recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Հովհաննես Այվազովսկին** իր երկար տարիների ընթացքում նկարել է մոտավորապես վեց հազար նկար։ Կյանքի ավելի քան վաթսուն տարիների ընթացքում Ռուսաստանի արվեստում զբաղեցրել է ծովանկարչի պաշտոնը։ «Ծիածան» նկարը պատասխանն էր այն պնդումների, որ Այվազովսկու «իմպրովիզացիան» վայելչագրության պատկերներ են, թե մինչև օրս, թե հետո։ Կտավը գրվել է 1873 թվականին և դարձել նոր փուլ գեղանկարչի համար։ Առաջին հայացքից, մենք տեսնում ենք, սովորական նավի խորտակում։ Սակայն, մյուս կողմից, այս աշխատանքը շատ է տարբերվում մյուս աշխատանքներից։ Այվազովսկին վերանայում և թարմացնում է հատկապես գունային գամմայով։Սակայն կտավը հագեցված է ավելի վառ գույներով,երանգներն ավելի զուսպ են։Պատկերը շատ ավելի հորինված է։

Նկարի սյուժեն
-------------

Նկարում պատկերված է մոլեգնող ծովը, երբ նավը խորտակվում է քարքարոտ ափին։ Պատկերելով փոթորիկը, Այվազովսկին գրել է այնպես, կարծես դրա տրամադրության տակ է եղել։ Քամին պոկում է ջրային փոշին փոթորկվող ալիքներից։ Մրրիկից հազիվ տեսանելի էին քարքարոտ ափի էսքիզները և խորտակվող նավի ուրվագիծը։ Կայմը ամբողջական է, առագաստը չեն իջեցվել, հնարավոր է, որ վթարի պատճառը ոչ թե փոթորիկն էր, այլ ստորջրյա ժայռը։ Նավը աստիճանաբար իջնում էր հատակ։ Նավաստիները փորձում էին փրկվել նավակներով։ Ղեկավարը ցուց է տալիս ճիշտ ուղղությունը, թե որտեղով պետք է լողալ։ Նրանք փորձում էին ուժերը չկորցնելու համար հետ գնալ, որպեսզի ժամանակի ընթացքում փոխեն թիավարներին։ Նավաստիների հուսահատությունը փոխարինվեց կենդանությամբ։ Երկնքում հայտնվում է ծիածանը, որը խոստանում է փրկություն։ Դա նման էր մի պատրանքի՝ մեկ առկայծում է, մեկ՝ կախարդում, մեկ՝ երևակայական։ Ալիքները հանգստանում են, և այլևս վտանգ չեն սպառնում։

Աղբյուրներ
----------

* Archived 2016-10-21 at the Wayback Machine.
* 
*
Ջերմուկում գտնվող առողջավայր
**Առողջավայր**, հանգստյան գոտի, բնական բուժիչ գործոններ՝ հանքային աղբյուրներ, բուժիչ ցեխեր, բարենպաստ կլիմա և դրանք բուժկանխարգելիչ նպատակներով կիրառելու համար անհրաժեշտ պայմաններ (բուժական և հանգստի հիմնարկներ, տրանսպորտ և այլն) ունեցող վայր։ Միմյանց մոտ գտնվող առողջավայրերը, ինչպես նաև առողջարանային ավաններն ու վայրերը կոչվում են հանգստյան գոտիներ։

Առողջավայրերի տեսակներ
----------------------

Ըստ բնական բուժիչ գործոնների բնույթի՝ առողջավայրերը բաժանվում են 3 խմբի՝

* բալնեոլոգիական,
* ցեխաբուժական,
* կլիմայական

Բալնեոլոգական առողջավայրում հիմնական բուժական գործոնը հանքային ջրերն են, որոնք օգտագործվում են լոգանքների, ցնցուղման, լողավազանում լողալու, խմելու, ինչպես նաև ինհալացիայի, լվացումների, հոգնաների և ողողումների համար։

Ցեխաբուժական առողջավայրում գործածում են տղմացեխը, քաղցրահամ ջրերի նեխատիղմը, տորֆային, հազվադեպ ջրաջերմային և հրաբխային ցեխերը։

Կլիմայական առողջավայրում բուժմանը նպաստում են տեղանքի աշխարհագրական դիրքը, արևոտ կլիման, ռելիեֆը, անտառը, լեռնային օդը և այլն։

Հանքային բուժիչ ջրեր և առողջարաններ
-----------------------------------

Հայաստանում հանքային բուժիչ ջրերի օգտագործման վերաբերյալ ամենավաղ տեղեկությունները տվել են պատմիչներ Ստեփանոս Օրբելյանը (13-րդ դար)՝ Ջերմուկի հանքային աղբյուրների, և Ղևոնդ Ալիշանը (19-րդ դար)՝ Արզնիի «Քոսաղբյուր» ակունքի մասին։ Հայաստանում առաջին առողջարանները բացվել են 1921 թվականին՝ Դիլիջանում, և 1929 թվականին՝ Արզնիում։ Առողջարանների ցանցի հետագա ընդլայնումը պայմանավորված է 1930 թվականին հիմնադրված Կուրորտաբանության և ֆիզիկական բժշկության ԳՀԻ-ով, որտեղ մշակված գիտական հիմնավորված տվյալների հիման վրա Արզնիում, Ջերմուկում, Դիլիջանում, Հանքավանում, Արզականում, Վանաձորում և այլուր կազմակերպվեցին նոր առողջարաններ ու հանգստյան տներ։

### Առողջարանների տեսակներ

*Ըստ բնույթի*՝ առողջարանները լինում են մեծերի, երեխաների, դեռահասների, մոր և մանկան։

*Ըստ բժշկական պրոֆիլի*՝ դրանք նախատեսված են տուբերկուլոզով, արյան շրջանառության, մարսողության, շնչառության, նյարդային, ներզատիչ համակարգերի, հենաշարժական ապարատի հիվանդություններով, նյութափոխանակության խանգարումներով հիվանդների համար։

*Ըստ գործունեության բնույթի*՝ լինում են մասնագիտացված, միապրոֆիլ, բազմապրոֆիլ առողջարաններ, որտեղ բուժվում են հիվանդության սկզբնական ձևերով կամ հիվանդանոցային բուժում չպահանջող քրոնիկ, հիվանդություններով տառապողները և հիվանդություններից ու վիրահատություններից հետո ապաքինվողները։

Առողջարանում բուժվել չի թույլատրվում վարակիչ կամ այլ հակացուցված հիվանդություններով հիվանդներին, ախտաբանական հղիությամբ կանանց։ Տեղական առողջարաններում բուժվում են ծանր հիվանդություններ և վիրահատություևներ տարած կամ բնակավայրի կլիմայից տարբերվող այլ կլիմայական պայմաններ չհանդուրժող հիվանդները։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
**Ռոբերտ Քլայդ «Բոբի» Ջոնս** (անգլ.՝ Robert Clyde "Bobby" Jones, դեկտեմբերի 18, 1951(1951-12-18), Շառլոթ, Հյուսիսային Կարոլինա, ԱՄՆ), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ։

Խաղացողի կարիերա
----------------

Խաղացել է ծանր հարձակվողի դիրքում։ Սովորել է Չափել Հիլի Հյուսիսային Կարոլինայի համալսարանում։ 1974 թվականի NBA դրաֆթի ժամանակ ընտրվել է «Հյուստոն Ռոքեթս» ակումբի կողմից՝ 5-րդ համարի ներքո։ Հետագայում հանդես է եկել «Դենվեր Նագեթս» և «Ֆիլադելֆիա-76» ակումբների կազմում։ NBA-ում ընդհանուր առմամբ անցկացրել է 10 մրցաշրջան։ 1982/1983 թվականների մրցաշրջանի ժամանակ Ջոնսը «Ֆիլադելֆիա»-ի կազմում դարձել է NBA չեմպիոն։ Չորս անգամ մասնակցել է NBA բոլոր աստղերի խաղին (1977, 1978, 1981 և 1982)։ Ութ անգամ ընդգրկվել է NBA բոլոր աստղերի պաշտպանության առաջին հավաքականի մեջ (1977-1984), ինչպես նաև մեկ անգամ NBA բոլոր աստղերի պաշտպանության երկրորդ հավաքականի մեջ (1985)։ 1983 թվականին ճանաչվել է NBA լավագույն վեցերորդ խաղացող։ 1974 թվականին ընդգրկվել է NCAA երկրորդ համաամերիկյան հավաքականի մեջ։ «Սևնթի Սիքսերս»-ը նրանից հետո անմահացրել է 24-րդ համարը։ NBA կարիերայի ընթացքում ընդհանուր առմամբ խաղացել է 774 խաղ, որոնցում հավաքել է 8911 միավոր (11,5 մ/խ), կատարել է 4256 անդրադարձ, 1888 փոխանցում, 1050 խլում և 982 բլոկշոտ։

Բասկետբոլիստի իր կարիերայի առաջին երկու մրցաշրջանը Ջոնսը անցկացրել է ABA-ում՝ «Դենվեր Նագեթս» ակումբի կազմում։ 1975 թվականին ընդգրկվել է ABA մրցաշրջանի սկսնակների հավաքականի մեջ։ 1976 թվականին մասնակցել է ABA բոլոր աստղերի խաղին։ Երկու անգամ ընդգրկվել է ABA բոլոր աստղերի պաշտպանության երկրորդ հավաքականի մեջ (1975, 1976)։ ABA կարիերայի ընթացքում ընդհանուր առմամբ խաղացել է 167 խաղ, որոնցում հավաքել է 2480 միավոր (14,9 մ/խ), կատարել է 1483 անդրադարձ, 634 փոխանցում, 337 խլում և 337 բլոկշոտ։

1972 թվականին ԱՄՆ-ի հավաքականի կազմում Մյունխենում անկացվող Ամառային Օլիմպիական խաղերի ժամանակ գրավել է արծաթե մեդալներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Վիճակագրությունը Basketball-Reference.com կայքում Archived 2010-05-15 at the Wayback Machine.(անգլ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Վիճակագրությունը NBA.com կայքում(անգլ.)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Basketball-Reference.com (խաղացող) · Basketball-Reference.com (Եվրոպա) · RealGM · Sports-Reference.com · Sports-Reference.com (քոլեջ) · ՖԻԲԱ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: no2009187488 · VIAF: 103069144 · WorldCat VIAF: 103069144 |

 |
Եկատերինգոֆը Պետրոս Մեծ կայսեր ժամանակ 1716 թվական
Եկատերինգոֆի պալատ․ 19-րդ դարի վերջ
բացիկ՝ Եկատերինգոֆի պալատի պատկերով․ նածորդ դարասկզիբ
**Եկատերինգոֆի պալատ** (ռուս.՝ Екатерингофский дворец), շինություն Ռուսաստանի Դաշնության Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքում՝ Եկատերինգոֆի այգում։ Կառուցվել է 1711 թվականին՝ Ռուսաստանի առաջին կայսր Պետրոս Մեծի հրամանով՝ իր կնոջ՝ Եկատերինա I-ի համար։ Պալատը հիշատակ է՝ նվիրված Ֆոնտանկայի գետաբերանում շվեդական երկու նավերի գրավման և ճակատամարտի հաղթական ավարտին։ Կայսեր մահից հետո նրա կինը այստեղ չի գալիս, և պալատը մատնվում է ամայության։

Ելիզավետա Պետրովնան, ով Ռուսաստանի գահին է բազմել քսան տարի՝ 1741-1761 թվականները, հիշելով Եկատերինգոֆում իր անցկացրած մանկության օրերը, որոշում է վերականգնել այն։ 1747—1750 թվականներին Հարման վան Բոլոսի և նրա օգնական Իվան Սլյադնևի ղեկավարությամբ պալատը ընդարձակվում է․ կառուցվում են շինություններ՝ կողքերից, միահարկ շինությունը դառնում է երկհարկանի։ Պալատի երկու կողմերում՝ նավահանգստի աձին, կառուցվում են երկու նոր կորպուսներ։ Դրա համար օգտագործվում է Աննա Յոհանովնայի պալատի մասերը, որը կառուցված էր Ամառային այգում։ Պալատի գլխավոր կորպուսը բաց մայրուղուն միանում էր ճաղաշարքով։ Շինությունների շուրջ հիմնվում են այգի, ջրանցք, մաքրվում են լճակները։ Վերջիններս ընդունում են քառակուսի տեսք, որոնց շրջապատում են փայտե ցանկապատով։

1779 թվականին ապամոնտաժվում են շենքի կողային հատվածները, պալատը կրկին սկսում է քանդվել։

1825 թվականին պալատում բացվում է Պետրոս I–ի դարաշրջանի թանգարան։ Այսպիսով, այստեղ բացվում է Ռուսաստանի առաջին պալատ–թանգարանը։ Այնտեղ Պետրոս Մեծի իրերն էին, կահույքը, կենցաղային առարկաներ, հազվագյուտ գրքեր։

1848 թվականին Եկատերինգոֆի պալատից դուրս են հանվում թանգարանի ցուցանմուշները և տրվում Ձմեռային պալատի՝ Պետրոս Մեծին նվիրված պատկերասրահին։

Վերջին ցուցանմուշները պալատից հանվել են 1903 թվականին, տարվել Ամառային այգի, որից հետո այն փակվել է այցելուների համար։ Պալատը պահպանում էր հինավուրց ինտերյերը։

1917 թվականից հետո Եկատերինգոֆի պալատում հաստատվում են զանազան երիտասարդական կազմակերպություններ։

1924 և 1926 թվականներին հրդեհը զգալիորեն վնասել է պալատը։ Այն ապամոնտաժվել է։

Գրականություն
-------------

* Старый Петербург/ М. И. Пыляев. С.-Петербург։ Издание Суворина, 1889./ Репринтное воспроизведение 1990.
* Утраченные памятники архитектуры Петербурга-Ленинграда. Каталог выставки/ В. В. Антонов. Ленинград, 1988.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հատվածներ Պիլյաևի «Սանկտ Պետերբուրգ» գրքից, 1889, ռուսերեն Archived 2008-01-19 at the Wayback Machine.
* Եկատերինգոֆի այգի Archived 2007-12-11 at the Wayback Machine.
Քենիայի դրոշը
Քենիայի զինանշանը
**Քենիայի պատմություն**։ Ժամանակակից Քենիայի ազգային կազմը ձևավորվել է 14-19-րդ դարերում ներգաղթերի հետևանքով։ Մ․ թ․ ա․ 5-մ․ թ․ 5-րդ դարերում Արևելյան Աֆրիկա են այցելել հույն, եգիպտացի, չինացի, հնդիկ և արաբ ծովագնացներն ու առևտրականները։ 7-8-րդ դարերում առաջացել են արաբների և աֆրիկացիների բնակավայրեր, 11-15-րդ դարերում Քենիայի առափնյա և նրան հարող ներքին շրջաններում՝ քաղաք-պետություններ։ 16-րդ դարում Արևելյան Աֆրիկայի զգալի մասը գրավել են պորտուգալացիները։ 18-րդ դարում առաջացել են արաբական մի շարք սուլթանություններ։ 19-րդ դարում սկսվել է Մեծ Բրիտանիայի և Գերմանիայի ներթափանցումը Քենիայի տարածք։ Անգլո–գերմանական պայմանագրով 1890 թվականին Քենիայի տարածքն անցել է բրիտանական հսկողության տակ, իսկ հետագայում մտել է բրիտանական Արևելյան Աֆրիկա պրոտեկտորատի կազմի մեջ։ 1920 թվականին Քենիան հռչակվել է բրիտանական գյսղութ, առափնյա շրջանները մնացել են իբրև պրոտեկտորատ։ Առաջին և երկրորդ համաշխարհային պատերազմների միջև ընկած ժամանակաշրջանում Քենիայում սկսվել է կազմակերպված հակագաղութատիրական պայքար։ 1960 թվականի մարտին ստեղծվել է Քենիայի աֆրիկացիների ազգային միություն (ՔԱԱՄ) կուսակցությունը, որը պահանջում էր Քենիայի քաղաքական անկախությունը։ 1961 թվականին և 1963 թվականին պառլամենտական ընտրություններում հաղթեց ՔԱԱՄ–ը և կազմեց Քենիայի առաջին աֆրրիկյան կառավարությունը։ 1963 թվականի հունիսի 1-ին Քենիան ստացավ ներքին ինքնավարություն, 1963 թվականի դեկտեմբերի 12-ին՝ դարձավ անկախ պետություն։ 1964 թվականի դեկտեմբերի 12-ին Քենիան հռչակվեց հանրապետություն։ Քենիայի կառավարության ներքին և արտաքին քաղաքականության հիմքում դրվեց «աֆրիկյան դեմոկրատական սոցիալիզմի» ուսմունքը։ Կառավարության գործունեության գլխավոր ուղղություններից մեկը տեղական և օտարերկրյա մասնավոր կապիտալի և աֆրիկացիների ձեռնարկատիրական գործունեության խրախուսումն է։ Արտաքին քաղաքական ասպարեզում Քենիան սերտ կապերի մեջ է Արեմտյան պետությունների, աֆրիկյան մի շարք երկրների հետ, հանդես է գալիս ապարտհեյդի և գաղութատիրության դեմ։ Քենիայի և ԽՍՀՄ–ի միջև դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատվել են 1963 թվականի դեկտեմբերին։ 1964 թվականին կնքվել են տնտեսական և տեխնիկական, մշակութային համագործակցության և առետրային համաձայնագրեր։ 1963 թվականից Քենիան ՄԱԿ–ի անդամ է։ Քենիան Աֆրիկյան միասնության կազմակերպության անդամ է։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 12, էջ 438)։*  |
**«Էդուարդ արքայազն»** (անգլ.՝ The Prince Edward Theatre), թատրոն Ուեսթ Էնդում, Լոնդոն, Մեծ Բրիտանիա։
Պատկանում է թատերական «Delfont Mackintosh Theatres» ընկերությանը։ Կոչվել է Անգլիայի թագավոր Էդուարդ VIII-ի անունով, երբ վերջինս դեռևս արքայազնի կարգավիճակում էր։

Պատմություն
-----------

Թատրոնի շենքը կառուցվել է 1930 թվականին, ըստ ճարտարապետ Էդուարդ Սթոունի նախագծի։ Ներքին հարդարանքի դիզայնով զբաղվել են Մարկ Անրի Լևին և Գաստոն Լավերդետը. Բացվել է 1930 թվականի ապրիլի 3-ին, «Էդուարդ արքայազն» անունով, ի պատիվ այդ ժամանակ դեռևս արքայազն Էդուարդի։ Առաջին ներկայացումը եղել է Ռիո Ռիտա մյուզիքլը։
1935 թվականին Սթունը ձևափոխում է թատրոնը` դարձնելով այն պարասրահ ու կաբարե, «Լոնդոնյան խաղատուն» անունով (անգլ.՝ London Casino):
Շենքը լրջորեն տուժել է 1941 թվականի մայիսի 10-ի օդային հարձակումից։ Նրա շրջակայքում գտնվող բոլոր շինությունները ոչնչացել էին։ Ճարտարապետ Թոմաս Բրէդոկը փորձ է արել վերակառուցել շենքը։ 1942 թվականից շենքում է գտնվել «Քուինսբերի» բազմաֆունկցիոնալ ակումբը (անգլ.՝ «Queensberry All Services Club»), որը գործել է զինվորականների համար։ Այստեղ անց են կացվել տարբեր ներկայացումներ, որոնք հեռարձակվել են Բի-Բի-Սի-ով։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո Թոմաս Բրէդոկն ու նրա եղբայրը կրկին ձևափոխում են շենքը` դարձնելով այն թատրոն` վերադարձնելով նրան «Լոնդոնյան խաղատուն» անվանումը. 1954 թվականին այն ձևափոխվում է և դառնում կինոթատրոն։ Համապատասխանբար, այն ստանում է նոր` «Casino Cinerama Theatre» անվանումը։ 
20 տարի անց իմպրեսարիո Բերդարդ Դելֆոնսը ձեռք է բերում թատրոնը 150 հազար ֆունտ ստերլինգով. «RHWL Architects» ճարտարապետական ընկերությունը ձևափոխում է շենքը, իսկ 1978 թվականին նրան է վերադարձվում պատմական` «Էդուարդ արքայազն» անվանումը։ Հունիսի 21-ին կայանում է «Էվիտա» մյուզիքլի համաշխարհային պրեմիերան։ 
1992-1993 թվականներին «RHWL Architects»-ի մասնագետները կոսմետիկ վերանորոգում և որոշ թարմացումներ են անում շենքում, լայնացնում են պատերը. Թատրոնը վարձույթով է տրամադրվում համաշխարհային ճանաչման մյուզիքլների համար։

Բեմադրություններ
----------------

* 1930. «Ռիո Ռիտա» մյուզիքլ
* 1978. «Էվիտա» (մյուզիքլ, *համաշխարհային պրեմիերա*)
* 1986. «Շախմատ» մյուզիքլ
* 1989. «Ինչ էլ որ պատահի» մյուզիքլ
* 1991. «Էնդրյու Լլոյդ Ուեբերի երաժշտությունը»
* 1992. «Ոմանք ավելի տաք են սիրում» մյուզիքլ
* 1993. «Խենթանում եմ քեզ համար» մյուզիքլ
* 1996. «Մարտեն Գեր»
* 1998. «Լողացող թատրոն», «Վեսթսայդյան պատմություն»
* 1999. «Mamma Mia!» (*համաշխարհային պրեմիերա)*
* 2004. «Մերի Փոփինս» (մյուզիք, *համաշխարհային պրեմիերա*)
* 2008. «Տղաները Ջերսիից»
* 2014. «Միսս Սայգոն»
* 2016. «Ալլադին» (*ընթացիկ*)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Earl and Sell (2000) pp. 132
2. 1 2  «The Prince Edward Theatre, Old Compton Street, Soho, London, W1»։ *arthurlloyd.co.uk*։ Վերցված է 1 февраля 2016

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Էդուարդ արքայազն» թատրոնի պաշտոնական կայք Archived 2016-01-09 at the Wayback Machine. (անգլ.)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: n2012062714 · VIAF: 263366183 · WorldCat VIAF: 263366183 |

 |
**Առողջարանային տուրիզմ**, զբոսաշրջության հնագույն ձևերից է։ Անտիկ ժամանակներից մարդիկ սովորել են օգտագործել հանքային ջրերը բուժման նպատակով։ Հնդկական, չինական և հրեական մշակույթի հնագույն նմուշներում պահպանվել են տեղեկություններ Հին Հունաստանում և Էվբեյա կղզիներում ջերմային աղբյուրներում մարդկանց լոգանքների վերաբերյալ։ Այդ ժամանակներից ի վեր կուրորտային գործը մեծ փոփոխության է ենթարկվել և վերածվել է հանգստի ճանաչված ձևի։
Ինչպես կուրորտային գործը այնպես էլ ուղևորությունները բուժման նպատակներով հին պատմություն ունեն։ Դեռ հին հույները և հռոմեացիները օգտագործում էին բուժիչ աղբյուրների և բարենպաստ կլիմայական պայմաններ ունեցող վայրերը, որպեսզի վերականգնեն իրենց առողջությունը։ Կուրորտներ էին ժամանում ոչ միայն հիվանդ մարդիկ, այլ նաև առողջ մարդիկ, ովքեր ունեին բավականին ֆինանսական միջոցներ և ովքեր ցանկանում էին հանգստանալ։ Հունաստանում մեծ համբավ ունեին Էպիդավր և Կոս, իսկ Հռոմում հայտնի էր մերձծովյա Բայի կուրորտները։ Փոխվում էին ժամանակները, սակայն չէր փոխվում այս ուղևորությունների դրդապատճառները։ Բնական աղբյուրների բուժիչ հատկությունները, ինչպես և առաջ, կուրորտային վայրեր են գրավում բազմաթիվ ցանկացողների։

### Առողջարանային տուրերի բաժանումը

Կախված բուժման նշանակություններից այս բնագավառի տուրերը բաժանվում են երեք մասի՝ ըստ նրանց պատճառահետևաբանական հետևանքից.

* առողջարանային՝ բոլոր տուրերի ընդհանուր նպատակն է /կլիման, հանգիստը, առողջության համար օգտակար հոգևոր և ֆիզիկական ազդեցությունները/,
* բուժումը, որպես զուգակցող ծրագիր, այսինքն ոչ որպես գլխավոր նպատակ,
* բուժում բժշկի նշանակությամբ, որպես ուղևորության հիմնական նպատակ /այցելություն կուրորտներ, առողջարաններ, ջրաբուժարաններ, մասնագիտացված առողջարաններ, կլինիկաներ և այլն/։

Իմունիտետը, ֆիզիկական և մարզային պատրաստվածությունը որոշակի դեր ունեն ուղևորության ընտրության ժամանակ։ Այն մարդը, որը տառապում է ինչ որ հիվանդությամբ անպայման կընտրի այնպիսի ուղևորություն, որը հնարավորություն կտա բուժվելու, առողջանալու, պրոցեդուրներ ընդունելու։ Կուրորտների մեծ մասը տալիս է նման հնարավորություն և առաջարկում է անհրաժեշտ ծառայություններ, ինչը էապես ազդում է ընտրության հետևապես նաև պահանջարկի ավելացման վրա։
Տե՛ս նաև՝ Կայք
**Վեբ էջը** Համաշխարհային սարդոստայնի աղբյուր է, որը նախատեսված է վեբ զննարկիչի միջոցով այցելուներին հասանելի լինելու համար։ Այն ունի վեբ հասցե։ Տեխնիկապես, վեբ էջը հաճախ կազմված է HTML (Hypertext Markup Language) կամ XHTML փաստաթղթից և նկարներից։ Սակայն վեբը կարող է պարունակել ցանկացած տեսակի աղբյուրներ՝ տեքստային, տեսային, ձայնային, ծրագրային։

Էջի հարցում
-----------

Ցանկացած վեբ էջ կարելի է մուտք գործել պարզապես վեբ զննարկիչում գրելով վեբ հասցեն, կամ էլ մեկ այլ էջում տեղադրված հղման միջոցով։ 
Կիրառվող զննարկիչներից շատերը համակարգչի էկրանին՝ պատուհանի մեջ, բացում են վեբ էջը և հնարավորություն են տալիս այն տպելու։ **HTML** լեզուն, որը շատ վեբ էջերի հիմնական ծրագրավորման լեզուն է, ստեղծված է տարբեր սարքերի՝ ցանկացած չափի էկրան, տեքստային տերմինալ, տպիչ, ձայնարկիչ և այլնի վրա էջերը հասանելի դարձնելու համար։ Հետևաբար Էջ տերմինը հիմնականում նվազական է։

Տեխնիկական հիմքեր
-----------------

Տեխնիկապես, վեբ էջը բաղկացած է Համաշխարհային Սարդոստայնի մեկ կամ մի քանի աղբյուրներից։ Հիմնական աղբյուրը ընդհանրապես **HTML** համակարգչային լեզվով գրված փաստաթուղթ է։ Այն թույլ է տալիս որպեսզի էջը իր մեջ պարունակի տեքստեր, վեբ հասցեներ և այլ աղբյուրներ, ինչպես նաև նկարներ, անիմացիաներ, ձայնային ֆայլեր և փաստաթղթեր։ Այն հնարավորություն է տալիս ցանկացած այլ վեբ սերվերից աղբյուրներ տեղադրել որևէ էջ։ Հաճախ տեղադրվող աղբյուրը հասանելի չէ, և էջը պետք է բացել առանց լրիվ բեռնավորման։ Archived 2021-02-07 at the Wayback Machine.

Տեղադրում
---------

**HTML** լեզուն վեբ զննարկչին հնարավորություն է տալիս յուրաքանչյուր էջի պարունակություն հարմարեցնել օգտագործողի պայմաններին՝ պատուհանի չափը, ունեցած տառատեսակը, այցելուի նախընտրությունները։ Այս պայմանները զգալիորեն տարբերվում են՝ կախված, թե ինչով է դիտվում վեբ էջը՝ անհատական համակարգչով, թե բջջային հեռախոսով։ 
**Փոփոխվող դիզայն** է անվանվում դիզայնի այն մեթոդը, որը թույլ են տալիս էջերին հարմարվել հարցվող պայմաններին։ **Կայուն դիզայն** է անվանվում այն մեթոդը, որը կոնկրետ չափ է պահանջում էջի յուրաքանչյուր մասնիկի համար և բացվում է միայն կոնկրետ չափի և ձևի պատուհանում։ Կան նման տեսակի տարբեր դիզայններ, որոնք անընթեռնելի են դարձնում նյութը։ طراحی سایت Archived 2021-02-07 at the Wayback Machine.

Էջերի տեսակներ
--------------

**Վեբ կայքի գլխավոր էջը** կամ սկիզբը կայքի սկզբնական հասցեին համապատասխանող էջն է։ Այն առաջին բացվող էջն է՝ այցելուի՝ զննարկիչում կայքի հասցեն նշելուց հետո։
«Ալմաստե գահ»-ը, այժմ պահվում է Կրեմլի Զինապալատում
**«Ալմաստե գահ»**, 1660 թվականին առևտրական բանակցություններ վարելու նպատակով Սպահանից Մոսկվա եկած հայ վաճառական Զաքար Սահրատյանը նվիրել է Ալեքսեյ Միխայլովիչ ցարին։

Պատմություն
-----------

Գահը պատրաստել էին Նոր Ջուղայի հայ վարպետները։ Ունի պարզ ձև, որը լայն տարածում էր գտել XVI-XVIII դարերում կիրառական արվեստում (լավագույն օրինակներից են 1604 թվակականին Շահ-Աբբաս I-ին Բորիս Գոդունովին նվիրած գահը, Թեհրանի Գյուլիստանի պալատի մի քանի գահեր, Հայաստանի պատմության թանգարանում գտնվող XVIII դարում գահը՝ Էջմիածնից և այլն)։

Պատրաստում
----------

Գահը պատրաստելու համար օգտագործվել են 897 տարբեր չափի ալմաստներ, 1.298 մարգարիտ, ամեթիստ, շափյուղա, տպազիոն, հակինթ, 1830 թվականին նիշապուրի փիրուզա, ոսկի, արծաթ, փայտատեսակներից՝ չինարենի, հաճարենի և այլն։

Գահի հարդարանքում օգտագործված են նաև սև թավիշ, կարմիր մետաքս, դեղին կերպաս։ Թիկնակի վրա ասեղնագործված են մանր մարգարիտներով ելուզված ուղերձը և հրեշտակների պատկերներ։ «Ալմաստե գահ»-ի վերևի մասում հետագայում կատարվել են հավելումներ (երկգլխանի արծիվ են)։ Ժամանակին «Ալմաստե գահ» գնահատվել է 22.589 ռուբլի։ Գահը պահվում է Մոսկվայի Կրեմլի Զինապալատում։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 182)։*  |
**«Թիֆլիսի քաղաքագլուխներ»** (անգլ.՝ Mayors of Tiflis, ռուս.՝ Мэры Тифлиса), Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող կազմակերպության կողմից 2003 թվականին հրատարակված «ՀՃՈՒ գիտական ուսումնասիրություններ» շարքի թվով 5-րդ գիրքը (Գիրք Ե)։ Այն հեղինակել է հուշարձանագետ, պատմաբան, բանահավաք, Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հիմնադրամի երևանյան գրասենյակի ղեկավար Սամվել Կարապետյանը։ Տպագրվել է եռալեզու տարբերակով՝ հայերեն, անգլերեն և ռուսերեն։ Աշխատությունը ներկայացնում է Հարավային Կովկասի գլխավոր քաղաքներից մեկի՝ Թիֆլիսի քաղաքագլուխների (քաղաքապետների) պատմությունը, ինչպես նաև այդ համատեքստում Թիֆլիս (Թբիլիսի) քաղաքի պատմության առանցքային դրվագներ։ Գրքում շարադրված է մինչև 1917 թվականը շուրջ 800 տարիների ընթացքում Թբիլիսիում պաշտոնավարած 47 քաղաքագլուխների կենսագրական և նրանց պաշտոնավարության շրջանը լուսաբանող նյութեր։ Ներկայացված են նաև քաղաքի կառավարմանը, քաղաքային խորհրդին առնչվող տեղեկություններ։ Գրքում ներկայացված են նաև բովանդակությանն առնչվող արժեքավոր լուսանկարներ։

«Թիֆլիսի քաղաքագլուխներ» գիրքը հրատարակվել է Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի Պատմության ինստիտուտի գիտական խորհրդի երաշխավորությամբ և տպագրվել ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատարակչությունում։ Աշխատության հրատարակմանը նպաստել են Ռազմիկ և Վիոլետ Թադևսոյանները։

«Թիֆլիսի քաղաքագլուխներ» գրքի հրատարակումը Վրաստանի իշխանությունների և վրացական որոշ շրջանակների կողմից արժանացել է քննադատության։ 2003 թվականին գրքի շնորհանդեսի ժամանակ Հայաստանում Վրաստանի դեսպանության մշակույթի գծով կցորդ Նինո Ափցիաուրին ելույթի թույլտվություն է խնդրել և հայտնել, որ *«Հայոսը և Քարթլոսը եղբայրներ են եղել, ինչպե՞ս կարելի է նման բան գրել»*։

Տես նաև
-------

* Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հիմնադրամ
* Սամվել Կարապետյան

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Թիֆլիսի քաղաքագլուխներ» գրքի մասին տեղեկություններ Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հիմնադրամի կայքում Archived 2019-02-04 at the Wayback Machine. *(արխիվացված)*։
2. 1 2 3  «Սամվել Կարապետյան. «Կարծում եմ, որ վրացիներն ավելի են գնահատում իմ աշխատանքը, քան հայերը» (արխիվացված)։
3. ↑  «Թիֆլիսի քաղաքագլուխներ» գրքի մասին համառոտ տեղեկություններ «Գուգլ գրքերում»։
4. 1 2  «Ալիևը նույնպե՞ս հայ է» (արխիվացված)։
**Թերեզա Սալգեյրու** (պորտ.՝ Teresa Salgueiro, ի ծնե Մարիա Թերեզա դը Ալմեյդա Սալգեյրու, պորտ.՝ Maria Teresa de Almeida Salgueiro, հունվարի 8, 1969(1969-01-08), Լիսաբոն, Պորտուգալիա), պորտուգալացի երգչուհի, Madredeus խմբի վոկալիստուհի (1987-2007 թթ.), որտեղից դուրս գալով սկսել է մեներգչուհու կարիերան։ Նաև հայտնի է Վիմա Վենդերսի ֆիլմերում իր դերերով, մասնավորապես, «Լիսաբոնի պատմություն» ֆիլմում իր կերտած դերով։

Կենսագրություն
--------------

Թերեզա Սալգեյրուն տասնյոթ տարեկանից հանդես է եկել Madredeus խմբում, որի հետ նա անցկացրել է ավելի քան հազար համերգ։ Ամբողջ աշխարհում վաճառվել է Թերեզայի վոկալով ավելի քան հինգ միլիոն օրինակով ալբոմների հավաքածուներ։

2007 թվականին լքել է խումբը և զբաղվել սոլո կարիերայով։ Առաջին սոլո ալբոմ՝ «Obrigado» անվանմամբ, թողարկվել է 2005 թվականին, երբ վոկալիստուհին դեռ չէր լքել կոլեկտիվի շարքերը, մի շարք հանրահայտ երաժիշտների և կատարողների հետ. Խոսե Կարերաս, Կաետանու Վելոզու և այլք։

2007 թվականին որպես մենակատար լեհ կոմպոզիտոր Զբիգնև Փրայսների «Silence Night and Dreams» ձայնասկավառակում։

Մեկ տարի անց Թերեզա Սալգեյրուն թողարկել է «Matriz» ձայնասկավառակը, որում փորձել է համատեղել պորտուգալական շրջանների տարբեր երաժշտական ուղղությունները։ Նրա հետ նա հանդես է եկել Եվրոպայի և Աֆրիկայի երկրներում։

2011 թվականին «O Mistério» ձայնասկավառակը Թերեզա Սալգեյրուն ձայնագրել է Արաբիդա մենաստանում՝ նույնանուն պորտուգալական այգում, գտնվելուց հետո։

Սոլո սկավառակագրություն
-----------------------

* 2006 Obrigado (*Thank You*)
* 2007 Você e Eu (*You and Me*)
* 2007 La Serena
* 2007 Լռությունը, Night and Երազանքների
* 2009 Matriz (*Matrix*)
* 2012 O Mistério (*The Որոշեցի Գնել*)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2  Teresa Salgueiro: O Misterio

Արտաքին հղումներ
----------------

* Official Website
* Official MySpace
* An early Salgueiro singing a Fado

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Apple Music · Ինստագրամ · Last.fm · Spotify · Յանդեքս երաժշտություն · ՅուԹյուբ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · Allmusic · ČSFD · Discogs · Filmportal · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · MusicBrainz · Rate Your Music |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 14223767d · GND: 132830930 · ICCU: MODV356761 · ISNI: 0000 0001 2023 2333 · LCCN: nr98015671 · NKC: xx0135396 · NLP: A26380195 · NUKAT: n2016236263 · SUDOC: 080714927 · VIAF: 30709791 · WorldCat VIAF: 30709791 |

 |

 |
| Ընտանեկան օրենսդրություն |
| --- |
| 
Ամուսնություն և համանման կապ |
|  • Ամուսնություն
 • Ամուսնության տեսակներ
 • Ամուսնական պայմանագիր
 • Քաղաքացիական ամուսնություն
 • Կենակցություն |
| 
Ամուսնության դադարում |
|  • Ամուսնալուծություն
 • Ալիմենտ
 • Անվավերացում
 • Բաժանում
 • Ծնողական իրավունքներ
 • Խնամքի համաձայնություն |
| 
Ծնողություն |
|  • Հայրություն
 • Օրինականություն
 • Օրինական խնամակալ
 • Ալիմենտ
 • Շփվելու իրավունք |
| 
Երեխային վերաբերվող |
|  • Երեխայի իրավունքներ
 • Խնամակալություն
 • Որդեգրում |
| 
Հարակից թեմաներ |
|  • Ընտանիք
 • Ամուսնական դավաճանություն
 • Կրկնամուսնություն
 • Ընտանեկան բռնություն
 • Երեխայի առք ու վաճառք |
| * դ
* ք
* խ
 |

**Ալլիմենտ** (լատ.՝ almentum - սնունդ, ապրուստի միջոց), ապրուստի միջոց, որը օրենքով սահմանված դեպքերում ընտանիքի որոշ անդամներ վճարում են ընտանիքի մյուս՝ դրա կարիքն ունեցող անդամներին։

Ալլիմենտի վճարելու կամ ստանալու փոխադարձ պարտականությունը և իրավունքը բխում են ազգակցությունից, ամուսնությունից և երեխաների մշտական դաստիարակության ու խնամքի հոգսը ստանձնելուց։ Խորհրդային օրենսդրությամբ ծնողները պարտավոր են հոգալ իրենց երեխաների ապրուստը մինչև նրանց 18 տարին լրանալը։

Ալլիմենտը գանձվում է մեկ երեխայի համար վաստակի (եկամտի) 1/4, երկուսի համար՝ 1/3, երեք և ավելի երեխաների համար՝ կեսի չափով։ Օրենքով սահմանված դեպքերում դատարանը կարող է նվազեցնել ալլիմենտի չափը կամ վերացնել դրա վճարման պարտավորությունը։ Եթե ալլիմենտը գանձվում է ամուսնու, չափահաս զավակի, քույրերի և եղբայրների, պապի, տատի և թոռների, խորթ ծնողի կամ խորթ զավակի համար, ապա ստացողը պետք է լինի անաշխատունակ և կարիքավոր, իսկ տվողը՝ վճարունակ։

Բաժանված ամուսինն իրավունք ունի ալլիմենտ ստանալու իր նախկին ամուսնուց, եթե անաշխատունակ է դարձել ամուսնալուծությունից հետո 1 տարվա ընթացքում։

Եթե ամուսինները երկար ժամանակ եղել են ամուսնական կապի մեջ, դատարանը կարող է ապահարզանված կարիքավոր ամուսնու օգտին ալլիմնետ բռնագանձել նաև այն դեպքում, երբ հայցվորը կենսաթոշակային տարիքի է հասել ամուսնալուծության պահից ոչ ուշ, քան 5 տարում։

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա (օնլայն) · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Ժամանակակից Ուկրաինայի · Հրեական Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ նորվեգական · Մեծ ռուսական · Catholic (1997—…) |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4117293-0 · LCCN: sh85003572 · Microsoft: 2777492516 · NKC: ph127301 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 174)։*  |
**Թերթաքարեր**, տարբեր կազմի ձևափոխված ապարների մի խոշոր խմբի ընդհանուր անվանումը, որոնց բնորոշ է թերթայնությունը, այսինքն՝ նուրբ շերտիկների բաժանվելու հատկությունը։ Խիստ ձևափոխված թերթաքարերը կոչվում են բյուրեղային։ Ըստ կազմության լինում են քլորիտային, քվարց-սերիցիտային, տալկային, փայլարային։ Բնության մեջ լայնորեն տարածված են բիտումային կամ այրվող թերթաքարերը, որոնք ունեն մեծ գործնական նշանակություն։ Այրվող թերթաքարերը նուրբ թերթավոր, շագանակագույն, մոխրագույն կամ դեղին երանգներով նստվածքային ապարներ են, որոնք պարունակում են 10-80% օրգանական նյութ։ Թերթաքարերի բարակ շերտիկը վառվում է լուցկով՝ արձակելով այրվող ռետինի յուրահատուկ հոտ։ Այրվող թերթաքարերի օրգանական բաղադրամասն առաջանում է ջրում, օդի համարյա լրիվ բացակայության պայմաններում և բուսական ու կենդանական պլանկտոնի նեխման պրոցեսում, ծովային ավազանների մերձափնյա ծանծաղուտներում կամ լճերում։ Որոշ թերթաքարերում հանդիպում են ջրիմուռների կուտակումներ, որոնք վկայում են նստվածքի սապրոպելիտային տիղմին պատկանելու մասին։ Բարձրակարգ բույսերի մնացորդները, որոնք առկա են համարյա բոլոր այրվող թերթաքարերում, առաջացնում են վերջիններիս հումուսային բաղադրամասը։ Այրվող թերթաքարերի խոշորագույն հանքավայրեր հայտնի են Մերձբալթիկայում (կուկերսիտներ), Բելառուսիայում, Ուկրաինայում, Ուզբեկիստանում, Ցակուտիայում, արտասահմանում՝ Շվեդիայում, Շոտլանդիայում, ԱՄՆում, Կանադայում, Ավստրալիայում և այլուր։

Հայաստանում
-----------

Հայաստանում կավային թերթաքարեր տարածված է Ուրծի, Վայքի ու Մեղրու լեռնաշղթաներում, Տավուշի մարզում, փոխակերպային բյուրեղային թերթաքարեր՝ Ծաղկունյաց լեռնաշղթայում։ Օգտագործվում է որպես շինանյութ, օրգանական նյութերով հարուստ տեսակները (այրվող թերթաքար)՝ վառելանյութ, բյուրեղային թերթաքարեր՝ գրաֆիտի ու փայլարի հումք։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 178)։*  |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
**Մյոսբաուերի էֆեկտ**՝ միջուկային գամմա-ռեզոնանս (ՄԳՌ), γ-քվանտների ռեզոնանսային կլանումը ատոմային միջուկներով, դիտվում է, երբ γ-ճառագայթման աղբյուրն ու կլանիչը պինդ մարմիններ են, իսկ γ–քվանտների էներգիան մեծ չէ (~150 կէ)։ Ընդ որում այս էֆեկտի դեպքում միջուկի պատասխան ռեակցիայի համար գործնականում էներգիա չի ծախսվում։

Հայտնաբերել է Ռ․ Մյոսբաուերը, 1958 թ.-ին։ Նյութը γ-քվանտներով ճառագայթելիս, փոխազդեցության սովորական պրոցեսների հետ մեկտեղ հնարավոր է γ-քվանտների ռեզոնանսային կլանումը միջուկներով, որի դեպքում γ-քվանտն անհետանում է, իսկ միջուկը գրգռվում, այսինքն՝ անցնում է ավելի մեծ ներքին էներգիայով վիճակի։ Ռեզոնանսային կլանման անհրաժեշտ պայմանն այն է, որ միջուկի գրգռման համար քվանտի ծախսած էներգիան ճշտիվ հավասար լինի քվանտային անցման էներգիային, այսինքն՝ միջուկի գրգռված և հիմնական վիճակների ներքին էներգիաների տարբերությանը։ Մյոսբաուերի էֆեկտը պայմանավորված է պինդ մարմնում ատոմների շարժման կոլեկտիվ բնույթով։ Պինդ մարմիններում ատոմների ուժեղ փոխազդեցության շնորհիվ միջուկների պատասխան ռեակցիայի էներգիան հաղորդվում է ոչ թե առանձին միջուկի, այլ փոխակերպվում է բյուրեղային ցանցի տատանումների էներգիայի, այլ կերպ ասած՝ պատասխան ռեակցիան հանգեցնում է ֆոնոնների առաջացման։ Մյոսբաուերի էֆեկտի հավանականությունը մեծապես կախված է նաև ջերմաստիճանից։ Մյոսբաուերի էֆեկտի դեպքում դիտվում են γ-ճառագայթների առաքման և կլանման շատ նեղ սպեկտրային գծեր։ Մյոսբաուերի էֆեկտը կիրառվում է ֆիզիկայում (պինդ մարմինների կառուցվածքի հետազոտում), կենսաբանության (հեմոգլոբինի էլեկտրոնային կառուցվածքի ուսումնասիրում), երկրաբանական հետախուզության (հանքերի էքսպրես-վերլուծություն) մեջ, քիմիայում (քիմ․ վերլուծություն)։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 648)։*  |
Գամմա ֆունկցիայի մոդուլը՝ {\displaystyle \Gamma (z)}: Ձախից (երբ Re z<0) ֆունկցիան ունի բևեռներ, որոնցում ձգտում է անվերջի։ Սակայն աջից (երբ Re z>0) այն բևեռներ չունի՝ ֆունկցիան ամենուրեք վերջավոր է։

Որոշ սահմանումներ
-----------------

{\displaystyle a\in A} կետը կոչվում է A բազմության **մեկուսացված կետ**, եթե գոյություն ունի այդ կետի այնպիսի շրջակայք, որի հատումը A բազմության հետ բաղկացած է միայն {\displaystyle a} կետից։

{\displaystyle z} պարամետրը կոչվում է **կոմպլեքս փոփոխական**, եթե այն ներկայացվում է {\displaystyle z=x+iy} տեսքով, որտեղ {\displaystyle x=\Re z} և {\displaystyle y=\Im z} իրական թվեր են, իսկ {\displaystyle i}-ն կեղծ միավորն է՝ {\displaystyle i={\sqrt {-1}}}։

Կոմպլեքս փոփոխականի {\displaystyle f(z)} ֆունկցիան կոչվում է **հոլոմորֆ** (երբեմն նաև ռեգուլյար), եթե այն որոշված է {\displaystyle \mathbb {C} } կոմպլեքս հարթության որևէ բաց բազմությունում և կոմպլեքս դիֆերենցելի է դրա յուրաքանչյուր կետում։

{\displaystyle c} կետը կոչվում է կոմպլեքս փոփոխականի {\displaystyle f(z)} ֆունկցիայի **եզակի կետ**, եթե այդ կետում խախտվում է {\displaystyle f(z)} ֆունկցիայի անալիտիկությունը։

{\displaystyle c} կետը կոչվում է կոմպլեքս փոփոխականի {\displaystyle f(z)} ֆունկցիայի **մեկուսացված եզակի կետ**, եթե գոյություն ունի այդ եզակի կետի այնպիսի շրջակայք, որում {\displaystyle f(z)} ֆունկցիան միարժեք է և անալիտիկ։

{\displaystyle z\_{0}} մեկուսացված եզակի կետը կոչվում է **կոմպլեքս փոփոխականի {\displaystyle f(z)} ֆունկցիայի բևեռ**, որը հոլոմորֆ է այդ կետի որոշակի սնամեջ շրջակայքում, եթե գոյություն ունի այդ ֆունկցիայի սահմանն այդ կետում և
{\displaystyle \lim \_{z\to {z\_{0}}}f(z)=\infty }։

Բևեռի հայտանիշները
------------------

* {\displaystyle z\_{0}} կետը բևեռ է այն և միայն այն դեպքում, երբ {\displaystyle f(z)} ֆունկցիայի՝ այդ {\displaystyle z\_{0}} կետի սնամեջ շրջակայքում Լորանի շարքի վերլուծության գլխավոր մասը պարունակում է զրոյից տարբեր միայն վերջավոր թվով անդամներ, այսինքն՝

{\displaystyle f(z)=\sum \_{k=-\infty }^{\infty }{f\_{k}}(z-z\_{0})^{k}=P(z)+f\_{-n}(z-z\_{0})^{-n}+\ldots +f\_{-1}(z-z\_{0})^{-1}}, 
որտեղ {\displaystyle P(z)} —ը Լորանի շարքի գլխավոր մասն է։

Եթե {\displaystyle f\_{-n}\neq \ 0}, ապա {\displaystyle z\_{0}} կետը կոչվում է n-րդ կարգի (պատիկության)բևեռ։
Եթե n=1, ապա բևեռը կոչվում է պարզ (միապատիկ)։

* {\displaystyle z\_{0}} կետը k-րդ կարգի բևեռ է այն և միայն այն դեպքում, երբ {\displaystyle \lim \_{z\to {z\_{0}}}f(z)(z-z\_{0})^{k-1}=\infty }, իսկ {\displaystyle \lim \_{z\to {z\_{0}}}f(z)(z-z\_{0})^{k}\neq \infty }
* {\displaystyle z\_{0}} կետը k-րդ կարգի բևեռ է այն և միայն այն դեպքում, երբ այն {\displaystyle F(z)={\frac {1}{f(z)}}} ֆունկցիայի k-րդ կարգի զրոն է։

Գրականություն
-------------

* Մուսոյան Վ. Կոմպլեքս անալիզ - Եր. ԵՊՀ, 1990։
* Шабат Б. В. Введение в комплексный анализ. В 3 т. Т. 1 — М. Наука, 1969.
**Նելլի** (արաբ․՝ نيللى‎‎, ամբողջ անունը` Նելլի Արթին Քալֆայան (Գալֆայան, արաբ.` نيللى آرتين كالفيان), հունվարի 3, 1949(1949-01-03), Կահիրե, Եգիպտոս), եգիպտահայ դերասանուհի, երգչուհի, պարուհի, հեռուստահաղորդավարուհի և հանդիսավար։

Կենսագրություն
--------------

Նելլին ծնվել է հայկական ընտանիքում, որը Եգիպտոս էր տեղափոխվել Սիրիայի Հալեպ քաղաքից։ Հայրը ռեժիսոր էր։ Նելլին սովորել է Կահիրեի հայկական դպրոցում։ Նրա ավագ քույրը Եգիպտոսում հայտնի երեխա-դերասան Ֆեյրուզն էր, իսկ զարմուհին` նույնպես հայտնի դերասանուհի Լեբլեբան։ Իր կարիերան նա նույնպես սկսել է որպես երեխա-դերասան` գնալով ավագ քրոջ, Ֆեյրուզի հետքերով։ Նա կինոաշխարհ մուտք գործեց դեռևս հինգ տարեկան հասակում, ռեժիսոր Անուար Ուակդիի «Լքյալը» (1953) կինոնկարով, որի գլխավոր դերակատարը նրա ավագ քույր Ֆեյրուզն էր, իսկ պրոդյուսերը հայրը՝ Հարություն Գալֆայանը։

Նա իր հաջողության գագաթնակետին հասել է 1966 թվականին, երբ 17 տարեկան էր։ Բացի կինոնկարներից, հանդես է եկել թատերական բեմադրություններում և ռադիոբեմադրություններում։ Ընդհանուր առմամբ նկարահանվել է ավելի քան 60 ֆիլմերում։ Դրանցից շատերը մյուզիքլի ժանրից էին, որոնք ընդմիջվում էին երգերով ու պարերով։ Հիմնականում նկարահանվել է կատակերգություններում և հեռուստասերիալներում։

Նելլիի ֆիլմերից կարելի է նշել «Լքյալը», «Այնքան ժամանակ, քանի դեռ մենք չենք հանդիպել», «Դրախտի թռչնակները», «Մեղավոր հրեշտակը», «Երկու կին», «Իմ ամուսնու կանայք», «Նորա», «Ամառային հանգիստ», Ահմադ Դյա Էդդինի «Կույսերի մենաստանը» (1968), Մահմեդ Զուլֆիքարի «Փոքրիկ դեռահասը» (1967), «Աղջիկները» (1968), Մոնեմ Շուքրիի «Ոճրագործը հսկողության տակ» (1970), Իսսի Կարամայի «Երիտասարդության սխալները» (1970), Ռիդհա Մույասարի «Սիրատենչ աղջիկները» (1973), Եհիա էլ Ալամիի «Զվարճասերների խումբը» (1975), Հելմի Ռաֆլայի «Իմ չքնաղ լեդին (1975), Հուսամ Էդդին Մուստաֆայի «Ազնիվ խոսք» (1972), Ադել Սադեկի «Երիտասարդությունը փոթորկի մեջ» (1974) և այլն։

Նելլիի հայրը՝ Հարություն Գալֆայանը, տարիներ առաջ հիմնել է «Փերուզֆիլմ» կինոստուդիան։ Նելլիի խաղընկերներն են եղել եգիպտական կինոյի լավագույն վարպետները՝ Ռուշդի Աբազան, Ահմադ Մազհարը, Գամալ Էլ Շենաուին, Հասան Յուսուֆը և այլք։

Նելլին ամբողջ արաբական աշխարհում հայտնի էր նաև իր «Fawazir Ramadan» կատակերգական հեռուստաշոուի միջոցով, որտեղ շատ էին երաժշտական և պարային համարները։ Այդ հեռուստաշոուն եթեր էր հեռարձակվում ողջ սրբազան Ռամադան ամսվա ընթացքում և ուներ զվարճալի ժամանցային ուղղվածություն։ Վերջին տարիներին Նելլին հեռացել է կինոնկարահանման հրապարակից և հեռուստատեսային շոուներից` հիմնականում ժամանցային ծրագրերում հանդես գալով հյուրի կարգավիճակով։ 2006 թվականին, ժյուրիի կազմում մասնակցել է The X Factor, XSeer Al Najah հեռուստանախագծին։

Անձնական կյանք
--------------

Առաջին անգամ ամուսնացած է եղել եգիպտացի ռեժիսոր Հուսամ ալ-Դին Մուստաֆայի, իսկ երկրորդ անգամ` երաժիշտ Մոդի ալ-Իմամի հետ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  The names of 66 films that Nelly has appeared in are listed in Arabic under the heading السيرة الذاتية at fnoonarabia.com Archived 2009-03-06 at the Wayback Machine..
2. ↑  Կինոռեժիսորներ, դերասաններ։ Հակոբ Թահմիզյան, «Սովետական գրող» հրատարակչություն, Երևան-1978։ Հ. 1, Էջ 90-92։
3. ↑  Two short biographies of Nelly in Arabic language: www.egyptradio.tv Archived 2009-04-17 at the Wayback Machine. AbdelHalimHafed.7olm.org
|  |
| --- |
| **Թրաշուշան Ջավախքի** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Վերնաբաժին** | Բարձրակարգ բույսեր (Embryophyta) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Ծնեբեկածաղկավորներ (Asparagales) |
| **Ընտանիք** | Հիրիկազգիներ (Iridaceae) |
| **Ցեղ** | Թրաշուշան *(Gladiolus)* |
| **Տեսակ** | **Թրաշուշան Ջավախքի** *(G. dzavakheticus)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Gladiolus dzavakheticus***Eristavi, 1977 |

**Թրաշուշան Ջավախքի** (լատ.՝ Gladiolus dzavakheticus), հիրիկազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն
--------------

Պալարասոխուկավոր և գեղազարդային բույս է։ Ցողունն ունի 40-60 սմ բարձրություն։ Անհավասար ջղավորությամբ տերևները 3 հատ են։ Միակողմանի կանանորոշ երկկողմ ծաղկաբույլը 4-6 ծաղիկներով է, բոլոր ծաղիկները ծաղկելիս վերև են ուղղված։ Ծաղկապատը անորոշ երկշուրթ է, համարյա ակտինոմորֆ և մուգ ծիրանագույն։

Տարածվածություն
---------------

Հայաստանում տարածված է Վերին Ախուրյանի (Արփի լճի ավազան, Ջավախեթի լեռնաշղթա) Շիրակի (Մեծ Մանթաշ գյուղի շրջակայք) և Լոռու (Շահնազար, Տաշիր, Ուրասար գյուղերի շրջակայք) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Աճում է նաև Հարավարևմտյան Անդրկովկասում։

Էկոլոգիա
--------

Աճում է ծովի մակարդակից 1400-2200 մ բարձրությունների վրա, միջին և վերին լեռնային գոտիներում, մարգագետիններում, մարգագետնատափաստանում, տնկարկներում, խոնավ, ճահճացած տեղերում։ Ծաղկում է հունիս-հուլիսին, պտղաբերում՝ հուլիս-օգոստոս ամիսներին։

Պահպանություն
-------------

Վտանգված տեսակ է և Անդրկովկասի էնդեմիկ։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, իսկ բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Աճելավայրերի փոփոխության պատճառով` տեսակին սպառնում է տարածման և բնակության շրջանների կրճատում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ, CITES–ի և Բեռնի կոնվենցիայի հավելվածներում ընդգրկված չէ։

Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Արփի լիճ» ազգային պարկի տարածքում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Հայաստանի Կարմիր գիրք*։ Երևան: Հայաստանի բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* Վիքիցեղեր: Gladiolus dzavakheticus
* EoL: 5867871
* GBIF: 2750169
* GRIN: 451972
* iNaturalist: 907779
* IPNI: 437425-1
* Plant List: kew-328385
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:437425-1
* Tropicos: 16602480
* WCSP: 328385

 |

 |
**Ռեյտերի համախտանիշ** (անգլ.՝ Reiter's syndrome), գրականության մեջ հայտնի է նաև որպես միզակնաձուսպային (ուրոօկուլո-սինովիալ) համախտանիշ։ Բնորոշվում է ախտանիշների եռյակով՝ հոդերի, միզատար ուղիների և աչքերի ախտահարումներով։

Առաջացման պատճառ և ախտածագում
-----------------------------

Առաջացման պատճառը և ախտածագումը բացահայտված չեն։ Ռեյտերը (Hans Conrad Julius Reiter) այն նկարագրել է դիզինտերիա կրած հիվանդի մոտ, իսկ այլ հեղինակներ՝ ռևմատիզմի, պալարախտի, սիֆիլիսի, ոչ սպիցիֆիկ խոցային կոլիտի ժամանակ։

Կլինիկորեն նշված եռյակից առավել հաճախ նկատվում են մեծ հոդերի ախտահարումները` համեմատաբար բարենպաստ ընթացքով։ Հոդային արտահայտությունները խիստ տարբեր են, թեթև ցավազգացողությունից մինչև ծանր ձևափոխությունները՝ այտուցվածությամբ, ջլերի և ոսկրաշապիկի ախտահարումներով, հոդերի շարժունակության երկարատև խանգարումներով։ Ընթացքը համառ է, հաճախ սրացման հակումով։ Ռենտգենաբանորեն հայտնաբերվում են չափավոր օստեոպորոզ, հոդաճեղքի նեղացում։

Միզատար ուղիների ախտահարումներն արտահայտվում են միզուկի, միզապարկի, երիկամի ավազանի բորբոքումներով։ Նկարագրված են պիելոնեֆրիտներ՝ խրոնիկական երիկամային անբավարարության զարգացումով։

Տեսողական օրգաններում կարող են նկատվել շաղկապենու թեթև բորբոքումներից մինչև կուրության հասնող ախտահարումներ։

Հնարավոր են նաև կպչուն պլևրիտ, միոկարդիտ, պերիկարդիտ, քթի և բերանի լորձաթաղանթի բորբոքումներ՝ անցավ խոցոտումներ, մաշկի բշտիկային ցանավորումներ և այլն։

Հիվանդության սուր շրջանում ջերմությունը բարձր է (38-39 աստիճան), ուղեկցվում է լեյկոցիտոզով և ԷՆԱ-ի նշանակալի բարձրացմամբ։

Բուժում
-------

Բուժումը հանգում է միջին դեղաչափերով հակաբիոտիկների, կորտիկոստերոիդների և հակաբորբոքային միջոցների համատեղ կիրառմանը։

Տես նաև
-------

* Հոդաբորբ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Ներքին հիվանդություններ, հատոր առաջին, Երևան, «Լույս», 1988*

Արտաքին հղումներ
----------------

* Reiter’s syndrome
Ծովի ժողովուրդներ
-----------------

Թրակյական զենքեր
«**Ծովի ժողովուրդներ**ի» թվում հանդես են գալիս նաև բազմաթիվ թրակա-փռյուգիական ցեղեր, որոնք Փոքր Ասիա էին թափանցում Բալկանյան թերակղզու հյուսիսային մասերից՝ մերձդանուբյան շրջաններից ու թերևս մասամբ՝ Հյուսիսասին և Հարավային Կովկասի կողմերից։

Թրակա-փռյուգական ցեղերի այս տեղաշարժը կատարվել է մի շարք ալիքներով, որոնք ժամանակագրական տեսակետից կարելի է բաժանել երկու խմբի՝ նախքան Տրոյական պատերազմը (մ. թ. ա. 13 դարի վերջ) և դրանից հետո։

Փոքր Ասիա տեղափոխված թրակա-փռյուգիական ցեղերի մեջ առաջիններից էին արիմները, նախահայերենի կրողները, որոնք, աղբյուրների կցկտուր տեղեկությունների համաձայն, տեղավորվել են Փոքր Ասիայի կենտրոնական և հարավարևմտյան մասերի մի շարք վայրերում։

Թրակա-փռյուգական ցեղերի շարժերը
Ըստ Իլիականի՝ նրանք ապրելիս են եղել Արգեձոս լեռան և Մաժաք (Կեսարիա) քաղաքի շրջակայքում։ Հայերի նախնիների այս տեղադիրքի մասին հիշում է նաև հայ ազգային ավանդությունը։

Լիզվագիտկան և պատմագիտական փաստերը ևս ցույց են տալիս, որ հայերի հնդեվրոպական նախնիների մի ճյուղը երկարատև շփման մեջ է եղել փոքրասիական և էգեյան ցեղերի ու ժողովուրդների և, հատկապես, տրոյացիների հետ։

Աղբյուրներ
----------

* Հայ Ժողովրդի Պատմություն գրքից. հեղինակներ՝ Աղայան Ժ. Առաքելյան Լ.Ս.;
**«Իմ մեղքը»** (Mea Culpa), թատերական ներկայացում է (տրագիկոմեդիա) 2 գործողությամբ, որի պրեմիերան տեղի է ունեցել 2002 թվականի սեպտեմբերի 30-ին Հակոբ Պարոնյանի անվան պետական երաժշտական կոմեդիայի թատրոնում։ 2011 թ. թողարկվել է բեմադրության տեսատարբերակը (DVD)։

Սյուժե
------

Ներկայացման գործողությունը ծավալվում է 2015 թվականին։ Միջազգային հանրությունը որոշել է վերականգնել պատմական արդարությունը և փոքրիկ Հայաստանին վերադարձնել ավելի քան հարյուր տարի առաջ Թուրքիայի կողմից զավթված հողերը։ Ներկայացման գլխավոր հերոսը (դերասան՝ Սամսոն Ստեփանյան) ելույթի տեքստ է պատրաստում միջազգային համաժողովում հանդես գալու համար, որտեղ պետք է լուծվի այդ հարցը։ 
Սակայն ներկայացման ողջ ընթացքում հերոսին ինչ-որ բան անընդհատ խանգարում է՝ ավարտելու ելույթի վրա տարվող աշխատանքը։ Ի վերջո գործը հասնում է բացարձակ անհեթեթության՝ նրա տանն անսպասելիորեն հայտնվում է կենդանաբանական այգուց փախած վագրը, սակայն, չգիտես ինչու, նա կրկեսի ծաղրածուի տեսքով է (դերասան՝ Հրանտ Թոխատյան)։

Եվ այս վագր-ծաղրածուն պատառոտում է մեր հերոսի գրած տեքստը՝ հայտարարելով. «Ամբողջ գրվածը ճղճիմ հիմարություն է։ Մի կողմից` ծեծված նախադասությունները Նարեկացու և Մաշտոցի մասին, մյուս կողմից՝ Հայաստանի ու հայերի հանդեպ պատմական անարդարության վերաբերյալ լալկան հայտարարությունները, մեր ժամանակներում ոչ մեկին չեն հուզում և չեն հետաքրքրում»։
Այսօր միջազգային հանրությանը պետք է ավելի կարևոր ինչ-որ բան ներկայացնել, թեկուզ և՝ ընդամենը մի քանի խոսք։ Բայց այդ խոսքերը պետք է հնչեն կոշտ, հաստատակամ և համոզիչ ձևով։ Եվ որպեսզի հերոսը հեշտորեն կարողանա գտնել այդ «գլխավոր խոսքերը», վագր-ծաղրածուն ներկայացման սյուժեն հասցնում է ավելի անհեթեթ իրադարձությունների։ Նա սկսում է հայտնվել հերոսի առաջ իրական պատմական անհատների՝ Նոստրադամուսի, Գյոթեի, Նապոլեոնի, Չերչիլի, Հիտլերի, Արա Գեղեցիկի և Տիգրան Մեծի կերպարանքներով։ Ավարտվում է խելահեղ գիշերը… Գիշեր, որը հերոսին ստիպեց շատ բան հասկանալ ու վերաիմաստավորել այս կյանքում։

Ստեղծագործական անձնակազմ
------------------------

* Պիեսի հեղինակ՝ Վահրամ Սահակյան
* Բեմադրող ռեժիսոր՝ Արթուր Սահակյան
* Բեմադրող օպերատոր՝ Մկրտիչ Մալխասյան
* Հնչյունային ռեժիսոր՝ Կարեն Ծատուրյան
* Պրոդյուսեր՝ Արմեն Համբարձումյան
* Դերերում՝ Հրանտ Թոխատյան, Սամսոն Ստեփանյան, Լևոն Հարությունյան, Մկրտիչ Արզումանյան, Արա Սարգսյան, Արծրուն Հարությունյան, Վահագն Սիմոնյան, Ջուլիետա Ստեփանյան, Իրինա Դանիելյան

Արտաքին հղումներ
----------------

* Իմ մեղքը (Mea culpa) ներկայացումը Շարմ հոլդինգի կայքում Archived 2014-02-08 at the Wayback Machine.
Չափագիտոություն
**Չափագիտություն** կամ **չափաբանություն**, չափումների իրականացման և նախապատրաստման վերաբերյալ գիտական հիմնավորմամբ ինչպես նաև հասարակական և քաղաքական դրդապատճառներով հիմնավորված մշակված մոտեցումների և միջոցների ստնդարտների դիսցիպլինա։ Սահմանում է չափումների միասնականությունն ու պահանջվող ճշգրտությունը ապահովելու մեթոդները։ Չափաբանությունն ունի երեք հիմնական ուղղություն օրենսդրական, գիտական և կիրառական։
Օրենսդրական Չափաբանության խնդիրներից է ֆիզիկական մեծությունների կիրառման, էտալոնների և չափման միջոցների ու մեծությունների վերաբերյալ պարտադիր տեխնիկական ու իրավական պահանջների մշակումը, որն ուղղված է չափումների միասնականության ապահովմանը։ Այն ընդգրկում է չափավբանական գործունեության բոլոր կողմերը՝ միջազգային մակարդակից մինչև առանձին ձեռնարկությունները։ Այս ոլորտին են պատկանում չափման միջոցների հսկման, փորձարկման, ստուգաչափման և բնութագրերի նորմավորման հարցերը։ Չափաբանության հիմնական խնդիրներն են՝ չափումների ընդհանրական տեսության և մոտեցումների մշակումը, ֆիզիկական մեծությունների միավորների ու դրանց համակարգերի կազմումը (տեսական Չափավանություն), չափման մեթոդների ու միջոցների, չափումների ճշգրտության որոշման մեթոդների, չափումների միասնականության և չափման միջոցների միատեսակության հիմունքների մշակումը (օրենսդրական Չափաբանություն), էտալոնների և չափման նմուշամիջոցների ստեղծումը, չափերի ու չափման միջոցների ստուգումը (կիրառական Չափաբանություն)։ Չափագիտության զարգացման պատմական փուլերն են՝ մետրի էտալոնի հաստատումը (Ֆրանսիա, XVIII դ․ վերջ), միավորների բացարձակ համակարգի ստեղծումը (Կ․ Գաուս, 1832), միջազգային Մետրական կոնվենցիայի ստորագրումը (1875), Միավորների միջազգային համակարգի մշակումն ու հաստատումը (1960)։ Գիտության, տեխնիկայի ու արդյունաբերության զարգացման գործում Չափագիտության դերի մեծացման հետևանքով XIX դ․ վերջում և XX դ․ սկզբում մի շարք երկրներում ստեղծվել են չափագիտական հատուկ ինստիտուտներ՝ Չափերի և կշիռների գլխավոր պալատը Ռուսաստանում (1893, այժմ՝ Դ․ Ի․ Մենդելեևի անվ․ չափագիտության համամիութենական ԴՀԻ), ֆիզիկատեխնիկական պետական ինստիտուտը Գերմանիայում (1887), Ազգային ֆիզիկական լաբորատորիան Մեծ Բրիտանիայում (1899)․ Ստանդարտների ազգային բյուրոն ԱՄՆ-ում (1901) ևն։ XX դարում ստեղծվել են նաև մի շարք Միջազգային չափագիտական կազմակերպություններ։

Տես նաև
-------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Չափագիտություն Վիքիպահեստում |

* Չափագիտական ծառայություն

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 677)։*  |