recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ադի Շարոն**, 1999 թվականին առևանգողների խմբավորման կողմից առևանգված 13֊ամյա տղա։ Տարիներ շարունակ անցկացրել է նկուղում, և ենթարկվել խոշտանգումների։

Առևանգում
---------

Ադի Շարոնը իր հոր՝ իսրայելցի գործարար Իոսիֆ Շարոնի հետ առևանգվել է 1999 թվականի օգոստոսի 23֊ին Մոսկվայում։ Հաջորդ օրը հորն ազատ են արձակել՝ որդու համար պահանջելով 8 միլիոն դոլար փրկագին։

Շարոնը դիմեց Մոսկվայի կազմակերպված հանցագործության դեմ պայքարի տարածաշրջանային գրասենյակին։ Հանցագործները 2 միլիոն դոլարով կրճատեցին փրկագնի չափը։ 2000 թվականի հունվարի 21֊ին Շարոնը ստացավ իր որդու կտրված մատը։ Մայիսի 5֊ին նա ստացավ տղայի երկրորդ կտրված մատը, բայց այս անգամ նախազգուշացումով, որ հաջորդ անգամ նա կստանա տղայի գլուխը։

Մոտ մեկ տարի նա անցկացրեց նկուղում, որտեղ նրա առողջությունը կտրուկ վատացավ։ Ադի Շարոնն ազատ է արձակվել 2000 թվականի հունիսի 1֊ին Պենզայում։ Այդ օրը ձերբակալվեցին 13 հանցագործներ։ Հանցագործության բացահայտման մեջ ներգրավվել է Ներքին գործերի նախարարության աշխատակից Անդրեյ Ալեշինը։

Հանցագործները դատապարտվեցին երկարատև ազատազրկման։ Ռուսլան, Խիզիր և Շամխան Վիտաևները դատապարտվեցին տարբեր ժամկետներով (8-10 տարի)։ Գորյաչևը ազատազրկվեց 10 տարով, Սալյաևը՝ 9։

Իսրայելի վարչապետ Էհուդ Բարաքը շնորհակալություն է հայտնել Ռուսաստանի Դաշնության նախագահ Վլադիմիր Պուտինին, և ասել, «որ ռուսական հատուկ ծառայությունների որոշիչ գործողությունների շնորհիվ բացահայտվել են բոլոր տեսակի ահաբեկչական խմբավորումները»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  В Подмосковье тайно осудили на 15 лет майора МВД, приписав ему похищения и убийства неуловимой банды с «крышей» в ФСБ. newsru.com.
2. ↑  Еврейский мальчик плачет при слове «Россия»
3. ↑  Вынесен приговор россиянам, похитившим 12-летнего Ади Шарона
4. ↑  Александр Данилкин. Ади Шарон вернулся домой // Труд. № 102, 6 июня 2000
**Յսթեդալսբրին** (նորվ.՝ Jostedalsbreen), մայրցամաքային Եվրոպայի խոշորագույն սառցադաշտը։ Գտնվում է Նորվեգիայի Սոգն օգ Ֆյուրանե կոմսությունում։ Սառցադաշտի ամենաբարձր կետը համարվում է 1957 մետր բարձրություն ունեցող Յոյգսթե Բրեաքուլեն լեռը՝ չնայած Լոդալսքոփա նունատակն ունի 2083 մետր բարձրություն։

Սառցադաշտի մակերեսը 487 կմ² է։ Առավելագույն լայնությունը 600 մետր է, իսկ երկարությունը՝ 60 կմ։ Այն ունի շուրջ 50 ճյուղավորումներ, որոնցից են Բրիքսդալսբրինը և Նիգարդսբրինը։ 1991 թվականին Յսթեդալսբրին սառցադաշտը ընդգրկվեց համանուն պարկի մեջ։ Սառցադաշտը դիմակայուն է ոչ թե ցածր ջերմաստիճանի շնորհիվ, այլ ձյան մեծ քանակի տեղումների։

2012 թվականին սառցադաշտի Բրիքսդալսբրին ճյուղավորումից մի քանի ամսվա ընթացքում 50 մետրանոց սառցաբեկոր հալվեց։ Ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ վերջին 10 տարում համաշխարհային տաքացման հետևանքով Յսթեդալսբրին սառցադաշտը կարճացել է 146 մետրով։

Ներկայումս սառցադաշտի վրա սառցամագլցումները դադարեցված են, քանի որ մտավախություն կա, որ սառույցի վերին շերտի փափկելու հետևանքով կարող են արձանագրվել դժբախտ դեպքեր։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Արտաքին հղումներ
----------------

* Jostedalsbreen National Park Centre. Archived 2006-04-24 at the Wayback Machine. (նորվ.)
* Jostedal Glacier National Park. (անգլ.)
* Directorate for Nature Management — National Parks. Archived 2004-12-08 at the Wayback Machine. (նորվ.)

Գրականություն
-------------

* Wold Bjørn, Ryvarden Leif (1996)։ *Jostedalsbreen, Norway's Largest Glacier*։ Oslo, Norway: J. W. Cappelens Forlag AS։ ISBN 9788276830927
* Slingsby William Cecil (2003)։ *Norway: the Northern Playground*։ Rockbuy Limited։ ISBN 9781904466079
* Dyer Anthony, Robertson Ian H. Baddeley John (2006)։ *Walks and Scrambles in Norway*։ United Kingdom: Rockbuy Limited։ ISBN 9781904466253
**Գյոթեի հուշարձան** (գերմ.՝ Goethe-Denkmal), քանդակագործ Ֆրից Շապերի ստեղծագործությունը Բեռլինում՝ Մեծ Տիրգարդեն արևելյան հատվածում, Էբերտշտրասսեի երկայնքով՝ Բրանդենբուրգյան դարպասների և Լեննեշտրասե փողոցի միջև։ Կարարայի մարմարից հուշարձանը բացվել է 1880 թվականին։ 20-րդ դարի վերջում բնական ազդեցությունից պաշտպանելու համար հուշարձանը ժամանակավորապես փոխարինվել է բետոնե օրինակով։

Բեռլինի Գյոթեի անվան կոմիտեն կոչ է արել Բեռլինում Գյոթեի հուշարձան տեղադրել դեռևս 1860 թվականին, սակայն արձագանք չի ստացել։ 1861 թվականին որոշվել է Բեռլինում տեղադրել Գյոթեի, Շիլլերի և Լեսինգի հուշարձանները։ 1868-1871 թվականներին Ժանդարմենմարկտ հրապարակում կանգնեցվել է Շիլլերի հուշարձանը, Գյոթեի հուշարձանը տեղադրվել է 1880 թվականին, Լեսինգի հուշարձանը` 1890 թվականին։

1872 թվականի մայիսին Գյոթեի հուշարձանի նախագծի համար հայտարարվեց մրցույթ, որին մասնակցեցին հիսուն քանդակագործ։ Հասարակության աջակցությունը ստացավ քանդակագործ Ֆրից Շապերը։ Այնուամենայնիվ, հանձնաժողովը վերջնական որոշում չկայացրեց և առաջարկեց, որ չորս լավագույն նախագծերը ավարտեն աշխատանքը։ 1873 թվականին Գյոթեի հուշարձանի ստեղծման հնարավորությունը տրվեց ստացվել է Ֆրից Շապերին, որը հուշարձանի վրա աշխատել է 1876-1880 թվականներին։ Շապերը նախ բանաստեղծին կերտեց երիտասարդ հասակում, սակայն վերջնական տարբերակով Գյոթեն արդեն հասուն տարիքում էր՝ մոտ քառասուն տարեկան։
Հուշարձանի պաշտոնական բացումը տեղի է ունեցել 1880 թվականի հունիսի 2-ին մշակույթի և քաղաքականության բազմաթիվ հեղինակավոր ներկայացուցիչների մասնակցությամբ։

Պատկերասրահ
-----------

* Քնարերգության ալեգորիաՔնարերգության ալեգորիա
* Դրամայի ալեգորիաԴրամայի ալեգորիա
* Գիտության ալեգորիաԳիտության ալեգորիա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  Bildhauerei in Berlin — 2004.

Գրականություն
-------------

* Otto Brahm: Goethe in Berlin. Festschrift zur Enthüllung des Berliner Goethe-Denkmals. Berlin 1880.
* Adolph Schulze: Das Goethe-Denkmal im Thiergarten zu Berlin. Berlin 1880.
* Brigitte Schmitz: Dichterdenkmäler in Berlin. In: Literarisches Leben in Berlin 1871–1933. Studien. Hrsg. von P. Wruck, Berlin 1987, S. 334–366.
* Knut Brehm: Das Goethe-Denkmal in Berlin. In: Fritz Schaper. Die Wiederentdeckung des Denkmals. Ausstellungskatalog. Goch 2000, S. 38–53.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Գյոթեի հուշարձանն ու Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիա, 1860
* Der Tagesspiegel: Выдержит только настоящий Гёте
* Գյոթեի հուշարձանը berlin.de կայքում Archived 2019-01-25 at the Wayback Machine.

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Գյոթեի հուշարձան (Բեռլին)** կատեգորիայում։ |
**Բրնձավոռոգման համակարգ**, նախատեսված է բրնձի ցանքերը և դրա ցանքաշրջանառությանն ուղեկցող մշակաբույսերը ոռոգելու համար։

Նկարագրություն
--------------

Բրնձավոռոգման համակարգ բաղկացած է ոռոգման և ջրահեռացման ջրանցքներից, ոռոգվող քարտերից (որոնք թմբերով բաժանված են չեկերի),կառույցներից (ջրառներ, պոմպակայաններ, պարզարաններ), ճանապարհացանցերից, անտառաշերտերից, շահագործման պահանջներին անհրաժեշտ սարքավորումներից և շինություններից։ Բրնձավոռոգման համակարգի կազմում կարող են լինել պատնեշող ամբարտակներ (գետի ողողա հուներում և գետաբերաններում)։ Ջուրը բրնձի դաշտի թմբապատված մաս է լցվում առանձին ոռոգիչներից՝ ոռոգման համակարգի վերջին օղակից։ Չոր հողի մեջ սերմերը ցանելուց հետո դաշտը ջրածածկում են 5–7 սմ-անոց ջրաշերտով, որի մի մասը գոլորշանում է, որոշ քանակություններ ծծվում է հողի մեջ, մնացածը մի քանի օր անց դուրս է հոսում։ Այնուհետև դաշտը ջրածածկում են 20–25 սմ-անոց ջրաշերտով, որը ոչնչացնում է մոլախոտերը։ Թփակալման փուլում ջրաշերտի մակարդակն իջեցնում են մինչև 5 սմ, իսկ դրա ավարտից հետո նորից բարձրացնում մինչև 12–15 սմ և դաշտի թմբապատված մասում այդ մակարդակը պահպանում են մինչև բրնձի կաթնահասունության փուլը։ Մոմահասունության փուլի սկզբում դաշտի թմբապատված մասում մնացած ջուրը դուրս են թողնում, իսկ հողը չորացնում են բրնձի բերքահավաքի համար։ Ոռոգման ցանցը բաց է կամ փակ։ Ուղեկցող մշակաբույսերը ջրում են ջրցան ագրեգատներով։ Տես նաև Ոռոգման համակարգ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ալաշկերտ (այլ կիրառումներ)
Ալաշկերտի 1915 թ. օպերացիայի սխեման
**Ալաշկերտի օպերացիա**՝ 1915 թ. ռուսական բանակի պաշտպանողական գործողությունները Կովկասյան ռազմաճակատում առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ (հուլիս-օգոստոս)։

1915-ի գարնանը գերմանա-թուրքական հրամանատարությունը փորձում էր ռազմական ճնշման միջոցով Պարսկաստանն ու Աֆղանստանը ներգրավել Ռուսաստանի դեմ պատերազմում։ Թշնամու ծրագիրը ձախողելու նպատակով ռուսական Կովկասյան բանակի 4-րդ կորպուսը (հրամանատար՝ գեներալ Պյոտր Օգանովսկի) անցավ հարձակման և հաղթական կռիվներով թուրքական զորքերին դուրս մղեց Պարսկաստանի հյուսիսարևմտյան շրջաններից, Վանա լճի և Արածանու ավազաններից։ Այդ գործողություններին մասնակցում էր հայ կամավորների Արարատյան ջոկատը՝ Վարդանի հրամանատարությամբ։

Հուլիսի 8-ին 4-րդ կորպուսի զորամասերը հասան Մերգեմերի լեռնանցք – Կոպ – Լիզ – Չուխուր-Նորշեն – Կոտոմ – Շատախ գիծը՝ պատրաստվելու արշավել Մուշ և Բիթլիս (Բաղեշ)։ Ռուսական զորքերի առաջխաղացումը կասեցնելու նպատակով թուրքական 3-րդ բանակի հարվածային զորախումբը (89 գումարտակ, 48 հեծելավաշտ և հարյուրյակ, 6000-անոց քրդական անկանոն զորախումբ) Աբդուլ Քերիմ փաշայի հրամանատարությամբ հուլիսի 9-ին անցավ հակահարձակման՝ Կոպ – Մանազկերտ – Ալաշկերտ ուղղությամբ։ 4-րդ կորպուսը նահանջեց դեպի Հայկական Պարի հարավային փեշերը։ Հայ բնակչությունը տեղահան եղավ։

Կովկասյան բանակի հրամանատարությունը պահեստային ուժերից կազմեց հատուկ հարվածային զորախումբ (24 գումարտակ, 1 աշխարհազորային խումբ, 31 հարյուրյակ և հրետանի), որը հուլիսի 22-ին գեներալ Ն. Ն. Բարաթովի հրամանատարությամբ *Դահար* գյուղի մոտից հարձակվեց Աբդուլ Քերիմ փաշայի զորախմբի ձախ թևին ու թիկունքին։ Հուլիսի 23-ին զորախումբը 4-րդ կորպուսի նահանջած զորամասերի հետ միասին անցավ հակահարձակման և, Ալաշկերտի հովիտը թուրքերից մաքրելով, օգոստոսի սկզբին գլխավոր ուժերով ամրացավ Մերգեմերի լեռնանցք – Բուրնու – Բուլախ – Արճեշ գծին։

Ալաշկերտի օպերացիայի ժամանակ թուրքերի կորուստը կազմեց ավելի քան 7000 սպանված և 400 գերի։ Ալաշկերտի օպերացիան հեշտացրեց ռուսական բանակի հետագա գործողությունները, մասնավորապես՝ Էրզրումի գրավումը։ Ձախողվեցին գերմանա-թուրքական հրամանատարության՝ ռուսական Կովկասյան բանակի հիմնական խմբավորման թիկունքը դուրս գալու, ինչպես նաև Պարսկաստանի ու Աֆղանստանի վրա ճնշում գործադրելու ծրագրերը։

Գրականություն
-------------

* *Корсун Н.Г. Алашкертская и Хамаданская операции на Кавказском фронте мировой войны в 1915 г. М. 1940*
* *Лушдувейт Е.Ф. Турция в годы первой моровой войны 1914-1918 гг. М. 1966*
* *Арутюнян А.О. О причинах отступления русской армии из Алашкертской долины и Банского вилайета (июль 1915 г.), "ԲԵՀ", 1968, No. 2 (5)*

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 137)։*  |
Ֆրանսուա Լեկլեր դը Տրամբլեն ֆրանսիացի նկարիչ Ժան-Լեոն Ժերոմի կտավին
**Գորշ կարդինալ**, գաղտնի կերպով գործող, հատկապես՝ քաղաքականությունում, և, սովորաբար, այդ գործողությունների չափին համապատասխանող լիազորություններով պաշտոններ չզբաղեցնող մարդկանց անվանում։

Եզրի ծագումը
------------

Ֆրանսիայում Լյուդովիկոս 13-րդի պաշտոնական գահակալության ժամանակ պետությունը իրականում ղեկավարում էր Ռիշելյեն (ում «կարմիր կարդինալ» են անվանել կարդինալին բնորոշ կարմիր գլխարկի համար), ում հետևից էլ կանգնած էր ոչ մի ֆորմալ պաշտոն չզբաղեցնող հայր Ժոզեֆը, ով կրում էր «գորշ կարդինալ» մականունը, քանի որ գորշ գույնի սքեմ կրող Կապուցինների միաբանության վանական էր։ «Երեք հրացանակիրները» վեպում ասվում է, որ «նրա անունը տալիս էին ոչ այլ կերպ, քան շշուկով»։

Օրինակները պատմությունում
-------------------------

* Կրեմլագետները գորշ կարդինալ էին անվանում Միխայիլ Սուսլովին, ով գաղտնի կերպով զբաղվում էր ԽՍՀՄ ԿԿ գաղափարաբանական աշխատանքների հարցերով։
* Գերմանիայի պատմությունում «գորշ կարդինալ» անվանումը հաստատվել է դիվանագետ Ֆրիդրիխ դոն Հոլշտեյնից, ով, չզբաղեցնելով որևէ նշանակալի պաշտոն, սահմանում էր 1890-1906 թվականների Գերմանիայի արտաքին քաղաքականությունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Friedrich von Holstein (German statesman) — Encyclopedia Britannica(չաշխատող հղում)


|  |
| --- |
| 
  **Ֆրանսիա**   **Քաղաքականություն**
 |
**Իպոլիտ Ժիրարդո**՝ (ֆր.՝ Hippolyte Girardot, հոկտեմբերի 10, 1955(1955-10-10), Բուլոն Բիյանկուր, իրական անունը՝ Ֆրեդերիկ Ժիրարդո), ֆրանսիական կինոյի և թատրոնի դերասան։ Որևէ կապ չունի ֆրանսիական դերասանուհի Աննի Ժիրարդոյի հետ։

Կենսագրություն
--------------

Իպոլիտ Ժիրարդոն ծնվել է Բուլոն-Բիայկուրում 1955 թվականի հոկտեմբերի 10-ին։ Այս դերասանը փոքրուց զբաղվել է նկարչությամբ։ Նա դպրոցի ընդունելության քննության ժամանակ իրեն փայլուն դրսևորելով կարողացավ ընդունվել «Դեկորատիվ արվեստի ժողովրդական դպրոց» (ֆր.՝ École nationale supérieure des arts décoratifs)։

Ապագա դերասանը սկսեց հաճախել դրամատիկական դասընթացների Անդրեաս Վուտսինասի մոտ, որը զբաղվում էր դերասաններին բեմին պատրաստելու գործով։ Շուտով դասընթացի շրջանակներում քաղաքի արվարձաններում նկարահանվեցին կարճամետրաժ ֆիլմեր։ Դերասանը իր առաջնախաղը կինոյում ունեցել է իր մոր ընկերուհի, ռեժիսոր Յանիկ Բելոնի շնորհիվ՝ նկարահանվելով «Ժենա Ժանա» ֆիլմում, որտեղ նա խաղում էր Կլոդա Ռիշայի դերը։

1985 թվականին նա արժանացավ «Սեզար» մրցանակի GԼավագույն դերակատարում» անվանակարգում «Այդպիսին է իմ կամքը» ֆիլմի համար։ Ֆիլմի ռեժիսորը Ֆրանսիսա Ժիրոն էր։

2003 թվականին մի քանի տարի հետո նա վերադառնում է կինո և սկսում է նկարահանվել «Ռաշևսկիների տանգոն» ֆիլմում։ 2006 թվականը դերասանի համար շատ հաջողակ էր։ Նա նկարահանվել է 6 ֆիլմում։ 2007 թվականին նա նկարահանվել է «Իմ տեղն արևի տակ է» և «Հյուր» ֆիլմերում։ Այնտեղ նա նկարահանվել է Դանիել Օտեյեմի և Տերի Լերմինտովի հետ։

Ընտրված ֆիլմագրաֆիա
-------------------

* 1974 - Ժանի կինը / *La Femme de Jean*
* 1983 - Անունը՝ Կառմեն / *Prénom Carmen*
* 1984 - Այդպիսին է իմ կամքը / *Le Bon Plaisir*
* 1984 - Ֆորտ Սագան / *Fort Saganne*
* 1986 - Հետևեք իմ հայացքին / *Suivez mon regard*

Ծանոթագրություններ
------------------



|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · Filmportal · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · MusicBrainz · Rotten Tomatoes |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 8017010 · BNE: XX1166619 · BNF: 13954486s · CONOR: 66685539 · GND: 173958613 · ISNI: 0000 0001 2124 7393 · LCCN: no2003067791 · NKC: xx0172171 · NLA: 35153728 · NTA: 100811558 · SUDOC: 077145143 · VIAF: 24793367 · WorldCat VIAF: 24793367 |

 |

 |
**Գրանդ Ժատ** (անգլ.՝ Île de la Jatte), կղզի Սեն գետի վրա, մոտավորապես երկու կիլոմետր երկարությամբ, տեղակայված է Օ դը Սեն դեպարտամենտում, մի կողմից եզերվում է Նյոյի սյուր Սեն և Լևալլուա Պերե համայնքներով, մյուս կողվից` Կուրբեվուա համայնքով։ Կղզու հարավային մասն պատկանում է Նյոյի սյուր Սեն համայնքին, իսկ հյուսիսայինը` Լևալլուա Պերեին։

Աշխարհագրություն և պատմություն
------------------------------

Գրանտ Ժատ կղզին հատվում է երկու կամուրջներով` Լուվալուի կամուրջը հյուսիսային հատվածում և Կուրբեվուայի կամուրջը մեջտեղում։ Նախկինում Ժատ կղզում կառուցված է եղել բնակելի թաղամաս։ Կղզում կան նաև քաղաքային այգիներ, որոնցից, օրինակ, Սիրո տաճարը գտնվում է հարավում և կապված է աջ ափի հետ անցումով, իսկ Ժատ կղզու այգին գտնվում է կղզու հյուսիսային ծայրամասում` անտառահատման ենթակա տարածքի ու Սենա թանգարանի հետ միասին։ Ժատ կղզին համարվում է ամենաթանկ և պերճաշուք վայրերից մեկը Փարիզում: Հայտնի է նաև որպես փարիզյան շատ հայտնի մարդկանց նստավայր։ Այստեղ ապրել է Նիկոլա Սարկոզին իր նախկին կնոջ հետ։ Շատ հայտնի դերասաններ, երգիչներ, լրագրողներ ապրում են կղզում։

Արտացոլումն արվեստում
---------------------

Տարբեր նկարիչներ պատկերել են կղզին իրենց կտավներում։

Այն հայտնի է դարձել Ժորժ Սյորայի «Կիրակնօրյա կեսօրը Գրանդ Ժատ կղզում» նկարի միջոցով, որը նկարիչն ավարտել է 1886 թվականին մայիսին և որն այժմ գտնվում է Չիկագոյի արվեստի ինստիտուտում։

* Նստած կերպարանքներ, 1884*Նստած կերպարանքներ*, 1884
* Գորշ եղանակ*Գորշ եղանակ*
* Սիմվոլների խումբ, 1884-1885*Սիմվոլների խումբ*, 1884-1885
* Սենան և Գրանդ Ժատը *Սենան և Գրանդ Ժատը*

Տես նաև
-------

* Կիրակնօրյա կեսօրը Գրանդ Ժատ կղզում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Monique Lucenet. *L'Ile de la Grande Jatte au cœur du Val de Seine Impressionniste*. 2015. Editions Tourisme et Découvertes. Collection "Les Itinéraires"
2. ↑  Marie-Christine Sonkin, *La qualité de vie de Neuilly se paie toujours très cher*, Le Figaro, 2008
3. ↑  Monique Lucenet, Bernard Lamy, *La Grande Jatte - Belle Isle en Seine*, Éditions Jatte Livres & Culture, 2006
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գրիգոր (մանրանկարիչ) (այլ կիրառումներ)

**Գրիգոր**, XIV—XV դարերի հայ մանրանկարիչ։ Կենսագրական տվյալներ չեն պահպանվել։ Ենթադրվում է, որ ստեղծագործել է Տաթևում։

Գրիգորի նկարազարդած ձեռագրերից մեզ է հասել Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահվող № 6305 Ավետարանը, որի մանրանկարներն աչքի են ընկնում զարդային հարդարանքի առատ օգտագործմամբ։ Գեղեցիկ են նկարչի ստեղծած արևելյան նշաձև մեծ աչքերով և ընդգծված հոնքերով կերպարները, որոնք իրենց գույնզգույն զգեստներով ավելի նման են հասարակ մարդկանց, քան սրբերի։ Մեղմ, թավշանման պարզ գույների ներդաշնակությունը մանրանկարներին հաղորդում է մեծ հմայք։ Ձեռագրում պատկերված են Նոր և Հին կտակարանների դրվագներ։ Առանձնապես հետաքրքրական են հայկական մանրանկարներում սակավ հանդիպող հեծյալ «սուրբ զորավարների» կերպարները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — հատոր 3. — էջ 211—212.



|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 211)։*  |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մանուչարյան (այլ կիրառումներ)

**Ալեքսանդր Բագրատի Մանուչարյան** (սեպտեմբերի 25, 1908(1908-09-25), Գանձակ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - նոյեմբերի 10, 1979(1979-11-10), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայազգի խորհրդային անասնաբույծ-սելեկցիոներ։ Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր (1958), պրոֆեսոր (1963)։

Կենսագրություն
--------------

Ավարտել է Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտը 1956-1959 թվականներին աշխատել է Ադրբեջանի անասնապահության գիտահետազոտական ինստիտուտում։ 1965 թվականին եղել է ՀԽՍՀ Գյուղատնտեսության էկոնոմիկայի և կազմակերպման ինստիտուտի տնօրենի տեղակալ՝ գիտության գծով, 1965-1975 թվականներին՝ Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտի գյուղատնտեսական արտադրության էկոնոմիկայի և կազմակերպման ամբիոնի վարիչ։ Նա ապացուցել է, որ տեղական տավարի, շվիցի և զեբուի խառնածինների և հիբրիդների նպատակադիր ընտրությամբ ու զույգ ընտրությամբ «իր մեջ» բուծումից ստացված սերունդը համատեղում է մսատվության, կաթնառատության և կաթի բարձր յուղայնության հատկություններ։ Դրա հիման վրա Ադրբեջանի ԽՍՀ-ում ստեղծվեց կովկասյան գորշ տավարի ցեղը, որի հեղինակներից է նաև Մանուչարյանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) — Երևան: 1981. — հատոր 7. — էջ 256.



|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 256)։*  |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Սամվելյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Գրիգոր Կարապետի Սամվելյան** (մարտի 8, 1915(1915-03-08), Օրդուբադի շրջան, Նախիջևանի Ինքնավար Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն - դեկտեմբերի 4, 2005(2005-12-04), Երևան, Հայաստան), լեզվաբան։ Բանասիրական գիտությունների դոկտոր (1985), պրոֆեսոր (1987)։ ԽՍՀՄ բարձրագույն դպրոցի (1985) և ՀՀ կրթության վաստակավոր գործիչ (1990)։

Կենսագրություն
--------------

1940 թվականին ավարտել է Տվերի (Ռուսաստան) մանկավարժական ինստիտուտը։ 1948-1965 թվականներին՝ Երևանի հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի ռուսաց լեզվի, 1965-1985 թվականներին՝ ԵՌՕԼՄԻ ռուսաց լեզվի տեսության և պատմության ամբիոնների վարիչ։

Գործունեություն
---------------

Աշխատությունները վերաբերում են ռուսաց լեզվի տեսական խնդիրներին («Ոուսաց գրական լեզուն և նրա ոճերը», 1957, «Բառը Գորկու մոտ», 1975, «Նյութեր տեքստի ոճաբանական և լեզվաբանական վերլուծության դասընթացների համար», 1987, «Գեղարվեստական տեքստի լեզվաբանական վերլուծություն», 1989, բոլորը՝ ռուսերեն)։ Հեղինակ է ռուսաց լեզվի ուսուցման բուհական դասագրքերի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007*

Արտաքին հղումներ
----------------

* ՀՀԻ, Հայոց լեզու և գրականություն համացանցային նախագիծ, Սամվելյան Գրիգոր Archived 2019-04-07 at the Wayback Machine.
Ռուսական զորքերի և գերմանական Լիվոնիայի ասպետների միջև տեղի ունեցած «Սառցաջարդ»-ը պատկերող ձեռագիր։
**«Ալեքսանդր Նևսկու կյանքը»** (ռուս.՝ Житие Александра Невского), 16-րդ դարի 60-70-ական թվականների ռուսական պատկերազարդ ձեռանգրերի հավաքածու, որը պահվում է Սանկտ Պետերբուրգում տեղակայված Սալտիկով-Շչեդրինի անվան Ռուսաստանի պետական հանրային գրադարանում։

Արվեստի այս նմուշը կազմված է հատընտիր 83 պատկերազարդ ձեռագրերից, որոնք ներկայացնում են ռուս զորավար, պետական գործիչ, Նովգորոդի իշխան Ալեքսանդր Նևսկու կյանքին և գործունեությանը։

Հավաքածուի ձեռագրերը գլխավորապես պատկերավորում են Ալեքսանդր Նևսկու ռազմական սխրանքներն ու գործերը։ Սկզբնամասի ձեռագրերում ցուցադրված է, թե ինչպես է 19-ամյա Ալեքսանդրը՝ Յարոսլավ իշխանի որդին, նովգորոդյան փոքրաթիվ զորքով 1240 թվականի հուլիսի 15-ին հարձակվում շվեդական ճամբարի վրա՝ Նևայի գետաբերանում, և ջախջախել ու փախուստի մատնել նրանց։ Բազմաթիվ ձեռագրեր նվիրված են նաև 1242 թվականի ապրիլի 5-ին Չուդ լճի սառույցի վրա տեղի ունեցած բանակում ռուսական կայազորների կողմից գերմանական խաչակիր ասպետների ջախջախմանը (պատմագիտության մեջ այն հայտնի է «սառցաջարդ» անունով)։

Ալեքսանդր Նևսկու կյանքի վերջնամասը պատկերող ձեռագրերում ներկայացված է բոյարների դիմադրությունի դիմադրությունն ու կենտրոնական իշխանության ամրապնդումը։ Նա իր շրջահայաց քաղաքականությամբ կարողանում է կանխել Ռուսիայի դեմ մոնղոլ-թաթարների արշավանքները։

«Ալեքսանդր Նևսկու կյանքը» հավաքածուից մեզ հասած վերջին ձեռագիրը նվիրված է Նևսկու մահվանը՝ Ոսկե Հորդայի մայրաքաղաք Սարայ-Բաթուից վերադառնալիս։

Տես նաև
-------

* Ալեքսանդր Նևսկի

Աղբյուրներ
----------

* «Ալեքսանդր Նևսկու կյանքը» հավաքածուի բոլոր ձեռագրերը՝ իրենց նկարագրություններով



|  |
| --- |
| 
  **Ռուսաստան**   **Արվեստ**   **Գրականություն**
 |
**95-րդ թաղամաս** ((ուկրաիներեն՝ 95 квартал), 95-րդ, Պյատակ, նախկինում՝ Գորկու հրապարակ), հրապարակ և համանուն տեղանք Ուկրաինայի Դնեպրոպետրովսկի մարզի Կրիվոյ Ռոգ քաղաքի Սակսագանի շրջանում։

Պատմություն
-----------

Հրապարակը կառուցվել է 1950-ական թվականների սկզբին։

Տեղակայում
----------

Գտնվում է Կրիվոյ Ռոգի Սակսագան և Մետալուրգիական շրջանների սահմանին, Սակսագան գետի ձախ ափին։ Վարչականորեն ենթակա է Սակսագանի շրջանին։

Թաղամասի կենտրոնը 95-րդ թաղամաս անունը կրող հրապարակն է, որը ձևավորվում է Գագարինի, Մետալուրգների, Խաղաղության պողոտաների և Ազատ Իչկերիայի (նախկինում՝ Վոլգոգրադի) փողոցի շրջանաձև հատման արդյունքում։ Քաղաքի հիմնական հետիոտնային և տրանսպորտային հանգույցն է։

Ընդհանուր մակերեսը կազմում է 208 մ²։ Հրապարակն ունի շրջանաձև ստորգետնյա անցում։ Հրապարակում կան ծաղկապատ տարածքներ։

Անվան կիրառումը զանգվածային մշակույթում
---------------------------------------

Ուկրաինայի գործող նախագահ Վոլոդիմիր Զելենսկիին պատկանող Kvartal 95 Studio պրոդյուսերական ընկերությունն իր անվանումը ստացել է հենց այս թաղամասի անվանումից, քանի որ Զելենսկին ծնունդով հենց այստեղից է։ Բացի այդ, Զելենսկին ու Կրիվոյ Ռոգի մի խումբ բնակիչներ միասին ստեղծել էին ՈՒՀԱ «Запорожье — Кривой Рог — Транзит», «Сборная Кривого Рога» և «Квартал-95» թիմերը։ Վերջինիս ավագը Վոլոդիմիր Զելենսկին էր։

Պատկերասրահ
-----------

* «Պլազա» առևտրի կենտրոն«Պլազա» առևտրի կենտրոն
* 95-րդ թաղամասի հրապարակի շրջանը95-րդ թաղամասի հրապարակի շրջանը
* Խաղաղության պողոտայի երկու շենքերը, որոնք ստացել են «Բժշկական» անվանումըԽաղաղության պողոտայի երկու շենքերը, որոնք ստացել են «Բժշկական» անվանումը
* Համանուն հրապարակի ընդհանուր տեսքըՀամանուն հրապարակի ընդհանուր տեսքը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Кривий Ріг — яскраві сторінки : фотоальбом : 
[укр.] / Виконком Криворізької міської ради. — Կաղապար:К. : Балтія-Друк. — С. 20. — 151 с. — ISBN 978-617-516-029-9.
2. 1 2 3 4  Энциклопедия Криворожья, 2005
**Գրողների միջազգային օր**՝ մասնագիտական տոն, որը նշվում է մարտի 3-ին և կոչ է անում «չորրորդ իշխանությանը» դեմ արտահայտվել դեմոկրատական տպագրության բացասական ասպեկտներին, խուսափել սուտ հրապարակումներից, կանխամտածված կեղծիքներից, փաստերի մտադրված աղավաղումից կամ դրանց միտումնավոր անազնիվ մեկնաբանություններից քաղաքական, խմբային կամ անհատական հետաքրքրություններից ելնելով։

Պատմություն
-----------

1921 թ. ստեղծվել է ՊԵՆ ակումբը (հապավում, որը ստեղծվել է բանաստեղծ (անգլ.՝ poets), ակնարկագիր (անգլ.՝ essayists) և վեպերի հեղինակ, վիպասաններ (անգլ.՝ novelists) բառերի առաջին տառերով)։ Միագումարությամբ այս երեք տառերը ստեղծում են գրիչ բառը (անգլ.՝ pen)): 1923 թվականին Լոնդոնում տեղի է ունեցել ՊԵՆ ակումբի առաջին միջազգային կոնգրեսը։ 1986 թվականի հունվարի 12-18-ը տեղի ունեցավ ՊԵՆ ակումբի արդեն 48-րդ միջազգային կոնգրեսը, որի մասնակիցները որոշեցին մարտի 3-ը հայտարարել «Գրողների համաշխարհային օր»։ Այդ ժամանակ պեն կենտրոններ կային գրեթե 100 հանրապետություններում։

Մեր օրերում այդ տոնը մի շարք երկրներում ընդլայնել է իր շրջանակները։ Գոյութույն ունի «Գրողների օր» և հանդիսանում է առավել հայտնի գրական գործիչներին հարգանքի հատուցման օր։

Տես նաև
-------

* Գրքի և հեղինակային իրավունքի միջազգային օր

Աղբյուրներ
----------

* RNews.ru(չաշխատող հղում)
* Календарь праздников
* Сайт Международного ПЕН-клуба
**«Կախարդական դեղամիջոցը»** (ռուս.՝ Волшебное лекарство), նկարված մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ, որը 1982 թվականին նկարահանել է Ռոման Կաչանովը «Սոյուզմուլտֆիլմ» կինոստուդիայում։

Սյուժե
------

Միտյա անունով տղան նստած է տանը, քանի որ բակում նրա ընկերը` Վալերան, նրան վախկոտ է անվանել այն բանի համար, որ նա վախեցել է հարևանի շնից։ Նա տեսնում է պապիկի հաբերը սեղանին։ Պապիկը տղային ասում է, որ նա ձեռք չտա հաբերին, քանի որ դրանք կախարդական են ով ուտում է դրանք, անմիջապես քարանում է։ Եվ նա ավելացնում է, որ միայն երեխաներն են քարանում այդ հաբերից, իսկ մեծերի համար դա սովորական դեղամիջոց է` մրսածության դեմ։

Միտյային հետաքրքրում է, թե իրեն նեղացնողներից ո՞ր մեկին` շա՞նը թե ընկերոջը պետք է հաբով հյուրասիրի, որպեսզի վերջինս քարանա, բայց պարզվում է, որ նրանցից ոչ մեկը արժանի չէ նման ճակատագրի։ Պարզվում է, որ նրանցից յուրաքանչյուրը ունի դրական հատկություններ, որոնք էականորեն գերազանցում են նրանց բացասական կողմերը։ Հարևանը Միտային ասում է, որ շունը ծառայել է սահմանային զորքերում, որտեղ նա վիրավորվել է։ Եվ Վալերան հասցնում է փրկել Սաշա անունով տղային, որը դուրս էր եկել ճանապարհ` գնդակը վերցնելու և քիչ էր մնում բեռնատարի տակ ընկնել։ Համոզվելով, որ Սաշայի հետ ամեն ինչ կարգին է, Վալերան նրան քաղցրավենիքի տեղ տալիս է հաբը, որն ավելի շուտ ստացել էր ընկերոջից։ Միտյան թույլ չի տալիս Սաշային ուտել հաբը, այն վերցնում է կատվիկը, որն անմիջապես բարձրանում է ծառ։ Միտյային դժվարությամբ կարողանում է հաբը հետ վերցնել։ Վալերան զայրացած հարցնում է Միտյային իր պահվածքի մասին, բայց Միտյան խնդրում է, որ նա չվրդովվի և ավելացնում է, որ վաղը նրան կբերի շոկոլադ, Սաշային` պաղպաղակ, իսկ կատվիկի համար` երշիկ։

Միտյան վերադարձնում է պապիկի հաբերը, որը նա դուրս է նետում պատուհանից, ասելով, թե կատակել է։ Հաբը ընկնում է արհեստական լճակի մեջ, որն անմիջապես սառում է (քանի որ ձմեռ էր եկել)։ Հաջորդ օրը Միտյան գնում է սառած արհեստական լիճ և սահում է սառույց վրա։ Նայելով չմուշկներով սահող պապիկին` նա թակում է սառույցը և զարմանքով ասում. «Իսկ դու ասում էիր, թե պարզապես կատակում ես»։

Նկարահանող խումբ
----------------

|  |  |
| --- | --- |
| Ռեժիսոր | Ռոման Կաչանով |
| Սցենարի հեղինակ | Անատոլի Տարասկին |
| Բեմադրող նկարիչ | Նատալյա Օռլովա |
| Նկարիչ-մուլտիպլիկատորներ | Անտոնինա Ալյոշինա, Մարինա Ոսկանյանց, Ալեքսանդր Դորոգով, Էլվիրա Մասլովա, Վիոլետա Կոլեսնիկովա, Ալեքսանդր Պանով |
| Օպերատոր | Միխայիլ Դրույան |
| Հնչյունային օպերատոր | Բորիս Ֆիլչիկով |
| Երաժշտության ձևավորող | Ալեքսանդր Գոլդշտեյն |
| Խմբագիր | Նատալյա Աբրամովա |
| Դերերը հնչյունավորել են | Օլգա Գրոմովա` ՄիտյաՅուրի Վոլինցև` ՊապիկՄարիա Վինոգրադովա` Վալերա, ավագ տղաՄարգարիտա Կորաբելնիկովա` Սաշոկ Վլադիմիր Ֆիլիիպպով` շան տեր |
| Տնօրեն | Նիկոլայ Եվլյուխին |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Կախարդական դեղամիջոցը» մուլտֆիլմը «Անիմատոր.ռու» կայքում

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կախարդական դեղամիջոցը(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Movie Database · Animator.ru |

 |
**Ալիսի մասին Լուիս Քերոլի հեքիաթների գրքային նկարազարդումները** բազմիցս դարձել են գիտական հոդվածների և լայն լսարանի համար հետաքրքիր լուսաբանումների թեմա։ Ալիսի մասին Լուիս Քերոլի հեքիաթների տեքստերը նկարիչների համար հարուստ նյութ են՝ ստեղծելու երևակայական կերպարներ։ «Ալիսի» բազմաթիվ նկարազարդողներ իրենց առաջ խնդիր են դրել՝ հասնելու տեքստի և պատկերի էսթետիկ միավորման, ինչպես նաև տեսողական կերպարների միջոցով գրական տեքստի թարգմանության։

Գոյության ունեն աղջկա արկածների մասին անգլիացի գրողի ստեղծած բոլոր չորս հեքիաթների նկարազարդումներ՝ «Ալիսի արկածներն ստորգետնյա աշխարհում» նախնական տարբերակը (անգլ.՝ Alice's Adventures Under Ground, գիրքն ավարտել է 1863 թվականի փետրվարին), երկու առավել հայտնի հեքիաթները՝ «Ալիսը Հրաշքների աշխարհում» (անգլ.՝ Alice’s Adventures in Wonderland, բնօրինակ տարբերակում՝ «Ալիսի արկածները Հրաշքների աշխարհում», 1865), «Ալիսը Հայելու աշխարհում» (անգլ.՝ Through the Looking-Glass, and What Alice Found There, բնօրինակ տարբերակում՝ «Հայելու միջով, և ինչ այնտեղ գտավ Ալիսը», 1871), ինչպես նաև ավելի փոքր տարիքի երեխաների համար հարմարեցված տարբերակը, որն արել է հենց հեղինակը՝ «Ալիսը երեխաների համար» (անգլ.՝ The Nursery "Alice")։

Բազմաթիվ մեծ նկարիչներ նկարազարդել են Ալիսի մասին Քերոլի գրքերը, նրանցից ոմանք մասնագիտացել են հենց մանկական գրքերի գծագրման մեջ, մյուսները հազվադեպ են անդրադարձել մանկական գրքերի պատկերազարդմանը։ Մի շարք նկարիչներ այս նկարազարդումների համար ստացել են ազգային և միջազգային մրցանակներ։ Ցուցադրություններ են անցկացվել, որտեղ ներկայացվել են անգլիացի գրողի սյուժեներով ոգեշնչված ստեղծագործություններ։ Նման ցուցադրություններից առավել լայն լուսաբանման արժանացել են հենց գրքային նկարազարդումները։ Կան հավաքորդներ, որոնք իրենց առջև նպատակ են դրել Ալիսի մասին Լուիս Քերոլի հեքիաթների նկարազարդված հազվագյուտ հրատարակությունները հավաքելը։

Տես նաև
-------

* Լուիս Քերոլն ու լուսանկարչական արվեստը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Синицына, 2013, էջ 252
2. ↑  Brooker, 2004, էջ 105—150
**Միրզա Հասան Դինայի** (1973, Սինջար, Նինվեի մարզ, Ba'athist Iraq), իրաքցի եզդի գրող, մարդասեր և ակտիվիստ, «Luftbrücke Irak» («Օդային կամուրջ Իրաք») կազմակերպության համահիմնադիր և տնօրեն։

Կյանք
-----

Դինային աշխատել է որպես Իրաքի նախագահ Ջալյալ Թալաբանիի խորհրդատու և Իրաքում փոքրամասնությունների և իրավունքների հարցերով կառավարության ներկայացուցիչ։ Նա հանդիսանում է Գերմանիայում եզդիական ժողովրդավարական համայնքի համակարգող և «Qendil-Verlages» հրատարակչության և տեղեկատվական կենտրոնի ղեկավար, որոնք տպագրում են տարբեր հրապարակումներ հիմնականում Մերձավոր Արևելքում փոքրամասնությունների հիմնախնդիրների, ինտեգրման և մարդու իրավունքների հարցերով։ 2011 թվականից ի վեր նա եղել է քրդական կառավարության նախարարների խորհրդում վիճարկվող տարածքների հարցերով գլխավոր խորհրդական։

Մարդասիրական գործունեություն
----------------------------

Դինային օգնել է հարյուրավոր կանանց փախչել «Իսլամական պետության» կողմից վերահսկվող տարածքներից, անձամբ ներգրավվել նրանց անվտանգ վայր տեղափոխելու աշխատանքներում։

Մրցանակներ
----------

2019 թվականի ապրիլի 24-ին նա ընտրվել է «Ավրորա» մրցանակի հավակնորդ։ Նույն թվականի հոկտեմբերի 19-ին ճանաչվել է «Ավրորա» ամենամյա մրցանակի չորրորդ դափնեկիր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «ՄԻՐԶԱ ԴԻՆԱՅԻ. «ՍԱ ԱՄԵՆԱԼԱՎ ԱՇԽԱՏԱՆՔՆ Է, ՈՐ ԵՐԲԵՎԷ ԿԱՐՈՂ ԵՍ ԱՆԵԼ»»
2. ↑  «Եզդի ակտիվիստ Միրզա Դինային` «Ավրորա» մրցանակի դափնեկիր»
| **՞**Դառնափուշ փափուկ |
| --- |
|   |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Բաժին | Ծածկասերմեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Ընտանիք | Բարդածաղկավորներ |
|
|
|
|
|
|
| Տեսակ | Դառնափուշ փափուկ |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Xanthium strumarium

 |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Դառնափուշ փափուկ** (լատին․՝ Xanthium strumarium), բարդածաղկավորների ընտանիքին պատկանող դեղաբույս։

Նկարագրություն
--------------

15-120 սմ բարձրությամբ, թունավոր, միամյա խոտաբույս է։ Ճյուղավոր ցողունը խորդուբորդ է։ Բույսն ունի հերթադիր եռաբլթակ ատամնաեզր տերևներ և լավ զարգացած առանցքային արմատային համակարգ։ Միասեռ խողովակաձև ծաղիկներից կազմված զամբյուղները փնջերով խմբված են տերևածոցերում։ Զամբյուղները, որոնք կազմված են արական ծաղիկներից, ունեն միաշարք փաթաթոց, հնգանդամ խողովակաձև ծաղիկներ և 5-ական ազատ առէջներ, իսկ իգական ծաղիկներով զամբյուղները շրջապատված են երկշարք, մոխրագույն-կանաչ տերևիկներից կազմված փաթաթոցով։ Սերմերի հասունացման ընթացքում փաթաթոցը վերափոխվում է։

Տարածվածություն
---------------

Որպես մոլախոտ աճում է ստորին լեռնային գոտու գետերի և առուների ափերին, ճանապարհների եզրերին, աղբավայրերում և ցանքսերում։ Հանդիպում է Տավուշի, Կոտայքի Արմավիրի, Սյունիքի մարզերում։

Նշանակություն
-------------

Բուժական նպատակներով օգտագործվում է բույսի կանաչ զանգվածը ծաղկման շրջանում, պտուղներն և արմատները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Ծատուրյան Թամարա, Գևորգյան Մարգարիտա (2014)։ Պողոսյան Ա․, Զաքարյան Ն․, eds.։ *Հայաստանի վայրի դեղաբույսեր* (հայերեն)։ Երևան: Լուսակն։ էջ 315։ ISBN 9789939834689  CS1 սպաս․ հայերենը նշված է (link)
**Գյուլոշա հայկական**, նռնենու հայկական սորտ, որը տեղծվել է ժողովրդական ընտրասերման ճանապարհով: Մշակվում է Հայաստանի մերձարևադարձային բոլոր գոտիներում:

Նկարագրություն
--------------

Թուփը թույլաճ է, նոսր, թույլ ճյուղավորված սաղարթով: Պտղաբերում է տնկման 3-րդ տարուց: Պտուղը միջին մեծության (150-200 գ) է, կլորավուն, թեթևակի սեղմված գագաթով և հիմքով, կողավոր, բաժակը՝ լապտերաձև, փակ, դեպի ներս թեքված բաժակաթերթերով և բարձր գլանաձև վզիկով: Մաշկը փխրուն է, առաձգական, հարթ, մուգ կարմիր, փայլուն: Կեղևի ներսի կողմը՝ միջնապատերը և խցիկների հաստացումները՝ բաց կարմիր: Հատիկները միջին մեծության են, երկարավուն, բարակ, նուրբ թաղանթով, սերմերը՝ փոքր, ամուր, հյութը՝ առատ, բալագույն, հաճելի թթվաշաքաղցր: Պտուղների հասունացումը՝ սեպտեմբերիի 2-րդ կեսից հոկտեմբերիի սկիզբ: Բերքատվությունը՝ 12,5 տ/հա: Դիմացկուն է նռնենու քաղցկեղի և զիտիոզի հանդեպ: Ցրտահարությունից հետո աչքի է ընկնում վերականգնման բարձր ունակությամբ: Պտուղներն օգտագործվում են թարմ և վերամշակված:

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
**Դրագուտին Գորյանովիչ-Կրամբերգեր** (խորվ.՝ Dragutin Gorjanović-Kramberger, հոկտեմբերի 25, 1856(1856-10-25), Զագրեբ, Kingdom of Croatia - դեկտեմբերի 24, 1936(1936-12-24), Զագրեբ, Sava Banovina, Հարավսլավիայի Թագավորություն), խորվաթ երկրաբան, հնէաբան և մարդաբան։ Զագրեբի, Կրապինայի և Կարլովացի պատվավոր քաղաքացի։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1856 թվականի հոկտեմբերի 25-ին Զագրեբում։

Սովորել է հնէաբանություն Ցյուրիխում և Մյունխենում, 1879 թվականին Տյուբինգենում ստացել է դոկտորի աստիճան, նրա ատենախոսությունը նվիրված էր ձկների քարացածությանը։ Այնուհետև ղեկավարել է Խորվաթիայի ազգային թանգարանի երկրաբանության և միներալոգիայի բաժինը, որն այժմ հայտնի է որպես Խորվաթիայի բնական պատմության թանգարան։

1883-1924 թվականներին աշխատել է Զագրեբի համալսարանում, 1893 թվականից ղեկավարել է երկրաբանության և հնէաբանության ամբիոնը։ Նրա գիտական գործունեությունը ներառում է շերտագրություն, հնէաբանություն, տեկտոնիկա, հնակլիմայաբանություն, ջրագրություն, կիրառական երկրաբանություն և երկրաբանական քարտեզագրում (իր ուսուցիչ Դուրո Պիլարի հետ քարտեզագրել է Մեդվեդնիցա լեռը)։

1909 թվականին հիմնադրել է Խորվաթիայի և Սլավոնիայի երկրաբանական ընկերությունը (խորվ.՝ Geološko povjerenstvo za Hrvatsku i Slavoniju), իսկ 1911 թվականին՝ հասարակության կողմից թողարկվող ամսագիրը (խորվ.՝ Vijesti geološkog povjerenstva)։ Խորվաթիայի գիտությունների և արվեստների ակադեմիայի անդամ է 1909 թվականից։

Հին մարդու ընտանիքը
1899 թվականին կարևոր հայտնագործություն է կատարել՝ Կրապինա քաղաքի մերձակայքում նախապատմական մարդկանց (այսպես կոչված  «կրապինյան նեանդերթալներ», ի սկզբանե կոչվել է Գորյանովիչ Homo primigenius) մնացորդների խոշոր կուտակում հայտնաբերելով։ Հայտնաբերված կմախքների մանրամասն ուսումնասիրության շնորհիվ համարվում է ժամանակակից պալեոանտրոպոլոգիայի հիմնադիրը։

Ավելի քան 230 աշխատանքների հեղինակ է խորվաթական և միջազգային ամսագրերում, որոնց թվում կարելի է առանձնացնել *«Diluvijalni čovjek iz Krapine u Hrvatskoj»* (1905) մենագրությունը ևև նրա ընդլայնված վերահրատարակումը՝ *«Život i kultura diluvijalnog čovjeka iz Krapine u Hrvatskoj»* (1913)։

Մահացել է 1856 թվականի հոկտեմբերի 25-ին Զագրեբում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2  Hrvatski biografski leksikon (хорв.) — 1983.
3. 1 2  Proleksis enciklopedija, Opća i nacionalna enciklopedija (хорв.) — 2009.
4. ↑  Gorjanović-Kramberger, Dragutin, Хорватская энциклопедия.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Неандертальцы носили в качестве украшений орлиные когти – свидетельства этому обнаружены в Хорватии
* Музей Неандертальца в Крапине

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Find A Grave |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 12093272f · CONOR: 102851683 · GND: 117549894 · ICCU: CUBV086467 · ISNI: 0000 0001 2018 3500 · LCCN: n88206367 · NTA: 131397303 · NUKAT: n2013006438 · LIBRIS: 207990 · SUDOC: 120853582 · VIAF: 77096451 · WorldCat VIAF: 77096451 |

 |

 |
Podolyan՝ հագուստի ուկրաինական ապրանքանիշ
**PODOLYAN**, հագուստի ուկրաինական ապրանքանիշ, որը ստեղծել է Վլադիմիր Պոդոլյանը 2004 թվականին։

Պատմություն
-----------

2004 թվականին Վլադիմիր Պոդոլյանը ավարտել է Վյաչեսլավ Զայցևի նորաձևության լաբորատորիան, գրանցել է PODOLYAN ապրանանիշը և ավարտական հավաքածուն ցուցադրել է Կիևի «Նորաձևության սեզոններում»։ Այդ հավաքածուն նկատել է բրիտանական Atelier 1 կոնցեպտ ստորի հիմնադիր Դևիդ Ֆոուլին։ Նույն թվականին կայացել է PODOLYAN ապրանքանիշի առաջին ցուցադրությունը Ուկրաինական նորաձևության շաբաթվա շրջանակներում։

2005 թվականին Պոդոլյանը դարձել է ուկրաինացի երկու դիզայներներից մեկը, որոնք հագուստ են ստեղծում անգլիական Atelier 1 բրենդի համար՝ Դևիդ Ֆոուլիի կրեատիվ ղեկավարությամբ։ 2006-2009 թվականներին նա թողարկել է «PODOLYAN for Atelier 1» հավաքածուների շարք, որոնք ցուցադրվել են Լոնդոնի նորաձևության շաբաթվա ընթացքում սալոնային ցուցադրությունների ժամանակ։

2010 թվականի մարտին կայացել է PODOLYAN հավաքածուի ցուցադրությունը *Ukrainian Fashion Week*-ի պոդիումում, այդ օրվանից սկսած՝ ապրանքանիշը իր հավաքածուները ցուցադրում է տարին երկու անգամ։ 2011 թվականին Պոդոլյանը սկսել է համագործակցել Maybelline New York-ի հետ։ 2012-2014 թվականներին դարձել է ուկրաինական *Best Fashion Awards* մրցանակի դափնեկիր՝ «Լավագույն fashion-բեմականացում» անվանակարգում։

2014 թվականի սեպտեմբերին PODOLYAN անցկացրել է ռեբրենդինգ, իսկ դեկտեմբերին՝ թողարկվել է *Podolyan Black* կանացի հագուստի գիծը։ 2015 թվականի ապրիլին Կիևում բացվել է PODOLYAN նոր խանութը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Эксклюзивное интервью с украинским дизайнером Владимиром Подоляном, TOPClub (29 февраля 2012)
2. ↑  В Киеве назвали лучших дизайнеров 2012 года, Facenews (21 сентября 2012)
3. ↑  Best Fashion Awards-2013: награждение модных деятелей Украины, Хочу (23 мая 2013)
4. ↑  Премия Best Fashion Awards 2014 Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine. Ukrainian Fashion Week (10 сентября 2014)
5. ↑  Украинский бренд PODOLYAN провел ребрендинг компании Archived 2016-06-11 at the Wayback Machine. L’Officiel (22 сентября 2014)
6. ↑  Бренд PODOLYAN запустил концептуальную линию одежды PODOLYAN BLACK Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine. L’Officiel (23 декабря 2014)
7. ↑  Владимир Подолян запускает новую линию одежды Archived 2015-05-11 at the Wayback Machine. Vogue (23 декабря 2014)
8. ↑  Милости просим: Открытие магазина Podolyan Archived 2015-06-14 at Archive.is, L’Officiel (17 апреля 2015)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Podolyan
**Աուտոսոմամի,** կենդանի օրգանիզմների մոտ, որոնք ունեն սեռի քրոմոսոմային որոշում, կոչվում են զույգ քրոմոսոմներ տղամարդկանց և կանանց մոտ միանման է, սեռի քրոմոսոմային որոշմամբ կոչվում են զույգ քրոմոսոմներ։ Այլ կերպ ասած, բացի սեռական քրոմոսոմներից, մյուս բոլոր քրոմոսոմները առանձին սեռական օրգանիզմների մոտ կլինեն աուտոսոմներ։ Աուտոսոմների առկայությունը նրանց թիվն ու կառուցվածքը կախված չէ սեռի տվյալներից։ 

Իգական քրոմոսոմների հավաքածու ' 22 զույգ աուտոսոմներ և XX զույգ սեռական քրոմոսոմներ
Արական քրոմոսոմների հավաքածու 22զույգ աուտոսոմ և զույգ սեռական քրոմոսոմներ ХY
Աուտոսոմները նշանակում են իրենց հերթական համարներով։ Այսպիսով մարդ իր դիպլոիդ հավաքակազմում ունի 46 քրոմոսոմ դրանցից 44 ը աուտոսոմներ են (22 զույգ, որոնք նշված են 1-ից մինչեւ 22-ը) և մեկ զույգ սեռական քրոմոսոմների (XX կանանց և XY տղամարդկանց)։

Բարև Ձեզ

Աուտոսոմային հիվանդություններ
-----------------------------

Աուտոսոմ-դոմինանտ և աուտոսոմ-ռեցեսիվ ժառանգական հիվանդությունները պայմանավորված է մուտացիաների գեների տեղադրվածությամբ։ Մարդու գենոմի 94 ամենատարածված խանգարումներից առողջական խնդիրներ առաջացնող 77-ը բաժին է ընկնում աուտոսոմներին։ Աուտոսոմների 45 խախտումները բնութագրվում են լիակատար գերիշխանությամբ (Շլություն, Հեռատեսություն) 6 խախտումները թերարժեքություն են ցուցաաբերում (Առանց աչքերի, Էլիպտոցիտոզ)։ Մնացած 26 խախտումները աուտոսոմային ռեցեսիվ (Ալբինիզմ,Գալակտոզեմիա)։ Այսպիսով քանակական առումով գերիշխող գենետիկական հիվանդությունները անցնում են աուտոսոմներով քան ռեցեսիվները։

Աուտոսոմային-դոմինանտ հիվանդությունները հաճախ ժառանգաբար փոխանցվում են հիվանդ ծնողներից իրենց երեխաներին ՝ ունենալով ընտանեկան բնույթ։ Երեխան ծնվել է հետերոզիգոտ մուտացիայով (եթե երկրորդ ծնողը չունի նման գենետիկ խանգարում), 50% հավանականությամբ, հիվանդ կլինի։

Ծանոթագրություններ
------------------

  

1. ↑  Нуклеиновые кислоты: от А до Я / Б. Аппель [и др.]. — М.: Бином: Лаборатория знаний, 2013. — 413 с. — 700 экз. — ISBN 978-5-9963-0376-2
2. 1 2  Аутосомно-доминантный тип наследования (dommedika.com)

Գրականություն
-------------

* *Anthony J. F. Griffiths* An Introduction to genetic analysis. — New York: W. H. Freeman and Company, 1999. — ISBN 071673771X
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մելքոնյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Դավիթ Լևոնի Մելքոնյան** (հոկտեմբերի 19, 1940(1940-10-19), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), անեսթեզիոլոգ-ռեանիմատոլոգ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1997), պրոֆեսոր՝ (1997)։

Պատմաբան, մշակութաբան Էդուարդ և ՀԽՍՀ վաստակավոր երկրաբան Ռաֆայել Մելքոնյանների եղբայրն է։

Կենսագրություն
--------------

1965 թվականին ավարտել է Երևանի պետական բժշկական համալսարանը։ 1976 թվականից աշխատում է Առողջապահության ազգային ինստիտուտում, 1991 թվականից՝ անեսթեզիոլոգիայի և ռեանիմատոլոգիայի ամբիոնի վարիչ, 1990-1992 թվականներին, միաժամանակ՝ վիրաբուժական ֆակուլտետի դեկան։ 1982 թվականից անեսթեզիոլոգների եվրոպական, 1990 թվականից՝ համաշխարհային ընկերակցությունների անդամ, 1994 թվականից՝ Հայաստանի անեսթեզիոլոգների և ռեանիմատոլոգների ընկերակցության փոխնախագահ։

Գործունեություն
---------------

Աշխատանքները վերաբերում են վիրաբուժական հիվանդների հոգեհուզական վիճակի շտկման, կետամինային անզգայացման և վերականգնման փուլերում իմացական շարժընթացների փոփոխման, աղետների բժշկության հարցերին։

Երկեր
-----

* Интенсивная терапия и анестезия при черепного-мозговой травме, Е. 1997 (համահեղինակ).

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007*
**Շտերնի անվան կոնսերվատորիա** (գերմ.՝ Stern'sches Konservatorium), մասնավոր երաժշտական դպրոց Բեռլինում։ Ընդգրկված է Բեռլինի գեղարվեստի համալսարանի կազմում։

Պատմություն
-----------

Հիմնադրվել է 1850 թվականին Յուլիուս Շտերնի, Թեոդոր Կուլակի և Ադոլֆ Բերնհարդ Մարքսի կողմից որպես *Berliner Musikschule*: Կուլակը կոնսերվատորիայից հեռացավ 1855 թվականին քանդակագործության և տարածական արվեստի նոր ակադեմիա ստեղծելու նպատակով։ 1856 թվականին կոնսերվատորիայից հեռացավ նաև Մարքս Ներնհարդը և այն ամբողջությամբ անցավ Շտերն ընտանիքին ու կոչվեց նրանց անունով։ 1894 թվականին Գուստավ Հոլենդերը դպրոցը տեղափոխեց Բեռլինի ֆիլհարմոնիկի համերգասրահ։

1936 թվականին Շտերն ակադեմիան անվանվեց *Konservatorium der Reichshauptstadt Berlin* և գտնվում էր Նացիստական Գերմանիայի տիրապետության ներքո։

1945 թվականին՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտին, դպրոցը կրկին վերանվանվեց *Städtisches Konservatorium* (քաղաքային կոնսերտավորիա)։ 1966 թվականին այն միավորվեց հանրային *Staatliche Hochschule für Musik und Darstellende Kunst* (Բեռլինի երաժշտական և կատարողական արվեստի պետական դպրոց), 2001 թվականից՝ Բեռլինի գեղարվեստի համալսարանին։

Տնօրեններ
---------

* 1883-1894 - Ջեննի Մեյեր
* 1894-1915 - Գուստավ Հոլենդեր
* 1915-1930 - Ալեքսանդր ֆոն Ֆելից
* 1930-1933 - Պոլ Գրեներ
* 1933-1935 - Սեգֆրիդ Էբերհարդ

*Konservatorium der Reichshauptstadt Berlin*

* 1936-1945 - Բրունո Կիտել

*Städtisches Konservatorium*

* 1946-1949 - Հեյնզ Տիսեն
* 1950-1960 - Հանս Ջոակիմ

Պատկերասրահ
-----------

* Յուլիուս Շտերն (համահիմնադիր)Յուլիուս Շտերն (համահիմնադիր)
* Գուստավ Հոլենդեր (տնօրեն, 1894-1915)Գուստավ Հոլենդեր (տնօրեն, 1894-1915)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կոնսերվատորիայի պաշտոնական կայքը Archived 2008-02-06 at the Wayback Machine. (գերմ.)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 45352-3 · VIAF: 124915368 · WorldCat VIAF: 124915368 |

 |
**«Առանց արգելակների հրաշքների աշխարհ և աշխարհի վերջ»** (ճապ․ 世界の終りとハードボイルド・ワンダーランド) ճապոնացի գրող Հարուկի Մուրակամիի վեպը, որը տպագրվել է 1985 թվականին։ Դմիտրի Կովալենինը թարգմանել է այն ռուսերեն։

Սյուժեի կարճ ներկայացում
------------------------

Այս վեպում կան 2 զուգահեռ սյուժետային գծեր, որոնք, ինչպես սկզբից թվում է, իրար հետ կապ չունեն։

Վեպի կենտ գլուխներում («Առանց արգելակների հրաշքների աշխարհ») գործողություններն ընթանում են մի մարդու շուրջ, ով հատուկ նախապատրաստումից հետո, կարողանում է օգտագործել իր ենթագիտակցությունը, որպես բանալի գաղտնագրերի համակարգերի և տվյալների մշակման համար։ Գործողություններն իրականանում են ներկայիս Ճապոնիայի նման վայրում։

Վեպի զույգ գլուխները («Աշխարհի վերջ») պատմում են բարձր պատերով շրջապատված տարօրինակ քաղաքի մասին, որոնք խանգարում են մարդկանց լքել քաղաքը։ Քաղաքի բնակիչները ստվեր չունեն, իսկ նորեկների ստվերները կտրում են։ Պատմողն աշխատանք է ստանում գրադարանում։ Աշխատանքը կայանում է նրանում, որ նա պետք է «կարդա հին երազները», որոնք գտնվում են մահացած միաեղջյուրների գանգերում։ Վեպի վերջին գլուխներում 2 սյուժետային գծերն իրար են միանում։

«Հրաշքների աշխարհ առանց արգելակների և աշխարհի վերջ» վեպը շոշափում է այնպիսի թեմաներ, ինչպիսիք են գիտակցություն և ենթագիտակցությունը, անձի ըմբռնումը։ Սերգեյ Կոստիրկոյի խոսքերով՝ «պատմությունը կառուցվում է միաժամանակ հակաուտոպիայի և ֆենտեզիի օրենքներով»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Дмитрий Коваленин об игре слов в названии романа — в интервью Елене Калашниковой «Русский журнал», 24 мая 2002: — *«Тут целых три переводческих штампа: „Hardboiled", „Wonderland" и „The end of the world".»*
2. ↑  *Сергей Костырко.* Книги. Обзор. «Новый мир» 2003, № 9

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ստեղծագործության տեքստը в Մաքսիմ Մոշկովի գրադարանում
* «Հրաշքների աշխարհ առանց արգելակների և աշխարհի վերջ»*«Ֆանտաստիկայի լաբորատորիա»* կայքում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | OCLC |

 |
**Հվարան** (կորեերեն՝ 화랑, բառացիորեն՝ *ծաղիկ երիտասարդներ*), երիտասարդական սոցիալական համակարգ՝ Սիլլայի հին կորեական թագավորությունում, որը գոյություն է ունեցել մինչև 10-րդ դարը։ Հվարանում հավաքագրում էին 14-15 տարեկան պատանիների, ինչպես արիստոկրատների ընտանիքներից, այնպես էլ հասարակ ընտանիքներից, որոնք հետո հատուկ կրթություն էին ստանում։

Խաղաղ ժամանակ նրանք սովորում էին կանոնիկ կոնֆուցիոսական և բուդդիստական տեքստեր,ճանապարհորդում էին լեռներուվ և դաշտերով, այցելում սրբավայրեր, աշխարհի ներդաշնակությունը ամրապնդող արարողություններ կատարում, սովորում էին երկիր կառավարել։ Պատերազմի ժամանակ նրանք կռվում էին առաջին շարքում և շատ լավ պատրաստված մարտական ջոկատներ էին, որոնց քաջագործությունների մասին շատ տեղեկություններ էին պահպանվել կորեական մատյաններում՝ ինչպիսիք էին *Սամգուկ սագի*ն և *Սամգուկ յուսա*ն են։

Հվարանների հոգեբանական պատրաստվածությունը հիմնված էր հինգ կանոնների վրա, որը ձևակերպվել էր հվարանների առաջին հոգևոր ուսուցչի կողմից՝ բուդդիստ վանական Վոնգվանի կողմից, ով ապրել է Չինփհյոն-վան արքայի ղեկավարման տարիներին (579-631)։

1. Եղիր հավատարիմ պետությանդ ( կոր.՝ 사군이충, 事君以忠)
2. Հարգիր ծնողներիդ (կոր.՝ 사친이효, 事親以孝)
3. Անկեղծ եղիր ընկերներիդ հետ(կոր.՝ 교우이신, 交友以信)
4. Մարտում եղիր խիզախ (կոր.՝ 임전무퇴, 臨戰無退)
5. Եղիր դժվարահաճ (կոր.՝ 살생유택, 殺生有擇)

Հիերարխիա

1. Վոնխվա (կորեերեն՝ 원화 «*ծաղիկների աղբյուր*») - ազնվական տիկին - հովանավորություն
2. Կուկսոն (կորեերեն՝ 국선 «*պետական սրբեր*») - մեծ վարպետ
3. Վոն Սոնխվա (կորեերեն՝ 원상화) - ավագ սպա, վերապատրաստման համար պատասխանատու
4. Պխունվոլչժու(կորեերեն՝ 풍월주 «*քամու և լուսնի տերեր*») - գլխավոր սպա
5. Նանդո(կորեերեն՝ 낭도 «*ուղեկցող մարտիկներին*») - հվարանների կրտսեր ենթակաները

Արտաքին հղումներ
----------------

* Курбанов Сергей. История Кореи: с древности до начала XXI в. Глава 8 § 3. Силлаский институт хваранов Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine.