recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Թարթառի հովտի հուշարձաններ**, Թարթառի հովտում գտնվող բազմաթիվ և բազմաբնույթ արժեքավոր պատմաճարտարապետական հուշարձաններ։

Նկարագրություն
--------------

Թարթառի հովտի հուշարձաններից են Ծար իշխանանիստ կենտրոնը՝ 16-րդ դարի պատմագիր Հովհաննես Ծարեցու հայրենի գյուղաքաղաքը՝ իր սուրբ Սարգիս, սուրբ Գրիգոր, սուրբ Աստվածածին եկեղեցիներով, Գետամեջի վանքով (12-13-րդ դարեր), ինչպես նաև Դադի կամ Խոթա վանքը, որը հիշատակվում է վաղ միջնադարյան աղբյուներում։

Խութավանքի դիմաց՝ Թարթառի աջ ափին, բարձր լեռան կատարին Լեռնաբերդն է (հնում՝ Հավքախաղաց), որը միջնադարում վերակառուցվել է Կիլիկյան թագավոր Լևոն Ա-ի ծախքերով, այդ պատճառով էլ նրա անունն է կրում։

Խութավանքից բավականին ներքև՝ գետի աջ ափին, ծառապատ հրվանդանի վրա, տարածվում են Խաթրվանքի կիսավեր շենքերը (13-րդ դար)։ Դրանցից դեպի աջ Կարմիր վանքն է, ավելի հեռու՝ Ամենափրկիչ վանքը, իսկ ձախ կողմում՝ Չարեքտարի վանքը (7-13-րդ դարեր)։

Թարթառի ձախ ափին՝ Մռովասարի փեշերին են գտնվում Վերին Խաչենի Վախտանգյան մեծ իշխանների «Ականոյ, Հանդաբերդոյ» բերդավանները (12-13-րդ դարեր), իշխանանիստ Հաթերքը, նրա շրջապատում՝ Ղլեն քոլեն վանքը, Կարմի քարեն վանքը, Իծըքարա վանքը, Մասիս կամ Մեսիս վանքը, Շուքավանքը, Ծոս, Խոտորաշեն, Մթնաձոր բնակատեղիները, Մռովի օջախ, Սուրբ Սարգիս սրբավայրերը։ Դրանք բոլորն էլ 5-7-րդ և հետագա դարերի հուշարձաններ են, որոնք դարեր շարունակ գտնվում են Թարթառի հովտում։

Սարսանգի պատմական կամրջի (13-րդ դար) մոտ կառուցված խոշոր ամբարտակից ներքև, այնտեղ, որտեղ Թրղին խառնվում է Թարթառին, անմատչելի ժայռածերպի վրա կառուցված է Ջրաբերդը։ Դրանից ներքև՝ գետահովտի տարբեր կետերում, գտնվում են հայ ճարտարապետության այնպիսի նշանավոր կոթողներ, որոնք աղբյուրագիտական տեղեկությունների համաձայն կառուցվել են 5-7-րդ դարերում և հանդիսացել են երկրամասի առաջին կրթօջախներ։ Մեսրոպ Մաշտոցը դպրոցներ է բացել Գլխո կամ Հոռեկա, Եղիշ Առաքյալ կամջրվշտիկ վանքերում։

Թարթառի ափերին են գտնվում Ջրաբերդի վարչական կենտրոնը՝ Քաղաքատեղը, Երիցմանկանց վանքը, Կաթողիկասարի վանքը, Տիրամայր վանքը և մի շարք եկեղեցիներ, կամուրջներ, գյուղատեղիներ, մահարձաններ, ջրանցքներ, բերդեր ու այլ հնություններ։

Պատմաճարտարապետական խոշոր կառույցներից բացի, Թարթառի հովտում պահպանվել են նաև մեծ քանակությամբ խաչքարեր։ Հիշատակության արժանի են Ծարս գյուղաքաղաքի և Դադիվանքի խոշոր խաչքարերը և Խոթավանքի որմնանկարները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Մկրտչյան, Շ․ Մ․ (1985). *Լեռնային Ղարաբաղի պատմաճարտարապետական հուշարձանները*. Երևան: «Հայաստան». էջեր 37–38. ISBN 4902020000. `{{cite book}}`: Check `|isbn=` value: checksum (օգնություն)
**«Փոքրիկ և իմաստուն հավը»** (անգլ.՝ The Wise Little Hen), Walt Disney Productions ստուդիայի` 1934 թվականին ստեղծված կարճամետրաժ մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ «Silly Symphonies» («Հիմար սիմֆոնիաներ») շարքից։ Մուլտֆիլմը նկարահանվել է «Փոքրիկ շեկլիկ հավը» մանկական հեքիաթի հիման վրա։ Ժապավենն ուշագրավ է նրանով, որ հենց այստեղ է առաջին անգամ հայտնվել Դոնալդ բադի կերպարը։ Թեդ Օսբորնը և Ալ Թալիաֆերոն մուլտֆիլմը վերածել են կոմիքսի, որը թարգմանվել է շատ լեզուներով։

Սյուժե
------

Հավը իր ճուտիկների հետ փնտրում է օգնականի, որն իրենց կօգնի եգիպտացորեն ցանել։ Հավը հերթով օգնություն է խնդրում Փիթեր Փիգ խոզուկից և Դոնալդ բադից, բայց նրանք ձևացնում են, թե իբր փորացավ ունեն և խուսափում են աշխատանքից։ Ճուտիկները ստիպված են լինում իրենք օգնել հավին, և նրանք միասին ցանում են եգիպտացորենի արտը։

Բերքը հասնում է։ Օգնականների հետ իրավիճակը նորից կրկնվում է, բայց Փիթեր Փիգը և Դոնալդ բադն այսպես կոչված «Ծույլերի ակումբի» անդամ են և նորից խուսափում են աշխատանքից։ Հավն իր ճուտիկների հետ հավաքում է հասած եգիպտացորենը և դրանով պատրաստում տարբեր կերակուրներ։ Հավը կանչում է Փիթերին և Դոնալդին՝ օգնել կերակուրն ուտելու հարցում։ Նրանք անմիջապես մոռանում են իրենց «ցավող» փորի մասին և վազում են ուտելու։ Զամբյուղում, որը նրանց տարել էր հավը, դրված էր ձիթայուղ։ Ճուտիկները հավի հետ կուշտ ուտում են, իսկ Փիթերը և Դոնալդը, դաս ստանալով, միայն հրմշտում են իրար։

Հնչունավորում
-------------

* Ֆլորենս Ջիլ – Փոքրիկ իմաստուն հավ
* Նեշ Քլարենս - Դոնալդ բադ
* Պինթո Քոլվինգ - Թիթեր Փիգ

Տեսանյութի թողարկում
--------------------

* *Donald Duck Volume 1* (Betamax) 1986
* *Mickey Mouse & Donald Duck Volume 2* (VHS, LD) 1989
* *Donald Duck’s 50 Birthday* (VHS, LD) 1991
* *The Chronological Donald Volume 1* (DVD) 2005
* *Walt Disney’s Timeless Tales Volume 3: Casey at the Bat/Little Hiwatha/Morris the Midget Moose* (DVD) 2006
* *Walt Disney Animation Collection: Classic Short Films Volume 5: Wind in the Willows* (DVD) 2009

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «The Wise Little Hen» (անգլերեն). INDUCKS. Վերցված է 2015 թ․ դեկտեմբերի 4-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* *The Wise Little Hen* – The Encyclopedia of Disney Animated Shorts
* «Փոքրիկ իմաստուն հավը»(անգլ.) Big Cartoon DataBase կայքում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · ČSFD · FilmAffinity · Internet Movie Database |

 |
**Կուսաբերդ-Աղջկաբերդ,** **Ղզղալա** կամ **Կարաքենդ**, բերդ Արցախի Մարտունու շրջանում։ Հայկական բոլոր աղբյուրներում, ինչպես նաև մամուլում և զրույցների ժամանակ այն անվանում են Ղզղալա, իսկ այլ լեզուներում՝ Կարաքենդ։ Տեղացիներն այն անվանում են «**Պերթ**»։ Նախկինում բերդի շրջակայքում եղել է բնակավայր, որը հիշատակվում է Հինգ շեն անվանմամբ։

Աշխարհագրական դիրք
------------------

Բերդը գտնվում է Ղզաղլա գյուղից 3 կիլոմետր հեռավորության վրա, որի դիմացի լանջին տեղակայված է համանուն բնակավայրը։ Բերդի արևելյան մասում արցախյան դաշտավայրն է, որից հարավ տարածվում է Երկար քար լեռնաշղթան։ Լեռնաշղթային հանդիպակաց բարձրանում է Մեծ Նահատակ լեռը, որի գագաթին դեռ պահպանվում է Մեծ Նահատակ եկեղեցին։

Նկարագրություն
--------------

Բերդի գագաթին երևում են ժայռերով կերտված շենքեր։ Այն հավանաբար ունեցել է միջնաբերդ, որտեղ հայտնաբերվել են խողովակներ, որոնցով մոտակա Փիլկեյի աղբյուրից ջուր են բերել միջնաբերդ։ Բերդը կառուցված է ժայռափոր բնակատեղիներից և պաշտպանության համար փորված խորշերից։ Բերդի շրջակայքից հայտնաբերվել են ազգային և պատմաճարտարապետական բնույթի տարբեր առարկաներ՝ աշխատանքային գործիքներ, զենքեր, կենցաղային իրեր, զարդարանքներ, մետաղադրամներ, արձանիկներ, թասեր, հին խաչքարեր, զարդանախշված խոյակներ և այլն։ «Պերթի» ստորոտում գտնվող բնակավայրը, որտեղ այժմ խաղողի այգիներ են, պահպանել է իր Հինգ շեն անվանումը։ Շրջապատում կան գերեզմանատներ, աղբյուրներ, ավերակներ, որոնք հայկայան հուշարձաններ են։ Այդտեղ պահպանված հայկական վիմագրերն ու պատմամշակույթային կառույցները վկայում են, որ այս տարածքը բնակեցված է եղել դեռևս V-VII և XIII դարերում։ Բնակավայրից գտնված նյութերը նաև ցույց են տալիս, որ Հինգ գյուղը տնտեսական և առևտրային հարաբերություններ մեջ է եղել ինչպես այլ շրջանների, այնպես էլ օտարազգիների հետ, քանի որ ապակյա ապարանջանները, հախճապակյա անոթները, ոսկե դրամները անկասկած ներմուծվել են դրսից։

Ղզղալայի հնավայրում նաև հայտնաբերել են կավագործության արհեստանոց, իսկ մի այլ վայրում՝ մետաղաձուլարան։ Ձուլարանը կառուցված է թրծված աղյուսից և բավականին լավ է պահպանված։ Առանձնահատուկ տեղ են գրավում վաղ շրջանի վարպետորեն պատրաստված սև կավե ամանները, որոնց վրա փորագրված են անհետացած օձեր, թռչուններ, և այլ կենդանատեսակներ։

Ղզղալայի կարևոր հուշարձաններից են Մեծ նահատակը, Պիծի նահատակը, Սօրփը (Սուրբը), Նահապետ Քուչակի աղբյուրը Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին, որոնցից կանգուն է միայն Մեծ նահատակը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5  Մկրտչյան, Շահեն (1985). *Լեռնային Ղարաբաղի պատմաճարտարապետական հուշարձանները*. Երևան: «Հայաստան». էջեր 156–158. ISBN 4902020000. `{{cite book}}`: Check `|isbn=` value: checksum (օգնություն)
**Լեոնի կենդանաբանական այգի** (իսպ.՝ León Zoological Park)՝ կենդանաբանական այգի Մեքսիկայի Գուանախուատո նահանգում։ Շինարարական աշխատանքները տարվել են մեկ տարի՝ 365 օր ժամանակահատվածում։

Պատմություն
-----------

Լեոնի կենդանաբանական այգին բացվել է 1979 թվականի սեպտեմբերի 19-ին Մեքսիկայում` Գուանախուատո նահանգի Իլբոլո արվարձանում։ 1994 թվականին կենդանաբանական այգին համալրվեց նաև Անասնաբուժական կլինիկայով, իսկ 2002 թվականից ` Գիշերային սաֆարիյով։

2010 թվականին Լեոնի կենդանաբանական այգին լրացուցիչ ծախսեր ներկայացրեց Մեքսիկայի զբոսաշրջության նախարարությանը, որի արդյունքում բացվեց ցուցահանդես սողունների թեմատիկայով։ Այս ցուցահանդեսի ժամանակ կենդանաբանական այգի տեղափոխվեցին Գուանախուատոյում հազվադեպ հանդիպող հին տեսակի օձեր, այդ թվում` պիթոններ (Կանաչ պիթոն), կոբրաներ և այլն։

Կենդանատեսակներ
---------------

Լեոնի կենդանաբանական այգում ապրում են 180 տեսակի 1100 կենդանիներ։ Կան կենդանիներ, որոնք չկան Մեքսիկայի ոչ մի այլ կենդանաբանական այգում։ Կենդանաբանական այգու կենդանիներից են բորենիները, ընձառյուծները, աղվեսները, լեմուրները, արջերը, վագրերը և այլ տեսակի շնազգիներ և կատվազգիներ։

Բացի այդ ողնաշարավորներից, այստեղ ապրում է նաև արծիվների մեծ տեսականի, որոնցից են՝ Քարարծիվը և Սպիտակագլուխ ծովարծիվը։ Կենդանատեսակներ կան նաև Աֆրիկյան սավաննաներից և Ամերիկայի տափաստաններից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  «About Us». *zooleon.org.mx*. Parque Zoológico de León. Արխիվացված է օրիգինալից 2010 թ․ հուլիսի 3-ին. Վերցված է 2010 թ․ հուլիսի 12-ին.
3. ↑  «Attractions». *zooleon.org.mx*. Parque Zoológico de León. Արխիվացված է օրիգինալից 2010 թ․ հուլիսի 3-ին. Վերցված է 2010 թ․ հուլիսի 12-ին.
4. ↑  «List of Accredited Zoos and Aquariums». *aza.org*. Association of Zoos and Aquariums. Վերցված է 2010 թ․ հուլիսի 8-ին.
5. ↑  «León Zoological Park». *leonguanajuato.com*. Leon Guanajuato. Արխիվացված է օրիգինալից 2009 թ․ օգոստոսի 13-ին. Վերցված է 2010 թ․ հուլիսի 12-ին.
6. ↑  «Announce aquarium for Zoo León». *milenio.com*. Milenio. 2009 թ․ մարտի 8. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հուլիսի 24-ին. Վերցված է 2010 թ․ հուլիսի 12-ին.
7. ↑  Dominguez, Pedro (2010 թ․ մարտի 29). «Leon presents Zoo reptile expo». *milenio.com*. Milenio. Վերցված է 2010 թ․ հուլիսի 12-ին.
8. ↑  Chavolla, Gisela. «Park Zoo, a Noah's ark». *correo-gto.com.mx*. Correo date=մարտի 28, 2010. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հուլիսի 21-ին. Վերցված է 2010 թ․ հուլիսի 12-ին. `{{cite web}}`: Missing pipe in: `|publisher=` (օգնություն)
**Ռոժենի աստղադիտարան** (բուլղար․՝ Национална астрономическа обсерватория - Рожен, *НАО-Рожен*; անգլ.՝ National Astronomical Observatory - Rozhen, *NAO-Rozhen*),հայտնի նաև որպես Բուլղարիայի ազգային աստղագիտական դիտարան, աստղագիտական դիտարան, որը գտնվում է Սմոլյան նահանգում, Բուլղարիայի Պլովդիվ քաղաքից 90 կմ հեռավորության վրա։ Մոտակա քաղաքը` Չեպելարեն, գտնվում է 15 կմ հեռավորության վրա։ Աստղադիտարանը պատկանում և գործում է Բուլղարիայի գիտությունների ակադեմիայի (ԲԳԱ) Աստղագիտության ինստիտուտի ենթակայությամբ։ Այն պաշտոնապես բացվել է 1981 թվականի մարտի 13-ին, գրեթե 20 տարի հետո Բոգոմիլ Կովաչևի անվան, որը ԲԳԱ-ի աստղագիտության պրոֆեսոր էր, հայտնի որպես հիմնադիր, սկսել է աշխատել այդ նպատակին։ Դիտահանդեսը ամենամեծն է Հարավ-արևելյան Եվրոպայում և ունի շուրջ 50 աստղագետներով ակտիվ թիմ։ Աստղադիտարանի անունը կրող *6267 Ռոժեն* մոլորակը բացահայտվել է աստղադիտարանի կողմից։

Աստղադիտակներ
* 200 սմ *Ritchey-Chretien* աստղադիտակ (տեղակայված *Coude* կիզակենտրոնով)
* 60 սմ *Cassegrain* աստղադիտակ
* 50/70 սմ *Schmidt* տեսախցիկ
* 15 սմ Արևային աստղադիտակ

Բոգոմիլ Կովաչև, Ռոժենի աստղադիտարանի հիմնադիր, 1987 թվականի ամռանն այցելած բուլղարացի գիտնականների խմբի հետ

WASP-3c & TTV
-------------

Փոխադրման ժամանակային փոփոխություն (*TTV*), փոփոխություն տրանզիտային մեթոդով, օգտագործվել է Ռոժենի աստղադիտարանի, Ենայի աստղադիտարանի և Թորունի աստղագիտական կենտրոնի կողմից WASP-3c Էկզոմոլորակի հայտնագործման համար

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք
* Բուլղարիայի ազգային աստղագիտական դիտարան
* Home Institute site
* (4486) Mithra (NEA) discovery in Rozhen Observatory 20 September 1987 by V. Shkodrov and E. Elst (IAUC 4464)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Constitution of the Republic of Kosovo» (PDF). 2008 թ․ հունիսի 15. էջ 51. Վերցված է 2013 թ․ փետրվարի 21-ին.
2. ↑  Maxhuni, Qenan (2010). «Gjendja e natyrës, Raport 2008-2009»: 73. `{{cite journal}}`: Cite journal requires `|journal=` (օգնություն)


}} 

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Ռոժենի աստղադիտարան** կատեգորիայում։ |

1. ↑  Schmadel, Lutz D. (2007). «(6267) Rozhen». *Dictionary of Minor Planet Names – (6267) Rozhen*. Springer Berlin Heidelberg. էջ 522. doi:10.1007/978-3-540-29925-7\_5763. ISBN 978-3-540-00238-3.
2. ↑   : accessed 14 September 2015 (in Bulgarian)
3. ↑   Արխիվացված 2015-09-25 Wayback Machine image 53 of 66 : accessed 14 Sept 2015 (in Bulgarian)
4. ↑   : accessed 14 Sept. 2015
**Սասպենս** (անգլ.՝ suspense, հայերեն՝ «անորոշություն, անհանգստություն»), տագնապալի սպասման զգացողություն։ Եզրույթը լայն կիրառություն ունի անգլերենում՝ առօրյա իրավիճակներ նկարագրելիս։ Սլավոնական լեզվաընտանիքին պատկանող լեզուներում գործածվում է միայն կինոարվեստի, համակարգչային խաղերի, հազվադեպ՝ գրականության մեջ. «սապսենս» բառով բնութագրվում է այն գեղարվեստական էֆեկտը, որին հատուկ է ֆիլմը դիտելիս՝ հանդիսատեսի տևական լարված վիճակը, ինչպես նաև մի խումբ գեղարվեստական հնարքներ՝ ուղղված հանդիսատեսի ներառմանը պատկերի մեջ։ Սասպենս կիրառվում է թրիլլերներում և սարսափ ժանրի խաղերում։

Սասպենսի գործածումը կինեմատոգրաֆիայում ուղղակիորեն կապվում է Ալֆրեդ Հիչքոքի անվան հետ, ով համարվում է «սասպենսի վարպետ». նրան հաջողվում էր հմտորեն կերտել հարատև անորոշության, լարվածության մթնոլորտ և խուճապ ներշնչել։ Հիչքոքից հետո այս հնարքը ծավալվեց հոլիվուդյան և այլերկրյա կինոարվեստում։ Որպես սասպենսի վառ կիրառության օրինակ ուշագրավ է ռեժիսոր Ջոն Կարպենտերի «Halloween»(ԱՄՆ, 1978) սարսափ ֆիլմը, ինչպես նաև նույն Հիչքոքի «Psycho» (ԱՄՆ, 1960) դետեկտիվ ֆիլմը, որի հիմքում ընկած է Ռոբերտ Բլոխի համանուն նովելը (1959):

Սասպենսի կառուցման գլխավոր սկբունքներից է ակնկալվող իրադարձության, վճռական պահի պարբերաբար հետաձգումը։ Այդ առիթով՝ ցնցման և սասպենսի տարբերությունը Հիչքոքը բացատրում էր պայթուցիկի օրինակով։ Ենթադրենք՝ էկրանին հետևյալ պատկերն է. սեղանի առջև նստած մարդիկ անհոգ զրուցում են, և հանկարծ տեղի է ունենում պայթյուն, պարզվում է՝ սեղանի տակ պայթուցիկ կար։ Հանդիսատեսը ապշում է և մի քանի վայրկյան հետո՝ ուշքի գալիս։ Դա ցնցումն էր։ Նույն իրավիճակը ստանում է այլ երանգներ, երբ հանդիսատեսին հայտնի է սեղանի տակի պայթուցիկի առկայության մասին, և որ պայթյունին մնացել է, ենթանդրենք, 20 վայրկյան։ Այսպես, երբ էկրանին իրար փոխհաջորդում են վտանգից անտեղյակ, խաղաղ զրուցող մարդկանց խումբը, սեղանի տակ ամրեցված պայթուցիկը և խրոնոմետրին արտացոլված սպառվող վայրկյանները, հանդիսատեսը կամա-ակամա ստիպված է խեղդվել հուզմունքից րոպեներ շարունակ։ Այս դեպքում կիրառվել է սասպենս։

Ըստ Հիչքոքի՝ սասպենսի հաջորդ սկզբունքը հետևյալն է՝ «Հանդիսատեսը պետք է իրազեկ լինի էկրանին ներկայացվող բոլոր իրադարձություններին։ Իմ պատկերացմամբ՝ ծածուկությունը հազվադեպ է հանգեցնում սասպենսի։ Դասական դետեկտիվում, որպես կանոն, այն բացակայում է, կա միայն մտային հանելուկ։ Դետեկտիվն առաջ է բերում բուն հետաքրքրություն՝ զուրկ հուզային երանգներից, իսկ սասպենսն առանց հույզերի անհեթեթություն է։ Այսպես, մանր-մունր դետալների բացատրությունն ու հասանելիությունը չափազանց կարևոր է»։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Саспенс» (ռուսերեն). 2019 թ․ դեկտեմբերի 30. `{{cite journal}}`: Cite journal requires `|journal=` (օգնություն)
2. ↑  «саспенс — Викисловарь». *ru.wiktionary.org*. Վերցված է 2020 թ․ հուլիսի 3-ին.
3. ↑  «Suspense» (անգլերեն). 2020 թ․ հունիսի 28. `{{cite journal}}`: Cite journal requires `|journal=` (օգնություն)
4. ↑  Виджани, Виктория. «Саспенс Хичкока | ESTET» (ռուսերեն). Վերցված է 2020 թ․ հուլիսի 3-ին.
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Խաչ եկեղեցի (այլ կիրառումներ)
**Երևման Սուրբ Խաչ եկեղեցի** (Սուրբ Հովհաննես-Կարապետ եկեղեցի), 10-11-րդ դարերի հայ քաղկեդոնական եկեղեցի ներկայիս Վրաստանի Ախալքալաքի մունիցիպալիտետում, Ախալքալաք քաղաքից 7 կմ հարավ-արևելք գտնվող հայաբնակ Խորենիա գյուղում։

1830-ական թվականներին կարենցի գաղթականները ամայի գյուղատեղիում հաստատվելուց հետո եկեղեցին նորոգել են և օծել Սուրբ Հովհաննես-Կարապետ անունով՝ դարձնելով ծխական եկեղեցի։ Գործել է մինչև խորհրդային առաջին տարիները։

1850-ական թվականներից հետո այս եկեղեցին վավերագրերում հիշվում է Երևման Սուրբ Խաչ անվամբ։

Ճարտարապետություն
-----------------

Եկեղեցին ունի միանավ, թաղածածկ բազիլիկ կառուցվածք։ Կառուցված է համակ սրբատաշ քարով։ Արտաքին չափերն են՝ 13,65 x 6,6 մ։ Հարավից եկեղեցուն կից է երկրորդ փոքր եկեղեցին, որը կառուցման ժամանակաշրջանով մոտ է հիմնական եկեղեցուն։

### Արձանագրություններ

Եկեղեցու պատերին առկա են բազմաթիվ հայատառ արձանագրություններ, որոնք 1988 թվականին ուսումնասիրել է հուշարձանագետ Սամվել Կարապետյանը։

1896 թվականին Խորենիա այցելած վրացի Ի. Ռոստոմաշվիլին վերծանել է եկեղեցու որմերին պահպանված վրաց մեսրոպատառ արձանագրությունները։ Դրանցից չափով ու բովանդակությամբ ամենամեծը գտնվում էր եկեղեցու տանիքում։ Չցանկանալով ընդունել եկեղեցու հայկական լինելը՝ Ի. Ռոստոմաշվիլին նշել է, որ արձանագիր քարն այնտեղ տարվել էր հայերի կողմից եկեղեցին իբր յուրացնելու նպատակով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6  Սամվել Կարապետյան (2006). *Ջավախք* (PDF). Երևան: Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող կազմակերպություն. էջեր 254–256. ISBN ISBN 5-8080-0651-1. Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2020 թ․ սեպտեմբերի 29-ին. Վերցված է 2017 թ․ հունիսի 27-ին. `{{cite book}}`: Check `|isbn=` value: invalid character (օգնություն)
2. ↑  Հայաստանի ազգային դիվան, ֆ. 53, ց. 1, գ. 457։
3. ↑  Հայաստանի ազգային դիվան, ֆ. 53, ց. 1, գ. 3830։
**Վան Սին** (չինարեն՝ 王兴, փետրվարի 18, 1979(1979-02-18), Longyan, Ֆուցզյան, Չինաստան), չինացի գործարար համացանցի և սոցիալական ցանցերի բնագավառում, միլիարդատեր, «Meituan Dianping» ընկերության գործադիր տնօրենը։ Չինաստանի ամենահարուստ մարդկանցից մեկն է, որի կարողությունը գնահատվում է 4․1 միլիարդ դոլար 2019 թվականի հունվարի տվյալներով։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1979 թվականին փետրվարի 18-ին Չինաստանի Լունյան կոմսությունում։ 2001 թվականին ավարտել է Ցինխուայի համալսարանը՝ ստանալով բակալավրի աստիճան։ 2003 թվականին Դելավերսկի համալսարանում ուսումնասիրել է ինֆորմատիկա, ստացել մագիստրոսի դիպլոմ և վերադարձել Չինաստան դոկտորական ընդունվելու համար։

Իր ձեռնարկատիրական գործունեության սկզբում նա զբաղվել է չինացի օգտատերերի համար ամենատարածված ամերիկյան սոցիալական ցանցերի կլոնավորմամբ՝ հասնելով նմանության բարձր աստիճանի։

2005 թվականին Վան Սինը ուրիշ ձեռնարկատերերի հետ հիմնադրել է «Սյաոնեյ» զանգվածային սոցիալական ցանցը, որը հետագայում հայտնի է դարձել «Renren» անունով։ Ցանցն ունի Ֆեյսբուքի նման ինտերֆեյս։

2007 թվականին Վան Սինը հիմնադրել է «Ֆանյֆոու» ընկերությունը, որը Թվիթթերը պատճենող միկրոբլոգային ցանց է։ Ավելի ուշ նա հեռացել է ամերիկյան համակարգերի կլոնավորումից և զբաղվում էր սեփական նորարարություններով։ 2010 թվականին նա հիմնադրել է «Մեյտուան» ցանցը, որը նախատեսված էր ապրանքների և ծառայությունների պատվերների և առաքումների զանգվածային կազմակերպման համար։ Ցանցը մեծ ճանաչում է ձեռք բերել հատկապես մանրածախ առևտրի, ռեստորաններում ուտելիք պատվիրելու, ապրանքների պատվերների և այլ ծառայությունների համար։ Ցանցում վճարումն անմիջապես կատարվում էր բջջային հեռախոսների և QR-կոդերի միջոցով։ Վճարման համար ընդունվում էին նաև շատ փոքր գումարներ՝ մեկ յուանից պակաս։

Ըստ «Ֆորբս» ամսագրի՝ Վան Սինը Չինաստանի ամենաազդեցիկ տնտեսագետների շարքում զբաղեցնում է երրորդ տեղը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Browning, Jonathan; Chen, Lulu Yilun (2015 թ․ հոկտեմբերի 7). «China's Meituan Agrees to $15 Billion Dianping Merger». *Bloomberg.com*. Վերցված է 2018 թ․ հուլիսի 21-ին. `{{cite news}}`: Invalid `|url-access=yes` (օգնություն)
2. 1 2 3  «Forbes profile: Wang Xing». *Forbes*. Վերցված է 2019 թ․ հունվարի 21-ին.
3. ↑  «Official Website». Oak Pacific. Արխիվացված է օրիգինալից 2010 թ․ սեպտեմբերի 10-ին. Վերցված է 2010 թ․ նոյեմբերի 3-ին.
4. ↑  «校内网开通手机版本--北方网». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ հոկտեմբերի 25-ին. Վերցված է 2022 թ․ հունվարի 31-ին.
5. ↑  Meituan-Dianping. «Meituan-Dianping Taps into B&B Market With the Launch of Its Hazelnut B&B App». *www.prnewswire.com* (անգլերեն). Վերցված է 2017 թ․ մայիսի 10-ին.
**Բերնստենի ռեակցիա**, թթվային կատալիզի պայմաններում դիարիլամինների և կարբոնաթթուների կոնդենսացումից 9-ալկիլ և արիլտեղակալված ակրիդինների ստացման մեթոդ։

Առաջին անգամ ռեակցիան նկարագրվել է Ավգուստ Բերնսի կողմից 1878 թվականին ամիդինների հատկությունների ուսումնասիրման ընթացքում՝ բենզոյական թթվի նիտրիլի և դիֆենիլամինի փոխազդեցության օրինակով։

Հետագայում ռեակցիան կատարելագործվել է ցինկի քլորիդը և պոլիֆոսֆորական թթուն որպես կատալիզատոր օգտագործելու շնորհիվ։

Ռեակցիայի մեխանիզմ
------------------

Երկար ժամանակ Բերնստենի ռեակցիայի մեխանիզմը քննարկաման առարկա էր, ընդ որում հիմնականում քննարկվում էր ռեակցիայի սկզբի երկու այլընտրանքային տարբերակ՝ դիարիլամինի N-ացիլացում՝ հետագա ներմոլեկուլային C-ացիլացում ամինոխմբի նկատմամբ օրթո- դիրքում և ուղղակի C-ացիլացում։ Ապացուցված է, որ դիֆենիլամինի N-ացիլացումը նույնպես բերում է ակրիդինների ստացման, սակայն N-ացիադիֆենիլների օգտագործումը ռեակցիայի ելքը չի բարձրացնում և այդ պատճառով ներկայումս ռեակցիայի սկիզբը համարվում է ացիալ կատիոնի (պոլիֆոսֆորական թթվի կիրառման դեպքում) կամ քլորանհիդրիդի (ցինկի քլորիդի կիրառման) միջոցով C-ացիլացումը։

Ընթացք և մոդիֆիկացիաներ
-----------------------

Բերնստենի ռեակցիայի դասական ընթացքի մեթոդիկան համարվում է դիֆենիզամինի և արոմատիկ կամ ալիֆատիկ կարբոնաթթվի էկվիվալենտ կամ ավելցուկի տաքացումը 1,5-3 անգամ գերազանցող ցինկի քլորիդի առկայությամբ։ Ռեակցիան տեղի է ունենում առանց լուծիչի և տևում է մոտ 3 ժամ։ Ցնդող կարբոնաթթուների դեպքում ռեակցիան իրականացվում է զոդված փորձանոթների մեջ, չտեղակալված ակրիդինների ստացման ելքը մրջնաթթու օգտագործելու դեպքում շատ ցածր է։

Ցինկի քլորիդով կատալիզվող ռեակցիաներում մասնակցում են հիդրօքսիտեղակալված դիֆենիլամինները, ընդ որում ներմոլեկուլային կոնդենսացումը տեղի է ունենում հիդրօքսի- խմբի նկատմամբ պարա- դիրքում։ Այսպես, 3-հօդրօքսիֆենիլամինը 4-հիդրօքսիբենզոյական թթվի հետ փոխազդելիս ստացվում է բացառապես 3-հիդրօքսիակրիդիններ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Bernthsen, August (1878). «Zur Kenntniss der Amidine und der Thiamide einbasischer organischer Säuren». *Justus Liebig's Annalen der Chemie*. **192** (1–2): 1–60. doi:10.1002/jlac.18781920102. ISSN 10990690 00754617, 10990690. Վերցված է 2016 թ․ մարտի 15-ին. `{{cite journal}}`: Check `|issn=` value (օգնություն)
2. ↑  Popp, Frank D. (1962). «Polyphosphoric Acid in the Bernthsen Reaction1». *The Journal of Organic Chemistry*. **27** (7): 2658–2659. doi:10.1021/jo01054a518. ISSN 0022-3263. Վերցված է 2016 թ․ մարտի 15-ին.
3. ↑  Wang, Zerong (2010 թ․ սեպտեմբերի 15). «Bernthsen Reaction: (Bernthsen Acridine Synthesis)». *Comprehensive Organic Name Reactions and Reagents*. Hoboken, NJ, USA: John Wiley & Sons, Inc. ISBN 978-0-470-63885-9. Վերցված է 2016 թ․ մարտի 15-ին.
4. ↑  Acheson, R. Morrin (2009 թ․ սեպտեմբերի 15). *The Chemistry of Heterocyclic Compounds, Acridines*. John Wiley & Sons. էջ 23-30. ISBN 978-0-470-18809-5.

Գրականություն
-------------

* Wang, Zerong (2010 թ․ սեպտեմբերի 15). «Bernthsen Reaction: (Bernthsen Acridine Synthesis)». *Comprehensive Organic Name Reactions and Reagents*. Hoboken, NJ, USA: John Wiley & Sons, Inc. ISBN 978-0-470-63885-9. Վերցված է 2016 թ․ մարտի 15-ին.
**«The Dark Fields»**` իռլանդացի գրող Ալան Գլիննի (անգլ. *Alan Glynn*) առաջին վեպը։ Առաջին անգամ հրատարակվել է անգելերով, 2001 թվականին, *Little, Brown and Company* հրատարակչությունում։ 2011 թվականին, ռեժիսոր Նիլ Բյորգերը, վեպի հիման վրա նկարահանել է «*Limitless*» ֆիլմը։ Էկրանավորման նախամուտքից առաջ վեպը վերահրատարակվել է։

Վեպի կառուցվածք
---------------

Վեպը բաժանված է 28 գլուխների, որոնք միավորված են 4 մասով։ Գիրքը նվիրված է իռլանդացի երգչուհի Էնյային։

Պատմությունը ներկայացվում է Էդդի Սփինոլայի դեմքով, նա հիշում է այն մասին, թե ինչպես է փոխվում իր կյանքը «MDT-48» հոգեկան դեղամիջոցի ընդունումից հետո։

Սյուժե
------

Մի օր, Էդդին հանդիպում է իր նախկին կնոջ ամուսնուն՝ Վերնոն Գենտին։ Վերնոնի խոսքերով, նա կապված է թմրանյութերի վաճառքի հետ և, որպես խորհրդատու, ընդունվել է դեղագործության ընկերությունում։ Վերնոնը Էդդիին առաջարկում է նոր դեղամիջոց ընդունել, որը բարձրացնում է ուղեղի գործունեությունը։ Վերնոնին ճանաչելով, Էդդին սկզբում հրաժարվում է, սակայն հետո ընդունում է հաբը։ Ազդեցությունը իրեն երկար սպասել չի տալիս։ Հաջորդ օրը նա գնում է Վերնոնի մոտ՝ հերթական չափաբաժնի հետևից։ Սակայն, որոշ ժամանակ հեռանալուց և վերադառնալուց հետո, Էդդին Վերնոնին սպանված է գտնում։ Ոստիկանություն զանգելով, նա խուզարկում է բնակարանը «MDT-48»-ով պահոց է գտնում, որից հետո Էդդի կյանքը արմատապես փոխվում է։

Կերպարներ
---------

* **Էդդի Սփինոլա** (անգլ. *Eddie Spinola*)՝ գլխավոր գործող անձ և պատմող։ Գրող, ապրում է Նյու Յորքում, աշխատում է «*Կերր և Դեկստեր*» հրատարակչությունում։
* **Վերնոն Գրանտ** (անգլ. **Vernon Gant**)՝ Էդդիի նախկին կնոջ եղբայրը։ Թմրավաճառ։ Սպանվել է սեփական բնակարանում։
* **Մելիսա**՝ Էդդիի նախկին կինը։
* **Կարլ Վան Լուն**՝ «*Վան Լուն և գործընկերներ*» ընկերության գլխավոր տնօրեն։ Էդդիի գործատուն։
* **Գեննադիյ**՝ ռուսական մաֆիայի անդամ։ Բորսայի խաղի համար Էդդիին վարկ է տվել։

Էկրանավորում
------------

*Հիմնական հոդված․ **Limitless (ֆիլմ)***

Նիլ Բյորգերի «*Limitless*» ֆիլմը օգտագործում է կերպարներին և վեպի հիմնական գաղափարը, սակայն իրադարձությունների հաջորդականությունը և վերջաբանը փոխված են։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  PM, Declan Burke-24 September 2009 03:00. «Alan Glynn: His Dark Places». *Herald.ie* (անգլերեն). Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 25-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ թվային անուններ: authors list (link)
2. ↑  «Limitless: A Novel». `{{cite web}}`: `|first=` has numeric name (օգնություն); `|first=` missing `|last=` (օգնություն)

Արտաքին հղումներ
----------------

* *Limitless* by Alan Glynn--Audiobook Excerpt on YouTube
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Երեմյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Արման Ստեփանի Երեմյան** (հունվարի 29, 1986(1986-01-29), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ թեկվոնդոիստ, Հայաստանի և Եվրոպայի չեմպիոն, Հայաստանի միջազգային կարգի սպորտի վարպետ։

Կենսագրություն
--------------

Արման Երեմյանը ծնվել է 1986 թվականի հունվարի 29-ին Երևանում (Հայկական ԽՍՀ)։ Թեկվոնդոյով զբաղվել սկսել է Արսեն Ավետիսյանի գլխավորությամբ։ Մասնակցել է թեկվոնդոյի պատանեկան առաջնությունների և դարձել հաղթող։ Երոպայի պատանեկան առաջնություններում նվաճել է արծաթե և բրոնզե մեդալներ 2001 և 2003 թվականներին համապատասխանաբար։ Արժանացել է երեք բրոնզե մեդալների Ունիվերսիադաներում 2005, 2007 և 2009 թվականներին։ Արման Երեմյանի ամենանշանակալի ձեռքբերումը եղել է ոսկե մեդալը Հռոմում անցկացված թեկվոնդոյի Եվրոպայի առաջնության կիսամիջին քաշային կարգում (78 կգ)։ Այդպիսով նա դարձել է առաջին հայ թեկվոնդոիստը, որ ճանաչվել է Եվրոպայի չեմպիոն։

Արման Երեմյանը եղել է Հայաստանի օլիմպիական հավաքականի դրոշակակիրը 2012 թվականին Լոնդոնում անցկացված Օլիմպիական խաղերում. նա եղել է Հայաստանի հինգերորդ դրոշակակիրը Ամառային օլիմպիական խաղերում։ Սկզբում նախատեսվել է, որ դրոշակակիրը կլինի Ալբերտ Ազարյանը, սակայն որոշումը փոխվել է նրա տարիքի պատճառով, և նրա փոխարեն այդ պատիվը վերապահվել է Արման Երեմյանին։

Երեմյանը նվաճել է ոսկե մեդալ 2012 թվականին Կազանում անցկացված որոկավորման մրցումներում և ստացել իրավունք մասնակցելու 2012 թվականի Օլիմպիական խաղերին։ Նա դարձել է առաջին հայ թեկվոնդոիստը, որ ներկայացրել է Հայաստանը Ամառային օլիմպիական խաղերում։ Առաջին փուլում Երեմյանը հաղթել է կանադացի Սեբաստյան Միշոյին (8:4) և հոլանդացի Թոմի Մոլետին (6:4), սակայն կիսաեզրափակչում նվազագույն հաշվով զիջել է Արգենտինան ներկայացնող Սեբաստյան Կրիսմանիչին (1:2), որն էլ արդյունքում դարձել է Օլիմպիական խաղերի չեմպիոն։ Բրոնզե մեդալի համար պայքարում Երեմյանը պարտվել է բրիտանացի Մուհամմադ Լուտալոյին (3:9)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Լոնդոն-2012. Հայ օլիմպիականները. Արման Երեմյան. sport.news.am. Վերցված է 24 փետրվարի, 2013-ին. `{{cite web}}`: Invalid `|script-title=`: missing prefix (օգնություն)
2. ↑  «Azaryan not allowed to carry the Armenian flag during the Olympics». www.yerkirmedia.am. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ փետրվարի 3-ին. Վերցված է 2013 թ․ փետրվարի 23-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Արման Երեմյանի էջը Taekwondodata.com կայքում (անգլ.)
* Լոնդոն-2012. Հայ օլիմպիականները. Արման Երեմյան

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Taekwondo Data |

 |
**Անխելա Բալյեստեր Մունյոս** (իսպ.՝ Ángela Ballester Muñoz, հունիսի 15, 1980(1980-06-15), Գանդիա, Վալենսիա, Վալենսիա, Իսպանիա), իսպանացի պետական և քաղաքական գործիչ, Իսպանիայի 11-րդ և 12-րդ գումարյան պատգամավորական ժողովի անդամ։

Կենսագրություն
--------------

Անխելա Բալյեստեր Մունյոսը ծնվել է 1980 թվականի հունիսի 15-ին Իսպանիայի արևելքում գտնվող Գանդիա քաղաքում։ Ավարտել է Վալենսիայի համալսարանի պատմության, ինչպես նաև Բարսելոնայի ինքնավար համալսարանի միջազգային հարաբերությունների և միջմշակութային հաղորդակցության ֆակուլտետները։

Դրանից հետո ստացել է միջազգային հարաբերությունների մասնագիտական որակավորման մագիստրոսի կոչում։

Համալսարանական կրթությունն ավարտելուց հետո *«մենք մեր պետության քաղաքացիներն ենք»* քաղաքացիական խորհրդի անդամ։ 2014 թվականին անդամակցել է նորաստեղծ «Մենք կարո՛ղ ենք» ձախակողմյան կուսակցությանը, որի հետ մեկտեղ դարձել է Վալենսիայի ինքնավար համայնքի քաղաքացիական խորհրդի անդամ՝ քարտուղարի պաշտոնով։

2015 և 2016 թվականների համընդհանուր ընտրությունների արդյունքում ընտրվել է Իսպանիայի Թագավորության կորտեսի պատգամավոր՝ Վալենսիայի ինքնավար համայնքի ընտրատարածքից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «PODEMOS - Ángela Ballester Muñoz». *transparencia.podemos.info* (իսպաներեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ օգոստոսի 11-ին. Վերցված է 2017 թ․ հուլիսի 7-ին.
2. ↑  «Quién es quién en la cantera de políticos valencianos procedentes de CEPS». *abc* (եվրոպական իսպաներեն). 2016 թ․ ապրիլի 7. Վերցված է 2017 թ․ հուլիսի 7-ին.
3. ↑  «Ballester Muñoz, Ángela». 07․07․2017. `{{cite web}}`: `|first=` missing `|last=` (օգնություն)

|  |
| --- |
| 
  **Կենսագրություն**   **Իսպանիա**   **Եվրոպա**
 |
**Օորտի հաստատունները՝** 2 էմպիրիկ մեծություններ են, որոնք պարունակվում են հոլանդացի աստղագետ Յան Օորտի՝ իրենց ուղեծրերում աստղերի պտտման սեփական և Գալակտիկայի կենտրոնի շուրջ դրանց շարժման ճառագայթային արագությունը որոշող մաթեմատիական հաշվարկներում։ Արտահայտություններն ունեն հետևյալ տեսքը՝

{\displaystyle \left\{{\begin{matrix}V\_{r}&=&Ar\sin {(2l)}\\\mu &=&0.211\times \left(B+A\cos {(2l)}\right)\end{matrix}}\right.}
որտեղ {\displaystyle V\_{r}} — ճառագայթային արագությունն է,

{\displaystyle \mu }—սեփական շարժումը,

{\displaystyle r} — հեռավորությունը Արեգակից,

{\displaystyle l} —աստղի գլակտիկական լայնությունը։

Բացի այդ գոյություն ունի Օորտի հաստատունի արտահայտությունը՝ արտահայտված աստղի շրջանային արագության և գալակտիկայի կենտրոնից աստղի ունեցած հեռավորության միջոցով՝

{\displaystyle \left\{{\begin{matrix}A&=&{\frac {1}{2}}\left({\frac {V\_{c}}{R}}-{\frac {dV\_{c}}{dR}}\right)\\B&=&-{\frac {1}{2}}\left({\frac {V\_{c}}{R}}+{\frac {dV\_{c}}{dR}}\right)\end{matrix}}\right.}
որտեղ {\displaystyle V\_{c}} — աստղի շրջանայինարագությունն է,

{\displaystyle R} — հեռավորությունը Գալակտիկայի կենտրոնից։

A և B — Օորտիհաստատուններն են ։

Դրանց մոտ արժեքներնեն՝

{\displaystyle A=14,8\left({\frac {km}{sec\times kiloparsec}}\right)}
{\displaystyle B=-12,4\left({\frac {km}{sec\times kiloparsec}}\right)}

Տես նաև
-------

* Գալակտիկայի հալո
* Օորտի ամպ
* Գալակտիկաներ

Արտաքին հղումներ
----------------

* http://astroprofspage.com/archives/75 - (en) Oort constants, Astroprof’s page

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Постоянные Оорта» (ռուսերեն). 2013 թ․ մարտի 14. `{{cite journal}}`: Cite journal requires `|journal=` (օգնություն)
**Բուլղարիայի խորհրդարան**, առավել հայտնի է, որպես **Բուլղարիայի ազգային ժողով** (բուլղար․՝ Народно събрание), միապալատ օրենսդիր մարմին Բուլղարիայի Հանրապետությունում, որը բաղկացած է 240 պատգամավորներից։ Բուլղարիայի ազգային ժողովը, որպես երկրի բարձրագույն իշխանական մարմին, արտահայտում է բուլղարացիների հանրային կամքը և ներկայացնում իր ինքնիշխանությունը։

Ազգային ժողովի 100 պատգամավորներն ընտրվում են մեծամասնական ընտրակարգով՝ ըստ թաղամասերի (ընտրությունները կատարվում են երկու փուլով), իսկ մնացած 40-ը՝ ըստ կուսակցությունների կամ կուսակցական դաշինքների ներկայացրած ցուցակների։ Յուրաքանչյուր պատգամավոր ընտրվում է 4 տարի ժամկետով։ Բուլղարիան, որպես Խորհրդարանական Հանրապետություն, մի շարք լիազորություններ է վստահում ազգային ժողովին։

Բուլղարիայի ազգային ժողովը որոշում է երկրի ներքին և արտաքին քաղաքականությունը, իրավունք ունի հաստատել և փոխել երկրի սահմանադրությունը, պատերազմ հայտարարել և խաղաղության պայմանագիր կնքել, վավերացնել և չեղյալ համարել միջպետական համաձայնություններ, ընտրել Բուլղարիայի գործադիր իշխանության ղեկավարին՝ նախագահին, գլխավոր դատախազին և գերագույն դատարանի կազմին։

Բուլղարիայի ազգային ժողովի լիազորությունների շրջանակը սահմանում է երկրի սահմանադրությունը (հոդված 62 գլուխ 91)։ Օրենքների և այլ իրավական ակտերի համապատասխանությունը որոշում է Բուլղարիայի Հանրապետության սահմանադրական դատարանը։ 

Բուլղարիայի նախագահը վետոյի իրավունք ունի օրենսդիր մարմնի կողմից ընդունված երկրորդ ընթերցմամբ օրենքների նախագծերի նկատմամբ։ Եթե ազգային ժողովն ընդունում է նույն որոշումը չորս և ավելի անգամ, դա համարվում է վավեր՝ առանց նախագահի կարծիքի։

Պատգամավորը չի կարող զբաղեցնել պետական որևէ այլ պաշտոն՝ բացառությամբ կարող է դառնալ միայն Բուլղարիայի ԱԳ նախարարների խորհրդի անդամ։ Ներկայումս Բուլղարիայի խորհրդարանի խոսնակն է Դիմիտար Գլավչևը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  «Բուլղարիայի Հանրապետության ազգային ժողովի գործունեությունը». `{{cite web}}`: `|first=` missing `|last=` (օգնություն)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Հայրապետյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Արմինե Հայրապետյան** (օգոստոսի 31, 1976(1976-08-31), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ երգահան, երգչուհի, հնագետ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1976 թվականի օգոստոսի 31-ին Երևանում, Հայկական ԽՍՀ։ Ավարտել է Գրիգոր Նարեկացու անվան թիվ 137 միջնակարգ դպրոցը։

1993-1998 թվականներին սովորել է ԵՊՀ պատմության ֆակուլտետում։

Հեռուստատեսային առաջին բեմելն ունեցել է տակավին 5 տարեկանում, հանրային հեռուստատեսության եթերում մեներգելով մանկական «Ոսկե ձկնիկը» օպերետի գլխավոր դերում։ Դպրոցական տարիներից սկսած մասնակցել է բազմաթիվ հանրապետական և համամիութենական փառատոների և համերգների, արժանացել գլխավոր մրցանակների։

Հեղինակային ստեղծագործություններով սկսել է հանդես գալ 1992 թվականից։ 1994 թվականից ի վեր մասնակցել է հանրապետական հեղինակային երգի մի շարք փառատոների, համերգների և մրցույթների։

1999 թվականին ճանաչվել է «Լավագույն երիտասարդ ստեղծագործող կատարող»։

2006 թվականին՝ «Նարեկացի» երիտասարդ ստեղծագործողների մրցույթում հաղթող «հեղինակային երգ» անվանակարգում։

Արմինե Հայրապետյանի որոշ երգեր ընդգրկվել են վավերագրական այնպիսի ֆիլմերում, ինչպես Մաիտե Ժարդենի «Հիշողության խոռոչները» (Ֆրանսիա) և Վրույր Թադևոսյանի «Պատերազմից հետո» կինոնկարները։

Արմինե Հայրապետյանի ձայներիզներում տեղ է գտել հեղինակի երգերի միայն փոքր մասը, քանի որ նա նախընտրում է հանդես գալ առավելապես կենդանի կատարումներով՝ ինչպես փոքրածավալ փակ, այնպես էլ բացօթյա համերգներում։

Ստեղծագործական գործունեությանը զուգընթաց զբաղվում է նաև մասնագիտությամբ՝ հետազոտություններ իրականացնելով Հայաստանի հնագիտական մի շարք վաղագույն հուշարձաններում, դասավանդում է ԵՊՀ-ում։

Ընտանիք
-------

Ունի երկու զավակ։

Սկավառակագրություն
------------------

* «Ես ետ կգամ» (2005)
* «Բարև» (2011)
* «Հեղինակային երգի հավաքածու» N1
* «Հեղինակային երգի հավաքածու» N2

Պարգևներ և մրցանակներ
---------------------

* «Խաղաղության փառատոն», Արտեկ, 1991, գլխավոր և «Հանդիսատեսի համակրանք» 1-ին մրցանակ
* «Նոր Անուններ», Երևան -1991, 1-ին մրցանակ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  «Կենսագրություն. Արմինե Հայրապետյան». Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ օգոստոսի 15-ին. Վերցված է 2014 թ․ փետրվարի 25-ին.
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (այլ կիրառումներ)
**Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի**, Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի, գտնվում է Վրաստանի Քվեմո Քարթլիի մարզի Մառնեուլի շրջանում, Վիրահայոց լեռների հյուսիսային լանջին, Լալվարից սկիզբ առնող Աղքյորփի գետակի ափին, վարչական կենտրոն Մառնեուլ քաղաքից 60 կմ հեռավորության և ծովի մակարդակից 1019 մետր բարձրության վրա, հայաբնակ Աղքյորփի գյուղում, կառուցվել է 19-րդ դարում։

Ըստ արխիվային և մամուլի պահպանված տեղեկությունների՝ գյուղում եղել է հայկական 2 եկեղեցի։ Եկեղեցու արխիվներից մեկի համաձայն 1845-1846 թվականներին Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի եղել է փայտաշեն կառուց, ունեցել է 1 հոգևորական, տարածքում եղել է նաև գերեզմանոց, իսկ եկեղեցու ծխականները եղել են 135 մարդ։ 1866-1867 թվականների մեկ այլ տեղեկարգի տվյալներով, հիշատակվում է գյուղի 2 եկեղեցու գոյության մասին՝ «Սուրբ Աստվածածին» և «Սուրբ Գևորգ» անվամբ։ Իսկ 1857-1860 և 1911-1913 թվականների պահպանված տվյալներից պարզ է դառնում որ գյուղի ծխական եկեղեցին եղել է Սուրբ Գևորգ եկեղեցին։
1912 թվականին Սուրբ Գևորգ եկեղեցին գտնվել է կիսավեր վիճակում, սակայն տեղի հայ բնակչության նախաձեռնությամբ եկեղեցին վերականգնվել է և 1913 թվականին վերաօծվել է որպես Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ։

Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին կառուցված է խճաքարերով և աղյուսով, որի չափերն են՝ (9,0 x 5,5) մետր։ Եկեղեցու անկյունները, հարավային պատուհանը, արևմտյան ճակատը և ճակատամասի վերին շարքերը կառուցված է աղյուսից։ Ունի մեկ մուտք արևմտյան կողմից։ Եկեղեցու հյուսիսաին կողմում կա մկրտության ավազանը, որի վերևի մասում կա առձանագրություն․ 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | ԱՇԽԱՏԱՍԻՐՈՒԹԵԱՄԲ ՇԻՆՎԷՑԱՒ ԶԱՅՍ ԽՈՐԱՆՍ ՄՕՍԷՍ ԱԹԱԲԷԳԵԱՆՑՍ |  |

Կա արձանագրություն նաև եկեղեցու մուտքի մոտ եղած տապանաքարերի վրա․ 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Մոսես Աթաբեգյանցի և նրա տիկնոջ՝ Մարիամ Սիմոնյան-Աթաբեգյանցի |  |

Եկեղեցու հոգևոր կազմը եղել է՝ Մկրտիչ քհն. Տեր-Վարդանյանը և Գրիգոր քհն. Միսկարյանցը։

Խորհրդային տարիներին եկեղեցին արդեն իսկ չէր գործում, և վերածվել էր պահեստի, սակայն հետխորհրդային տարիներին համագյուղացիները և բարերարների ֆինանսական աջակցությամբ եկեղեցին մասնակի վերանորոգվել է, որից հետո 2005 թվականին օրհնվում է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Aleks\_El\_Dia. «ԱՂՔՅՈՐՓԻ – ՍԲ. ԱՍՏՎԱԾԱԾԻՆ ՄԱՏՈՒՌ». *armenianchurch.ge*. Վերցված է 2021 թ․ հուլիսի 25-ին. `{{cite web}}`: Missing `|author1=` (օգնություն)
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (այլ կիրառումներ)
**Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի**, Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի, գտնվում է Վրաստանի Քվեմո Քարթլիի մարզի, Մառնեուլի շրջանի, Մեծ Շուլավեր գյուղի Զագամեցոց կոչված թաղում, կառուցվել է 19-րդ դարում։

Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու հիմնադրման մասին ստույգ տվյալներ առկա չեն, սակայն որոշ տվյալների ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ այն կառուցվել է 19-րդ դարի առաջին կեսին։

Համանուն եկեղեցու տեղում եղել է միջնադարյան հայկական կիսավեր եկեղեցի։

1841-1842 թվականներին արդեն իսկ պատրաստ էր նոր եկեղեցու կառուցման հատակագիծը, իսկ 1844 թվականին թեմի առաջնորդ Սարգիս արքեպսսկոպոս Ջալալյանցի ձեռամբ կատարվեց հիմնօրհնեքը։

Եկեղեցին բազում անգամներ վերանորոգվել է․ 1862-1864 թվականներին եկեղեցին հիմնանորոգվել է, որի մասին կան արձանագրություններ, եկեղեցու մուտքի բարավորին։

1879 թվականին վտանգված էր եկեղեցուն կից զանգակատունը, որը վերակառուցվեց մինչև 1887 թվականը ընկած ժամանակահատվածում։

19-րդ ից 20-րդ դարերի ընթացքում նույնպես իրականացվել են վերանորոգման աշխատանքները, մասնավորապես՝ 1916 թվականին վերանորոգվել է եկեղեցու տանիք և պատերը։

Խորհրդային անաստվածության տարիներին եկեղեցին գործել է մինչև 1920-ական թվականները, որից հետո փակվել է և վերածվել է պահեստի։

1989-1990-ական թվականներին գյուղի հայաբնակների կողմից եկեղեցին վերանորոգվել է, իսկ 1998 թվականին թամի առաջնորդ Գևորգ արքեպսսկոպոս Սերայդարյանը եկեղեցուն ծառայող է նշանակել Վահան Ասլամազյանին։

Եկեղեցին կառուցաված է անմշակ քարերով, կամարակապ և եռասյուն կառույց է։ Սյուները և կամարները սրբատաշ քարից են։ Եկեղեցին ունի երկու մուտք մեկը հյուսիսից, մյուսը արևմուտքից, եկեղեցու չափսերն են (18,30 x 11,00) մետր։ Եկեղեցուն կից արևմտյան կողմում զանգակատունն է։

Եկեղեցու հոգևոոր կազմը եղել է՝ Մովսես քհն. Տեր-Գրիգորյանը, Պողոս ավագ քհն. Իսահակյանը, Հովհաննես քհն. Մարտիրոսյանը, Իսահակ քհն. Ավետիսյանը, Մկրտիչ քհն. Տեր-Եղիազարյանցը։

2013 թվականի դեկտեմբերի 21-ին եկեղեցին վերաօծվեց ձեռամբ Վիրահայոց թեմի առաջնորդ Գերաշնորհ Տեր Վազգեն եպիսկոպոս Միրզախանյանի և մասնակցությամբ Սամցխե-Ջավախքի և Ծալկայի ընդհանուր առաջնորդական փոխանորդ Տեր Բաբգէն վարդապետ Սալբիյանի և հոգևոր դասի ներկայացուցիչների։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Aleks\_El\_Dia. «ՇԱՀՈՒՄՅԱՆ, ՄԵԾ ՇՈՒԼԱՎԵՐ - ՍՈՒՐԲ ԱՍՏՎԱԾԱԾԻՆ ԵԿԵՂԵՑԻ». *armenianchurch.ge*. Վերցված է 2021 թ․ հուլիսի 26-ին. `{{cite web}}`: Missing `|author1=` (օգնություն)
**Վառոդի աշտարակ** (չեխ․՝ Prašná brána), գոթական ոճով աշտարակ Պրահայում, 15-րդ դարի հուշարձան։ Գտնվում է Հանրապետության հրապարակում` Հասարակական տան հարևանությամբ, որի հետ կապված է ծածկած կամրջով։ Աշտարակի դարպասներից սկսվում է Ցելետնա (Celetná) փողոցը, որտեղից սկիզբ է առնում Պրահայի ամրոց տանող Արքայական ճանապարհի առաջին հատվածը։

Պատմություն
-----------

Աշտարակի առաջին քարը դրվել է 1475 թվականին քարագործ վարպետ Վացլավի կողմից։ Դարպասը պետք է Հին քաղաք մտնող 13 դարպասներից մեկը լիներ, սակայն այս ծրագիրը չի իրագործվել։ Շինարարության սկզբից քիչ անց Վլադիսլավ 2-րդ արքան, անհանգստանալով սեփական անվտանգության համար, վերադառնում է Պրահայի ամրոց, իսկ հին պալատը իր շրջակայքով կորցնում է երբեմնի նշանակությունը։ Աշտարակը այդպես էլ մնում է անավարտ` հետագայում ծածկվելով ժամանակավոր տանիքով։ Կառույցը շուտով դառնում է վառոդի պահեստ։ Հենց այդ ժամանակվանից էլ այն կոչվել է «Վառոդի աշտարակ»։ Պրուսական զորքի կողմից Պրահայի պաշարման ժամանակ 1757 թվականին դարպասները խիստ տուժում են. 1799 թվականին ստիպված հեռացնում են նրա վնասված զարդարանքները։ 19-րդ դարի սկզբին աշտարակը վերանորոգվում է ուշ գոթիկայի ոճով։ Ներկայիս տեսքը աշտարակը ձեռք է բերել ճարտարապետ Յոզեֆ Մոցկերի գլխավորությամբ 1878-1886 թվականներին կատարված վերանորոգման աշխատանքների արդյունքում։

Բնութագիր
---------

Վառոդի աշտարակի բարձրությունը 65 մ է։ Ներսում գործում է լուսանկարների ցուցահանդես։ 44 մ բարձրության վրա ունի դիտահրապարակ, որտեղ կարելի է բարձրանալ 186 հարթակ ունեցող պարուրաձև աստիճանաշարով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  archINFORM (գերմ.) — 1994.
2. ↑  Turp, Craig (2012). DK Eyewitness Travel Guide: Prague. London: DK Travel. ISBN 0756683998.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Վառոդի աշտարակ Արխիվացված 2011-11-05 Wayback Machine
**Գառնի խառնարան**, խառնարան Մարս մոլորակի վրա։ Ըստ ՆԱՍԱ-ի այս խառնարանում են հայտաբերվել ջրի հետքեր (2015 թվական, սեպտեմբերի 29)։ ՆԱՍԱ-ն և ԱՄՆ երկրաբանական ծառայությունը խառնարանն այդպես են կոչել 2015 թվականի ապրիլի 24-ին։ Մարսի վրա՝ Գառնի խառնարանի լանջերին, պարբերաբար մի քանի հարյուր մետր երկարությամբ մուգ նեղ շերտեր են ի հայտ գալիս, որոնք ենթադրաբար ձևավորվում են հեղուկ աղի ջրի հոսքերից։ Տեղեկությունները ստացվել են *Mars Reconnaissance Orbiter* միջմոլորակային բազմաֆունկցիոնալ ավտոմատ կայանից՝ *HiRISE* տեսախցիկի ֆիքսած նկարի օգնությամբ։ Պատկերը ստեղծելիս կազմվել է տեղանքի եռաչափ համակարգչային մոդելը՝ թվային քարտեզ, որը կազմել են HiRISE խցիկից 2 անգամ ստացված ստերեոսկոպիկ տեղեկության հիման վրա, որից հետո պատկերը դրվել է մոդելի վրա։

Գառնիի տիեզերական աստղագիտության ինստիտուտը և տիեզերքի թանգարանը։

Գառնիի տիեզերական աստղագիտության ինստիտուտում Գրիգոր Գուրզադյանի ղեկավարությամբ ստեղծվել են տիեզերական ուղեծրային աստղադիտարաններ, մոտ 40 տիեզերագնացներ այդտեղ են անցել իրենց նախաթռիչքային պատրաստումը։ 2001 թվականի հուլիսին Գառնիում՝ ինստիտուտի տարածքում բացվել է Տիեզերքի թանգարան, 2015 թվականի նոյեմբերին այդ թանգարանը՝ հարստացված վերաբացվել է Երևանում։ Թանգարանում ներկայացված են տիեզերական ծրագրերին Հայաստանի մասնագետների մասնակցությանը առնչվող նմուշներ, տիեզերքում օգտագործված սարքեր, փաստաթղթեր։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Garni,». planetarynames. Վերցված է 2015 թ․ ապրիլի 24-ին.
2. ↑  «Dark, Recurring Streaks on Walls of Garni Crater,». nasa.gov. Վերցված է 2015 թ․ սեպտեմբերի 28-ին.
3. ↑  «NASA Confirms Evidence That Liquid Water Flows on Today's Mars,». planetarynames. Վերցված է 2015 թ․ սեպտեմբերի 28-ին.
4. ↑  «crater in which water was found on mars named after garni armenia,». asbarez. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ հոկտեմբերի 2-ին. Վերցված է 2015 թ․ սեպտեմբերի 30-ին.
5. ↑  «Space Museum opens in Armenia's capital url=. panarmenian. `{{cite news}}`: Missing pipe in: `|title=` (օգնություն)
6. ↑  Garni space astronomy institute and space museum.(չաշխատող հղում)
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Խաչ եկեղեցի (այլ կիրառումներ)
**Սուրբ Խաչ եկեղեցի**, Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի, գտնվում է Վրաստանում, Ախալքալաքից դեպի հարավ-արևմուտք 18 կմ հեռավորության վրա, Սուլդա գյուղում, կառուցվել է 19-րդ դարի 1830-ական թվականներին։ Ըստ Վրաստանի և Իմերեթի թեմի 1839-1840-ական թվականների պահպանված տվյալների, եկեղեցու քահանա է հիշատակվում Տեր Սիմեոն Տեր-Հովհաննիսյանը։

Եկեղեցին վերակառուցվել է և վերաօծվել 1853 թվականին, որի համար որպես շինանյութ օգտագործվել է նաև Հոկամ և Կաշ գյուղերի միջև գտնվող ավերված շինության սրբատաշ քարերը։

1866 թվականին եկեղեցին դեռ փայտաշեն կառույց էր, իսկ արդեն 1885 թվականին՝ քարաշեն։

Ճարտարապետություն
-----------------

Սուրբ Խաչ եկեղեցին բազիլիկ, երկթեք դահլիճ ունեցող կառույց է, այն կառուցվել է խառը տեսակի տուֆ քարերից, նրա չափսերն են (19.01 x 10.87) մետր։

Ունի մեկ մուտք արևմտյան կողմում, իսկ եկեղեցու պատուհանները գտնվում են չորս պատերի վրա, որոնք կամարակապ տիպի են։

Արևմտյան պատին կից չորսասյուն սյունասրահ է, որի վրա կանգնած է վեցանիստ զանգակատունը։ Եկեղեցու դահլիճը բաժանված է երեք նավերի։

Խորանը գտնվում է արևելյան մասում, իսկ նրա աջ և ձախ կողմերում կան ավանդատներ։ Մկրտության ավազանն է գտնվում է հյուսիսային պատին։

1860-1880-ական թվականներին եկեղեցու հոգևոր կազմն է եղել՝ Մկրտիչ քհն. Մալխասյանցը և Սարգիս քհն. Ֆարմանյանը։

Եկեղեցու արևելյան կողմում է գտնվում գյուղի երկու գերեզմանոցներից մեկը։

Եկեղեցին վերանորոգվել է ռուսաստանաբնակ Հրազդան Առաքելյանի և մի խումբ համագյուղացիների նյութական օժանդակությամբ։

2016 թվականի հոկտեմբերի 22-ին եկեղեցին վերաօծվում է։ Վիրահայոց թեմի առաջնորդ Գերաշնորհ Տեր Վազգեն եպիսկոպոս Միրզախանյանի ձեռամբ և Սամցխե- Ջավախքի և Ծալկայի ընդհանուր առաջնորդական փոխանորդ Հոգեշնորհ Տեր Բաբգէն վարդապետ Սալբիյանի մասնակցությամբ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Aleks\_El\_Dia. «ՍՈՒԼԴԱ -ՍՈՒՐԲ ԽԱՉ ԵԿԵՂԵՑԻ». *armenianchurch.ge*. Վերցված է 2021 թ․ օգոստոսի 9-ին. `{{cite web}}`: Missing `|author1=` (օգնություն)
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Կարապետ եկեղեցի (այլ կիրառումներ)

**Սուրբ Կարապետ եկեղեցի (Գանձա)**, Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի, գտնվում է Վրաստանի Սամցխե-Ջավախք մարզի Նինոծմինդայի շրջանումի Գանձա գյուղում, կառուցվել է 19-րդ դարում։

Գանձա գյուղի Սուրբ Կարապետ եկեղեցի հիմնադրվել է տեղացի հայերի աջակցությամբ և Գրիգոր քահանա (Վահան Տերյանի պապի) ղեկավարությամբ։ 

```
Եկեղեցու մասին առկա է հետևյալ նկարագրությունը․
```

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | ունի մի փառաւոր եկեղեցի, սրբատաշ քարով և թաղակապ, չորս սիւների վերայ. այդ եկեղեցին պարծանք կարող է բերել մինչև անգամ շատ քաղաքների. շինուած ժողովրդի տուրքով և հանգուցեալ Գրիգոր քահանայի օժանդակութեամբ և հոգատարութեամբ |  |

Եկեղեցին քարաշեն, սրբատաշ քարերով կառուցված գմբեթավոր եկեղեցի է, նրա չափսերն են (19.10 x 12.73) մետր։

Կառուցվել է 1859 թվականին, եկեղեցին մշտապես գործել և ծառայել է համայնքի հոգևոր կարիքների համար։

Եկեղեցու հոգևոր կազմն է եղել ՝ Տեր-Զաքար Միքայելյանը, Գրիգոր Տեր-Ղազարյանը, Սուքիաս Տեր-Գրիգորյանը և Արիստակես Հովհաննիսյանը, որոնք քահանայագործել են 1860-1880-ական թվականները։

Սուրբ Կարապետ եկեղեցու մասին մշտապես հոգ են տարել և պարբերաբար վերանորոգել են, վերջին վերանորոգման աշխատանքներից է եղել 2008-2009 թվականներին, Գագիկ Ծառուկյան հիմնադրամի ֆինանսական աջակցությամբ, նաև 2015- 2016 թվականներին Գանձա գյուղի հայերի միջոցներով, վերանորոգվել է եկեղեցու տանիքը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Aleks\_El\_Dia. «ԳԱՆՁԱ - ՍՈՒՐԲ ԿԱՐԱՊԵՏ ԵԿԵՂԵՑԻ». *armenianchurch.ge*. Վերցված է 2021 թ․ հուլիսի 29-ին. `{{cite web}}`: Missing `|author1=` (օգնություն)