**Մարիայի օրիորդաց վարժարան** (ռուս.՝ Мариинская женская гимназия), համադասային միջնակարգ ուսումնական հաստատություն Ռուսաստանի Օլոնեցկի նահանգի Պետրոզավոդսկ քաղաքում (այժմ՝  Կարելիայի Հանրապետության մայրաքաղաք)։

Պետրոզավոդսկի Մարիայի օրիորդաց վարժարանի շրջանավարտներն ու մանկավարժները
Վարժարանի աշակերտուհու համազգեստի վերակառուցում։ Կարելիայի ազգային թանգարան

Պատմություն
-----------

Վարժարանը բացվել է 1844 թվականին որպես Պետրոզավոդսկի կանանց ծխական ուսումնարան։ 1870 թվականին վերափոխվել է վարժարանի։ Ուսումնական հաստաությունը գտնվում էր Մարիայի փողոցում (այժմ՝ Կարլ Մարքսի պողոտա), նահանգային արական վարժարանի հարևանությամբ գտնվող երկհարկանի շենքում։

Վարժարանի գործունեությունն իրականացվում էր Մարիա կայսրուհու հաստատությունների գերատեսչության և ուսման վարձի հաշվին։

Դասընթացը նախատեսված էր 7 տարվա համար, դասարանները հիմնական էին և նախապատրաստական։ Ուսումնասիրվում էին կրոնագիտություն, քերականություն, բանասիրություն, տրամաբանություն, մաթեմատիկա, ֆիզիկա, աշխարհագրություն, պատմություն, գերմաներեն, ֆրանսերեն, ձեռագործ։ 1897 թվականին բացվել է ութերորդ դասարանը՝ մանկավարժականը։

Վարժարանը պատրաստում էր տնային ուսուցչուհիների և տնային դաստիարակչուհիների, միջնակարգ ուսումնական հաստատությունների ցածր դասարանների ուսուցչուհիների և ժողովդական ուսումնարանների ուսուցչուհիների։

Վարժարանը ղեկավարում էր վարժարանի պետը, որը նշանակում էր վարժարանի վերակացուհուն, որին պաշտոնում հաստատում էր կայսրուհին։ Սովորողների մեծ մասը Պետրոզավոդսկի պաշտոնյաների, ազնվականների և քաղքենիների դուստրերն էին։ 1877 թվականին աշակերտուհիների թիվը 198 էր, 1901 թվականին՝ 216, 1916 թվականին՝ 388։

1918 թվականին, քաղաքի բոլոր դպրոցների նման, վերափոխվել է խորհրդային բանվորագյուղացիական թիվ 2 դպրոցի։ Հետագայում անվանվել է խորհրդային, դարձել է թիվ 1 և ստացել 2-րդ աստիճանի կարգավիճակ։

1930-ական թվականներին թիվ 1 դպրոցը տեղափոխվել է Լենինի պողոտա, պատերազմից հետո՝ Կիրովի փողոց։ 1956 թվականին Լենինգրադի փողոցում կառուցվել է դպրոցի նոր շենքը ինտերնատով։ 2011 թվականին «№ 1 միջնակարգ դպրոց» քաղաքային կրթական հաստատությունը վերանվանվել է Կարելիայի Հանրապետության «Արվեստների մասնագիտացված դպրոց» պետական բյուջետային հանրակրթական հաստատություն։

Շենքի պատմություն
-----------------

Գիմնազիայի շենքը կառուցվել է 1858 թվականին նահանգային ճարտարապետ Վասիլի Տուխտարովի նախագծով։ Սկզբում շենքում տեղակայված էր գիշերօթիկ դպրոց։ 1861 թվականին այն վերակառուցվեց օրիորդաց վարժարանի։ 1872 թվականին շենքը վերակառուցվել է ճարտարապետ Վ. Գ. Միխայլովսկու նախագծով։ Խորհրդային տարիներին շենքում տեղակայված էին ուսումնական հաստատություններ (թիվ 1 դպրոց և թիվ 12 դպրոց) և մանկավարժական ինստիտուտի հանրակացարանը։

1987 թվականից շենքում տեղակայված էր «Կանտելե» համույթը։ 2010 թվականին, Կարելիայի Հանրապետության 90-ամյակի տոնակատարության շրջանակներում, շենքն ամբողջությամբ վերակառուցվել է։ Նրա տարածքն ավելացել է 2,5 անգամ, այնտեղ հայտնվել են 100-տեղանոց դահլիճ, փորձասենյակներ, արհեստանոցներ, կահավորվել է ձայնագրման ստուդիա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Известия отдела народного образования при Олонецком исполнительном комитете крестьянских, рабочих и красноармейских депутатов. 1918. №4-5.
2. ↑  Протокол собрания учащихся школ 2-й ступени г. Петрозаводска от 9 августа 1920 г. // НА РК, ф. Р-458, оп.2, д.2/48, л.86.

Գրականություն
-------------

* Карелия: энциклопедия: в 3 т. / гл. ред. А. Ф. Титов. Т. 2: К — П. — Петрозаводск: «ПетроПресс», 2009. — 464 с. : ил. карт. ISBN 978-5-8430-0125-4 (т. 2)
* Петрозаводск: 300 лет истории: Документы и материалы: в 3 кн. / Сост. Д. З. Генделев. Петрозаводск, 2001. Кн. 2. 1803—1903.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Страницы истории народного образования Карелии. XVII—XXI вв.
* Фотоархив
* Гимназия Мариинская женская в Петрозаводске
* Здание женской гимназии