**Ալի Ֆեթհի Օքյար** (թուրքերեն՝ Ali Fethi Okyar, ապրիլի 29, 1880(1880-04-29), Պրիլեպ, Օսմանյան կայսրություն - մայիսի 7, 1943(1943-05-07), Անկարա, Թուրքիա և Ստամբուլ, Թուրքիա **Ալի Ֆեթհի բեյ**), թուրք պետական գործիչ և դիվանագետ, որը նույնպես ծառայել է որպես զինվորական սպա և դիվանագետ Օսմանյան կայսրության գոյության վերջին տասնամյակում։ Նա նաև Թուրքիայի երկրորդ վարչապետն էր (1924-1925) և Թուրքիայի խորհրդարանի երկրորդ նախագահը Մուսթաֆա Քեմալից հետո։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է չերքեզական կամ ալբանական ընտանիքում։

1913 թվականին նա միացել է միության և առաջադիմության կոմիտեին (վե թերաքքի ջեմիյեթի) և ընտրվել է կոմիտեի գլխավոր քարտուղար։ Նույն թվականին նշանակվել է դեսպան Բուլղարիայում, իսկ դիվանագիտական առաքելության ռազմական կցորդը Մուստաֆա Քեմալն էր։

1922 թվականի հոկտեմբերին նշանակվել է Թուրքիայի ներքին գործերի նախարար։

1924-1923 թվականներին և 1924-1925 թվականներին՝ Թուրքիայի վարչապետ։ Միաժամանակ այդ պաշտոնը համատեղել է երկրի ազգային պաշտպանության նախարարի պաշտոնի հետ (1924-1925)։

Այդ նշանակումների միջև ընկած ժամանակահատվածում եղել է Ազգային մեծ ժողովի նախագահ։

1925-1930 թվականներին եղել է Ֆրանսիայում Թուրքիայի դեսպանը։ Նա Աթաթուրքին խնդրել է Յալովայում կայացած հանդիպման ժամանակ թույլ տալ ընդդիմադիր Լիբերալ Հանրապետական կուսակցություն հիմնել՝ Թուրքիայում Բազմակուսակցական ժողովրդավարության ավանդույթ ստեղծելու համար։ Սակայն երբ կառավարությունը նկատել է իսլամիստների և Աթաթուրքի բարեփոխումների հակառակորդների շրջանում այդ ընդդիմադիր կուսակցության աջակցությունը, այն հայտարարվել է անօրինական և փակվել էր, իրավիճակը նման է Առաջադիմական հանրապետական կուսակցությանը, որը  1924 թվականին գոյատևել է մի քանի ամիս։

1939-1941 թվականներին զբաղեցրել է արդարադատության նախարարի պաշտոնը։

* Աթաթուրք և Օքյար, օգոստոս 1930 թվականԱթաթուրք և Օքյար, օգոստոս 1930 թվական
* Ալի Ֆեթհին երիտասարդ տարիքումԱլի Ֆեթհին երիտասարդ տարիքում
* Օքյարը 1930-ական թվականներինՕքյարը 1930-ական թվականներին

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. ↑  *Türkiye Kurtuluş Savaşı'nda Çerkes göçmenleri* at Google Books
3. ↑  "Members of the Meclis-i Mebusan, 1912". Msu.edu. Արխիվացված է the original 2013 թ․ հուլիսի 23-ին. Retrieved 11 январь 2013 г.
4. ↑  "Кратка биография на Али Фетхи Окяр". Արխիվացված է the original 2015 թ․ մայիսի 30-ին. Retrieved 2019 թ․ հոկտեմբերի 6.
5. ↑  Domestic and Foreign Policy During the Atatürk Period Archived 2014-03-28 at the Wayback Machine.. Turkish Teachers Association of Victoria. Läst 27 mars 2014.

Գրականություն
-------------

W. F. Weiker, *Political tutelage and decocracy in Turkey: the Free Party and its afternath*, Leyde 1973.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ali Fethi Okyar'ın Biyografisi, Millî Savunma Bakanlığı
* Primers ministres de Turquia (llista)
* Archived 2015-03-29 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Find A Grave |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 12055372c, 16530364j · GND: 123509017 · ISNI: 000000008365128X · LCCN: n84141919 · NTA: 070127174 · SUDOC: 185096727 · VIAF: 24621426 · WorldCat VIAF: 24621426 |

 |

 |