**Բուրհանուդին Ռաբբանի** (դարի՝ برهان الدين رباني - *Burhânuddîn Rabbânî*, սեպտեմբերի 20, 1940(1940-09-20), Ֆայզաբադ (Աֆղանստան), Աֆղանստանի թագավորություն - սեպտեմբերի 20, 2011(2011-09-20), Քաբուլ, Աֆղանստանի Իսլամական Հանրապետություն (2004-2021)), աֆղան աստվածաբան և քաղաքական գործիչ։ 1992-2001 թվականներին Աֆղանստանի նախագահն էր։ 1996 թվականին՝ Թալիբանի կողմից Քաբուլը գրավելուց հետո, իրապես նախագահական լիազորություններ չի ունեցել, սակայն միջազգային հանրության կողմից ճանաչվել է որպես Աֆղանստանի լեգիտիմ նախագահ։ Աֆղանստանի Խաղաղության Բարձրագույն Խորհրդի նախագահն է եղել։

Կենսագրություն
--------------

Բուրհանուդին Ռաբբանին ծնվել է 1940 թվականին Աֆղանստանի հյուսիս-արևելքում գտնվող Բադախշան նահանգի Ֆայզաբադ քաղաքում՝ անասնաբույժների ընտանիքում։ Ուսանել է Աբու-Հանիֆիայի կրոնական դպրոցում, ապա Քաբուլի համալսարանի աստվածաբանական ֆակուլտետում, Ալ-Ազհարի համալսարանում սովորել է Եգիպտոսի իսլամական փիլիսոփայություն։ 1963 թվականից Քաբուլի համալսարանի պրոֆեսոր էր, որտեղ դասավանդել է իսլամական իրավունք։ 1968 թվականին վերադարձել է Աֆղանստան։

Ռաբբանին 2001 թվականի հոկտեմբերի 22-ին Դուշանբեում ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հետ
1973 թվականին՝ Արքայազն Մուհամեդ Դաուդի հեղաշրջումից հետո, գաղթել է Պակիստանի Փեշավար քաղաք։ Մինչև 1978 թվականի ապրիլը Ռաբբանին գորգեր արտահանող խոշորագույն առևտրականներից էր, զբաղվել է մաքսանենգությամբ։ Մասնակցել է 1979-1989 թվականների աֆղանական պատերազմին, աֆղանական մոջահեդների հրամանատարներից մեկն էր, նրա մարտիկների թիվը գերազանցել է 20 հազարը։ 1985 թվականին անձամբ ղեկավարել է Բադաբեր ճամբարում ապստամբության ճնշումը։

1989 թվականի տվյալներով՝ նա Պակիստանում ունեցել է թռչնաբուծական ֆաբրիկա և գորգերի, գործվածքների արտադրության ձեռնարկություններ՝ տարեկան ստանալով մինչև 20 միլիոն ռուփի եկամուտ։ Նրա եկամուտների մեկ այլ աղբյուր էր մաքսանենգ ապրանքների և թմրանյութերի առևտուրը, որն իրականացրել է Իրանում և Պակիստանում, մինչև թալիբների իշխանության գալը նա օփիումի և հերոինի խոշորագույն մատակարարներից մեկն էր մուսուլմանական երկրներ, ինչպես նաև նրա մասնակցությամբ իրականացվել է լազուրիտի մաքսանենգ արտահանում Բադախշանից և Պանջշերից։

1992 թվականի մայիսի սկզբին նա վերադարձել է Քաբուլ և հունիսի 28-ին, Փեշավարյան համաձայնագրին համապատասխան, զբաղեցրել Աֆղանստանի Իսլամական պետության ժամանակավոր նախագահի պաշտոնը։ 1992 թվականի դեկտեմբերի 30-ին առավելապես Ռաբբանիի կողմնակիցներից կազմված Շուրայի ժողովը նրան նախագահ է ընտրել հաջորդ 2 տարվա համար։ 1994 թվականին Ռաբբանիի նախագահական լիազորությունները երկարացվել են Գերագույն դատարանի կողմից։

1996 թվականից Հյուսիսային դաշինքի առաջնորդներից մեկն էր։ 2001 թվականի դեկտեմբերի 22-ին Ռաբբանին պաշտոնապես հրաժարական է տվել նախագահի պաշտոնից։ Ժամանակակից Աֆղանստանում մնացել է «Աֆղանստանի իսլամական հասարակություն» կուսակցության առաջնորդը։

Ստացել է աստվածաբանության դոկտորի աստիճան և մի շարք գիտական աշխատությունների հեղինակ էր։

Մահացել է 2011 թվականի սեպտեմբերի 20-ին Քաբուլի Վազիր Ակբար Խան շրջանում գտնվող սեփական տանը՝ մահապարտ ահաբեկչի թյուրբանում թաքնված ռումբի պայթյունից։

Բուրհանուդինի որդին՝ Աֆղանստանի արտաքին գործերի նախարարը, հոր մահից հետո գլխավորել է կուսակցությունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2
2. 1 2  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
3. 1 2  Munzinger Personen (գերմ.)
4. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #1028171862 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
5. ↑
6. ↑  Убит бывший президент Афганистана Бурхануддин Раббани
7. ↑  *David B. Edwards* Before Taliban: Genealogies of the Afghan Jihad. — University of California Press, 2002. — С. 7—. — ISBN 978-0-520-22861-0
8. ↑  *Слинкин М. Ф.* Народно-демократическая партия Афганистана у власти. Время Тараки-Амина (1978—1979 гг.). — Симферополь: Изд-во Симферопольского гос. ун-та, 1999. — С. 275. — ISBN 966-7404-16-1 «Արխիվացված պատճենը» (PDF). Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2013 թ․ հոկտեմբերի 30-ին. Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 19-ին.
9. ↑  Свидетельство А. А. Ляховского
10. ↑  Раббани, Бурхануддин | Энциклопедия Кругосвет
11. ↑  Бывшего президента Афганистана убил смертник с бомбой в тюрбане

Արտաքին հղումներ
----------------

* Բ. Ռաբբանի. «Մենք չենք խոչընդոտի թալիբներին գրավել Քաբուլը»
* Բուրհանուդին Ռաբբանի

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Կրուգոսվետ · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1028171862 · GTAA: 144273 · ISNI: 0000000030640595 · LCCN: n88014696 · VIAF: 23678384 · WorldCat VIAF: 23678384 |

 |