**Սրտաբանություն**, կարդիոլոգիա (հուն․՝ καρδια՝ սիրտ և *լոգիա*), ժամանակակից բժշկագիտության բաժին, ուսումնասիրում է սիրտ-անոթային համակարգի (ՍԱՀ) կառուցվածքը, ֆունկցիան, հիվանդությունները, դրանց առաջացման պատճառները, զարգացման մեխանիզմները, կլինիկական ախտորոշումը, կանխարգելումը, բուժումը և բժշկական ռեաբիլիտացիայի հարցերը։

Սրտաբանության բաժինները և խնդիրները
-----------------------------------

Սրտաբանությունը զբաղվում է հետևյալ հիվանդությունների ուսումնասիրությամբ, ախտորոշմամբ, բուժմամբ և կանխարգելմամբ.

\* սրտի արատներ (բնածին և ձեռքբերովի);

\* կորոնար արտրի հիվանդություն (սրտի իշեմիկ հիվանդություն);

\* անգինա պեկտորիս;

\* կարդիտի (էնդոկարդիտ, պերիկարդիտ և այլն);

\* տարբեր էթիոլոգիայի սրտի անբավարարություն;

\* առիթմիաներ՝ բրադիկարդիա, տախիկարդիա, թերի սրտի բլոկավորում;

\* հիպերտոնիկ հիվանդություն;

\* թրոմբոզ և թրոմբոֆլեբիտ;

\* սրտի կաթվածներ և նախաինֆարկտային պայմաններ.

\* աորտայի կամ այլ զարկերակների անևրիզմաներ (այսինքն՝ աննորմալ ուռուցիկներ ևպատերի նոսրացում)։

Տարիների ընթացքում սրտանոթային հիվանդությունների կանխարգելումը, դրառազմավարությունները և օրինաչափությունները տարբեր կլինիկական իրավիճակներումգնալով ավելի կարևոր են դարձել։ Արևմտյան Եվրոպայում, ԱՄՆ-ում, Ավստրալիայում ևՃապոնիայում սրտաբանության մեջ արդյունավետ բուժման և կանխարգելմանմիջոցառումների ներդրումը հնարավորություն է տվել վերջին 20 տարվա ընթացքում 50%-ովնվազեցնել այս երկրներում սրտանոթային մահացությունը։

Բացի սրտի հիվանդությունների կանխարգելումից, մեծ ուշադրություն է դարձվում անոթայինհիվանդությունների բուժման դեղերի և մեթոդների կանխարգելմանը, բուժմանն ու մշակմանը։

Սրտաբանության ուսումնասիրություններ
-----------------------------------

ՍԱՀ-ին նվիրված առաջին ուսումնասիրություններն սկսվել են հնագույն ժամանակներից (Հիպոկրատ, Գալեն)։ 1628 թվականին Վիլյամ Հարվեյը նկարագրել է արյան շրջանառությունը, Յան Էվանգելիստա Պուրկինեն (1839)՝ սրտամկանի բջջային կառուցվածքը, Վ․ Հիսը (1893), Լ․ Աշոֆը, Ս․ Տավարան, Ա․ Քիսը, Մ․ Ֆլեկը՝ սրտի հաղորդիչ համակարգի կառուցվածքը և ֆունկցիա, Իվան Սեչենով, Իվան Պավլովը, Լևոն Օրբելին ուսումնասիրել են նյարդային համակարգի ազդեցությունը ՍԱՀ-ի գործունեության վրա։ Մ․ Մուդրովը, Մ․ Բոտկինը, Ն․ Կորոտկովը նկարագրել են ՍԱՀ-ի հիվանդությունները, Վ․ Օբրազցովը, Նիկոլայ Ստրաժեսկոն (1909)՝ սրտի պսակային անոթների խցանման և սրտամկանի ինֆարկտի կլինիկական պատկերը։ Այդ ուսումնասիրությունների համար մեծ նշանակություն ունեցավ Վ․ Էյնթհովենի առաջարկած էլեկտրասրտագրության մեթոդը։ Կլինիկական սրտաբանության զարգացմանը նպաստել են խորհրդային գիտնականներ Գ․ Լանգի, Ա․ Մյասնիկովի, Լ, Հովհաննիսյանի, Պ․ Լուկոմսկու, Եվգենի Չազովի, Զ․ Յանուշկևիչուսի, Ի․ Շխվացաբայայի և ուրիշների աշխատանքները (ուսումնասիրել են հիպերտոնիկ հիվանդության, սրտամկանի ինֆարկտի կլինիկական պատկերը, ընթացքը, բուժումը)։ Մեծ ուշադրության են արժանացել սրտի անբավարարության զարգացման, կանխարգելման և բուժման հարցերը, ռևմատիզմի և սրտի ձեռքբերովի արատների դեմ տարվող պայքարը, սրտի ռիթմի խանգարումների ուսումնասիրությունները։

Վերջին տասնամյակների ընթացքում զարգացել է նաև էլեկտրախթանումը (էլեկտրոստիմուլյացիան)։ Սրտաբանության նվաճումներից է նաև սրտի հաղորդչական ուղիների վիրահատական բուժումը։ Սրտի պսակաձև զարկերակների վիրաբուժությունը հնարավորություն է տալիս լրացուցիչ ուղիներ ստեղծել սրտի զարկերակային արյան վնասված շրջանառությունն ուժեղացնելու նպատակով։ Վ․ Դեմիխովի՝ սրտի, գլխի և այլ օրգանների փորձառական բազմաթիվ փոխպատվաստածներից հետո 1967 թվականին քեյփթաունցի վիրաբույժ Ք․ Բառնարդն աշխարհում առաջինը հաջողությամբ կատարեց մարդու սրտի պատվաստման վիրահատություն։ Սրտաբանների X կոնգրեսում (Մոսկվա, 1982), ամերիկացի Ն․ Շամուվեյը զեկուցեց իր կատարած այդպիսի 254 վիրապատությունների մասին, այդ թվում 6 հիվանդների սիրտը պատվաստել էր թոքերի հետ միասին։

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Բժշկություն |
| --- |
|  |
| Մասնագիտություններևբաժիններ | 

|  |
| --- |
| Վիրաբուժություն |
|  |
| 
* Սրտային վիրաբուժություն
* Կրծքային վիրաբուժություն
* Պրոկտոլոգիա
* Ակնաբուժություն
* Ընդհանուր վիրաբուժություն
* Նյարդավիրաբուժություն
* Դիմածնոտային վիրաբուժություն
* Օրթոպեդիա
* Ձեռքի վիրաբուժություն
* Քիթ-կոկորդ-ականջաբանություն
	+ ԼՕՌ
* Մանկական վիրաբուժություն
* Պլաստիկ վիրաբուժության
* Վերարտադրողական վիրաբուժություն
* Վիրաբուժական ուռուցքաբանություն
* Օրգանների փոխպատվաստում
* Վնասվածքաբանական վիրաբուժություն
* Ուրոլոգիա
	+ Անդրոլոգիա
* Անոթային վիրաբուժություն

 |

|  |
| --- |
| Ներքին հիվանդություններ |
|  |
| 
* Ալերգիա / Իմունոլոգիա
* Անգիոլոգիա
* Սրտաբանություն
* Ներզատաբանություն
* Գաստրոէնտերոլոգիա
	+ Հեպատոլոգիա
* Ծերունաբուժություն
* Արյունաբանություն
* Հիվանդանոցային բժշկություն
* Վարակաբանություն
* Նեֆրոլոգիա
* Ուռուցքաբանություն
* Թոքաբանություն
* Ռևմատոլոգիա

 |

|  |
| --- |
| Մանկաբարձություն և գինեկոլոգիա |
|  |
| 
* Գինեկոլոգիա
* Գինեկոլոգիական ուռուցքաբանություն
* Պերինատալոգիա
* Մանկաբարձություն
* Վերարտադրողական էնդոկրինոլոգիա և անպտղություն
* Ուրոգինեկոլոգիա

 |

|  |
| --- |
| Ախտանուն |
|  |
| 
* Ռադիոլոգիա
	+ Ինտերվենցիոն ճառագայթաբանություն
	+ Միջուկային բժշկություն
* Ախտաբանություն
	+ Անատոմիա
	+ Կլինիկական պաթոլոգիա
	+ Կլինիկական քիմիա
	+ Ցիտոպաթոլոգիա
	+ Բժշկական մանրէաբանություն
	+ Տրանսֆուզիոլոգիա

 |

|  |
| --- |
| Այլ մասնագիտություններ |
|  |
| 
* Կախվածության բժշկություն
* Դեռահասների բժշկություն
* Անեսթեզիոլոգիա
* Մաշկաբանություն
* Աղետների բժշկություն
* Ջրասուզման բժշկություն
* Անհետաձգելի բժշկություն
	+ Mass gathering medicine
* Ընտանեկան բժշկություն
* Ընդհանուր բժշկություն
* Ինտենսիվ թերապիա
* Բժշկական գենետիկա
* Նարկոլոգիա
* Նյարդաբանություն
	+ Կլինիկական նյարդաֆիզիոլոգիա
* Մասնագիտական հիվանդությունների բժշկություն
* Ակնաբանություն
* Բերանի խոռոչի բժշկություն
* Ցավի բուժում
* Պալիատիվ օգնություն
* Մանկաբուժություն
	+ Նեոնատոլոգիա
* Ֆիզիոթերապիա և ռեաբիլիտացիա
* Կանխարգելում
* Հոգեբուժություն
	+ Նարկոլոգիական հոգեբուժություն
* Ռադիոթերապիա
* Վերարտադրողական բժշկություն
* Սեռական բժշկություն
* Քնաբանություն
* Սպորտային բժշկագիտություն
* Օրգանների փոխպատվաստում
* Տրոպիկական բժշկություն
	+ Ճանապարհորդության բժշկություն
* Վեներոլոգիա

 |

 |
|  |
| Բժշկական կրթություն | 
* Բժշկական դպրոց
* Բժշկության բակալավր
* Բժշկական գիտությունների բակալավր
* Բժշկական գիտությունների մագիստրոս
* Վիրաբուժության մագիստրոս
* Բժշկական գիտությունների դոկտոր
* Օսթեոպատ գիտությունների դոկտոր
* Բժշկական գիտությունների դոկտոր

 |
|  |
| Առնչվողհոդվածներ | 
* Այլընտրանքային բժշկություն
* Օժանդակ բժշկական անձնակազմ
	+ Ստոմատոլոգիա
	+ Պոդիատրիա
	+ Ֆիզիկական վերականգնում
* Մոլեկուլային ուռուցքաբանություն
* Նանոբժշկություն
* Անհատական բժշկություն
* Հանրային առողջություն
* Գյուղական առողջություն
* Ավանդական բժշկություն
* Անասնաբուժություն
* Բժիշկ
	+ Գլխավոր բժիշկ
* Բժշկության պատմություն

 |
|  |
| 
* Category Բժշկություն
* Commons page Վիքիպահեստ
* WikiProject Կարևորագույն հոդվածներ
* Portal Բժշկություն

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 170)։*  |