**Հայաստանի Հանրապետության առևտրաարդյունաբերական պալատին կից մշտապես գործող արբիտրաժային դատարան**, Հայաստանի Հանրապետությունում գործող մշտական, պետական պաշտոնական մարմին, որը իրականացնում է արդարադատության ոլորտում ձեռնարկատիրական և այլ տնտեսական գործառույթներ և վերահսկում դրանց կատարման ճշգրտությունը։

Հիմնվելով Բրյուսելի կոնվենցիաների վրա, 2007 թվականին Հայաստանի Հանրապետության արդարադատության նախարարության հրամանագրով և թույլատվությամբ ՀՀ առևտրաարդյունաբերական պալատին կից ստեղծվել է Արբիտրաժային դատարանը, որն էլ դառնում է Հայաստանի Հանրապետության առաջին արբիտրաժային դատարանը։

Արբիտրաժային դատարանի հիմնական գործառույթը առանց անհարկի ձգձգումների և ծախսերի ստանալ անկողմնակալ արբիտրաժային տրիբունալի կողմից վեճերի արդարացի լուծումն է։

Գործարար միջավայրում արբիտրաժային դատարանի գերագույն մարմինը կարող է կնքել պայմանագրեր, որի արդյունքում մեծացնել գործընկերների պատասխանատվության աստիճանը։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Առևտրային հասկացությունը ներառում է առևտրային բնույթի բոլոր հարաբերությունները` ինչպես պայմանագրային, այնպես էլ ոչ պայմանագրային։ Առևտրային բնույթի հարաբերությունները մասնավորապես ներառում են հետևյալ գործարքները` բանկերի կամ այլ ֆինանսական կազմակերպությունների և նրանց հաճախորդների միջև կնքված, ապրանքների ու ծառայությունների մատակարարման և փոխանակման, առևտրային ներկայացուցչության կամ գործակալման, ֆակտորինգի, վարձակալության, աշխատանքների կատարման, խորհրդատվության, նախագծման, լիցենզային, ներդրման, ֆինանսավորման, ապահովագրության, շահագործման կամ կոնցեսիայի, համատեղ ձեռնարկատիրության կամ արդյունաբերական, ձեռնարկատիրական համագործակցության այլ ձևերի, ծովային, օդային, երկաթուղային և ավտոմոբիլային փոխադրումների- Դրույթ 4, Հոդված 2, Օրենսդրություն |  |

Արբիտրաժ
--------

Դատական համակարգի քննության կարևորագույն միջոցնեից մեկը արբիտրաժն է, որը հաճախակիորեն օգտագործվում է գործարարների միջև ծագած վեճերի՝ Արբիտրաժի քննությանը հանձնելու մեջ։

2006 թվականին Հայաստանի Հանրապետության նախագահի հրամանագրո ընդունվում է «Առևտրային Արբիտրաժի մասին» օրենքը, որին հաջորդիվ 2007 թվականին ՀՀ առևտրաարդյունաբերական պալատին կից ստեղծվել է Արբիտրաժային դատարանը։

Ներկայումս այն հանդիսանում է Հայաստանի Հանրապետության միակ արբիտրաժային հարցերը խորապես քննող դատարանը։ Ինչպես դատական և քննչական համակարգի բաղկացուցիչ մյուս մասերը, այնպես էլ արբիտրաժը ունի գործնական կարևորագույն նպատակ։

Արբիտրաժի միջոցով գործարար միջավայրում միջազգային պայմանագրեր կնքելիս մեծանում է գործընկերների պատասխանատվության աստիճանը։

Արբիտրաժային դատարանի պատմություն
---------------------------------

Հիմք ընդունելով «Առևտրային արբիտրաժի մասին», «Առևտրաարդյունաբերական պալատների մասին» ՀՀ օրենքների դրույթները և նորաստեղծ «Սնանկության մասին օրենքը» 2007 թվականի ապրիլի 3-ին բացվում է տարածաշրջանի առաջին արբիտրաժային դատարանը։

Դատարանի գործողությունների ամրագրումը հավաստիացրեց 04/2007 որոշումը։ Նույն որոշմամբ ստեղծվում է նաև «Հայաստանի Հանրապետության առևտրաարդյունաբերական պալատին կից մշտապես գործող արբիտրաժային դատարան» պետական մարմինը։

Հիմնական գործող կազմի՝ արբիտրների գործունեությունը ՀՀ առևտրաարդյունաբերական պալատի կողմից հաստատված է։

Այդ ընտրության համար հիմք է հանդիսացել թեկնածուների գիտելիքների հարուստ պաշարը, նրանց կարողությունները և բիզնեսի բնագավառում կուտակած փորձը։

Արբիտրաժային ենթակայություն և առևտրային հասկացություններ
--------------------------------------------------------

Հայաստանի Արբիտրաժային դատարանի նախագահն է Արտաշես Կակոյանը, ով հանդիսանում է նաև դատարանի աշխատակազմի ղեկավարը։

Նիստերի գլխավոր քարտուղարն է Արմեն Ոսկանյանը։ ՀՀ արբիտրաժային գործողությունների իրականացնող այս դատարանի կատարած գործողությունները հիմնված են «Առևտրային արբիտրաժի մասին» օրենսգրքում հիշատակված արբիտրաժային վերապահման և համաձայնության վրա, որը հիմնվում է կողմերի միջև կնքված պայմանագրում ամրագրված կետերով։

Երբ վեճի կողմերը գրավոր համաձայնության են գալիս դիմելու արբիտրաժային դատարան, նրանց հայցը դառնում է ընդդատյա արբիտրաժի քննությանը։

Այստեղ կարևոր է, որ ներգրավված բոլոր կողմերը լիովին տեղյակ լինեն իրենց վեճը արբիտրաժ տանելու հետևանքների մասին և հասկանան, թե ինչպես է ընթանում արբիտրաժային գործընթացը։

«Առևտրային արբիտրաժի մասին» ՀՀ օրենքի իմաստով «Առևտրային» հաuկացությունը ներառում է առևտրային բնույթի բոլոր հարաբերությունները՝ ինչպեu պայմանագրային, այնպեu էլ ոչ պայմանագրային։

Առևտրային բնույթի հարաբերությունները մաuնավորապեu ներառում են հետևյալ գործարքները՝ 
բանկերի կամ այլ ֆինանuական կազմակերպությունների և նրանց հաճախորդների միջև կնքված, ապրանքների ու ծառայությունների մատակարարման և փոխանակման.

* առևտրային ներկայացուցչության կամ գործակալման
* ֆակտորինգի
* վարձակալության
* աշխատանքների կատարման
* խորհրդատվության
* նախագծման
* լիցենզային
* ներդրման
* ֆինանuավորման
* ապահովագրության
* շահագործման կամ կոնցեuիայի
* համատեղ ձեռնարկատիրության կամ արդյունաբերական, ձեռնարկատիրական համագործակցության այլ ձևերի

ծովային,oդային, երկաթուղային և ավտոմոբիլային փոխադրումների։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Հայաստանի Առևտրաարդյունաբերական պալատին կից գործող Արբիտրաժային դատարանի պաշտոնական կայքը»։ *Արբիտրաժային դատարանի նախագահ՝ Արտաշես Կակոյան, Արբիտրաժային դատարանի գլխավոր քարտուղար՝ Արմեն Ոսկանյան*։ դատարանի կանոնադրությունը համատեղ ձեռնարկատիրության կամ արդյունաբերական, ձեռնարկատիրական համագործակցության այլ ձևերի մասին։ Վերցված է 28 Հունվար 2016