**Մարի Ժոզեֆի Սաքսոնացին** կամ Ժ**ոզեֆինա Սաքսոնացին** ( ֆր.՝ Marie-Josephe Caroline Eleonore Françoise Xaviere de Saxe; գերմ.՝ Maria Josepha Karolina Eleonore Franziska Xaveria von Sachsen; 4 նոյեմբերի 1731, Դրեզդեն - 13 մարտի 1767, Վերսալ) - Ֆրանսիայի վերջին երեք թագավորների մայրը Բուրբոնների դինաստիայից։ Լեհաստանի թագավոր Օգոստոս III- ի դուստրը, ֆրանսիացի դոֆին Լուիի երկրորդ կինը։

Նրա երեխաներն էին Ֆրանսիայի թագավորներ Լուի 16 -րդը, Լուի XVIII- ը և Շառլ X- ը, ինչպես նաև Սարդինիայի թագուհի Մարիա Կլոտիլդեն։ Կրտսեր դուստրը՝ արքայադուստր Էլիզաբեթը, մահապատժի ենթարկվեց իր եղբոր՝ Լուի 16 -րդի ընտանիքի հետ միասին։

Մանկություն։ Ընտանիք
--------------------

Արքայադուստր Մարիա Ժոզեֆի Կարոլինա Էլեոնորա Ֆրանսուա Քսավիերիան ծնվել է 1731 թ․ նոյեմբերի 4 -ին Դրեզդենում, Լեհաստանի թագավոր և Լիտվայի Մեծ հերոս Ֆրեդերիկ Օգոստոս II- ի , Սաքսոնի և Մարիա Ժոզեֆի կուրֆյուրստ, Ավստրիայի արքեպիսկոպոս, Հովսեփ I- ի՝ Հռոմեական Սուրբ Կայսրության կայսեր դստեր ընտանիքում: Մայրը Ավստրիայի կայսրուհի Մարիա Թերեզայի զարմիկն էր և հարս Մարիա Անտուանետայի մորաքույրը։

Մարիա Ժոզեֆը ծնողների 15 երեխաների չորրորդ դուստրն ու ութերորդ երեխան էր։ Նրա ավագ քույրը՝ Մարիա Ամալիան, ամուսնացավ ինֆանտ Կառլոսի՝ Իսպանիայի ապագա թագավոր Կառլոս III- ի հետ։ Նրա մյուս քույրը՝ Մարիա Մարգարիտան, մահացել է մանկության տարիներին, իսկ մեկ ուրիշ ավագ քույր Մարիա Աննա Սոֆիան դարձել է Բավարիայի կուֆյուրտսինան։ Միակ ողջ մնացած եղբայրը՝ Ֆրիդրիխ Քրիստիանը, դարձավ Սաքսոնիայի կուրֆյուրստ 1763 թ․, բայց կառավարեց ընդամենը 74 օր։ Մարիա Ժոզեֆի կրտսեր քույրերը՝ Մարիա Քրիստինան և Մարիա Կունիգունդան, դարձան աբատիսներ։

Ամուսնություն. Ֆրանսիայի Դոֆինա
-------------------------------

 Դոֆին Լուի Ալեքսանդր Ռոսլինի դիմանկարում
1746 թ․ հուլիսի 22 -ին՝ դստեր՝ արքայադուստր Մարիա Թերեզայի ծնվելուց կարճ ժամանակ անց , մահանում է Ինֆանտա Մարիա Թերեզա Ռաֆաելան՝ Ֆրանսիայի դոֆին Լյուդովիկի սիրելի կինը (նրա դուստրը երկար չապրեց)։ Իսպանիայի թագավոր Ֆերդինանդ VI- ը, Ինֆանտա Կառլոսի եղբայրը, Մարիա Ժոզեֆի ավագ քրոջ՝ Մարիա Ամալիա Քրիստինայի կինը, հրավիրում է դոֆինին կին առնել իր քրոջը՝ Բուրբոնների դինաստիայի արքայադստերը՝ Իսպանիայի արքայադուստր Մարիա Էնթոնի Ֆերդինանդին: Միևնույն ժամանակ, թագավոր Լյուդովիկոս XV- ը և նրա ամենակարող սիրուհի Մադամ դե Պոմպադուրը բանակցություններ են սկսում դոֆինի ամուսնության համար։ Դոֆինի հարսնացուի հավակնորդների թվում էին Սավոյյան արքայադուստր Էլեոնորան և նրա քույրը՝ Արքայադուստր Մարի Լուիզա Սավոյացին, որոնք երկուսն էլ մերժվեցին։

Արքայադուստր Մարիա Ժոզեֆի թեկնածությունն առաջին անգամ առաջարկեց նրա հորեղբայր Մորիցը՝ Սաքսոնիայի կոմսը, Մարիա Ժոզեֆի պապի ՝ Օգոստոս Հզորի անառակ որդին։ Լուի XV- ը և տիկին դե Պոմպադուրը համաձայնեցին այս ամուսնությանը՝ այն համարելով շահավետ Ֆրանսիայի համար՝ միջազգային հարաբերությունների առումով։ Ֆրանսիան և Սաքսոնիան մրցակիցներ էին «Ավստրիական ժառանգության» համար վերջին պայքարում, ուստի Ֆրանսիայի գահի ժառանգի և սաքսոնական արքայադստեր միջև ամուսնությունը կարող էր հանգեցնել երկու պետությունների միջև դաշինքի։

Միակ խնդիրն այն էր, որ Մարիա Ժոզեֆի պապը ՝ Օգոստոս II Հզորը լեհական գահից հեռացրեց Ֆրանսիայի թագուհի Մարիա Լեշչինսկու հայր Ստանիսլավ Լեշչինսկուն: Դոֆինի և Մերի Ժոզեֆի ամուսնությունը կարող էր ամենախորը վիրավորանքը պատճառել ժողովրդի կողմից սիրված թագուհուն։

 Josephոզեֆինայի կրտսեր դուստրը ՝ Էլիզաբեթը (Վիգե-Լեբրունի դիմանկարը)
Չնայած թագուհու անհամաձայնությանը՝ Լյուդովիկը, Ֆրանսիայի դոֆինը և արքայադուստր Մերի Ժոզեֆի Սաքսոնացին ամուսնացան 1747 թ․ փետրվարի 9 -ին, երբ փեսան 17 տարեկան էր, իսկ հարսն ընդամենը 15 տարեկան։

Նոր ամուսնանալուց հետո դոֆինը շարունակում էր սգալ իր առաջին կնոջը։ Մարիա Ժոզեֆը, ով բնույթով ուներ զգայուն հոգի, համբերություն և սուր միտք, որոշեց աստիճանաբար նվաճել ամուսնու սիրտը։ Բայց, չնայած կնոջ քնքուշ վերաբերմունքին, դոֆինի վիշտը մեծացավ, հատկապես 1748 թ․ ապրիլին՝ առաջին կնոջից նրա միակ դստեր մահից հետո։

Նոր Դոֆինուհին միշտ բարեկամական հարաբերություններ էր պահպանում արքայի սիրուհի տիկին դե Պոմպադուրի հետ՝ արքայադստեր ամուսնության հարցում օգնություն ցուցաբերելով, չնայած նրա ամուսինը ատում էր իր հոր սիրուհուն։ Չնայած Լյուդովիկի և Մարիա Ժոզեֆի ամուսնությունը «հաշվարկով» էր, բայց երիտասարդ Դոֆինան իսկապես սիրահարվեց իր ամուսնուն։

Ինչպես Դոֆինը, այնպես էլ Մարիա Ժոզեֆը շատ բարեպաշտ էր, առանձնանում էր բարձր բարոյականությամբ, ինչը նրան ավելի էր մոտեցնում սկեսուրին՝ թագուհի Մարիա Լեշչինսկայային։ Դոֆինը և Դոֆինան չէին սիրում ներկա գտնվել Վերսալում կայացած զվարճանքներին՝ կազմակերպված թագավորի լուծարված արքունիքի կողմից՝ նախընտրելով անցկացնել հանգիստ երեկոներ զրույցի, ընթերցանության, աղոթքի կամ ջերմոց այցելության միջոցով։ Չնայած թագավորի և Դոֆինի տեսակետների առկա ակնհայտ հակասություններին՝ Մարիա Ժոզեֆը փորձեց լավ հարաբերություններ հաստատել նրանց միջև։

1750 թ․ զույգն ունեցավ իրենց առաջին դստերը՝ Մարիա Զեփիրինա անունով, քանի որ նա ծնվել էր Սուրբ Զեփիրինոսի օրը։ Փոքրիկ արքայադստեր ծնունդը մեծ ուրախությամբ դիմավորեցին նրա ծնողները, չնայած Լյուդովիկ XV թագավորը վրդովված էր, որ տղա չի ծնվել։ Արքայադուստրը մահացավ 1755 թ․ և քանի որ նա չապրեց ամբողջ հինգ տարի, ըստ ֆրանսիական ավանդույթի՝ նրա մահը պաշտոնապես չեն սգացել։

1751 թю սեպտեմբերի 15-ին թագավորական զույգի համար ծնվում է երկրորդ երեխան՝ երկար սպասված որդին՝ Լյուդովիկ Ժոզեֆ Քսավիե անունով, ով, ավանդույթի համաձայն, ստացել է Բուրգունդիայի դուքսի կոչումը։ 9 տարեկանում Փոքրիկ իշխանը ընկավ խաղալիք ձիից՝ կոտրելով ոտքը, այնուհետև սկսեց կաղալ։ 1761 թ․ գարնանը երեխայի մոտ հայտնաբերվեց ուռուցք, որը մեծացել էր ամբողջ ոտքի վրա, նա վիրահատվեց, բայց մարտի 22-ին Բուրգունդիայի դուքսը մահացավ։ Դոֆինի որդին թաղվեց Սեն Դենիում։

Լյուդովիկի և Մարիա Ժոզեֆի երրորդ երեխան՝ Ակվիտանիայի դուքս Քսավիերը, ծնվել է 1753 թ․, բայց մահացել է մեկ տարի անց։

1754 թ․ օգոստոսի 23-ին թագավորական ընտանիքը ունեցավ չորրորդ երեխային և երրորդ որդուն՝ Լուի Օգոստոսին, Բերրիի դուքսին, ապագա թագավոր Լյուդովիկ 16-րդին։ Չնայած ծնողների և ամբողջ ֆրանսիական դատարանի վախերին՝ երեխան, պարզվեց, որ զարմանալիորեն առողջ և ուժեղ է, իր երկու ծնողներից երկար ապրեց՝ 12 տարեկանում որբանալով։

1755 թ․ նոյեմբերի 17-ին Դոֆինան ծնեց ևս մեկ որդի՝ Լուի Ստանիսլաս Քսավիեին, ապագա թագավոր Լուի XVIII-ին, 1757 թ․ հոկտեմբերի 9-ին՝ Չարլզ Ֆիլիպի որդուն, ապագա թագավոր Չարլզ X ին, ինչպես նաև Սարդինիայի ապագա թագուհուն՝ Մարիային։ Ադելաիդա Կլոտիլդեն և արքայադուստր Էլիզաբեթը (տիկին Էլիզաբեթ), մահապատժի ենթարկվեցին հեղափոխական իշխանությունների կողմից 30 տարեկանում։

Բացի այդ, Մարիա Ժոզեֆը 1748 և 1749 թթ․ ծնեց նաև երկու մահացած որդի, 1752 թ․՝ մեռելածին դուստր, 1756 թ․՝ մեռելածին որդի, և 1762 թ․ նա կորցրեց որդուն վիժումի արդյունքում։

Այրիություն և մահ
-----------------

1765 թ․ սեպտեմբերի 20-ին Դոֆին Լյուդովիկի մահը ծանր հարված էր Մարիա Ժոզեֆի համար, որից նա այդպես էլ չկարողացավ ապաքինվել։ Փորձելով օգնել Դոֆինային հաղթահարել դեպրեսիան, Լյուդովիկ XV- ը, ով շատ էր սիրում իր հարսին, նրան թույլ տվեց տեղափոխվել իր մահացած ամուսնու հետ զբաղված Վերսալի բնակարաններից՝ նախկին թագավորական տիրուհու՝ տիկին դե Պոմպադուրի սենյակներ, ով մահացել էր 1764 թ.։ Թագավորը հաճախ էր այցելում իր հարսին, այդ թվում՝ քննարկելու իր ավագ որդու և Ավստրիայի արքայադուստր Մարիա Անտոնիայի՝ ապագա Մարի Անտուանետայի նշանադրությունը։ Մարիա Ժոզեֆը դեմ էր այս ամուսնությանը, քանի որ հարսի մայրը՝ Մարիա Թերեզան, խլել էր ժառանգական Հաբսբուրգյան հողերի մի մասը Մարիա Ժոզեֆի մորի՝ Ավստրիացի Մարիա Ժոզեֆից։

Չնայած բոլոր նախազգուշական միջոցներին՝ այրի Դոֆինայի առողջական վիճակը վատթարանում էր։ Մարիա Ժոզեֆը մահացավ 1767 թ․ մարտի 13-ին տուբերկուլյոզից, որով նա վարակվեց ամուսնուն խնամելիս, և թաղվեց Սեն-Դենի թագավորական գերեզմանոցում։ 3 տարի անց տեղի ունեցավ նրա որդու՝ Լուի Օգոստոսի և Մարիա Անտոնիայի հարսանիքը։

Ծագումնաբանություն
------------------

Պաշտոնական կոչումներ
--------------------

* 1731 թ․ նոյեմբերի 4 - 1733 թ․ սեպտեմբեր. Նորին մեծություն դքսուհի Մարիա Ժոզեֆի Սաքսոնացի
* 1747 թ. Նոյեմբերի 9 - 1765 թ. Սեպտեմբերի 20․ Նրա թագավորական մեծություն Ֆրանսիայի Դոֆինա
* 1765 թ․ դեկտեմբերի 20 - 1767 թ․ մարտի 13 - Նրա թագավորական բարձրություն Ֆրանսիայի այրի Դոֆինա

Նշումներ
--------

1. 1 2 3 4 5 6 7  *Lundy D. R.* The Peerage
2. ↑  LIBRIS — 2012.
3. 1 2  Kindred Britain

Դիտել նաև
---------

* Ֆրանսիայի դոֆինաների ցուցակ