**Դոգմա** (անգլերեն՝ **Dogma**), Դոգման հայկական ռոք երաժշտության ամենայուրօրինակ ու ամենահանրահայտ խմբերից մեկն է, որը հիմադրվել է 2008 թվականին Երևանում՝ ավելի վաղ շրջանի, արդեն լուծարված MDP (Manic Depressive Psychosis՝ 1994-2007թթ.) խմբի անդամներ կիթառահար Հենրիկ (Հենո) Գրիգորյանի և բասկիթառահար Վարդան Գրիգորյանի կողմից։

Դոգմայի երաժշտությունը էթնիկ-ֆոլկլորային երաժշտական մտածողության, մետալի ծանր գործիքային նվագակցության ու պրոգրեսիվ ռոքի անսպասելի լուծումների անկրկնելի համադրություն է։

**«The Classic Rock Presents Prog»** բրիտանական աշխարհահռչակ ամսագիրը «Դոգմայի» երաժշտությունը բնութագրում է այսպես. *«Ագրեսիվ ռիթմեր, էթնիկ թրթիռներ և փսիխոդելիկ հնչողություն՝ ամենը պարուրված ապշեցուցիչ նրբագեղ կանացի վոկալով»:*

**Իեն Անդերսոն /«Jethro Tull»/***՝ «Մարսի այս կողմում գտնվող լավագույն մետալ խումբն է։ Հիասքանչ բասիստ, ադամանդյա վոկալ, ապշեցուցիչ կիթառ, շանթահար հարվածային գործիքներ։ Այս խմբի յուրահատուկ գործիքները մասսայական կործանման զենքեր են...Օ~, լինել այսքան երիտասարդ...»:*

Պատմություն
-----------

Հիմնադրել են երաժիշտներ բաս-կիթառահար Վարդան Գրիգորյանը և կիթառահար Հենրի Գրիգորյանը, որոնք 1994-2007 թվականներին նվագել են MDP խմբի կազմում։ 2007 թվականի դեկտեմբերին Վարդանին և Հենրիին է միացել երգչուհի Զառան, 2008 թվականի հունվարի 3-ին՝ երաժիշտ-թմբկահար Դերենիկ Վարդումյանը (Դերիկ)։ 2008 թվականի հունվարի 5-ին տեղի է ունենցել Դոգմա խմբի առաջին ելույթը Երևանի տիկնիկային թատրոնի փոքր դահլիճում։

Խումբը թողարկել է 3 ալբոմ՝ «**Էթնիկ-մեթնիկ**», 2009թ. «**Անդրդոգմա**», 2013թ. և «**Նա Նե»**, 2015թ.։

Իր տասնհինգամյա գործունեության ընթացքում խումբը բազմաթիվ ելույթներ է ունեցել ՀՀ ողջ տարածքում, եղել Հայաստանում կայացած երաժշտական մի շարք մեծ միջոցառումների կազմակերպման առաջամարտիկ։ Դրանցից իրենց կարևորությամբ հատկապես պետք է առանձնացնել Jethro Tull, Deep Purple, Uriah Heep խմբերի, Ջոն ՄքԼաֆլինի և Իէն Անդերսոնի երևանյան համերգները։ Իէն Անդերսոնն՝ իր 2010 թվականի սեպտեմբերի 24-ի երևանյան համերգի ժամանակ Դոգմայի վոկալիստ Զառա Գևորգյանի հետ կատարել է երկու երգ Jethro Tull-ի և երկու երգ Դոգմայի երգացանկից։ Խումբն առ այսօր մի շարք մենահամերգներ է ունեցել ՀՀ ողջ տարածքում, Գերմանիայում, Լեհաստանում։ Դոգմայի համերգային գործունեության մեջ հատկապես ուշագրավ են «Անդր Դոգմա» ալբոմի 2013թ. պրոմո-հյուրախաղերը Հայաստանի մարզերում։

Ի թիվս բազմաթիվ մենահամերգների, միջազգային փառատոնների մասնակցության՝ խմբի հաջողակ ելույթների թվում են.

2010 թ.-ին Զառան մասնակցել է բրիտանական լեգենդար **«Jethro Tull»** խմբի հիմնադիր և ֆլեյտահար **Իեն Անդերսոնի** երևանյան համերգին՝ որպես հրավիրյալ արտիստ՝ ելույթ ունենալով Իենի հետ միասին՝ ներկայացնելով երկու երգ «Jethro Tull»-ի («Locomotive Breath»; «Mother Goose») և երկու երգ «Դոգմայի» («Renaissance»; «Awakening») երգացանկից։

2012 թ.-ին «Դոգման» մասնակցել է գերմանական հայտնի **«Wave Gotik Treffen» փառատոնին** և մենահամերգով հանդես եկել Լեյպցիգի կենտրոնական թատրոնում։

2012 թ.-ի փետրվարի 25-ին, հռչակավոր կոմպոզիտոր և նորարար **Թոդ Մաքովերի** ղեկավարությամբ՝ «Դոգման» մաս է կազմել **«Ա-ից Ա. Հարմոնիայի աշխարհ»** երաժշտական համաշխարհային պրեմիերայի՝ յուրովի ներկայացնելով 4 ստեղծագործություն, որոնք գրվել են Հայաստանի և Միացյալ Նահանգների հայ երեխաների կողմից «Հայփերսքոր» երաժշտական ծրագրի միջոցով։

2012 թ.-ի սեպտեմբերի 29-ին Հանրապետության Հրապարակում Դոգման, որպես հրավիրյալ խումբ, նվագել է աշխարհահռչակ «**Red Bull X-fighters Jams»** մոտոցիկլետային հնարքների ցուցադրության շոուին։ 

2015 թ.-ին Դոգմա խումբը արժանացել է Թիֆլիսում անցկացվող **«Phoenix Caucasian Music Award»** մրցանակի՝ «Երաժշտության զարգացման համար /Մելանխոլիա/» և «Լավագույն տեսահոլովակ /Ռենեսանս/» նոմինացիաներում։

2018-ին համերգներով եղել է Լեհաստանում, մասնակցել է **«Wschod Kultury»** մշակութային միջազգային փառատոնին։

«Դոգմա» խմբին անդրադարձել են բրիտանական **«Classic Rock»,** դանիական **«Metalized»**, իտալական **«Rockerilla**» ամսագրերը, բրազիլական **«Progressive Rock and Progressive Metal»**, ճապոնական **«Rock Drive»**, իտալական **«Femme Metal Webzine»**, ֆրանսիական **«Chromatique.net»,** ամերիկյան **«No Clean Singing»** և մի շարք այլ հայտնի ինտերնետային պարբերականներ։

Կազմը
-----

Խմբի հիմնադիր կազմը հետևյալն էր՝ Հենո Գրիգորյան (կիթառ), Վարդան Գրիգորյան (բաս կիթառ), Զառա Գևորգյան (վոկալ), Դերենիկ (Դերիկ) Վարդումյան (հարվածային գործիքներ)։ 2014 թվականին Դերիկ Վարդումյանին փոխարինում է երիտասարդ թմբկահար Գոռ Ավետիսյանը։

* Զարուհի Գևորգյան - վոկալ
* Հենրի Գրիգորյան - կիթառ, երգերի հեղինակ
* Վարդան Գրիգորյան - բաս կիթառ, խմբի պրոդյուսեր
* Դերենիկ Վարդումյան - հարվածայիններ
* Գոռ Ավետիսյան - Հարվածայիններ

Սկավառակագրություն
------------------

* 2009՝ «Էթնիկ-Մեթնիկ»
* 2013՝ «Under Dogma»
* 2015՝ «Նա Նե»

Պատկերասրահ
-----------

* Դոգմա, Երևան, Մայիս 22, 2010 Եվրոպայի օրը Երևանում Դոգմա, Երևան, Մայիս 22, 2010 Եվրոպայի օրը Երևանում
* Դոգմա, Երևան, Մայիս 22, 2010 Եվրոպայի օրը Երևանում Դոգմա, Երևան, Մայիս 22, 2010 Եվրոպայի օրը Երևանում
* Դոգմա, Երևան, Դեկտեմբեր 27, 2009Դոգմա, Երևան, Դեկտեմբեր 27, 2009

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք
* Դոգմա - Հայաստանը ռոքի մեջ
* Դոգմա խմբի էջը ՅուԹյուբ վիդեոհոսթինգում

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Apple Music · Spotify |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | MusicBrainz |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | AV Production |

 |