**Լուդհիանա** (ա.-փենջ.` ਲੁਧਿਆਣਾ, անգլ.՝ Ludhiana), Հնդկաստանի Փենջաբի նահանգի խոշորագույն քաղաքներից մեկը, որի բնակչությունը ըստ 2011 թվականի մարդահամարի արդյունքների կազմել է 3 487 882 մարդ։ Քաղաքի տարածքը կազմում է 310 կմ²։ Այն գտնվում է Սաթլեզ գետի հին հունի տեղում. այսօր այն հոսում է 13 կմ դեպի հյուսիս։ Հյուսիսային Հնդկաստանի հզոր արդյունաբերական կենտրոնն է։

Լուդհիանան գտնվում է 100 կմ արևմուտք նահանգի մայրաքաղաք Չանդիգարից՝ հաշված № 95 մայրուղով։

Աշխարհագրություն
----------------

Ծովի մակարդակից միջին բարձրությունը կազմում է 244 մետր։ Տեղաբնակները քաղաքի կենտրոնը բաժանում են Հին և Նոր քաղաքների (վերջինն հանդիսանում է բնակարանային և ծառայողական թաղամասերի ցանց, որը ձևավորվել է բրիտանական գաղութային շրջանում)։

Քաղաքի տարածքը արագընթաց կերպով ընդարձակվում է դեպի հյուսիս և արևմուտք, որտեղ մինչև 1785 թվականը հոսել է Սաթլեզ գետը։ Հողային կազմը հիմնականում բաղկացած է դեղին ավազահողերից ու գրանիտից, որոնք առաջացրել են ոչ մեծ թմբաշարեր, սարահարթեր ու խորխորատներ։

### Կլիմա

Քաղաքի կլիման արևադարձային է. խոնավ մերձարևադարձային օվկիանոսային։ Այստեղ արտահայտված են երեք եղանակներ՝ ձմեռ, ամառ և մուսոնային շրջան։ Ամառն ընդգրկում է ապրիլից մինչև հունիս ընկած ժամանակահատվածը։ Այն շոգ է (մինչև 40 °C մայիսին ու հունիսին) և շատ չոր։ Մուսոնների սեզոնը ընդգրկում է հուլիսից սեպտեմբեր ընկած ժամանակահատվածը։ Բնութագրվում է ջերմաստիճանի անկումով, սակայն խոնավության զգալի բարձրացումով։ Տեղումների տարեկան քանակի մեծ մասը թափվում է այս սեզոնի ընթացքում։ Հոկտեմբերն ու նոյեմբերը բավականին չորային են, սակայն վերջինս մի փոքր ավելի ցուրտ է։ Դեկտեմբերից մինչև փետրվար եղանակը բարենպաստ է. տաք ցերեկներով և սառը գիշերներով։ Մարտին տեղի է ունենում կտրուկ անցում ձմեռայինից ամառային կլիմայի։

Լուդհիանայում կտրուկ արտահայտված է օդի աղտոտվածությունը, որն ըստ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության գերազանցում է թույլատրելի սահմանային ստանդարտը ավելի քան 6 անգամ։ Քաղաքի որոշ հատվածներ խիստ տուժում են նաև ջրի աղտոտվածությունից, հատկապես Բուդդա Դարեին հարող հատվածները։


|  **Ջերմաստիճանի և տեղումների տարեկան միջին ցուցանիշները քաղաք** |
| --- |
| Ամիս | հունվ | փետ | մարտ | ապր | մայ | հուն | հուլ | օգոս | սեպ | հոկ | նոյ | դեկ | տարին |
| բացարձակ առավելագույնը (°C) | 21,2 | 26,2 | 34,6 | 40,8 | 43,4 | 44,0 | 42,8 | 38,0 | 36,6 | 33,8 | 29,2 | 25,6 | 44 |
| միջին առավելագույնը (°C) | 14,9 | 4,5 | 22,0 | 30,6 | 35,8 | 35,6 | 30,9 | 28,9 | 29,4 | 28,0 | 22,4 | 16,7 | 26,0 |
| միջին նվազագույնը (°C) | 2,7 | 4,5 | 8,8 | 14,8 | 19,3 | 22,2 | 22,1 | 20,8 | 19,4 | 13,7 | 7,6 | 3,4 | 3 |
| բացարձակ նվազագույնը (°C) | −5,2 | −3,1 | −1,2 | 5,4 | 7,8 | 12,8 | 12,2 | 15,8 | 10,6 | 4,6 | −3,2 | −4,2 | −5,2 |
| տեղումների քանակը (մմ) | 21 | 39 | 31 | 20 | 20 | 60 | 229 | 189 | 85 | 5 | 13 | 21 | 733 |
| *Աղբյուր՝*  |

Բնակչություն
------------

Ըստ 2011 թվականի բնակչության մարդահամարի տվյալների այն կազմել է 3 487 882 մարդ, որից տղամարդիկ՝ 1 866 203 իսկ կանայք՝ 1 621 679: 
Միջին տվյալներով 825 կնոջը բաժին է ընկնում 1000 տղամարդ։

Տնտեսություն
------------

Ըստ Համաշխարհային բանկի Լուդհիանան 2009 թվականի տվյալներով համարվել է բիզնեսի զարգացման և ընդլայնման համար բարեկեցիկ քաղաք։

Քաղաքի հարստության մասն են կազմում ոչ մեծ արդյունաբերական գործարանները, որոնք արտադրում են ավտոպահեստամասեր, կենցաղային տեխնիկա, գուլպա-նասկեղեն, հագուստ։ Լուդհիանան համարվում է Ասիայում հեծանիվներ արտադրող խոշորագույն կենտրոնը։ Այստեղ տարեկան արտադրում են շուրջ 10 միլիոն հեծանիվներ։ Քաղաքում է արտադրվում նաև ամբողջ Հնդկաստանում ստեղծված տրակտորների պահեստամասերի 60 %-ը։ Արտադրության մեջ մեծ բաժին է զբաղեցնում նաև գերմանական ավտոմեքենաների ավտոպահեստամասերը, ինչպես օրինակ BMW և Mercedes-Benz: Այստեղ է տեղակայված Հնդկաստանի ամենամեծ կարի մեքենաներ արտադրող ընկերություններից մեկը։ Ձեռքի գործիքներն ու ճշգրիտ սարքերի արտադրությունը քաղաքում նույնպես էական տեղ ունի։ Համայն Հնդկաստանում հայտնի են այստեղ արտադրվող թեթև արդյունաբերական ապրանքները՝ բրդյա սվիտրեր և բամբակյա սպորտային վերնաշապիկներ։ Շատ հնդկական բրենդներ ձևավորվել ու գորշծում են Լուդհիանայում, որպիսիք են Octave, Monte Carlo, և Miss Grace & Duke:

Լուդհիանան համարվում է նաև գյուղատնտեսական արտադրանքի կարևոր կենտրոն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  Северная Индия // Малый атлас мира / сост. и подгот. к печати ПКО «Картография» в 1994 г.; гл. ред. Я. А. Топчиян; отв. ред. Л. Н. Колосова. — Испр. в 1997 г. — М. 1998. — С. 111. — 351 с. — 70 000 экз. — ISBN 5-85120-030-8, ISBN 5-7805-0234-X
3. ↑  Արտասահմանյան երկրների աշխարհագրական անվանումների բառարան / խմբ․ Ա․ Մ․ Կոմիկով. — 3֊րդ հրատարակություն. — Մոսկվա: Նեդրա, 1986. — С. 205.
4. ↑  Majeed, Shariq (2014 թ․ մարտի 26). «Ludhiana worries over its PM». *The Times of India*. Արխիվացված օրիգինալից 2014 թ․ մարտի 27-ին. Վերցված է 2016 թ․ հունվարի 31-ին.
5. ↑  Preet, Jatinder (2011 թ․ հոկտեմբերի 16). «Ludhiana fourth most polluted city in the world». *The Sunday Guardian*. Delhi, India. Արխիվացված օրիգինալից 2014 թ․ ապրիլի 12-ին.
6. ↑  «How air and water pollution plagues Indian cities». *Hindustan Times*. 2013 թ․ դեկտեմբերի 1. Արխիվացված օրիգինալից 2014 թ․ հունվարի 29-ին.
7. ↑  «Urban Agglomerations/Cities having population 1 lakh and above» (PDF). *Provisional Population Totals, Census of India 2011*. Վերցված է 2012 թ․ հուլիսի 7-ին.
8. ↑  «Doing Business in India 2009». World Bank. Վերցված է 2010 թ․ հունիսի 8-ին.
9. ↑  *Entrepreneurship in India’s small-scale industries*. Richard P. Taub, Doris L. Taub

Արտաքին հղումներ
----------------

* Լուդհիանայի պաշտոնական կայքը Արխիվացված 2021-01-30 Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Լուդհիանա» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · Open Directory Project |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Մեծ կատալոնական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4111407-3 · LCCN: n80049528 · NKC: ge1031206 · VIAF: 152440003 · WorldCat VIAF: 152440003 |

 |