| **՞**Ռեմոնտանտ մեխակներ |
| --- |
|   |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
| Տիպ | Ծածկասերմեր |
|
|
|
|
|
| Դաս | Միաշաքիլավորներ |
|
|
|
| Կարգ | Մեխակածաղկավորներ |
|
|
|
| Ընտանիք | Մեխակազգիներ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Dianthus caryophyllus
L. |
| 

| ԴասակարգումըՎիքիցեղերում | ՊատկերներՎիքիպահեստում | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Ռեմոնտանտ մեխակներ (անընդհատ ծաղկող)** (լատին․՝ Dianthus caryophyllus), այս մեխակները վերջին տարիներին ջերմատնային պայմաններում աճեցվում են նաև Հայաստանում։

Մշակում
-------

Այս մեխակը սովորաբար բազմացնում են կտրոններով, որի համար հարկավոր է պատրաստել հատուկ մայրակներ. չպետք է թողնել, որ դրանք ծաղկեն, երբ կտրոնները վերցնում են ծաղկող մայրակներից, դրանցից աճեցրած բույսերից ստացված ծաղիկների թե՛ քանակը, թե՛ որակը համեմատաբար ցածր է լինում։ Կտրոններ վերցնելու համար նախատեսված մայրակ բույսերի նոր կազմակերպվող կոկոններն անպայման պետք է հեռացնել։ Կտրոններ պատրաստելու համար ամենալավ ժամկետներն են հոկտեմբեր-նոյեմբեր և փետրվար-մարտ ամիսները։

Կտրոնները պետք է վերցնել 3-4 հանգույց ունեցող աճող շիվերից, որոնցից երկուսը պետք է լինեն լավ ձևավորված՝ կազմակերպված։ Ջերմատներում կտրոնները պետք է տնկել բազմացման արկղերում. կարելի է օգտագործել նաև սածիլման արկղեր՝ լցրած պեռլիտով, սպիտակ ավազով կամ եռացող ջրով մաքուր լվացված գետի ավազով, որոնց տակը նախօրոք պետք է լցնել 4 տոկոսանոց ֆորմալինի լուծույթով ախտահանված, 3-5 սմ հաստությամբ հողաշերտի խառնուրդ՝ բանջարանոցային և տորֆահող հավասար չափով։ Նշված հողաշերտը ախտահանելիս 1 մ տարածության համար պետք է օգտագործել 2,5-3 լիտր պատրաստի լուծույթ։

Ախտահանումից 20-25 օրից հետո հողը կարելի է օգտագործել։ Օգտագործվող պերլիտի կամ ավազի միջին ջերմաստիճանը պետք է պահպանել 18-20 °C աստիճանի սահմաններում, իսկ օդինը՝ 16-18 °C։ Այդ պայմաններում կտրոնները կարող են արմատակալել 3-6 շաբաթվա ընթացքում. առաջին առաջին տասնօրյակում դրանք մի փոքր ավելի խոնավ պետք է պահել, հետագայում խոնավությունն աստիճանաբար պակասեցնել։

Կենսաբանական նկարագիր
---------------------

Մեխակի արմատային սիստեմը շատ թույլ է, այդ պատճառով տեղից-տեղ փոխադրելիս պետք է զգուշանալ, որպեսզի տնկման ժամանակ արմատները չվնասվեն, հակառակ դեպքում բույսերը կարող են չորանալ կամ դրանց նորմալ աճը երկար ժամանակ կանգ առնի։ Ծերատումն ընդհանրապես չպետք է ուշացնել, որովհետև բույսի դալար շիվերը կփայտանան և ծերատումն արդեն ցանկացած արդյունքը չի տա։ Խոշոր ծաղիկներ ստանալու նպատակով ծաղկակոթունի կողքերի վրա նոր կազմակերպվող կոկոններն անմիջապես պետք է կտրել՝ բջատել, թողնելով միայն ծայրերի կոկոնները։

Երևանի պայմաններում ջերմատներում աճեցվող մեխակների առատ ծաղկումը սկսվում է փետրվար կամ մարտ ամիսներից, իսկ մինչև այդ ծաղկումն ընթանում է դանդաղ։ Որպեսզի խոր աշնանը և ձմռանը շատ ծաղիկներ ստացվեն, հարկավոր է բույսերին լրացուցիչ լուսավորությաուն տալ, առավել ևս ամպամած եղանակներին։ Պարարտացնելիս պետք է աշխատել ազոտ պարունակող պարարտանյութը չափից շատ չտալ, որովհետև դրա պատճառով նոր ստացվող կոկոնների բաժակները ճեղքվում են։ Նույնպիսի անցանկալի ազդեցություն են թողնում նաև օպտիմալ ջերմաստիճանի (20) խախտումները։

Բույսերը ջրելիս չպետք է անմիջապես ծորակի ջուրը օգտագործել, որովհետև դա նույնպես բացասական ազդեցություն է թողնում բույսերի վրա։ Ջրի ջերմաստիճանը պետք է համապատասխանի հողի ջերմաստիճանը 1-2 °C աստիճանով բարձր լինի։ Պետք է ջրել առանց ցնցուղի։

Պաթոգեններ
----------

Ծածկած գրունտի պայմաններում, միշտ ծաղկող մեխակները հաճախ հիվանդանում են տարբեր հիվանդություններով՝ ժանգով, ֆուզարիոզով, գորշագույն փտումով և այլն։ Բույսի համար ավելի վտանգավոր են առաջին երկուսը։ Դրանցով ուժեղ վարակվելու դեպքում 50-80 տոկոսը ոչնչանում են։ Ժանգը վնասում է բույսի տերևներին, ցողունին, բաժակաթերթերին, կոկոններին։ Սկզբում երևան են գալիս դեղնավուն, մանր խալեր, որից հետո փոքր ելունգներ (աննշան ուռուցքներ), որոնք հետագայում պայթում են և տերևի երեսին նկատվում են (*Uromyces caryophyllinus Wint.*) սնկի ժանգակարմրավուն սպորները։ Այդ ժամանակ պետք է շատ զգույշ լինել, որովհետև դրանք օդի, ջրի և աշխատողների միջոցով շատ հեշտությամբ փախադրվում են և վարակում առողջ բույսերը։ Ժանգ հիվանդության դեմ կարելի է պայքարել հետևյալ բուժանյութերով՝ կապտան (0,7%), ցիրամ (1%) պոլիկարբոցին (0,4%)։

Նշված բուժանյութերը մարդու համար շատ վտանգավոր են։ Խորհուրդ է տրվում դրանց փոխարեն օգտագործել բորդոյան հեղուկ կամ միայն կիր (չհանգած). 100 լիտր ջրում լուծել 300 գ ու սրսկել։ Առաջին սրսկումից հետո բույսերի հիվանդ մասերը պետք է կտրել և այրել։ Երկրորդ սրսկումը կատարել 7-10 օր ընդմիջումով։ Դա վերաբերում է նաև բորդոյան հեղուկին։ Մյուս հիվանդությունը, որի հարուցիչն է *Fusarium oxyporum schlecht. dianthi*-ը, հատկապես վնասում է բույսի արմատներին։ Դրանով վնասվում է բույսերի ամրությունը՝ տուրգորը թուլանում է, տերևները դեղնում, հետագայում ընդունում են ծղոտի կամ սպիտակավուն երանգ, թառամում են, արմատավզիկը բարակում է, դառնում մուգ դարչնագույն։

Այս հիվանդությունը բարձր ջերմության պայմաններում 22-24°-ում շատ արագ է զարգանում։ Հիվանդության զարգացմանը նպաստում է նաև հողի գերխոնավությունը։ Վերը նշված պայմանները նպաստում են նաև գորշ փտախտի զարգացմանը։ Որպեսզի այս հիվանդությունները չզարգանան, հնարավորության սահմաններում հողը պետք է չոր պահել։ Վարակված բույսերն անմիջապես հանել, այրել, իսկ տեղերը ախտահանել կալիումմանգանտի լուծույթով կամ մեկ այլ նյութով։

Տեսակներ
--------

* Dianthus alpinus L. — Ռեմոնտանտ մեխակներ ալպիական
* Dianthus armeria L. — Ռեմոնտանտ մեխակներ աճող
* Dianthus barbatus L. — Ռեմոնտանտ մեխակներ թուրքական
* Dianthus bicolor Adams — Ռեմոնտանտ մեխակներ երկգույն
* Dianthus carthusianorum L.
* Dianthus caryophyllus L. — Ռեմոնտանտ մեխակներ պարտեզային, կամ Ռեմոնտանտ մեխակներ հոլանդական
	+ Dianthus caryophyllus var. schabaud — Ռեմոնտանտ մեխակներ Շաբոն.
* Dianthus chinensis L. — Ռեմոնտանտ մեխակներ Չինական
* Dianthus deltoides L. — Ռեմոնտանտ մեխակներ ծովային
* Dianthus gratianopolitanus Vill.
* Dianthus japonicus Thunb.
* Dianthus nardiformis Janka
* Dianthus superbus L. — Ռեմոնտանտ մեխակներ փարթամ

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Գրականություն
-------------

* Ծաղկաբուծություն և դեկորատիվ այգեգործություն, Հ. Ե. Նարինջյան

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | UNII |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX531765 · BNF: 145471173 · LCCN: sh85020361 · Microsoft: 2779886824 · NDL: 00564864 · NKC: ph508915 |

 |

 |