**Ակիրա Յոսիձավա** (ճապ.՝ 吉澤 章, մարտի 14, 1911(1911-03-14), Kaminokawa, Kawachi district, Տոտիգի (պրեֆեկտուրա), Ճապոնիա - մարտի 14, 2005(2005-03-14), Տոկիո, Տոկիո, Ճապոնիա), օրիգամիի վարպետ, ժամանակակից աշխարհում այս մշակույթի զարգացման հարցում մեծ ներդրում է ունեցել։

Կենսագրություն
--------------

Ակիրա Յոսիձավան ծնվել է Ճապոնիայի Կամինոկավա քաղաքում՝ Տոտիգի պրեֆեկտուրա, աղքատ գյուղացիական ընտանիքում։ 13 տարեկանում նա թողել է ցերեկային դպրոցն ու ընդունվել աշխատանքի, սակայն ուսումը շարունակել է երեկոյան դպրոցում։ 22 տարեկանում Յոսիձավան աշխատանքի է անցել մեքենաշինական գործարանում։ Նա աշխատում էր գծագրիչ և սովորեցնում նորեկներին երկրաչափական գծագրում՝ բացատրելու համար ծալելով օրիգամիի պատկերներ։ Գործարանի տերերը տպավորված էին նրա վարպետությամբ և թույլ տվեցին նրան աշխատանքային ժամերին զբաղվել օրիգամիով:

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Յոսիձավան ընդունվեց սանիտարական կորպուս և աշխատանքի անցավ Հոնկոնգի ռազմական հոսպիտալում։ Նա չհրաժարվեց օրիգամիի հանդեպ ունեցած իր կրքից և վիրավորների մահճակալները զարդարեց պայծառ թղթե պատկերներով։ Պատերազմից հետո նրա կյանքում սկսվեց ծանր ժամանակաշրջան։ Նրա կինը, որի հետ ամուսնացել էր պատերազմից առաջ, մահացավ, և նա մի քանի տարի ապրեց իր հայրենի Տոտիգի պրեֆեկտուրայում, որտեղ կես դրույքով աշխատում էր տարբեր պատահական աշխաննատեղերում: Միայն 1951 թվականին Յոսիձավան հնարավորություն ստացավ հայտարարելու իր արվեստի մասին։ «Ասահի Գրաֆ» ամսագիրը որոշեց իր հոդվածներից մեկը պատկերել Չինական օրացույցի կենդանիները թղթե պատկերների տեսքով։ Ամսագրի խմբագիր՝ Տադասու Իիզավան, դիմել է է Յոսիձավային, ով այդ գործը կատարել է այնքան հմտորեն, որ «Ասահի Գրաֆի» 1952 թվականի հունվար ամսվա համարը մեծ հաջողություն ունեցավ, իսկ կերպարների ստեղծողը արագորեն հայտնի դարձավ ինչպես Ճապոնիայում, այնպես էլ արտասահմանում:

1954 թվականին նրա առաջին գիրքը՝ «Օրիգամիի նոր արվեստը», լույս է տեսել Ճապոնիայում, և նույն թվականին նա հիմնել է Օրիգամիի Միջազգային Կենտրոնը Տոկիոում։ Յոսիձավան մշակեց օրիգամիի այբուբեն և ստեղծել է ավելի քան 50 000 օրիգամիի մոդելներ։ Նա գրել է 18 գիրք օրիգամիի վերաբերյալ և հորինել թաց ծալքավորում տեխնոլոգիան, որի միջոցով կարելի է ստվարաթղթից կլորացված ձևով ծալել գեղեցիկ օրիգամի:

1983 թվականին Ճապոնիայի կայսր Հիրոհիտոն պարգևատրեց նրան «Ծագող արև» շքանշանով՝ Ճապոնիայի բարձրագույն պարգևներից մեկը։

Յոսիձավան մահացել է 2005 թվականի մարտի 14-ին Տոկիայի Օգիկուբո հիվանդանոցում՝ թոքաբորբի բարդացումից, այն օրը, երբ նա դարձավ 94 տարեկան։

Տեխնիկա
-------

Յոսիձավան բազմաթիվ տեխնիկաների ստեղծողն է, այդ թվում թաց ծալքավորում տեխնիկան։ Այս տեխնիկայում թուղթը ծալվելուց առաջ թրջվում է, ինչը հնարավորություն է տալիս ավելի կլորացված և քանդակագործական տեսք ստանալ։ Սա, ըստ շատերի, պարադիգմաների տեղաշարժ է, որը թույլ է տվել օրիգամիին դառնալ արվեստի ձև՝ ի տարբերություն ժողովրդական տարօրինակ արհեստների։

Մատենագրություն
---------------

* *ATARASHII ORIGAMI GEIJUTSU*, Origami Geijutsu-Sha, 1954
* *Origami Reader I*, Ryokuchi-Sha, 1957
* *Dokuhon, Vol. 1*  (Origami Tokuhon), 1973 , ISBN 4-8216-0408-6
* *SOSAKU ORIGAMI*  (Creative Origami), Nippon Hoso Kyokai, 1984, ISBN 4-14-031028-6
* *Dokuhon, Vol. 2*  (Origami Tokuhon), 1986
* *ORIGAMI DOKUHON II* (Origami Reader II), Kamakura Shobo, 1986, ISBN 4-308-00400-4

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Akira Yoshizawa (նիդերլ.)
2. 1 2  RKDartists (նիդերլ.)
3. ↑  Հանրագիտարան, 2000, էջ 13
4. 1 2  Հանրագիտարան, 2000, էջ 14
5. ↑  Հանրագիտարան, 2000, էջ 130
6. ↑  «Ակիրա Յոսիձավա, 94, Օրիգամիի ժամանակակից վարպետ», 2 ապրիլ 2005, MARGALIT FOX, The New York Times
7. 1 2 3  A list of books by Akira Yoshizawa. Յոսիձավայի գրքեիր ցուցակ՝ պատրաստված օրիգամիի բրիտանական միության կողմից (անգլ.՝ British Origami Society, BOS).

Գրականություն
-------------

* Աֆոնկին Ս. Յու. Աֆոնկինա Ե. Յու. Ամեն ինչ օրիգամիի մասին, Սանկտ-Պետերբուրգ "Կրիստալ" էջ 272, ISBN 5-9603-0005-2։
* Աֆոնկին Ս. Յու. Օրիգամիի հանրագիտարան (Энциклопедия оригами), Սանկտ-Պետերբուրգ, «"Կրիստալ" հրատարակչություն ՍՊԸ» — 272 էջ, ISBN 5-306-00002-9։

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Akira Yoshizawa — Origami artist of stunning originality who became an ambassador for Japanese culture and his art» (անգլերեն). The Times — Ակիրա Յոսիձավայի կյանքի նկարագրում. 30 марта 2005. Վերցված է 2009 թ․ օգոստոսի 3-ին.
* David Lister. — Յոսիձավայի բրիտանացի աշակերտներից մեկի կարծիքը«A Tribute To Akira Yoshizawa 1911—2005» (անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2008 թ․ փետրվարի 4-ին. Վերցված է 2009 թ․ օգոստոսի 3-ին.
* Հարցազրույց Վ.Բեզկրովնիխի Ակիրա Յոսիձավայի հետ, հրապարակված № 13 և 14 «Օրիգամի. թղթից ծալելու արվեստը» ամսագրում 1998 թվականին։

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ակիրա Յոսիձավա» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists · WikiTree |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| CiNii: DA09791812 · GND: 129978566 · ISNI: 0000000058589808 · LCCN: no2016135395 · NDL: 00098125 · NKC: jo2008409672 · NTA: 353308242 · SUDOC: 190456019 · VIAF: 79192501 · WorldCat VIAF: 79192501 |

 |

 |