**Էդվարդ Մեյբրիջ** կամ **Մայբրիջ** (անգլ.՝ Eadweard Muybridge, ապրիլի 9, 1830(1830-04-09)[…], Քինգսթոն ապոն Թեմս, Kingston upon Thames, Քինգսթոն ափոն Թեմզ, Մեծ Լոնդոն, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն - մայիսի 8, 1904(1904-05-08)[…], Քինգսթոն ափոն Թեմզ, Մեծ Լոնդոն, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն), անգլիացի և ամերիկացի լուսանկարիչ։ Քրոնոլուսանկարչության հիմնադիրներից է, որը պատմության մեջ առաջին անգամ միաժամանակ կիրառել է մի քանի լուսանկարչական ապարատ։ Զոոպրակսիսկոպի գյուտարարն է. այն մի սարք է, որ նախատեսված է եղել ֆիլմերի պրոեկցիայի համար մինչև ցեուլոիդային ժապավենի ի հայտ գալը։

Հետազոտական գործունեություն
---------------------------

Էդվարդ Մեյբրիջը զբաղվել է շարժման ուսումնասիրմամբ ընդհանրապես և մասնավորապես կենդանիների շարժումներով, դրանց ֆիքսումով ու արտացոլմամբ։ Իր հետազոտություններում նա 1872-1878 թվականներին ձիերի լուսանկարման փուլային մեթոդն է կիրառել։ Մեյբրիջը հայտնի է դարձել լուսանկարչական մի քանի ապարատների համաժամանակյա կիրառմամբ, ինչի վրա հիմնված են եղել նրա մի շարք փորձեր։

Մեյբրիջի կողմից հատուկ ապարատի մշակման վերջին խթանը եղել է փորձը, որն իրականացվել է 1877 թվականին Կալիֆորնիայում (ԱՄՆ). ապարատը բազմաթիվ առանձին լուսանկարների միջոցով պետք է ցուցադրեր շարժում։ Սկզբնական շրջանում փորձը չի կրել գիտական բնույթ, այլ ընդամենը միջոց է եղել նահանգապետ Լիլենդ Սթենֆորդի հետ ունեցած վեճը լուծելու. նահանգապետը պնդում էր, որ քառարշավ սլացող ձին վազքի ժամանակ բոլոր ոտքերը կտրում է գետնից, իսկ նրա երկու ընդդիմադիրները` Ջեյմս Քեյնը և Ֆրեդերիկ Մակրելիշը, պնդում էին, որ ձիու գոնե մեկ ոտքը միշտ լինում է գետնին։ Վեճը լուծելու համար Սթենֆորդը Պալո Ալտոյի իր ֆերմայում ձևավորում է հատուկ տարածք` «ֆոտոդրոմ», և վարձում է Մեյբրիջին, ով հայտնի էր Անտարկտիկային վերաբերող իր ֆոտոռեպորտաժներով։ Վազքուղու մի կողմից պատը ներկել են սպիտակ, իսկ մյուս կողմից 12 խցիկներում տեղադրել են լուսանկարչական ապարատներ, որոնց փակաղակները միացված են եղել թելերով` ձգված ձիերի վազքուղու երկայնքով։ Սև ձիերը, որոնք լավ նկատելի ե եղել սպիտակ ֆոնին, վազել են վազքուղով` քաշելով թելերը։ Ապարատների փակաղակները հերթով աշխատել են` արձանագրելով վազքի առանձին փուլերը։

Այս փորձը դարձել է քրոնոլուսանկարչության առաջին հաջողված փորձը, նախատիպը այն երևույթի, ինչ քսան տարի անց արեցին Լյումիեր եղբայրները` այն անվանելով կինեմատոգրաֆիա։ Նկարները լուծել են վեճը. լուսանկարներում հստակ տեսանելի է եղել, որ վազքի ընթացքում շատ կարճ ժամանակահատվածում կենդանու բոլոր չորս ոտքերը կտրված են լինում գետնից։ Հետագայում Մեյբրիջը կատարելագործել է տեխնոլոգիան` ամեն վազքից 24 լուսանկար ստանալով 24 տարբեր ապարատներով։

«Ձին շարժման մեջ», Էդվարդ Մեյբրիջ
Էդվարդ Մեյբրիջի գաղափարը իր կիրառումն է ստացել սպորտում. ֆոտոֆինիշի օգնությամբ ներկայումս էլ որոշում են ձիավազքի հաղթողներին։

Այս փորձերի արդյունքում Էդվարդ Մեյբրիջը բացահայտել է այսպես կոչված զոոպրակսիսկոպը (անգլ.՝ zoopraxіscope հունարեն՝ ζῷον` կենդանի + πράξις` գործունեություն, շարժում + σκοπέω` դիտում եմ, հետևում եմ։ Որոշ աղբյուրներում հանդիպում է *զուպրակսիսկոպ* տարբերակը)` շարժվող կենդանիների դիտարկման սարքը։

1887 թվականին լույս է տեսել Էդվարդ Մեյբիջի 11 հատորանոց ստեղծագործությունը` «Կենդանիների շարժումը։ Էլեկտրալուսանկարչական հետազոտություն կենդանիների շարժման փուլերի» աշխատությունը, որ հրատարակվել է Փենսիլվանիայի համալսարանի հովանավորությամբ։ Այն պարունակում էր Մեյբրիջի լուսանկարչական բոլոր փորձերը, որոնք կատարվել են 1872-1885 թվականներին (ավելի քան 100.000 լուսանկար)։

1901 թվականին Մեյբրիջը հրատարակել է «Մարդը շարժման մեջ» գիրքը, որը ներկայացնում էր տղամարդու և կնոջ շարժման լուսանկարներ։

Էդվարդ Մեյբրիջի գործունեությունը, նրա զանգվածային լուսանկարները և տեխնիկական գյուտերը մեծ ավանդ են ունեցել կինեմատոգրաֆի գյուտի գործում։

Անիմացիա
--------

* 
* 
* 18931893
* 18931893
* 18931893
* 18931893
* 18931893
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  Benezit Dictionary of Artists — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
3. 1 2 3 4  Encyclopædia Britannica
4. 1 2  Luminous-Lint — 2005.
5. ↑  Find A Grave — 1996.
6. ↑  Ժամանակակից արվեստի թանգարանի առցանց հավաքածու
7. ↑
8. ↑  Всеобщая история кино, 1958, էջ 66
9. 1 2 3  Поллак Питер. Из истории фотографии. — М. «Планета», 1983. — С. 71.
10. ↑  Лекции по истории фотографии, 2014, էջ 40

Գրականություն
-------------

* *Владимир Левашов* Лекции по истории фотографии / Галина Ельшевская. — 2-е изд.. — М.: «Тримедиа Контент», 2014. — 464 с. — ISBN 978-5-903788-63-7
* *Жорж Садуль* Всеобщая история кино / В. А. Рязанова. — М.: «Искусство», 1958. — Т. 1. — 611 с.
* *Rebecca Solnit*. River of Shadows: Eadweard Muybridge and the Technological Wild West. — 2003. — ISBN 0-670-03176-3.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Էդվարդ Մեյբրիջի «Ֆոտոդրոմը»
* Tesseract Արխիվացված 2006-08-13 Wayback Machine 20 Min experimental film telling the story of Eadweard Muybridge’s obsession with time and its image at the turn of the century.
* Animation made of the first moving pictures in film history by Carola Unterberger-Probst
* 1872, Yosemite American Indian Life Muybridge was one of the most prolific photographers of early Yosemite American Indian life.
* Selected items from the Eadweard Muybridge Collection, University Archives and Record Center, University of Pennsylvania
* Link to The Muybridge Collection at Kingston Museum, Kingston Upon Thames, Surrey.
* The University of South Florida Tampa Library’s Special Collections Department retains copies of Muybridge’s 11-volume *Animal Locomotion Studies* and similar publications by E.-J. Marey
* Website for the Film: *Freezing Time* on the life of Muybridge directed by Andy Serkis and written by Keith Stern.
* Extensive Chronology, Comparative Timeline, and 'Muy Blog'. Արխիվացված 2018-11-28 Wayback Machine
* Գեղարվեստական ֆիլմ Էդվարդ Մեյբրիջի մասին

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Էդվարդ Մեյբրիջ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ČSFD · Discogs · Internet Movie Database · Գուտենբերգ նախագիծ · RKDartists · Find A Grave · WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Կրուգոսվետ · Մեծ նորվեգական · Օքսֆորդի կենսագրական · American National Biography · Dictionary of National Biography (2nd suppl.) · Notable Names Database · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 90274912 · BNF: 12306392q · CiNii: DA02092702 · CONOR: 18200931 · GND: 118735438 · ISNI: 0000000121179845 · LCCN: n79075151 · LNB: 000212840 · NDL: 00769704 · NKC: jx20090907021 · NLA: 35371070 · NLP: a0000002682391 · NSK: 000284196 · NTA: 069415609 · NUKAT: n2008116553 · SUDOC: 031940919 · VIAF: 2538199 · ULAN: 500115207 · WorldCat VIAF: 2538199 |

 |

 |