**Գյունտեր Բրուս** (գերմ.՝ Günter Brus, սեպտեմբերի 27, 1938(1938-09-27)[…], Ardning, Լիցեն, Շտիրիա - փետրվարի 10, 2024(2024-02-10), Գրաց, Ավստրիա), ավստրիացի նկարիչ, ակցիոնիստ։

Կյանք և ստեղծագործություն
-------------------------

Ծնվել է 1938 թվականին Արդնինգում (Շտիրիա)։ Նկարչական նախնական կրթությունը ստացել է Գրացի կիրառական արվեստի դպրոցում։ 1956 թվականին Բրուսը տեղափոխվել է Վիեննա, որտեղ ուսանել է գեղանկարչություն։ Սկզբում նա եղել է գերմանական էքսպրեսիոնիզմի, Էդվարդ Մունկի և Վինսենթ վան Գոգի արվեստ ազդեցության տակ, ապա նրան գրավել է աբստրակտ էքսպրեսիոնիզմի և հատկապես Էմիլիո Վեդովայի գեղանկարչությունը։ Բրուսն աշխատել է ներկը կտավի վրա ցանելու եղանակով։ 1961 թվականին նրան զորակոչել են բանակ։ Զորացրվելուց հետո 1962 թվականի վերջին նկարիչը հոգեբանական ծանր ճգնաժամ է ապրել։

Բրուսը եղել է Վիեննական ակցիոնիզմի (Wiener Aktionismus) առավել արմատական ներկայացուցիչներիչ մեկը։ 1964 թվականին նա ներկայացրել է իր առաջին *էքշնը*։ Այս աշխատանքը գրավել է նրան, և նա որոշ ժամանակ խզել է իր կապերը ինֆորմալիստական նկարչությունից։ Առաջին ներկայացումից հետո՝ «Նա» անվանումով, հաջորդել են ուրիշ ներկայացումներ՝ «Ձեռքերի ներկում», «Գլխի ներկում», «Ինքնանկարազարդում», «Ինքնաանդամահատում», «Արյան ներարկում», «Կտտանք», «Վիեննական զբոսանք», «Ակցիա 33» և այլն։ 1967 թվականին նա հանդես է եկել նոր ներկայացումներով, որտեղ իր մարմնի լեզվով ներկայացնում է երեխայի ծնունդի թեման՝ դրա մեջ ընդգրկելով նաև իր դստերը՝ Դիանային։ Ընդ որում, նույնիսկ այդ պարագայում նրա առաջ տաբու չի եղել․ ներկայացման ժամանակ նա իրեն կտրատել է ածելիով, միզել։ Նման պահվածքի արդյունքում նա հասարակության կողմից մեղադրվել է ավստրիական ազգային խորհրդանիշները ծաղրելու համար և դատապարտվել վեց ամիս ազատազրկման։ Որպեսզի խուսափի ձերբակալումից, Բրուսը մեկնել է Արևմտյան Բեռլին, որտեղ ապրել է մի քանի տարի։ Նրա վերջին ներկայացումը կայացել է 1970 թվականին։

1970 թվականից նկարիչը դարձյալ սկսել է շատ նկարել, ընդ որում նա փորձել է ստեղծել նկարչության ու գրականության որոշակի միաձուլում։ Այսպես են ստեղծվել «Նկար-բանաստեղծություններ» շարքի նրա գործերը, որոնք շատ համակիրներ են ունեցել 20-րդ դարի 80-ական թվականներին։ 1996 թվականին Բրուսն իր այդ աշխատանքների համար արժանացել է Ավստրիական պետական մեծ մրցանակի։

Ներկայումս Գյունտեր Բրուսն ապրում է Գրացում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Günter Brus (նիդերլ.)
2. 1 2  Kunstindeks Danmark (դան.)
3. 1 2  filmportal.de — 2005.
4. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #118516329 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
5. 1 2  Aktionskünstler Günter Brus gestorben — 2024.
6. 1 2  *hul* Zemřel Günter Brus (չեխերեն) — Společnost pro Divadelní noviny, 2024. — ISSN 1210-471X; 2570-8414
7. ↑  Ժամանակակից արվեստի թանգարանի առցանց հավաքածու
8. 1 2 3  Չեխիայի ազգային գրադարանի կատալոգ
9. ↑
10. ↑  *Гердт О.* Как отрезал: Крестный отец акционизма Гюнтер Брус о самораспятии и Петре Павленском // *Lenta.ru*. — 2016. — В. 31 марта.

Գրականություն
-------------

* *H. Klocker.* Wiener Aktionismus. Wien 1960—1971. Klagenfurt 1989.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Իրինա Կուլիկի դասախոսությունները «Ավտոտնակ» թանգարանում։ Գյունտեր Բրուս, Չժան Հուան

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Գյունտեր Բրուս» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ČSFD · Discogs · Filmportal · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · MusicBrainz · RKDartists |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուս · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 90515919 · BNE: XX836303 · BNF: 12018319t · CiNii: DA06056744 · CONOR: 15961699 · GND: 118516329 · GTAA: 1198461 · ISNI: 0000000121465868 · LCCN: n84036237 · LNB: 000217765 · NKC: mzk2010508311 · NLA: 35783703 · NSK: 000051255 · NTA: 070111022 · NUKAT: n02001144 · SUDOC: 028324005 · VIAF: 107477499 · ULAN: 500098254 · WorldCat VIAF: 107477499 |

 |

 |