37. — 58 с.
2. ↑  Варданян С. А.Опыт армянской народной и классической медицины в рукописных лечебниках X-XV вв.(չաշխատող հղում)
 Москва — 1992
3. ↑  Памятные записи армянских рукописей XV века. Часть третья (1481—1500 гг.) / сост. Л. Хачикян. — изд-во АН АрмССР, 1967. — С. 24.
4. ↑  *Карапетян Д. М.* Фрагменты неизвестных работ армянских врачей XII—XIV вв. // *Историко-филологический журнал АН АрмССР*. — 1979. — № 4. — С. 272—277.
**Գրիգոր Գռզիկ Այրիվանեցի**, VII-VIII դարերի հայ գիտնական, հոգևոր երաժշտության երգիչ- կատարող, երաժիշտ-ստեղծագործող։

Կենսագրություն
--------------

Աշխատակցել է Ստեփանոս Սյունեցի երկրորդին։ Երկուսով, գիտական նպատակներով, մեկնել են Աթենք, ուսումնասիրել Աստվածաշունչը և նրա մեկնությունները, ծանոթացել փիլիսոփայության հին ու նոր ուսմունքներին։ Կոստանդոպոլսում շփվել են ժամանակի բյուզանդացի հայտնի բանաստեղծ-երաժիշտների (այդ թվում' Գերմանոս պատրիարքի) հետ, հունարենից թարգմանել Գիոնիսիոս Արիոպագացու, Նեմեսիոսի, Գրիգոր Նյուսացու և այլոց աշխատությունները։ Վերադարձից հետո Գրիգոր Գոռզիկը որպես միաբան հաստատվել է Այրիվանքում, ծավալել երաժշտակատարողական և ստեղծագործական բեղուն գործունեություն։ Եղանակել է գիշերային ժամի «Օրհնեսցուք»-ը, «ճրագալուցի» երգեր, ամենայն հավանականությամբ հայկ առաջին «մեսեդիները» (տես Մեսեդի), «առաւոտերգեր» և նման շատ կցուրդներ։ Նրա երգերի գրական հիմքը դավթյան սաղմոսներն են։ Ծանոթ է եղել արլ. քրիստոնեական երգարվեստի խոշոր գործիչներից մեկի Ռոմանոս Երգեցողի անունով Հայաստանում տարածված սաղմոսատիպ (վանկային) եղանակներին, որոնք ծաղկեցնելով ստեղծել է զարդոլորուն ոճի բարդ մեղեդիներ։ Գրիգոր Գռզիկը երկար տարիներ ճգնել է Այրիվանքի մերձակա քարայրերից մեկում, ուր և վախճանվել է։ Գերեզմանը համարվել է «հրաշագործ», վրան կառուցվել է մատուռ։ Նրա հեղինակությունները ամփոփվել են ավելի ուշ կազմված Մանրուսումն կամ Խազգիրք կոչվող ժողովածուներում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1974. — հատոր 3. — էջ 214.
2. 1 2  Ով ով է. հայեր (հայ.) / Հ. Այվազյան — Երևան: Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 2005. — հատոր 1. — էջ 234.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ · AV Production |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 17785 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 214)։*  |
**Գրիգոր Դարանաղցի**, **Կամախեցի**, **Կամախացի** (մոտ 1576, Կամախ, Օսմանյան կայսրություն - 1643, Թեքիրդաղ, Օսմանյան կայսրություն, նշանավոր եկեղեցական, ժամանակագիր։ Սովորել է Բաբերդում։ 1590-1597 թվականներին՝ Սեպուհ լեռան Լուսավորիչ վանքի կրոնավոր։ Եղել է Արևելյան Հայաստանում, Ղրիմի հայկական գաղութում, Երուսաղեմում, Կոստանդնուպոլսում։ Երկար տարիներ Ռոդոստոյի (Կրետե կղզու) հայոց հոգևոր առաջնորդն էր։ 1634-1640 թվականներին գրել է «Ժամանակագրություն» (միակ ձեռագիրը պահպանվում է Երուսաղեմում), որի մեջ նկարագրվող իրադարձությունների ականատեսն է եղել։ Գրիգոր Դարանաղցու երկը հարուստ նյութ է պարունակում Ջալալիների շարժման վերաբերյալ, ըստ որում հեղինակը փորձել է բացահայտել այդ շարժումների հասարակական դրդապատճառներն ու հետևանքները։ Երկում կարևոր տեղեկություններ կան Օսմանյան կայսրության ներքին դրության, հայերի վիճակի վերաբերյալ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1974. — հատոր 3. — էջ 214.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ստեղծագործությունների տեքստ | Հայ մատենագրութեան թուանշային գրադարան · Հայ մատենագրութեան թուանշային գրադարան |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 17674 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 214)։*  |
**Վ․ Վոլոդարսկի** (ռուս.՝ *В. Володарский*, իսկական անուն-ազգանունը՝ **Մոիսեյ Մարկովիչ Գոլդշտեյն** [*Моисей Маркович Гольдштейн*], դեկտեմբերի 11, 1891(1891-12-11), Ստարիյ Օստրոպոլ (գյուղ, Ստարոկոնստանտինովի շրջան), Նովոգրադ-Վոլինսկի շրջան, Վոլինիայի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - հունիսի 20, 1918(1918-06-20), Պետրոգրադ, Խորհրդային Ռուսաստան), մարքսիստ հեղափոխական, խորհրդային քաղաքական գործիչ, ՌԿ(բ)Կ անդամ (1917)։

1905 թվականին մտել է Բունդ, ապա եղել մենշևիկ։ 1908–1911 թվականներին քարոզչական աշխատանք է տարել Վոլինի և Պոդոլսկի նահանգներում։

Բազմիցս ձերբակալվել է, 1911 թվականին՝ աքսորվել Արխանգելսկի նահանգ։ 1913 թվականին տարագրվել է Հյուսիսային Ամերիկա, ուր մտել է Ամերիկայի սոցիալիստական կուսակցության և դերձակների ինտերնացիոնալ արհմիության մեջ։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի (1914–1918) շրջանում եղել է ինտերնացիոնալիստ։

1917 թվականին վերադարձել է Պետրոգրադ, հարել «մեժռայոնցիներին» (որոնք փորձում էին միավորել բոլշևիկներին ու մենշևիկներին), ապա ընդունվել բոլշևիկյան կուսակցության շարքերը։ Ընտրվել է ՌՍԴԲ(բ) կ Պետրոգրադի կոմիտեի անդամ, ՌՍԴԲ(բ) կ VI համագումարի (1917), Սովետների II–IV համագումարների պատգամավոր։ 1917 թվականի սեպտեմբերին ընտրվել է Պետրոգրադի սովետի նախագահության անդամ։ Ակտիվորեն մասնակցել է Հոկտեմբերյան հեղափոխությանը, որի հաղթանակից հետո եղել է մամուլի, պրոպագանդայի և ագիտացիայի գործերի կոմիսար, «Կրասնայա գազետա» (ռուս.՝ «Красная газета») թերթի խմբագիր։

1918 թվականին սպանվել է Սոցիալիստ-հեղափոխականների կուսակցության (Էսէռներ) անդամ Գրիգորի Սեմյոնովի կողմից։ Թաղված է Լենինգրադում՝ Մարսյան դաշտում։

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Rodovid |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 119273993 · ISNI: 0000000010326005 · LCCN: no90011434 · NKC: uk2013764466 · VIAF: 57421042 · WorldCat VIAF: 57421042 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 491)։*  |
**Պետրոս Արագոնացի** (Petrus de Aragonia) (ծննդյան թվականն անհայտ է, մահացել է 1347 թվականին), միջնադարյան Հայաստանի մշակութային–գաղափարական շարժման գործիչ, փիլիսոփա և աստվածաբան, դոմինիկյան քարոզիչ։ Թովմա Աքվինացու փիլիսոփայության հետնորդ։

1318 թվականին Բարդուղիմեոս Բոլոնիացու և Հովհան Անգուիացու հետ Հռոմի պապ Հովհաննես 22-րդն ուղարկել է Արևելք՝ հայերի մեջ կաթոլիկություն տարածելու նպատակով։ Սկզբնապես հաստատվել է Մարաղայի նորաստեղծ դոմինիկյան վանքում, ծավալել գիտական և ուսուցչական աշխատանք։ 1330 թվականին Հովհաննես Քռնեցոեն հրավերով Բարդուղիմեոս Բոլոնիացու հետ տեղափոխվել է Քռնայի վանք, տիրապետել է հայերենին և մինչև կյանքի վերջը զբաղվել գիտական և քարոզչական գործունեությամբ։ Գրել է փիլիսոփայակն մեկնողական աշխատություններ՝ «Համառոտ վերլուծություն Ստորոգութեանցն Արիստոտելի», «Վերլուծություն ի վերայ գրոցն, որ կոչի Պերիարմենիաս», «Համառոտ հավաքումն վերլուծութեան Վեցից սկզբանց գրոց Ջիլբերտոսի Պոռետացւոյ» և այլն, որոնք իր իսկ մասնակցությամբ լատիներենից հայերենի է թարգմանել Հակոբ Քռնեցին։ Վերջինիս հետ հայերենի է թարգմանել Թովմա Աքվինացու, ժիլբեր Պոոետացու, Հուգո Ռիպելինի և արևմտաեվրոպական փիլիսոփայության ու աստվածաբանական այլ երկեր։

Պետրոս Արագոնացին ուշ սխոլաստիկայի ներկայացուցիչ է։ Ունիվերսալիաների խնդիրը լուծել է Թովմա Աքվինացու «չափավոր» ռեալիզմի դիրքերից, քննադատել Պլատոնի և նրան հետևող «ծայրահեղ» ռեալիստների ուսմունքը։ Տրամաբանության և իմացաբանության հարցերում հետևել է Արիստոտելին, նրա հայացքները մեկնաբանել սենսուալիզմի և ուշ սխոլաստիկայի թոմիստական հոսանքի դիրքերից։ Պետրոս Արագոնացին շոշափելի հետք է թողել հայ փիլիսոփայության մտքի պատմության մեջ․ նրա երկերը բազմիցս ընդօրինակել են Տաթևի դպրոցի գործիչները, ազդել Հովհան Որոտնեցու, Գրիգոր Տաթևացու փիլիսոփայական հայացքների ձևավորման վրա։ Պետրոս Արագոնացու գիտական գործունեությունը նպաստել է Հայաստանի և միջնադարյան Եվրոպայի մշակութային-գիտական կապերի խորացմանը, մինչդեռ քարոզչական աշխատանքը (ինչպես և մյուս կաթոլիկ քարոզիչների գործունեությունը), ծառայելով ունիթոռական շարժման նպատակներին, և չտալով որևէ հասարակական-քաղաքական օգուտ, սրել է դավանաբանական վեճերը, խարխլել Արևելյան Հայաստանի ազգային-եկեղեցական միասնությունը։ Պետրոս Արագոնացու աշխատությունները պահպանվել են միայն հայերեն, ձեռագրերի մեծ մասը գտնվում է Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանում։

Ձեռագրեր
--------

* Գիրք առաքինութեանց (46, Պետրոս Արագոնացի)
* Գիրք առաքինութեանց (164, Պետրոս Արագոնացի)
* Մատենագրութիւնք (3639, Պետրոս Արագոնացի)
* Գիրք Մոլութեանց (2801, Պետրոս Արագոնացի)

Գրականություն
-------------

* Аревшатян С․ С․, К истории философских школ средневековой Армении (XIY в․), Е․, 1980; Oudenr ijn М․ А․ von den, Linguae Haicanae Seri p tores,

Bern, 1960․

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
**Ֆիրդուսի Գրիշայի Հարությունյան** (1947, Դողս, Էջմիածնի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ այգեգործ, գյուղտնտեսական գիտությունների դոկտոր (2005), Խաղողագործության և գինեգործության միջազգային ակադեմիայի իսկական անդամ (2006)։

Կենսագրություն
--------------

Ֆիրդուսի Հարությունյանը ծնվել է 1947 թվականին, Արմավիրի մարզի Դողս գյուղում։
1974 թվակնին ավարտել է Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանը։ 1975-1987 ին եղել է հայրենի գյուղի կոլտնտտեսության վարչության նախագահ, 1987-1990 թվականներին՝ Էջմիածնի շրջգործկոմի նախագահի տեղակալ, 1990-1995 թվականներին զբաղեցրել է «Զվարթնոց» ագրոարդյունաբերական համալիրի գլխավոր տնօրենը, 1995-1996 թվականներին՝ Էջմիածնի շրջգյուղվարչության պետ։ 2002 թվականին նշանակվել է Հայաստանի գյուղատնտեսության նախարարության Խաղողապտղագինեգործության գիտական կենտրոնի (այժմ՝ Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի մասնաճյուղ) տնօրեն։

Ֆիրդուսի Հարությունյանի աշխատանքները վերաբերում են խաղողի ագրոտեխնիկական միջոցառումների կատարելագործման հարցերին։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Խաղողի նոր սորտերի բազմացման և մշակության ագրոկենսաբանական ու ֆիզիոլոգիական հիմունքները Archived 2023-08-05 at the Wayback Machine.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մանասարյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Գրիգոր Հենրիկի Մանասարյան** (մարտի 27, 1956(1956-03-27), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ ճարտարագետ-մեխանիկ, տեխնիկական գիտություների դոկտոր (1999), պրոֆեսոր (2012)։

Կենսագրություն
--------------

Գրիգոր Մանասարյանը ծնվել է Երևան քաղաքում, 1956 թվականի մարտի 27-ին։ 1978 թվականին ավարտել է Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտը։ 1993-1997 թվականներին եղել է ՀՀ Էկոնոմիկայի փոխնախարար, 1998-2002 թվականներին՝ ՀՀ Կառավարությանն առընթեր ռազմատնտեսագետ։

Գրիգոր Մանասարյանը 2002 թվականին նշանակվել է ՀՀ առևտրի և տնտեսական զարգացման նախարարության ռազմաարդյունաբերության համալիրի և ռազմատնտնտեսական ծրագրերի վարչությունների պետ, 2003 թվականին՝ Գիտության և առաջատար տեխնոլոգիաների ազգային հիմնադրամի ծրագրի տնօրեն։ 1989 թվականից Գրիգոր Մանասարյանը միաժամանակ դասախոսել է Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանում։

Նրա աշխատանքները վերաբերում են թրթուրավոր և անվավոր մեքենաների արագացված փորձարկումներին, թրթուրավոր մեքենաների ընթացքի կայունացման ապահովմանը և նոր շարժահաղորդների մշակմանը։

Աշխատություններ
---------------

* Конспруктивно-телникомческие основа совер- шепствования жсллуитационных свойста машинно-ու- ракторного агрегата для горного земледелия, E, 1998.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Մանասարյան Գրիգորի Հենրիկի

Արտաքին հղումներ
----------------

* Մանասարյան, Գրիգոր Հենրիկի(չաշխատող հղում)

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Միրոսլավ Ֆլորիան** (չեխ․՝ **Miroslav Florian**, մայիսի 10, 1931(1931-05-10), Կուտնա Հորա - մայիսի 10, 1996(1996-05-10), Պրահա, Չեխիա), չեխ բանաստեղծ, թարգմանիչ։ Չեխիայի ժողովրդական արտիստ (1982)։ Կլեմենտ Գոտվալդի անվան պետական մրցանակի դափնեկիր (1973)։ Չեխոսլովակ գրողների ասոցիացիայի երկարամյա անդամ։

Կենսագրություն
--------------

Միրոսլավ Ֆլորիանը ծնվել է 1931 թվականին Կուտնա-Գորայում։ Ավարտել է Պրահայի Կարլի համալսարանը։ 1952-1954 թվականներին ծառայել է բանակում, թղթակցել «Československý voják» (Չեխոսլովակիայի զինվոր) ամսագրին։ Հետպատերազմյան շրջանում աշխատել է Չեխոսլովակիայի ռադիոյում։ 1976 թվականին ընտրվել է Չեխիայի ազգային խորհրդի անդամ։

Նրա բանաստեղծությունների առաջին ժողովածուները՝ «Նշանի մատանի» (1948), «Ճանապարհ դեպի արևը» (1953) կազմում են նրա մտերմիկ և պոեզիային լիրիկան։ 1955 թվականին լույս է տեսել «Մտերիմ ձայն» բանաստեղծական ժողովածուն, այնուհետև «Բաց տուն» (1957), «Գլխապտույտ» (1957) ժողովածուները։ Ֆլորիանին բնորոշ է դեպի առօրյա կյանքն ունեցած հետաքրքրությունը։ Իր բանաստեղծություններում նա անդրադառնում է հասարակական կյանքի խնդիրներին։

Պարգևներ, մրցանակներ
--------------------

* Կլեմենտ Գոտվալդի անվան պետական մրցանակ, 1973
* Չեխոսլովակիայի վաստակավոր արտիստ, 1975
* Չեխոսլովակիայի ժողովրդական արտիստ, 1982

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4
2. 1 2 3 4 5 6  Չեխիայի ազգային գրադարանի կատալոգ
3. 1 2 3 4 5 6 7 8  Regional Database of the Central Bohemian Research Library in Kladno
4. 1 2 3 4  Կերպարվեստի արխիվ — 2003.
5. ↑  Miroslav Florian
6. ↑  Չեխ և սլովակ բանաստեղծներ, Երևան, 1966, «Հայաստան» հրատարակչություն

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 90921589 · BNF: 126729435 · GND: 118684019 · ISNI: 0000000115109517 · LCCN: n80128398 · NKC: jk01031461 · NTA: 07039895X · NUKAT: n97062307 · SUDOC: 16905957X · VIAF: 18016304 · WorldCat VIAF: 18016304 |

 |

 |
**Դանիելա Պերես Գազոլլա** (պորտ.՝ Daniella Perez, օգոստոսի 11, 1970(1970-08-11), Ռիո դե Ժանեյրո, Բրազիլիա - դեկտեմբերի 28, 1992(1992-12-28), Ռիո դե Ժանեյրո, Բրազիլիա), բրազիլացի մոդել, դերասան, պարուհի։

Աշխարհահռչակ գրող, սցենարիստ, դրամատուրգ՝ Գլորիա Պերեսի դուստրը և հայտնի դերասան Ռաուլ Գազոլլայի նախկին կինը։

Անձնական կյանք
--------------

Դեռ մանկուց արվեստասեր, Դանիելլան տարված էր պարով։ 5 տարեկանում նա հաճախում էր պարի դասերի, ինչպես ասում են ծնված օրից նա արդեն ապրում էր արվեստով։ Նկարահանվել է 5 սերիալներում, 1992 թվականին նկարահանվում է իր մոր՝ Գլորիա Պերեզի հեղինակած Մարմնով և հոգով սերիալում։ Հենց այդ սերիալում նա խաղում էր իր գործընկեր Գուլհերմե Պադուայի հետ, որը հեղինակ և հայտնի դերասան էր։ Հենց Գուլհերմե Պադուան էլ իր կնոջ հետ դաժանաբար սպանում է Դանիելլային, զույգին դատապարտում են 19 տարվա ազատազրկման, սակայն Գուլհերմեյի կինը, ով այդ ժամանակ արդեն երկու ամսական հղի էր, ունենում է որդի բանտում, իսկ 1999 թվականին, ազատ արձակվում, և սկսում է հետաքրքրվել օրենքով, իսկ նրա ամուսինը ազատ է արձակվում 2003 թվականին, և դառնում նախարար բողոքական եկեղեցու։

1992 թվականի դեկտեմբերի 29-ին թփուտների խորքում, գիշերով հայտնաբերվում է Դանիելլայի դին, նրա մարմինը 16 անգամ հարվածների էր ենթարկված կտրող - ծակող գործիքի կողմից, նրա դեմքին այնքան էին հարվածել, որ նա ուղղակի անճանաչելի էր դարձել, այս լուրը ցավալի և տխրեցուցիչ եղավ ցանկացած բրազիլացու համար։ Եվ մինչև ոստիկանությունը կհասցներ պարզել, թե ո՞վ է հանցագործության հեղինակը, առանց ամոթի և խղճի խայթ զգալու Պադուայի ամուսինները ցավակցական ուղերձ հղեցին։ Այնուհետև պարզ դարձավ, որ հենց Պադուայի ամուսիններն են սպանել Դանիելլային։ Նրան զանգահարել են, գիշերվա ուշ ժամին հրավիրել քաղաքից հեռու անմարդաբնակ մի վայր և աննկարագրելի դաժանությամբ սպանել։ Սպանության պատճառը անձնական ամբիցիաներն են Գլորիայի հեղինակած սերիալում գլխավոր դերերում լինելով հենց նրա դուստրը և Գուլհերմեն։ Գուլհերմեն հոգեբանական ապրումներ է ունեցել, որը բացատրել է այսպես։ "Ես կարծում էի հայտնի սցենարիստի դուստրը ինձանից կգողանա երբեմնի ճանաչումս։ Ահա թե ինչու ես սպանեցի նրան։" Գլորիայի համար սա անձնական ողբերգություն էր։ Իր հեղինակած սերիալի դերասանը սպանեց իր սեփական դստերը։ Հանցագործները վաղաժամ ազատ արձակվեցին չկրելով իրենց պատիժը։ Գլորիա Պերեզը պայքարում էր որոշումը վերանայելու համար. նա անգամ դիմեց Բրազիլիայի այնժամյա նախագահին, սակայն նրա բոլոր ջանքերը ապարդյուն անցան։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Internet Movie Database — 1990.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n94025426 · VIAF: 33684420 · WorldCat VIAF: 33684420 |

 |
**Դավիթ Վլադիմիրի Գալստյան** (սեպտեմբերի 5, 1980(1980-09-05), Ստեփանակերտ, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), արցախցի քաղաքական գործիչ, Արցախի Հանրապետության Ազգային ժողովի պատգամավոր՝ Արցախի «Արդարություն» կուսակցությունից։

Կենսագրություն
--------------

Դավիթ Գալստյանը ծնվել է Ստեփանակերտ քաղաքում, 1980 թվականի սեպտեմբերի 5-ին։ 1997 թվականին ավարտել է Ստեփանակերտ քաղաքի Հովհաննես Թումանյանի անվան թիվ 9 միջնակարգ դպրոցը։ 1998-2000 թվականներին ծառայել է Արցախի Հանրապետության Պաշտպանության բանակի հրետանային ստորաբաժանմունքում։ Ծառայության ընթացքում ստացել է սերժանտի կոչում։

2002 թվականին ավարտել է Երևանի «Մեսրոպ Մաշտոց» համալսարանի «Տնտեսագիտություն» ֆակուլտետի «Տնտեսագիտություն և ինֆորմատիկա» բաժինը և ստացել տնտեսագետ-ինֆորմատիկի որակավորոմ։

2002 թվականին նշանակվել է Արցախի Հանրապետության հարկային պետական վարչության պետ, որից հետո՝ հարկային տեսչության հաշվառման հաշվետվությունների գանձումների բաժնի ավագ հարկային տեսուչ, գլխավոր հարկային տեսուչ։

2005 թվականից եղել է եկամուտների պլանավորման ընթացիկ հաշվետվությունների գանձման բաժնի գլխավոր մասնագետ, 2011 թվականից՝ «Հայբիզնեսբանկ» ՓԲԸ կառավարիչ, այնուհետև՝ Ասկերանի մասնաճյուղի կառավարիչ։

Դավիթ Գալստյանը 2013 թվականին նշանակվել է «Հայբիզնեսբանկ» ՓԲԸ Ստեփանակերտի մասնաճյուղի կառավարիչ, մեկ տարի անց՝ «Հայբիզնեսբանկ» ՓԲԸ Տող գյուղի մասնաճյուղի կառավարիչ։ 2016-2020 թվականներին Դավիթ Գալստյանը զբաղեցրել է «Հայբիզնեսբանկ» ՓԲԸ Ստեփանակերտ քաղաքի մասնաճյուղի կառավարչի տեղակալի պաշտոնը։

2020 թվականի մարտի 31-ի խորհրդարանական ընտրություններում Արցախի «Արդարություն» կուսակցության համամասնական ցուցակով ընտրվել է Արցախի Հանրապետության 7-րդ գումարման Ազգային ժողովի պատգամավոր։

Ամուսնացած է, ունի երեք զավակ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ԳԱԼՍՏՅԱՆ ԴԱՎԻԹ ՎԼԱԴԻՄԻՐԻ

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հայտնի է Ղարաբաղյան շարժման տարեդարձին նվիրված միջոցառումների հանձնաժողովի կազմը
|  |
| --- |
| **Ֆոնտանեզիա Ֆորչունի** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ինֆրաթագավորություն** | *Streptophyta* |
| **Վերնաբաժին** | Բարձրակարգ բույսեր (Embryophyta) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Խուլեղինջածաղկավորներ (Lamiales) |
| **Ընտանիք** | Ձիթենազգիներ (Oleaceae) |
| **Ցեղ** | **Ֆոնտանեզիա Ֆորչունի** *(Fontanesia)*Labill. 1791 |

**Ֆոնտանեզիա Ֆորչունի** (լատին․՝ Fontanesia fortunei), ձիթենազգիների ընտանիքի, ֆոնտանեզիա ցեղի բույս։

Նկարագրություն
--------------

Խոշոր, տերևաթափ թուփ է՝ մինչև 5 մ բարձրությամբ, բարակ, ուղիղ, մերկ ճյուղերով։ Տերևները նշտարաձև են կամ ձվաձև-նշտարաձև, 3-6 սմ երկարությամբ և 0,8-1,5 սմ լայնությամբ (հոռաշիվերի վրա մինչև 11 սմ երկարությամբ), երկարավուն սրածայր, սեպաձև հիմքով, ամբողջաեզր, վառ կանաչ, կարճ (1-3 մմ) կոթունավոր։ Ծայրային հուրաններն ունեն 3-5 սմ երկարություն, ծոցայինները ավելի կարճ են։ Ծաղիկները կանաչասպիտակ են, 3 մմ երկարությամբ, կարճ ծաղկակոթերով։ Պտուղը էլիպսոիդ է, գագաթին թեթևակի փոսիկով, 0,8 մմ երկարությամբ։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտուղները հասունանում են սեպտեմբեր-հոկտեմբերին։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է արևելյան Չինաստանում, Հայաստանում մշակվում է ցածրադիր շրջաններում։ Բավականին ջերմասեր է, պահանջկոտ չէ խոնավության նկատմամբ, սակայն մեր պայմաններում առատ ոռոգում է պահանջում։ Բավականին ստվերատարր։ Պահանջկոտ է հողի նկատմամբ, լավ է աճում սննդանյութերով հարուստ ստրուկտուրային, լավ օդաթափանց և ջրաթափանց, հզոր սևահողերում։ Բավականին շոգադիմացկուն է։ Լավ է տանում ձմեռային երաշտը։ Խիստ ցրտահարվում է ծ. մ. 1600 մ-ից ավելի բարձրության վրա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. 2, Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ 230։

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2778566773 |

 |
**Այդըն Արիֆ օղլու Ալիզադե** (Ալիև) (ադրբ.՝ Aydın Arif oğlu Əlizadə, հոկտեմբերի 21, 1963(1963-10-21), Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ադրբեջանցի կրոնագետ, փիլիսոփայության պատմաբան, մշակութաբան, պատմաբան, գրող, վիճաբան։

Կենսագրություն
--------------

Այդըն Ալիզադեն ծնվել է 1963 թվականին հոկտեմբերի 21-ին Բաքվում՝ ծառայողների ընտանիքում։ Իսկենդեր Ալիևի և Աբութալիբ Աբդուլլաևի թոռն է։

Միջնակարգ դպրոցի ավարտից հետո բարձրագույն կրթություն է ստացել է Ադրբեջանի ճարտարապետության և շինարարության համալսարանում։ Աշխատել է գյուղատնտեսական ոլորտում, 1981-1983 թվականներին ծառայել է ԽՍՀՄ ՌԾՈՒ-ում։

1997-2000 թվականներին սկսել է զբաղվել գիտական գործունեությամբ։ 1997 թվականին դարձել է Ադրբեջանի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի Փիլիսոփայությոան և իրավունքի ինստիտուտի հայցորդ։ 2001 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական, իսկ 2009 թվականին՝ դոկտորական ատենախոսությունը։ 2003 թվականից աշխատում է ԱԳԱԱ Փիլիսոփայությոան և իրավունքի ինստիտուտում, որտեղ զբաղեցնում Հասարակակագիտության բաժնի գլխավոր գիտական աշխատակցի և հասարակական գիտությունների ատենախոսական խորհրդի անդամի պաշտոնները։

Զանազան փիլիսոփայական և կրոնագիտական գիտաժողովների մասնակից է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Կենսագրություն // Այդըն Ալիզադեի կայքը»
2. ↑  «Ադրբեջանի Գիտությունների ազգային ակադեմիա կայք»
3. ↑  Գիտաժողովներ