**Ապտամբություն Դառաայում**՝ 2011 թվականի սիրիական ապտամբության օջախներից մեկը, որը բռնկվել է հարավսիրիական Դառաա քաղաքում։

Հակակառավարական ելույթներում մասնակցում էին ռադիկալ իսլամիստներ, այդ թվում ՝ սալաֆիները և Սիրիայում արգելված «Մուսուլման եղբայրներ» կազմակերպության անդամներ, ապստամբության գլխավոր կենտրոնը դարձավ էլ-Օմարի քաղաքային մզկիթը, իմամը ով շեյխ Ահմեդ աս-Սայասին էր, համարվում էր անկարգություններ հրահրողը։

2011 թվականի ապրիլի 25-ին զինված խմբերից տեղական բնակչության պաշտպանության և երկրի հարավում խալիֆաթի ստեղծումը կանխելու պատճառով քաղաք մտցվեցին ռազմական միավորումներ և զրահատեխնիկա։ Ռազմա-ոստիկանական գործողությունը շարունակվեց մինչև մայիսի 5-ը, հետագայում զորքերը դուրս բերվեցին քաղաքից։

Իրադարձությունների ընթացքը
--------------------------

Դառաայում լարվածության պատճառը, որը վերաճեց լայնամասշտաբ ապստամբության, դարձավ մարտի 18-ին աշակերտների խմբի ձերբակալումը, ովքեր գրել էին հակակառավարական կարգախոսներ տների պատերին և ցանկապատերին։ Հենց այդ օրը, ուրբաթօրյա աղոթքից հետո մզկիթում սկսվեցին առաջին անկարգությունները։ Ցուցարարները մեղադրում էին իշխանությանը կաշառակերության մեջ, կազմակերպելով բախումներ ոստիկանության հետ, ինչի ընթացքում զոհվեց 3 մարդ։

**Մարտի 20** — Ցուցարարների ամբոխն այրեց իշխող ԲԱԱՍ կուսակցության գրասենյակը, արդարադատության պալատը և մի քանի ոստիկանական բաժիններ և թալանեցին «Սիրիատել» հեռահաղորդակցական ընկերության երկու գրասենյակները։ Այդ օրը քաղաքի ներկայացուցիչները հանդիպեցին կառավարական պատվիրակությանը, որը ժամանել էր Դամասկոսից բնակիչներին ցույցերի հանգեցրած իրավիճակի հետաքննության համար։ Նրանք հանձնեցին պատվիրակության տնտեսական և քաղաքական բնույթի պահանջերով փաթեթ։ Քաղաքի հին մասն անցավ ընդդիմության վերահսկողության տակ, այնտեղ տեղադրված էլ-Օմարի մզկիթը դարձրեցին հոսպիտալ, որտեղ հասցնում էին վիրավորներին, արցունքաբեր գազ կիրառման արդյունքում։

**Մարտի 23** — Մարտի 23-ի առավոտյան զինյալները հարձակվեցին սանիտարական ավտոմեքենայի վրա, որը գտնվում էր էլ-Օմարի մզկիթի մոտ, արդյունքում սպանվեցին ավտոմեքենայի վարորդը, բժիշկը և փրկարարը։ Անվտանգության ուժերի աշխատակիցները կրակ բացեցին և ձերբակալեցին մի քանի զինյալների, սակայն մնացած հարձկավողներին հաջողվեց փախչել։ Գործողության արդյունքում գրավվեց մզկիթը, որտեղ հայտնաբերվեցին թաքցված զինամթերքներ և զոհված մեկ անվտանգության աշխատակից։ Հետագայում, ցուցարարների դեմ, ովքեր ցույց էին անցկացվում Օմարի մզկիթի մոտ, կիրառվեց արցունքաբեր գազ, բախումների արդյունքում զոհվեց 5 մարդ։ Ընդդիմության ներկայացուցիչը հայտնեց, որ այդ օրը բախումների արդյունքում զոհվեց 15 մարդ։ Հենց այդ օրը երկրի նախագահ Բաշար Ասադը իր զբաղեցրած պաշտոնից ազատեց Դառաայի մարզպետին, ցավակցություն հղեց զոհվածների ընտանիքներին և խոսք տվեց գտնել և պատժել արյունահեղության պատասխանատուներին, «չնյալով ո՛չ աստիճանին և ո՛չ պաշտոնին»։ Այդ օրը քաղաքում անջատվեց հեռախոսային կապը։

**Մարտի 25** — Facebook սոցիալական ցանցում, իրեն «Հեղափոխություն Սիրիայում 2011» անվանող մի օգտատեր, տեղադրեց կոչ «ազգային ապստամբության» ամբողջ Սիրայով։ Սիրիական զորքերը կրակ բացեցին ցուցարարների վրա, այն բանից հետո, երբ հրկիզվեց ներկայիս նախագահի հոր արձանը։

**Մարտի 29** Սիրիայի կառավարությունը հրաժարական տվեց։

**Ապրիլի 3** — Դառաայի գավառի նոր մարզպետ նշանակվեց Մուհամմեդ Խալեդ ալ-Հաննուսը։

**Ապրիլի 8** — Զինյալների հետ բախման արդյունքում զոհվեցին 19 և վիրավորվեցին 75 ոստիկաններ, այդ օրը բանտարկյալները այրեցին բատի շենքը։

**Ապրիլի 20**-ին Սիրիայի կառավարությունը չեղարկեց երկրում արտակարգ դրությունը։

**Ապրիլի 25**-ի գիշերը քաղաք մտցվեցին ռազմական միավորումները և զրահատեխնիկա։ Քաղաքում մտցվեց պարետային ժամ, անջատվեց ջրամատակարարումը, էլեկտրաէներգիան և հեռախոսային կապը։ Ընդդիմությունը փորձեց դժվարեցնել ռազմական միավորումների շարժը, քաղաքի փողոցներում տեղադրվեցին բարրիկադներ բետոնից և ավտոմեքենաներից։ Սիրիական բանակի ութ տանկ և երկու զրահատրանսպորտ շրջափակեցին Օմարի մզկիթը, զինվորները զբաղեցրեցին իրենց դիրքերը պետհաստատությունների մուտքի մոտ, տանիքներում տեղադրվեցին դիպուկահարներ։ Դառաայից հաղորդմամբ, այդ օրը զոհվեց 18 և վիրավորվեց 14 մարդ։ Իրավապաշտպան Աբդուլլա Աբազիդի (*Abdallah Abazid*) տվյալներով, զորքերի հետ բախման արդյունքում այդ օրը զոհվեց ամենաքիչը 25 մարդ։ Հենց այդ օրը հարձակման ենթարվեց ռազմական միավորումը Դառաայի հարավային արվարձանում, զոհվեց 10 զինծառայող։

**Ապրիլի 26** — Սիրիացի իրավապաշտպանների տվյալներով, գործողության ընթացքում զոհվեց 39 և վիրավորվեց 70 մարդ։

**Ապրիլի 27** — Ռազմական հրամանատարության ներկայացուցիչը հաղորդեց, որ կառավարական զորքերը Դառռայում մտել են փոխհրաձգության մեջ ծայրահեղական ահաբեկչական խմբավորումներ հետ, որոնք փակել են ճանապարհները և հարձակվել են դիրքերի վրա։ Փոխհրաձգության ընթացքում ոչնչացվեցին և ձերբակալվեցին մի քանի ահաբեկիչներ, առգրավվել են զենքեր և ռազմամթերք, ինչպես նաև զոհվել է 3 և վիրավորվել 15 զինծառայող։

**Ապրիլի 30** — քաղաքի կենտրոնում՝ Կարակ թաղամասում սիրիացի զինծառայողները գրոհով վերցրեցին էլ-Օմար մզկիթը, որը ավելի քան մեկ ամիս ծառայում էր որպես ապստամբության հենարան։ Ձերբակալել ապստամբ առաջնորդ իմամ Ահմեդ աս-Սայսինին չհաջողվեց, նա դիմել էր փախուստի։ Փոխհրաձգության ընթացքում սպանվեցին նրա որդին և 6 զինյալներ։ Այդ օրը լսվեցին կրակոցի ձայներ քաղաքի հարավային և արևելյան մասերից, իսկ Դամասկոսից Դառաա տեղափոխվեցին տակեր։

**Մայիսի 1** — Ընդդիմությունը որոշում ընդունեց ճեղքել Դառաայի բլոկադան, քաղաք ուղարկելով Դառաայի մոտակայքում տեղակայված բնակավայրերից և Դամասկոսի հարավային մասից ցուցարարների շարասյուն։

**Մայիսի 5** — Գնդապետ Ռիյադ Հալլադը զեկուցեց քաղաքում գործողության հաջող ավարտի մասին, քաղաքից սկսվեց սիրիական բանակի զինծառայողների և զրահատեխնիկայի դուրս բերումը։ Գործողության և մաքրման ժամանակ մայիսի 6-ին փոխհրաձգությունից զոհվեց 60 մարդ, 800 մարդ ձերբակալվեց։

ԶԼՄ-ների դերը
-------------

2011 թվականի մայիսին Դառաա քաղաքի մուֆթի շեյխ Ռազզակ Աբազիդը խիստ քննադատության ենթարկեց կատարական Ալ-Ջազիրա ալիքը, մեղադրելով նրանց Սիրիայում խառնաշփոթ առաջացմանը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  В ходе операции по подавлению восстания в городе Даръа погибли 39 человек // ИТАР-ТАСС от 26 апреля 2011
2. 1 2  В противостояниях сирийской полиции и манифестантов в Даръа 23 марта погибли 15 человек — оппозиция // ISLAM.RF от 24 марта 2011
3. ↑  «В сирийский Даръа введены танки». Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ մայիսի 1-ին. Վերցված է 2017 թ․ հունիսի 27-ին.
4. 1 2  В сирийском Даръа вновь собираются сотни демонстрантов // РИА «Новости» от 26 марта 2011
5. ↑  В Сирии расстреляли мирную демонстрацию
6. ↑  «В сирийском городе Даръа третьи сутки продолжаются народные волнения». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 5-ին. Վերցված է 2017 թ․ հունիսի 27-ին.
7. ↑  В Сирии произошло нападение на санитарную машину(չաշխատող հղում)
 // информагентство «Синьхуа» от 23 марта 2011
8. ↑  В Сирии убиты пятеро участников антиправительственных выступлений // LENTA.RU от 23 марта 2011
9. ↑  Президент Сирии уволил губернатора мятежного города // LENTA.RU от 23 марта 2011
10. ↑  15 killed in clashes in southern Syria Արխիվացված 2014-01-25 Wayback Machine // «Chicago Sun — Times» от 23 марта 2011
11. ↑  В сирийском городе Даръа войска открыли огонь по манифестантам // «Радио Свобода» от 25 марта 2011
12. ↑  Правительство Сирии ушло в отставку Արխիվացված 2014-01-16 Wayback Machine // РБК от 29 марта 2011
13. ↑  В Сирии назначен новый губернатор мятежной провинции Даръа // «Российская газета» от 4 апреля 2011
14. ↑  Девятнадцать полицейских погибли в беспорядках в Даръа на юге Сирии // РИА «Новости» от 8 апреля 2011
15. ↑  Беспорядки в Сирии усиливаются, сообщают СМИ // РИА «Новости» от 8 апреля 2011
16. ↑  Сирийские войска вошли в город Даръа для задержания террористов(չաշխատող հղում)
 // информагентство «Синьхуа» от 26 апреля 2011
17. ↑  Syria Escalates Crackdown as Tanks Go to Restive City // «The New York Times» от 25 апреля 2011
18. ↑  В сирийском городе Даръа в столкновениях погибли 18 человек // «Известия» от 25 апреля 2011
19. ↑  Не менее 25 человек погибли в столкновениях в сирийском городе Даръа // РИА «Новости» от 25 апреля 2011
20. ↑  При нападении на сирийский военный отряд погибли 10 человек(չաշխատող հղում)
 // информагентство «Синьхуа» от 26 апреля 2011
21. ↑  В Сирии 3 военнослужащих погибли и 15 — пострадали в результате перестрелки в городе Даръа(չաշխատող հղում)
 // информагентство «Синьхуа» от 27 апреля 2011
22. ↑  Сирийские военные взяли штурмом главную мечеть города Даръа // «Новости» (ОРТ) от 30 апреля 2011
23. ↑  Сирийская армия захватила оплот оппозиции — мечеть в городе Даръа // «Вести. RU» от 30 апреля 2011
24. ↑  Жители юга Сирии планируют прорвать блокаду Даръа // «Вести. RU» от 1 мая 2011
25. ↑  Из бунтующего сирийского города начался вывод войск // LENTA.RU от 5 мая 2011
26. ↑  «Сирийская армия начала покидать мятежный город Даръа». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 4-ին. Վերցված է 2017 թ․ հունիսի 27-ին.
27. ↑  Сотрудничество муфтия Даръа с сирийским правительством с целью нейтрализации заговоров врагов(չաշխատող հղում)
 // «Радио Ислам» от 11 мая 2011