|  |
| --- |
| **Անծերի մեքսիկական** |
| Անծերի մեքսիկականԱնծերի մեքսիկական |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Վերնաբաժին** | Բարձրակարգ բույսեր (Embryophyta) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Աստղածաղկավորներ (Asterales) |
| **Ընտանիք** | Աստղածաղկազգիներ (Asteraceae) |
| **Ցեղ** | Անծերի *(Ageratum)* |
| **Տեսակ** | **Անծերի մեքսիկական** *(A. houstonianum)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Ageratum houstonianum***Mill. 1768 |

**Անծերի մեքսիկական** (լատ.՝ Ageratum mexicanum)։ Պատկանում է աստղածաղկազգիների ընտանիքին։

Անծերի մեքսիկական

Բնութագիր
---------

Բազմամյա բույս է, բայց օգտագործվում է որպես միամյա։ Տարածվել է Մեքսիկայից։ Սորտերի գերակշռող մասը ցածրաճ է, ունենում է 12-60 սմ բարձրության։ Ծաղկման պրոցեսը տևում է բավականին երկար հունիսից մինչև ուշ աշուն, ընդ որում թուփը համատարած կերպով ծածկվում է փիրուզագույն կամ երկնագույն առատ ծաղիկներով, որոնք լրիվ ծածկում են բույսի տերևները և մյուս օրգանները։ Կան որոշ տեսակներ որոնց ծաղիկները լրիվ սպիտակ են (սնեժինկա)։
Մեր հանրապետությունում վայրի վիճակում չի հանդիպում. մշակության մեջ է մտցվել 1930֊ական թվականներից հետո։ Բազմանում է սերմերով և ցողունային կտրոնների միջոցով։ Սերմերը ցանում են մարտի սկզբին` ջերմատանը,այնուհետև երկու անգամ վերատնկում արկղերի ու թաղարների մեջ։ Դաշտ են տեղափախում այն ժամանակ, երբ լրիվ անցել է ուշ գարնանային ցրտահարությունների վտանգը (Արարատյան դաշտի պայմաններում մայիսի 13֊ից հետո)։ Կտրոնավորման համար առանձնացրած բույսերը պետք է պահել զով ջերմատներում։ Կտրոնները վերցնում են աստիճանաբար` հունվարից սկսած։ Կտրոններից աճած բույսերը ապրիլին տնկում են ջերմատներում, որոնք արդեն մայիսին տալիս են անհրաժեշտ քանակությամբ կտրոններ։ Դրանք արմատակալեցնում են կիսատաք ջերմոցներում և հունիսին տեղափոխում դաշտ ու տնկում մեկը մյուսից 15֊30 սմ հեռավորության վրա։
Անծերին ջերմասեր և լուսասեր բույս է, պահանջկոտ է հողի նկատմամբ, չափավոր խոնավասեր է, հեշտությամբ է խուզվում, ձևավորվում, որի շնորհիվ կարելի է օգտագործել որպես եզրաշերտ։

Բազմացում
---------

Մեր հանրապետությունում մշակության մեջ է մտցվել 30-ական թվականներից հետո, սակայն վայրի վիճակում չի հանդիպում։ Բազմանում է սերմերով և ցողունային կտրոնների միջոցով։ Սերմերը ցանում են ջերմատանը մարտի սկզբին, որից հետո նոր երկու անգամ վերատնկում արկղերի մեջ։ Տեղապոխում են դաշտ այն ժամանակ, երբ լրիվ անցել է ուշ գարնանային ցրտահարությունների վտանգը (Արարատյան դաշտի պայմաններում` մայիսից հետո)։ Կտրոնավորման համար առանձնացված բույսերը պետք է պահել զով ջերմատներում։ Կտրոնները վերցնում են աստիճանաբար` հունվարից սկսած։ Կտրոններից աճած երիտասարդ բույսերը ապրիլին տնկում են ջերմատներում, որոնք արդեն մայիսին տալիս են անհրաժեշտ քանակությամբ կտրոններ։ Արմատակալեցնում են կիսատաք ջերմոցներում և հունիսին տեղափոխում են դաշտ՝ տնկում մեկը մյուսից 15-30 սմ հեռավորության վրա։ Անծերին բավականին ջերմասեր և լուսասեր բույս է, բավականին պահանջկոտ է հողի նկատմամբ, սակայն չափավոր խոնավասեր է։ Հեշտությամբ է խուզվում, ձևավորվում և հենց այդ հատկանիշի շնորհիվ կարելի է օգտագործել որպես եզրաշերտ։

Գրականություն
-------------

* Լ.Վ. Հարությունյան «Քո շրջապատի ծաղիկները»
* Однолетние цветочные растения / сост. В. В. Вакуленко, Т. М. Алейникова. М.: Изд-во минсельхоза РСФСР. 1961. С. 5—13.
* Головкин Б. Н. и др. Декоративные растения СССР. М.: Мысль, 1986. С. 263—264.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (օնլայն) · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN · WoRMS |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2777863852 |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* Վիքիցեղեր: Ageratum houstonianum
* AoFP: 286
* APA: 5493
* APDB: 101729
* APNI: 77952
* APSA: 286-88-3
* BioLib: 41246
* EoL: 468158
* EPPO: AGEHO
* EUNIS: 154803
* FNA: 200023022
* FoAO2: Ageratum houstonianum
* FoC: 200023022
* GBIF: 5401760
* GRIN: 1761
* iNaturalist: 120944
* IPNI: 175500-1
* IRMNG: 10455698
* ISC: 3573
* ITIS: 36483
* MoBotPF: 277131
* NBN: NHMSYS0000455641
* NCBI: 55598
* NSWFlora: Ageratum~houstonianum
* NZOR: a2d08d7f-c0b8-45e5-a9fd-8af47573ec30
* PFI: 8387
* Plant List: gcc-11706
* PLANTS: AGHO3
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:175500-1
* SANBI: 3225-2
* Tropicos: 2700027
* WoRMS: 1085608

 |

 |