**Հազ** (լատին․՝ tussis), ռեֆլեկտոր արտաշնչում բերանով, անսպասելի ի հայտ եկող և հաճախ կրկնվող ռեֆլեքս, որն ուղղված է շնչուղիները օտար մասնիկներից մաքրմանը։

Առաջացման մեխանիզմ
------------------

Հազն առաջանում է ի պատասխան շնչուղիների (կոկորդ, շնչափող, բրոնխներ) լորձաթաղանթում (հատկապես շնչափողի երկատման, բրոնխների ճյուղավորումների շրջանում) տեղակայված հազային ընկալիչների դրդման հետևանքով։

Հազային ընկալիչների դրդումն առաջացնում է խորը շնչառում, որից հետո ձայնաճեղքը փակվում է, լարվում են շնչական ու որովայնի մամուլի մկանները, ինչը հանգեցնում է բարձր դրական ներկրծքային ճնշման ստեղծման և հետևապես շնչուղիներում ճնշման բարձրացման։

Այնուհետև կտրուկ բացվում է ձայնաճեղքը և ստեղծված ճնշումների տարբերությունը բերում է օդի կտրուկ արտահոսքի այնպիսի արագության, որ բրոնխիալ ծառի տարբեր հատվածներում կարող է հասնել 0,5֊ից մինչև 50-120մ/վ֊ի։ Օդի հոսքի նման արագությունը նպաստում է լորձի և օտար մասնիկների հեռացմանը բրոնխիալ ծառից, շնչափողից, կոկորդից։

Հազվադեպ նկատվում է ռեֆլեքսային ծագման հազ, երբ գրգռման աղբյուրը գտնվում է շնչուղիներից դուրս։ Երբեմն հազն առաջանում է հուզական լարվածությունից։

Նկարագրություն
--------------

Հազը շնչառական օրգանների հաճախակի և հիմնական ախտանշաններից է։ Հազը տարբերակվւմ ՝

**1. Ըստ տևողության**

* նոպայանման (կապույտ հազի դեպքււմ)
* պարբերական (բրոնխաբորբի ժամանակ)
* անընդհատ
* կարճատև (կրծքամզի բորբոքման դեպքում)

**2. Ըստ ձայներանգի**

* «հաչոցանման» (կոկորդի ախտահարման և հիսթերիայի ժամանակ)
* խռպոտ և անձայն (ձայնալարերի բորբոքման և խոցոտման ժամանակ)

**3. Ըստ բնույթի**

* Թաց՝ խորխարտադրությամբ (բրոնխաբորբի, բրոնխալայնանքի, թոքաբորբի, թոքերի տուբերկուլոզի դեպքերում);
* Չոր՝ առանց խորխի (հաճախ առաջանում է վերին շնչուղիների հիվանդությունների, օտար մարմիններով բրոնխների գրգռման և բրոնխների ու թոքերի բորբոքային հիվանդությունների սկզբնական շրջաններում)։

Բուժում
-------

Հազով ուղեկցվող հիվանդությունն ախտորոշելու կամ բուժելու համար անհրաժեշտ է դիմել բժշկի։ Բրոնխներից արտադրության հեռացմանը նպաստող հազը սովորաբար պետք չէ ընկճել։ Նման դեպքերում նշանակում են խորխաբեր դեղանյութեր։ Ծանր հիվանդներին հազի ժամանակ պետք է հարմար դիրք տալ, որպեսզի խորխը հեշտությամբ դուրս գա։ Չոր հազը փափկացնում և պակասեցնում են ցավազրկող, հակահազային միջոցներով։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հազի մասին դասարան․ամ֊ում Արխիվացված 2013-06-25 Wayback Machine

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 44)։*  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Հազ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | DiseasesDB · eMedicine · ICPC 2 · MedlinePlus · NCI Thesaurus  |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Վ. Դալի · Մեծ կատալոնական · Մեծ կատալոնական · MESH ID · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 119349060 · GND: 4134923-4 · LCCN: sh85033394 · Microsoft: 2910264337 · NDL: 00575767 · NKC: ph135794 |

 |

 |