**Օսակա** (ճապ. 大阪市 )՝ Ճապոնիայի՝ բնակչության թվով երրորդ քաղաքն է, որը գտնվում է Հոնսյու կղզու հարավային մասում, Օսակա ծոցում։ Համանուն պրեֆեկտուրայի կենտրոնն է։ 1956 թվականին կառավարության հրամանագրով հռչակվել է քաղաք։

Աշխարհագրություն
----------------

Օսակա ծոցը տիեզերքից
Օսական գտնվում է Օսակա պրեֆեկտուրայի արևմտյան մասում, Հոնսյու կղզու կենտրոնում։ Քաղաքը ելք ունի դեպի Ներքին Ճապոնական ծով։ Օսակայի ռելիեֆը հարթային է։ Ամենաբարձր կետը Նոր Ցուրումի լեռն է Ցուրումի շրջանում, ունի 37,5 մ բարձրություն։ Ամենացածր կետը Յամատոդա տեղանքն է Նիսի-Յոդոգավայում։

Օսական տեղակայված է երկու բարձրավանդակների և բերուկ հարթավայրի վրա։ Բարձրավանդակներից ամենախոշորը 12 կմ երկարություն ունեցող Ուեմաչին է։ Այն ձգվում է հյուսիսից հարավ, Օսակայի ամրոցից մինչև Սումիյոշի սրբավայր։ Երկրորդ բարձրավանդակը՝ Աբիկոն, չափերով ավելի փոքր է։ Այն ունի 8 կմ երկարություն և ձգվում է արևելքից հարավ, Կացույամա բլրից մինչև Յամատո գետը։

Օսակայի բերուկ հարթավայրը ձևավորվել է Յոդո և Յամատո գետերի դելտայում տեղումների կուտակումների հետևանքով։ Այս հարթավայրը զբաղեցնում է քաղաքի մեծ մասը։ Յոդո գետը Օսակայի գլխավոր ջրային ուղին է, հոսում է քաղաքի հյուսասյին մասով։ Գետաբերանում այն բաժանվում է մի քանի մասի՝ Կանձակի, Տեմմա, Նեյա, Դոձիմա, Տոսա-Հորիկավա, Աձի, Սիրինասի, Կիձու։ Վաղ շրջանում քաղաքաբնակները այս գետակները իրար են միացրել բազմաթիվ ուղիներով, ինչի պատճառով Օսական անվանում էին «Ջրային մայրաքաղաք»։ Գետերը նպաստում էին քաղաքում առևտրի և տրանսպորտի զարգացմանը, սակայն բազմիցս պատճառ էին հանդիսանում ջրհեղեղների համար։ Դրանք դադարեցին 1909 թ. Նոր Յոդո գետի համար ջրահեռացման ուղի կառուցելուց հետո։ Քաղաքի երկրորդ մեծ գետը՝ Յամատոն, հոսում է քաղաքի հարավային մասով և հանդիսանում է քաղաքի հարավային սահմանը։ Յոդո և Յամատո գետերի դելտայի գրունտը բաղկացած է ավազից և փափուկ կավից։

Օսակայի կլիման խոնավ մերձարևադարձային կլիմա է։ Տարեկան միջին ջերմաստիճանը 1981-2010 թթ. կազմել է + 16,9 °C: Ամառը սովորաբար շոգ է, իսկ ձմեռը՝ համեմատաբար տաք։ Ձյուն այստեղ հազվադեպ է գալիս։ Տարեկան միջին մթնոլորտային ճնշումը 1005,2 Պլ է։ Տեղումների քանակը չնչին է՝ 1279,0 մմ ըստ 1981—2010 թթ.: Ավելի անձրևային են ամառը և աշնան սկիզբը։

Պատմություն
-----------

Տեղանքը, որտեղ այժմ տեղակայված է ժամանակակից Օսական, հնում կոչվել է Նանիվա (ճապ. 難波, 浪華, 浪花)։ Այն անունը պահպանվել է քաղաքի կենտրոնական շրջանների անուններում՝ Նանիվա և Նամբա։ Կայսր Կոտոկուի գահակալման տարիներին (596—654) Նանիվան եղել ` կայսերական նստավայր, ուստի նաև` մայրաքաղաք։ 

Օսակա ամրոցի գլխավոր աշտարակը
Ըստ առաջին ճապոնական գրառումների՝ «Կոձիկիի» և «Նիհոն Սյոկիի», հենց ժամանակակից Օսակայի տարածքում են մ.թ.ա. 663 թվականին Յամատո ցեղերը բնաջնջել տեղաբնիկներին և հիմնել Յամատո պետությունը՝ առաջին ճապոնական պետականությունը։ 
  

Հազարամյակ հետո՝ 638 թվականին Տեմմու կայսրը Նանիվայի տարածքում հիմնում է քաղաք։ VII-VIII դարերում այն դառնում է որոշ կայսրերի նստավայր, ուստի նաև՝ մայրաքաղաք։ 
VIII դարասկզբում մայրաքաղաքը տեղափոխվում է Նարա, սակայն Նանիվան շարունակում է մնալ Ճապոնիայի խոշորագույն առևտրային քաղաքը և միջազգային նավահանգիստը։ Սակայն միջնադարում քաղաքի զարգացումը գրեթե կանգ է առնում։ 1496 թվականին ժամանակակից Օսակայի տարածքում՝ կայսերական ամրոցների փլատակների վրա, կառուցվում է Իսիյամա Հոնգան-ձի մենաստանը։ Մենաստանի շուրջ կառուցվում է քաղաք, որն էլ ստանում է Օսակա անունը։ 
  

XVII—XIX դարերում Օսական երկրի գլխավոր առևտրային կենտրոնն էր։ Ի տարբերություն Ճապոնիայի մյուս քաղաքների, որտեղ ապրում էին հիմնականում սամուրայներ, Օսակայում ապրում էին առևտրականներ։ Քաղաքը վեր է ածվում «համաճապոնական բանկի», որի վարկատուները քաղաքի գրեթե բոլոր սյոգուններն էին։ Առևտուրը խթանում է նաև արվեստի ծաղկմանը, մասնավորապես՝ ուկիյո-է գրավյուրների և կաբուկի ու բունրակու թատրոնների։ 
  

XIX—XX դարերում Օսական կարևոր արդյունաբերական-ռազմական կենտրոն էր, ինչի պատճառով բազմիցս ռմբակոծվեց Ամերիկայի կողմից Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։
Օսական քաղաքի կարգավիճակ ստացել է 1889 թվականի ապրիլի 1-ին։ Հետպատերազմյան Ճապոնիայում դա վերահաստատվել է 1956 թվականի սեպտեմբերի 1-ի կառավարական հրամանով։

Տնտեսություն
------------

2009 թ. Օսակայի եկամուտը տարեկան կազմել է 20 848 700 իեն, իսկ ծախսերը՝ 20 841 100 իեն։ Բոլոր բնակիչների ընդհանուր եկամուտը կազմել է 800 400 իեն։

Քույր քաղաքներ
--------------

* Ամերիկայի Միացյալ ՆահանգներՍան Ֆրանցիսկո, ԱՄՆ;
* ԲրազիլիաՍան Պաուլո, Բրազիլիա;
* ԱվստրալիաՄելբուրն, Ավստրալիա;
* Ռուսաստան Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսաստան (1979);
* ԻտալիաՄիլան, Իտալիա;
* Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Չիկագո, ԱՄՆ (1973);
* Գերմանիա Համբուրգ, Գերմանիա;
* Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն Շանհայ, Չինաստան;
* Ինդոնեզիա Պալեմբանգ, Ինդոնեզիա.
* Մալայզիա Կուալա Լումպուր, Մալայզիա

Գրականություն
-------------

* Дыбовский А. С. Несколько замечаний об осакском диалекте // Известия Восточного института ДВГУ. 1995. № 2

Արտաքին հղումներ
----------------

* (ճապոներեն) Պաշտոնական կայք Արխիվացված 2008-04-04 Wayback Machine
* Осака — Աշխարհագրական հանրագիտարան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  А. А. Зализняк. Грамматический словарь русского языка. — М.: АСТ-ПРЕСС, 2008. — С. 742.
2. ↑  Словарь собственных имён русского языка Автор Ф. Л. Агеенко. Печатное издание М.: ООО «Издательство "Мир и Образование"», 2010.
3. ↑  [«Chicago Sister Cities (անգլ.)». Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հունիսի 6-ին. Վերցված է 2017 թ․ հունիսի 10-ին. Chicago Sister Cities (անգլ.)]

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Օսակա» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Լարուսի · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Նոր · Սիտինի ռազմական · Treccani · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX5747781 · BNF: 15283394k · CiNii: DA00489840 · GND: 4043961-6 · ISNI: 0000000406162721 · LCCN: n80022951 · NDL: 00257146 · NKC: ge283684 · NLG: 223272 · NSK: 000646694 · PTBNP: 164430 · LIBRIS: 156055 · SUDOC: 027238202 · VIAF: 122548794 · WorldCat VIAF: 122548794 |

 |

 |