**Ուիլյամ Բերնհարդտ Թեգետմայեր** (անգլ.՝ *William Bernhardt Tegetmeier*, նոյեմբերի 4, 1816(1816-11-04), Colnbrook, Colnbrook with Poyle, Սլաու, Բերկշիր, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն - նոյեմբերի 19, 1912(1912-11-19), Լոնդոն, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն), անգլիացի բնագետ, «Savage Club» ջենտլմենական ակումբի հիմնադիր անդամ, հայտնի գրող և լրագրող, Չարլզ Դարվինի թղթակիցը և ընկերը։ Թեգետմեյերն ուսումնասիրել է աղավնիների ցեղատեսակները և մեղուների պատրաստած վեցանկյուն մեղրախորիսխը։ Նա գրել է մի շարք գրքեր թռչնաբուծության, աղավնիների ցեղատեսակների, մեղվաբուծության և ընտանի կենդանիների խնամքի մասին։

Վաղ կյանք
---------

Ծաղրանկար, հեղինակ՝ Ջեք Բրոու
Ծնվել է Բակինգեմշիր նահանգի Քոլնբրուկ քաղաքում, Սառա Լուերի և Գոդֆրեյ Քոնարդ Թեգետմեյերի երեք որդիներից ավագն է։ Նրա հայրը Հաննովերցի բժիշկ էր, որն աշխատել էր ֆրանսիական H.M.S. Niobe նավի վրա Անգլո-ամերիկյան պատերազմի ժամանակ։ Նախնական կրթությունն ստացել է տանը, և երբ տասներկու տարեկան էր, ընտանիքը տեղափոխվել է Լոնդոն և նա որպես աշակերտ իր հայրիկի մոտ աշխատել է հինգ տարի, որից հետո ուսանել Լոնդոնի համալսարանական քոլեջում և աշխատել հիվանդանոցում որպես Ջոն Էլիոտսոնի օգնական։ Նրա համակուրսեցիներից էին Ռեյ Լանկեստերը, Ուիլիամ Ժանները և Վ․Բ․Կարպենտերը։ Այնուհետև տեղափոխվել է աշխատելու Նորթհեմփթոնշայրում, իսկ 1841 թվականին վերադառնալով Լոնդոն՝ հաճախել է Ջոն Հոպուսսի դասախոսություններին և հիպնոզ ուսումնասիրել, վարել բոհեմական կյանք և աշխատել որպես ազատ լրագրող։

Բոհեմիզմ
--------

Կապույտ աղավնի, պատկերազարդում «Աղավնիներ»-ի գլխավոր էջից (1868)
1840-ական թվականների ընթացքում Թեգետմեյերը հետաքրքրվում էր աքլորակռիվներով և դրանց մասին գրում «*Colman's Magazine»* ամսագրում «T. Hornby» անվան տակ։ 1845 թվականին նա աշխատել է որպես դպրոցի ուսուցիչ և նույն տարվա դեկտեմբերին ամուսնացել Աննա Սթոունի հետ, որն աշխատում էր Home and Colonial School Society քոլեջում, որտեղ տնտեսագիտություն էր դասավանդում։ Ամուսնությունից հետո նրանց ազատել են ուսուցչի պաշտոնից, բայց Ուիլյամը որոշ ժամանակ անց վերականգնվել է աշխատանքում։ Նա ուսանողների համար գրել է մի քանի դասագիրք, ներառյալ՝ «Թվաբանական աղյուսակներ», «Կենդանիների և բանջարեղենի դասակարգում» և «Բուսաբանության առաջին շարքեր»։ 1851 թվականին գրել է «Հարյուր ըմպելիքների գիրքը», որը ներառում է տարբեր ոչ ալկոհոլային խմիչքների բաղադրատոմսեր։

Սկզբում Թեգետմեյերն ապրում էր մի շատ փոքր տան մեջ Դրյուրի Լեյնում։ 1847 թվականին ծնվել է Էդիթ անունով նրանց դուստրը, 1852 թվականին նրան հաջորդել է Էգբերտ անունով որդին և 1854 թվականին ընտանիքը տեղափոխվել է Ուիլեսդեն, այնուհետև 1855 թվականին Գրին Վուդ։

Թեգետմերը երիտասարդ հասակից հետաքրքվել է թռչուններով, գլխավորապես ընտանի թռչուններով և աղավնիներով։ Այս թեմաների վերաբերյալ մի քանի հոդվածներ է գրել «Քոթեջի այգեպան»-ում և գրել «Շահավետ թռչնաբուծություն» գիրքը։ Գտնելով որ գրելը հաջողվում է, նա սկսել է գրել շատ ուրիշ գրքեր, դրանցից են՝ «Թռչնաբուծական գիրքը» (1867) և «Աղավնիներ»-ը (1868)։ Գրել է նաև փասիանների ու որսաթռչունների մասին։ Չարլզ Դարվինի հետաքրքրությունը աղավնիների տեսակների վերաբերյալ նրան ընկերացրել է Թեգետմեյերի հետ, որն էլ էվոլյուցիայի գաղափարի առաջարկողներից մեկն է դարձել։ 1856 թվականին Վուդ Գրինից տեղափոխվել է Մուսվել Հիլլ։

Համագործակցություն և փորձեր Դարվինի հետ
---------------------------------------

Որպես թռչնաբուծության գիտակ
Մուսվել Հիլլ բնակվելու տարիներին մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել դեպի մեղվաբուծությունը և պարզել, թե ինչպես են մեղուները իրենց փեթակներում ստեղծում վեցանկյուն բջիջներ։ Անցկացրել է մի շարք փորձեր և հասկացել, որ մեղուներին պետք է 12-15 ֆունտ շաքարավազ մեկ ֆունտ մեղրամոմ պատրրաստելու համար։ Դարվինի հետ նա անցկացրել է փորձեր համոզվելու համար, որ մեղուները փորձում էին ձևավորել գլանաձև բջիջներ, որոնք մեղրամոմի տնտեսման համար են դարձնում վեցանկյուն։ Դարվինը նաև ստիպում էր Թեգետմեյերին կրկնել իր կատարած տարբեր փորձերը աղավնիների և թռչունների տարբեր տեսակներ վերատադրելու համար, որպեսզի պարզեն, արդյոք նրանց սերունդներն ընդունակ կլինեն բազմանալ։ Թեգետմեյրն ընտրվել է զոոլոգների ընկերության անդամ, 1837 թվականից դարձել է Բրիտանական թռչնաբանների միության անդամ և «The Field» ամսագրի խմբագիրը։

Ընտանի թռչուններ, կենդանիներ և հետագա կյանք
-------------------------------------------

Թեգետմեյերի գլխավոր գործերից «Թռչնաբուծական գիրք» (1867) աշխատության մեջ նա ձգտում էր անդրադառնալ ընտանի թռչունների բոլոր հայտնի ցեղատեսակներին։ Որպես թռչնաբուծության մասնագետ նրան սովորաբար որպես ժյուրի հրավիրում էին թռչնաբուծության ցուցահանդեսների, որտեղ ձեռք էր բերել խիստ ժյուրիի համբավ։ Աղավնիների ընտանիացման նրա աշխատանքների շնորհիվ աղավնիներին սկսել են օգտագործել ռազմական նպատակներով պատերազմների ընթացքում, նախքան հեռագրի ստեղծումը։ Նա նաև հետաքրքրվում էր բանակում ջորիների օգտագործմամբ։ Էլեանոր Օրմերոդի հետ ընտանի ճնճղուկը համարել է վնասատու և նրանց վերահսկելու համար միջոցառումներ կազմակերպել։ Վերամշակել է Ֆ․Օ․Մորիսի «Բրիտանական թռչունների բույների և ձվերի իրական պատմություն»-ը (1897) աշխատությունը։

Մոտավորապես 1882 թվականին նա հոդվածներ էր գրում կանանց համար նախատեսված *The Queen* ամենշաբաթյա լրագրի համար։ Նա Թորի էր և դեմ էր կանանց ընտրական իրավունքի արշավներին։

Մահացել է Գոլդերս Գրինում և թաղվել Արևելյան Ֆինչլիի Սեն Մերիլեբոնի գերեզմանատանը։ Ունեցել է չորս դուստր և մեկ որդի։ Իր մահվան ժամանակ նա Savage Club-ի ամենատարեց հիմնադիր անդամն էր, նաև հանդես է եկել Savage Club-ի սիրողական թատերական որոշ ներկայացումներում։ Հազվագյուտ գրքերի կոլեկցիոներ էր։

2008 թվականին Մուսվել Հիլլ քաղաքում գտնվող Սենթ Ջեյմսի 101 նրբանցքի իր բնակված տանը տեղադրվել է հուշատախտակ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Letters Course: Scientific Networks – Class, Darwin and W. B. Tegetmeier». *Darwin Correspondence Project*. Darwin Correspondence Project. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ հունիսի 27-ին. Վերցված է 2015 թ․ սեպտեմբերի 2-ին.
2. ↑  Richardson (1916):2
3. 1 2  «Obituary. Mr. William Bernhard Tegetmeier». *Ibis*. **55** (1): 136–138. 1913. doi:10.1111/j.1474-919X.1913.tb06546.x.հրապարակում բաց հնարավորություն
4. 1 2  Richardson (1916):27
5. 1 2 3 4 5  Secord, J.A. (2004). «Tegetmeier, William Bernhardt (1816-1912)». *Oxford Dictionary of National Biography*. Oxford University Press.
6. ↑  Richardson (1916):32
7. ↑  Richardson (1916):39
8. ↑  Richardson (1916):34
9. ↑  Richardson (1916):36
10. ↑  Richardson (1916):41
11. ↑  Tegetmeier, W.B. (1868). *Pigeons: their structure, varieties, habits, and management*. London: George Routledge and Sons.
12. ↑  Tegetmeier, W.B. (1881). *Pheasants : their natural history and practical management* (2 ed.). London: Horace Cox.
13. ↑  Veak, Tyler (2003). «Exploring Darwin's Correspondence: Some Important but Lesser Known Correspondents and Projects. Faculty Publications and Presentations. Paper 12». *Faculty Publications and Presentations*. Liberty University.
14. ↑  Sayer, Karen (2007). «"Let Nature Be Your Teacher": Tegetmeier's Distinctive Ornithological Studies». *Victorian Literature and Culture*. **35** (2): 589–605. doi:10.1017/S1060150307051650.
15. ↑  Richardson (1916):48
16. ↑  Davis, Sarah (2004). «Darwin, Tegetmeier and the bees». *Studies in History and Philosophy of Biological and Biomedical Sciences*. **35** (1): 65–92. doi:10.1016/j.shpsc.2003.12.004.
17. ↑  Richardson (1916):105
18. 1 2  Sayer, K. (2007). «"Let Nature Be Your Teacher": Tegetmeier's Distinctive Ornithological Studies». *Victorian Literature and Culture*. **35** (2): 589–605. doi:10.1017/S1060150307051650. JSTOR 40347176.
19. ↑  Richardson (1916):91-93
20. ↑  Tegetmeier, W.B. (1893). *Poultry for the table and market versus fancy fowls*. London: Horace Cox.
21. ↑  Tegetmeier, W.B.; C. L. Sutherland (1895). *Horses, Asses, Zebras, Mules and Mule Breeding*. London: Horace Cox. `{{cite book}}`: Invalid `|name-list-style=yes` (օգնություն)
22. 1 2  Smalley, F.W. «Obituary: William Bernhard Tegetmeier» (PDF). *British Birds*. **6** (8): 246–250. Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2020 թ․ օգոստոսի 30-ին. Վերցված է 2020 թ․ մարտի 11-ին.
23. ↑  Ormerod, Eleanor; Tegetmeier, W.B. (1897). *The House Sparrow*.
24. ↑  Holmes, Matthew (2017 թ․ օգոստոսի 1). «The Sparrow Question: Social and Scientific Accord in Britain, 1850–1900». *Journal of the History of Biology* (անգլերեն). **50** (3): 645–671. doi:10.1007/s10739-016-9455-6. ISSN 1573-0387.
25. ↑  Richardson (1916):125

Նշումներ
--------

* Richardson, E.W. (1916). *A veteran naturalist. Being the life and work of W.B. Tegetmeier*. London: Witherby & Co.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Friends of Darwin
* Profitable poultry (1854)
* *The Poultry Book* (1867)
* Pigeons: their structure, varieties, habits, and management (1868)
* A manual of domestic economy: with hints on domestic medicine and surgery (1870)
* The handbook of household management and cookery (1894)
* Horses, asses, zebras, mules, and mule breeding (1895) with C.L. Sutherland.
* Pheasants, their natural history and practical management (Fourth edition, 1904

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Օքսֆորդի կենսագրական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| GND: 1142573192 · ISNI: 0000000082502426 · LCCN: no97022821 · NLG: 254482 · NTA: 131311751 · SUDOC: 236847384 · VIAF: 63611230 · WorldCat VIAF: 63611230 |

 |

 |