**Ֆոբոս-2** (ռուս.՝ Фобос-2), խորհրդային ավտոմատ միջմոլորակային կայան, որը նախատեսված էր Մարսի և նրա արբանյակներ Ֆոբոսի և Դեյմոսի հետազոտությունների համար, այս նպատակով արձակված զույգ կայաններից երկրորդը։ Արձակվել է 1988 թվականի հուլիսի 12-ին և Մարսի ուղեծիր է դուրս եկել 1989 թվականի հունվարի 29-ին։ Ֆոբոս-2-ը անխափան գործել է մինչ 1989 թվականի մարտի 27-ը իր թռիչքի ընթացքում հավաքելով տվյալներ Արեգակի, միջմոլորակային միջավայրի, Մարսի և Ֆոբոսի մասին։ Ֆոբոս-2-ը ուսումնասիրեց Մարսի մակերեսը և մթնոլորտը և վերադարձրեց Ֆոբոսի 37 լուսանկար՝ մինչև 40 մետր լուծաչափով։

Առաքելության վերջին փուլից կարճ ժամանակ առաջ, որի ընթացքում տիեզերանավը պետք է մոտենար Ֆոբոսի մակերևույթից 50 մ հեռավորության վրա և բաց թողներ երկու իջեցվող սարքեր (մեկը՝ շարժական ցատկող, մյուսը՝ անշարժ հարթակ), կապը Ֆոբոս-2-ի հետ կորավ։ Առաքելությունն ավարտվեց, երբ տիեզերանավի ազդանշանը չհաջողվեց ստանալ 1989 թվականի մարտի 27-ին։ Վթարի պատճառը նշվեց բորտ-համակարգչի անսարքությունը։

Դեպի Ֆոբոս առաքելություն իրականացնելու մտադրության մասին առաջին անգամ հայտարարվեց 1984 թվականի նոյեմբերի 14-ին։ Ֆոբոսն ընտրվել է որպես թիրախ, ամերիկյան նախորդող առաքելությունների հետ անմիջական մրցակցությունից խուսափելու համար։ Ի սկզբանե մեկնարկը ծրագրված էր 1986 թվականին, սակայն այն հետագայում տեղափոխվեց 1988։

Արձակում
--------

Կայանը արձակվել է Բայկոնուր տիեզերակայանից 1988 թվականի հուլիսի 12-ին, արձակման համար օգտագործվեց Պրոտոն կրող հրթիռ։ Կրող հրթիռի բոլոր աստիճանները աշխատեցին նորմալ, կայանը տեղադրվեց Երկրի ուղեծիր և հետագայում ուղղվեց դեպի Մարս մոլորակ։ 1989 թվականի հունվարի 29-ին Ֆոբոս-2 կայանը դուրս եկավ Մարսի ուղեծիր։

Առաքելություն
-------------

Ֆոբոս-2 առաքելության հենց սկզբից ծագեցին խնդիրներ։ Այն պահին, երբ կայանը հասավ Մարսի ուղեծիր, նրա երեք համակարգիչներից երկուսը անսարք էին։ Մի համակարգիչը ամբողջովին չէր գործում, իսկ երկրորդը գործում էր սխալներով։ Քանի որ կայանի ցանկացած որոշում կայացնում էր առնվազն երկու համակարգչով, մեկ առողջ համակարգիչը չէր կարող կառավարել այն։ Կայանի բարձր արագության հաղորդիչը նույնպես խնդիրներ ուներ։

Ֆոբոս-2-ը հաջողությամբ իրականացրեց երեք հանդիպում Ֆոբոսի հետ՝ օգտագործելով իր տեսասպեկտրոմետրիկ տեսախցիկը, Մարսի հետազոտություննորի համար նախատեսված ռադիոմետրը և լուսաչափը։

Արդյունքներ
-----------

Կայանը վերադարձրել է Ֆոբոսի բարձր որակի 37 լուսանկար՝ պատկերելով արբանյակի մեծ մասը (80%)։ Ինֆրակարմիր սպեկտրոմետրը արբանյակի վրա ջրի հետքեր չի հայտնաբերել։

Ժառանգություն
-------------

Ֆոբոս կայանի կառուցվածքը կրկին օգտագործվել է երկար ձգձգված Մարս-96 առաքելության համար, որն ավարտվել է ձախողմամբ։ 2011 թվականին ձախողվեց նաև Ֆոբոս-Գրունտ առաքելությունը, որը նույնպես նախատեսված էր Ֆոբոսը հետազոտելու համար։

Տես նաև
-------

* Ֆոբոս ծրագիր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  «Phobos 2»։ US National Space Science Data Centre։ Վերցված է 2013 թ․ ապրիլի 12
2. ↑  nasa.gov: Phobos Project Information
3. ↑  «Fobos 2»։ NASA։ Վերցված է 2022 թ․ դեկտեմբերի 1
4. 1 2  Nature Publishing Group, Television observations of Phobos
5. 1 2 3  Harvey Brian (2007)։ *Russian Planetary Exploration History, Development, Legacy and Prospects*։ Springer-Praxis։ էջ 246։ ISBN 9780387463438
6. ↑  Wesley Huntress, Marov Mikhail (2011)։ *Soviet Robots in the Solar System*։ Chichester, UK: Praxis Publishing։ էջ 368։ ISBN 978-1-4419-7897-4
7. 1 2 3 4 5  Harvey Brian (2007)։ *Russian Planetary Exploration History, Development, Legacy and Prospects*։ Springer-Praxis։ էջեր 253–254։ ISBN 9780387463438
8. ↑  Murchiea Scott, Erardb Stephane (September 1996)։ «Spectral Properties and Heterogeneity of Phobos from Measurements by Phobos 2»։ *Icarus* **123** (1): 63–86։ Bibcode:1996Icar..123...63M։ doi:10.1006/icar.1996.0142  `|doi-access=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
9. 1 2  Harvey Brian (2007)։ *Russian Planetary Exploration History, Development, Legacy and Prospects*։ Springer-Praxis։ էջ 264։ ISBN 9780387463438

Արտաքին հղումներ
----------------

* High quality processed images from the *Phobos 2* mission
* Phobos mission images from the Space Research Institute (IKI)
* Raw image data from the *Phobos 2* ISM infrared instrument
* What we are searching for on Phobos Archived 20 July 2009 at the Wayback Machine. - an article on the Phobos program at the Web site of the Russian Space Agency (ru)
* Another site with processed images from the Soviet *Phobos 2* mission