**Ռաբբուլա Եդեսացի** (*անհայտ*, Խալկիս, Սիրիա - 435, Ուռհա, Արևելքի թեմ, Արևելքի պրեֆեկտուրա, Բյուզանդական կայսրություն), ականավոր աստվածաբան և եկեղեցական գործիչ, ասորական հայրաբանության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ 412 թվականից մինչև իր վախճանը եղել է Եդեսիայի եպիսկոպոսը։

Կենսագրություն
--------------

Ռաբբուլայի մասին կարևոր կենսագրական տվյալներ է հաղորդում ասորերեն լեզվով գրված նրա վարքը, որը հավանաբար ստեղծվել է 436-457 թվականների միջև ընկած ժամանակահատվածում՝ եդեսացի անհայտ հեղինակի կողմից։ Ռաբբուլայի հայրը եղել է հեթանոս քուրմ, իսկ մայրը՝ քրիստոնյա, ում շնորհիվ էլ նա սերտ կապեր է ունեցել քրիստոնյաների հետ։ Նա սկզբնական շրջանում եղել է պետական ծառայող։ Ռաբբուլայի քրիստոնյա դառնալու գործում կարևոր ազդեցություն են ունեցել նրա ծանոթությունը Աբրահամ միայնակյացի, Խալկիսի Եվսեբիոս և Հալեպի Ակակիոս եպիսկոպոսների հետ, որոնց ազդեցության տակ Ռաբբուլան մեկնում է Պաղեստին և մկրտվում Հորդանան գետում, այնուհետև սկսում է վարել ճգնավորական կյանք։ 412 թվականի գարնանը Ռաբբուլան ընտրվում է Եդեսիայի եպիսկոպոս։ Նրա հետևողական ջանքերի շնորհիվ շուտով Եդեսիայի թեմը ծաղկում է ապրում և դառնում իր ժամանակի գիտական կենտրոններից մեկը։ Ռաբբուլան աչքի էր ընկնում նաև աղանդավորական և հերետիկոսական շարժումների դեմ իր անհաշտ պայքարով։ Նա հանդիսանում էր հականեստորական շարժման գլխավոր դեմքերից մեկը և Կյուրեղ Ալեքսանդրացու քրիստոսաբանության ջերմ ջատագովը։ Ռաբբուլան հականեստորական այս պայքարի ընթացքում Մելիտենեի եպիսկոպոս Ակակիոսի միջնորդությամբ նամակագրական կապ է հաստատել Հայոց Կաթողիկոս Սահակ Ա Պարթևի հետ՝ նրան զգուշացնելով Մեծ Հայքի տարածքում հայտնված նեստորական քարոզիչների վտանգից։ Ռաբբուլան վախճանվել է 435 կամ 436 թվականի օգոստոսի 8-ին։ Նրա գրական ժառանգությունից պահպանվել են միայն մի քանի պատառիկներ։

Գրականություն
-------------

* **Karl Pinggéra**: Rabula von Edessa † 435/6. In: Wassilios Klein (Hrsg.)։ Syrische Kirchenväter. Stuttgart 2004, S. 57–70.
* **Klaus-Peter Todt**: Rabbula. In: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL). Band 7, Bautz, Herzberg 1994, ISBN 3-88309-048-4, Sp. 1156–1159.
* **Georg Günter Blum**: Rabbula von Edessa. Der Christ, der Bischof, der Theologe, CSCO 300, Subs. 34, Louvain 1969.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Gran Enciclopèdia Catalana (կատ.) — Grup Enciclopèdia, 1968.
2. ↑  **Tj. Baarda**, The Gospel Text in the Biography of Rabbula, in: Vigiliae Christianae, Vol. 14, No. 2, Juni 1960, S. 102–127, hier S. 103
3. ↑  **Karl Pinggéra**, Rabula von Edessa † 435/6, in: Wassilios Klein (Hrsg.): Syrische Kirchenväter. Stuttgart 2004, S. 60-61.
4. ↑  **Karl Pinggéra**, Rabula von Edessa † 435/6, in: Wassilios Klein (Hrsg.): Syrische Kirchenväter. Stuttgart 2004, S. 64-69.
5. ↑  **Georg Günter Blum**, Rabbula von Edessa, in: LThK, Bd. 8, Freiburg 1999, S. 789.
6. ↑  **Karl Pinggéra**, Rabula von Edessa † 435/6, in: Wassilios Klein (Hrsg.): Syrische Kirchenväter. Stuttgart 2004, S. 69.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական · Catholic (1907—13) · Catholic (1997—…) · Treccani |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| GND: 102404968 · ISNI: 0000000078219361 · LCCN: no00029838 · NLA: 61543635 · NTA: 073880906 · LIBRIS: 85684 · SUDOC: 126036306 · VIAF: 89745298 · WorldCat VIAF: 89745298 |

 |

 |

Տես նաև
-------

* Ասորական եկեղեցական հայրեր