**Չանդրիկա Բանդարանաիկե Կումարատունգա** (սինգ․՝ චන්ද්‍රිකා බන්ඩාරනායක කුමාරතුංග, հունիսի 29, 1945(1945-06-29)[…], Կոլոմբո, Շրի Լանկա), Շրի Լանկայի վարչապետ 1994 թվականին, Շրի Լանկայի նախագահ 1994-2005 թվականներին, Շրի Լանկայի Ազատության կուսակցության առաջնորդ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1945 թվականի հունիսի 29-ին Կոլոմբոյում։ Նրա հայրը՝ Սոլոմոն Բանդարանաիկեն, եղել է Շրի Լանկայի Ազատության կուսակցության (ՊՍՇԼ) հիմնադիրը և վարչապետը 1956-1959 թվականներին, մայրը՝ Սիրիմավո Բանդարանաիկեն, եղել է աշխարհում առաջին կին վարչապետը։

Կումարատունգան միջնակարգ կրթությունը ստացել է Կոլոմբոյի վանական դպրոցում, այնուհետև հինգ տարի քաղաքագիտություն է սովորել Փարիզի համալսարանում։ Երկար ժամանակ նա գտնվել է մոր հովանու ներքո։ Ամուսնանալով Վիջայա Կումարատունգի հետ՝ հիմնել է Շրի Լանկայի Ժողովրդական կուսակցությունը, իսկ 1988 թվականին թամիլական ահաբեկչի կողմից նրա սպանությունից հետո գլխավորել է այն։ 1994 թվականին Ժողովրդական կուսակցությունը հաղթանակ է տարել խորհրդարանական ընտրություններում, և Կումարատունգան դարձել է վարչապետ։ Նույն թվականի աշնանը տեղի ունեցած արտահերթ նախագահական ընտրություններում Կումարատունգան հաղթանակ է տարել։

Նախագահություն
--------------

Չնայած Թամիլ Իլամի ազատագրման վագրերի (ԹԻԱՎ) հետ բանակցային գործընթացն ակտիվացնելու խոստումներին, իրականում Կումարատունգան խստացրել էր իր քաղաքականությունը թամիլների նկատմամբ։ 2000 թվականի նախագահական ընտրություններից մեկ օր առաջ Կումարատունգայի դեմ մահափորձ է կատարվել, որից նա հրաշքով է ողջ մնացել, բայց դա նաև օգնել է նրան հաղթել իր գլխավոր մրցակցին՝ Ռանիլ Վիկրամասինգեին։ Նա հաշվեհարդար է տեսել նույն թվականի հոկտեմբերին կայացած խորհրդարանական ընտրություններում՝ հաղթանակ տանելով ընդդիմադիր Միացյալ ազգային կուսակցությանը։ Վիկրամասինգեի կառավարությունը երկխոսություն է հաստատել ԹԻԱՎ-ի հետ, ինչը դժգոհացրել է Կումարատունգային, որն ի վերջո հայտարարել է արտակարգ դրություն և նշանակել արտահերթ ընտրություններ։ Արդյունքում, նախագահի ժողովրդական կուսակցությունը, սինհալական «Ձախեր» ազգայնական Ջանատա Վիմուկթի Պերամունա կուսակցության հետ կոալիցիայում, ձայների մեծամասնություն է հավաքել խորհրդարանում, իսկ կառավարությունը գլխավորել է Կումարատունգայի հովանավորյալ Մահինդա Ռաջապաքսան։

2005 թվականին երկրի քաղաքական իրավիճակը կրկին բարդացել է՝ ժողովրդական կուսակցության դիրքորոշումները ցրվել են 2004 թվականի դեկտեմբերի 26-ի ավերիչ ցունամիից հետո Շրի Լանկային տրամադրված միջազգային օգնության բաժանման հարցում։ «DVP»-ն կտրականապես դեմ է եղել, որ ԹԻԱՎ-ը տնօրինի միջոցների բաշխումը թամիլներով բնակեցված շրջաններում, և արդյունքում իշխող կոալիցիան փլուզվել է, իսկ օգնության բաժանման մասին համաձայնագիրը չեղարկվել է Գերագույն դատարանի կողմից։ Ավելին՝ 2005 թվականի օգոստոսին։ Երկրի Գերագույն դատարանը որոշում է կայացրել, որ Կումարատունգայի երկրորդ նախագահական ժամկետն ավարտվում է 2005-ի դեկտեմբերին (և ոչ թե 2006-ին, ինչպես պնդել է Կումարատունգան՝ վկայակոչելով, որ նախորդ նախագահական ընտրությունները տեղի են ունեցել ժամկետից մեկ տարի շուտ)։ Չնայած ներքին քաղաքականության մի շարք կարևոր հարցերի շուրջ տարաձայնություններին, ընտրություններում Չ․ Կումարատունգին աջակցել է Մահինդա Ռաջապաքսեն, որն ի վերջո հաղթանակ է տարել։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Encyclopædia Britannica
2. 1 2  FemBio տվյալների շտեմարան (գերմ.)
3. 1 2  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
4. ↑  "Profile: Chandrika Kumaratunga". bbc.co.uk. Արխիվացված է the original 2017 թ․ հունիսի 9-ին. Retrieved 2020 թ․ մայիսի 15. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
5. ↑  "Chandrika Bandaranaike Kumaratunga". britannica.com. Արխիվացված է the original 2020 թ․ փետրվարի 22-ին. Retrieved 2020 թ․ մայիսի 15. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
6. ↑  "Chandrika Bandaranaike Kumaratunga | 1st Female President of Sri Lanka | Britannica". *www.britannica.com* (in անգլերեն). 2023 թ․ հունիսի 25. Retrieved 2023 թ․ օգոստոսի 3.
7. ↑  "Former President Chandrika Kumaratunga, Chairperson of the Office for National Unity and Reconciliation addresses the High Level Thematic Debate on UN, Peace & Security". un.int. Արխիվացված է the original 2020 թ․ սեպտեմբերի 28-ին. Retrieved 2020 թ․ մայիսի 15. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
8. ↑  "Chandrika awarded France's Highest National Honour". dailynews.lk. Արխիվացված է the original 2021 թ․ մայիսի 16-ին. Retrieved 2022 թ․ ապրիլի 23. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
9. ↑  "Prime Ministers". parliament.lk. Արխիվացված է the original 2015 թ․ օգոստոսի 25-ին. Retrieved 2020 թ․ մայիսի 15. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadlink=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
10. ↑  Schaffer, Howard B. (May 1995). "The Sri Lankan Elections of 1994: The Chandrika Factor". *Asian Survey*. **35** (5): 409–425. doi:10.2307/2645745. JSTOR 2645745.
11. ↑  "BBC News – SOUTH ASIA – Kumaratunga re-elected in Sri Lanka". *news.bbc.co.uk*. Retrieved 2018 թ․ նոյեմբերի 7.
12. ↑  Ltd. Information Laboratories (Pvt.). "The Sunday Times News/Comment Section". *www.sundaytimes.lk*. Retrieved 2018 թ․ նոյեմբերի 7.
13. ↑  "Kumaratunga Interview". Time Asia. 2004 թ․ մարտի 22. Արխիվացված է the original 2004 թ․ ապրիլի 4-ին.
14. ↑  "Chandrika Kumaratunga, The Most Powerful Women - Forbes.com". *www.forbes.com*. Retrieved 2018 թ․ նոյեմբերի 7.