**Իրվին Փեն** (անգլ.՝ Irving Penn, հունիսի 16, 1917(1917-06-16)[…], Plainfield, Յունիոն շրջան, Նյու Ջերսի, ԱՄՆ - հոկտեմբերի 7, 2009(2009-10-07)[…], Նյու Յորք շրջան, Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկացի լուսանկարիչ և արտ-խմբագիր, 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ լուսանկարիչներից մեկը, կարևորագույն ներկայացուցիչը լուսանկաչության նորաձևությունում։

Կինոռեժիսոր Արթուր Փենի ավագ եղբայրը։

Կյանք և ստեղծագործություն
-------------------------

Ծնվել է 1917 թվականին, հեղափոխությունից հետո փախած ռուս ներգաղթյալ հրեաների ընտանիքում, նրա ծնողները՝ ժամագործ Գերշոն Փենը և բուժքույր Սոնյա Գրինբերգը, ծննդյան վայրը՝ Պլայնֆիլդ, Նյու Ջերսի։ Տասնութ տարեկանում Իրվինը գրանցվել է գովազդային դիզայնի քառամյա կուրսին, անցկացրել Ալեքսեյ Բրոդովիչի դպրոցում Ֆիլադելֆիայի Արվեստի թանգարանում։

Մասնագիտության ուսուցման հետ միաժամանակ Փենը Harper's Bazaar-ում աշխատում էր սուրհանդակով, իսկ հետո նկարչին օգնում էր նկարել կոշիկի էսքիզները, վարձկան էր։

1938 թվականին նա ավարտել է ուսումը և դարձել պատանեկան լիգայի ամսագրի ԱՐՏ-խմբագիրը, իսկ հետո անցել է նույն պաշտոնին Saks Fifth Avenue շքեղ հանրախանութում։ Բայց քսանհինգ տարեկան հասակում նա ազատվել է աշխատանքից և իր փոքր խնայողությունների շնորհիվ մեկնել Մեխիկո, որտեղ մեկ տարի զբաղվել է գեղանկարչությամբ, նախքան վերջնականապես գիտակցելը իր իրական կոչումը։

Վերադառնալով Նյու Յորք՝ Փենը հաջողությամբ հարցազրույց է անցել և հայտնվել *Vogue*-ի արվեստի խմբագիր Ալեքսանդր Լիբերմանի մոտ, ով Իրվինգին աշխատանքի է ընդունել որպես իր ասիսենտ։ 26-ամյա դիզայները սեփական պատկերացումն է ունեցել այն մասին, թե ինչ տեսք պետք է ունենա շապիկը, բայց հասկացություն չի գտել ամսագրի հաստիքային լուսանկարիչների մոտ։ Այդ ժամանակ Լիբերմանը նրան խորհուրդ է տվել անձամբ վերցնել ֆոտոխցիկը և 1943 թվականի հոկտեմբերի 1-ին *Vogue*-ի շապիկին հայտնվել էր Իրվին Փենի առաջին լուսանկարը։ Պեննի լուսանկարների համար բնորոշ է նրա հորինած տարբեր հնարքների օգտագործումը, որոնց հավաքածուն նա մշտապես համալրել է։ Օրինակ, ըստ լուսանկարչի ցանկության, տեղադրում է իր մոդելը փակ տարածքի մի անկյունում։ Որոշ մոդելներ իրենց հանգիստ էին զգում, մյուսները կարծես կապկանում կամ բանտախցում էին լինում։ Փենն առաջիններից մեկն էր, ով մոդելներին սկսեց լուսանկարել միատարր սպիտակ կամ մոխրագույն ֆոնի վրա։ Երրորդ պողոտայի խանութից հին գորգ գնելով՝ նա այն օգտագործել է մի քանի ամսվա ընթացքում, դրա ֆոնին լուսանկարվել են Ջոն Դյուին և Ալֆրեդ Հիչքոքը։ Գորգի տարբեր մասերը տարբերվում էին տոնով և նախշերով, և լուսանկարիչը կարող էր յուրաքանչյուր մոդելի համար ընտրել իր որոշակի ֆոնի կտորը։

Իրվին Փենի մեկ այլ նախագիծ ներկայացրել է տարբեր մասնագիտությունների ներկայացուցիչների դիմանկարների շարք, որոնք հագնված էին աշխատանքային համազգեստով և իրենց մասնագիտության ատրիբուտները ձեռքներում։ Յուրաքանչյուր մոդել գտնվել է սպիտակ ֆոնի վրա՝ լուսավորվելով կողքից. այդ լուսավորությունը բնորոշ է Փենի դիմանկարային բազմաթիվ աշխատանքներին։

Լուսանկարիչը հայտնի է դարձել նրանով, որ նա տարիներ շարունակ, մինչև մահ, նկարահանել Է *Vogue* նորաձևության ամսագրում։ Բացի *Vouge* լուսանկարներից (ամերիկյան, բրիտանական և ֆրանսիական պարբերականներ) Փենը աշխատել է բազմաթիվ խոշորագույն հավաքածուներում՝ ժամանակակից արվեստի թանգարան Նյու Յորքում, Մետրոպոլիտեն թանգարանում, Ամերիկյան արվեստի պատկերասրահ Addison, Baltimore թանգարանում։ Նրա անհատական ցուցահանդեսներն անցկացվել են մասնավորապես Նյու Յորքի Մետրոպոլիտեն թանգարանում և Վաշինգտոնի Ազգային պատկերասրահում։ 1958 թվականին Popular Photography ամսագիրը Փեննին անվանել է աշխարհի 10 խոշորագույն լուսանկարիչներից մեկը։

Լուսանկարիչը թողարկել է առնվազն վեց գիրք։

Մահացել է 2009 թվականի հոկտեմբերի 7-ին 92 տարեկան հասակում սեփական տանը՝ Մանհեթենում։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Официальный сайт
* Работы в музеях мира
* Irving Penn: Small Trades at the J. Paul Getty Museum
* Irving Penn: Platinum Prints at the National Gallery of Art Արխիվացված 2010-11-05 Wayback Machine
* Gallery of 123 photos by Irving Penn
* Art News Online article on a Penn photo
* Irving Penn gallery
* Irving Penn at Luminous Lint
* Irving Penn in Paris in the 50'

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  *Marter J.* Penn, Irving // The Grove Encyclopedia of American Art — OUP, 2011. — ISBN 978-0-19-533579-8
2. 1 2 3 4  Irving Penn (նիդերլ.)
3. 1 2  Benezit Dictionary of Artists — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
4. 1 2
5. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
6. ↑  Շվեդիայի Ազգային թանգարանի նկարիչների ցանկ — 2016.
7. ↑  Ժամանակակից արվեստի թանգարանի առցանց հավաքածու
8. ↑
9. ↑  Lisa Fonssagrives-Penn, 80, Artist Who Gave Up Career as a Model // *The New York Times* / J. Kahn — Manhattan, NYC: New York Times Company, A. G. Sulzberger, 1992. — ISSN 0362-4331; 1553-8095; 1542-667X

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Իրվին Փեն» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Discogs · RKDartists · WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 90568109 · BNE: XX1188198 · BNF: 119190545 · CiNii: DA02795291 · CONOR: 31174243 · GND: 118739891 · ISNI: 0000000120960250 · LCCN: n80086580 · LNB: 000236521 · NDL: 00472903 · NKC: js20091022004 · NLA: 36222507 · NLP: a0000003744325 · NTA: 072639202 · NUKAT: n2005106181 · LIBRIS: 327771 · SUDOC: 027063887 · VIAF: 44303589 · ULAN: 500016471 · WorldCat VIAF: 44303589 |

 |

 |