**Ղազախական Ինքնավար Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն**, (Ղազախական ԻԽՍՀ, Ղազախստան), պետական կազմավորում, որը գոյություն է ունեցել միայն 1936 թվականի փետրվարից դեկտեմբեր, իսկ 1925 թվականի հունիսից մինչև 1936 թվականը կոչվել է **Կազակական Ինքնավար Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն, Ղազախստան** (ղազ.՝ Қазақ Автоном Социалисттік Советтік Республикасы, Қазақстан) ղազախական ազգային ինքնավար վարչատարածքային միավոր ՌԽՖՍՀ կազմում՝ ժամանակակից Ղազախստանի տարածքում (1925-1936)։

Ղազախական ԻԽՍՀ վարչական կենտրոնն էր Օրենբուրգը (մինչև 1925 թվականի հուլիսի 16-ը), Կզըլ-Օրդան (1925-1927), 1927 թվականից՝ Ալմա-Աթան։

Անվանում
--------

1920 թվականի օգոստոսի 26-ին Համառուսաստանյան կենտրոնական գործադիր կոմիտեի և ՌՍՖՍՀ Ժողովրդական կոմիսարների խորհրդի հրամանագրով ստեղծվել է Ղրղզստանի Ինքնավար Խորհրդային Սոցիալիստական ​​​​Հանրապետությունը (որևէ կապ չուներ ժամանակակից Ղրղզստանի հետ, ավելին, Ղազախստանի տարածքի մի մասը, Ղրզստանի հետ միասին, դուրս էր այս պետական կազմավորումից), որի վարչական կենտրոնը գտնվում է Օրենբուրգում, որն այժմ հաճախ մեկնաբանվում է որպես առաջին փուլ՝ Ղազախական Ինքնավար Խորհրդային Սոցիալիստական ​​Հանրապետության ձևավորման շրջանում։ Ղազախական Ինքնավար Խորհրդային Սոցիալիստական ​​Հանրապետության վերջնական ձևավորումը տեղի է ունեցել Կենտրոնական Ասիայի ազգային-տարածքային սահմանազատման արդյունքում 1924-1925 թվականներին։ 1925 թվականի հունիսին Ղրղզստանի Ինքնավար Խորհրդային Սոցիալիստական ​​Հանրապետությունը, որը ձեռք բերեց նոր սահմաններ, ստացավ նաև նոր անվանում Ղազախական Ինքնավար Սովետական ​​Սոցիալիստական ​​Հանրապետություն, ինչը կապված էր ղազախական էթնիկ խմբի ռուսերեն անվան փոփոխության հետ։

1936 թվականի փետրվարին ղազախ ժողովրդի անվան ռուսերեն ուղղագրությունը կրկին փոխվեց. նախորդ «կազակների» փոխարեն ընդունվեց ժամանակակից «ղազախներ» ուղղագրությունը, համապատասխանաբար Կազակական Ինքնավար Սովետական ​​Սոցիալիստական ​​Հանրապետությունը վերանվանվեց «Ղազախականի», իսկ 1936 թվականի դեկտեմբերին այն ինքնավարությունից դարձավ ինքնիշխան։ Հետագայում խորհրդային պատմագրության մեջ հաստատվեց «Ղազախական Ինքնավար Խորհրդային Սոցիալիստական ​​Հանրապետություն» անվանումը. այս անունը օգտագործվում է ժամանակակից ղազախերեն և շատ ռուսերեն հրատարակություններում։

Սահմաններ
---------

1932 թվականի դրությամբ Ղազախական Ինքնավար Խորհրդային ​​Սոցիալիստական ​​Հանրապետությունը արևմուտքում սահմանակից էր Ստորին Վոլգայի երկրամասին, հյուսիս-արևմուտքում՝ Միջին Վոլգայի երկրամասին, հյուսիսում՝ Ուրալի մարզին, հյուսիս-արևելքում՝ Արևմտասիբիրական երկրամասին, հարավում՝ Ղրղզստանի Ինքնավար Խորհրդային Սոցիալիստական ​​Հանրապետությանը և Կենտրոնական Ասիայի խորհրդային հանրապետությունների հետ, հարավ-արևելքում՝ Չինաստանի հետ։

1925 թվականի փետրվարին Օրենբուրգի մարզը և Օրենբուրգ քաղաքը (Ղրղզստանի մարզի մայրաքաղաք 1919 թվականի հուլիսի 10-ից, Կազակական Ինքնավար Խորհրդային ​​Սոցիալիստական ​​Հանրապետության մայրաքաղաք 1920 թվականի օգոստոսի 26-ից մինչև 1925 թվականի փետրվարը) հանվեցին պետության կազմից և մտցվեցին ՌՍՖՍՀ-ի անմիջական ենթակայության տակ:

1930 թվականի հուլիսի 20-ին Կարակալպակյան Ինքնավար Մարզը Ղազախստանից անցավ ՌՍՖՍՀ-ի անմիջական ենթակայությանը, որը 1932 թվականին վերածվեց Կարակալպակյան Ինքնավար Խորհրդային Սոցիալիստական ​​Հանրապետության, իսկ 1936 թվականի դեկտեմբերի 5-ին ԽՍՀՄ Սահմանադրության ընդունման արդյունքում, որի ընդունման ակտով փոխվեց Կարակալպակի Ինքնավար Սովետական ​​Սոցիալիստական ​​Հանրապետությունը (այն փոխանցվեց Ուզբեկական ԽՍՀ-ին), ինչպես նաև Ղազախական Խորհրդային Սոցիալիստական ​​Հանրապետությանը և Ղրղզստանի Խորհրդային Սոցիալիստական ​​Հանրապետությանը, որոնք վերափոխվել են միութենական հանրապետությունների։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Большая российская энциклопедия. — М.: «Большая российская энциклопедия», 2008. — Т. 12. — С. 389. — ISBN 978-5-85270-343-9
2. ↑  О переименовании Киргизской Автономной Советской Социалистической Республики в Казакскую Автономную Советскую Социалистическую Республику. Декрет ВЦИК от 15 июня 1925 г. // Собрание узаконений и распоряжений рабочего и крестьянского правительства РСФСР. М. 1925 г. № 43, ст. 321
3. ↑  *Sally Cummings* Kazakhstan: Power and the Elite. — 2005. — С. 15. — ISBN 1860648541, 9781860648540
4. ↑  Постановление ЦИК и СНК КазАССР № 133 от 5.02.1936 о русском произношении и письменном обозначении слова «казак»
5. ↑  Большая советская энциклопедия. — М.: ОГИЗ СССР, 1937. — Т. 30. — С. 542.
6. ↑  СССР. Казахская Советская Социалистическая Республика // Большая советская энциклопедия. — М.: Советская энциклопедия. 1969—1978.
7. ↑  Казахская Советская Социалистическая Республика // Советская историческая энциклопедия. — М.: Советская энциклопедия. Под ред. Е. М. Жукова. 1973—1982.
8. ↑  КНЭ, 2004, էջ 42
9. ↑  «Школьный Курс Истории Казахстана стр25». Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ մայիսի 28-ին. Վերցված է 2011 թ․ հունվարի 13-ին.
10. ↑  Большая энциклопедия в шестидесяти двух томах. — М.: «Терра», 2006. — Т. 20. — С. 20.
11. ↑  РУССИКА. Иллюстрированная энциклопедия Страны мира / под ред. Чубарьяна О. М. и др. — ОЛМА Медиа Групп, 2005. — С. 247. — 640 с. — ISBN 5-94849-833-6