**Արևմտյան Սահարա** (իսպաներեն՝ Sahara Occidental) երկիր և շրջան է Հյուսիսարևմտյան Աֆրիկայում։ Արևմուտքում ողողվում է Ատլանտյան օվկիանոսով, հյուսիսում սահմանակից է Մարոկկոյին և Ալժիրին, արևելքում և հարավում՝ Մավրիտանիային։ Իսպանական տիրույթ է («անդրծովյան նահանգ»)։ Կառավարում է Իսպանիայի կառավարության նշանակած գեներալ նահանգապետը։ 1967 թվականից, խորհրդակցական պարտականություններով, գոյություն ունի տեղական կառավարչություն, այսպես կոչված Գլխավոր ասամբլեա։ Տարածությունը 266 հզ․ կմ² է։ Բաղկացած է երկու մասից՝ Հարավային զոնայից (Ռիո-դե-Օրո, 184 հզ․ կմ²) և Հյուսիսային զոնայից (Աեգիետ-Էլ-Համրա, 82 հզ․ կմ²)։ Բնակչությունը 54, 0 հզ․ է (1970), վարչական կենտրոնը՝ Էլ-Այուն։ Մակերևույթը հարթավայրային է, արևմուտքում՝ տափարակ, արևելքում՝ բլրապատ (Մավրիտանական Ադրարա սարավանդ, 300-350 մ)։ Առավելագույն բարձրությունները (500-700 մ) գտնվում են հյուսիս-արևելքում, Ատլասի լեռների մոտ։ Մերձափնյա դաշտավայրը բնութագրվում է դյունային ռելիեֆով։ Արևմտյան Սահարան հարուստ է ֆոսֆորիտներով (Սեգիետ-Էլ-Համրա)։ Տերիտորիայի մեծ մասում կլիման արևադարձային է, անապատային։ Ամսական միջին ջերմաստիճանները տատանվում են 17-20° С-ից մինչև 25-30°С։ Ատլանտյան օվկիանոսի և Կանարյան սառը հոսանքի ազդեցությունների շնորհիվ մերձափնյա դաշտավայրի կլիման համեմատաբար մեղմ է։ Տարեկան տեղումները 50-200 մմ է։ Անձրևները սակավ են (լինում են հոկտեմբեր-նոյեմբերին և մարտ-մայիսին)։ Մշտահոս գետեր չկան, միայն Համրան է, որ իր ջրերը տանում է մինչև օվկիանոս։ Գորշ, կարմրագորշ և դեղնագորշ հողերի վրա տիրապետող են չորասեր թփուտներն ու խոտերը։ Հազվադեպ օազիսներում հանդիպում են արմավենիներ։ Կենդանական աշխարհին բնորոշ են սողուններն ու մանր կրծողները։ Մերձափնյա ջրերը հարուստ են ձկներով։   

Հիմնական բնակիչներն արաբներն են, որոնք այստեղ կոչվում են մավրեր։ Խոսում են արաբերենի տեղական բարբառով։ Տիրապետող կրոնը մահմեդականությունն է, հիմնական զբաղմունքը՝ քոչվորական անասնապահությունը։ Շատերն ամեն տարի մի քանի ամիս անց են կացնում հարևան երկրներում։ Եվրոպական բնակչության գերակշռող մասը իսպանացիներ են (մոտ 9 հզ․), բնակվում են քաղաքատիպ վայրերում, որոնցից առավել նշանավոր են Էլ-Այունը (18, 2 հզ․ բն․, 1970) և Վիլիա Սիսներոսը (6.1 հզ․ բնակիչ)։ Իսպանացիները մուտք են գործել Արևմտյան Սահարա XV դ․ վերջին և XVI դ․ սկզբին։ Դուրս մղելով պորտուգալացիներին և պայքարելով ֆրանսիացիների դեմ՝ իսպանացիները XX դ․ սկզբին գրավեցին Արևմտյան Սահարան։ Մինչև XX դ․ 70-ական թթ․ երկրում տիրապետում էին քոչվորական անասնապահության վրա հիմնված սպառողական տնտեսության հետամնաց ձևերը։ Բուծում են ուղտ, այծ և ոչխար։ Օազիսներում մշակում են փյունիկյան արմավենի, գարի և կորեկ։ Զբաղվում են ձկնորսությամբ, խեցգետինների, ջրիմուռների և սպունգների հավաքով։ Տնտեսության կառուցվածքում մեծ փոփոխություն է մտցնում ֆոսֆորիտների խոշոր հանքավայրի յուրացումը Բու-Կրաա շրջանում։ Հանքավայրը շահագործում է իսպանական «Ֆոս-ֆատոս Բու-Կրաա» պետական ընկերությունը՝ ԱՄՆ-ի և ԳՖՀ-ի ընկերությունների մասնակցությամբ։ Ֆոսֆորիտի հանքանյութը արդյունահանելու և փոխադրելուհամար Էլ-Այունի մոտ կառուցվում է (1972) նավահանգիստ և 100 կմ երկարության ժապավենաձև փոխադրիչ։ Արդյունահանվում է նաև կերակրի աղ։ Գրունտային ճանապարհների երկարությունը 5, 2 հզ․ կմ է։ Արևմտյան Սահարայի արտաքին առևտուրը, որը Իսպանիայի մենաշնորհն է, աննշան է։ Արտահանում է անասուն, մորթի, բուրդ և կերակրի աղ։ Ներմուծում է սննդամթերք, նավթամթերք և արդյունաբերական ապրանքներ։ Դրամական միավորը իսպանական պեսետան է։ 58, 02 իսպանական պեսետան հավասար է ԱՄՆ-ի մեկ դոլարին (հունվար, 1973)։

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. ↑  United Nations Statistics Division

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 43)։*  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · Open Directory Project |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Ժամանակակից Ուկրաինայի · Լարուսի · Կրուգոսվետ · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4289787-7 · LCCN: n81130239 · NDL: 00576627 · NKC: xx0124300 · VIAF: 127856076 · WorldCat VIAF: 127856076 |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Աֆրիկայի երկրներ և տարածքներ |
| --- |
|  |
| Երկրներ | Ալժիր Ալժիր • Անգոլա Անգոլա • Բոտսվանա Բոտսվանա • Բուրկինա Ֆասո Բուրկինա Ֆասո • Բուրունդի Բուրունդի • Գաբոն Գաբոն • Գամբիա Գամբիա • Գանա Գանա • Գվինեա Գվինեա • Գվինեա Բիսաու Գվինեա Բիսաու • Եգիպտոս Եգիպտոս1 • Եթովպիա Եթովպիա • Զամբիա Զամբիա • Զիմբաբվե Զիմբաբվե • Էրիթրեա Էրիթրեա • Թունիս Թունիս • Լեսոթո Լեսոթո • Լիբիա Լիբիա • Կաբո Վերդե • Կամերուն Կամերուն • Կենտրոնաաֆրիկյան Հանրապետություն Կենտրոնաաֆրիկյան Հանրապետություն • Կոմորյան Կղզիներ Կոմորյան Կղզիներ • Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն • Կոնգոյի Հանրապետություն Կոնգոյի Հանրապետություն • Կոտ դ'Իվուար Կոտ դ'Իվուար • Հասարակածային Գվինեա Հասարակածային Գվինեա • Հարավաֆրիկյան Հանրապետություն Հարավաֆրիկյան Հանրապետություն • Հարավային Սուդան Հարավային Սուդան • Մադագասկար Մադագասկար • Մալավի Մալավի • Մալի Մալի • Մավրիկիոս Մավրիկիոս • Մավրիտանիա Մավրիտանիա • Մարոկկո Մարոկկո • Մոզամբիկ Մոզամբիկ • Նամիբիա Նամիբիա • Նիգեր Նիգեր • Նիգերիա Նիգերիա • Չադ Չադ • Ջիբութի Ջիբութի • Ռուանդա Ռուանդա • Սան Տոմե և Պրինսիպի Սան Տոմե և Պրինսիպի • Սեյշելյան կղզիներ Սեյշելյան կղզիներ • Սենեգալ Սենեգալ • Սիերա Լեոնե Սիերա Լեոնե • Սոմալի Սոմալի • Սուդան Սուդան • Էսվատինի Էսվատինի • Տանզանիա Տանզանիա • Տոգո Տոգո • Ուգանդա Ուգանդա • Քենիա Քենիա | Աֆրիկայի քարտեզը |
|  |
| Չճանաչված և մասամբ ճանաչված պետություններ | Սահարայի Արաբական Դեմոկրատական Հանրապետություն Սահարայի Արաբական Դեմոկրատական Հանրապետություն • Սոմալիլենդ Սոմալիլենդ |
|  |
| Կախյալ տարածքներ | Արևմտյան Սահարա Արևմտյան Սահարա • Էպարսե կղզիներ Էպարսե կղզիներ • Կանարյան կղզիներ Կանարյան կղզիներ • Համբարձման կղզի Համբարձման կղզի • Հնդկական օվկիանոսի բրիտանական տարածքներ Հնդկական օվկիանոսի բրիտանական տարածքներ • Մադեյրա Մադեյրա • Մայոտ Մայոտ • Մելիլյա Մելիլյա • Ռեյունյոն • Սեուտա Սեուտա • Սուրբ Հեղինեի կղզի Սուրբ Հեղինեի կղզի • Տրիստան դա Կունյա կղզիներ Տրիստան դա Կունյա կղզիներ |
|  |
| 1 Գտնվում է նաև Ասիայում։ |

 |