**Smalltalk**֊ը օբյեկտներին-կողմնորոշված, դինամիկ տիպիզացվող, ռեֆլեկտիվ ծրագրավորման լեզու է։ Այն 1970-ականների նախագծվել և իրականացվել է Xerox PARC կազմակերպությունում Ալան Քեյի (Alan Kay) կողմից (մասնակցությամբ Դեն Ինգալսի, Ադել Գոլդբերգի և ուրիշների), որպես ուսուցողական ծրագրավորման լեզու։

Լեզուն առաջին անգամ հրապարակվել է Smalltalk-80 անվանումով։ Հետագայում Smalltalk-ին նման լեզուները շարունակեցին ակտիվ զարգանալ և իրենց շուրջը հավաքեցին հավատարիմ օգտագործողների խմբեր։ ANSI Smalltalk տարբերակը հաստատվեց 1983 թվականին, և այժմ հանդիսանում է Smalltalk լեզվի ստանդարտ։

Շարահյուսությունը
-----------------

**Smalltalk-80** լեզվի շարահյուսություն մինիմալիստական է, հիմնված մի քանի հայտարարությունների ու ծառայողական բառերի վրա։ Փաստացի Smalltalk լեզվում կան միայն վեց ծառայողական բառեր. `true`, `false`, `nil`, `self`, `super` և `thisContext`։ Իրականում այս բառերը կոչվում են *փսևդո-փոփոխականներ*. այնպիսի իդենտիֆիկատարներ, որոնք ենթարկվում են փոփոխականների իդենտիֆիկատորների կանոններին, բայց չեն կարող փոփոխվել ծրագրի կողմից։ `true`, `false` և `nil` փսևդոփոփոխականները singleton կաղապարի նմուշներ են։ `self`-ը և `super`-ը համապատասխանաբար կապված են հաղորդագրություն ուղարկող օբյեկտին և այդ օբյեկտի դասի ծնող դասին։ `thisContext`-ը կապված է մեթոդի ընթացիկ ակտիվացիայի կադրին։ Լեզվի միակ ներդրված կառուցվածքներն են հաղորդագրության ուղարկումը, վերագրումը, մեթոդից արժեքի վերադարձը և օբյեկտի լիտերալային գրառումը։ Քանի որ Smalltalk-ը նախագծվում էր որպես բոլոր տարիքի երեխաների համար ծրագրավորման լեզու, կետադրությունը նրանում ավելի նման է անգլերենի կետադրությանը, այլ ոչ թե տարածված ծրագրավորման լեզուներում ընդունված կետադրությանը։ Լեզվի մյուս բոլոր կառուցվածքները, ներառյալ ճյուղավորման ու կրկնման կառուցվածքները, իրականացված են լեզվի ներդրված տարրերի օգնությամբ։

Ասացվածքը, թե «Smalltalk-ի շարահյուսությունը տեղավորվում է փոստային բացիկի վրա», կարելի է ցուցադրել Ռալֆ Ջոնսոնի գրած կոդի հատվածի օգնությամբ, որում ցուցադրված են մեթոդների բոլոր ստանդարտ շարահյուսական տարրերը.

```
exampleWithNumber: x
    | y |
    true & false not & (nil isNil) ifFalse: [self halt].
    y := self size + super size.
    #($a #a "a" 1 1.0)
        do: [ :each |
            Transcript show: (each class name);
                       show: ' '].
    ^x < y

```

### Փոփոխականների հայտարարումը

Smalltalk լեզվում օգտագործվում են երկու տեսակի փոփոխականներ՝ դասի անդամներ և լոկալ փոփոխականներ։ Լոկալ (ժամանակավոր) փոփոխականները հայտարարվում են մեթոդի մարմնի սկզբում՝ իրարից բաժանված բացատներով և ընդգրկված ուղիղ գծիկների մեջ։ Օրինակ, հետևյալ կերպ հայտարարված է `index` և `vowels` անունով փոփոխականները.

```
| index vowels |

```

### Վերագրումը

Փոփոխականին արժեք է վերագրվում `:=` գործողությամբ։ Այսինքն.

```
vowels := 'aeiou'

```

արտահայտությունը նախապես հայտարարված `vowels` փոփոխականին վերագրում է `'aeiou'` տողը։ Տողն օբյեկտ է, որը կոմպիլյատորի կողմից ստեղծվում է կոմպիլյացիայի ժամանակ։

### Հաղորդագրությունները

Հաղորդագրությունը Smalltalk լեզվի հիմնարար կառուցվածքն է։ Նույնիսկ ղեկավարող կառուցվածքներն են իրականացված հաղորդագրությունների ուղարկման միջոցով։

Հետևյալ օրինակում `42` թվին ուղարկվում է `factorial` հաղորդագրությունը.

```
42 factorial

```

Այս դեպքում `42` կոչվում է հաղորդագրությունն *ընդունող*, իսկ `factorial`-ը հաղորդագրության *տարբերակիչ* (selector)։ Ընդունողը հաղորդագրությանն արձագանքում է արժեք վերադարձնելով։ Հաղորդագրության արդյունքը կարելի է վերագրել փոփոխականի.

```
aRatherBigNumber := 42 factorial

```

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  "Smalltalk.org™ | versions | ANSIStandardSmalltalk.html". Smalltalk.org. Արխիվացված է the original 2015 թ․ սեպտեմբերի 7-ին. Retrieved 2013 թ․ հունիսի 25. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑   Archived 2018-06-13 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 12158691c · LCCN: sh87003115 · Microsoft: 2777293101 · SUDOC: 030104092 |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Հիմնական ծրագրավորման լեզուները (համեմատումը  • IDE  • պատմությունը  • ժամանակագրութունը) |
| --- |
|  |
| Օգտագործվողլեզուները | 
Ada •
APL •
Ասեմբլեր •
ActionScript •
ABAP/4 •
AutoIt •
AWK •
Basic •
C •
Կոբոլ •
C++ •
C# •
Cω •
Clarion •
Clojure •
ColdFusion •
Common Lisp •
D •
dBase •
Delphi •
Eiffel •
Erlang •
Euphoria •
F# •
Fort •
Fortran •
Gambas •
Go •
Groovy •
HAL/S •
Haskell •
Icon •
Ջավա •
ՋավաՍկրիպտ •
Limbo •
Lua •
Mudula-3 •
Object Pascal •
Objective-C •
OCaml •
Oz •
Parser •
Pascal •
Perl •
PHP •
PowerBASIC •
Python •
PL/1 •
Prolog •
R •
Ruby •
Scala •
Scheme •
Smalltalk •
SQL •
Standard ML •
PL/SQL •
Tcl •
Vala •
Visual Basic
(.NET)
 |
|  |
| Ուսումնական | 
Agda •
Clean •
Curry •
Լոգո •
ML •
REFAL •
Simula •
Օբերոն
 |
|  |
| IEC 61131-3 | 
Instruction List •
ST •
FBD •
Ladder Diagram (LD) •
SFC
 |
|  |
| Այլ | 
Modula-2 •
Miranda •
Hope •
Rexx
 |
|  |
| Էզոտերիկ | 
HQ9+/HQ9++ •
INTERCAL •
Brainfuck •
Brainfork •
Befunge •
Malbolge •
Piet •
Spoon •
Unlambda •
Whitespace •
FALSE •
LOLCODE
 |
|  |
| Վիզուալ | 
G
(LabVIEW) •
Microsoft VPL •
Sikuli •
VisSim •
Scratch
 |

 |