recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ալբերտ Միխայիլովիչ Պոպկով** (ռուս.՝ Альберт Михайлович Попков, սեպտեմբերի 26, 1972(1972-09-26), Յուժնո-Սախալինսկ, ԽՍՀՄ), ռուս վեբ-ծրագրավորող, ռուսերեն հայտնի սոցիալական ցանցերից մեկի՝ «Одноклассники.ru»-ի, ստեղծող։

Կենսագրություն
--------------

Ալբերտ Պոպկովը ծնվել է 1972 թվականի սեպտեմբերի 26-ին (այլ տվյալներով՝ սեպտեմբերի 25-ին) Հարավային Սախալինում։ 1975 թվականին Պոպկովի ընտանիքը տեղափոխվել է Մոսկվա։ 16 տարեկան հասակում Պոպկովը ընդունվել է տեխնիկում, իսկ դրան զուգահեռ աշխատանքի է անցել՝ որպես ծրագրավորող։ Ծրագրային ապահովում է մշակել խորհրդային «Կորվետ» խաղային համակարգիչների համար։ 1995 թվականին պատվերով սկսել է ծրագրավորել ամերիկյան ընկերությունների կայքերը (Canon, Simon & Schuster Publishing): Ծրագրավորող է աշխատել տեղեկատվական ծառայությունում, որտեղ կարիերա է ստեղծել և հրավեր է ստացել ավելի խոշոր ընկերություն։ Բայց նախկին գործատուի հետ պայմանագրի համաձայն՝ նա պետք է սպասեր վեց ամիս։

Այդ ժամանակ ստեղծել է ռուսական «Одноклассники.ru» կայքը։ 2006 թվականին Ալբերտը վերադարձել է Մոսկվա և հիմնադրել ընկերություն։ Հաջորդ կարևոր քայլը կատարվել էր 2006 թվականի վերջին, երբ «Օդնոկլասնիկի» ընկերացել էր մերձբալթյան Forticom ընկերության հետ։ 2006 թվականի նոյեմբերին կայքն արդեն ուներ 1,5 միլիոն օգտատեր։ 2009 թվականի հուլիսին 14-55 տարեկան ռուս համացանցային օգտատերերի շրջանում «Օդնոկլասնիկի» սոցիալական ցանցն զբաղեցնում էր հինգերորդ տեղը՝ ռուսալեզու կայքերի ամենամսյա այցելությունների թվով։ Սակայն Պոպկովն իր ստեղծածը վաճառում է 2010 թվականին և դուրս գալիս բաժնետերերի ցուցակից։

Այսօր Պոպկովը ստեղծում է բանկային գործարքների ու համակարգերի համար նախատեսված "սռավնի կետ ռու" համակարգը, որը խոստանում է մեծ հաջողություն բերել նրան։

Տես նաև
-------

* ՎԿ
* Одноклассники.ru
* Պավել Դուրով

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Попков Альберт Михайлович / Тёмма Майнас». Արխիվացված է օրիգինալից 2009 թ․ հունվարի 23-ին. Վերցված է 2019 թ․ օգոստոսի 17-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* sravni.ru

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Օդնոկլասնիկի |

 |
**Յուրա Հովսեփյան** (մարտի 25, 1956(1956-03-25), Արտաշատ, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - ապրիլի 16, 2011(2011-04-16), Երևան, Հայաստան), պատմաբան, պատմական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1956 թ. մայիսի 25-ին Արտաշատում։ 1973 թվականին ավարտել է Արտաշատի թիվ 4 միջնակարգ դպրոցը։ 1973-1974 թվականներին աշխատել է Արտաշատի կապի հանգույցում։ 1974-1976 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում։ 1977-1982 թվականներին ուսանել է Երևանի պետական համալսարանի Պատմության ֆակուլտետում, 1982-1985 թվականներին ուսումը շարունակել է ԵՊՀ Պատմության ֆակուլտետի ասպիրանտուրայում՝ Հայոց պատմություն մասնագիտությամբ։ 1984-2011 թվականներին դասախոսել է ԵՊՀ Պատմության ֆակուլտետում։ 1987 թվականին մրցույթային կարգով ընտրվել է ԵՊՀ Պատմության ֆակուլտետի Հայոց պատմության ամբիոնի ասիստենտ։ 1989 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն «Ռազմական Կոմունիզմի քաղաքականության կենսագործումը Հայաստանում (պատմություն, պատմագրություն)» թեմայով։ 1993 թվականին նրան շնորհվել է դոցենտի գիտական կոչում։ 1988-2008 թվականներին եղել է ԵՊՀ Պատմության ֆակուլտետի Արհբյուրոյի նախագահ։ Տարիներ շարունակ եղել է Երևանի պատմության թանգարանի գիտական խորհրդի անդամ։ 2006 թվականին ղեկավարել է թեստային առաջադրանքներ մշակող խմբի աշխատանքները։ Հանկարծամահ է եղել սրտի կաթվածից 2011 թ. ապրիլի 16-ին, Երևանի իր տանը աշակերտների հետ մասնավոր պարապմունքի ժամանակ։ Երկու տասնյակից ավելի գիտական և գիտամեթոդական հոդվածների հեղինակ է։ Համահեղինակ է հինգ դասագրքերի։

Գրականություն
-------------

* Երևանի պետական համալսարանի 90-ամյա պատմության ֆակուլտետը, խմբ. Էդիկ Գ. Մինասյան, Երևան, 2009, էջ 236։
**Ռոբերտ Բաբկենի Մավիսակալյան** (մայիսի 14, 1940, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - հոկտեմբերի 31, 2003, Երևան, Հայաստան), հայ լրագրող, հաղորդավար և հրապարակախոս։

Կոմպոզիտոր, դիրիժոր Մելիք Մավիսակալյանի եղբայրն է։

Կենսագրություն
--------------

Ռոբերտ Մավիսակալյանի անվանական աստղը Նվիրյալների արահետում
Ծնվել է 1940 թ. մայիսի 14-ին Երևանում։ 1965 թ. ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի անգլիական բաժինը։ 1971-1998 թթ.-ին հայկական հեռուստատեսությունում զբաղեցրել է պատասխանատու պաշտոններ՝ խմբագիր, բաժնի վարիչ, գիտահանրամատչելի հաղորդումների գլխավոր խմբագիր, «Լրաբեր» տեղեկատվական ծրագրի ղեկավար։ Եղել է հեռուստառադիոպետկոմի նախագահի տեղակալը, «Հայաստան» և «Նորք» հեռուստաընկերությունների տնօրենը։ Հեղինակել և վարել է այնպիսի հաղորդումներ, ինչպիսիք են՝ «Հինգշաբթի», «15 օր», «Հարցեր», «6-րդ ստուդիա» և այլն։ 1979 թ.-ից եղել է Հայաստանի Ժուրնալիստների միության անդամ։ 1987 թ. «Հայ ժողովրդի պատմությունը» հեռուստանախագծի համար արժանացել է ՀԽՍՀ Պետական մրցանակի։ Թղթակցել է «Ավանգարդ», «Երեկոյան Երևան», «Հայաստանի Հանրապետություն» պարբերականներին։ 1998 թ.-ից աշխատել է «Արմենիա» հեռուստատեսությունում, վարել է «Երեկո Շոուն Ռոբերտ Մավիսակալյանի հետ», «Ժամը» լրատվականի վերլուծական թողարկումը, «Տաք գիծ» քաղաքական հաղորդումը։ 1990 թ. մեկնել է ԱՄՆ-ի Ատլանտա քաղաք՝ «CNN» հեռուստաընկերության կենտրոնակայանում վերապատրաստվելու համար։ 1991 թ.-ից եղել է Հայաստանի Ռամկավար Ազատական կուսակցության և Թեքեյան մշակութային միության անդամ։ Թարգմանել է մի շարք գրքեր։ Մահացել է 2003 թ. հոկտեմբերի 31-ին Երևանում, ծանր հիվանդությունից հետո։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  Ռոբերտ Մավիսակալյան(չաշխատող հղում)
(հայ.)
3. ↑  Կենսագրությունը Երևանի մամուլի ակումբի կայքում Archived 2007-08-31 at the Wayback Machine.(անգլ.)
4. ↑  Վախճանվել է հայտնի հեռուստալրագրող և հրապարակախոս Ռոբերտ Մավիսակալյանը(հայ.)
5. ↑  Ռոբերտ Մավիսակալյան(չաշխատող հղում)
 Ազգ (շաբաթաթերթ)(հայ.)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Կիրակոսյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Արթուր Գրիշայի Կիրակոսյան** (նոյեմբերի 11, 1961(1961-11-11), Լենինական, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ հաղորդավար և մեկնաբան։

Կենսագրություն
--------------

Արթուր Կիրակոսյանը ծնվել է 1961 թվականի նոյեմբերի 11-ին Գյումրիում։ 1985-1987 թթ. ծառայել է խորհրդային բանակում։ 1990 թվականին ավարտել է Գյումրու պետական մանկավարժական ինստիտուտը, 1995 թվականին՝ Երևանի պետական գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը։ 2000 թվականին մասնակցել է «ԶԼՄ և ընտրություններ», «Ժողովրդավարական ժուռնալիստիկա և հասարակության», «Հեռուստատեսություն և ընտրություններ` թոք-շոու և բանավեճ» թեմաներով դասընթացների։ 1992-1996 թվականներին եղել է Գյումրու «Շիրակ» հեռուստաընկերության գլխավոր խմբագիրը, 1996-1998 թթ.՝ «Նորք» հեռուստաընկերության լրատվական բաժնի փոխտնօրենը, 1997-1998 թթ՝ Հայաստանի ազգային հեռուստատեսության «Մամուլի տեսություն» հաղորդման հեղինակը և վարողը, 1998-2004 թթ.՝ Գյումրու «Ցայգ» հեռուստաընկերության լրատվական ծրագրի ղեկավար, վարել է «Ամփոփագիր», կիրակնօրյա վերլուծական, «Ժամանակ», «Քաղաք» ծրագրերը։ 1999-2011 թթ. Գյումրու պետական մանկավարժական ինստիտուտում դասավանդել է ժուռնալիստիկա։ 2004-2009 թթ. աշխատել է «Շանթ» հեռուստաընկերությունում՝ որպես լրատվական բաժնի տնօրեն, վարել է «Երկրորդ հայացք» թոք շոուն։ 2009 թվականից աշխատում է «Երկիր Մեդիա» հեռուստաընկերությունում, որտեղ հեղինակում և վարում է «Երկրի հարցը» հաղորդումը և «Երկիրն այսօր» լրատվական ծրագրի մեկնաբանն է։

Ընտանիք
-------

Ամուսնացած է, ունի մեկ աղջիկ, երկու թոռնիկ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Արթուր Կիրակոսյանի մասին AV Production կայքում». Արխիվացված է օրիգինալից 2022 թ․ ապրիլի 8-ին. Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 11-ին.
2. ↑  Ամենահաճելի զգացողությունը նորից պապիկ դառնալն էր, երբ թոռնիկս էլ իմ անունն է կրում. Արթուր Կիրակոսյան
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գագիկ Մկրտչյան (այլ կիրառումներ)

**Գագիկ Սպարտակի Մկրտչյան** (սեպտեմբերի 18, 1960(1960-09-18), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ լրագրող, հաղորդավար, մեկնաբան։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1960 թ. սեպտեմբերի 18-ին Երևանում։ 1986-1991 թվականներին սովորել է Երևանի պետական տնտեսագիտական համալսարանում։ 1984-1986 թվականներին աշխատել է ՀԽՍՀ լուսավորության նախարարությունում։ 1989-1995 թվականներին եղել է «Կանազ» սպորտային համալիրի փոխտնօրենը։ 1995-1997 թվականներին աշխատել է Հայաստանի պետական աուդիտ համակարգում։ 1997-2000 թվականներին եղել է «Վանեսսա» ՍՊԸ-ի փոխտնօրենը։ 2000 թվականից աշխատել է «Արմենիա» հեռուստաընկերությունում, նախ՝ լրատվական ծրագրի փոխտնօրեն, ապա՝ տնօրեն։ Եղել է «Ժամը» և «Վարկանիշ» հաղորդումների մեկնաբանը։ 2002 թվականից հեղինակել և վարել է «Իրականում» հաղորդումը։ 2003 թվականին վարել է «Բարի ուշ գիշեր» հեռուստաշոուն։ 2001 թ. և 2002 թ. հեռուստալրագրողի թրեյնինգների է մասնակցել ԱՄՆ-ում և Մեծ Բրիտանիայում։ 2009 թ․ արժանացել է Բնության և Հասարակության մասին Գիտությունների Միջազգային Ակադեմիայի պատվավոր դոկտորի կոչման։ 2004-2011 թվականներին եղել է «Արմենիա» հեռուստաընկերության գլխավոր տնօրենը։ 2013 թ․ ճանաչվել է տարվա հեռուստալրագրող։ 2013 - 2015 թվականներին ղեկավարել է ATV հեռուստաընկերության լրատվական ծառայությունը։ 2015 թվականին հիմնադրել է «Ինտերլուր» լրատվական գործակալությունը, որի շրջանակներում նաև վարել է «Իրականում Գագիկ Մկրտչյանի հետ» քաղաքական-վերլուծական հեղինակային ծրագիրը։ 2019 թ․ հոկտեմբերից «Նոր Հայաստան» հեռուստաընկերության գլխավոր տնօրենն է։ 2019 թվականի մայիսից Հայաստանի Ժուռնալիստների Միության անդամ է։ Ամուսնացած է, ունի մեկ երեխա։

Պարգևներ
--------

* Մովսես Խորենացու մեդալ
* «Ֆրիտյոֆ Նանսեն» մեդալ
* ՀՀ վարչապետի ոսկե մեդալ
* «Սարդարապատի ճակատամարտի 90-ամյակի» հուշամեդալ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Baghdasaryan, Aram. «AV Production - Գագիկ Մկրտչյան». *avproduction.am*. Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ դեկտեմբերի 3-ին. Վերցված է 2016 թ․ սեպտեմբերի 18-ին.
2. ↑  Հայաստանի Հանրապետության մեդալներով պարգևատրելու մասին
Մենսոնը 2014-ին
**Չարլզ Մայլզ Մենսոն** (անգլ.՝ *Charles Milles Manson*, ծնվ. որպես՝ **Չարլզ Մայլզ Մեդոքս** (*Charles Milles Maddox*), նոյեմբերի 12, 1934(1934-11-12), Ցինցինատի, Օհայո, ԱՄՆ - նոյեմբերի 19, 2017(2017-11-19), Բեյկերսֆիլդ, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), ամերիկյան հանցագործ և երաժիշտ, առավել հայտնի որպես **«Ընտանիք»** պաշտամունքային հանցագործ խմբավորման ղեկավար, որը ծնունդ էր առել 1960-ականներին՝ Կալիֆորնիա նահանգում և որի շրջանակներում տեղի էին ունեցել մի շարք ծանրակշիռ սպանություններ՝ խմբի տարբեր անդամների կողմից։ Մենսոնի «Ընտանիքը» բաղկացած է եղել տղամարդկանցից և կանանցից։

Մենսոնը ծրագրել և խմբավորման անդամների ձեռքերով իրականացրել է բազմաթիվ դաժան սպանություններ, որոնցից առավել հայտնին տեղի է ունեցել 1969 թվականի օգոստոսի 8-ին, երբ նրա հանցակիրները դաժանաբար սպանում են օսկարակիր ռեժիսոր Ռոման Պոլանսկու կնոջը՝ դերասանուհի Շերոն Թեյթին, որը այդ պահին գտնվում էր հղիության ութերորդ ամսում։ Նույն գիշերվա ընթացքում ոճրագործները սպանել էին նաև տան այգեպանի ընկերոջը՝ Սթիվեն Փերենթին, տանը գտնվող վարսահարդար Ջեյ Սեբրինգին, սոց աշխատող Էբիգեյլ Ֆոլջերին և լեհ գրող Վոյչիշ Ֆրիկովսկուն, որոնք հյուրընկալվել էին Թեյթին։ Հաջորդ գիշերվա ընթացքում Մենսոնը մի քանի հետևորդի հետ սպանում է նպարեղենի խանութի տնօրեն Լենո Լա Բիանկային և նրա կնոջը՝ Ռոզմերիին։ Մենսոնն ու հետևորդները ավելի ուշ ձերբակալվում են ավտոմեքենաներ գողանալու համար, սակայն շուտով պարզվում է նրանց մեղավորությունը վերոնշյալ սպանություններում։

Սկզբնապես Մենսոնը և հանցակիցները դատապարտվել են մահապատժի, սակայն այդ ժամանակահատվածում Կալիֆորնիայի վերին ատյանի դատարանը ժամանակավորապես վերացնում է պատժի այդ ձևը, և մինչ օրս նրանք կրում են իրենց ցմահ բանտարկությունը։ Բանտարկությունից հետո Մենսոնի մոտ ախտորոշվել է շիզոֆրենիա և պարանոյա։ Իր ագրեսիվ և անկայուն պահվածքի պատճառով 2012 թվականին Մենսոնին հրաժարվում են պայմանական վաղաժամկետ ազատման ենթարկել։

Մենսոնն առաջին երաժշտական ալբոմը թողարկել է 1970-ին՝ *«Lie: the Love and Terror Cult»* վերնագրով։ 2006-ին վերաթողարկվում է ալբոմը՝ CD տարբերակով, և դրա վաճառքից ստացված ողջ հասույթը տրվում է Վոյչիշ Ֆրիկովսկու ընտանիքին։ Allmusic երաժշտական բազան ալբոմը գնահատել է 4 աստղանի՝ առավելագույն 5-ից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Jenkins J. P.* Encyclopædia Britannica
2. 1 2  Կերպարվեստի արխիվ — 2003.
3. 1 2 3 4  GeneaStar
4. 1 2
5. ↑  «Ինչպես են ժպտում մարդասպանները». «168 Ժամ առցանց լրատվական կայք». 2013 թ․ մայիսի 25. Վերցված է Մարտի 17 2013-ին.
6. ↑  Չարլզ Մենսոնը հրաժարվում է հրապարակային խոսքից(չաշխատող հղում)
7. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Չարլզ Մենսոն***էջը Վիքիպահեստում |

* Չարլզ Մենսոնի տվյալները ՀԴԲ-ի բազայում
**Լաիս Ռիբեիրո** (ծնվել է հոկտեմբերի 5–ին, 1990, Տերեզինա, Պիաուի, Բրազիլիա), բրազիլացի մոդել է։

Գործունեություն
---------------

Սկսել է մոդելային գործունեությունը 2009 թվականից և կարճ ժամանակահատվածում հասել հաջողությունների։ Քայլել է *Chanel, Louis Vuitton, Gucci, Dolce & Gabbana, Վերսաչե և Մարկ Ջակոբսի* շոուների ժամանակ։ Բրազիլիայի գարուն/ամառ 2011 հավաքածուի ցուցադրությունների ժամանակ Ռիբեիրոն ամենաշատ պատվիրված մոդելն էր՝ 27 շոու Սան Պաուլոյում և 26 շոու Ռիո դե Ժանեյրոում մասնակցելով։ Նկարահանվել է ամերիկյան, բրազիլական, գերմանական և իտալական Vogue ամսագրերի համար։ Աշխատել է մոդել *Ռալֆ Լոուրենի, Քրիստիան Դիորի, Թոմ Ֆորդի, Gap–ի և American Eagle*–ի համար։ Աշխատել է նաև Victoria's Secret–ի հետ և մասնակցել դրա 2010, 2011, 2013 և 2014 նորաձևության շոուներին, ինչպես նաև 2011 թվականի Սուրբ Ծննդյան և 2012 թվականի Սուրբ Վալենտինի օրվա գովազդներին՝ Քենդիս Սվեյնփոլի և Ադրիանա Լիմայի հետ միասին։ Նախատեսված էր, որ նա պետք է մասնակցեր նաև Victoria's Secret–ի 2012 թվականի նորաձևության շոուին, սակայն փորձերի ժամանակ վնասել էր իր ծունկը։ Ժամանակին տարածվել էին բամբասանքներ, որ նրան առաջարկվել էր պաշտոնական պայմանագրի կնքում Victoria's Secret–ի հետ, սակայն նա մերժել էր այն։ Բայց իրականում տեղի ունեցավ հակառակը՝ 2015 թվականին նա դարձավ բրենդի Հրեշտակ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "Victoria's Secret names 10 new angels to take over the lingerie world" Retrieved 29 May
2. ↑  The Brazilian Angels At The 2012 Victoria’s Secret Fashion Show. Archived 2015-04-27 at the Wayback Machine. Retrieved 2012-11-13.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | ČSFD · Internet Movie Database |

 |
**Անիտա Վոգել** (անգլ.՝ Anita Vogel, նոյեմբերի 24, 1969(1969-11-24)), Fox News Channel հեռուստաալիքի ամերիկացի թղթակից։

Կյանք և կարիերա
---------------

Անիտա Վոգելը ծնվել է 1969 թվականի նոյեմբերի 24-ին հայկական ծագմամբ ամերիկուհի մոր և արևելաեվրոպական ծագում ունեցող հոր ընտանիքում, որը մահացել է Վոգելի մանուկ ժամանակ։ Նրա մոր ընտանիքը Հայոց ցեղասպանությունից փախել է Էվերեգ փոքրիկ գյուղից, որն այժմ Թուրքիայի Կենտրոնական Անատոլիայի Կայսերիի նահանգ Դեվելի քաղաք և շրջանն է։ Նրա մայրը ծնվել է Նյու Յորքում և ընտանիքին Նյու Յորքից տեղափոխել Կալիֆորնիա, երբ Վոգելը երկու տարեկան էր։

Վոգելը աշխատել է WJET-ի համար Էրիում(Պենսիլանիա), և KCRA-ի համար` Սակրամենտոյում։ Նա սկսել է իր կարիերան Վաշինգտոնում` աշխատելով *ABC Network News*-ում։ Վոգելն ավարտել է Հարավային Կալիֆոռնիայի համալսարանը` քաղաքագիտության և ռադիոլրագրության ասպարեզում։ Նա աշխատում է ցանցի հետ 2001 թվականից։ Հաստատվել է Լոս Անջելեսում։ Նախկինում նա Ջեքսոնվիլում եղել է WTLV-ի լրագրող։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Anita Vogel». Fox News. Վերցված է 2010 թվականի մայիսի 12-ին.
2. 1 2  Nelson, Jo (2008 թվականի հուլիսի 19). «Anita Vogel: Network Correspondent» (PDF). *Armenian Reporter*. Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2010 թվականի դեկտեմբերի 22-ին.
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Իսաբեկյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Եղիսաբեթ Եփրեմի Իսաբեկյան-Շավարշյան** (1890, Իգդիր, Երևանի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - 1976, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ),հայ մանկավարժ։ Եղել է մանկավարժ, պրոֆեսոր Արշավիր Շավարշյանի կինը։

Կենսագրություն
--------------

Եղիսաբեթ Իսաբեկյանը ծնվել է 1890 թվականին Իգդիրում, Իգդիրի քաղաքագլուխ Եփրեմ Իսաբեկյանի բազմազավակ ընտանիքում։ Սերում է Իսաբեկյանների հայտնի տոհմից՝ գեղանկարիչ Էդուարդ Իսաբեկյանի հորաքույրն է։

Նախնական կրթությունը 1905-1907 թվականներին ստացել է տեղի ծխական դպրոցում։ 1907-1909 թվականներին սովորել է Երևանի Գայանյան օրիորդաց դպրոցում։ Վերադառնալով Իգդիր՝ որոշել է ուսումը շարունակել և մեկնել է Թիֆլիս, ընդունվել և 1910-1912 թվականներին սովորել է Մարիամյան-Հովնանյան օրիորդաց դպրոցում, որը համարվում էր հայկական լավագույն կրթական օրիորդաց դպրոցը։

Մասնագիտանալով ուսուցչության մեջ, նա մանկավարժ աշխատելու առաջարկ է ստացել Դրանդայի հայկական ծխական դպրոցում։ Եղիսաբեթ Իսաբեկյանն ընդունել է առաջարկը և մեկնել Աբխազիա։ Ուսուցչական գործունեությունը Դրանդայում տևել է 1912 թվականից մինչև 1914 թվական։ Վերադառնալով Իգդիր՝ Ղարաքիլիսայի (այժմ՝ Վանաձոր) ծխական դպրոցում աշխատելու առաջարկ է ստացել․ 1914-1915 ուսումնական տարին ուսուցչություն է իրականացնում Ղարաքիլիսայում։

1916 թվականին ամուսնացել է Արշավիր Շավարշյանի հետ, որն ուսումն ավարտել և Լայպցիգից նոր էր վերադարձել։ 1916 թվականին ամուսնական զույգն Իգդիրից ճանապարհվել է Էջմիածին, որտեղ Ա. Շավարշյանը հրավիրվել էր աշխատելու Գևորգյան ճեմարանում որպես մանկավարժ։ Խորհրդային կարգերի հաստատումից հետո, 1919 թվականին Շավարշյանը հրավիրվել է Երևան և նրանք ընտանիքով տեղափոխվել և մշտական բնակություն են հաստատատել Երևանում։

Եղիսաբեթ Իսաբեկյանը՝ ընտանեկան, կենցաղային հոգսերով ծանրաբեռնված լինելով, որոշ ժամանակ ընդհատել է մասնագիտական գործունեությունը, ապա՝ 1930 թվականին ընդունվել է Երևանի Պետական համալսարանի քիմիական ֆակուլտետը, որն ավարտելուց հետո 1936 թվականից քիմիա առարկա է դասավանդել Ս.Սպանդարյանի անվան միջնակարգ դպրոցում։

Մահացել է 1976 թվականին, Երևանում։

Վաստակ
------

Մեծ է եղել Եղիսաբեթ Իսաբեկյանի վաստակը մանկավարժության ոլորտում։ Դեռևս Դրանդայում աշխատելու տարիներին մեծապես նպաստել է ծխական դպրոցների կրթադաստիարակչական գործընթացի զարգացմանը։ Հետագայում էլ, անգամ հայրենիքի համար ամենադժվար տարիներին, ամուսնու հետ լծվել է ուսուցչական գործին՝ նախադպրոցական և դպրոցական հաստատությունների հիմնադրմանը։

Ներգրավված է եղել 1919-1920-ական թվականներին առաջին բակային մանկապարտեզների, ճամբարների ստեղծման գործում։

Մոտ ժամանակներս հրատարակվելու է գիրք՝ նրա հուշերի հիման վրա, որում ներառվելու է նաև Արշավիր Շավարշյանի կյանքն ու գործունեությունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Իսաբեկյան, Էդուարդ (1994). *Իգդիր*. Երևան: Արևիկ. ISBN 5-8077-0425-8.
2. ↑  Եղիսաբեթ Իսաբեկյանի անտիպ հուշեր

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Եղիսաբեթ Իսաբեկյանը Էդուարդ Իսաբեկյանի «Իգդիրի Երևելիները» գեղանկարում». Վերցված է 2021 թ․ սեպտեմբերի 2-ին. `{{cite web}}`: Text "Eduard Isabekyan" ignored (օգնություն)

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Եղիսաբեթ Իսաբեկյան** կատեգորիայում։ |
**Գրիգոր Գերգերյան** (արևմտ․հայ․՝ Գրիգոր Կերկերյան, անգլ․՝ Krikor Guerguerian, ), հայ եկեղեցական գործիչ, կաթոլիկ եպիսկոպոս։ Նա հայտնի է իր «*Krikor Guerguerian Archive»* աշխատությամբ՝ Հայոց ցեղասպանությանը վերաբերող փաստաթղթերի ժողովածուով։

Կենսագրություն
--------------

Գերգերյանը իր ընտանիքի տասնվեց երեխաներից ամենակրտսերն էր։ Նա ուներ ութ քույր և յոթ եղբայր։ Միայն վեցն են կարողացել փրկվել Հայոց ցեղասպանությունից։ Ցեղասպանության ժամանակ նա իր ծնողների սպանության ականատես է եղել։ 1916 թվականին Գրիգորը իր եղբոր հետ փախչում է Բեյրութ, որտեղ նրան ընդունում է որբանոցը։

1925 թվականին նա ընդունվել է Լիբանանի Զմմառ կաթոլիկ վանք-դպրոց։ 1930-ական թվականների սկզբին նա հոգևորական կոչում է ստացել Բեյրութի Սուրբ Ջոզեֆ համալսարանում, և հետագայում նա գնաց Հռոմ, որ ընդունվի Լևոնյան համալսարան, աստվածաբանություն սովորելու նպատակով։ Նա կաթոլիկ վանական է դարձել 1937 թվականին։

Նույն թվականին նա պաշպանեց իր դոկտորի կոչումը Հայոց ցեղասպանության թեմայով։

Գործունեություն
---------------

Վանական դառնալուց հետո նա բնակություն է հաստատել Կահիրեում, որտեղ ապրել և աշխատել է նրա քահանա կրտսեր եղբայրը։ Մոտ 1952 թվականին, Կահիրեում, ծանոթացել է Կյուրտ Մուստաֆա փաշայի հետ։ Մուստաֆա փաշան Ստամբուլի առաջին զինվորական տրիբունալի նախկին դատավորն էր, ով վճիռ էր կայացրել Միություն և առաջադիմությոան անդամների դեմ դատավարություններում։ Մուստաֆան նրան ասել է, որ դատական փաստաթղթերի պատճեններն ուղարկվել են Հայ եկեղեցու Կոստանդնուպոլսի պատրիարքարան։ Գերգերյանը փորձել է հասկանալ, թե որտեղ են ուղարկվել այդ փաստաթղթերը։ Նա գտել է և լուսանկարել է թղթերը Երուսաղեմի Հայ եկեղեցու պատրիարքարանում։ Ավելի ուշ նա տեղափոխվել է ԱՄՆ, որտեղ աշխատել է որպես քահանա։ Այս փաստաթղթերի պատճենները պահվում են Մասաչուսեթս նահանգի Վուսթեր քաղաքի Քլարկ համալսարանի *«Krikor Guerguerian Archive»* ժողովածուում։

Հրապարակումներ
--------------

*Յոզղատի Հայասպանության Վավերագրական Պատմություն* (Վավերագրական պատմություն Յոզղաթի Հայոց)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Krikor Guergeurian on Meeting a Perpetrator». *USC Shoah Foundation* (անգլերեն). Վերցված է 2022 թ․ հուլիսի 31-ին.
2. ↑  «About Reverend Father Krikor Guerguerian – Krikor Guerguerian Archive». *wordpress.clarku.edu*. Վերցված է 2019 թ․ փետրվարի 26-ին.
3. ↑  Akçam, Taner (2018 թ․ հունվարի 23). *Killing Orders: Talat Pasha’s Telegrams and the Armenian Genocide* (անգլերեն). Springer. էջեր 12–14. ISBN 9783319697871.
4. ↑  Arkun, Aram (2017 թ․ մայիսի 25). «Akçam Honors Rev. Krikor Guerguerian, Announces Digitalization of Guerguerian Archival Collection, at ALMA Lecture».

Արտաքին հղումներ
----------------

* Գրիգոր Գերգերյանի կենսագրությունը
**Բաղդասար Մարտիրոսի Ազոյան** (մայիսի 15 (28), 1905, Արևմտյան Հայաստան - դեկտեմբերի 10, 1972(1972-12-10)), կոլտնտեսային շարժման ակտիվ գործիչ, սոցիալիստական աշխատանքի հերոս։

Ծնվել է մայիսի 27–ին, Արևմտյան Հայաստանի Զանձախ գյուղում։ 1938–1955 թվականին եղել է Վաղուդի կոլտնտեսության վարչության նախագահ։ Ոչխարաբուծության զարգացման գործում մատուցած ծառայությունների համար Ազոյանին 1949 թվականին շնորհվել է աշխատանքի հերոսի կոչում։ 1955 թվականից ղեկավարել է Սիսիանի շրջանի մսամթերման գրասենյակը, աշխատել տարբեր հիմնարկներում։ Ազոյանը պարգևատրվել է Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսի, Լենինի, Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշաններով։ Մահացել է 1972 թ. դեկտեմբերի 10-ին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1974.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 123)։*  |
**Ռոբերտ Սքոթ «Բոբ» Լեֆսեցը** (ապրիլի 22, 1953(1953-04-22), Ֆերֆիլդ) ամերիկյան երաժշտական վերլուծաբան և քննադատ է, և էլ. Փոստի տեղեկատուի ու «Լեֆսենցի նամակը» բլոգի հեղինակը։

Նախապատմություն
---------------

Լեֆսեցը մեծացել է Ֆեյրֆիլդ շրջանում (Կոնեկտիկուտ), Միդելբուրխ քոլեջի շրջանավարտ է, որտեղ մեծ նշանակություն ունի արվեստի պատմության մեջ։ Նա տեղափոխվել է Լոս Անջելես 1970-ականներին։ Իրավագետի աստիճանը Հարավ-Արևմտյան իրավաբանական դպրոցում վաստակելուց հետո, Լեֆսեցն աշխատել է որպես զվարճանքի բիզնեսի իրավաբան և կարճ ժամանակով որպես «Sanctuary Music»-ի ամերիկյան բաժնի վարիչ։ Նա աշխատել է որպես հիմնական գրառումների խորհրդատու։ Ներկայումս Լեֆսեցը ապրում է Կալիֆոռնիայի Սանտա Մոնիկա քաղաքում։

Լեֆսեցի նամակը
--------------

Տեղեկագիրն ունի տասնյակ հազարավոր բաժանորդներ։ 2013 թվականի ապրիլից մինչև 2015 թվականի դեկտեմբեր ընկած ժամանակահատվածում Լեֆսեցը գրել է Variety շաբաթաթերթի տպագիր հրատարակության և դրա կայքի համար։

Հակասություն
------------

2007 թվականին Լեֆսեցը և Քիդ Ռոքը զբաղվել են էլեկտրոնային փոստով և այդ ժամանակից ի վեր հաշտվել են։

2009 թվականին Լեֆսեցը և Քիս բասիստ Ջեն Սիմոնսը Կանադայի երաժշտական շաբաթվա կոնֆերանսի ընթացքում վիրավորանքներ հասցրին իրար էլեկտրոնային փոստով և անձամբ, և նրանք հարցերը պաշտոնապես քննարկեցին Տորոնտոյի «Royal York» հյուրանոցում։

2010 թվականին ամերիկացի երգիչ-երգահան Թեյլոր Սվիֆթը թողարկեց «Mean» վերնագրով երգը, որի մասին խոսվում է, որ Լեֆսեցը և իր քննադատական ակնարկը 52-րդ «Գրեմմի» մրցանակաբաշխության ժամանակ ռոքնռոք լեգենդ Սթիվի Նիքսի հետ կապված իր կատարողականի մասին է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «CelebrityAccess Industry Profiles». Celebrityaccess.com. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ դեկտեմբերի 19-ին. Վերցված է 2014 թ․ փետրվարի 12-ին.
2. ↑  Halperin, Shirley (2012 թ․ փետրվարի 8). «Music Industry Watchdog Bob Lefsetz on the Future of the Biz and 5 Mistakes New Acts Should Avoid». The Hollywood Reporter. Վերցված է 2014 թ․ փետրվարի 12-ին.
3. ↑  DuLac, Josh Freedom (March 27, 2008). "Rage Against The Machine". *The Washington Post*
4. ↑  Raftery, Brian (2012 թ․ մարտ). «Who The Hell Is Bob Lefsetz?». Wired. Վերցված է 2013 թ․ մայիսի 6-ին.
5. ↑  «Kafka, Peter (November 9, 2007)». Alleyinsider.com. Վերցված է 2014 թ․ փետրվարի 12-ին.
6. ↑  Maura. «Maura (November 9, 2007)». Idolator.com. Արխիվացված է օրիգինալից 2009 թ․ մարտի 17-ին. Վերցված է 2014 թ․ փետրվարի 12-ին.
7. ↑  Thompson, Robert (2009 թ․ մարտի 13). «Simmons, Lefsetz To Debate At Canadian Music Week». Billboard.com. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ ապրիլի 5-ին. Վերցված է 2013 թ․ մայիսի 6-ին.
8. ↑  «Video of Lefsetz in-discussion with Gene Simmons at Canadian Music Week, March 2009». Youtube.com.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Lefsetz Letter
**Տիկին Պապավուան** (ֆր.՝ Madame Papavoine, ի ծնե՝ Պելսիե, née Pellecier, 1735 - 18-րդ դար), ֆրանսիացի կոմպոզիտոր։

Կենսագրություն և գործունեություն
--------------------------------

Տիկին Պապավուանի մասին գրեթե ոչինչ հայտնի չէ, այդ թվում՝ նրա անունը։ Նրա ազգանունն առաջին անգամ հիշատակվել է «Mercure de France»-ում 1755 թվականին, «Պարոն և տիկին Պապավուանների ստեղծագործությունների կատալոգում», որտեղից հետևում է, որ նա եղել է ջութակահար Լուի Օգյուստ Պապավուանի կինը։

Նա նշված է որպես վեց կամերային կանտատի հեղինակ (Les arrets d'amour, La tourterelle, Les charmes de la voix, La fête de l'amour, Issé and Le joli rien) իր օրիորդական Պելսիե անունով, և ևս երկուսի (Le triomphe des plaisirs և Le Cabriolet)՝ ամուսնու անունով։ Նույն թողարկումը պարունակում է նրա կարճ երգը (Nous voici donc au jour l'an), մյուսը (Vous fuyez sans vouloir m'entendre) տպագրվել է հաջորդ տարվա հուլիսյան համարում։ Նրա վերջին հրատարակությունը «Reviens, aimable Thémire» «հովվական» մեղեդին է։

1761 թվականից հետո տիկին Պապավուան անունն այլևս չի հիշատակվում։ Նրա ստեղծագործությունների ոճը բնորոշ է 18-րդ դարի սիրողական ստեղծագործություններին, սակայն «Le Cabriolet»-ն ավելի լուրջ ստեղծագործություն է ձայնային և լարային նվագախմբի համար։

Տիկին Պապավուանը մահացել է մոտ 1790 թվականին Մարսելում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. ↑  Historical Dictionary of Music, 2012, էջ 432
3. ↑  Boer, Bertil H. Van (2012). *Historical Dictionary of Music of the Classical Period* (անգլերեն). Scarecrow Press. ISBN 978-0-8108-7183-0.
4. ↑  Bowers, Jane M.; Tick, Judith (1987). *Women making music : the Western art tradition, 1150-1950*. Internet Archive. Urbana : University of Illinois Press. ISBN 978-0-252-01470-3.
5. 1 2  Grove Music
6. 1 2 3  Historical Dictionary of Music, 2012, էջ 433

Գրականություն
-------------

* *Bertil H. Van Boer* Pellecier, Mademoiselle [Madame Papavoine] // Historical Dictionary of Music of the Classical Period. — Scarecrow Press, 2012. — P. 432—433.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Julie Anne Sadie. «Papavoine [Pellecier], Mme [first name unknown]». *Grove Music Online*.
**Արիստակես Հայրապետի Զարգարյան** (1864, Ներքին Ագուլիս, Օրդուբադի գավառ, Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն, 1935), հայ բժիշկ։

Կենսագրություն
--------------

Արիստակես Զարգարյանը ծնվել է 1864 թվականին Գողթնի Ստորին կամ Դաշտ Ագուլիսում։ Ավարտել է Մոսկվայի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։ Մինչև 1905 թվականին եղել է Պետերբուրգի պալատական բժիշկ, որին հրավիրել է Միխայիլ Նիկոլաևիչը։

Գործունեություն
---------------

Թավրիզում եղել է խորհրդային հյուպատոսարանի գրական-գիտական ընկերության փոխնախագահ։ Թիֆլիսում եղել է հայոց հրատարակչական ընկերության նախագահ։ 1919 թվականին խմբագրել է Թիֆլիսում լույս տեսնող «Զոկի ճրոյգ» թերթը։ Գրել է 16 գրական երկ, որոնցից 4-ը գրական լեզվով, 12-ը զոկական բարբառով։ 1992 թվականին Թավրիզում Հրաչյա Աճառյանին օգնել է Ագուլիսի բարբառին նվիրված նրա աշխատանքներին։ Զբաղվել է նաև նկարչությամբ․ իր կտավներում պատկերել է հիմնականում Ագուլիսի ու Գողթնի բնապատկերները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Ա․ Ա․ Այվազյան, ՆԱԽԻՋԵՎԱՆ․ պատկերազարդ բնաշխարհիկ հանրագիտակ, Երևան, «Հուշարձան», 1995, էջ 244 — 368 էջ. — 2700 հատ, ISBN 5-8079-0911-9։
**Կոլյա Միքաելյան** (), հայ քաղաքական գործիչ, ՀՀ Վայոց ձորի մարզի մարզպետ (2023թ դեկտեմբերի 7-ից)։

Աշխատանքային գործունեություն
----------------------------

Կոլյա Միքաելյանը մինչև 2023 թվականի դեկտեմբերի 7-ը զբաղեցրել է ՀՀ ԱԱԾ Վայոց Ձորի մարզային վարչության պետի պաշտոնը։

2023 թվականի դեկտեմբերի 7-ին ՀՀ կառավարության որոշոմամբ նա նշանակվել է ՀՀ Վայոց ձորի մարզպետ՝ այդ պաշտոնում փոխարինելով Արարատ Գրիգորյանին։

Ընտանիք
-------

Ամուսնացած է, կինը՝ Շուշանիկ Ասլանյանը Վայք քաղաքի ավագանու անդամ է «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Կոլյա Միքայելյանը նշանակվել է Վայոց Ձորի մարզպետ». *armenpress.am*. Վերցված է 2023 թ․ դեկտեմբերի 7-ին.
2. ↑  «Վայոց Ձորի մարզպետ Արարատ Գրիգորյանն ազատվեց պաշտոնից. նրան կփոխարինի Կոլյա Միքայելյանը». *news.am*. 2023 թ․ դեկտեմբերի 7. Վերցված է 2023 թ․ դեկտեմբերի 7-ին.
3. ↑  «ԱԱԾ ՎԱՐՉՈՒԹՅԱՆ ՊԵՏԻՑ՝ ՄԱՐԶՊԵՏ․ ՈՎ Է ՆՈՐԱՆՇԱՆԱԿ ՄԱՐԶՊԵՏԸ».
4. ↑  «Տուն է՝ թող մի հատ էլ ավագանու անդամ լինի». *4rd.am* (անգլերեն). Վերցված է 2023 թ․ դեկտեմբերի 7-ին.
**Ռոզա Վարդանի Ստեփանյան** (1925, Դարղալու, Հայաստան), ՀԽՍՀ Արտաշատի շրջանի Այգեզարդ գյուղի կոլտնտեսության օղակավար, Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (04/30/1966)։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1925 թվականին Հայկական ԽՍՀ Երևանի գավառի Դարգալու գյուղում, ներկայիս ՀՀ Արարատի մարզում։

Ռոզան վաղ տարիքից է սկսել իր աշխատանքային գործունեությունը։ Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին գյուղական դպրոցն ավարտելուց անմիջապես հետո աշխատանքի է անցել Փարիզի կոմունայի անվան Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանակիր տեղական խաղողագործական կոլտնտեսությունում։ Այդ կոլտնտեսությունում Ռոզա Ստեփանյանը երկու տասնամյակ աշխատել է Արարատյան դաշտավայրի խաղողի այգիներում՝ սովորելով խաղողի մշակության գաղտնիքները կոլտնտեսության խաղողագործներից, որոնցից վեցը Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսներ էին՝ կոլտնտեսության նախագահ Գ. Պ. Խաչատրյանի գլխավորությամբ։

Հետագայում Ստեփանյանը գլխավորել է խաղողագործական օղակը, որը 7-րդ յոթնամյա պլանի (1959–1965) աշխատանքի արդյունքներով, ստացել է խաղողի ամենաբարձր բերքը կոլտնտեսությունում՝ արդեն նախագահ Սարգսյանի գլխավորությամբ։

ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության 1966 թվականի ապրիլի 30-ի հրամանագրով մրգերի և խաղողի արտադրության և մթերման ավելացման գործում ձեռք բերված հաջողությունների համար Ռոզա Վարդանի Ստեփանյանին շնորհվել է Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսի կոչում՝ նրան հանձնելով Լենինի շքանշան և «Մուրճ ու մանգաղ» ոսկե մեդալ։

8-րդ հնգամյա պլանի հետագա տարիներին (1966-1970) Այգեզարդ գյուղի նրա օղակի աշխատողները շարունակել են պահպանել առաջատարի դիրքերը և հաղթող ճանաչվել Հայկական ԽՍՀ խաղողագործների սոցիալիստական մրցակցությունում։

Բազմիցս մասնակցել է Ժողովրդական տնտեսության նվաճումների ցուցահանդեսների (ԺՏՆՑ)։

Բնակվել է հայրենի Այգեզարդ գյուղում (մինչև 1957 թվականը՝ Անաստասավան, մինչև 1949 թվականը՝ Դարղալու)։

Պարգևներ
--------

* «Մուրճ և մանգաղ» ոսկե մեդալ (04/30/1966),
* Լենինի շքանշան (04/30/1966),
* Մեդալ «Ի նշանավորումն Վլադիմիր Իլյիչ Լենինի ծննդյան 100-ամյակի»,
* «1941-1945 թվականների Հայրենական մեծ պատերազմում անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալ,
* Ժողովրդական տնտեսության նվաճումների ցուցահանդեսի (ԺՏՆՑ) մեդալներ։

Գրականություն
-------------

* Музалевский М. В. Герои Социалистического Труда. Биобиблиографический словарь. — М.: РИЦ "Кавалер", 2008. — Т. 2. — 200 с.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  [Медаль № 10984 Орден Ленина № 381147]
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  Сайт «Герои страны»

Արտաքին հղումներ
----------------

* Роза Вартановна Степанян «Երկրի հերոսներ» կայքում
**Զոֆիա Յարոշևսկայա** (սեպտեմբերի 25, 1902(1902-09-25), Իրբիտ, Irbitsky Uyezd, Պերմի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - սեպտեմբերի 25, 1985(1985-09-25), Կրակով, Լեհաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն), թատրոնի, կինոյի և հեռուստաընկերության լեհ դերասանուհի, ռեժիսոր, ուսուցիչ։ Լեհաստանի պետական մրցանակի դափնեկիր (1953, 1955, 1968 թվականներ)։

Կենսագրություն
--------------

1920 թվականին միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո, որոշ ժամանակ սովորել է դաշնամուր նվագել Վարշավայի կոնսերվատորիայում, հետո 1921-1922 թվականներին սովորել է Վարշավայի դրամատիկական դպրոցում։ 1922 թվականին ավարտեց Վարշավայի երաժշտական կոնսերվատորիայի դրամատիկական բաժինը (Հիմա Ֆրիդերիկ Շոպենի անվան երաժշտական համալսարան)։

1923 թվականին դեբյուտեց Զիգմունտ Կրասինսկովի «Իրիդիոն» դրամայի Էլսինոյի կերպարում, Լեհական Վիլնյուսի թատրոնում։ Ելույթ է ունեցել Վարշավայի, Կրակովի և Վիլնյուս թատրոններում։

1928 թվականից, երկրորդ համաշխարհայի պատերազմի սկզբից առաջ, դարձավ Կրակովի Սլովացկովի անվան թատրոնի դերասանուհի։ Գերմանական օկուպացիայի ժամանակ նա աշխատել է քաղաքի էլեկտրակայանում։

Ազատումից հետո շարունակեց ելույթ ունենալ Կրակովի բեմերում, Յուլիուշ Սլովացկովի անվան թատրոնում (1945-1946 թվականներ, 1955-1957 թվականներ և 1961-1972 թվականներ), Դրամատիկական թատրոնում (1946-1954 թվականներ) և Հին թատրոնում (1954-1955 թվականներ և 1957-1961 թվականներ)։

Խաղացել է ինչպես կատակերգական, այնպես էլ դրամատիկական դերեր։ 1963-1972 թվականներին դասավանդել է Կրակովի Պետական բարձրագույն թատերական դպրոցում։ 1967 թվականից եղել է Լոջի կինոդպրոցի պրոֆեսոր։

Մասնակի թատրոնի դերեր
---------------------

* Մերիլա, Ա. Միզկեվիչի «Քեռիներ»
* Լուիզա, Ա. Տոլստոյի «Դանտոնի Մահը»
* Ամալիա, ֆ. Շիլլերի «Ավազակներ»
* Լյուբով Յարովայա, Կ. Տրենեվայի «Լյուբով Յարովայա»
* Աննա Պավլովնա, Լ. Տոլստոյ «Պայծառության պտուղներ»
* Ռենեվսկայա, Ա. Չեխովի «Բալերի այգի»
* Ֆեդրա, Ռասինայի «Ֆեդրա»
* Ռաիսա, Ա. Օստրովսկու «Անտառ»
* Ամանդա, Տ. Ուիլյամս «Ապակե այգեգործարան»

Նկարահանվել է ֆիլմերում և հեռուստատեսությունում։ Պատերազմից առաջ նկարահնվեց միայն երկու ֆիլմում, հաջորդ դերերը ֆիլմերում խաղաց քառասուն տարի անց։ Խաղացել է ընդհամենը 9 ֆիլմերում։

Մասնակի կինեմատոգրաֆիա
----------------------

* 1922 թվական, *Խանդ,* *Մարգարիտա*
* 1933 թվական, *Տասներկու աթոռներ*, *ապաստարանի աշխատող*
* 1975 թվական, *Իմ տղաների տունը* (1975 թվական), *Յադվիգա Գորեցկայա*
* 1977 թվական*, Տիկնիկ* (հեռուստասերիալ), նախագահ Զասլավսկայա
* 1977 թվական, *Սահման*, *Կոլիչովսկա, Էլզբիետայի մորաքույրը*
* 1979 թվական, Վիլկոյից երիտասարդ տիկնայք, *Վիկտորի մորաքույրը*
* 1981 թվական, *Պատուհան,* *Լոլա*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Internet Movie Database — 1990.
2. 1 2 3 4  Առցանց լեհական կենսագրական բառարան (польск.)
3. 1 2 3 4  e-teatr.pl (польск.) — 2004.
**Արաքսի Նազարի Ալեքսանյան** (1924, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - 2006), խորհրդային արտադրության առաջավոր, ՀԽՍՀ կապի նախարարության Երևանի փոստի կապի բաժանմունքի փոստատար։ ՀԽՍՀ 9-րդ գումարման Գերագույն խորհրդի պատգամավոր։ Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1971)։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1924 թվականին Հայկական ԽՍՀ Դարալալագյազի գավառի Ալմալու գյուղում՝ հայկական ընտանիքում։ 1940 թվականից՝ տասնվեց տարեկանում, աշխատել է Դարալալագյազ գավառի Ալմալու գյուղի կոլտնտեսությունում։ 1941 թվականին՝ Հայրենական մեծ պատերազմի սկսվելուց հետո, նրա ամուսինը՝ Ա. Ն. Ալեքսանյանը զորակոչվել է Կարմիր բանակ և զոհվել պատերազմում։ Արաքսի Ալեքսանյանը Հայրենական մեծ պատերազմի ողջ ընթացքում՝ 1941-1945 թվականներին, աշխատել է կոլտնտեսությունում՝ աշխատանքային ճակատում։

1948 թվականից մանկահասակ երեխաների հետ տեղափոխվել է Երևան և սկսել աշխատել Երևանի վեցերորդ փոստային բաժանմունքում որպես փոստատար, սպասարկել է քաղաքի կենտրոնական մասը։ Ալեքսանյանը մշակել է փոստի առաքման իր մեթոդը, որը բաղկացած է եղել նրանից, որ առանց ժամանակ կորցնելու որոշակի երթուղու վրա՝ փոստի նախնական տեսակավորմամբ, առաքման ընթացքում կատարել է ողջ գործընթացը, ինչի շնորհիվ ժամանակ է խնայել և ավելի շատ շփվել իր բաժանորդների հետ, ովքեր նրա հետ շփվելուց հետո պատրաստակամորեն բաժանորդագրվել են տարբեր ամսագրեր և թերթեր։

1966 թվականի հուլիսի 18-ին ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության հրամանագրով «օրինակելի աշխատանքի և յոթնամյա պլանի առաջադրանքների կատարման համար (1959-1965)» Արաքսի Նազարի Ալեքսանյանը պարգևատրվել է «Պատվո նշան» շքանշանով և նրա անունը մուտքագրվել է Երևանի փոստային բաժանմունքի պատվո գրքում։

Ալեքսանյանը եղել է սոցիալիստական մրցությունների ակտիվ մասնակից, կատարել և գերակատարել է պետական ծրագիրը, երկար տարիներ կրել է «Կոմունիստական աշխատանքի գերազանցիկ» կոչումը աշխատանքային բարձր ցուցանիշների համար։ 1966-1970 թվականներին ութերորդ հնգամյա պլանի ընթացքում Ալեքսանյանն իր աշխատանքում հասել է էլ ավելի մեծ հաջողությունների և աշխատանքային ձեռքբերումների։ ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության 1971 թվականի մայիսի 4-ի հրամանագրով «Կապի միջոցների, հեռուստատեսային և ռադիոհաղորդումների զարգացման հնգամյա պլանի առաջադրանքների կատարման գործում ձեռք բերված ակնառու հաջողությունների համար» Արաքսի Նազարի Ալեքսանյանին շնորհվել է Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսի կոչում, հանձնելով Լենինի շքանշան և Մուրճ ու մանգաղ ոսկե մեդալ։

1972 թվականին Ալեքսանյանը ընդունվել է ԽՄԿԿ շարքերը։ Իր հիմնական գործունեությանը զուգահեռ՝ 1975-1980 թվականներին զբաղվել է հասարակական-քաղաքական աշխատանքով, ընտրվել է ՀԽՍՀ 9-րդ գումարման Գերագույն խորհրդի պատգամավոր, եղել է արդյունաբերության, տրանսպորտի և կապի հանձնաժողովի անդամ։

Վաստակած հանգստի անցնելուց հետո նա ապրել է Երևան քաղաքում։

Մահացել է 2006 թվականին։ Թաղված է Երևանի Շահումյանի գերեզմանատանը։

Պարգևներ
--------

* Մուրճ և մանգաղ մեդալ (05/04/1971)
* Լենինի շքանշան (05/04/1971)
* Պատվո նշան շքանշան (07/18/1966)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4   Алексанян, Аракси Назаровна «Երկրի հերոսներ» կայքում
2. ↑  *Всеволодов М.* Гвардейцы труда // Вестник связи. - 1971. - №7. - С. 7-13

Գրականություն
-------------

* Всеволодов М. Гвардейцы труда // Вестник связи. - 1971. - №7. - С. 7-13
**Ալեքսանդր Ասատուրի Փաշայան** (մարտի 1, 1909(1909-03-01), Հաջի Հաբիբլի - մայիսի 26, 1965(1965-05-26), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ լեզվաբան-մանկավարժ, հասարակական գործիչ։

Ասատուր և Արարատ Փաշայանների հայրը։

Կենսագրություն
--------------

Ալեքսանդր Փաշայանը ծնվել է 1909 թվականի մարտի 1-ին, Հաջի Հաբիբլի գյուղում (Հալեպի նահանգի Անտիոք գավառ)։ 1915 թվականին մոր հետ եղել է Մուսա լեռան պաշտպանների խմբում։ 1944 թվականին Դամասկոսում «Սասունցի Դավիթ» շարասյան համար հանգանակության կազմակերպիչներից է։ 1946 թվականին հայրենադարձել է. ուսուցչություն է արել Նալբանդ (այժմ՝ Շիրակամուտ՝ ՀՀ Լոռու մարզում) գյուղի դպրոցում։ 1960 թվականին ավարտել է Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի (հեռակա) պատմալեզվագրական ֆակուլտետը և նույն թվականից աշխատել ՀԽՍՀ ԳԱ լեզվի ինստիտուտում, զբաղվել Սվեդիայի բարբառի ուսումնասիրությամբ։ Խմբագրել և ծանոթագրություններով տպագրել է Տ. Անդրեասյանի «Սվեդիայի բարբառը» (1967) աշխատությունը։

1965 թվականի ազգային զարթոնքի ժամանակ, երբ հայերեն լույս էր ընծայվել Ֆրանց Վերֆելի «Մուսա լեռան 40 օրը» գիրքը, Փաշայանի ջանքերով հավաքվել և հասարակությանն են ներկայացվել այդ հերոսամարտի մասնակից-վերապրողների վկայությունները։

Մահ
---

Մահացել է 1965 թվականի մայիսի 26-ին Երևանում։

Հիշատակ
-------

Փաշայանի մահարձանը կանգնեցվել է մուսալեռցիների հանգանակությամբ (ճարտարապետ՝ Ռաֆայել Իսրայելյան)։

Երկեր
-----

* Լեռ, որ ապրում է ժողովրդի սրտում, «Էջմիածին». 1965, № 2-4:
* Սվեդիայի բարբառի մասին. ՊԲՀ, 1963, № 4:
* Սվեդիայի բարբառի ձևաբանությունը. «ՀԽՍՀ ԳԱ տեղեկագիր», 1964. № 9:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Ով ով է։ Հայեր» հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, գլխավոր խմբագիր՝ Հովհաննես Այվազյան, Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, Երևան, 2007։
2. ↑  Վերֆել Ֆ. Մուսա լեռան 40 օրը, «Լույս» հրատարակչություն, Երևան, 1990 թ.:(չաշխատող հղում)
3. ↑  Փաշայան, Ալեքսանդր (1965) Լեռ, որ ապրում է ժողովրդի սրտում. Էջմիածին. Պաշտօնական ամսագիր Հայրապետական Աթոռոյ Ս. Էջմիածնի, ԻԲ (Բ -Դ). pp. 149-155(չաշխատող հղում)
**Ռոսալիա Մերա** (իսպ.՝ Rosalía Meraհունվարի 28, 1944(1944-01-28), Լա Կորունյա, Գալիսիա, Իսպանիա - օգոստոսի 15, 2013(2013-08-15), Լա Կորունյա, Գալիսիա, Իսպանիա), իսպանացի գործարար և հասարակական գործիչ, Իսպանիայի ամենահարուստ կինը, Zara ապրանքանիշի համասեփականատերը։ Forbes-ի տվյալներով՝ Ռոսալիայի կարողությունը գնահատվել է 6,7 միլիարդ դոլար։ Paideia բարեգործական հիմնադրամի ղեկավար։

Կենսագրություն
--------------

Santa Eulalia de Lians եկեղեցի
Ծնվել է 1944 թվականի հունվարի 28-ին Լա Կորունյայում։ Դերձակի մասնագիտությունը Մերան սովորել է դեռ 11 տարեկանում։ Մոդելային բիզնեսում իր կարիերան սկսել է 13 տարեկանից։ 1963 թվականին ապագա ամուսնու՝ Ամանսիո Օրտեգայի հետ (ամուսնացել են 1966 թվականին) հիմնադրել է Inditex խումբը։ 1986 թվականին բաժանվել է ամուսնուց, բայց մնացել է բիզնեսում։ 2004 թվականին Ռոսալիա Մերան դուրս է եկել Inditex-ի տնօրենների խորհրդից (հոլդինգի բաժնետոմսերի 7%-ը պատկանում էր Մերային)։

2013 թվականի ամռանը Մենորկա կղզում հանգստանալու ժամանակ ինսուլտ է ստացել։ Մասնավոր ինքնաթիռով Մերային տեղափոխել են Լա Կորունյայի մասնավոր կլինիկա, որտեղ էլ 2013 թվականի օգոստոսի 15-ին սրտի կանգից մահացել է։ Թաղված է Օլեյրոս (Լա Կորունյա) քաղաքապետարանի Santa Eulalia deL ins եկեղեցու գերեզմանատանը։

Բիզնես
------

Բացի մոդելային բիզնեսից, Մերան ունեցել է ծովային ձկների բազմացմացման ֆերմերային տնտեսություն, օնկոլոգիական դեղամիջոցների մշակման ընկերություն և ներդրել է նորածինների մատնադրոշմավորման արտադրողի համակարգերը։ Ըստ Forbes-ի վարկանիշային ցանկի՝ նա ամենահարուստ կինն էր, որն իր բիզնեսը կառուցել է զրոյից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Diccionario biográfico español (իսպ.) — Real Academia de la Historia, 2011.
2. ↑
3. ↑  Умерла одна из основательниц бренда Zara BBC; 16 августа 2013
4. 1 2  Умерла соосновательница Zara Розалия Мера

Արտաքին հղումներ
----------------

Розалия Мера. Биография, карьера, финансовое состояние. Archived 2016-09-21 at the Wayback Machine. Trendy-brandy.com, 17 августа 2013 (рус.)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ կատալոնական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNE: XX4359921 · ISNI: 0000000118181151 · LCCN: n2017041145 · VIAF: 169179853 · WorldCat VIAF: 169179853 |

 |
**Սոֆի Ժանժամբր Անդերսոն** (անգլ.՝ Sophie Gengembre Anderson;(1823[…], Փարիզ - մարտի 10, 1903(1903-03-10), Ֆալմութ, Falmouth, Քորնուոլ, Կոռնուոլ, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն),
անգլիացի նկարչուհի ֆրանսիական ոճով` մասնագիտացված կանանց և երեխաների դիմանկարների ժանրում։ Նրա աշխատանքները նախառաֆայելյանական ընդգծվածություն ունեն։

Կենսագրություն
--------------

Սոֆին ծնվել է Փարիզում 1823 թվականին։ Նկարչուհու ծնողներն եղել են փարիզյան ճարտարապետ Շառլ Ժանժաբրը նրա անգլուհի կինը, որի աղջկական ազգանունը եղել է Յուբեր։ Նրանք ապրել են Փարիզում Սոֆիի կյանքի վաղ տարիներին, որտեղ նրա հայրը ծանոթ էր, մտավորականների, նկարիչների և դերասանների հետ, այնպիսինների, ինչպիսին էր Տալմա Ֆրանսուա Ժոզեֆը։ Հանգամանքները պահանջում են, որ ընտանիքը թողնի Փարիզը, և ապրի Ֆրանսիայի հեռու մի մարզում 1829 թվականից մինչև 1843 թվականը։

Տասնութ տարեկանում նրա մոտ ի հայտ եկավ հետաքրքրություն դեպի արվեստը, երբ նրա ապրած քաղաքը ժամանեց ճանապարհորդ դիմանկարիչը։ Նա ստացավ լավ տնային կրթություն, իսկ 1843 թվականին կրթվեց Շառլ Շտեյբենի մոտ։ Շուտով ընտանիքը տեղափոխվեց ԱՄՆ` փրկվելով 1848 թվականի հեղափոխությունից։ Սկզբում նրանք ապրեցին Ցինցինատիում` Օհայոում, հետո` Մանչեստրում` Պենսիլվանիայում, որտեղ Սոֆին ծանոթացավ անգլիացի նկարիչ Վոլտեր Անդերսոնի հետ և ամուսնացավ։

Սկզբում նա նկարում էր դիմանկարներ, կատարում նաև Louis Prang & Co Միավորման համար արվող աշխատանքը գունավոր լիտոգրաֆիաներով։ 1854 թվականին Անդերսոնները տեղափոխվեցին Լոնդոն, որտեղ Սոֆին ցուցադրեց իր աշխատանքները Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայում։ 1858 թվականին նրանք վերադարձան Նյու-Յորք, իսկ մոտ 1863 թվականին վերջնականապես հաստատվեցին Լոնդոնում։

Հաջորդ երեք տասնամյակի ընթացքում նրա նկարները ցուցադրվում են Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայում, Բրիտանական նկարիչների հանրությունում և մարզային շատ պատկերասրահներում։ Վաղ նկարները ընդգծված են բուսաբանական և ալլ մանրամասներով, որոնք բնորոշ են նախառաֆայելյան շրջանին։

Պատկերասրահ
-----------

* Մանուշակների ժամանակըՄանուշակների ժամանակը
* «Երիտասարդ աղջկա դիմանկար»*«Երիտասարդ աղջկա դիմանկար»*
* Հավաքված մազերով աղջիկըՀավաքված մազերով աղջիկը
* Թռչնի երգըԹռչնի երգը
* Հրեշտակի գլուխՀրեշտակի գլուխ
* Սովորական աղավնիՍովորական աղավնի
* Հովիվը սրնգով (1881)Հովիվը սրնգով (1881)
* Կնոջ դիմանկարԿնոջ դիմանկար
* Էլեյն, Գեղեցիկ կույսը ԱստալոտիցԷլեյն, Գեղեցիկ կույսը Աստալոտից
* Ծննդյան տոն:Ահա և հնդկահավըԾննդյան տոն:Ահա և հնդկահավը
* Սերը մշուշումՍերը մշուշում
* Պատրաստ դիմակահանդեսիՊատրաստ դիմակահանդեսի

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2  Sophie Gengembre Anderson — 2008.
3. 1 2  Sophie Anderson
4. 1 2  SNAC — 2010.
**Վասիլև Տիմոֆեյ Վասիլևիչ** (էրզ.՝ Тимофей Васильевич Васильев, փետրվարի 19 (մարտի 3), 1897, Marinsky Uyezd, Tomsk Governorate, Ռուսական կայսրություն - հունիսի 23, 1939(1939-06-23), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), իրավաբան, Մորդովիայի իրավական գործերի համակարգի հիմնադիր, իրավաբան-միջազգայնագետ, հասարակական-քաղաքական գործիչ։ Մորդովյան շրջանային դատարանի առաջին նախագահ։ ԽՍՀՄ առևտրական ներկայացուցչության իրավախորհրդատու։ 1917 թվականի հոկտեմբերյան հեղափոխության մասնակից։

Կենսագրություն
--------------

Տիմոֆեյ Վասիլևը ծնվել է 1897 թվականի փետրվարի 19-ին, Տոմսկի մարզի Մարիյսկի շրջանի Տավլա գյուղում, միջակ գյուղացու ընտանիքում։ 1909 թվականին ընտանիքը տեղափոխվել է Կուզնեցկի ավազանի Անժերսկի քարածխի հանքերի բանավան։ Հայրը Տիմոֆեյը աշխատել է ածխահանքում որպես փոխադրող։ 1910 թվականին Տիմոֆեյը տեղափոխվել է մեխանիկական արհեստանոց որպես կռանահար։ 1915 թվականին ընտանիքը վերադարձել է հայրենի գյուղ և աշխատել որպես հաշտարար դատավորի գրագիր։ 1916 թվականին զորակոչվել է զինվորական ծառայության, որն անցել է Օմսկի ռազմական օկրուգի շտաբում. եղել է շարքային։ 1917 թվականի հունիսին ընտրվել է Օմսկի ռազմական օկրուգի գնդի շտաբի նախագահ։ 1917 թվականին Օմսկում նշանակվել է դատավոր։ 1918 թվականին ծառայել է կարմիրգվարդիական գնդացրորդների խմբում, այնուհետև՝ պարտիզանական ջոկատում։ Կրասնոյարսկում եղել է իրավաբանական ենթաբաժնի ղեկավար, 1920 թվականի ամռանը՝ Կրասնոյարսկի հետևակային դպրոցի կուրսանտ, 1921 թվականին՝ Հեռավոր Արևելյան հանրապետության գլխավոր ռազմաքաղաքական դպրոցի գումարտակի հրամանատար։ 1924-1930 թվականներին սովորել է Մոսկվայի առաջին պետական համալսարանի խորհրդային իրավունքի ֆակուլտետում։ 1928 թվականի հուլիսին գործուղվել է Սարանսկ, ընտրվել Մորդովական օկրուգային դատարանի նախագահ։ 1931 թվականին նշանակվել է Լոնդոնում ԽՍՀՄ առևտրական ներկայացուցչության իրավախորհրդատու։

1938 թվականի փետրվարի 8-ին ձերբակալվել է Մոսկվայում «Մորդովական աջ տրոցկիստական բուրժուա-ազգայնական ահաբեկչական խմբավորման գործով»։ Աքսորվել է Սարանսկ, մենախցում ենթարկվել խոշտանգումների։ 1938 թվականի հոկտեմբերին աքսորվել է Մոսկվա՝ Բուտիրյան բանտի մենախուց։ 1939 թվականի ապրիլի 27-ին Մոսկվայի ռազմական օկրուգի Ռազմական տրիբունալի վճռով ՌՍՖՍՀ ՔՕ 58-1ա և 58-11 հոդվածներով դատապարտվել է մահապատժի։ 1939 թվականի հուլիսի 31-ին Տիմոֆեյ Վասիլևիչ Վասիլևը գնդակահարվել է։ 1992 թվականին հետմահու արդարացվել։

Ընտանիք
-------

* Կինը` Ելիզավետա Պավլովնա Ռյաբովա
* Որդի՝ Ռամզայի (Ռոման) Վասիլև (ծն.՝ 1925 թվականի մայիս)
* Դուստր՝ Լամզուրի (Էլեոնորա) Վասիլև (ծն.՝ 1932 թվականի ապրիլի 8)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. ↑  «Васильев Тимофей Васильевич: Воспоминания о ГУЛАГе: База данных: Авторы и тексты». *www.sakharov-center.ru*. Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 5-ին.
3. ↑  «Верховный Суд Республики Мордовия». *vs.mor.sudrf.ru*. Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 5-ին.
4. ↑  «Газета "Эрзянь мастор": Архив номеров». *www.erzia.saransk.ru*. Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 5-ին.(չաշխատող հղում)
**Սերգեյ Պետրովիչ Բոտկին** (ռուս.՝ Серге́й Петро́вич Бо́ткин, սեպտեմբերի 5 (17), 1832, Մոսկվա, Ռուսական կայսրություն - դեկտեմբերի 12 (24), 1889, Մենտոն, Ֆրանսիա), ռուս թերապևտ, կլինիկական բժշկագիտության ֆիզիոլոգիական ուղղության հիմնադիր։

Կենսագրություն
--------------

Սերգեյ Պետրովիչ Բոտկինը 1855 թվականին ավարտել է Մոսկվայի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։ 1855 թվականին ռուս վիրաբույժ Նիկոլայ Պիրոգովի ջոկատում մասնակցել է Ղրիմի կամպանիային, իսկ 1877 թվականին՝ Բալկաններում, ռուս–թուրքական պատերազմական գործողություններին։

Բոտկինը Ռուսաստանում հիմնադրել է առաջին փորձառական լաբորատորիան, որտեղ ուսումնասիրվում էին դեղանյութերի ֆիզիոլոգիական և դեղաբանական ազդեցությունները։ Նրա գիտահետազոտական գործունեությունը նվիրված էր օրգանիզմի և արտաքին միջավայրի փոխհարաբերության, օրգանիզմի հիվանդագին պրոցեսների առաջացման գործում նյարդային համակարգի առաջատար դերին և ազդեցության մեխանիզմի պարզաբանմանը։

Բոտկինը կլինիկական բժշկագիտության մեջ ստեղծել է նոր ուղղություն, որը Իվան Պավլովն անվանել է ներվիզմ։ Բոտկինը 1883 թվականին առաջինը նկարագրեց լյարդի վիրուսային բորբոքումը, որը հետագայում կոչվեց Բոտկինի հիվանդություն։ Նա տվել է աորտայի լայնանքի (անևրիզմա), երիկամների բորբոքման, թափառող երիկամի կլինիկական ախտորոշման և բուժման եղանակները։

Իր միջոցներով հիմնադրել և հրատարակել է «Ներքին հիվանդությունների պրոֆեսոր Ս․ Պ․ Բոտկինի կլինիկայի արխիվը» (1869–1889) և «Կլինիկական շաբաթաթերթը» (1881–1889)։ 1861 թվականին, կլինիկական բուժման պատմության մեջ առաջինը բացել է անվճար ամբուլատորիա։ Նրա ջանքերով Ռուսաստանում առաջին անգամ (1880 թվականին) բացվել է նաև անվճար հիվանդանոց, որն այժմ կոչվում է Ս․ Պ․ Բոտկինի անունով։

Բոտկինի աշակերտներից են Ալեքսանդր Նեչաևը, Նիկոլայ Չիստովիչը, Իվան Պավլովը, Ալեքսեյ Պոլոտեբնովը և ուրիշներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Русский биографический словарь — SPb: 1908. — Vol. 3.
2. 1 2 3 4  Боткин Сергей Петрович // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1970. — Т. 3 : Бари — Браслет. — С. 601.

Երկեր
-----

* Курс клиники внутренных болезней и клинические лекции, т․ 1–2, М․, 1950․

Գրականություն
-------------

* Нилов Е․, Боткин, М․, 1966

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 524)։*  |