**Համոզման հիման վրա սպանություններ** (անգլ.՝ Convincing Ground massacre) տեղի են ունեցել Ավստրալիայի հարավ-արևելքում գտնվող Վիկտորիա նահանգի Պորտլենդ քաղաքում բնիկ Gunditjmara տոհմի բնիկ Gunditjmara ժողովրդի և տեղական կիտորսների միջև բախումների պատճառով։ Այս երկու խմբերի միջև լարվածությունն աճում էր կետորսության կայանի ստեղծումից ի վեր, որը գոյություն ուներ մոտ հինգ տարի։ Բայց վեճը, որը սրեց հարաբերությունները, կետերին ափ նետելու պատճառով տեղի ունեցավ 1833-1834 թվականներին։

Ավստրալիայի Մոնաշի համալսարանի բնիկ ժողովուրդների համալսարանի պրոֆեսոր Լինետ Ռասելը հայտնել է, որ կոտորածը գիտնականների և պետական պաշտոնյաների կողմից ճանաչվել է որպես նահանգի պատմության մեջ նշանակալի իրադարձություն։ Ամենայն հավանականությամբ, սա «Վիկտորիայի սպանությունների թվով առաջին տեղն է»։ Սպանդի վայրը, որը գտնվում է Shire of Glenelg թաղամասի մոտակայքում գտնվող Պորտլենդ ծովածոցում, գրանցվել է վիկտորիանական բնակչության ռեգիստրում։

Պատճառները
----------

Թվում է, թե վեճը ծագել է կետի ափ դուրս գալու պատճառով։ Gunditjmara-ի բնակչությունը սկզբնապես օգտագործել են կաթնասունների միսը որպես սնունդ, և նկատելով ափ նետված կենդանուն՝ փորձել են տիրանալ որսին։ Բայց կետորսները մարտահրավեր նետեցին նրանց և կռվեցին կետի համար։ Հաշվի առնելով, որ սա առաջին դեպքը չէր, երբ կետորսները բնիկներին զրկում էին որսից, Gunditjmara-ն որոշեց ագրեսիվ պատասխան տալ։ Զոհերի մասին լուրերը տարբեր են։

Սպանդանոց
---------

Ըստ Էդվարդ Հենթիի և ոստիկանության մագիստրոս Ջեյմս Բլերի, 1841 թվականին աբորիգենների պաշտպան Ջորջ Ավգուստ Ռոբինսոնի հետ զրույցում, հակամարտության ընթացքում կետորսները թոշակի անցան իրենց կայարան՝ միայն իրենց հրազենով վերադառնալու համար։ Ռոբինսոնի ամսագրի գրառումը նշում էր, որ դրանից հետո կետորսները թույլ են տվել «թռչել» (օգտագործելով նրա արտահայտությունը՝ զենք) աջ ու ձախ՝ բնիկների ուղղությամբ։ Իսկ բնիկները չէին հեռանում, այլ թաքնվում էին ծառերի հետևում և նիզակներ ու քարեր նետում։ Սակայն նրանց շատ չէին հետապնդում»։ Զրույցի ընթացքում զոհերի մասին չի նշվել։ Ավելի ուշ զեկույցները, որոնք ի հայտ եկան 1842 թվականին Gunditjmara-ի մարդկանց հետ Ռոբինսոնի հանդիպման արդյունքում, պարզեցին, որ միայն երկուսն են փրկվել կոտորածից։

«Թվերը տարբեր են, բայց ենթադրվում է, որ սպանված աբորիգենների թիվը 60-ից 200 մարդ է»։

Զոհերի թվի և արյունահեղության իրական ամսաթվի անորոշության պատճառը, ըստ երևույթին, պայմանավորված է այն փաստով, որ միջադեպը գրանցվել և փաստագրվել է միայն դրա տեղի ունենալուց մի քանի տարի անց։ «Համոզիչ խաղահրապարակ» վայրի ամենավաղ վավերագրական հիշատակումը պարունակվում է Էդվարդ Հենթիի օրագրում, որը թվագրվում է 1835 թվականի հոկտեմբերի 18-ին։

Ջորջ Ավգուստ Ռոբինսոնը 1841 թվականին այցելել է կոտորածի վայր, զրուցել տեղացիների հետ և կատարել հետևյալ պաշտոնական զեկույցը (թեև նա ավելի ընդարձակ գրառումներ է կատարել իր ամսագրում)։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Ափի ուշագրավ վայրերից մեկը «համոզիչ հարթակն» է, որն առաջացել է աբորիգենների և կետորսների միջև տարիներ առաջ տեղի ունեցած լուրջ կոնֆլիկտի արդյունքում, երբ մեծ թվով առաջիններ սպանվեցին։ Դրա պատճառը ափ նետված կետն էր, և դիակներով սնվող բնիկները պնդում էին, որ որսն իրենց է պատկանում։ Կետորսներն ասացին, որ «կհամոզեն նրանց» և դիմեցին հրազենի։ Այժմ այդ վայրում սահմանվել են կետորսության սահմանները։ |  |

1842 թվականի մարտի 23-ին Մերի Ռոբինսոնը գետի վրա գտնվող Քեմփբելի կայարանում հանդիպեց Gunditjmara ժողովրդի տարբեր կլանների 30 տղամարդկանց և կանանց, ովքեր նրան պատմեցին կոտորածի մասին։ Մասնավորապես, նրանք հայտնել են, որ Kilcarer gundidj կլանի բոլոր տղամարդիկ, Բացի երկու տղամարդ, սպանվել են այնտեղ։ Երկու վերապրածները կրում էին Pollikeunnuc և Yarereryarerer անունները և ընդունվել են Մաունթ Քլեյից Cart Gundidj կլանի կողմից։ Cart Gundidj-ը թույլ չտվեց կլանի անդամներից որևէ մեկին սպանդից հետո մոտենալ Պորտլենդ Բնակավայրին, չնայած 1842 թվականի մայիսին դիմադրության առաջնորդ Cart Gundidj-ը, որը կոչվում էր Partpoaermin, բռնի պայքարից հետո գրավվեց «համոզիչ կայքի» մոտ։

Պատմաբան Ռիչարդ Բրումը հաշվարկել է, որ մոտ 60 մարդ է սպանվել «համոզիչ հարթակում» տեղի ունեցած կոտորածի ժամանակ։ Բրյուս Պասկոն իր՝ 2007 թվականին հրատարակված «համոզիչ հարթակ՝ սեփական երկիրը սիրել սովորելու առիթ» գրքում ասել է.

Ճակատամարտի վայրը հայտնի դարձավ որպես «համոզիչ հարթակ», այն վայրը, որտեղ Gunditjmara-ն «համոզված» էր երկրի նկատմամբ սպիտակամորթների իրավունքների մեջ։ Gundidjmara-ն պարտվել է այս ճակատամարտում, բայց երբեք համոզված չէ իր լեգիտիմության մեջ։

«Համոզիչ հարթակ» անվան ծագում
-----------------------------

«Համոզիչ հարթակ"տերմինի ծագման 3 տարբերակ կար․

* Էդվարդ Հենթիի և ոստիկանության մագիստրոս Ջիմ Բլերի պատմությունը բռնի հակամարտության մասին՝ աբորիգեններին «համոզելու «եվրոպական» իրավունքների» մասին հողի և ռեսուրսների նկատմամբ, և Ռոբինսոնի փաստագրված պատմությունը մեծ թվով զոհերի մասին,
* Անվանելով այն վայրը, որտեղ կետային նավերը լուծեցին իրենց միջև վեճերը,
* Հանրաճանաչ զեկույց այն մասին, որ վայրը կոչվել է հետազոտող Թոմաս Միտչելի կողմից, երբ նա այցելել է այն 1836 թվականի օգոստոսին, որին աջակցել է 2008 թվականին Պորտլենդի Ռոտարի ակումբը։

Հենթիի օրագրի գրառումը, որը վերաբերում էր «համոզիչ վայրին», 1835 թվականի հոկտեմբերին, նախորդում է Միտչելի այցին, ուստի տրամաբանորեն չեղյալ է հայտարարում այդ զեկույցը։ Պատմության պրոֆեսոր Յեն Դ. Քլարկը գրել է, որ Հենթիի և Բլերի պատմությունը, ինչպես Ռոբինսոնի պատմությունը, «համոզիչ խաղահրապարակ» վերնագրի ծագման ամենահավանական աղբյուրն է։

Չորրորդ աղբյուրը Gunditjmara-ի ժողովրդի բանավոր պատմությունն ու հաղորդագրություններն են տեղի ունեցած սպանդի մասին, որը գրեթե ոչնչացրեց ամբողջ կլանը «համոզելու նրանց» սպիտակամորթների իրավունքները երկրի վրա։

Պրոֆեսոր Քլարկը պատմում էր Message Stick վավերագրական ֆիլմում 2007 թվականին․

> Չի կարելի ժխտել այն պատմությունը, որը սնուցվում է առկա փաստաթղթային վկայությամբ, ինչպես նաև այն պատմությամբ, որը պատմել է Գունդիտջմարա ժողովուրդը:Եթե մենք հրաժարվում ենք հավատալ աբորիգենների պատմություններին, մենք հերքում ենք Ավստրալիայի պատմության մեծ մասը։
> 
> 

.

Պատմական սկեպտիցիզմ
-------------------

Ստյուարտ Ռինթոուլը 2007 թվականին իր հոդվածում, որը վերաբերում էր դաշնային դատարանի որոշմանը՝ բնիկ Gunditjmara-ին հողային իրավունքներ տալու մասին, գրում է, որ Քիթ Վինդշատլը և գրող Մայքլ Քոնորը վիճարկում են կոտորածի փաստը և պնդում, որ կոտորածի պատմությունը առասպել է և շատ կասկածելի է թվում։

Վիկտորիանական ժառանգության խորհրդի կոմիտեն հայտարարել Է զեկույցում․

> 2006 թվականի ապրիլի 3-ի 19-րդ կետի բացատրությունները։
> 
> 
> Վիկտորիայի աբորիգենների հարցերով նախարարը և մյուս կողմերը հայտարարում են, որ «համոզիչ հարթակը» փաստագրված վայր է Վիկտորիայում և, իհարկե, Արևմտյան Վիկտորիայում զանգվածային սպանությունների համար։ Կոմիտեն դա համարում է անհիմն փաստ։ Կոմիտեն կարծում է, որ պատմաբանների և հնագիտության խորհրդատուների կողմից զանգվածային սպանությունների մասին զեկույցի բազմիցս հրապարակումը նպաստել է հասարակության իրազեկվածության բարձրացմանը և զեկույցի ճանաչմանը 1970-ական թվականների վերջից (և հատկապես 1990-ական թվականների ընթացքում)։ Ուստի համընդհանուր ընդունված է դարձել, որ «համոզիչ հարթակում» սպանության պատմական ապացույցների զգալի ծավալ կա։ Կոմիտեն կարծում է, որ դա այնքան էլ այդպես չէ։
> 
> 
> Հանձնաժողովի դիտած գրառման մեջ Gundidjmara-ի երեցները մատնանշում են «սպիտակ» պատմական փաստաթղթերը՝ որպես իրենց հասկացողությունը, թե ինչ է տեղի ունեցել «համոզիչ վայրում»։ Այս փաստաթղթերը հիմնված են ամսագրերի և Ռոբինսոնի զեկույցի վրա։
> 
> 
> 
> Հանձնաժողովը չի կարողացել լրացուցիչ ուսումնասիրել աբորիգենների (կամ ոչ աբորիգենների) բանավոր պատմության մանրամասները իր որոշման մեջ, և հանձնաժողովին չի տրամադրվել որևէ ապացույց աբորիգենների բանավոր պատմությունից, որը թվագրվում է ենթադրյալ կոտորածի ժամանակ։
> 
>

Ժամանակակից հակասություններ
---------------------------

2005 թվականին կառուցապատողներին իրավունք տրվեց կառուցել տներ այս հողի վրա։ Սա վեճ առաջացրեց Արևմտյան վիկտորիանական Glenelg Shire խորհրդի և տեղական Koori համայնքի միջև այն մասին, թե արդյոք տեղը պետք է պաշտպանված լինի։

Kilcarer կլանի ավանդական ներկայացուցիչ Ուոլթեր Սաունդերսը, որը կոտորածից երկու վերապրածներից մեկի ժառանգն է, ABC ռադիոյով բացատրել է երկրի մշակութային նշանակությունը.

> Մեր տեսանկյունից, այն կանգնած է նույն մակարդակի վրա, ինչպես հրեական ապստամբության և Գալիպոլիի։ Սա նահանգում գրանցված առաջին կոտորածն է։ Այստեղ էր, որ աբորիգենները և ոչ աբորիգենները պայքարում էին այս մեծ երկրի ռեսուրսների համար, և իմ հարազատներից շատերը սպանվեցին։
> 
> 

2007 թվականի գաղտնի համաձայնագրի քննարկման արդյունքում առաջարկվել է «համոզիչ հարթակը» վերածել արգելոցի։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Martin Boulton, «Anger over plans to build on massacre site», *The Age*, 28-01-2005. Accessed 26-11-2008
2. ↑  *The Convincing Ground Pt 1 Արխիվացված 2012-11-08 Wayback Machine*, Australian Broadcasting Corporation TV Message Stick Broadcast 19-02-2007. Accessed 27-11-2008
3. ↑  *Convincing Ground*, Victorian Heritage Database. Accessed 27-11-2008
4. 1 2 3 4 5  Ian D. Clark, pp17-22, *Scars on the Landscape. A Register of Massacre sites in Western Victoria 1803—1859*, Aboriginal Studies Press, 1995. 0-85575-281-5. Excerpt also published on Museum Victoria website Արխիվացված 5 Սեպտեմբեր 2012 Wayback Machine, accessed 26-11-2008
5. ↑  Richard Broome, pp81, *Aboriginal Victorians: A History Since 1800*, Allen & Unwin, 2005, 1-74114-569-4, 978-1-74114-569-4
6. 1 2  *Pascoe, Bruce* Convincing Ground: Learning to fall in love with your country. — Canberra, ACT: Aboriginal Studies Press,AIATSIS, 2007. — С. 10. — ISBN 978-0-85575-549-2
7. ↑  *Portland About*, Rotary Club of Portland website. Accessed 27-11-2008. This account says «Surveyor and explorer Thomas Mitchell visited Portland Bay during his
search for good pasturage south of the Murray River in August 1836. He
was amazed to find the settlement in existence. Indeed when an
Aboriginal guide asserted that he could see houses and a ship at anchor
Mitchell was disbelieving. However, when a boot print and broken bottle
were found in the sand, and cattle tracks nearby, he was convinced and
so named the beach area the 'Convincing Ground', by which name it is
still known today.»
8. ↑  *The Convincing Ground Pt 2 Արխիվացված 2012-08-10 Wayback Machine*, Australian Broadcasting Corporation TV Message Stick Broadcast 26-02-2007. Accessed 27-11-2008
9. ↑  Stuart Rintoul, *Native title granted on massacre lands*, The Australian, 31-03-2007. Accessed 22-02-2013(չաշխատող հղում)
10. ↑  Reporter: Freya Michie, *The site where Aboriginal history is clashing with commercial development*, Australian Broadcasting Corporation, Stateline Radio News, Transcript, 21-10-2005. Accessed 27-11-2008
11. ↑  Media Release, *Media — Parties Agree on Convincing Ground Արխիվացված 2008-08-01 Wayback Machine*, Glenelg Shire Council 29-01-2007. Accessed 27-11-2008

Արտաքին հղումներ
----------------

* Museum Victoria: Encounters: Convincing Ground
* *The Convincing Ground Pt 1*, Australian Broadcasting Corporation TV Message Stick Documentary Transcript, Broadcast 19-02-2007.
* *The Convincing Ground Pt 2*, Australian Broadcasting Corporation TV Message Stick Documentary Transcript, Broadcast 26-02-2007.