**Ալեքսեյ Տոլստոյի հուշարձան** (ռուս.՝ Памятник Алексею Толстому), հուշարձան Ռուսաստանի Դաշնության մայրաքաղաք Մոսկվայում, որը նվիրված է ռուս անվանի գրող Ալեքսեյ Նիկոլաևիչ Տոլստոյին (1883-1945)։ Գտնվում է Բոլշայա և Մալայա Նիկիտսկայա փողոցների խաչմերուկում։

Հուշարձանը մշակութային ժառանգության դաշնային նշանակության օբյեկտ է։

Պատմություն
-----------

Տեղադրվել է Մեծ Համբարձման տաճարի դիմացի պուրակում, այն տեղում, որտեղ նախկինում գտնվել է 17-րդ դարի զանգակատունը, որն ավերվել է 1937 թվականին։

Հուշարձանը տեղադրելու վայրն ընտրված է ոչ պատահական. մոտակայքում՝ Սպիրիդոնովկա փողոցի 2/6 տանը, գրողն անցկացրել է կյանքի վերջին տարիները՝ 1941-1945 թվականներին (1987 թվականին այստեղ բացվել է Ա. Ն. Տոլստոյի հիշատակի թանգարան-բնակարանը)։

Հուշարձանի հանդիսավոր բացումը տեղի է ունեցել 1957 թվականի հուլիսի 3-ին՝ գրողի մահից 12 տարի անց։

Հեղինակներ
----------

Հուշարձանի նախագիծը համատեղ մշակել են քանդակագործ Գեորգի Իվանովիչ Մոտովիլովը և ճարտարապետ Լեոնիդ Միխայլովիչ Պոլյակովը։

Նկարագրություն
--------------

Քանդակագործական հորինվածքը պատրաստված է բրոնզից, պատվանդանի համար օգտագործվել է գրանիտ (որոշ աղբյուրներում՝ սև լաբրադոր)։

Պատվանդանի վրա չկան տապանագրեր, միայն գրողի ազգանունը, անունը, հայրանունը և կյանքի տարիները պարունակող մակագրություն է։

Ալեքսեյ Տոլստոյը հավերժացվել է գրողի համար բավական ավանդական կերպարով՝ մտախոհ նստած բազկաթոռին, ձեռքին՝ նոթատերտ ու մատիտ։

Քանդակագործի այս ստեղծագործությունն առաջացրել է ոչ միարժեք արձագանքներ։ Օրինակ, կոթողը, «որտեղ բազկաթոռին նստած է այդպիսի աղայական պարոն, իսկական «կարմիր կոմս»», դուր չէր գալիս գրողի վերջին կնոջը՝ Լյուդմիլա Կրեստինսկայա-Տոլստայային։

Որոշ քննադատներ հանդիմանել են ընտրած դիրքի (գրողը նստել է՝ ոտքը ոտքին գցած), անփույթ հագուստի, սանրվածքի համար։

Սակայն, ըստ այլոց կարծիքի, հենց այդ մանրամասներն են ճշգրիտ արտացոլում ստեղծագործող մարդու պատկերը և «հորինվածքի արտաքին միօրինակության հետ մեկտեղ, արձանին տալիս են ինքնատիպություն և յուրահատուկ առանձնահատկություն»»։

2000 թվականին Մոսկվայի հուշարձանների պահպանության գլխավոր վարչության պատվերով իրականացվել է Ա. Ն. Տոլստոյի հուշարձանի վերականգնում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Церковь Большого Вознесения у Никитских ворот". Արխիվացված է the original 2018 թ․ մարտի 29-ին. Retrieved 2018 թ․ ապրիլի 6. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  "Храм у Никитских ворот прирастёт колокольней". Արխիվացված է the original 2015 թ․ սեպտեմբերի 24-ին. Retrieved 2018 թ․ ապրիլի 6. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  "Последняя жена Алексея Толстого". *Еженедельник "Слово"*. 15.02.2008. Արխիվացված է the original 2018 թ․ մարտի 29-ին. Retrieved 2018 թ․ ապրիլի 6. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
4. ↑  "Памятник писателю А.Н. Толстому на Большой Никитской улице".
5. ↑  "Памятник А.Н. Толстому".
6. ↑  "Официальный сайт ООО "Рекос"". Արխիվացված է the original 2011 թ․ հուլիսի 19-ին. Retrieved 2018 թ․ ապրիլի 6. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

Գրականություն
-------------

* Кравченко К.С. Г.И. Мотовилов, М. 1969.
* Москва. Энциклопедический справочник. — М.: Большая Российская Энциклопедия 1992.