**Ֆինեաս Թեյլոր Բարնում** *(անգլ.՝ Phineas Taylor Barnum, հուլիսի 5, 1810(1810-07-05)[…], Բեթել - ապրիլի 7, 1891(1891-04-07)[…], Բրիջպորտ, Կոնեկտիկուտ, ԱՄՆ, Կոնեկտիկուտ, ԱՄՆ)*, ամերիկյան շոումեն, XIX դարի ամերիկյան շոու-բիզնեսի խոշորագույն դեմքը։ Լայն ճանաչման է արժանացել իր մոլորեցումներով, կազմակերպել է իր անունով կրկես։

Շոումեն
-------

Ֆինեասը ծնվել է Բեթել քաղաքում (Bethel, Կոննեկտիկուտ նահանգ, ԱՄՆ ), որտեղ նրա հայրն ուներ հյուրանոց և խանութ։ Բարնումի առաջին գործը եղավ ոչ մեծ կրպակի ձեռքբերումը, այնուհետև նա զբաղվեց վիճակախաղով, որն այն ժամանակ լայնորեն տարածված էր Միացյալ Նահանգներում։ Այս զբաղմունքում անհաջողության մատնվելով՝ նա 1829 թ. Կոննեկտիկուտ նահանգի Դանբերի քաղաքում հիմնեց ամենշաբաթյա «The Herald of Freedom» թերթը։ Թերթին ներկայացված զրպարտությունների վերաբերյալ մի քանի հայցերից և Բարնումի բանտարկությամբ ավարտված դատաքննությունից հետո նա տեղափոխվեց Նյու Յորք (1834)։

### Վաշինգտոնի դայակը

1835 թ. ամռանը Բարնումին այցելեց Կ. Բարտրամը (Coley Bartram)` նեգրուհի ստրկուհի Ջոյս Հետի նախկին տերը։ Բարտրամը պատմեց, որ այս կնոջը ցուցադրելով որպես արտասովոր, կարելի է եկամուտ ստանալ, քանի որ հայտնաբերված թղթերի համաձայն, նա արդեն 161 տարեկան է, և որ նա եղել է Ջորջ Վաշինգտոնի դայակը։ Ստրկուհու այժմյան տերը` միստր Լինդսեյը (R. W. Lindsay), գնորդ էր փնտրում։ Կույր, գրեթե հաշմանդամ կնոջ համար Բարնումը վճարեց 1000 դոլլար (դա պատկառելի գին էր նույնիսկ առողջ ստրուկի համար)։ Դրա համար նա ստիպված եղավ վաճառել նպարեղենի բիզնեսի իր բաժնեմասը։ Այդ կնոջ և փոքր խմբի հետ նա մի քանի ամիս ելույթներ ունեցավ Միացյալ Նահանգների քաղաքներում։ Հաջորդ տարվա փետրվարին նեգրուհին մահացավ ծերունական մահով։

### Ամերիկյան թանգարան

Թզուկներ Չարլզ Ստրատտոնի և Լուվինի Ուոռենի հարսանիքը Բարնումի կողմից կազմակերպված շքեղ շոու էր
Բարնումի կրկեսում ելույթ ունեցող Բանկեր երկվորյակները
1841 թ. անհաջողություններից հետո նա ձեռք է բերում Սկուդդերի Ամերիկյան թանգարանը, որը գտնվում էր Նյու Յորքում, Բրոդվեյի և Էննստրիտի խաչմերուկում։ Էքսպոզիցիայի զգալի ընդարձակումից հետո, վերանվանվելով Բարնումի Ամերիկյան թանգարան, այդ վայրը դառնում է Միացյալ Նահանգներում հանրաճանաչ ցուցահանդեսային համալիրներից մեկը։ Առանձնահտուկ հաջողության Բարնումը հասնում է 1842 թվականին հանրահայտ թզուկ Չարլզ Ստրատտոնի (*Charles Stratton*) ներկայացմամբ, որը ելույթ էր ունենում Գեներալ Թոմ-Թամ (*General Tom Thumb*) բեմական կեղծանվամբ, ինչպես նաև «Ֆիջի կղզու ջրահարսի» (*Fiji mermaid*), որին նա ներկայացնում էր իր բոստոնյան գործընկեր Մոզես Քիմբոլի համագործակցությամբ։ Մասնակիցներից էին նաև եզակի սիամյան երկվորյակները՝ Չանգ և Էնգ Բանկերները։ 1843 թ. Բարնումը վարձում է հնդկուհի պարուհի Դու-Համ-Մի-ին։

Տես նաև
-------

* Բարնումի ազդեցություն
* Բարնումի Ամերիկյան թանգարան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Wallace I.* Encyclopædia Britannica
2. 1 2 3 4  Internet Speculative Fiction Database — 1995.
3. 1 2 3 4  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
4. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #118652621 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
5. 1 2  *Pas L. v.* Genealogics — 2003.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ֆինեաս Թեյլոր Բարնումի գործերը Գուտենբերգ նախագծում
* The Barnum Museum
* Բարնումի շիրմաքարը
* Barnum’s American Museum
* The Lost Museum
* A Unique Story of a Marvellous Career: Life of Hon. Phineas T. Barnum by Benton
* P.T. Barnum, the Shakespeare of Advertising
* Բարնումը standardebooks.org֊ում

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Discogs · Internet Broadway Database · MusicBrainz · Գուտենբերգ նախագիծ · Internet Speculative Fiction Database · RKDartists · Find A Grave · WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · American National Biography · Notable Names Database |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 90175315 · BNE: XX1198975 · BNF: 11890276b · CiNii: DA07625696 · CONOR: 72646755 · GND: 118652621 · ICCU: CUBV018434 · ISNI: 0000000110351945 · LCCN: n80025758 · NDL: 00767724 · NKC: jx20081229004 · NLA: 35014180 · NLP: a0000001720862 · NTA: 073786098 · NUKAT: n99706715 · PTBNP: 1798289 · SUDOC: 026705877 · VIAF: 2466025 · WorldCat VIAF: 2466025 |

 |

 |