recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**«Հեկուբը նրա ի՞նչն է, կամ նա Հեկուբի...»** (անգլ.՝ «What's Hecuba to him, or he to Hecuba…»), թևավոր խոսք Ուիլյամ Շեքսպիրի «Համլետ» ողբերգությունից։ Հեկուբը Տրոյայի Պրիամոս թագավորի այրին էր։ Երբ կործանվում է Տրոյան, Հեկուբը գերի է ընկնում դանայացիների մոտ։ Նա տեսնում է իր զավակների տանջամահ լինելը և խելագարվում։ Սա նկարագրված է «Համլետի» երկրորդ գործողությունում։ Երբ հայտնվում է թափառաշրջիկ խումբը, և արքայազն Համլետի խնդրանքով դերասաններից մեկը մենախոսություն է կարդում, որի մեջ Տրոյայի հերոս Էնեասը պատմում է, թե ինչպես գրավեցին Տրոյան, երբ պատմությունը հասնում է այն տեղը, ուր նկարագրում է Տրոյայի թագուհի Հեկուբի տանջանքները, որի աչքերի առաջ գազազած դանայացիները սպանում են ամուսնուն՝ Պրիամոսին, ու պղծում մարմինը, դերասանը գունատվում է ու սկսում արտասվել։ Այդ պահին Համլետը կրկին վերադառնում է հայտնի «համլետյան հարցին» մարդու գործելու կամ չգործելու դրդապատճառների մասին և արտասանում է իր նշանավոր խոսքը. «Հեկուբը նրա ի՞նչն է, կամ նա Հեկուբի, որ նրա համար արտասուք են թափում»։ 

Արտահայտությունն օգտագործվում է երկու իմաստով՝ երբ որևէ մեկը խառնվում է իրեն չվերաբերող գործին, կամ էլ, երբ մեկը անտարբեր է այն հարցի նկատմամբ, որը կարևոր նշանակություն ունի հասարակության համար։

> 
> 
> Անբնական չէ՞, որ այս դերասանը,   
> 
> Միայն մի վեպով, մի բուռն կրքի սոսկ երազումով   
> 
> Կարենա հոգին այնպես ենթարկել իր հղացումին,   
> 
> Որ լոկ իր մտքի գործելու շնորհիվ դեմքը գունատվի,   
> 
> Արցունք գա աչքին, երեսն այլայլվի, ձայնը կերկերվի,   
> 
> Իր ամբողջ կազմը համապատասխան իր հղացումին.  
> 
> Եվ այս բոլորը ոչնչի՞ համար. Հեկուբի՞ համար.   
> 
> **Հեկուբը նրա ի՞նչն է, կամ նա Հեկուբի,**   
> 
> Որ նրա համար արտասուք թափե։ Ապա ի՞նչ կաներ,   
> 
> Եթե նրա կրքի այնպիսի պատճառ, դրդիչ ունենար,   
> 
> Ինչպես ե՛ս ունիմ. բեմը կողողեր իր արտասուքով,   
> 
> Հասարակության ունկը կպատռեր սոսկալից խոսքով,   
> 
> Հանցավորներին կխենթացներ,   
> 
> Եվ անմեղներին կզարհուրեցներ,   
> 
> Անտեղյակներին կշշմեցներ, այո, և նույնիսկ   
> 
> Աչք ու ականջի ունակությունը կխառնաշփոթեր։  
> 
> Իսկ ե՞ս, թանձրամիտ և ցեխահոգի թշվառականս,   
> 
> Հալվում, մաշվում եմ, և մտամոլոր խեղճ Ջոնի նման՝   
> 
> Անփույթ իմ դատիս՝ ոչ մի բան ասել չեմ կարողանում.   
> 
> Ո՜հ, ոչ իսկ ի սեր մի թագավորի, որի գույքի դեմ,   
> 
> Որի կյանքի դեմ այնպես դիվային ոճիր է գործվել։   
> 
> Վախկոտ եմ, ի՞նչ է...
> 
> 
>

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ավետիսյան Կամսար (1973)։ *Իմաստուն խոսքերի աշխարհում*։ Երևան: «Հայաստան»։ էջեր 35–36
2. ↑  Энциклопедический словарь крылатых слов и выражений / составитель В. В. Серов — М.: «Локид-Пресс», 2005.
3. ↑  Ուիլյամ Շեքսպիր. «Համլետ», 2-րդ գործողություն, 2-րդ տեսարան, թարգմանությունը՝ Հովհաննես Մասեհյանի

Արտաքին հղումներ
----------------

* Поиск словоупотреблений и парафразов по сигнатуре «ему Гекуба» в НКРЯ
* То же в Google Ngram Viewer
«**Հետճաշյա հանգիստ Օրնանում**» (ֆր.՝ L'Après-dînée à Ornans), Ֆրանսիացի նկարիչ, կերպարվեստում ռեալիզմի հիմնադիրներից Գյուստավ Կուրբեի (Gustave Courbet, 1819-1877) նկարներից։ Այս ստեղծագործությունը հեղինակը վրձնել է 1849 թվականին։ Յուղաներկով կտավի չափերն են 195 × 257 սմ։

Այսօր «Հետճաշյա հանգիստ Օրնանում» ստեղծագործությունը պահպանվում և ցուցադրվում է Գեղարվեստի պալատում (Լիլ, Ֆրանսիա)։

Պատմություն
-----------

«Հետճաշյա հանգիստ Օրնանում» ստեղծագործությունը հեղինակը վրձնել է հընթացս 1848-1849 թվականների. այդ ժամանակ Կուրբեն Օրնան է վերադարձել Փարիզից։ Սկզբից կտավն անվանել է *«Ճաշից հետո Օրնանում»*։ Այս նկարը հեղինակի առաջին ռեալիստական մեծ աշխատանքն է, որտեղ նա ձեռնոց է նետել ակադեմիական գեղանկարչությանը։

Կուրբեն 1849 թվականի հունիսին Փարիզյան սալոնում նկարը ստեղծելու մասին պարզաբանել է.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Սա նոյեմբերին էր։ Մենք գտնվում էինք մեր ընկերոջ՝ Կուենի մոտ։ Մառլեն վերադարձել էր որսից և մենք վարձեցինք Պրոմայեին, որ վերջինս ջութակ նվագի իմ հոր առջև։- Գյուստավ Կուրբե |  |

Այս ստեղծագործությունը շատ մեծ ուշադրություն գրավեց Էնգրի, Դելակրուայի և Գոթիեի մոտ։

Իր չափերով և կառուցվածքով (ֆիգուրները նկարված են գրեթե բնական չափերով) «Հետճաշյա հանգիստ Օրնանում» ստեղծագործությունը դասվում է պատմական գեղանկարչության շարքին, սակայն սյուժեում հանապազօրյա տեսարան է պատկերված։ Նկարը հեղինակին մեծ ճանաչում բերեց ժամանակին։ Պետությունը Կուրբեից գնեց կտավը 1500 ֆրանկով։

Նկարագիր
--------

Կտավում հեղինակը նկարել է ջութակահար Ալֆոնս Պրոմայեին, որը նվագում է Ռեջիս Կուրբեի՝ հեղինակի հոր համար։ Մյուս երկու անձինք Կուրբեի ընկերներն են՝ Օգյուստ Մառլեն (հետին պլանում) և Ուրբեն Կուենին։ Կուրբեն հնարավոր է, որ նկարը ստեղծելիս ազդված լինի Կարավաջոյի «Մատթեոս առաքյալի հրավերը» նկարից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5
2. 1 2 3  «L’Après-dînée à Ornans - Gustave Courbet»։ *Palais des beaux arts de Lille* (ֆրանսերեն)։ Վերցված է 26 février 2016 .
3. ↑  François Derivery, « Courbet et son sujet » Archived 2013-11-03 at the Wayback Machine. *Ligeia*, Կաղապար:Numéros, 2003.
4. ↑  «L'après-dînée à Ornans»։ *Panorama de l'Art* (ֆրանսերեն)։ Վերցված է 7 octobre 2014 .

Գրականություն
-------------

* Pierre Courthion, *Tout l'Œuvre peint de Courbet*, Paris, 1987.
* Robert Fernier, *La Vie et l'Œuvre de Gustave Courbet*, Catalogue raisonné.

Արտաքին հղումներ
----------------

* (Ֆրանսերեն) «Հետճաշյա հանգիստ Օրնանում» ստեղծագործությունը

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Հետճաշյա հանգիստ Օրնանում** կատեգորիայում։ |
Մեռեմիյզա դաստակերտի ավերակները
**Մեռեմիյզա դաստակերտ** (էստ․՝ Meremõisa mõis, գերմ.՝ Merremois), ազնվականական նախկին կալվածք Էստոնիայի հյուսիսում՝ Հարյումաա նահանգի Հառկու շրջանում։

Պատմություն
-----------

Մեռեմիյզա դաստակերտը հիմնադրվել է 1580 թվականին։ Նրա առաջին սեփականատերը եղել է Հանս Վառտմանը (Hans Wartmann)։ 18-րդ դարում դաստակերտը պատկանել է Պիլառ ֆոն Պիլհաուին (Pilar von Pilchau), ֆոն Կլյուգենների (von Klugen) ընտանիքին և ֆոն Կոսկուլների (von Koskull) ընտանիքին։

1837 թվականին Մեռեմիյզա դաստակերտը գնել է մոտակա Կեյլա-Յոա դաստակերտի սեփականատեր Ալեքսանդր Բենկենդորֆը, որը կառուցել է դաստակերտի՝ նեոգոթական ոճի պալատը։ Սակայն դաստակերտի նոր սեփականատերը չի ավարտել նոր գլխավոր մասնաշենքի շինարարությունը, այլ կիսակառույցը թողել է որպես գեղեցիկ ավերակներ Կեյլա-Յոա այգու ծայրին։ Մեռեմիյզե դաստակերտն իրավաբանորեն դարձել է է 500 մետր դեպի արևմուտք գտնվող Կեյլա-Լոա դաստակերտի մի մասը, և նրա կիսակառույց շինությունների մի մասն այդպես էլ մնում են կիսատ։

Ներկայումս պահպանվում են Մեռեմիյզե դաստակերտի ավերակները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  «Meremõisa mõis»։ *Portaal "Eesti mõisad"*

Արտաքին հղումներ
----------------

* Մեռեմիյզա դաստակերտը *Էստոնիայի դաստակերտներ* կայքում
**Խրիսոխիր**, Խրիսոքիր (հուն․՝ Χρυσόχειρ՝ ոսկեձեռնյան (ծն. թ. անհտ. — 872)), պավլիկյանների գլխավոր զորահրամանատարը 863—872 թթ.-ին։ Խրիսոխիրը նույն սպաթար Հովհաննես Խրիսոքիրն է։ Ազգությամբ՝ հայ, որին Փոտ պատրիարքը նամակներ է հղել։ Խրիսոխիրի հայրը նույնպես պավլիկյան էր։ Խրիսոխիրը հաջորդել է հորեղբորորդուն (կամ մորեղբորորդի)՝ Կարբեասին։

Խրիսոխիրի օրոք պավլիկյանների զինվորական հզորությունը հասել է բարձրակետին։ Խրիսոխիրի գլխավորությամբ նրանք ներխուժել են Բյուզանդական կայսրություն՝ հասնելով մինչև Անկյուրա, Նիկիա և Նիկոմեդիա։ Վասիլ I 869 թ.-ին և 871 թ.-ին արշավել է Խրիսոխիրի դեմ և պարտվել։ Խրիսոխիրի և կայսեր դեսպան Պետրոս Սիկիլիացու բանակցությունները (869) Դիվրիգում հաջողություն չեն ունեցել. Բյուզանդիան չի ընդունել Խրիսոխիրի պայմանը՝ հրաժարվել արլ-ում ունեցած տիրապետությունից։ Այնուհետև Խրիսոխիրը ծրագրել է քարոզիչներ ուղարկել քրիստոնեությունը նոր ընդունած (866) Բուլղարիա՝ պավլիկյան գաղափարներն այնտեղ տարածելու նպատակով։ 872 թ.-ին Վասիլ I Արմենիակների և Խարսիանոն բանակաթեմերի զորքերով Խրիսոխիրի դեմ է ուղարկել զորապետ Քրիստափորին, որը Վաթիռիաքս վայրում (Սեբաստիայից հյուսիս-արևմուտք) հաղթել է պավլիկյաններին։ Խրիսոխիրն ընկել է մարտի դաշտում՝ դավաճան Պուլադեսի (Փոլադ) ձեռքով։ Կիսամեռ Խրիսոխիրի գլուխը կտրել և ուղարկել են կայսրին։ Դրանից հետո բյուզանդական զորքերը գրավել են պավլիկյանների կենտրոն Տևրիկը և մի շարք բերդեր։

Խրիսոխիրի կերպարը՝ հանձին «Խրիսոխերպոսի», արտացոլվել է բյուզանդական «Դիգենիս Ակրիտաս» էպիկական պոեմում։

Գրականություն
-------------

* Կոնստանդին Ծիրանածին, Ե. 1970 (Օտար աղբյուրները Հայաստանի և հայերի մասին, 6, Բյուզանդական աղբյուրներ, 2)։


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 94)։*  |
| **՞** |
| --- |
|  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Կարգ | Ուռածաղկավորներ |
|
|
|
| Ընտանիք | Ուռազգիներ |
|
|
|
| Ցեղ | Ուռենի |
|
|
| Տեսակ | Ուռենի կովկասյան |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Տalix caucasica
Anderss. |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Ուռենի կովկասյան** (լատին․՝ Տalix caucasica ), ուռազգիների ընտանիքի, ուռենի ցեղի բույս։

Նկարագրություն
--------------

Տերևաթափ թուփ է՝ մինչև 2 մետր բարձրությամբ, մուգ գորշավուն կամ ավելի հաճախ՝ մոխրագույն ճյուղերով։ Երիտասարդ ընձյուղները մազմզուկապատ են։ Երկու-երեք տարեկան մերկ բնափայտը ունի թույլ արտահայտված երկարավուն, կարճ թմբիկներ։
Բողբոջները ձվաձև են, սկզբում մազմզուկապատ, այնուհետև մերկ։

Տերևակիցները կիսասրտաձև են կամ երիկամաձև, մերկ, խոշոր, չթափվող։ Տերևների ձևը տարբեր է, հակսաակ-ձվաձևից մինչև հակառակ-նշտարաձև հիմքում կլորավուն, գագաթում կարճ-սրածայր, 5֊7,5 սմ երկարությամբ և 2֊3 սմ լայնությամբ, բարակ, երկու կողմերից էլ գրեթե մերկ, ներքևի կողմից սովորաբար կապտավուն, երբեմն՝ ցրված, հատուկենտ մազմզուկներով, անհավասար ատամնաեզր, կենտրոնական կարմրավուն ջղով։ Չորացնելուց հետո թեթևակի սևանում է։ Կատվիկները բացվում են տերևների հետ միաժամանակ կամ մի փոքր ավելի վաղ, գտնվում մի քանի տերևիկներով։

Առէջային կատվիկները ուղիղ են, 2 և 23 սմ երկարությամբ, վարսանդայինները դեպի ցած են կախված, մինչև 5 սմ երկարությամբ, մազմզուկապատ առանցքով։ Ծաղկակիցները հակառակ-ձվաձև են, շիկավուն, մազմզուկապատ, երկու մերկ առէջները ազատ են։ Սերմնարանը նեղ-կոնաձև է, մերկ, երկար կոթունավոր, սռնակը կարճ է, սպին ունի մեկը մյուսից հեռացող բլթակներ։ Ծաղկում է մարտ-ապրիլ ամիսներին, պտուղները հասունանում են մայիս-հունիսին։ Լուսասեր է, ցրտադիմացկուն, մեզոֆիլ։

Էկոլոգիական խումբը Xllբ։

Տարածվածություն
---------------

Բնական պայմաններում տարածված է Կովկասում, Արևմտյան Հայաստանում։ Մեր հանրապետոլթյան տարածքում հանդիպում է կենտրոնական շրջաններում, Արագածի լանջերում, գերազանցապես միջին և վերին լեռնային գոտիներում։

Կիրառություն
------------

Գրիր կիրառությունն այստեղ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. 1, Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ 247։
**«Վիեննայի տեսարանը Բելվեդերից»** (իտալ.՝ Vienna vista dal Belvedere), իտալացի նկարիչ, քաղաքային բնանկարի վարպետ, Վենետիկի գեղարվեստի դպրոցի կարկատուն ներկայացուցիչ Բեռնարդո Բելլոտտոյի կտավներից։ Հեղինակը կտավը վրձնել է 1759-ից 1761 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում։ Յուղաներկով կտավի չափերն են՝ 135 × 213 սմ։ «Վիեննայի տեսարանը Բելվեդերից» ստեղծագործությունն այսօր պահպանվում և ցուցադրվում է Արվեստի պատմության թանգարանում (Վիեննա, Ավստրիա), (գույքագրում՝ №GG 1669):

Պատմություն
-----------

Բեռնարդո Բելլոտտոն իտալացի նկարիչ Ջովաննի Անտոնիո Կանալետտոյի (1697-1768) զարմիկն է. երիտասարդ տարիքում հենց նրա մոտ է ուսանել։ Այս կտավը մեկն է այն տասներեք նկարներից, որոնք մտնում են վիեննական շրջանի մեջ։ Հեղինակը դրանք բոլորը ստեղծել է Սրբազան Հռոմեական կայսրության կայսրուհի Մարիա Թերեզայի (1717-1780) համար։ Բեռնարդո Բելլոտտոն դրանք նկարել է հընթացս երկու տարիների, որոնք նա անցկացրել է Հաբսբուրգների մայրաքաղաքում։ «Վիեննայի տեսարանը Բելվեդերից» ստեղծագործությունը գտնվում է կայսերական հավաքածուում ստեղծման օրից։

Նկարագիր
--------

«Վիեննայի տեսարանը Բելվեդերից» կտավում ներկայացված տեսարանը պատկերված է Վերին Բելվեդերից՝ պալատից, որը Ներքին Բելվեդերի հետ միասին ստեղծվել է 18-րդ դարի 20-ական թվականներին։ Նկարն առանձնանում է բացառիկ տեղագրական ճշտությամբ և, հնարավոր է, որ հեղինակն աշխատել է կամերա օբսկուրայի օգնությամբ, ինչով հաճախ էին օգտվում նկարիչ-վեդուտիստները ճշգրիտ պատկերներ ստանալու համար։ Բեռնարդո Բելլոտտոն նկարը ստեղծել է դետալային ճշգրտությամբ. հեռանկարը, շինությունները մարդիկ և ստվերները կառուցված է որոշ ազատությամբ։ Ձախ կողմում պատկերված է Կարլսկիրխեն, աջից՝ Սալեզինյան մենաստանը։ Այդ երկու շինությունների միջև՝ կտավի կենտրոնում, վեր է խոյանում Սուրբ Ստեփանոսի մայր տաճարը, որն իր գոթական աշտարակով առանձնանում է երկնքի ֆոնին։ Նրա դիմաց նկատվում են Ներքին Բելվեդերն ու Շվարցենբերգի դղյակն իր ջերմատներով։ Հետին պլանում երևում են Կալենբերգի և Լեոպոլդսբեգի բլուրները։

Ներքին Բելվեդերի սֆինքնսները՝ առյուծի մարմիններով և մարդկային գլուխներով, մարմնավորում են բանականություն՝ միավորված ուժի հետ։ «Վիեննայի տեսարանը Բելվեդերից» ստեղծագործության համար բնութագրող հանգամանք է երկրաչափական ճշգրտությունը և մարդկանց մելանխոլիկ ոգին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5
2. 1 2 3

Գրականություն
-------------

* *Вольфганг Прохаска.* «Венский музей истории искусств. Живопись». — Лондон: Scala Publishers, 2011. — 128 с. — («Музеи мира»). — 7000 экз. — ISBN 978-34-065-2756-2
* «Музей истории искусства. Вена». Под ред. Сильвии Боргези. = Kunsthistorisches Museum. Vienna. — /Пер. с ит. — М.: ЗАО «БММ», 2007. — 144 с. — (Великие музеи мира). — 3000 экз. — ISBN 978-88-370-2769-8
Հինե նուի տե պոն, ըստ մաորիների հավատքի, ստեղծել է մայրամուտի կարմիր գույնը: 
**Հինե նուի տե պո** (մաորի՝ Գիշերվա մեծ կին), մաորիների դիցաբանության մեջ գիշերվա ու մահվան աստվածուհի, ստորգետնյա աշխարհի տիրուհին։ Հինե նուի տե պոն անտառների աստված Տենեի դուստրն է. նա փախչում է ստորգետնյա աշխարհ` իմանալով, որ Տենեն, ում հետ ամուսնացել է, իր հայրն էր։ Հինե նուի տե պոն, ըստ մաորների հավատքի, ստեղծել է մայրամուտի կարմիր գույնը։

Պատմություն
-----------

Հայր աստված Ռանգիի և մայր աստված Պապայի բոլոր երեխաները արական սեռի ներկայացուցիչներ էին։ Տենեն, թռչունների և անտառների աստվածը, եղբայրներից միակն էր, ով կնոջ անհրաժեշտություն էր զգում։ Նրա մայրը ցույց տվեց նրան, թե ինչպես ստեղծել կին կարմիր հողից։ Տանեն հողին շունչ տվեց և հետո ամուսնացավ այդ կնոջ հետ։

Երբ Հինեն իմացավ, որ իր ամուսինը, միաժամանակ հանդիսանում է նրա հայրը, նա ամոթից և զզվանքից փախչում է հոգիների աշխարհ։ Երբ Տենեն գալիս է հոգիների աշխարհ նրան գտնելու, Հինեն հրամայում է նրան ետ գնալ և դաստիարակել իր երեխաներին (մարդկանց), իսկ նա նրանց բոլորին կսպասի ստորերկրյա աշխարհում։ Ավելի ուշ, երբ Մաուին աշխարհ բերեց մահը, սկսվեց մահկանացուների անվերջ երթ դեպի Հինե նուի տե պոյի թագավորություն։

Մաուին փորձում էր մարդկությանը դարձնել անմահ, ցանկանալով մտնել քնած Հինեի մարմնի մեջ, սակայն նա արթնանում է և սպանում է նրան. այսպիսով Մաուին դառնում է առաջին մահացած մարդը։

Հինե նուի տե պոն ստեղծել է նաև միջատներին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Biggs, 1966, էջ 449
2. ↑  Biggs, 1966, էջ 450

Գրականություն
-------------

* *Biggs, B.G.* Maori Myths and Traditions / A.H. McLintock. — *Encyclopaedia of New Zealand*. — Government Printer: Wellington, 1966. — Vol. II. — P. 447-454.
**«Ուրախ ընտանիք»** (ռուս.՝ «Весёлая семе́йка»), Նիկոլայ Նոսովի վիպակը, որը գրվել է 1949 թվականին։

Հրատարակում
-----------

Առաջին անգամ վիպակն առանձին գրքով լույս է տեսել «Դետգիզում» 1949 թվականին՝ «պատմվածք» ենթավերնագրով։ 1951 թվականի առանձին հրատարակությունում («Դետգիզ») և հաջորդ հրատարակություններում լույս է տեսել «վիպակ» ենթավերնագրով։

Թարգմանվել է աշխարհի բազմաթիվ լեզուներով։ Վիպակի հիման վրա հեղինակը գրել է երեք պատկերով պիես դպրոցական թատրոնի համար։ Պիեսը հրապարակվել է 1949 թվականի «Զատեյնիկ» ամսագրում (№ 10)։

Սյուժե
------

Պատումը ներկայացվում է աշակերտ Կոլյայի անունից։ Նա և նրա լավագույն ընկեր Միշան որոշել են ինկուբատոր պատրաստել և հավեր բուծել։ Թռչնաբուծության մասին գրքում նրանք կարդացել են այդ սարքի մասին, իսկ ձու գտնելու համար գնացել են գյուղ։ Կառուցելով մի փոքր ինկուբատոր ձեռքի տակ եղած նյութերով՝ նրբատախտակե արկղ, թիթեղյա տարա, էլեկտրական լամպ՝ որպես տաքացուցիչ՝ ընկերները ձուն դնում են ինկուբատորի մեջ և հաշվարկում ճտերի դուրս գալու օրը․ ճտերը պետք է ձվից դուրս գան 21 օր հետո։

Քանի որ ինկուբատորին պետք էր մշտապես հետևել (մինչ տղաները դպրոցում էին, հետևում էր Միշայի կրտսեր քույրը՝ Մայկան), ընկերները շատ էին հոգնում, այդ պատճառով էլ սկսում են աչքաթող անել ուսումը և պարապմունքները պատանի բնախույզների խմբակում։ Մյուս պիոներները քննադատում են նրանց ծուլության համար, մինչև որ իմանում են, որ Կոլյան և Միշան հավ են բուծում։ Դրանից հետո դասընկերները ինկուբատորի մոտ հերթափոխային հերթապահություն են սահմանում, և Կոլյան Միշայի հետ նորից ձեռնամուխ են լինում սովորելու։ Այն օրը, երբ ենթադրվում էր, որ ճտերը պետք ձվից դուրս գան, դա տեղի չի ունենում։ Բայց հաջորդ օրը պարզվում է, որ տղաները պարզապես սխալ են հաշվարկել օրերը։

Տասներկու ձվից դուրս է գալիս տասը ճուտ։ Բայց տասից մեկը՝ «թիվ հինգը», հիվանդ է և շուտով սատկում է։ Տղաները որոշում են մյուս ճտերին տանել գյուղ՝ այն կնոջ մոտ, որը նրանց ձու էր նվիրել։

Հետաքրքիր փաստեր
----------------

Մտերիմ ընկերներ Միշայի և Կոլյայի մասին Նիկոլայ Նոսովը գրել է ևս մի քանի ստեղծագործություն՝ «Միշկայի շիլան» («Мишкина каша»), «Դրուժոկ» («Дружок»), «Մեր սահադաշտը» («Наш каток»), «Հեռախոս» («Телефон»), «Բենգալյան կրակներ» («Бенгальские огни»), «Բանջարաբույծները» («Огородники») և «Тук-тук-тук»։

Էկրանավորում
------------

* «Ուրախ ընտանիք» ստեղծագործության հիման վրա 1982 թվականին թողարկվել է «Կենդանի ծիածան» (ռուս.՝ «Живая радуга») ֆիլմը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Ուրախ ընտանիք» վիպակի մասին «Лаборатория Фантастики» կայքում
**Պյոտր Գրիգորևիչ Վոլոկիտին** (ռուս.՝ Пётр Григорьевич Волокитин, 25 ապրիլի, 1926, Ստուդյոնիե Խուտորա (ներկայում՝ Լիպեցկի շրջան, Լիպեցկի մարզ) – 6 նոյեմբերի, 1956, Բուդապեշտ, Հունգարիա), Խորհրդային բանակի ավագ լեյտենանտ, 1956 թվականի Հունգարական հեղափոխության ճնշման մասնակից, Սովետական Միության հերոս (1956)։

Կենսագրություն
--------------

Պյոտր Վոլոկիտինը ծնվել է 1926 թվականի ապրիլի 25-ին Ստուդյոնիե Խուտորա գյուղում (ներկայում՝ Լիպեցկի շրջան, Լիպեցկի մարզ), գյուղացու ընտանիքում։ Դպրոցում սովորել է մինչև յոթերորդ դասարանը։ 1944 թվականին զորակոչվել է Բանվորա-գյուղացիական Կարմիր բանակ։ 1948 թվականին Վոլոկիտինն ավարտել է Մոլոտովի ռազմական հետևազորային ուսումնարանը։ 1956 թվականի աշնանն արդեն գվարդիայի ավագ լեյտենանտ Պյոտր Վոլոկիտինը օդադեսանտային զորքերի 381-րդ գվարդիական պարաշյուտային-դեսանտային գնդի 31-րդ գվարդիական օդադեսանտային դիվիզիայի հրաձգային դասակի հրամանատար էր։ Աչքի է ընկել 1956 թվականի Հունգարական հեղափոխության ճնշման ժամանակ․ այդ գործողությունը պաշտոնապես կոչվել է «հակահեղափոխական խռովության ճնշում»։

Վոլոկիտինի գնդում տագնապ է հայտարարվել, և այն Ուկրաինական ԽՍՀ Ժիտոմիրի մարզի Նովոգրադ-Վոլինսկի քաղաքի ուղարկվել է Հունգարիա։ Գունդը վայրէջք է կատարել Տեկել օդանավակայանում։ Վոլոկիտինի դասակը մասնակցել է օդանավակայանի հունգարական պահակախմբի զինաթափմանը։ 1956 թվականի նոյեմբերի 6-ին Բուդապեշտում տեղի ունեցած փողացային մարտերի ժամանակ Վոլոկիտինը մասնակցել է Լենկե (ներկայում՝ Դեժյո Կոստոլանիի), Բելա Բարտոկի ու Ժիգմոնդ Մորիցի հրապարակներում մարտնչող ապստամբների դեմ մարտերին։ Նրա դասակը կատարել է իրեն տրված ռազմական հրամանը՝ հակառակորդին հասցնելով նշանակալի կորուստներ։ Պյոտր Վոլոկիտինը զոհվել է նոյեմբերի 6-ին՝ Ժիգմոնդ Մորիցի հրապարակում ծավալված մարտի ժամանակ։ Թաղված է Բուդապեշտում՝ Կերեպեշի գերեզմանատանը։

ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության՝ 1956 թվականի դեկտեմբերի 18-ի հրամանով «ռազմական պարտքի կատարման ժամանակ ցուցաբերած արիության ու խիզախության» համար գվարդիայի ավագ լեյտենանտ Պյոտր Վոլոկիտինը հետմահու պարգևատրվել է Սովետական Միության հերոսի բարձրագույն կոչումով։ Նա պարգևատրվել է նաև Լենինի շքանշանով (18 դեկտեմբերի, 1956) և այլ մեդալներով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Պյոտր Վոլոկիտինը «Երկրի հերոսները» կայքում

Գրականություն
-------------

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс. Рег. № в РКП 87-95382.
| **՞**Ծնկլտան գեղգեղիկ |
| --- |
|   |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
|
|
|
|
|
| Տիպ | Քորդավորներ |
|
|
|
|
|
| Դաս | Թռչուններ |
|
|
|
|
|
|
|
| Ընտանիք | Շահրիկներ |
|
|
|
| Ցեղ | Գեղգեղիկ |
|
|
| Տեսակ | Ծնկլտան գեղգեղիկ |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| *Phulloscopus collybitus*

 |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | ՊատկերներՎիքիպահեստում | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Ծնկլտան գեղգեղիկ** (*լատին․՝ Phulloscopus collybitus*), շահրիկների ընտանիքի թռչուն։

Արտաքին կառուցվածքը
-------------------

Մարմնի երկարությունը 10-11 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 15-21 սմ, կենդանի զանգվածը՝ 7.8 գ։ Առաջնային փետուրները կարճ են, ոտքերը սևավուն։ Հասունի մարմինը վերևից մոխրավուն դարչնագույն-կանաչ է, ներքևից՝ սպիտակ-դեղնավուն, կտուցը՝ մուգ։ Երիտասարդի մարմինը վերևից կանաչ-մոխրագույն է, թափահարող փետուրները՝ դեղին երիզով, թևին կա բաց գույնի շերտ։ Պոչը հաճախ տմբտմբացնում է։

Կենսակերպը
----------

Բնադրող-չվող է։ Գարնանային վերադարձը՝ մարտի 2-րդ կեսից։

Սննդառություն
-------------

Կեր որոնում է գետնից մինչև ծառերի գագաթը։ Սնվում է անողնաշարավորներով։

Ապրելավայր
----------

Ապրում է անտառներում, չուի ընթացքում տարածված է։

Բազմացում և զարգացում
---------------------

Հարսանեկան զույգերը սկսում են ձևավորվել ապրիլի վերջից մայիսի 1-ին կեսը։ Ձվերի ամբողջովին քանակով պատրաստ բները ի հայտ են գալիս մայիսի վերջ-հունիսի ընթացքում, կրկնակի բնադրման դեպքում՝ հուլիսի 1-ին կեսին։ Բույնը գավաթաձև է կամ գնդանման՝ չոր խոտաբույսերից։ Բնադրում է գետնին մոտ։ Բույնը դնում է 17 մմ տրամագծով, սպիտակ՝ մուգ պտերով 4-7 ձու։ Թխսակալում է էգը՝ 14 օր։ Ձագերին էգն է կերակրում։ Ձագերը բնից զանգվածաբար հեռանում են հունիսի վերջից օգոստոսի սկիզբը։ Այդ ընթացքում ի հայտ են գալիս թռիչքին համեմատաբար թույլ տիրապետող ձագերից և ինքնուրույն կերակրվող երիտասարդ թռչուններից կազմված ընտանիքներ։

Գրականություն
-------------

1. Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարան
**Չապաև**, հայ քանդակագործ Արա Սարգսյանի բարձրաքանդակը, որը ստեղծվել է 1934 թվականին, ցեմենտից և զարդարում է «Մոսկվա» կինոսրահի ճակատի խորշը։

Պատմություն
-----------

1934 թվականին Արա Սարգսյանին հնարավորություն է ընձեռնվում ճարտարապետության և քանդակագործության ոլորտում իր ձեռքբերումները մարմնավորելու։ Նրան հանձնարարվում է քանդակել «Չապաև» ֆիլմի դրվագներից մեկը՝ «Մոսկվա» կինոսրահի արևմտյան ճակատի խորշը զարդարելու համար։

Քանդակագործը ընտրում է ֆիլմի հենց սկզբի ամենաարտահայտիչ դրվագներից մեկը, որտեղ Չապաևը եռաձի մարտակառքով, գնդացրային կրակ բաց անելով, հետապնդում է թշնամուն։

Նկարագրություն
--------------

Չնայած բարձրաքանդակի կատարողականը առանձնակի բարեմասնություններով աչքի չի ընկնում, բայց առանձնանում է քանդակագործության և ճարտարապետության օրինակելի սինթեզով, ինչպես ֆունկցիոնալ բովանդակության, այնպես էլ ծավալների և ձևերի առումով։ 

> 
> 
> Եթե չհաշվենք ձիերի դասական մեկնաբանությունը և մարտակառքին հետևող խումբը, ապա բարձրաքանդակի և կինոկադրի կոմպոզիցիաներն իրարից քիչ բանով կտարբերվեն։ Դա ես բերում եմ ոչ թե որպես բարձրաքանդակի թերություն, այլ նկարագրած լինելու համար հեղինակի մոտեցումը, նշելու համար, որ չնայած ֆիլմի կադրը վերարտադրելու հանձնարարությանը, հեղինակը ստեղծագործական մոտեցում է ցուցաբերել։— Վահան Հարությունյան
> 
>

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Չապաև» քանդակը «Արա Սարգսյան և Հակոբ Կոջոյան» տուն-թանգարանի կայքում
2. ↑  Արա Սարգսյան, Բոսֆորի ափից մինչև անմահություն, ՎարդՀրատ ՍՊԸ, 2017
3. 1 2 3 4  Վահան Հարությունյան, Արա Սարգսյան, Հայաստան հրատարակչություն, Երևան, 1975, էջ 51



|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Արա Սարգսյան |
| --- |
|  |
| **Վիքիքաղվածք**  • **Վիքիպահեստ** |
|  |
| Դիմաքանդակներ | Նիկողայոս Տիգրանյան  • Վաղարշ Վաղարշյան  • Րաֆֆի   • Թորոս Թորամանյան  • Նելսոն Ստեփանյան  • Վալերի Բրյուսով  • Տիգրան Պետրոսյան  • Ալեքսանդր Մելիք-Փաշայան  • Վարդան Աճեմյան  • Ժասմեն  • Նաիրի Զարյան  • Սուրեն Սպանդարյան |  |
|  |
| Հարթաքանդակներ | Այգեկութ  • Չապաև   • Սևանի ձկնորսները  • Հայկական ԽՍՀ (պաննո) |
|  |
| Հաստոցային քանդակներ | Լուռ վիշտը   • Կժով կինը  • Հիրոսիմա   • Բարձունքի գրավում  • Տաթև |
|  |
| Հուշարձաններ | Ալեքսանդր Սպենդիարյան  • Անտառի արքա  • Երկրորդ աշխարհամարտում զոհվածների հուշարձան  • Հովհաննես Թումանյան  • Մայր Հայաստան  • Սահակ Պարթև, Մեսրոպ Մաշտոց  • Կայծակ |

 |
| **՞**Հիրկանյան թխկի |
| --- |
| Հիրկանյան թխկի  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Բաժին | Ծածկասերմեր |
|
|
| Դաս | Երկշաքիլավորներ |
|
|
|
| Կարգ | Թխկածաղկավորներ |
|
|
|
| Ընտանիք | Թխկազգիներ |
|
|
|
| Ցեղ | Թխկի |
|
|
| Տեսակ | **Հիրկանյան թխկի** |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Acer hyrcanum
L. |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | ՊատկերներՎիքիպահեստում | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Հիրկանյան թխկի**, թխկազգիների ընտանիքի, թխկի ցեղի տերևաթափ ծառ։

Նկարագրություն
--------------

Երիտասարդ ճյուղերը և ընձյուղները մերկ են, կարմրադարչնագույն։ Տերևները 5 բլթականի են, 4,5—9 սմ երկարությամբ և մի փոքր ավելի լայնությամբ։ Վերևի կողմից մուգ կանաչավուն են, ներքևից՝ բաց գույնի։ Ծաղիկները դեղնավուն են, մանր, հավաքված վահանակներում։ Թևապտուղները մերկ են, 2,5-4,5 սմ երկարությամբ, գրեթե զուգահեռ դասավորված, դեղնագորշավուն։ Ծաղկում է հունիսին, պտուղները հասունանում են սեպտեմբերին։ Արտակարգ չորադիմացկուն և երաշտադիմացկուն ծառատեսակ է։ Հիրկանյան թխկին մեծ արժեք է ներկայացնում հատկապես չոր և շոգ շրջանների բնակավայրերի կանաչապատման և արհեստական անտառներ ստեղծելու գործում։ Սակայն ներկայումս դեռևս մշակության մեջ չի ներդրվել։ Քանի որ առատ բնային մացառներ է տալիս, միանգամայն հեռանկարային է նաև հակաէրոզիոն նպատակներով օգտագործելու համար, հատկապես ձորակների, փլվածքների, լիցքերի, քարքարոտ, անբերրի լանջերի ամրացման նպատակով։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է Կովկասում, Փոքր Ասիայում, Իրանում, Թուրքիայում։ Հայաստանի սահմաններում հանդիպում է Վայքում, Զանգեզուրում, Մեղրիում, կաղնեբոխային խառն անտառներում՝ մինչև 1800 մետր բարձրությունների վրա։

Օգտագործում
-----------

Բնափայտը բավականին ամուր է և օգտագործվում է ատաղձագործության մեջ ու խառատային գործում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Լ․Վ․ Հարությունյան, Քո շրջապատի ծառերը,Սովետ․ գրող, 1983
**«Մերկ նստածը»** (իտալ.՝ Nudo seduto), իտալացի գեղանկարիչ և քանդակագործ, էքսպրեսիոնիզմի կարկառուն ներկայացուցիչ Ամեդեո Մոդիլիանիի նկարը։ Հեղինակը կտավը վրձնել է 1916 թվականին։ Յուղաներկով կտավի չափերն են՝ 92 × 60 սմ։

Այսօր «Մերկ նստածը» ստեղծագործությունը պահպանվում և ցուցադրվում է Կուրտոյի արվեստի ինստիտուտում (Լոնդոն, Միացյալ Թագավորություն)։

Նկարագիր
--------

Մոդիլիանին 1917 թվականից 1919 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում վրձնել է նկարաշար՝ նյու ժանրում։ Այս կտավը, նկարված 1916 թվականին, համարվում է Ամեդեոյի հետաքրքրության վառ օրինակը՝ հանդեպ կանանց հոլանի մարմիններին։ Նկարի ոճը բնորոշ է հեղինակի ուշ շրջանի գործերին, սակայն կան նաև տարբերվող բնորոշ առանձնահատկություններ։

Կինը պատկերված է շատ նուրբ յուրաձևությամբ։ Մաշկը լուսավոր է և թողնում է պատանեկության ու գեղեցկության տպավորություն, իսկ վարսերը Մոդիլիանիի համար ոչ բնորոշ մանրամասնությամբ են նկարված՝ սև երանգի խորը ակոսները, որոնք մնացել են վրձնի հետքից՝ խոպոպների տպավորություն են ստեղծում։ Կնոջ դեմքի կենդանությունը զգալիորեն տարբերվում է հեղինակի ուշ շրջանի աշխատանքներից, որտեղ կանայք պատկերված են դատարկ աչքերով։ Կնոջ աչքերը փակ են, իսկ կզակը հենած է ուսին։ Միայն դժվորությամբ կարելի է ենթադրել, որ այդ անհարմար դիրքով կինը քնած է։ Դիրքը ստեղծում է ուժեղ ներքին լարվածություն՝ մեծ սեքսուալ էներգիայով։ Երկու ձեռքով կինը հենվել է անհարմար մահճակալին։ Նա այնպիսի դիրքով է, որ զիստերը ինքնաբերաբար առաջ են մղվել։ Կնոջ մարմինը պատկերված է մինչև ազդրերը և ողջ ուշադրությունը սևեռվում է կրծքերին և ցայլքի եռանկյունուն։

Բեաթրիս Գաստինգս
----------------

Չնայած որ կտավի կնոջ դեմքը ոճավորված է, այնուամենայնիվ կարելի է ճանաչել Բեաթրիս Գաստինգսին։ Նրա երկայնացած դեմքը հիշեցնում է աֆրիկյան դիմակ, որոնցով հիացած էր Ամեդեո Մոդիլիանին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8
2. ↑

Գրականություն
-------------

* A. Butler: *Het kunstboek*. Waanders Uitgevers, Zwolle, 2004. ISBN 90-400-8981-7
* Doris Krystof: *Amedeo Modigliani, 1884-1920*. Taschen, Keulen, 2011. ISBN 3836512882

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Сидящая обнажённая» на сайте Института искусства Курто Archived 2007-06-27 at the Wayback Machine.(անգլ.)
* Анализ «секретов» Модильяни(անգլ.)
* Модели Модильяни(անգլ.)

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Մերկ նստածը (նկար)** կատեգորիայում։ |
Նովգորոդի և Կիևի մեծ իշխան Յարոսլավ Իմաստուն Վլադիմիրովիչ։ Համարվում է «ռուսկայա պրավդայի» հեղինակը։
**Հին ռուսական իրավունք** (ռուս.՝ *древнерусское право*), սոցիալական շերտավորմանը զուգընթաց՝ դասակարգային հարաբերությունների ծագման ընթացքում, Կիևյան Ռուսիայում առաջացած հասարակական հարաբերությունների կարգավորիչներ, որոնք հետագայում ձևավորել են հին ռուսական պետությունների՝ Ռոսի, Մոսկվայի մեծ իշխանության, Ցարական Ռուսաստանի և Լիտվայի մեծ իշխանության իրավական համակարգերը։

Հին ռուսական իրավունքի գլխավոր աղբյուրը միջազգային սովորույթն է, որը իրավական ուժ ձեռք է բերում պետությունների կողմից ճանաչվելուց հետո։ Հին ռուսական իրավական մտքի կարևորագույն նմուշներից է «Զակոն Ռուսկիյը», որի տեսակարար հիմքը ռուս-բյուզանդական արձանագրություններն են։ Բանավոր օրենքների և սովորութական իրավունքի վրա հիմնված հին ռուսական առաջին օրենսգիրքը՝ «Ռուսկայա պրավդան», ստեղծվել է 13-րդ դարում։ Ռուսկայա պրավդան բովանդակել է քրեական, ժառանգական, առևտրայի և դատավարական իրավունքի նորմեր։ Այս փաստաթուղթը դարեր շարունակ եղել է սլավոնների իրավական, սոցիալական և տնտեսական հարաբերությունների գլխավոր աղբյուրը։

Պատմություն
-----------

Համաձայն «հին ռուսական տարեգրության»՝ 862 թվականին սլավոններն ու ֆինները հյուսիսում կառավարելու համար այստեղ են հրավիրում վարյագներին՝ ծովագնաց Ռյուրիկի (Ռյուրիկովիչների հարստության հիմնադիր) գլխավորությամբ։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Նրանք ասացին․ «եկեք գտնենք մի իշխանի, որը կկառավարի և կդատապարտի մեզ ըստ օրենքի»․․․չուդները, ուգրո-ֆինները, վեպսերը, կրիվիչները․․․ վարյագների բազմությունը ետ է նավարկում դեպի ծովի այն կողմը և հրաժարվում վճարել տուրքերը։ Հաջորդիվ ցեղերը սկսում են առճակատվել միմյանց դեմ, սակայն հանգուցալուծման չգալով որոշում են հրավիրել վարյագների՝ Ռյուրիկի գլխավորությամբ։ Ռյուրիկը գալիս է 860-862 թվականներին, իր եղբայրների՝ Սինեուսի և Տրուվորի հետ միասին․․․- «Հին ռուսական տարեգրություն», Նեստոր |  |

Վաղ շրջանի ռուսական պետությունը (Կիևյան Ռուսիա) կառավարվում էր ռյադի (հին սլավոներեն՝ рядъ)․ իշխանության գլուխ կանգնած էր երկրի իշխանը՝ կնյազը, ում տիրապետության ներքո էլ գտնվում էր բանակը՝ դրուժինան։ Կնյազը և դրուժինան պաշտպանում էին ժողովրդին և նրանց շահերը, դատական միջամտությամբ լուծում ներանձնային խնդիրներ, ապահովում վերջիններիս ներգրավվածությունը առևտրային հարաբերություններում։

Տես նաև
-------

* Ռուսաստանի Դաշնության Սահմանադրություն
* Բյուզանդական իրավունք

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Kaiser, Daniel H. The growth of the law in Medieval Russia. – Princeton: Princeton univ. press, 1980. – 308 p.
2. ↑  Memorials of Russian Law. Issue 1-7. - Moscow, 1952-. (Памятники русского права. – М. 1952-. – Вып. 1-7.)
3. ↑  Samuel Hazzard Cross (1953)։ Samuel Hazzard Cross, Olgerd P. Sherbowitz-Wetzor, eds.։ *The Russian Primary chronicle: Laurentian text* (PDF)։ Medieval Academy of America։ էջ 59

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Հին ռուսական իրավունք** կատեգորիայում։ |


|  |
| --- |
| 
  **Ռուսաստան**   **Պատմություն**   **Իրավունք**
 |
**Միկրոպարարտանյութ**, միկրոտարրեր պարունակող պարարտանյութ։ Ստորաբաժանվում են երկու խմբի՝ միամիկրոպարարտանյութեր (բորային, պղնձային, մանգանային, մոլիբդենային և այլն) և բազմամիկրոպարարտանյութեր (պարունակում են 2 և ավելի միկրոտարր)։

Որպես միկրոպարարտանյութեր օգտագործվում են միկրոտարրերի աղերը, արդյունաբերական թափոնները (խարամ, շլակ և այլն), ֆրիտները (աղերի և ապակու համաձուլվածքները), խելատները (օրգանական նյութերի և մետաղների միացությունները)։ Միկրոպարարտանյութերը լայնորեն օգտագործվում են հատկապես 1940 թվականից հետո։

Հայաստանում նպատակահարմար է օգտագործել Զանգեզուրի և հարավարևելյան շրջանների անտառային դարչնագույն, տափաստանային և բոլոր գոտիների գետահովտային հողերի պարարտացման համար։ Պղնձային միկրոպարարտանյութեր, կիրառվում են պղնձի սուլֆատի (պարունակում է մոտ 23% Cu), պիրիտային հանքամնացորդի (0, 3—0, 5% Cu) ձևերով, հիմնականում տորֆային և ավազային ճմապոդզոլային հողերում՝ հացահատիկային, բանջարանոցային բույսերի, կարտոֆիլի, վուշի և այլ ցանքերում։ Մանգանային միկրոպարարտանյութեր մանգանի սուպերֆոսֆատ (պարունակում է 2—3% MnO), Mn պարունակող պատրաստուկ (3, 5—4, 5% MnO), մանգանի խարամ (12—22% Mn), մանգանի ֆրիտներ (7—21% MnO) և այլն, օգտագործվում են սևահողերում, ճմակարբոնատային, անտառային մոխրագույն հողերում։ Ցինկային միկրոպարարտանյութեր ցինկի սուլֆատ (մոտ 25% Zn), պղնձաձուլական գործարանների թափոններ, ցինկի խելատներ ու ֆրիտներ ևն, արդյունավետ են չեզոք ու հիմնային ռեակցիա ունեցող կարբոնատային և կրացված հողերում։ Մոլիբդենային միկրոպարարտանյութեր մոլիբդեն պարունակող փոշի, մոլիբդենի սուպերֆոսֆատ և այլն, օգտագործվում են ճմապոդզոլային թթու, անտառային մոխրագույն հողերում, կրազուրկ սևահողերում։ ՀԽՍՀ-ում արդյունավետ են լեռնամարգագետնային, մարգագետնատափաստանային հողերում և լեռնային սևահողերում։ Կոբալտային միկրոպարարտանյութեր կոբալտի սուլֆատ, նպատակահարմար է օգտագործել ճմապոդզոլային, հատկապես ավազային և ճահճային հողերում, որտեղ մշակվում են թիթեռնածաղկավոր բույսեր։ Միկրոպարարտանյութերը բարելավում են բերքի որակը, բարձրացնում բերքատվությունը, արագացնում հասունացումը, ավելացնում շաքարի, վիտամինների, յուղերի պարունակությունը պտուղներում ու սերմերում, կանխում բույսերի հիվանդությունները, բարձրացնում ցրտա-չորադիմացկունությունը և այլն։ Միկրոպարարտանյութերի նկատմամբ գյուղատնտեսական բույսերի պահանջը կախված է դրանց կենսաբանական առանձնահատկություններից և միկրոտարրերի (բույսի համար մատչելի ձևերի) պարունակությունից։ Պարարտացման հիմնական ձևերն են՝ սերմերի նախացանքային մշակում միկրոպարարտանյութերով, արտարմատային սրսկումներ և այլն։ Միկրոպարարտանյութերի չափաքանակը 0, 5—5 կգ/հա է։ Որոշ միկրոպարարտանյութեր օգտագործվում են մակրոպարարտանյութերի հետ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 546)։*  |
Տեսարան դեպի արգելոցը
**Չուպրենե** (բուլղար․՝ Чупрене), Բուլղարիայի խոշորագույն արգելոցներից մեկը։ Արգելոցը զբաղեցնում է 1439,2 հա տարածք։ Տեղակայված է Արևելասերբական լեռների ամենաբարձր գագաթի՝ Միջուրի լեռան մոտակայքում (Ստարա Պլանինա (Բալկանյան լեռներ) լեռների արևմտյան հատված, Չիպրովսկա Պլանինա և Սվետինիկոլսկա Պլանինա լեռնաշղթաների լանջեր)։ Գտնվում է Վիդինի մարզի Չուպրենե համայնքում՝ Չուպրենե գյուղի և Չուպրենսկա գետի մոտ։ Տարածքի թեքությունը մոտավորապես 1 կմ է, նվազագույն ԲԾՄ-ն կազմում է մոտավորապես 1100 մ հյուսիս-արևմուտքում, իսկ բարձրագույն ԲԾՄ-ն՝ Ռեպլյանկսա Ցերկվա գագաթն է հարավ-արևելքում (2004 մ)։

Վայրը արգելոցի կարգավիճակ է ստացել 1973 թվականին։ Արգելոցը նախ և առաջ ստեղծվել է փշատերև անտառների պահպանման համար։ Այստեղ պահպանվել է հարուստ յուրատեսակ բուսականություն և կենդանական աշխարհ։ Արգելոցը հարուստ է թռչնատեսակներով, քանի որ այն գտնվում է չվուղիների հատման վայրում։ 1977 թվականին ՅՈՒՆԵՍԿՈ-ի «Մարդ և կենսոլորտ» ծրագրով ընդգրկվել է արգելոցների ցանկում։

Արգելոցի տարածքում գտնվում են մերձակա լեռնային լանջերից ակունք վերցնող մեծ քանակով գետեր, որոնցից գլխավորներն են՝ Լոմ, Չուպրենսկա, Վիրբովսկա, Բուկովսկա և Կրաստվիչկա։ Միջուր լեռան լանջերից սկիզբ են առնում Դանուբի աջ վտակները՝ Լոմը և Տիմոկը (Տիմոկայի վտակներից մեկը Տրգովիշկի Տիմոկ գետն է), որոնցից առաջինին նաև անվանում են Բիրզա Րեկա։ Չուպրենսկա գետը սկիզբ է առնում Օստրա Չուկա լեռան լանջերից։

Աշխարհագրություն
----------------

### Բուսական աշխարհ

Անտառները զբաղեցնում են արգելոցի ընդհանուր տարածքի մոտ 90 %: Հիմնականում դրանք եղևնիի, եղևինի փշատերև և եղևնիի, հաճարենիի խառը անտառներն են։ Այստեղ աճում են նաև թխկին, կաղամախին, լեռնային լաստենին, լեռնային թխկին և կտտկենի սևը։

### Կենդանական աշխարհ

Արգելոցում ներկայացված է կենդանական աշխարհի մեծ բազմազանություն՝

* երկկենցաղ (11 տեսակ)՝ հրային սալամանդրա, հունական երկարաոտ գորտ, գորտ և այլն,
* սողուններ (15 տեսակ)՝ լորտու, իժ, պղնձօձ և այլն,
* կաթնասուններ (53 տեսակ)՝ աղվես, գայլ, քարակզաքիս, անտառաքիս, ջրաքիս, անտառային կատու, սկյուռ, չղջիկների 14 տեսակ և այլն,
* թռչուններ (170 տեսակ)՝ խլահավ, սև անգղ, բվեճ, քարարծիվ, փայտփոր, կեռնեխ, շահեն և այլն։

Չուպրենեն միակ բուլղարական արգելոցն է, որտեղ միշտ բնակվում են գայլերը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Биосферный резерват «Чупрене» Archived 2013-09-17 at the Wayback Machine. (բուլղ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Տեղեկություն Չուպրենե համայնքի պաշտոնական կայքից (բուլղ.)
* «Չուպրենե» - լուսանկարներ (բուլղ.)
**Հովհաննես Զ Ասեցի** (*անհայտ* - մայիսի 2, 1219(1219-05-02)), Հայոց կաթողիկոս 1203 թվականից։ Սերում Էր Հեթումյան տոհմից։ Եղել Է Սսի արքեպիսկոպոս, Դրազարկի վանքի վանահայր։ Նպաստել Է հայ եկեղեցու ծխական, դավանական հնավանդ սովորությունների պահպանմանը։ Գումարներ Է ներդրել Հռոմկլայի բերդի ամրացման համար։ 1208 թվականին ամիրսպասալար Զաքարե Զաքարյանը դիմել Է Հովհաննես Զ Ասեցուն, խնդրել պարզել դավանական որոշ խնդիրներ, մասնավորապես վիրահայկական զորքի հայ ռազմիկների համար մատուցվող պատարագների, հաղորդության հետ կապված միջոցների (շարժական սեղան, խորանաձև վրան ունենալը ևն) հետ կապված հարցեր։ Հովհաննես Զ Ասեցին կատարել Է Զաքարեի խնդրանքը` ուղարկելով հոգևորականների՝ անհրաժեշտ սպասքներով։ 1218 թվականին կաթողիկոսական գահը Հռոմկլա բերդաքաղաքից տեղափոխել Է Դրազարկի վանք։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — հատոր 6. — էջ 560—561.



|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 560)։*  |
***Մինչև ես կընկնեմ***, վեպ, որը գրվել է ամերիուհի գրող Լորեն Օլիվերի կողմից։ Նրա դեբյուտային վեպը, որը հրատարակվել է 2010 թվականին, միանգամից հայտնվել է բեստսելլերների ցանկում։ Վեպը հիմնականում կենտրոնացած է 16-17 տարեկան դեռահասների վրա։

### Հերոսներ

Սամանտա Էմիլի Կինգստոն(Սեմ, Սեմյուել)- 17տարեկան, գլխավոր հերոսուհի։ Սուրբ Վալենտինի օրը ընկերուհիների հետ ավտովթարի է ենթարկվել։ Նա ողջ է մնում, սակայն ստիպված է լինում կրկին և կրկին(7անգամ) վերապրել այդ ողբերգական օրը, մինչև նա չի գիտակցում իր սխալները և չի ուղղում դրանք։
  
Լինդսի - Սեմի ընկերուհին,
  
Էլոդի - Սեմի ընկերուհին, ակնոց է կրում։ Ընկերական շրջապատի ամենահանգիստն է։
  
Էլլի - Սեմի ևս մեկ ընկերուհին։9-րդ դասարանում մանրանկարներով զարդարված ճենապակե կովեր էր հավաքում։
  
Ռոբ - Սեմի ընկերը։ Դպրոցի ամենահայտնի տղաներից մեկը։
  
Քենթ - Սեմի մանկության ընկերը։ Ողջ կյանքում սիրահարված է եղել Սեմին։
  
Ջուլիետ Սիխա - գեղեցիկ և համեստ աղջիկ։ Դառնում է Լինդսիի, Էլլիի, Էլոդիի և Սեմի ծիծաղի առարկան։ Բոլորը նրան խելագար են անվանում։ Իրենց վերաբերմունքով նրանք Ջուլիետային ինքնասպանության են դրդում։
**Հոլոքոստի ավստրիացի հրեա զոհերին նվիրված հուշարձան** (գերմ.՝ Mahnmal für die österreichischen jüdischen Opfer der Schoah), հուշահամալիր Վիեննայում, որը նաև հայտնի է որպես «**Անանուն գրադարան**»։ 2000 թվականին բացված հուշարձանը տեղակայված է Յուդենպլաց հրապարակում Վիեննայի առաջին շրջանում։ Հոլոքոստի ավստրիացի զոհերին նվիրված հուշահամալիրը ստեղծել է բրիտանացի նկարչուհի Ռեյչել Ուայթրեդը։

Պատմություն
-----------

Հուշահամալիրի գաղափարը պատկանել է հայտնի ավստրիացի քաղաքական գործիչ և նացիստների որսորդ Սիմոն Վիզենտալին, որը կորցրել էր իր ընտանիքը նացիստական համակենտրոնացման ճամբարներում։ Վիզենտալը հանրայնորեն իր անհամաձայնությունն է հայտնել Պատերազմի և ֆաշիզմի դեմ համալիրի գաղափարին Ալբերտինապլացում՝ ստեղծված Ալֆրեդ Հրդլիչկայի կողմից 1988 թվականին։ Համալիրը, ըստ քաղաքական գործչի, ներկայացրել է Հոլոքոստի զոհերին «անարժան լույսով»։ Վիզենտալը դարձել է Ավստրիայում նացիստական ռեժիմի հրեա զոհերին նվիրված նոր հուշահամալիրի վերակառուցման հանձնաժողովի նախաձեռնողը։ Հուշահամալիրը կառուցվել է քաղաքի միջոցներով այն ժամանակ, երբ Ռեյչել Ուայթրեդի նախագիծը միաձայն ընտրվել է Հանս Հոլայնի ղեկավարությամբ միջազգային ժյուրիի կողմից ներկայացված նախագծերում հաշվի էին առնվել ինչպես Յուդենպլացի տեղամասի տեխնիկական սահմանափակումները, այնպես էլ հուշագրերում սպանված ավստրիացի հրեաների՝ համակենտրոնացման ճամբարների ներառման անհրաժեշտությունը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.
2. 1 2  archINFORM (գերմ.) — 1994.

Գրականություն
-------------

* *Simon Wiesenthal* Projekt: Judenplatz Wien. — Wien: Zsolnay Verlag, 2000. — ISBN 3-552-04982-7
* Judenplatz Wien 1996: Wettbewerb, Mahnmal und Gedenkstätte für die jüdischen Opfer des Naziregimes in Österreich 1938–1945. — Wien: Folio Verlag, 1996. — ISBN 3-85256-046-2
* *Gerhard Milchram* Judenplatz: Ort der Erinnerung. — Wien: Pichler Verlag, 2000. — ISBN 3-85431-217-2
* *Mechtild Widrich* The Willed and the Unwilled Monument. Judenplatz Vienna and Riegl’s Denkmalpflege // *Journal of the Society of Architectural Historians*. — 2013. — С. 382—398.

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Памятник жертвам Холокоста»։ Магистрат города Вена[de]
**Պաստել դե չոկլո** (իսպ.՝ Pastel de choclo), հարավամերիկյան խոհանոցի կարկանդակ։

Պատմություն
-----------

Կերակրի ծագման ճշգրիտ տեղը և ժամանակը հայտնի չեն։ Ենթադրվում է, որ այն 17-րդ դարում հնարել են Պերուում։ Ներկայումս, բացի Պերուից կարկանդակը լայնորեն տարածված է նաև Չիլիում, Արգենտինայում և Բոլիվիայում։

Պատրաստում
----------

Քաղցր եգիպտացորենը մանրացնել մինչև խյուս դառնա։ Խառնել կաթով և ռեհանով։ Ավելացնել հալած կարագ։ Այս խառնուրդով կաթսան տեղադրել ցածր կրակի վրա (մոտ 15 րոպե)։ Պարբերաբար զանգվածը պետք է խառնել։

Լցոնը պատրաստել տավարի աղացած մսից, որը շոգեխաշվում է գլուխ սոխով և համեմունքներով (պապրիկա, սխտոր, պղպեղ և քիմիոն)։ Լցոնի հետ միասին շարել լավ եփած ձվի փոքր կտորներ, չամիչ և ձիթապտուղ։

Այնուհետև պետք է տաքացնել ջեռուցը մինչև 400 °F (≈ 200 °C): Լցոնը դնել կաթսայի մեջ։ Վերևից լցնել եգիպտացորենի խառնուրդը։ Ըստ ճաշակի, կարելի է վրան շաղ տալ շաքար կամ կոկոսի նրբաշերտ։ Տեղադրել ջեռուցում։ Թխել 30 րոպե։ Այնուհետև տապակել ևս 5-7 րոպե, մինչև վերին շերտը դառնա ոսկե դարչնագույն։

Երբեմն լցոնի համար օգտագործում են հավ, կարելի է ավելացնել նաև կտրատած սունկ և մոցարելլա պանիր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  «Pastel de Choclo: Chilean Corn Pie»

Արտաքին հղումներ
----------------

* Բաղադրատոմսը arousingappetites.com կայքում(անգլ.)
* Բաղադրատոմսը на gastronom.ru կայքում
* *Albala, Ken* Food Cultures of the World Encyclopedia. — ABC-CLIO, 2011. — 1434 с. — ISBN 0313376271
* *Knipple, Paul; Knipple, Angela* The World in a Skillet: A Food Lover's Tour of the New American South. — Univ of North Carolina Press, 2012. — С. 100—101. — 296 с. — ISBN 0807869961
* *Long, Lucy M.* Ethnic American Cooking: Recipes for Living in a New World. — Rowman & Littlefield, 2016. — С. 51—52. — 248 с. — ISBN 1442267348
* *Marin, Roberto* Secrets of Chilean Cuisine. — Board and Bench Publishing, 2010. — С. 64—65. — 96 с. — ISBN 1935879677
**Կառիկոլայի ամրոց** (իսպ.՝ Castillo de Carrícola) կամ **Կաստելիետե դե Կառիկոլա** (իսպ.՝ Castellet de Carrícola), գտնվում է Իսպանիայի Վալենսիայի տարածաշրջանի Ալբայդե հովտում (իսպ.՝ Valle de Albaida) Էլ Պալոմար (իսպ.՝ El Palomar) բնակավայրի մոտ։ Կառուցվել է Սիեռա դե Բենիցադել (իսպ.՝ Sierra de Benicadell) վայրում, ժայռի վրա Օմբրիա դել Բենիցադել (իսպ.՝ Ombría del Benicadell) բնական արգելանոցի փաղ կողմի հեղեղատի մոտ։ 2000 թվականի հոկտեմբերի 6-ին ամրոցն ընդգրկվել է Իսպանիայի մշակութային ժառանգությունների ցանկում` **R-I-51-0010549** գրանցման համարի ներքո։

Նկարագրություն
--------------

Ամրոցը ձևավորվել է աշտարակից և ներքին բակից, որտեղ գտնվել է ռազմական տեխնիկան։ Զբաղեցրել է 195 մ2 մակերեսով տարածք։ Աշտարակը ունեցել է ուղղանկյուն հատակագիծ, որի մեծ կողմը ունեցել է 6մ, իսկ փոքր կողմ 3մ երկարություն։ Բարձրությունը 7մ։ Աշտարակի վերնամասում դեռ պահպանվում են ատամնաշարի որոշ հատվածներ։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

* 
* 
* 

1. ↑  Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Կառիկոլայի ամրոց** կատեգորիայում։ |
**Պաստրոմա** (իդիշ՝ פּאַסטראָמע), տավարի մսից պատրաստված ուտեստ։ Այն շատ է օգտագործվում հրեական, մոլդովական և ռումինական խոհանոցներում, հնարավոր է առաջացել է Թուրքիայում։ Պաստրոմա անվանումը ստուգաբանորեն կապված է թուրքերեն բաստուրմա բառի հետ։ Պաստրոման նոր աշխարհ է հասել XX դարում հրեական ներգաղթի ժամանակ և համարվել Բեսարաբիայից և Ռումինիայից գաղթած հրեաների ուտեստ։ Այժմ այն համարվում է հիմնական ավանդական ուտեստ Նյու Յորքի եվրոպական ռեստորանների խոհանոցներում։ Այնտեղ այն սովորաբար պատրաստում են տավարի մսից, իսկ Ռումինիայում խոզի մսից։
Միսը մարինացվում է աղով և հատուկ համեմունքներով՝ հատկապես օգտագործվում է աղացած կարմիր պղպեղ և այնուհետև ապխտվում հատուկ եղանակով։ Այն մատուցվում է բարակ շերտերի տեսքով։ Պաստրոման միսը պահպանելու մի ձև է։
Ըստ մի վարկածի պաստրոմա բառը առաջացել է ռումինական բայից, որը նշանակում է փրկել։ Կա նաև այլ վարկած, ըստ որի պաստրոմա բառը թուրքական բաստուրմա կամ պաստիրմա բառից է առաջացել, որը նշանակում է տավարի միս, որը համեմված է կարմիր պղպեղով և չորացված արևի տակ։

Արտաքին հղումներ
----------------

Վիքիդարանի պատկերանիշըՎիքիդարանի պատկերանիշը Վիքիդարանում կան նյութեր այս թեմայով՝  
**Պաստրոմա**

* Harry G. Levine, "Pastrami Land, a Deli in New York City", *Contexts*, Summer 2007 Archived 2009-02-05 at the Wayback Machine. p. 68.
**Հովվուհին և ծխնելույզ մաքրողը** (դան․՝ Hyrdinden og Skorsteensfeieren ), դանիացի հայտնի հեքիաթագիր Հանս Քրիստիան Անդերսենի հեքիաթը։ Գրվել է 1845 թվականին։

Սյուժե
------

Հեքիաթը պատմում է երկու հախճապակե արձանների` հովվուհու և ծխնելույզ մաքրողի մասին, որոնք իրար կողքի էին քանդակված, այդ պատճառով էլ նշանված էին իրար հետ։ Հեքիաթի հերոսներից են նաև օբեր-ունտեր-գեներալ-ադմիրալ-սերժանտ Այծոտնը և ծեր չինացին։ Օբեր-ունտեր-գեներալ-ադմիրալ-սերժանտ Այծոտնն սիրահարված էր հովվուհուն և ցանկանում էր ամուսնանալ նրա հետ։ Հովվուհին, սակայն, չէր ցանկանում ամուսնանալ նրա հետ և առաջարկում է ծխնելույզ մաքրողին իրար հետ փախչել։

«Քո ցանկությունը ի՛մ ցանկությունն է,- ասում է ծխնելույզ մաքրողը հովվուհուն:- Գնա՛նք թեկուզ և հիմա։ Ես հավատում եմ, որ իմ արհեստով կարող եմ քեզ կերակրել»։ Նրանք միասին փախչում են, և մյուս տիկնիկները նկատում են նրանց փախուստը։

Փախչելու ճանապարհին նրանք հանդիպում են մի տիկնիկային թատրոնի, որտեղ այդ պահին ներկայացում էր գնում։ Բոլոր տիկնիկները թափահարում էին իրենց ձեռքի վարդակակաչները։ Նրանց հետևում կանգնած էին վալետները, որոնք երկուական գլուխ ունեին։ Պիեսը երկու սիրահարի մասին էր, որը հովվուհուն հիշեցնում էր իր և ծխնելույզ մաքրողի պատմությունը։ Հովվուհին խնդրում է հեռանալ այդտեղից և դուրս գալ մեծ աշխարհ։ Տղան առաջարկում է նրան փախչել ծխնելույզով և աղջիկը համաձայնում է։ Հովվուհին վախենում է մեծ աշ՛խարհից և խնդրում է հետ վերադառնալ։ Նրանք վերադառնում են իրենց սենյակ և շարունակում են ապրել կողք կողքի։

Կերպարներ
---------

* Հովվուհին
* Ծխնելույզ մաքրողը
* Ծեր չինացին
* Օբեր-ունտեր-գեներալ-ադմիրալ-սերժանտ Այծոտն
* Տիկինկային թատրոնի տարբեր տիկնիկներ

Հեքիաթն այլ լեզուներով
----------------------

«Հովվուհին և ծխնելույզ մաքրողը» հեքիաթը, ինչպես և Անդերսենի շատ այլ հեքիաթներ, թարգմանվել են աշխարհի մի շարք լեզուներով, այդ թվում և` հայերեն։ Հեքիաթի հիման վրա խորհրդային ռեժիսոր Լև Ատամանովը մուլտֆիլմ է նկարահանել(ռուս.):

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հ. Ք. Անդերսեն, «Հեքիաթներ», Երևան, 2015, էջ 79-83
2. ↑  Հովվուհին և ծխնելույզ մաքրողը
3. ↑  Հովվուհին և ծխնելույզ մաքրողը