**Բրազիլիայի Սահմանադրություն**, Բրազիլիայի Դաշնային Հանրապետության հիմնական օրենքը։ Բրազիլիայի գործող Սահմանադրությունն ընդունվել է 1988 թվականի հոկտեմբերի 5-ին։

Բրազիլիայի Սահմանադրությունը Բրազիլիայի գոյության հիմքում ընկած իրավական լիազորությունների աղբյուրն է և ամրապնդում է երկրի քաղաքական, իրավական և տնտեսական համակարգերի հիմքերը, Բրազիլիայի քաղաքացիների իրավական կարգավիճակի հիմքերը։

Ստեղծման պատմություն
--------------------

Գործող Սահմանադրությունը Բրազիլիայի թվով ութերորդ Սահմանադրությունն է։ Դրա մշակումը տևել է ավելի քան երեք տարի՝ 1985-1988 թվականներին։ Նոր Սահմանադրության ստեղծումը անհրաժեշտություն դարձավ այն բանից հետո, երբ 1985-ի սկզբին Բրազիլիայում ավարտվեց քսանամյա ռազմական բռնապետությունը և սկսվեցին գլոբալ ժողովրդավարական վերափոխումները։ 1985 թվականի հուլիսի 18-ին երկրի նախագահ Ժոզե Սարնեյը հրամանագիր է ստորագրել սահմանադրական բարեփոխումների ժամանակավոր հանձնաժողով ստեղծելու մասին։ Այս հանձնաժողովը մշակել է Սահմանադրության նախնական նախագիծը, սակայն այն քննադատության է ենթարկվել ինչպես ձախ, այնպես էլ աջ կուսակցությունների կողմից և չի ներկայացվել Սահմանադրական վեհաժողովի քննարկմանը։

Սահմանադրական վեհաժողովը սկսեց աշխատել Սահմանադրության վրա 1987-ի փետրվարին։ Հիմնական օրենքի տեքստը նա մշակել է 8 թեմատիկ հանձնաժողովներում՝ բաժանված ենթահանձնաժողովների։ Ընդհանուր առմամբ, դրանցում քննարկվել է շուրջ 50 հազար առաջարկ և փոփոխություն։ Արդյունքում 1987 թվականի հուլիսի 9-ին Սահմանադրության նախագիծը դրվեց համաժողովրդական քննարկման։ Մեկ ամսվա ընթացքում բնակչության կողմից առաջարկվել է ավելի քան 10 հազար փոփոխություն, որոնց տակ ստորագրել է մոտ 12 միլիոն մարդ:Սահմանադրության վերջնական տեքստում ներառվել է դրանցից 122-ը։

Սահմանադրության տեքստի վերջնական քվեարկությունը տեղի է ունեցել Սահմանադրական վեհաժողովում 1988 թվականի սեպտեմբերի 22-ին։ Ձայների ճնշող մեծամասնությամբ նոր Սահմանադրությունն ընդունվեց և պաշտոնապես ուժի մեջ մտավ նույն թվականի հոկտեմբերի 5-ին։

Ընդհանուր բնութագիր
-------------------

Գործող Սահմանադրությունն ունի բրազիլական ավանդույթին բնորոշ ձև՝ այն բաղկացած է նախաբանից, հիմնական մասից, որը ներառում է 250 հոդված ինը բաժիններում և անցումային սահմանադրական դրույթներից (83 հոդված)։

Սահմանադրության համաձայն Բրազիլիան ժողովրդավարական իրավական պետություն է, որը հիմնված է ինքնիշխանության, քաղաքացիության, մարդկային արժանապատվության, սոցիալական արժեքների, ազատ ձեռներեցության և քաղաքական բազմակարծության սկզբունքների վրա։

Սկզբում Բրազիլիայում կառավարման ձևը գործող Սահմանադրությամբ սահմանվում էր որպես ժամանակավոր, քանի որ ըստ Արվեստի։ անցումային դրույթների 2-ը երկրում պետք է հանրաքվե անցկացվեր ձևի (հանրապետություն կամ միապետություն) և կառավարման համակարգի (խորհրդարանական կամ նախագահական) վերաբերյալ։ Այս պայմանը ներառվել է Սահմանադրության մեջ, որպեսզի քսան տարվա ռազմական բռնապետությունից հետո Բրազիլիայի բնակչությունը ընտելանա ժողովրդավարական հարաբերություններին և գիտակցաբար արձագանքի երկրում ի հայտ եկած միապետական միտումներին։ Պլեբիսցիտը տեղի է ունեցել 1993 թվականի ապրիլի 21-ին, և դրանում ընտրողների մեծամասնությունը քվեարկել է նախագահական հանրապետության օգտին։

Փոփոխություններ
---------------

Համաձայն 60 հոդվածի, Սահմանադրությունը կարող է փոփոխվել։ Դրանք կարող են առաջարկել պատգամավորների պալատի կամ Դաշնային սենատի անդամների առնվազն մեկ երրորդը, երկրի նախագահը, ինչպես նաև ֆեդերացիայի հիմնադիր սուբյեկտների օրենսդրական ժողովները։

Փոփոխության ընդունման համար անհրաժեշտ է Բրազիլիայի խորհրդարանի երկու պալատների 3/5-ի հաստատումը քվեարկության երկու փուլերից յուրաքանչյուրում։

2011 թվականի մայիսի դրությամբ Բրազիլիայի Սահմանադրության մեջ կատարվել է 67 փոփոխություն։ Դրանցից ամենակարևորներն էին՝ պետական նավթային «Petrobras» ընկերության մենաշնորհային գործունեության կրճատումը, նախագահական լիազորությունների ժամկետի կրճատումը ութից մինչև չորս տարի, ինչպես նաև նախագահի վերընտրման թույլտվությունը։

Հետաքրքիր փաստեր
----------------

* Բրազիլիայի գործող Սահմանադրության տեքստը բաղկացած է գրեթե 42 հազար բառից, ինչը այն դարձնում է երկրի պատմության մեջ ամենածավալուն փաստաթուղթը։
* Սահմանադրության մեջ ներառված է «Հնդկացիների մասին» հատուկ գլուխ, որում հնդկացիներին ճանաչում են նրանց սոցիալական կազմակերպությունը, սովորույթներն ու ավանդույթները, լեզուներն ու հավատալիքները, ինչպես նաեւ այն հողերի նկատմամբ նախնական իրավունքները, որոնք նրանք ավանդաբար զբաղեցնում են։
* Սահմանադրության համաձայն՝ Բրազիլիայում 65 տարեկանից բարձր անձանց հասարակական տրանսպորտով անվճար երթևեկելու իրավունք է տրվում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Бразилия* Archived 2012-10-23 at the Wayback Machine. в энциклопедии «Кругосвет».
2. ↑  Глава «Об индейцах» в Конституции 1988 года Archived 2012-11-14 at the Wayback Machine..
3. ↑  *Конституция Бразилии* Archived 2009-05-21 at the Wayback Machine. на сайте brazil.ru.

*

Արտաքին հղումներ
----------------

* Текст конституции на 2006 год(անգլ.)
* Текст конституции на 2010 год Archived 2013-06-26 at the Wayback Machine.(պորտ.)