**Գրեյֆրայերս Բոբի** (անգլ.՝ Greyfriars Bobby), սկայտերիեր ցեղատեսակի շուն, որը համբավ է ձեռք բերել 19-րդ դարում Շոտլանդիայի Էդինբուրգ քաղաքում տասնչորս տարի՝ մինչև 1872 թվականի հունվարի 14-ը՝ իր իսկ մահը, իր մահացած տիրոջ գերեզմանը հսկելուց հետո։

Շան մահից մեկ տարի անց բարոնուհի Անժելա Բուրդետ-Քույթսն ի պատիվ Բոբիի կառուցել է արձան և շատրվան։

Բոբիի կյանքի հիման վրա ստեղծվել են տարբեր գրքեր ու կինոնկարներ, այդ թվում՝ Էլեոնոր Ատկինսոնի «Գրեյֆրայերս Բոբի» ֆիլմը։

Պատմություն
-----------

 Բոբիի այս հուշարձանը դասակարգվում է որպես **А** կատեգորիայի en:listed building
Բոբին պատկանում էր Էդինբուրգի քաղաքային ոստիկանությունում որպես գիշերային հերթապահ աշխատող Ջոն Գրեյին։ Նրանք մոտավորապես երկու տարի ապրել են անբաժան։ 1858 թվականի փետրվարի 15-ին Ջոն Գրեյը վախճանվել է տուբերկուլյոզից։ Հուղարկավորվել է Էդինբուրգում՝ քաղաքի հին հատվածում գտնվող Ֆրանցիսկյան եկեղեցու Գրեյֆրայերս գերեզմանատանը։

Բոբին, որը տիրոջից 14 տարի երկար է ապրել, մնացած տարիներն անցկացրել է նրա գերեզմանի մոտ։ Միայն երբեմն գերեզմանոցից ոչ հեռու գտնվող ռեստորան է գնացել, որտեղ սեփականատերը կերակրել է նրան, երբեմն էլ մոտակա տներում պաշտպանվել է ցրտից։

1867 թվականին, երբ Բոբիին սպառնում էին ոչնչացնել որպես տեր չունեցող շան, Էդինբուրգի լորդ-քաղաքապետ սըր Ուիլյամ Չեմբերսը (որը նաև Կենդանիների նկատմամբ դաժանության կանխարգելման շոտլանդական ընկերության նախագահն էր), վճարել է Բոբիի արտոնագրի երկարացման համար և նրան վերցրել քաղաքապետարանի պատասխանատվության տակ։ Բոբին հաստ արույրե թերթի վրա փորագրությամբ վզնոց է ստացել, որի վրա գրված էր՝ *«Գրեյֆրայերս Բոբի, լորդ-քաղաքապետից, 1867, թույլատրվում է»*։ Այս վզնոցն այժմ ցուցադրվում է Էդինբուրգի Թագավորական մղոն փողոցում գտնվող «Huntly House» թանգարանում։

Բոբին մահացել է 1872 թվականին և, քանի որ նրան չէին կարող թաղել Գրեյֆրայերս գերեզմանատան ներսում, նրան թաղել են դարպասի առջև՝ Ջոն Գրեյի գերեզմանի մոտ։

Հիշատակ
-------

Գրեյֆրայերս Բոբիի գերեզմանաքարը, որը գտնվում է Շոտլանդիայի Էդինբուրգ քաղաքում գտնվող Greyfriars Kirkyard գերեզմանատանը
Գրեյֆրայերս Բոբիի իրական չափսեր ունեցող արձան է տեղադրված *Greyfriars Kirkyard*-ի մոտ գտնվող «Գրեյֆրայերս Բոբի» բարի դիմաց։

Բոբիի արձանը պատրաստելը բարեգործ Անժելա Բուրդետ-Քույթսը հանձնարարել է Ուիլյամ Բրոդին։ Հուշարձանը ստեղծվել է Բոբիի կենդանության օրոք՝ 1871 թվականին, և բացվել է նրա մահից հետո՝ առանց արարողության, 1873 թվականի նոյեմբերին։

Բոբիի գերեզմանի վրա կարմիր գրանիտե տապանաքար է տեղադրվել Շոտլանդիայի «Շների օգնության միության» կողմից և հանդիսավոր բացվել Գլոստերի դուքս Ռիչարդ Վինձորի կողմից 1981 թվականի մայիսի 13-ին։ Քարի վրա գրված է. «*Գրեյֆրայերս Բոբի, մահացել է 1872 թվականի հունվարի 14-ին, 16 տարեկան, թող նրա հավատարմությունն ու նվիրվածությունը դաս լինի բոլորիս համար*»։

Գրքեր և ֆիլմեր
--------------

Բոբիի անհավատալի հավատարմությունը նրան սիրելի է դարձրել շնասերների շրջանում, որոնք էլ տարածել ու ճոխացրել են նրա պատմությունը։ Նրա պատմության վրա ուղղակիորեն կամ անուղղակի կերպով հիմնված գրքերն ու ֆիլմերն են․

* Էլեոնոր Ատկինսոնի «Գրեյֆրայերս Բոբի» գիրքը, որտեղ գրողն զգալիորեն ճոխացրել է պատմությունը և Ջոն Գրեյին դարձրել «Ծեր Ջոկ» անվամբ հայտնի ֆերմայի աշխատող։ 1961 թվականին նկարահանված «Գրեյֆրայերս Բոբի» ֆիլմը հիմնված է այս գրքի վրա։
* Ջոն Մակեյի հեղինակած *Գրեյֆրայերս Բոբիի պատկերազարդ պատմությունը*
* «Գրեյֆրայերս Բոբիի արկածները» ֆիլմը Մեծ Բրիտանիայում թողարկվել է 2006 թվականի փետրվարին։ Գլխավոր դերերը կատարել են Օլիվեր Գոլդինգը և Քրիստոֆեր Լին։ Էդինբուրգյան դղյակի տեսարաններն այս ֆիլմի համար նկարահանվել են հարակից Ստերլինգյան դղյակում։ Բոբիի դերը խաղացել է Ուեսթ հայլանդ ուայթ տերիեր ցեղատեսակի մի շուն։ Ավելացվել են նոր հերոսներ, և դուրս է թողնվել Բոբիի կյանքի ամենակարևոր կերպարներից մեկը՝ Ջոն Թրեյլանդը։
* «Լեսիի մարտահրավերը» 1949 թվականին Էլեոնոր Ատկինսոնի գրքի հիման վրա նկարահանված ավելի հին ֆիլմ է, որտեղ Բոբիին փոխարինել է Լեսին։

Այլ հիշատակումներ
-----------------

Հուշարձանը տեղակայված է Candlemaker Row (ձախ) և George IV Bridge (աջից) խաչմերուկում
* Շոտլանդականադական *The Real McKenzies* փանկ ռոք խումբը գրել է «The Ballad of Greyfriars Bobby» հուշ-երգը, որը ներառվել է 2008 թվականին թողարկված *Off the Leash* ալբոմում։
* Թերրի Պրաթչեթի «Շարժվող նկարներ» գրքում ևս անդրադարձ կա այս պատմությանը․ դա Գասպոդ անունով շան պատմությունն է, թեև հեղինակը պատմությունը այլ կերպ է վերաիմաստավորել.

> 
> 
> *«Այս առակը պատմում է իր տիրոջ հանդեպ շան խորը, հարատև նվիրվածության մասին,- արհամարհանքով պատասխանեց Գասպոդը՝ ատամների արանքից արտաբերելով բառերը։*
> 
> 
> *- Բայց դուք, իհարկե, չե՞ք հավատում այս առակին:*
> 
> 
> *- Ինչպե՞ս ասեմ։ Մի բանի եմ ես հավատում՝ այն փաստին, որ եթե շան պոչը թողնեն տապանաքարի տակ, նա ոչ մի տեղ չի հեռանա գերեզմանից։ Նստելու է այնտեղ և ոռնալու է մինչև իր մահը։»*
> 
> 
> 

* Grand Theft Auto V խաղում նույնպես հղում կա Բոբիի պատմությանը, առավոտյան ժամը տասին տեղի գերեզմանոցում կարելի է տեսնել սկայտերիեր ցեղի մի փոքրիկ շան, որը դանդաղորեն մոտենում է մի փոքրիկ գերեզմանի և երկար նստում դրա մոտ։

Տես նաև
-------

* Հավատարմության հուշարձան
* Հաչիկո, ակիտա ինու ցեղատեսակի շուն, որը Ճապոնիայում հավատարմության ու նվիրվածության խորհրդանիշ է։
* Բալտո

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «The Story of Scotland’s Most Faithful Dog» Արխիվացված 2012-02-14 Wayback Machine, *Dogs in the News*, 4 July 2001, retrieved 20 March 2007.
2. ↑  «Greyfriars Bobby, by William Brodie (Edinburgh)». www.victorianweb.org. Վերցված է 2018 թ․ հոկտեմբերի 26-ին.
3. ↑  Read, Benedict. Victorian Sculpture. New Haven & London: Yale University Press, 1982.
4. ↑  Red granite headstone Արխիվացված 2007-09-28 Wayback Machine, источник: *GreyfriarsBobby.co.uk* website.
5. ↑  *Eleanor Atkinson* Greyfriars Bobby. — 2001-07-01.
6. ↑  «Greyfriars Bobby: The True Story of a Dog». Վերցված է 2018 թ․ հոկտեմբերի 26-ին.
7. ↑  «The Adventures of Greyfriars Bobby». Վերցված է 2018 թ․ հոկտեմբերի 26-ին.
8. ↑  «Premiere for new Greyfriars film» (բրիտանական անգլերեն). 2006 թ․ փետրվարի 7. Վերցված է 2018 թ․ հոկտեմբերի 26-ին.
9. ↑  «Challenge to Lassie». Վերցված է 2018 թ․ հոկտեմբերի 26-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Greyfriars Bobby Walking Theatre
* The Story
* Greyfriars Kirkyard photographs
* Greyfriars Kirkyard Trust Արխիվացված 2004-08-28 Wayback Machine
* The Adventures of Greyfriars Bobby (2005) Film website
* and other venerable animals @ *Ward’s Book of Days* website
* Greyfriars Bobby Statue Location at *Waymarking.com* website
* Greyfriars Bobby YouTube-ում

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Գրեյֆրայերս Բոբի» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 000000049696580X · LCCN: nb2018020058 · VIAF: 28154865862559941184 · WorldCat VIAF: 28154865862559941184 |

 |