**Հեմփթոն Քորթ** (անգլ.՝ Hampton Court), պալատական համալիր Լոնդոնում։

Գտնվում է Թեմզայի ձախ ափին` Թեմզայի Ռիչմոնդ շրջանում` քաղաքի կենտրոնից 18 կմ հեռավորության վրա։

Կառուցվել է 1514 թվականին թագավորի սիրելի կարդինալ Թոմաս Ուոլսիի համար, ով իր հերթին 1529 թվականին այն նվիրել է Հենրի VIII-ին։ XVII դարի երկրորդ կեսին` Վիլհելմ III-ի օրոք, ճարտարապետ Քրիստոֆեր Ռենի նախագծով այն վերակառուցվել է բարոկկո ոճով. Ռենը երազում էր պալատը դարձնել անգլիական Վերսալ։

Պատմություն
-----------

Պալատի պատմությունը սկսվում է 1514 թվականից, երբ Հենրի VIII արքայի սիրելի կարդինալ Թոմաս Ուոլսին ձեռք է բերում հողակտոր, որը նախկինում պատկանել էր Հիվանդախնամների միաբանությանը։ Հաջորդ 7 տարիներին վերածննդի և գոթիկայի ոճերով կառուցվել է պալատը, որի համար Ուոլսին ծախսել է 200 հազար կրոն։ Ճարտարապետության բրիտանացի պատմաբան Ջոնաթան Ֆոյլը 2002 թվականին առաջ է քաշել վարկած, որի համաձայն` Ուոլսիի նախընտրության վրա ազդեցություն կարող էր թողած լինել կարդինալների համար նախատեսված *De Cardinalatu* ձեռնարկը, որը պալատական ճարտարապետական կառույցների շինարարության խորհրդատվություն էր պարունակում։ Ուոլսիի մտահղացումներն իրականություն է դարձրել իտալացի վարպետների խումբը։

1529 թվականին կարդինալի պալատն անցել է Հենրի VIII-ին, որի օրոք պալատն ընդարձակվել և վերակառուցվել է` պահպանելով ճարտարապետական նախնական ոճը։ 1530-ական թվականներին կառուցվել են մեծ սրահը և թենիսի թագավորական դաշտը։ 1540 թվականին երկրորդ ներքին բակի դարպասները զարդարվել են 4.6 մ տրամագծով աստղագիտական ժամացույցով։ 1537 թվականին՝ Էդուարդ VI-ի ծննդաբերության ժամանակ, պալատում մահացել է Հենրի VIII-ի երրորդ կինը` Ջեյն Սեյմուրը։ Հետագա մեկուկես դարերի ընթացքում Հեմփթոն քորթը եղել է անգլիացի միապետների հիմնական նստավայրը քաղաքից դուրս։

Պալատական այգին` բրգաձև կենիներով
1647 թվականի նոյեմբեր և դեկտեմբեր ամիսներին այստեղ է պահվել կալանավորված Չարլզ I Ստյուարտ-ը։ Նրա գլխատումից հետո պալատը դարձել է Անգլիայի հանրապետության սեփականությունը։ Միապետության վերականգնումից հետո Հեմփթոն Քորթը դատարկ է մնացել այնքան, մինչև Վիլհելմ III Օրանացին և նրա կինը` Մարիա II-ը, որոշել են այդ տեղում բարոկկո ոճով պալատ կառուցել Վերսալի օրինակով։ Պալատի ընդարձակումն ու կառուցումը վստահվում է անգլիացի ճարտարապետ Քրիստոֆեր Ռենին։ Այդ ժամանակ պալատի առաջ հոլանդական Հեթ Լոոյի օրինակով հիմնվում է ֆրանսիական այգի լաբիրինթոսով։ Մարիա II-ի մահից հետո` 1694 թվականին, թագավորը անտեսել է Հեմփթոն Քորթի վերակառուցումը, և աշխատանքները դադարեցվել են։ Գեորգ II արքան (մահացել է 1760 թվականին) եղել է վերջին միապետը, ով ապրել է Հեմփթոն քորթում։ Նրա օրոք ևս շարունակվել են պալատի ինտերիերի ձևավորման աշխատանքները։

XIX դարի սկզբին Հեմփթոն Քորթը դատարկվել է։ Միայն ռոմանտիզմի դարաշրջանում Հենրի VIII-ի հարկաբաժինը վերանորոգվել է, իսկ Վիկտորյա թագուհին բացել է պալատը հասարակության այցելությունների համար։ Հենց այդ ժամանակ էլ պալատի կառավարումը հանձնվել է Մեծ Բրիտանիայի կառավարությանը։ 1988 թվականից Հեմփթոն Քորթը գտնվում է «Թագավորական պատմական պալատներ» ֆոնդի հոգածության ներքո։

2015 թվականին նշվել է Հեմփթոն Քորթի 500-ամյակը։ Տոնակատարությունների ժամանակ բեմադրվել ու ներկայացվել են պատմական տեսարաններ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Hampton Court: The Lost Palace»։ // bbc.co.uk։ Վերցված է 2014-12-14
2. ↑  *Холлис, Лео.* Люди, которые создали современный Лондон = The Men Who Made Modern London. — Orion Books. — Лондон: The Phoenix, 2011. — С. 1686.
3. ↑  Hampton Court // Энциклопедия Лондона = The London Encyclopaedia. — 3-е издание. — McMillan, 2008. — С. 378—380. — 1119 с. — ISBN 978-1-4050-4925-2(անգլ.)
4. ↑  Historic Royal Palaces. "Hampton Court Palace celebrates its 500th anniversary in 2015". hrp.org.uk. Retrieved 11 February 2015
5. ↑  Historic Royal Palaces. "Historic Royal Palaces". hrp.org.uk. Retrieved 11 February 2015

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք
* Հեմփթոն Քորթը «Թագավորական պատմական պալատներ» ֆոնդի կայքում

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Կրուգոսվետ · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 98064471 · GND: 5049590-2 · ISNI: 000000012167108X · LCCN: sh85058594 · NKC: xx0187571 · NLA: 36219459 · VIAF: 137923615, 201282423 · ULAN: 500301807 · WorldCat VIAF: 137923615, 201282423 |

 |

 |