«Հին քաղաքապետարանը Ամստերդամում», Պիտեր Յանս։ Սաենրեդամ, 1657, այժմ գտնվում է Ամստերդամում
**Ճարտարապետական նկարչություն**, կենցաղային գեղանկարչության ձև, որտեղ հիմնական ուշադրությունը հատկացվում է ճարտարապետությանը, ինչպես արտաքին, այնպես էլ ներքին հարդարանքին։ Թեպետ ճարտարապետությունը առկա է բազմաթիվ վաղ նկարներում, սակայն հիմնականում օգտագործվել է որպես ֆոն կամ նկարչությանը ռիթմ է հաղորդել։ Վերածննդի դարաշրջանում ճարտարապետական ձևն օգտագործվել է հեռանկարները ընդգծելու և խորությունը արտահայտելու համար, օրինակ՝ Մազաչչոյի «Երրորդություն» (1420) որմնանկարում։

Ճարտարապետական նկարչությունը, որպես ինքնուրույն ժանր, առաջացել է 16-րդ դարում Ֆլանդրիայում և Նիդերլանդներում և զարգանալով հասել իր գագաթնակետին հոլանդական գեղանկարչության մեջ 16-17-րդ դարերում։ Ավելի ուշ ժանրը վերածվեց ռոմանտիկ նկարչության գործիքի, ինչպես, օրինակ, հայտնի դարձած ավերակների տեսարանները։

Արևմտյան նկարիչներ
------------------

### XVI դար

Ճարտարապետական բնապատկեր, Հանս Վրեդեման դե Վրիս, (Էրմիտաժ)
Ճարտարապետական նկարչությունը՝ որպես առանձին արևմտյան արվեստի ժանր, սկսեց զարգանալ XVI դարում։ Այս ժամանակահատվածում հիմնական կենտրոներն էին Ֆլանդրիան և Նիդերլանդները։ Առաջին կարևոր ճարտարապետական նկարիչը համարվում է հոլանդացի Հանս Վրեդեման դե Վրիսը (1527—1607), որը եղել է միաժամանակ և՛ ճարտարապետ, և՛ նկարիչ։ Նրա աշակերնների թվում էին որդիները՝ Սալոմոնը և Փոլը, ինչպես նաև Հենդրիք վան Ստենվեյք I-ը։ Նրանց շնորհիվ այս ժանրը ժողովրդականացվել է և վերածվել Հոլանդական գեղարվեստի ոսկեդարի գլխավոր ժանրերից մեկը։

#### Ֆլանդրիա

* Սալոմոն Վրեդեման դե Վրիս (1556—1604)
* Փոլ Վրեդեման դե Վրիս (1567—1617)
* Հենդրիք Աերթս (1565-ի և 1575—1603-ի միջև)

#### Նիդերլանդներ

Անտվերպենյան տաճար, Հենդրիք վան Ստենվեյք I, այժմ գտնվում է Բուդապեշտի գեղարվեստի թանգարանում
* Հանս Վրեդեման դե Վրիս (1527—1607)
* Հենդրիք վան Ստենվեյք I (1550—1603), առաջին նկարիչներից մեկը, ով մասնագիտացել է եկեղեցական ինտերիերների վրա

### XVII դար

Գոթական տաճարի ինտերյեր, Փոլ Վրեդեման դե Ֆրի, 1612, այժմ գտնվում է Լոս Անջելես շրջանի արվեստի թանգարանում
#### Ֆլանդրիա

* Պիտեր Նիֆս Ավագ (1578—1656)
* Հենդրիք վան Ստենվեյք II (շուրջ 1580—1649)
* Լոդեվիք Նիֆս (1617—1649)
* Վոլֆգանգ դե Սմեթ (1617—1685)
* Պիտեր Նիֆս Կրտսեր (1620—1675)
* Էռազմ Բիե (1629—1675)
* Վիլհելմ Շուբերտ վան Էրենբերգ (1630—1676)
* Յակոբ Ֆերդինանդ Սաի (1658-ից հետո 1726)
* Լիևին Քրուլ (1634—1720)

#### Իտալիա

Վիեննայի ճիզվիտական եկեղեցու առաստաղի իլյուզիոնիստական նկարչություն, Անդրեա Պոցցո, 1703
* Վիվիանո Կոդացցի (1606—1670)
* Ասկանիո Լուչանո (1621—1706)
* Անդրեա Պոցցո (1642—1709), իլյուզիոնիստական նկարչության վիրտուոզ վարպետ
* Լուիջի Քուեյնի (1643—1717)

#### Նիդերլանդներ

Ընտանիքը Վիլեմ I-Ի գերեզմանին Նյու Կերքում, Դելֆթ, Դիրկ Վան Դելեն, 1645, այժմ գտնվում է Ամստերդամի պետական թանգարանում
XVII դարում ճարտարապետական նկարչությունը պատկերանկարչության և բնապատկերների հետ միասին դարձել է Հոլանդական գեղարվեստի ոսկեդարի առաջատար ժանրերից մեկը։ Ժանրի հայտնի հոլանդական արվեստագետներն են․

* Հենդրիք վան Ստենվեյք II (1580—1649)
* Վարֆոլոմեյ վան Բասեն (1590—1652)
* Պիտեր վան դեր Սթոք (1593—1660)
* Պիտեր Յանս Սանրեդամ (1597—1665)
* Ժերար Հոուքջեստ (1600—1661)
* Սյուզաննա վան Ստենվեյք (1601—1664)
* Դիրք վան Դելեն (1605—1671)
* Դանիել դե Բլիք (շուրջ 1610—1673)
* Հենդրիք Քորնելիս վան Վլիտ (1612—1675), հիմնականում նկարել է եկեղեցական ինտերյեր
* Էմանուել դը Վիտտե (1617—1692)
* ՅոՎ Բերքհեյդե (1630—1693)
* Յան վան դեր Հեյդեն (1637—1712)
* Գերրիտ Ադրիանզուն Բերքհեյդե (1638—1698)
* Գասպար Վան Վիտել (1652 կամ 1653—1736)

### XVIII դար

* Ժակ դե Լանջու (1687—1761)

#### Իտալիա

18-րդ դարում Իտալիայում հատկապես հայտնի էին ճարտարապետական նկարները և նրանց հետ կապված վեդուտները կամ քաղաքային բնապատկերները։ Ճարտարապետական գեղանկարչության հետ սերտորեն կապված մեկ այլ ժանր է կապրիչչիոն, որտեղ հիմնականում պատկերվում են հնարովի անտիկ կառույցների ավերակները։

* Ստեֆանո Օռլանդի (1681—1760)

#### Նիդերլանդներ

* Քորնելիս Պրոնք (1691—1759)
* Ժան Թեն Քոմփ (1713—1761)

### XIX դար

#### Ավստրիա

* Ռուդոլֆ ֆոն Ալտ (1812—1905)

#### Բելգիա

* Ժուլ Վիկտոր Գենիսոն (1805—1860)
* Ժան Բատիստ Վան Մոեր (1819—1884)

#### Դանիա

Չորս դռների սրահ, Հենրիխ Հանսեն, Դոժերի պալատ, Վենետիկ, 1883
* Հենրիխ Հանսեն (1821—1890)
* Ջեյքոբ Քորներուփ (1825—1913)
* Մարտինուս Ռեռբյու (1803—1848)

#### Ֆրանսիա

* Շարլ Մարի Բուտոն (1781—1853)

#### Գերմանիա

* Վիլհելմ Բարտ (1779—1852)
* Մայքլ Նեհեր (1798—1876)
* Էդուարդ Գերտներ (1801—1877)
* Մաքս Էմանուել Այնմիլեր (1807—1870)
* Ֆրիդրիխ Ավգուստ Էլզասեր (1810—1845)
* Գերման Գեմել (1813—1868)
* Ադոլֆ Զիլ (1829—1907)
* Ֆրիդրիխ Կարլ Մայեր (1824—1903)

#### Իտալիա

* Ջովանի Միլյարա (1785—1837)
* Ֆեդերիկո Մոյա (1802—1885)

#### Միացյալ Թագավորություն

 Նոր Անգլիայի Բանկը, Թոմաս Հ․ Շեպարդ, 1853, այժմ գտնվում է Բրիտանական թանգարանում
* Սամուել Փրուտ (1783—1852), ջրաներկ
* Թոմաս Հ․ Շեպարդ (1792—1864), ջրաներկեր

### Ժամանակակից արվեստ

* Քոլին Քեմփբել Կուպեր, երկնաքերների նկարներ
* Եվգենիյ Մոլհսկի, լեհ նկարիչ։

Չինական ճարտարապետական նկարչություն
-----------------------------------

Չինաստանում ճարտարապետական նկարչությունը հիմնականում դիտարկում էին որպես նկարչություն ցածրագույն տեսակ։ Ժանրի հայտնի վարպետներն են՝

* Գո Չժունշու, X-րդ դարի նկարիչ
* Վան Չժենպենա, գործել է մոտավորապես 1300 թվականին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Muller, Sheila D.* Architectural painting // Dutch Art: An Encyclopedia. — Routledge, 2013. — С. 20. — ISBN 9781135495749
2. ↑  *Fredericksen, Burton B.* Masterpieces of Painting in the J. Paul Getty Museum: Second Edition. — Getty Publications, 1988. — С. 21. — ISBN 9780892361373
3. ↑  *Waagen, Gustav Friedrich* Handbook of Painting: The German, Flemish, and Dutch Schools. — John Murray, 1860. — С. 245.
4. ↑  *Chung, Anita* Drawing Boundaries: Architectural Images in Qing China. — 2004. — ISBN 9780824826635