A sepia illustration of a landscape strewn with bodies; Dante, Virgil and Cerberus stand in the rainԱնձրևի միջով Դանթեն և Վիրգիլիոսը հանդիպում են Կերբերուսին, ինչպես ցույց է տալիս Ստրադանուսը
**Դժոխքի երրորդ շրջանը** պատկերված է Դանթե Ալիգիերիի **«Դժոխք»**-ում՝ **14-րդ դարի «Աստվածային կատակերգություն»** պոեմի առաջին մասում։ **Inferno-ն** պատմում է Դանթեի ճանապարհորդության մասին քրիստոնեական դժոխքի տեսիլքի միջով, որը դասավորված է ինը շրջաններով, որոնք համապատասխանում են մեղքի դասակարգմանը. երրորդ շրջանակը ներկայացնում է շատակերության մեղքը, որտեղ որկրամոլների հոգիները պատժվում են սառցե ցեխի թագավորությունում։

**Երրորդ շրջանակում** Դանթեն հանդիպում է Սիակո անունով մի մարդու, ում հետ նա քննարկում է ժամանակակից վեճը **Գելֆների և Գիբելիների** միջև Ֆլորենցիայում. Շրջանակում բնակվում է նաև եռագլուխ շան Կերբերոսը, որը տանջում է մեղավորներին՝ բաժանելով նրանց։

*Անիծյալների հակապատժային պատժի վրա կենտրոնանալու փոխարեն՝ Դանթեի՝ դժոխքի երրորդ շրջանի պատկերումն օգտագործում է **Չիակոյի** կերպարը, որի պատմականությունը վիճարկվում է, ուսումնասիրելու Ֆլորենցիայի քաղաքականությունը, որը նախկինում հանգեցրել էր նրան, որ հեղինակը աքսորվել էր քաղաքից։ մահվան ցավ. Որպես այդպիսին, բանաստեղծությունը զուգահեռ է անցկացնում **որկրամոլության** և **իշխանության** ծարավի միջև:*

**Համառոտագիր**
---------------

An engraving of Ciacco addressing DanteՍիակոն խոսում է Դանթեի հետ Ֆլորենցիայի վեճի մասին՝ Գուստավ Դորեի փորագրության մեջ
Դժոխքը Դանթե Ալիգիերիի **«Կոմմեդիա»** եռամաս պոեմի առաջին բաժինն է, որը հաճախ հայտնի է որպես Աստվածային կատակերգություն։ Գրված **14-րդ** դարի սկզբին, աշխատության երեք բաժինները պատկերում են Դանթեին առաջնորդվելով ***դժոխքի (Inferno), քավարանի (Purgatorio)*** *և **դրախտի (Paradiso)*** քրիստոնեական հասկացությունների միջոցով։ Inferno-ն պատկերում է դժոխքի տեսիլքը, որը բաժանված է ինը համակենտրոն շրջանակների, որոնցից յուրաքանչյուրում ապրում են հոգիներ, ովքեր մեղավոր են որոշակի դասի մեղքի համար։

Իր ուղեկցորդ՝ հռոմեացի բանաստեղծ Վիրգիլիոսի գլխավորությամբ Դանթեն մտնում է **դժոխքի երրորդ շրջան**։ Դանթեն արթնանում է դժոխքի երկրորդ օղակում ուշաթափվելուց և տեսնում է, որ երրորդ շրջանը պատված է սառցե կարկուտի և անձրևի հեղեղով, որը փտում է գետինը։ *Երեքգլխանի շունը*՝ **Կերբերուսը**, մոտենում է և նրան լռեցնում Վիրգիլիոսը, ով կերակրում է նրան մի քանի բուռ թանձր ցեխով, որը կազմում է գետինը։ Կերբերուսը այս շրջանում ծառայում է որպես տանջող՝ ուտելով անիծյալներին և անընդհատ աղաղակող սովից։

**Դանթեն և Վերգիլիոսը** քայլում են երրորդ շրջանով՝ ոտք դնելով որկրամոլների խոնարհված մարմիններին, որոնք պատժվում են՝ առաջինը դեմքով պառկելով սառցե ցեխի մեջ՝ **կույր և անկատար**։ Մի հոգի ողջունում է զույգին՝ ինքն իրեն ճանաչելով որպես *Սիակո*, բնիկ Ֆլորենցիայից։ *Սիակոն և Դանթեն* քննարկում են քաղաքի գելֆի և գիբելինի խմբակցությունների միջև քաղաքական վեճը, ընդ որում Սիակկոն առաջարկում է մարգարեություն, որ յուրաքանչյուր կուսակցություն կարճ ժամանակով կվերահսկի Ֆլորենցիան։ Սիակոն խնդրում է Դանթեին բարի խոսել իր մասին, երբ նա վերադառնա մահկանացու աշխարհ։ *Երբ Դանթեն և Վերգիլիոսը հեռանում են շրջանակից, Վիրգիլիոսը բացատրում է, որ դժոխքում մեղավորների պատիժներն ավելի են խստանալու Վերջին դատաստանից հետո:*

**Նախապատմություն**
-------------------

William Blake's watercolour depiction of CerberusԿերբերուսը դժոխքի երրորդ շրջանում, ինչպես պատկերել է Ուիլյամ ԲլեյքըԿերբերուսի ներկայությունը դժոխքի երրորդ օղակում Դանթեի կողմից հարմարեցված և ուժեղացված հին հունական դիցաբանական կերպարի ևս մեկ օրինակ է. Ինչպես և Քարոնը և Մինոսը նախորդ կանտոներում, Կերբերոսը մի կերպար է, որը կապված է հունական անդրաշխարհի հետ Վերգիլիոսի և Օվիդիսի ստեղծագործություններում, ով վերափոխվել է Կոմեդիայում իր հայտնվելու համար։ Վերգիլիոսը Կերբերուսին կեղտով հանգստացնում է, ակնարկում է Վիրգիլիոսի Էնեիդին, որտեղ որսը նմանապես լռեցվում է մեղրով տորթերով։

Հայտնի չէ՝ ***Սիակկո*** անունով մարդը իրականում գոյություն է ունեցել, թե հորինել է *Դանթեը*։ Նրա անունը կարդացվել է որպես **«խոզ»** բառի խաղ *(ciacco*), չնայած այն տոնը, որով Դանթեն դիմում է նրան, ցույց է տալիս, որ դա կարող է լինել պատշաճ անուն և ոչ ծաղր։ Ջովաննի Բոկաչիոն՝ մեկ այլ գրող Դանթեի հայրենի Ֆլորենցիայից, նույնպես օգտագործում է կերպարը *«Դեկամերոն»*-ում, թեև պարզ չէ՝ դա հիմնված է Դժոխքի վրա, թե պատմական անձի հետ ընդհանուր ծանոթության վրա։

**Դանթեի զրույցը Սիակոյի** հետ օգտագործվում է պատմելու գելֆի և գիբելի խմբակցությունների միջև վեճը, որոնք Դանթեի կենդանության օրոք պայքարում էին Ֆլորենցիայի վերահսկողության համար. Կոմեդիան գրվել է այն ժամանակ, երբ Դանթեն աքսորվել է քաղաքից՝ հեռակա դատապարտվելով մահապատժի։ Դանթեի աքսորի ժամանակ գելֆները, ովքեր պաշտպանում էին Իտալիայում պապականության ազդեցությունը Սուրբ Հռոմեական կայսրի նկատմամբ գիբելյանների նախապատվության վրա, բաժանվել էին **«սպիտակ»** և **«սև»** խմբերի՝ ***Բոնիֆացիոս 8-րդ պապին*** աջակցելու համար։ Սպիտակ գելֆները, որոնց պատկանում էր Դանթեն, կողմ էին Ֆլորենցիայի ինքնավարությանը և դեմ էին Բոնիֆացիսին. Քաղաքի վրա նրանց նախնական հսկողությունն ավարտվեց, երբ սև գուելֆները, պապական զորքերի աջակցությամբ, վերականգնեցին քաղաքը 1301 թվականին։

**Վերլուծություն**
------------------

A manuscript illustration of Boniface VIII's deathՖլորենցիայի գելֆները բաժանվեցին Բոնիֆացիոս VIII-ին աջակցելու հարցում (պատկերազարդ)Դանթեի դժոխքի պատկերը կարգուկանոն է, ի տարբերություն ժամանակակից ներկայացումների, որոնք, ըստ գիտնական Ռոբին Կիրկպատրիկի, «պատկերվում էին որպես քաոս, բռնություն և այլանդակություն»։ *Քըրքպատրիկը* հակադրում է Դանթեի պոեզիայի և ***Պադուայի Սկրովեգնի*** մատուռում Ջոտտոյի որմնանկարների միջև։ Դանթեի կանոնավոր դժոխքը Աստծո կողմից ստեղծված կառուցվածքային տիեզերքի ներկայացումն է, որը ստիպում է իր մեղավորներին օգտագործել **«խելքն ու հասկացողությունը»**՝ մտածելու իրենց նպատակի մասին։ Դժոխքի իննապատիկ ստորաբաժանման վրա ազդում է ***Պտղոմեոսյան տիեզերագիտության*** մոդելը, որը նմանապես տիեզերքը բաժանեց ինը համակենտրոն ոլորտների։

Դժոխքի երրորդ շրջանակը տեսնում է կոնտրապասոյի օգտագործումը, որը թեմա է Աստվածային կատակերգության ողջ ընթացքում։ Կոնտրապասոն, որը ծագել է լատիներեն **contra («փոխադարձ»)** և **pati («տառապել»)** բառերից, այն հասկացությունն է, որ տառապանքը հետմահու կյանքում լինելով կյանքում կատարված մեղքերի արտացոլումն է։ Այս հասկացությունը բխում է ինչպես աստվածաշնչյան աղբյուրներից, ինչպիսիք են Երկրորդ Օրինաց և Ղևտական գրքերը, ինչպես նաև դասական գրողներ Վերգիլիոս և Սենեկա Կրտսերը; Սենեկայի Հերկուլես Ֆուրենսը արտահայտում է այն գաղափարը, որ **«quod quisque fecit patitur»** կամ **«այն ինչ արել է յուրաքանչյուրը, նա տառապում է»**։ Երրորդ օղակում որկրամոլության ջերմ հարմարավետությունը պատժվում է սառցե ձնախառն անձրեւով, որտեղ մեղավորները սոված շների պես ոռնում են. ցեխն ու լորձը դրանց ավելցուկի արտացոլումն է։

Դանթեն օգտագործում է դժոխքի երրորդ շրջանակը՝ ժամանակակից քաղաքականությունը քննարկելու համար. թեև որկրամոլության մեղքի հետ հստակ քաղաքական կապ չկա, Դանթեն Ֆլորենցիա քաղաքը համեմատում է գերհագեցած ստամոքսի հետ՝ **«այնքան նախանձով լի»**, որ այն հորդում է։ *Ուն Ֆալքեյդը* իր **«Ավինյոնյան պապությունը վիճարկված. մտավոր պատմություն Դանթեից մինչև Եկատերինա Սիենացին»** գրքում նշում է, որ կանտոն կենտրոնանում է **«իշխանության անսանձ ծարավի»** վրա, այլ ոչ թե **«սննդի, խմիչքի և մարմնական ցանկությունների»** վրա, որոնք սպասվում են էպիկուրյան որկրամոլությունից։ Ֆալքեյդը նաև համեմատություն է անցկացնում Ֆլորենցիայի **«բաժանված քաղաքի»** խմբակցությունների և այս կանտոյում Կերբերուսի թողած պատառոտված մարմինների միջև։

Ծանոթություններ
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | the third circle of hell Վիքիպահեստում |

Վիքիդարանի պատկերանիշըՎիքիդարանի պատկերանիշը Վիքիդարանում կան նյութեր այս թեմայով՝  
***Inferno* (Dante)**


***Դժոխքի երրորդ շրջան***

Աղբյուրներ
----------

* Alighieri Dante (1998)։ Albertini Stefano, ed.։ *Inferno*։ Wordsworth Editions։ ISBN 978-1-853-26787-1
* Alighieri Dante (2013)։ Kirkpatrick Robin, ed.։ *Inferno*։ Penguin Classics։ ISBN 978-0-141-39354-4
* Falkeid Unn (2017)։ *The Avignon Papacy Contested: An Intellectual History from Dante to Catherine of Siena*։ Harvard University Press։ ISBN 978-0-674-97184-4
* Fowlie Wallace (1981)։ *A Reading of Dante's Inferno*։ University of Chicago Press։ ISBN 978-0-226-25888-1
* Honess Claire E (2015)։ «Divided City, Slavish Italy, Universal Empire»։ *Vertical Readings in Dante's Comedy*։ էջեր 119–142  in Corbett & Webb (2015)
* Lansing Richard, ed. (2010)։ *The Dante Encyclopaedia*։ Taylor & Francis։ ISBN 978-1-136-84972-5
* Corbett George, Webb Heather Mariah, eds. (2015)։ *Vertical Readings in Dante's Comedy*։ Open Book Publishers։ ISBN 978-1-78374-172-4
* Musa Mark, ed. (1995)։ *Dante's Inferno: The Indiana Critical Edition*։ Indiana University Press։ ISBN 978-0-253-01240-1

### Հղումներ

* Alighieri Dante (1998)։ Albertini Stefano, ed.։ *Inferno*։ Wordsworth Editions։ ISBN 978-1-853-26787-1
* Alighieri Dante (2013)։ Kirkpatrick Robin, ed.։ *Inferno*։ Penguin Classics։ ISBN 978-0-141-39354-4
* Falkeid Unn (2017)։ *The Avignon Papacy Contested: An Intellectual History from Dante to Catherine of Siena*։ Harvard University Press։ ISBN 978-0-674-97184-4
* Fowlie Wallace (1981)։ *A Reading of Dante's Inferno*։ University of Chicago Press։ ISBN 978-0-226-25888-1
* Honess Claire E (2015)։ «Divided City, Slavish Italy, Universal Empire»։ *Vertical Readings in Dante's Comedy*։ էջեր 119–142  in Corbett & Webb (2015)
* Lansing Richard, ed. (2010)։ *The Dante Encyclopaedia*։ Taylor & Francis։ ISBN 978-1-136-84972-5
* Corbett George, Webb Heather Mariah, eds. (2015)։ *Vertical Readings in Dante's Comedy*։ Open Book Publishers։ ISBN 978-1-78374-172-4
* Musa Mark, ed. (1995)։ *Dante's Inferno: The Indiana Critical Edition*։ Indiana University Press։ ISBN 978-0-253-01240-1