Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ինտերվալ (այլ կիրառումներ)
**Ինտերվալ** (լատ. intervallum - միջոց, տարածություն), ձայնագիտության առումով՝ երկու հնչյունի բարձրությունների հարաբերակցությունը, որ բնութագրվում է նրանց տատանումների հաճախականությունների հարաբերությամբ (ինտերվալային գործակից)։ Երաժշտության մեջ՝ հնչյունաշարի որևէ երկու աստիճանի հարաբերակցությունը. բնութագրվում է նրանց միջև ընկած աստիճանների թվով և տոների քանակով։ Ինտերվալը երաժշտության կարևորագույն արտահայտչական տարրն է։ Հաջորդաբար հնչող աստիճանների ինտերվալը մեղեդիական է, միաժամանակ հնչող աստիճանների ինտերվալը՝ հարմոնիկ։ Մեղեդիական ինտերվալի արտահայտության համար որոշիչը հնչյունների (աստիճանների) հեռացվածությունն է և սրանց հաջորդման ուղղությունը (վերընթաց, վարընթաց, նույն հորիզոնի վրա)։

Հարմոնիկ ինտերվալը հանդես է գալիս որպես ինքնուրույն հնչյունային միասնություն (երկհնչյուն) կամ մտնում է ակորդի կազմության մեջ։ Հարմոնիկ ինտերվալի արտահայտչության համար էական է հնչյունների զուգորդման բարդության և նրանց միաձուլվածության մակարդակը։ Ինտերվալների արտահայտչական էությունը լիովին բացահայտվում է երաժշտական կոնտեքստում, երբ նրանք հանդես են գալիս լադի որոշակի աստիճանների միջև, մետրա-ռիթմական և այլ որոշակի պայմաններում։ Ինտերվալներն անվանում են լատիներեն դասական թվականներով, ավելացնելով տոների քանակը նշող՝ մաքուր, մեծ, փոքր և այլ բացահայտիչներ։ Օգտագործելով քրոմատիկ հնչյունաշարի աստիճանները՝ դիատոնիկ ինտերվալից ստանում են քրոմատիկ (կամ՝ ձևափոխված) ինտերվալ, որում պահպանվում է համապատասխան դիատոնիկ ինտերվալի աստիճանային կազմը, բայց փոխվում է տոների քանակը և ինտերվալի արտահայտչական բնույթը։

Ամեն մի քրոմատիկ ինտերվալ էնհարմոնիկորեն հավասար է որևէ դիատոնիկ ինտերվալի։ Անհավասարաչափ տեմպերացված համակարգերում ինտերվալներն ունենում են 12 աստիճանանոց հավասարաչափ տեմպերացված հնչյունաշարի նույնանուն ինտերվալներից նրանց զանազանող երկրորդային հատկանիշներ, որոնք նրանց լրացուցիչ արտահայտչական երանգ են տալիս։ Այդպես է հայ ժողովրդական երաժշտության հնչյունաշարում, որտեղ, օրինակ, մեծ սեկունդաներն ունեն նաև իրենց նեղ (մեղեդիական առումով՝ փափուկ հնչող), իսկ փոքր սեկունդաները՝ իրենց լայն (մեղեդիական առումով՝ կոշտ հնչող) տարատեսակները։ Ինտերվալների տեսությունը կազմում է ձայնագիտության հիմնական բաժիններից մեկը, իսկ երաժշտագիտության մեջ հիմք է ծառայում լադի, մելոդիկայի, հարմոնիայի և պոլիֆոնիայի ուսմունքների համար։

Երբ հնչյունները հնչում են իրար հետևից՝ հաջորդաբար, կոչվում է մելոդիկ։ Երբ հնչում են միաժամանակ, կոչվում է հարմոնիկ։ Ինտերվալի ներքևի հնչյունը կոչվում է հիմք, վերևի հնչյունը՝ գագաթ։ Երկու հնչյունների միջև եղած աստիճանների քանակով որոշվում է ինտերվալի անունը, իսկ տոների քանակով՝ տեսակը։ Ինտերվալները լինում են՝ մեծ, փոքր, մեծացրած, փոքրացրած և մաքուր։

| Ինտերվալի անունը | Տեսակը | Տոները |
| --- | --- | --- |
| Պրիմա | մաքուր | 0 |
| Սեկունդա | մեծ | 1 |
| Սեկունդա | փոքր | 0,5 |
| Տերցիա | մեծ | 2 |
| Տերցիա | փոքր | 1,5 |
| Կվարտա | մաքուր | 2,5 |
| Կվարտա | մեծացրած | 3 |
| Կվինտա | մաքուր | 3,5 |
| Կվինտա | փոքրացրած | 3 |
| Սեքստա | մեծ | 4,5 |
| Սեքստա | փոքր | 4 |
| Սեպտիմա | մեծ | 5,5 |
| Սեպտիմա | փոքր | 5 |
| Օկտավա | մաքուր | 6 |

Աղբյուրներ
----------

* Երաժշտության տարրական տեսության դասագիրք
* Фридкин Г. Практическое руководство по музыкальной грамоте. — М.։ Музгиз, 1962

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 357)։*  |