«Միզանտրոպ», Պիտեր Բրեյգել, 1568
**Միզանտրոպիա** կամ **մարդատյացություն** (հունարեն՝ *μίσος}* - «ատելություն» և *άνθρωπος* - «մարդ»), ատելություն, տհաճություն մարդկության՝ որպես կենսաբանական էակների կամ մարդու բնության նկատմամբ, մերժում, անվստահություն, թշնամություն, արհամարհանք «կանոնների», «բարոյական արժեքների», դոգմաների հանդեպ։ *Միզանտրոպը կամ մարդատյացը* նման զգացմունքներ տածող կամ նման մտքեր ունեցող անձն է։ Երևույթը երբեմն շփոթում են ասոցիալիզացիայի հետ։

Հիմնական տեղեկություններ
------------------------

Միզանտրոպը մարդկային հասարակությունից փախչող անհաղորդ մարդն է, տառապում կամ, ընդհակառակը, վայելում է մարդատյացությունը։ Նման հակվածությունը կարող է դառնալ կյանքի փիլիսոփայության հիմք։ Բառը հատկապես տարածում է գտել Մոլիերի «Միզանտրոպ» կատակերգությունից հետո։

Միզանտրոպիա և հոգեկան խանգարումներ
----------------------------------

Միզանտրոպիային հատկապես տրամադրված են անձնային խանգարումներով (խելառություններով) մարդիկ, որոնց բնավորության մեջ կասկածամտության, անվստահության և չարության հետ մեկտեղ գերակշռում են ինքնամփոփությունը և արտակարգ խռովկանությունը։ Միզանտրոպիան կարող է հակասոցիալական անձնային խանգարման դրսևորում լինել։ Այն կարող է դրսևորվել հետապնդման զառանցանքով պարանոյիկ հիվանդների մոտ, որոնք երևակայական կամ իրական վիրավորվածությունների համար վրեժ են առնում հասարակությունից, նաև շիզոֆրենիայի սուր բռնկում(ներ) վերապրում։ Անձի պարանոյական զարգացման դեպքում միզանտրոպիան կարող է դրսևորվել որպես սեփական թերարժեքության կամ հրաժարված լինելու զգացմունքի հիպերփոխհատուցում։ Շատ հազվադեպ միզանտրոպիան հանդիպում է հոգեկան խանգարումներով և դեպրեսիայով հիվանդ մարդկանց մոտ։

Ձևեր
----

Միզանտրոպիան հաճախ սխալ կերպով մեկնաբանվում է որպես բոլոր մարդկանց հանդեպ ինդիվիդուալացված ատելություն։ Դրա պատճառով տերմինը հաճախ սխալմամբ օժտվում է բացասական իմաստավորումներով։ Չնայած միզանտրոպները մեծ անբարյացակամություն են դրսևորում մարդկության մեծամասնության հանդեպ, բայց նրանք, որպես կանոն, որոշակի մարդկանց հետ նորմալ հարաբերություններ են պահպանում, սակայն նրանց քանակը պետք է սահմանափակ լինի։ Միզանտրոպների համար սովորական է շփվելու և ընկերություն անելու մարդկանց մանրազնին ընտրությունը։ Այստեղ միզանտրոպների անհամակրելիությունը հատկապես լավ է դրսևորվում, քանի որ նրանց բնորոշ է քամահրանքը մարդկության, և նաև իրենց տարածված սխալների և թուլությունների հանդեպ արհամարհանքը։

Միզանտրոպիան հաճախ է դրսևորվում մարդկությանը տառապանք և ցավ պատճառելու, բազմապիսի միջոցներով վրեժ առելու հաստատակամ ձգտման տեսքով։ Ամենօրյա կյանքում միզանտրոպիան կարող է դրսևորվել որպես շրջապատող մարդկանց հանդեպ անհարգալից, ցինիկ և նվաստացուցիչ վերաբերմունք՝ չնայած նրան, թե իրականում ինչ են նրանք իրենցից ներկայացնում։

Հաճախ միզանտրոպիան դրսևորվում է մարդու կերպարի դիսկրեդիտացիայի և հենց իր էության դավադրության նպատակ կրող գեղարվեստական, փիլիսոփայական և հոգեբանական բնույթ կրող տեքստերի հորինման ձգտում։ Ընդ որում մարդկությունը նկարագրվում է որպես բնության ճակատագրական սխալ։

Միզանտրոպիան կարող է մոտիվացված լինել մեկուսացման և սոցիալական օտարացման զգացմամբ կամ ուղղակի մարդկության մեծամասնությանը բնորոշ գծերի քամահրանքով։ Անձի միզանտրոպական կազմվածքի որոշումը գործնկանորեն դժվար է լինում․ դրա շտկումը հնարավոր է նաև սոցիալական անհեղինակության պատճառով։

Որոշ դեպքերում միզանտրոպիան կարող է ընտրողական լինել՝ միայն տղամարդկանց հանդեպ (միզանդրիա), կանանց (միզոգոնիա) կամ երեխաների (միզոպեդիա)։

Միզանտրոպիան փիլիսոփայության և կրոնի մեջ
----------------------------------------

Սատանիստական (ինչպես նաև Լա Վեյի սատանզիմում) գաղափարախոսության միջուկը միզանտրոպիան է։ Պլատոնի «Ֆեդոն» երկխոսության մեջ Սոեսկրատը նկարագրում է, թե ինչպես կարող է առաջանալ միզանտրոպիան՝

> Դատողական ատելությունը և մարդատյացությունը ծագում են նույն կերպ, այսինքն՝ վերջինս հոգում ծնվում է հմուտ դատողականություն վրա չհիմնված ինչ-որ մեկի նկատմամբ չափազանց վստահության պատճառով, այսինքն՝ մենք մարդուն լիովին արդարամիտ, ազնիվ և հավատարիմ էինք համարում, իսկ հետո՝ որոշ ժամանակ անց, նրա մեջ գտնում ենք նենգություն, անհավատարմություն և այլն։ Եվ ով որ հաճախ է վերապրել դա, հատկապես նրանցից ում ամենամոտ ընկերներ է համարել, նա` բազմիցս անգամ խաբվածը, վերջապես ատում է բոլորին և համոզվում է, որ ոչ ոքի մեջ չկա ազնվություն։
> 
> 

Գերմանացի փիլիսոփա Արթուր Շոպենհաուերը միզանտրոպի համբավ է ունեցել հատկապես իր՝ սերնդի վերարտադրության՝ անտինատալիզմի հանդեպ բացասական վերաբերմունք ունենալով։ Նա մարդկության գոյությունը «սխալ» էր համարում, ընդունում էր կեցության ողբը և բացասական էր գնահատում մարդկության առաջացումը։

Ֆրիդրիխ Նիցշե փիլիսոփայի գործերում առկա են բազմաթիվ միզանտրոպական արտահայտումներ։

Միզանտրոպիան երաժշտության մեջ
-----------------------------

Միզանտրոպիան հաճախ երգվում է այնպիսի էքստրեմալ երաժշտական ուղղության մեջ, ինչպիսին է բլեք-մետալը։ Տեքստերի մեջ հաճախ մարդկության սպանության և ոչնչացման կոչեր են։

Հայտնի միզանտրոպներ
-------------------

* Շարլ Վալանտեն Ալկան
* Ամբրոզ Բիրս
* Ալեքսանդր Գորդոն
* Եգոր Լետով
* Բիլ Մյուրեյ
* Սթիվեն Պատրիկ Մորիսի
* Միշել Ուելբեք

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  "ՄԻԶԱՆՏՐՈՊԻԱ - Բացատրությունը". *www.armdict.com*. Retrieved 2017 թ․ փետրվարի 1.
2. ↑  Ա. Սուքիասյան, Հայոց լեզվի հոմանիշների բառարան, Երևան, 1967։
3. 1 2 3 4  *Жмуров В. А.* Мизантропия // Большая энциклопедия по психиатрии. — 2-е изд.
4. 1 2 3  *Й. А. Стоименов, М. Й. Стоименова, П. Й. Коева и др.* Психиатрический энциклопедический словарь. — К.: МАУП, 2003. — С. 536. — 1200 с. — ISBN 966-608-306-X
5. ↑  James R. Lewis (2011). *Violence and New Religious Movements*. Oxford University Press. p. 368. ISBN 978-0-19-983021-3.
6. ↑  Keith Kahn-Harris (2007). *Extreme Metal: Music and Culture on the Edge*. Berg. p. 40. ISBN 978-1-84520-399-3.
7. ↑  Ֆերդինանդ Հիլլերին ուղղված նամակից, 1861.
8. ↑  "The piano-music of Charles-Valentin Alkan" (PDF). Արխիվացված է the original (PDF) 2014 թ․ ապրիլի 9-ին. Retrieved 2014 թ․ դեկտեմբերի 11. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
9. ↑  "Ռոյ Մորիսի Ամերիկյան միզանտրոպ «Ամբրոզ Բիրսը»". Արխիվացված է the original 2009 թ․ հոկտեմբերի 6-ին. Retrieved 2014 թ․ դեկտեմբերի 11. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
10. ↑  Труд: Александр Гордон: «На семейном фронте у меня переменная облачность»
11. ↑  "Ես միզանտրոպ եմ..." Արխիվացված է the original 2015 թ․ ապրիլի 7-ին. Retrieved 2014 թ․ դեկտեմբերի 11. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
12. ↑  "Հարցազրույց Բիլ Մյուրեյի հետ— MAXIMonline.ru". Արխիվացված է the original 2010 թ․ հունիսի 29-ին. Retrieved 2014 թ․ դեկտեմբերի 11. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
13. ↑  Главный рок-крунер Британии споет в Москве
14. ↑  Издательство Иностранка и Колибри — Рецензии: Пять главных переводных романов 2006 года Время новостей, № 239 (26.12.06)

Գրականություն
-------------

* Friedrich-Karl Praetorius: *Reisebuch für den Menschenfeind. Die Freuden der Misanthrophie*. Frankfurt am Main: Suhrkamp 1993. ISBN 3-518-38703-0. (գերմ.)
* Bernhard Sorg: *Der Künstler als Misanthrop. Zur Genealogie einer Vorstellung*. Tübingen: Niemeyer 1989 ISBN 3-484-32051-6 (zur Misanthropie als Motiv bei Shakespeare, Molière, Thomas Bernhard, Friedrich Schiller und Arno Schmidt). (գերմ.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ՀՄԴ-9-ԿՄ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Treccani |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 123149191 · LCCN: sh85085971 · Microsoft: 2776211108 |

 |