**Դուբլինի ասեղ**, այլ կերպ կոչվում է **Լույսի հուշարձան** (իռլանդերեն՝ An Túr Solais), 120 մետր (390 ոտնաչափ) բարձրությամբ, չժանգոտող պողպատից, կլոր գլխիկով ասեղի տեսքով մեծ հուշարձան, գտնվում է Նելսոնի նախկին հուշարձանի տեղում (նախկինում կոչվել է Ուիլյամ Բլեքնիի արձան)՝ Օ'Քոնել փողոցում՝ Իռլանդիայի Դուբլին քաղաքի գլխավոր մայրուղում։

Պատմություն
-----------

1966 թվականին Իռլանդիայի հանրապետական բանակի նախկին անդամների կողմից Նելսոնյան սյունը պայթեցնելուց և վեց օրվա ընթացքում մնացածի հետագա վերահսկվող քանդումից հետո, այս տեղը տարիներ շարունակ դատարկ է մնացել, քանի որ համապատասխան փոխարինման որոշում չի կայացվել։ Ի վերջո, *Աննա Լիվիայի* հուշարձանը տեղադրվել է այս վայրում՝ ի հիշատակ 1988 թվականին Դուբլինի հազարամյակի տոնակատարության։

1998 թվականին, որպես Օ՛ Քոնել փողոցի մի քանի միլիոն եվրո արժողությամբ պլանավորված վերակառուցման մաս (ինչպես նաև որպես գալիք հազարամյակի և Իռլանդիայի ձգտումների հուշարձան «Կելտական վագր»-ի տնտեսական բումի բարձրության վրա), հայտարարվել է Նելսոնի սյունին փոխարինող գտնելու մրցույթ։ Այս փողոցը մի քանի տարի անկում է ապրել՝ արագ սննդի ռեստորանների տարածման, էժանագին խանութների բացման, էժան պլաստիկ ցուցափեղկերի օգտագործման և ճանապարհի երկու կողմերում լքված օբյեկտների ավելացման պատճառով։ Օ' Քոնել փողոցը գտնվում է քաղաքի կենտրոնում։ Վերակառուցման ծրագիրը, որը նախատեսվում էր ավարտել մինչև 2004 թվականը, ենթադրում էր, որ փողոցը «կհեռանա արագ սննդի ռեստորանների իմիջից և կդառնա ընտանեկան վայր զբոսնելու համար»։ Ընդհանուր փողոցային լանդշաֆտի բարելավման ծրագրի շրջանակներում խոստացվել էր նոր գրանիտե տարածք, իսկ կենտրոնական արգելոցում ծառերի քանակը, որոնք մեծապես աճել են և մթագնել տեսարաններն ու հուշարձանները, կտրուկ կրճատվել են։ Սա հակասական էր, քանի որ ծառերը աճում էին մեկ դար։ Արձանները մաքրվել էին, իսկ որոշ դեպքերում՝ տեղափոխվել։ Խանութների սեփականատերերը պարտավոր էին պլաստիկ ցուցանակները փոխարինել ավելի գրավիչ ցուցանակներով։ Երթևեկությունը հնարավոր չափով ուղղվել էր փողոցից այն կողմ, իսկ գոտիների քանակը կրճատվել էր՝ հետիոտների համար ավելի գրավիչ դարձնելու համար։ Այս վերակառուցման կենտրոնական մասը պետք է լիներ Նելսոնի սյունին փոխարինող հուշարձանը։

*Ասեղ* կամ *Լույսի ասեղ* միջազգային մրցույթի մեծ թվով հայտերից հուշարձանը ընտրվել էր Դուբլինի լորդ քաղաքապետ Ջո Դոյլի գլխավորած հանձնաժողովի կողմից։ Առարկություն ներկայացրած անձի բողոքարկումից հետո, պլանները հանձնվել են բարձրագույն դատարան, ինչը նշանակում էր, որ հուշարձանը պատրաստ չէր 2000 թվականին հազարամյակի տոնակատարությանը։ 2000 թվականի դեկտեմբերի 28-ին, շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության գնահատման անցկացումից հետո, շրջակա միջավայրի նախարար Նոել Դեմփսին հայտարարել է, որ հաստատվել է *Լույսի հուշարձանի* կամ *Ասեղի* կառուցումը, և որ հուշարձանի կառուցման ավարտը կտևի տասնինը ամիս։ Դեմփսին նաև հայտարարել է, որ «լույսի հուշարձան»-ի շինարարությունը կավարտվի 2009 թվականին։ Հայտարարությունը պարտություն էր «An Taisce» կամզակերպության համար (իռլանդական հասարակական կազմակերպության, զբաղվում էր շրջակա միջավայրի և ճարտարապետական ժառանգության հարցերով), որը կոչ էր անում նվազեցնել սրունքի բարձրությունը։ Դեմփսին նշել է, որ Դունլինի կորպորացիան նախկինում չի կարողացել ավարտել այս ծրագիրը՝ հուշարձանի շինարարությունն արագ ավարտելու շտապողականության պատճառով։

*Ասեղը* նախագծվել է Յան Ռիչիի կողմից, ով ձգտում էր «նրբագեղ և դինամիկ պարզության, որը կապում է արվեստը և տեխնոլոգիան»։ Պայմանագիրը կնքվել է SIAC-Radley համատեղ ձեռնարկության հետ, և այն արտադրվել է *Radley Engineering*-ի կողմից Դանգարվանում, կառուցվել է SIAC Construction Ltd-ի և GDW Engineering Ltd ընկերությունների կողմից։ Աննա Լիվիայի հուշարձանն ի վերջո մաքրվել է՝ 2001 թվականիին Ասեղի համար տեղ բացելու նպատակով։

«Ուժը արթնանում է» ֆիլմի իռլանդական պրեմիերային, ասեղի հիմքում տեղադրվել է լուսամփոփի մեծ ժամանակավոր բռնակ, որպեսզի գիշերը այն լուսավորվի կապույտով։

Կառուցում
---------

Ասեղը «նայում է» Լիֆեյի կողմը
Առաջին հատվածը ստեղծվել է 2002 թվականի դեկտեմբերի 18-ին։ Քանդակի կառուցումը հետաձգվել է նախագծման թույլտվություն ստանալու և բնապահպանական կանոնակարգերին համապատասխանելու դժվարությունների պատճառով։ Սայրը բաղկացած է չժանգոտվող պողպատից ութ դատարկ կոնաձև հատվածներից, որոնցից ամենաերկարը 20 մետր է (66 ոտնաչափ) և տեղադրվել է 2003 թվականի հունվարի 21-ին։ Դա հիմքում 3 մետր (9,8 ոտնաչափ) տրամագծով երկարաձգված կոն է, որը նեղանում է մինչև 15 սանտիմետր (5,9 դյույմ)։ Ութ հատվածների ընդհանուր քաշը 133,15 տոննա է։ Ներքևից հինգերորդ մասի ներսում կառուցված է երկու ամորտիզատորներ, որոնք մշակվել են «Arup» կազմակերպության ինժեներների կողմից՝ ճոճմանը հակազդելու համար։ Պողպատը ենթարկվել է հատման, որպեսզի փոխեն դրանից արտացոլված լույսի որակը:

Մինչ 1966 թվականին ռմբակոծության հետևանքով փլուզվելը, Նելսոնի հուշարձանը գտնվում էր Ասեղի տեղումԱսեղի հիմքի շուրջ նախշը հիմնված է ժայռի միջուկի նմուշի վրա, որը վերցված է այն երկրից, որտեղ կանգնած է Ասեղը և ԴՆԹ-ի կրկնակի Պարույրը։ գծանկարը կիրառվել է պողպատե ռեակտիվ մշակման միջոցով ռետինե էկրանի դիմակների միջոցով, որոնց նախշերը ստեղծվել են ջրային ռեակտիվ կտրման միջոցով՝ կապալառուի կողմից տրամադրված հիմնական նմուշների գծագրերի հիման վրա։ 10 մետր (33 ոտնաչափ) ներքևի մասի շուրջ դիզայնը ճարտարապետները ստեղծել են 3d մոդելի միջոցով, որը համատեղում է միջուկի նմուշը և կրկնակի պարույրը, այնուհետև թվայնորեն թարգմանվում է կապալառուին տրամադրված և օգտագործված 2D պատկերի դիմակավորող նյութը կտրելու մասնագետներ։

Ընդունելություն
---------------

Որոշ կազմակերպություններ սկզբում ողջունել են հուշարձանը։ Աջակիցները այն համեմատում են այլ ի սկզբանե ոչ հայտնի քաղաքային կառույցների հետ, ինչպիսին է Էյֆելյան աշտարակը, մինչդեռ անբարյացկամներ բողոքել են, որ Ասեղը քիչ ճարտարապետական կամ մշակութային կապ ունի քաղաքի հետ։ Իռլանդացի մտավորական Դեսմոնդ Ֆենելը կարծում էր, որ Ասեղը խորհրդանշում է Իռլանդիայի ազգայնացման մարող զգացումը՝ գրելով, որ «խորհելով Ասեղի մասին, ես խոստովանեցի, որ դա առնվազն ազնիվ արտահայտություն էր Հանրապետության հոգեվիճակի մասին Հյուսիսային պատերազմի ժամանակ նրա խոհեմ ինքնանվաստացումից հետո, պատերազմի և «Կելտական վագրեր»-ի հայտնաբերման ընթացքում աննախադեպ հարստացման ժամանակ»։ Այն նշանակում էր, ներկայացնում և ոչինչ չէր ասում։

Բողոքներ են հնչել նաև ցածր թռչող ինքնաթիռների համար հուշարձանի վտանգավորության, ինչպես նաև քրիստոնեական ուղերձի բացակայության վերաբերյալ։ Այս ամենի ընթացքում ստեղծվել են մի շարք մականուններ, ինչպես հաճախ է պատահում Դուբլինի հանրային արվեստի հետ, այդ թվում ՝ «մեխը պատի մեջ», «ստիլետոն գետտոյում», «կլոր գլխիկով ասեղն աղբամանի մեջ», «Սթիֆին Լիֆեյից», «պտուտակը ճահճի մեջ» կամ «փուշ»։

Մրցանակի առաջադրումներ
----------------------

Հուշարձանն առաջադրվել է հետևյալ մրցանակներին․

* 2003 թվական-բրիտանական շինարարական արդյունաբերության միջազգային մրցանակ-եզրափակիչ փուլ
* 2004 թվական-Ռիբա ազգային մրցանակ և Ստիրլինգի մրցանակ
* 2005 թվական- Լյուդվիգ Միս վան դեր Ռոեի մրցանակ-արժանացել է դափնեկրի

Պատկերասրահ
-----------

* Տեսարան քաղաքի կենտրոնում գտնվող բազմաբնակարան շենքիցՏեսարան քաղաքի կենտրոնում գտնվող բազմաբնակարան շենքից
* Հիմնական նկարի մանրամասներըՀիմնական նկարի մանրամասները
* Տեխնիկական սպասարկման աշխատանքներՏեխնիկական սպասարկման աշխատանքներ
* Տեսարան Օ'Քոնել փողոցից մթնշաղինՏեսարան Օ'Քոնել փողոցից մթնշաղին
* «Ասեղը» և սյուները«Ասեղը» և սյուները

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Spire cleaners get prime view of city». *Irish Independent*. 2007 թ․ հունիսի 5. Վերցված է 2007 թ․ հունիսի 5-ին.
2. ↑  *The Spire, Túr Solais*. London: Ian Ritchie Architects. 2004. ISBN 1904662013.
3. 1 2 3  «Spire of Dublin». Ian Ritchie Architects. Վերցված է 2016 թ․ նոյեմբերի 1-ին.
4. ↑  «Nelson Pillar Demolished - 1966». *RTÉ Archives*. RTÉ. 1966 թ․ մարտի 14. Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 6-ին.
5. 1 2 3 4  «New Monument For O'Connell Street - 2002». *RTÉ Archives*. RTÉ. 2002 թ․ ապրիլի 8. Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 6-ին.
6. 1 2 3 4 5  «Plans For The Spire - 2000». *RTÉ Archives*. RTÉ. 2000 թ․ դեկտեմբերի 28. Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 6-ին.
7. ↑  «Temporary reprieve for O'Connell Street trees». *The Irish Emigrant*. 2002 թ․ նոյեմբերի 17.
8. ↑  «Spike costs a million to keep clean». *Evening Herald*. 2008 թ․ դեկտեմբերի 22.
9. ↑  McLysaght, Emer. «Dublin's Spire has been turned into a giant lightsaber for Star Wars». *The Daily Edge*. Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 8-ին.
10. ↑  «The Dublin Spire Competition Winning Announcement». Archiseek.com. Արխիվացված է օրիգինալից 2008 թ․ հուլիսի 5-ին. Վերցված է 2008 թ․ սեպտեմբերի 29-ին.
11. ↑  «Judge spikes Ritchie's Dublin Millennium Spire». *The Architects' Journal*. 1999 թ․ հուլիսի 8. Վերցված է 2018 թ․ ապրիլի 18-ին.
12. ↑  Blaney, Amy. «Twenty things to know about the Spire as it turns 20 years old». *Irish Independent*. Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 8-ին.
13. 1 2  Deavy, Cormac P.; Allsop, Andrew; Jones, Keith (2005 թ․ օգոստոսի 16). «The Spire of Dublin» (PDF). *The Structural Engineer*: 20.
14. ↑  «The Spire of Dublin» (PDF). *Public Art*. Վերցված է 2018 թ․ ապրիլի 18-ին.
15. ↑  «Case Study: The Spire WaterJet Cutting» (PDF). Aqua Design. Վերցված է 2012 թ․ նոյեմբերի 25-ին.
16. ↑  «Spire of Dublin». European Architecture. Արխիվացված է օրիգինալից 2008 թ․ սեպտեմբերի 7-ին. Վերցված է 2015 թ․ սեպտեմբերի 9-ին.
17. ↑  Kenny, Mary (2013 թ․ մարտի 10). «The problem with the Spire». *Irish Independent*. Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 10-ին.
18. ↑  *Ireland After the End of Western Civilisation*. Belfast: Athol Books. 2009. ISBN 9780850341201.
19. ↑  Drennan, John (1999 թ․ դեկտեմբերի 12). «Millennium madness». *The Irish Independent* (անգլերեն). Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 6-ին.
20. ↑  O'Donoghue, Jo. *Brewer's Dictionary of Irish Phrase and Fable*. Edinburgh: Chambers Harrap Publishers. ISBN 9780199916191.
21. ↑  «'Spire in the Mire' makes Dublin debut». *chicagotribune.com*. 2003 թ․ հունվարի 22. Վերցված է 2020 թ․ հոկտեմբերի 25-ին.
22. ↑  «Spire points to new face of Ireland». *Irish Examiner* (անգլերեն). 2003 թ․ հունվարի 16. Վերցված է 2020 թ․ հոկտեմբերի 25-ին.
23. ↑  «Shortlist of 500 in quest to name the Dublin spire». *The Telegraph* (բրիտանական անգլերեն). 2003 թ․ փետրվարի 17. Վերցված է 2020 թ․ հոկտեմբերի 20-ին.
24. ↑  «Street wise». *Irish Independent* (անգլերեն). 2002 թ․ ապրիլի 9. Վերցված է 2020 թ․ հոկտեմբերի 25-ին.
25. ↑  «Value for money?». *The Irish Times* (անգլերեն). 2006 թ․ օգոստոսի 4. Վերցված է 2020 թ․ հոկտեմբերի 25-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Դուբլինի ասեղ** կատեգորիայում։ |

* Construction Photographs
* Gallery of Spire maintenance pictures