Այս հոդվածը անապատի մասին է։  Այլ գործածությունների համար այցելեք Ատակամա (այլ կիրառումներ)։

**Ատակամա** (իսպ.՝ Desierto de Atacama) անապատ Հարավային Ամերիկայի արևմտյան ափին, Չիլիի տարածքում (22° և 27° հվ.լ. մեջ տեղը)։

Պերուական հոսանքը սառեցնում է մթնոլորտի ներքևի շերտերը և ստեղծում է ջերմաստիճանային ինվերսիա, որը խանգարում է տեղումների տարածմանը (քիչ քան 50 մմ տարին)։ Ատակաման աշխարհի ամենաչոր անապատն է (վերջին 400 տարիների ընթացքում այստեղ նկատելի տեղումներ չեն գրանցվել)։ Կան աղբորակի, բորակի, յոդի, կերակրի աղի և պղնձի հանքեր։

Հունվարի միջին ջերմաստիճանը ափամերձ շրջաններում 19—20 °C է, հուլիսին՝ 13—14 °C: Ձմռանը անապատի որոշ շրջաններում հաճախակի են լինում մառախուղներ, օդի խոնավությունը բարձր է։ Բուսականություն հազվադեպ է հանդիպում կամ գրեթե բացակայում է. երբեմն հանդիպում են կակտուսներ և թփեր։ Կենդանական աշխարհը աղքատիկ է, բայց մերձափնյա ժայռերում հանդիպում են ձկներով կերակրվող թռչունների գաղութներ։ Անապատի եզրին՝ Խաղաղ օվկիանոսի ափին, գտնվում են Չիլիի խոշորագույն երկու նավահանգիստները՝ Արիկան և Իկեկեն։

Ամենաչոր անապատ
---------------

Ատակամա անապատը Երկրի ամենաչոր անապատն է։ Այն գտնվում է Հարավային Ամերիկայում՝ Չիլիի հյուսիսում. արևմուտքից սահմանակցում է Խաղաղ օվկիանոսին, հյուսիսից՝ Պերուին, արևմուտքից՝ Բոլիվիային և Արգենտինային։
Անապատի որոշ վայրերում անձրև տեղում է մի քանի տարին մեկ։ Տեղումների միջին քանակը Չիլիի Անտոֆագաստի շրջանում կազմում է տարին 1 մմ։ Մի քանի մետեոկայաններում երբեք անձրև չի գրանցվել։ Կան փաստեր, որ Ատակամայում էական տեղումներ չեն գրանցվել 1570 - 1971 թվականներին։ Այս անապատում գրանցվել է օդի ամենացածր խոնավությունը՝ 0%:
Լեռները (բարձրությունը՝ մինչև 6885մ) ընդհանրապես չեն սառցակալում և հարավային մասում՝ հ. լ. 25° - 27° սառույցով չեն ծածկվել չորրորդական շրջանի ողջ ընթացքում, չնայած հավերժական սառցադաշտեր հանդիպում են մինչև 4400մ բարձրությունում և մշտական են 5500 մ-ից սկսած։ Ըստ բրիտանացի գիտնականների հետազոտությունների՝ գետերի հուները 120 000 տարվա ընթացքում այստեղ չոր են։
Այնուամենայնիվ, 2010 թվականի մայիսի 19-ին Ատակամա անապատում բնության անոմալ երևույթ է գրանցվել. ձյուն է տեղացել, և ձյան ծածկույթ է դիտարկվել մի քանի քաղաքներում։ Ժամանակավորապես դադարեցվել է ամենամեծ աստղադիտարաններից մեկի աշխատանքը, խաթարվել է ճանապարհային երթևեկությունը և էներգամատակարարումը։

Բուսականություն
---------------

Ջրային ժամանակավոր հոսանքների հուների մոտ առաջացել են օազիսներ։ Տվյալ դեպքում դրանք նեղ անտառաշերտեր են, որոնք կոչվել են պատկերասրահային։ Նրանք կազմված են ակացիաների և կակտուսների մի քանի տեսակներից։ Անապատի հարթավայրային մասը գործնականում անկենդան է. հանդիպում են միայն քարաքոսեր, կապտականաչ ջրիմուռներ և մանր կակտուսներ։

Օգտակար հանածոներ
-----------------

Անապատը հարուստ է պղնձի և այլ մետաղների հանքերով։ Այն նատրիումի նիտրատի բնական ամենամեծ աղբյուրն է, որն ակտիվորեն շահագործվել է մինչ 1940-ական թվականների սկիզբը։ Այդ պաշարների համար 19-րդ դարի սկզբից Բոլիվիան և Չիլին սահմանային վեճեր ունեն։

Ջուր
----

Ջուր հավաքելու համար տեղացիներն օգտագործում են այսպես կոչված «մառախուղաորսիչներ»։ Դրանք մարդկային հասակի գլաններ են, որոնց պատերը կազմված են նեյլոնային թելերից։ Մառախուղը խտանում է գլանի պատերին և նեյլոնային թելերով հոսում ներքև։ Այսպիսի սարքի միջոցով կարելի է հավաքել օրական 18լ ջուր։

Հետաքրքիր փաստեր
----------------

2003 թվականի հոկտեմբերին չիլիական Լա Նորիա (իսպ.՝ La Noria) լքված քաղաքում, որը գտնվում է Իկեկե քաղաքից մոտ 56 կմ հեռավորության վրա, հայտնաբերվել է, այսպես կոչված, «Ատակամայի հումանոիդը»։ Ատակամայի «սիրտը» Լուսնի հովիտն է. այստեղ մակերևույթը նման է Լուսնի անկեդան մակերևույթին։ Լուսնի հովտի մի մասն էլ այսպես կոչված Մահվան հովիտն է, ուր անգամ մանրէներ չեն բնակվում։
Տպավորություն է ստեղծվում, որ Ատակամայում ջուր չկա։ կա, բայց թաքնված է աղուտների տակ և հազվադեպ առաջացնում է փոքր լճեր։ Դրանցից միայն Միսկանտի լիճն է քաղցրահամ, որի շուրջ կյանքը եռում է, հանդիպում են ֆլամինգո և այլ ջրլող թռչուններ, աղվես, մկներ, վիկունյաներ, որ շատ նման են լամաների։
Ատակամայում կան նաև մի քանի գործող հրաբուխներ` Լիկանկաբուր, Ակամարաչի, Ագուաս-Կալենտես, Լասկար, որոնց շուրջը տարածվում է Էլ-Տիտիո գեյզերների հովիտը։ Որոշ գեյզերներ եռացող ջուր են շատրվանում։

Պատկերասրահ
-----------

* Ատակամա
* Լուսնի հովիտԼուսնի հովիտ
* Ատակամա անապատԱտակամա անապատ
* Սան Պեդրո դե Ատակամայի շրջան, Միսկանտի ծովածոց, ծովի մակարդակից4200 մՍան Պեդրո դե Ատակամայի շրջան, Միսկանտի ծովածոց, ծովի մակարդակից4200 մ
* Լամաները Ատակամա անապատումԼամաները Ատակամա անապատում
* Սալար դե Մարիկունգա չոր լիճը, Նևադո Տրես Կրուսեսի ազգային պարկՍալար դե Մարիկունգա չոր լիճը, Նևադո Տրես Կրուսեսի ազգային պարկ
* Անապատի ձեռքըԱնապատի ձեռքը
* եկեղեցին անապատումեկեղեցին անապատում
* Ֆլամինգոներ Ատակամա անապատումՖլամինգոներ Ատակամա անապատում

Աղբյուրներ
----------

1. ↑  "Արխիվացված պատճենը". Արխիվացված է the original 2007 թ․ դեկտեմբերի 18-ին. Retrieved 2010 թ․ հուլիսի 20. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
2. ↑  "Արխիվացված պատճենը". Արխիվացված է the original 2009 թ․ ապրիլի 8-ին. Retrieved 2010 թ․ հուլիսի 20. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
3. ↑  "Արխիվացված պատճենը" (PDF). Արխիվացված է the original (PDF) 2012 թ․ հունիսի 6-ին. Retrieved 2010 թ․ հուլիսի 20. `{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Ատակամա (անապատ)***էջը Վիքիպահեստում |


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Աշխարհի անապատներ |
| --- |
|  |
| Աֆրիկա | Ալժիրական  • Արևելյան  • Բայուդա  • Դանաքիլ  • Թանեզռուֆթ  • Թեներե  • Կալահարի  • Կապույտ  • Լիբիական  • Մոսամեդես  • Նամիբ  • Նյիրի  • Նուբիական  • Չալբի  • Ջուրաբ  • Ռիխտերսֆելդ  • Սահարա  • Սպիտակ  • Օվամի  • Ֆերլո |
|  |
| Ասիա | Ալ-Դահնա  • Արաբական  • Արալկում  • Աքշի  • Բետպակ Դալա  • Գոբի (Ալաշան, Բադային Ջարան)  • Գուրբանթյունգյութ  • Դաշթե Լեյլի  • Դաշթե Լութ  • Դաշթե Խաշ  • Դաշթե Մարգո  • Դաշթե Նաոմիդ  • Դաշթե Քևիր  • Թար  • Թհալ  • Ինդոսի  • Լոփ  • Խառանի  • Կարակումներ  • Կզլկում  • Կումթագ  • Համի  • Հուդայական  • Մարանջաբ  • Մերձարալյան Կարակումներ  • Մույունկում  • Նաֆուդ  • Նեգև  • Չոլիսթան  • Ռամլաթ ալ-Սաբաթեյն  • Ռեգիսթան  • Ռին  • Ռուբ ալ-Խալի  • Սարըէսիկ Ակտըրաու  • Սիրիական  • Վահիբայի ավազուտներ  • Տակլա Մական  • Տենգեր  • Ցայդամ  • Ուստյուրտ  • Փոլոնդ  • Քաթպանայի անապատ  • Օրդոս |
|  |
| Ավստրալիա | Ավազային Մեծ անապատ  • Ավազային փոքր անապատ  • Գիբսոն  • Թանամի  • Թիրարի  • Ներկված  • Նուլարբոր  • Սիմփսոն  • Ստյուարտի  • Ստրյելեցկի  • Վիկտորիա մեծ անապատ  • Փեդիրկա |
|  |
| Եվրոպա | Ակկոնա
 • Alpine
 • Բարդենաս Ռեալես
 • Բլենդովյան անապատ
 • Կաբո դե Գատա անապատ
 • Դելիբլատական ավազներ
 • Իսլանդական սարահարթ
 • Օլեշկովյան ավազներ
 • Oltenian Sahara
 • Տաբերնաս անապատ |
|  |
| Հյուսիսային Ամերիկա | Ալվորդ
 • Ամարգոսա
 • Ներքին Կալիֆորնիա
 • Բլեք Ռոք
 • Կարկռոս անապատ
 • Չաննելդ Սկաբլենդ
 • Չիուաուա
 • Escalante
 • Gran Desierto de Altar
 • Մեծ Ավազան
 • Մեծ Աղի Լճի անապատ
 • Jornada del Muerto  · Մոհավե  · Մահվան հովիտ  · Okanagan
 • North American Arctic
 • Օվայխի
 • Գունավոր անապատ
 • Կարմիր
 • Սոնորան |
|  |
| Բևեռային շրջաններ | Անտարկտիկ անապատ
 • Արկտիկ անապատ |
|  |
| Հարավային Ամերիկա | Ատակամա
 • Գուախիրա
 • Մեդանոս
 • Մոնթե
 • Պատագոնական անապատ
 • Սեչուրա
 • Տատակոա |
|  |
| Օվկիանիա | Ռանգիփո  • Քաու |
|  |
| Տես նաև՝ Անապատների ցանկը |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 650)։*  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | LCCN: sh85009058 · NKC: ge419980 · SUDOC: 112157831 · VIAF: 315526364 · WorldCat VIAF: 315526364 |

 |