recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Դանիելյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*

**Կամո Գևորգի Դանիելյան**, (սեպտեմբերի 15, 1961(1961-09-15), Մարտունի, ԼՂԻՄ, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - հունիսի 27, 1992(1992-06-27), Քյաթուկ, Խոջալուի շրջան, Ադրբեջան), հայ ազատամարտիկ։

Կենսագրություն
--------------

1979-1981 թվականներին ծառայել է ԽՍՀՄ Զինված ուժերում։ 1988-1991 թվականներին մասնակցել է Գետաշենի ենթաշրջանի, Շուշիի (Բերդաձոր), Հադրութի (Խանձաձոր, Տող, Մոխրենես), Ասկերանի (Խրամորթ, Փառուխ, Դահրազ, Խոջալու, Քյաթուկ), Մարտունու (Ղարադաղլու) շրջանների ինքնապաշտպանական մարտերին։ 1991 թվականի հունիսի 1-ին, սաֆոնովյան ռեժիմի պայմաններում, ձերբակալվել է և պահվել Բաքվի բանտում, որտեղից ազատվել է գրեթե հաշմված։ Ապաքինվելուց հետո նշանակվել է «Էրեբունի» օդանավակայանի ԼՂ օդագծի պարետ։ Շուշիի ազատագրման համար Գորիսից տեղափոխել է առաջին անհրաժեշտության բեռներ։ Հերթական թռիչքի ժամանակ ուղղաթիռը խփվել է, Կամո Դանիելյանը ծանր վիրավորվել է։ 1992 թվականի ամռանը, դեռես չապաքինված, մեկնել է ռազմաճակատ, ղեկավարել Քյաթուկի ինքնապաշտպանությունը և կասեցրել հակառակորդի առաջխաղացումը։ Զոհվել է մարտի դաշտում։

Հետմահու պարգևատրվել է ՀՀ և Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության 1-ին աստիճանի «Մարտական խաչ» շքանշաններով։ Թաղված է Եռաբլուրում։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ (1988—1994) հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո ։*  |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սերգեյ Դանիելյան (այլ կիրառումներ)

**Սերգեյ Պետրոսի Դանիելյան** (հուլիսի 31, 1929(1929-07-31), Բաքու, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - դեկտեմբերի 4, 2009(2009-12-04), Երևան, Հայաստան), հայ օպերային երգիչ, տենոր։ ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1967)։

Կենսագրություն
--------------

Սերգեյ Դանիելյանը ծնվել է 1929 թվականին, Բաքվում։ 1969 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի ռեժիսորական ֆակուլտետը, 1973 թվականին՝ Երևանի Կոմիտասի անվան կոնսերվատորիան։ 1957 թվականից եղել է Երևանի օպերայի և բալետի թատրոնի մեներգիչ, 1985-1987 թվականներին՝ Ուլան Բատորի օպերային թատրոնի խորհրդատու և դասատու։ 1968 թվականից դասավանդել է Երևանի պետական կոնսերվատորիայում, պրոֆեսոր՝ 1992 թվականից։

Դերերգեր
--------

* Արամ՝ Հարո Ստեփանյանի «Լուսաբացին»
* Աբովյան՝ Գևորգ Արմենյանի «Խորտակում»
* Մանվել՝ Գևորգ Արմենյանի «Խորտակում»
* Խոզե՝ Բիզեի «Կարմեն»
* Ռադամես՝ Վերդիի «Աիդա»
* Օթելլո՝ Վերդիի «Օթելլո»
* Կանիո՝ Լեոնկավալլոյի «Պայացներ»
* Տանհոյզեր՝ Վագների «Տանհոյզեր»

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005*

Արտաքին հղումներ
----------------

* Սերգեյ Դանիելյան Archived 2022-02-07 at the Wayback Machine.
|  |
| --- |
| **Խռնդատ հիբրիդային** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Վերնաբաժին** | Բարձրակարգ բույսեր (Embryophyta) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Խուլեղինջածաղկավորներ (Lamiales) |
| **Ընտանիք** | Խլածաղկազգիներ (Scrophulariaceae) |
| **Ցեղ** | Խռնդատ *(Verbascum)* |
| **Տեսակ** | **Խռնդատ հիբրիդային** *(V. hybridum)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Verbascum hybridum*** |

**Խռնդատ հիբրիդային** (լատին․՝ Verbascum hybridum), խլածաղկազգիների ընտանիքի բազմամյա բույս, որն ունի 1-1,2 մ բարձրություն, օվալաձև, սրածայր, մեծ մասամբ՝ կնճռոտ տերևներ։

Նկարագրություն
--------------

Ծաղիկները, որոնք հավաքված են հասկանման ծաղկաբույլերում, աչքի են ընկնում դեղին, դարչնամանուշակագույն, ծիրանագույն և երբեմն՝ սպիտակ գունավորմամբ։ Բավականին երաշտադիմացկուն է։ Լուսասեր է և լավ է աճում բաց, արևոտ վայրերում, բոլոր տեսակի հողերում, միայն թե վատ է տանում ավելորդ խոնավությունը։ Հեշտությամբ է բազմանում սերմերով, ընդ որում սերմնաբույսերը ծաղկում են երկրորդ տարում։ Տեսակը բազմանում է սերմերով և արմատային ծիլերով։ Կարելի է օգտագործել միայնակ և խմբերով տնկելու համար։ Մշակության մեջ հանդիպում են նաև երկարատև, սև և մանուշակագույն խռնդատները։ Հայաստանում հանդիպում են խռնդատի բազմաթիվ տեսակներ, որոնք դեկորատիվ առանձնահատկությունների հետ նաև արժեքավոր դեղատուներ են։ Դրանց սերմերը սապոնին են պարունակում, հատկապես՝ վերբասկոսապոնին։

Նշանակություն
-------------

Որոշ տեսակներ տեղական բնակիչներն օգտագործում են ձուկ որսալու համար (շշմեցնում է ձկներին)։ Բույսի մեջ պարունակող լորձանյութերը ունեն բուժիչ նշանակություն։ Բժշկության մեջ օգտագործում են խռնդատի ծաղիկները։ Բույսն ունի նաև միջատասպան հատկություն։ Մերկացողուն խռնդատը, որը աչքի է ընկնում դեկորատիվ բարձր հատկանիշներով, անհետացող տեսակների շարքն է դասվում և մտցված է հանրապետության բուսական ծածկոցի «Կարմիր գրքի» մեջ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Լ․Վ․ Հարությունյան, Արևիկ հրատարակչություն, Երևան, 1987


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | GBIF |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* GBIF: 3738982
* GRIN: 467887
* IPNI: 769909-1
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:769909-1

 |

 |
**Action Cadienne** (ֆրանսերենից բառացի թարգմանած՝ «**գործողություն Քաջուն**» - շահույթ չհետապնդող կազմակերպություն՝ հիմնված 1996 թվականի ապրիլ ամսին Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների Լուիզիանա նահանգում,
որը շուրջ երկու հարյուր տարի եղել է ֆրանսիական տիրույթ՝ բնակեցված լինելով գերազանցապես ֆրանսախոսներով և 1682 թվականին ֆրանսիացի ճանապարհորդ Ռոբեր Կավալիե դը լա Սալի կաղմից այդպես է կոչվել ի պատիվ Ֆրանսիայի արքա Լյուդովիկոս 14-րդի (1638-1715 թթ.): Կազմակերպությունն իր առջև խնդիր է դրել Լուիզիանա նահանգի սահմաններում պահպանել, տարածել ու զարգացնել ֆրանսերենը, ֆրանկոֆոնիան և քաջունյան մշակույթը։

Մեջբերում կազմակերպության ծրագրից
---------------------------------

«Մենք խորապես համոզված ենք և հոգու ողջ ուժով հավատում ենք, որ մեր ինքնությունը, ինչպես և մեր հոգևոր ժառանգությունը հիմնավորապես կապված է ֆրանսերենի հետ, և մեր առաջնահերթ առաքելությունն է նպաստել այդ լեզվի տարածմանն ու զարգացմանը, հասնել նրան, որ օրենսդրորեն ճանաչվեն քաջուն ժողովրդի լեզվական իրավունքները։ Ֆրանսերենը եղել է և շարունակում է մնալ Լուիզիանայի մշակույթի ամենաէական տարրերից մեկը՝ հակառակ վերջին հիսուն տարիների ընթացքում նրա նկատմամբ գործադրված ճնշումների»։

Ֆրանսերենի խորացված ուսուցում
-----------------------------

*Action Cadienne*-ը եռանդուն կերպով առաջ է տանում պետականորեն ֆինանսավորվող ֆրանսերենի դասընթացների կազմակերպման գործը, հատկապես՝ Լուիզիանայի զգալի մասը կազմող Աքադիանայի թեմերում ու ծուխերում, որոնցում քաջունները թվային գերակշռություն ունեն։

"Ֆրանսերենի խորացված ուսուցումը միակ ճշմարիտ ու արդյունավետ միջոցն է։ Խորացված ուսուցման ծրագրերը ոչ միայն ներդրված գումարների արդյունավետ ծախսումն են ապահովում, այլև մեծապես նպաստում են ընդհանրապես ուսման որակի բարձրացմանը։ Ֆրանսերենը խորացված ուսումնասիրող աշակերտները հիմնական առարկաների քննությունները անգլերեն հանձնողների լավագույն 20 տոկոսի գերակշիռ մասն են կազմում։ Դրան պետք է հավելել այն օգուտները, որ ստացվում են քաջունյան մշակույթի և փոխկապակցմամբ՝ զբոսաշրջության զարգացման շնորհիվ։ Բավական է նշել, որ իր նախնիների լեզվով խոսող նոր սերունդը քաջուն ժողովրդի հույսն է և մի այնպիսի ռեսուրս, որը չի կորող անտեսվել Լուիզիանայի ողջ բնակչության կողմից",- նշված է *Action Cadienne* կազմակերպության գործունեության մասին հաշվետվություն պարունակող զեկուցագրերից մեկում։

Տես նաև
-------

* Լուիզիանա
* Նոր Ֆրանսիա
* Քվեբեկ
* Ֆրանկոֆոնիա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հ. Ղ. Գրգեարյան, Ն. Մ. Հարությունյան (1987)։ *Աշխարհագրական անունների բառարան*։ Երևան: «Լույս»։ էջ 219

Արտաքին հղումներ
----------------

*
**Պարոնիկ Մաթևոսյան** (անգլ.՝ Baronig Matevosian, 1836, Ակն, Էլազըղի մարզ - 1926, Կոստանդնուպոլիս), հայ բժիշկ, վիրաբույժ։ Կ. Պոլսի հայկական բժշկական ընկերության հիմնադիր-նախագահ (1912):

Կենսագրություն
--------------

Պարոնիկ Մաթևոսյանը ծնվել է 1836 թվականին Խարբերդի նահանգի Ակն քաղաքում։ 1863 թվականին ավարտել է Կոլումբիայի բժշկական համալսարանը։

Մշակել է ծաղկի և դեղին տենդի համաճարակների դեմ պայքարի միջոցառումներ։ 1865 թվականին կատարելագործվել է Լոնդոնում, Փարիզում, այնուհետև վերադարձել է Կ. Պոլիս և աշխատել հայկական Ս. Փրկիչ ազգային հիվանդանոցում։ Կ. Պոլսի բոլոր հիվանդանոցներում առաջինն է ներդրել Դ. Լիստերի հականեխման սկզբունքները։ 1873 թվականին եղել է Կ. Պոլսի Կայսերական բժշկական ընկերության պատվավոր անդամ, ապա՝ ատենապետ։ Աշխատել է ամերիկյան դեսպանատանը։
Մահացել է 1926 թվականին Կ. Պոլսում։

Երկեր
-----

Գրել է «Տեղեկագիր Ս. Փրկիչ ազգային հիվանդանոցին» գրքույկը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007

Արտաքին հղումներ
----------------

* GetTreated Medical Travel: Five medical innovations you didn’t know were Armenian
* Armenian Pioneers in America
**«Grande amore»** (հայերեն՝ Մեծ սեր), իտալական փոփ տրիո Il Volo-ի երգը, որը գրել են Ֆրանչեսկո Բոչան և Չիրո Էսպոսիտոն։ Երգը հաղթել է 2015 թվականի Սան Ռեմոյի երաժշտական մրցույթը, և այս երգն է ներկայացրել Իտալիան Եվրատեսիլ 2015 երգի մրցույթում։

Բնօրինակը և ձայնագրումը
-----------------------

### Ստեղծագործությունը

Երգը գրվել է 2003 թվականին Ֆրանչեսկո Բոչայի և մշակվել Չիրո "Թոմի" Էսպոսիտոյի կողմից (իտալական «Il Giardino dei Semplici» խմբի անդամ)։ Սկզբնապես այն գրվել է որպես դասական ստեղծագործություն դասական երգիչների համար։ Այն կատարվել է 2005 թվականի Սան Ռեմոյի երաժշտական մրցույթի ժամանակ հենց Բոչայի կողմից, սակայն մերժվել է՝ համարվելով շատ հին։

12 տարի անց երգը կատարել են Սան Ռեմոյի մրցույթի ժամանակ Operapop դուետը (Ֆրանչեսկա Կարլին և Էնրիկո Ջովանյոլին), բայց նրանց մասնակցությունը մերժվել է՝ կապված մրցույթի տարիքային սահմանափակման հետ։ Առաջարկվել էր նաև, որ երգը կատարեր Օրիետա Բերտին, բայց նրա մասնակցությունը ևս մերժվեց։

Կառլո Կոնտին՝ փառատոնի կազմակերպիչը, առաջին անգամ չէր բավարարվել Il Volo-ի կատարմամբ և լսելով "«Grande amore»" երգը առաջարկել էր երաժշտական պրոդյուսեր Պասկալ Մամարոյին, որպեսզի նա փոխի երգը օպերային տրիոյի համար։

### Բառեր

Սկզբում երգի բառերը փոփոխման ենթակա չէին, սակայն որոշ ժամանակ անց տրիոյի ցանկությամբ երկու տարբերակները փոփոխվեցին. "regina dei giorni miei" (իմ օրերի թագուհի) արտահայտությունը դարձավ "respiro dei giorni miei" (իմ օրերի շունչ), և "sotto al tuo portone" (քո ճանապարհին) դարձավ "senza più timore" (առանց ավելի վախի)։ Բառերը փոփոխվեցին, որովհետև բնօրինակ տարբերակում սիրահարը, կանգնած պատշգամբում, երգում էր իր ընկերուհու համար, բայց տրիոյին թվաց, որ դա շատ հին տարբերակ է և չի համապատասխանում նրանց երիտասարդական ոճին։

Հիթ-շքերթներ
------------

| Classifica (2015) | Հիթ-շքերթՀորիզոնական |
| --- | --- |
| Իտալիա | 1 |
| Շվեյցարիա | 21 |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Il Volo, 'Grande Amore': parla Francesco Boccia, l'autore del testo (Italian).
2. ↑  Sanremo: Grande amore, una canzone nata 12 anni fa (Italian).
3. ↑  Il Volo: dopo il festival arriva l'album "Sanremo grande amore" (copertina e tracklist) (Italian).
4. ↑  Il Volo – Grande amore: charts.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Il Volo - Grande amore Il VoloՅուԹյուբում
**Տիգրան փաշա** (արաբ․՝ تكران باشا‎‎ (Dikran), ), հայկական ծագումով եգիպտական քաղաքական գործիչ: Եղել է Եգիպտոսի արտաքին գործերի իններորդ նախարարը՝ այդ պաշտոնը վարելով 1891-ից 1994 թվականներին՝ միմյանց հաջորդած երեք վարչապետների օրոք: Դավանանքով քրիստոնյա էր:

Կարիերա
-------

Տիգրանը հզոր, ազդեցիկ պետական գործիչ Նուբար փաշայի եղբորորդին էր (ըստ այլ աղբյուրների՝ փեսան էր): Եվրոպական կրթություն էր ստացել, հիանալի տիրապետում էր ֆրանսերենին, իսկ արաբերենին ու թուրքերենին՝ ոչ այնքան լավ: 1865 թվականին հորեղբայրը նրան նշանակել է երկաթուղու վարչակազմի ղեկավար, 1878 թվականին՝ Նուբար փաշայի վարչապետության օրոք նշանակվել է Նախարարների խորհրդի գլխավոր քարտուղարh:

Տիգրան փաշայի մտածելակերպն ու գործելակերպը կարելի է բնորոշել որպես ֆրանս-բյուզանդական: Ընդ որում՝ հիմքը բյուզանդական էր, վերնաշենքը՝ ֆրանսիական:

Ուշագրավ է, որ Եգիպտոսի վերջին խեդիվ (փոխարքա) Աբաս 2-րդ Հիլմին սկզբնապես ցանկացել է Տիգրան փաշային վարչապետ նշանակել, սակայն երկրին իշխող բրիտանական կոնսուլը վերջինիս թեկնածությունը համարել է միանգամայն անցանկալի:

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Jaroslav Valkoun, 2013
2. ↑  «Tagebücher aus vier Weltteilen»։ *www.projekt-gutenberg.org*։ Արխիվացված է օրիգինալից 2022-11-27-ին։ Վերցված է 2022-11-27  `|description=` պարամետրը գոյություն չունի (օգնություն)
3. ↑  «Obituary: Tigrane Pasha»։ *The Times (London)* (37465)։ 5 August 1904
4. ↑  Hunter Robert (1999)։ *Egypt under the khedives, 1805–1879: from household government to modern bureaucracy*։ AUC Press։ էջեր 170, 208
5. ↑  Evelyn Baring, 2000

Գրականություն
-------------

Appletons' Annual Cyclopædia and Register of Important Events of the Year. — D. Appleton & Company, 1895. — С. 252.

*United States Congress* Congressional Record. — 1918. — С. 176.

*Evelyn Baring* Modern Egypt. Том 6. — Routledge, 2000. — С. 223. — 624 с.

*Jaroslav Valkoun* The British and Egypt in the 1890s(անգլ.). —BUDAPEST, 2013. — С. 243.
**iOS 13**, Apple-ի կողմից մշակված iOS բջջային օպերացիոն համակարգի տասներեքերորդ տարբերակը։ iOS 12-ի իրավահաջորդն է։ Նոր խոշոր թողարկումն Apple Worldwide Developers Conference-ում հայտարարվել է 2019 թվականի հունիսի 3-ին և թողարկվել 2019 թվականի սեպտեմբերի 19-ին։

Պատմություն
-----------

### Ներկայացում և վերջնական թողարկում

iOS 13-ը և iPadOS-ը ներկայացվել են 2019-ի հունիսի 3-ին մշակողների համար ներկայացման շնորհանդեսին (WWDC19)։ Առաջին բետա տարբերակը հասանելի է միայն գրանցված մշակողներին։ Ակնկալվում է, որ հանրային բետան հասանելի կլինի 2019-ի հուլիսին, վերջնական թողարկումը բոլոր օգտագործողների համար՝ 2019-ի աշնանը։

Ներմուծություն (համակարգի գործառույթներ)
----------------------------------------

### Dark Mode (խավար ռեժիմ)

Ներկայացվել է «խավար ռեժիմ», որը թույլ է տալիս ներառել մութ գունային սխեման համակարգային հավելվածների, ինչպես նաև iOS և iPadOS ինտերֆեյսի համար։ Apple ընկերությունը հայտարարում է, որ երրորդ կողմի հավելվածների մշակողները App Store-ից կարող են նաև «խավար ռեժիմ» ավելացնել իրենց հավելվածներում։

### Ստեղնաշարի թարմացում

IOS 13-ի ներկառուցված ստեղնաշարը այժմ ունի QuickPath - առանձնահատկություն, որն օգտագործողին թույլ է տալիս սահեցնել ստեղնաշարը՝ նախադասություն կազմելու կամ որևէ բառ մուտքագրելու համար։ Ավելի վաղ այս հատկությունը հասանելի էր բացառապես App Store-ից մի քանի երրորդ կողմի ստեղնաշարի հավելվածների միջոցով։

Սարքեր
------

Apple կորպորացիայի հետևյալ սարքերը աջակցում են iOS 13-ին՝

* iPhone 6S
* iPhone 6S Plus
* iPhone SE
* iPhone 7
* iPhone 7 Plus
* iPhone 8
* iPhone 8 Plus
* iPhone X
* iPhone XR
* iPhone XS
* iPhone XS Max
* iPhone 11
* iPhone 11 Pro
* iPhone 11 Pro Max
* iPod touch 7

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Apple (03.06.2019)։ «iOS 13 Preview»։ *Apple*։ Apple
2. ↑  Apple Inc. (03.06.2019)։ «iOS 13 Review»։ *Apple*։ Apple
3. ↑  Apple Inc. (03.06.2019)։ «Apple Special Event June 2019»։ *Apple*։ Apple Inc.
4. ↑  Apple Inc. (03.06.2019)։ «Dark Mode. Go all in on lights out.»։ *Apple.*։ Apple Inc.
5. ↑  Apple Inc. (03.06.2019)։ «Type by swiping from one letter to the next.»։ *Apple*։ Apple Inc.
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Բաղդասարյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:*
 Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սարգիս Բաղդասարյան (այլ կիրառումներ)

**Սարգիս Եղիազարի Բաղդասարյան** (նոյեմբերի 18, 1938(1938-11-18), Ավան, Աշտարակի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), Ակունք ազգագրական համույթի անդամ։ ՀՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ (2013 թ.):

Կենսագրություն
--------------

Սարգիս Եղիազարի Բաղդասարյանը ծնվել է 1938 թվականի նոյեմբերի 18-ին Աշտարակի շրջանի Ավան գյուղում։ Հայրը՝ Եղիազար Բաղդասարյանը, 1915 թվականին Մուշեղի գնդի հետ գաղթել է Արևելյան Հայաստան, և մասնակցելով բազում կռիվների, հաստատվել է Ավան գյուղում։
1946-1956 թվականներին հաճախել է Ավանի միջնակարգ դպրոց։ Դպրոցական տարիներին մասնակցել է կոլտնտեսական աշխատանքներին։ 1957 թվականին զորակոչվել է խորհրդային բանակ և ծառայել է ավիացիոն ուժերում։
Զորացրվելուց հետո 1962-1967 թվականներին սովորել է Երևանի պետական համալսարանի Հայ բանասիրության ֆակուլտետում։
1967-1969 թվականներին աշխատել է Հայաստանի գիտական գրադարանում։
1970-1994 թվականներին աշխատել է որպես հայոց լեզվի և գրականության ուսուցիչ։
1997-2012 թվականներին եղել է Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի կրթության և մշակույթի բաժնի առաջավոր մասնագետ։
Ամուսնացած է ունի 1 աղջիկ, 2 տղա, 7 թոռ, 1 ծոռ։

Գործունեություն
---------------

Համալսարանում ուսանելու տարիներին Սարգիս Բաղդասարյանը եղել է «Հայ մշակույթի ակումբ»-ի խորհրդի անդամ։ Ակտիվ մասնակցություն է ունեցել համալսարանական կյանքին։ Համալսարանական տարիներին մի խումբ համալսարանականներով համախմբվելով Մարո Մուրադյանի (Մարո Մուրադյանը այդ տարիներին Սարգիս Բաղդասարյանի գրաբարի դասախոսն է եղել) շուրջ ստեղծեցին ազգագրական խումբ։ Խմբում ընդգրկված էին 1915 թվականին տեղահանված բնիկ հայ ազգաբնակչության առաջին կամ երկրորդ սերնդի ներկայացուցիչները։ Ազգագրական այդ խումբը հետագայում դարձավ Ակունք ազգագրական համույթ։ 
Ակունքի ստեղծման առաջին իսկ օրվանից Սարգիս Բաղդասարյանը մասնակցել է խմբի կազմավորման, երգերի ու պարերի հավաքագրման աշխատանքներին։
Այսօր ևս Սարգիս Բաղդասարյանը Ակունքցի է և այն հենասյուներից մեկը, ում միջոցով սերնդեսերունդ տարածվում է ազգային երգն ու երաժշտությունը։

Պարգևներ
--------

* ՀՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ, 2013 թվական
* ՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալ, 2014 թվական

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Հայաստանի Հանրապետության պատվավոր կոչումներ շնորհելու մասին

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ակունք ազգագրական համույթի ելույթներից

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Սարգիս Բաղդասարյան-Հոպո** կատեգորիայում։ |
**Բոդուեն** (հոլ.՝ Boudewijn; ֆր.՝ Baudouin, սեպտեմբերի 7, 1930(1930-09-07)[…], Château du Stuyvenberg, Լակեն, Բրյուսել, Բելգիա - հուլիսի 31, 1993(1993-07-31)[…], Մոտրիլ, Գրանադա, Անդալուզիա, Իսպանիա), Բելգիայի թագավոր, ով կառավարել է 1951 թվականի հուլիսի 17-ից մինչև 1993 թվականի հուլիսի 31-ը։ Լեոպոլդ III-ի և Աստրիդ Շվեդացու ավագ որդին է։ Դպրոցական տարիքում ապրել է Շվեյցարիայում։

Լեոպոլդ III-ը իր ձախողումից հետո հրաժարվեց գահից և այն հանձնեց իր քսանամյա որդուն։ Խուան Կառլոս I Բուրբոնի հետ միասին 20-րդ դարի ամենաակտիվ միապետներից մեկն էր համայն Եվրոպայում։ Նրան փոխարինել է իր կրտսեր եղբայր Ալբերտ II-ը։
Բոդուենի ամբողջական անունն էր *Բոդուեն Ալբերտ Չառլս Լեոպոլդ Ակսել Գուստավ դե Բելգիկ*

Վերելքը դեպի գահին
------------------

Բոդուենը Նապոլեոն Բոնապարտի կնոջ Ժոզեֆիանայի ուղղակի սերունդներից է։ Նա ծնվել է Ստույվենբերգ ամրոցում, Լակենի մոտակայքում, Բրյուսել, Բելգիա, 1930 թվականին։ Նա Լեոպոլդ III-ի և Աստրիդ թագուհու որդին է։ Նրա հայրը գահ է բարձրացել Բելգիայում 1934 թվականին։ Բոդուենի մայրը մահացել է ավտովթարից 1935 թվականին։

Լեոպոլդ III-ը երկրորդ անգամ ամուսնացել է 1941 թվականին Մարի Լիլիան Բիլսի հետ, ով անգլիայում ծնված Բելգիայի քաղաքացի էր։ Բոլորը քննադատեցին Լեոպոլդին, եբ նա անձնատուր եղավ Նացիստական Գերմանիային Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, սակայն միջազգային համաժողովը արդարացրեց նրան պատերազմից հետո։ Այնուամենայնիվ քննադատությունները բերեցին նրան, որ Լեոպոլդը հրաժարվեց գահից։

Լեոպոլդ III-ը դիմաց Բելգիայի կառավարությանը և խորհրդարանին ճանաչել որպես թագավոր իր որդուն, արքայազն Բոդուենին, ով սահամանդրության վրա երդվեց Բելգիայի խորհրդարանում 1950 թվականի օգոստոսի 11-ին։ Նա դարձավ Բելգիայի հինգերորդ թագավորը, ով երդվում էր սահմանադրության վրա։ Նա պաշտոնապես դարձավ Բելգիայի թագավոր 1951 թվականի հուլիսի 17-ին, հոր հրաժարականից մեկ օր հետո։

Ամուսնություն
-------------

Բոդուենը ամուսնացավ 1960 թվականի դեկտեմբերի 15-ին Բրյուսելում Դոնա Ֆաբիոլա դե Մորա ի Արագոնի հետ։ Նրանք երեխաներ չունեցան, թագուհու բոլոր հինգ հղիությունները ընդհատվեցին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Encyclopædia Britannica
2. 1 2 3 4  Biographie Nationale de Belgique (ֆր.) / Académie royale des sciences, des lettres et des beaux-arts de Belgique — BXL: 1868.
3. 1 2 3 4  *Lundy D. R.* The Peerage
4. ↑  Koningin Fabiola had vijf miskramen


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ČSFD · The Peerage · Find A Grave · WikiTree · WeRelate |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Լարուսի · Կրուգոսվետ · Մեծ նորվեգական · Notable Names Database · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BAV: ADV12270865, ADV12270862 · BNC: a11243624 · BNE: XX844028 · BNF: 121860806 · GND: 119033321 · GTAA: 85010 · ICCU: VIAV098988 · ISNI: 0000 0001 0803 043X · LCCN: n80113792 · NDL: 00801185 · NKC: jn20000700126 · NLA: 52525365 · NLP: a0000001221090 · NTA: 068966857 · NUKAT: n99044489 · LIBRIS: 180281 · SUDOC: 028598199 · VIAF: 89600861 · ULAN: 500253094 · WorldCat VIAF: 89600861 |

 |

 |
**Նուպարյան Մեսրոպ Հովհաննեսի** (դեկտեմբերի 3, 1842(1842-12-03), Իզմիր, Այդին, Օսմանյան կայսրություն - ապրիլի 4, 1929(1929-04-04), Մարսել), թարգմանիչ, բառարանագիր, հրապարակագիր։

Առաջին թարգմանությունները տպագրել է «Արշալույս Արարատյան» թերթում, մասնակցել «Երկասեր» մանկական հանդեսի հիմնադրմանը (1855)։ Հրապարակախոսական և գիտ. հոդվածներով աշխատակցել է արևելահայ և սփյուռքահայ մամուլին։ «Ծաղիկ», «Արևելյան մամուլ», «Մետեորա», «Հայ գրականություն», «Հայաստանի կոչնակ» և այլ պարբերականներում առաջ է քաշել հայ ժողովրդի ազգ. զարթոնքի և առաջադիմության հարցեր։ 1877 թվականին հայերեն է թարգմանել «Մարսելյեզը»։ Պրոպագանդել է Սովետական Հայաստանի նվաճումները, կոչ արել նպաստելու նրա տնտ. շինարարությանը։ «Իմ մանկական հիշատակներես» («Արևելյան մամուլ», 1893-1894) հուշագրությունները հիմնականում նվիրված են Մեսրոպյան վարժարանին, արևմտահայ առանձին գործիչների (Ա. Փափազյան, Հ. Տետեյան, Գ. Կոստանյան և ուրիշներ)։ Նուպարյանի թարգմանությամբ լույս են տեսել Ֆ. Շատոբրիանի («Ոգի քրիստոնեության», 1862), Ռասինի («Դատասերք», 1863), Վ. Հյուգոյի («Նոտր-Դամ Փարիզի», Հյուգո 1-3, 1871-1872), Ժ. Մոլիերի («Կատակերգք», հ. 1- 2, 1905), Ֆ. Նանսենի («Դեպի բևեռ», 1906), Յո. Գյոթեի («Ֆաուստ»՝ «Մետեորայում», 1880- 1881, առանձին գրքով՝ 1909), Վ. Շեքսպիրի («Ռոմեո և Ջուլիետ», 1912) և այլոց ստեղծագործությունները։ Մեծ է Նուպարյանի վաստակը հայ բառարանագրության մեջ։ «Բառարան ֆրանսերեն-հայերեն աշխարհիկ» (1892, վերատպություն՝ 1955, Բեյրութ), «Առձեռն բառարան ֆրանսերեն-հայ աշխարհիկ» (1911), «Գրպանի բառարան ֆրանսերեն-հայերեն» (1928) և այլ գործերում Նուպարյան ստեղծել է 5- 6 հզ. նոր բառեր, որոնցից շատերը քաղաքացիություն են ստացել։ Բառարաններն ունեն ասացվածքների, աշխարհագրական ու դիցաբանական անունների հավելումներ։ Նուպարյան ընտրվել է (1913) ֆրանս. ակադեմիայի պաշտոնակալ։

Գրականություն
-------------

* Հակոբյան Մ. Ն. Զմյուռնահայ մտավորականներ Գրիգոր Մսերյանը և Մեսրոպ Նուպարյանը, Երևան, 1961։

Արտաքին յղումներ
----------------

* Առձեռն բառարան ֆրանսերէնէ հայ-աշխարհիկ, Մեսրոպ Նուպարեան։ Տպագրութիւն Գ. Պաղտատլեան, Կոստանդնուպոլիս, 1911։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 405)։*  |
**Արցախի Հանրապետության անկախության հանրաքվեն**, անցկացվել է 1991 թվականի դեկտեմբերի 10-ին։ Որոշվում էր Արցախի Հանրապետության անկախությունը Ադրբեջանից։ Անցկացվել է նախկին Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզի, հարակից Շահումյանի շրջանի ու Ադրբեջանական ԽՍՀ-ի Գեյգյոլի շրջանի մի մասի տարածքներում։ Հանրաքվեն բոյկոտել են Լեռնային Ղարաբաղի ադրբեջանական բնակչությունը, որոնք կազմում էին ինքնահռչակ հանրապետության բնակչության 20 %-ը։

Պատրաստումը, անցկացումն ու հանրաքվեի արդյունքների ամփոփումը իրանակացվեց ըստ «Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության հանրաքվեի անցկացման ժամանակավոր կանոնակարգի»։ Որոշումը համարում են ընդունած, եթե նրա օգտին քվեարկում են ընտրողների ամենաքիչը 2/3 մասը, իսկ ընտրողների մասնակցությունը պետք է կազմի ամենաքիչը 50%։

Քվեաթերթիկները պարունակում էն հարցը հայերեն, ադրբեջաներեն ու ռուսերեն լեզուներով, ինչպես նաև «ԱՅՈ» ու «ՈՉ» բառերը (անցանկալին պետք էր ընդգծել)։

Հանրաքվեի անցկացման ընթացքին հետևում էր անկախ դիտորդների խումբը, որը Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության անկախության հանրաքվեի արդյունքների վերաբերյալ իր եզրակացությունն ամփոփեց համապատասխան Ակտում։ Դիտորդները ներկա էին գտնվել Հանրապետության բոլոր 30 ընտրատեղամասերում, և եզրակացրել, որ հանրաքվեն անցկացվել էր այդ պահին գործող օրենքներին համապատասխան և արտացոլում էր Լեռնային Ղարաբաղի բնակչության ցանկությունը։

Քվեարկության գործընթացի լուսաբանման համար ԼՂՀ էին ժամանել «Радио России», «Эхо Москвы», «Известия», «Московские новости», «Мегаполис-экспресс», «Столица», «Панорама», «Լիտերատուրնայա գազետա», «Le Quotidien de Paris», «France-Presse», մի շարք այլ պարբերականների ու գործակալությունների, ինչպես նաև Ռուսաստանի, ԱՄՆ, Բուլղարիայի հեռուստաընկերությունների լրագրողներ և թղթակիցներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության անկախության հանրաքվեն

Արտաքին հղումներ
----------------

* Berg-Karabach (Aserbeidschan), 10. Dezember 1991 : Unabhängigkeit — Direct Democracy
* МИД Нагорного Карабаха. Референдум. Archived 2015-03-14 at the Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
{{{2}}} Արցախի ընտրություններ և հանրաքվեներ |
| --- |
|  |
| Նախագահական ընտրություններ | 1996  • 1997  • 2002  • 2007  • 2012  • |
|  |
| Խորհրդարանական ընտրություններ | 1991  • 1995  • 2000  • 2005  • 2010  • 2015 |
|  |
| Հանրաքվեներ | 1991  • 2006  • 2017 |
|  |
| Համապետական | *2020* |

 |
**Քրիստափոր Հայրապետի Պետրոսյան** (հունվարի 20, 1889(1889-01-20) - հոկտեմբերի 12, 1961(1961-10-12), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ բժիշկ, վնասվածքաբան-օրթոպեդ, վիրաբույժ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1943), պրոֆեսոր (1936)։ ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1956)։

Օրթոպեդիայի, վնասվածքաբանության և պրոթեզավորման հիմնադիրը Հայաստանի Հանրապետությունում։

Կենսագրություն
--------------

1914 թվականին ավարտել է Բորդոյի (Ֆրանսիա) համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը Ալեքսանդր Մանթաշյանցի կողմից հատկացված թոշակով[*փա՞ստ*]։ 1915-1930 թվականներին աշխատել է Բաքվում, Էնզելիում (Իրան), Աշխաբադում, Տաշքենդում։ 1930 թվականից Երևանի բժշկական ինստիտուտի օրթոպեդիայի և վնասվածքաբանության դասընթացների, 1932-1959 թվականներին` միաժամանակ, տեղագրական անատոմիայի և վիրահատական վիրաբուժության ամբիոնի վարիչ։ 1939 թվականին ՀՀ-ում ստեղծել է առաջին օրթոպեդիական բաժանմունքը, բուժական ֆիզկուլտուրայի և մերսման կաբինետ, օրթոպեդական կոշիկի ու պրոթեզների արհեստանոց։ 1941-1945 թվականներին ՀՀ-ում տեղակայված էվակոհոսպիտալների գլխավոր վիրաբույժ, 1946-1953 թվականներին` օրթոպեդիայի և վերականգնողական վիրաբուժության ԳՀԻ (1959 թվականից Օրթոպեդիայի և վնասվածքաբանության ԳՀԻ, 1962 թվականից՝ Պետրոսյանի անվան) տնօրեն, 1953-1961 թվականներին փոխտնօրեն։

Ստեղծագործություններ և ճանաչում
-------------------------------

Աշխատանքները վերաբերվում են հոդի արթրոպլաստիկային, ուսահոդի սովորութային հոդախախտի, ծնկոսկրի կոտրվածքի բուժմանը։ Առաջարկել է ոսկրահատման, վիրաբուժական սեղան, ծռաթաթության օրթոպեդական կոշիկ, վաղ մանկական հասակում ազդրի բնածին հոդախախտի բուժման հարմարանք, դժվարաշարժ հոդերի ֆուկցիայի վերականգնման հարմարանքներ և սարքավորումներ։

Երկեր
-----

* Врожденный вывих бедра, Е. 1957

Գրականություն
-------------

* Петросян З. Е. Профессор Петросян, Е. 1999.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007*


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
|  |
| --- |
| **Գինձի սերմնակեր** |
|  |

**Գինձի սերմնակեր** (լատին․՝ Systole coriandri), թաղանթաթևավորների կարգի ոչ մեծ (երկարությունը՝ 1,5-2,5 մմ ) միջատ։ Վնասում է հիմնականում գինձը, քեմոնը, ռազինան, ավելի քիչ՝ անիսոնը, ստեպղինը և նեխուրազգիների ընտանիքի այլ բույսեր։

Տարածվածություն
---------------

Տարածված է Հայաստանում, Վրաստանում և այլուր։

Նկարագրություն
--------------

Թրթուրները ձմեռում են սերմերում, գարնանը հարսնյակավորվում են։ Հասուն միջատը թռչում է պտղաթաղանթի վրա բացած (կրծելով) անցքից։ Զանգվածային թռիչքը համընկնում է գինձի պտուղների առաջացման հետ։ Էգերն սկզբում սնվում են, ապա ձվադրում կանաչ պտուղներում՝ այն ծակելով ձվադիրով և առաջացած անցքերում տեղադրում 1-ական ձու։ Թրթուրները զարգանում են 21-27 օր։ Գինձի սերմնակերի 2-րդ սերունդը երևան է գալիս հուլիսի վերջ-օգոստոսի սկզբին, էգերը ձվադրում են ուշահաս պտուղների մեջ։ Խիստ նվազում է վնասված պտուղների սերմերի ծլունակությունը՝ պակասում քաշը և ճարպային ու եթերային յուղերի պարունակությունը։

Պայքարի միջոցառումներ
---------------------

Սերմերի վարակազերծում թունաքիմիկատներով, սերմերի չոր ջերմամշակում՝ 70-75 C° ջերմաստիճանում՝ 30-60 րոպե, վայրի նեխուրազգիների ոչնչացում՝ մինչև նրանց հասունացումը, խոր (20-22 սմ-ից ոչ պակաս) ցրտահերկ, գինձի սերմնակերի ձվադրման շրջանում ցանքերի մշակում՝ մետաֆոսով և այլ միջատասպաններով։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ալեքսանդր II-ի հուշարձան (այլ կիրառումներ)

**Ալեքսանդր II-ի հուշարձան**, **Ազատարար կայսեր հուշարձան** (բուլղար․՝ Паметник на Цар Освободител), ձիարձան Բուլղարիայի մայրաքաղաք Սոֆիայում՝ նվիրված ռուս կայսր Ալեքսանդր II-ին, ով 1877-1878 թվականների Ռուս-թուրքական պատերազմի ժամանակ Բուլղարիան ազատագրել է Օսմանյան տիրապետությունից։

Պատմություն
-----------

Նեոդասական հուշահամալիրի հեղինակը իտալացի քանդակագործ Առնոլդո Ձոքին է, ով 19-րդ դարի վերջում շահել է հուշարձանի ստեղծման նախագիծը 12 երկրներից հայտ ներկայացրած 90 արվեստագետներից։ Հուշարձանի ճարտարապետական նախագիծն իրականացրել է բուլղարացի ճարտարապետ Նիկոլա Լազարովը։ Հուշարձանի հիմնարկեքը եղել է 1901 թվականի ապրիլի 23-ին՝ Սուրբ Գևորգի օրը, Բուլղարիայի իշխան Ֆերդինանտ I ներկայությամբ, կառուցումն ավարտվել է 1903 թվականի սեպտեմբերի 15-ին։

Ֆերդինանտ I ներկա է գտնվել նաև 1907 թվականի օգոստոսի 30-ին հուշարձանի բացման արարողությանը Բուլղարիայի իշխան Բորիս III-ի, արքայազն Կիրիլի, Վլադիմիր Ալեքսանդրովիչի, կնոջ, որդու, ինչպես նաև այլ ակնառու անձնանց հետ միասին։

Հուշարձանը կառուցվել է Վիտոշայից բերված գրանիտից, բաղկացած է 3 մասից՝ պատվանդան, ֆիգուրներով պատված միջին հատված, Ալեքսանդր II-ի քանդակ։ Պատվանդանի ներքևի հատվածի բրոնզե դափնեպսակը Ռումինիան նվիրաբերել է պատերազմում զոհված ռումինացի զինվորներին։

Հուշարձանի մեջտեղի հատվածի բրոնզե քանդակաշարը ներկայացնում է ռուս և բուլղարացի զինվորներին՝ ծնկաչոք դեպի հաղթանակի աստվածուհին (Նիկեն՝ հունական դիցարանում, Վիկտորիան՝ հռոմեական), ով իր սուրը դեպի վեր է ճոճում։ Խմբին շրջապատել են Նիկոլաս Նիկոլաևիչի, Նիկոլայ Իգնատևի, Իոսիֆ Գուրկոյի և Միխայիլ Սկոբելևի դիմաքանդակները։ Մյուս հարթաքանդակներում պատկերված են Stara Zagora-ի ճակատամարտը, Սան Ստեֆանոյի պայմանագրի կնքումը, Վելիկո Տիռնովոյում Բուլղարիայի խորհրդարանի բացումը, ինչպես նաև Պետկո Ռաչև Սլավեյկովի, Ստոյան Զաիմովի, Իվան Վազովի և Իվան Ստամբոլովի դիմաքանդակները։

Հուշարձանը գտնվում է Ազատարար կայսեր բուլվարում, Բուլղարիայի խորհրդարանի դիմաց։ Հուշարձանի հետևի կողմում է գտնվում Radisson SAS հյուրանոցը։

Հեղինակներ
----------

* Քանդակագործ՝ Առնոլդո Զոքի
* Ճարտարապետ՝ Նիկոլա Լազարով

Տես նաև
-------

* Ալեքսանդր II-ի հուշարձան (Մոսկվա)

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Բուլղարիայի պատմամշակութային հուշարձանների ցանկ
2. ↑  Zòcchi, Arnaldo

Աղբյուրներ
----------

* Енциклопедия на изобразителните изкуства в България, том 2, Издателство на БАН, София, 1986 (բուլղ.)


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Ալեքսանդր II-ի հուշարձան (Սոֆիա)***էջը Վիքիպահեստում |
**Բարդ ստորադասական նախադասություն**, բարդ նախադասության տեսակ, բաղադրիչները կապված են ստորադասական հարաբերությամբ, մի նախադասությունը քերականորեն կախված է մյուսից։

Ստորադասական նախադասության գերադաս և ստորադաս բաղադրիչներ
---------------------------------------------------------

Ստորադասական նախադասություններում բաղադրիչներից մեկը գերադաս է (գլխավոր), մյուսը՝ ստորադաս (երկրորդական)։ Այս դեպքում երկրորդական նախադասությունը գլխավոր նախադասության ստորոգելին է կամ որևէ լրացումը․ Եթե լռեիր, փիլիսոփա կլինեիր։, Նստել էին, ով ինչպես ուզում էր։
Գերադաս (գլխավոր) նախադասությունը կարող է լինել միակազմ․ Երազնե՜րս, *երազնե՜րս*, որ անցան։, *Ա՜յ թե ճանաչել ընդերքն ու հողը*, ինչպես երևի հողն են ճանաչում լոկ արմատները։
Երկրորդական (ստորադաս) նախադասությունը կարող է լինել կոչականի, վերաբերականի կամ ձայնարկության լրացումը․ *Վա՜յ* նրան, ով նահանջի։, *Երանի՜* նրան, ով հանգչում է խաղաղ։
Օրինակ. Մենք հանդիպեցինք նրանց, ում սրտատրոփ սպասում էինք։ (Հանգման խնդիր ստորադաս նախադասություն, կապակցված հարաբերական դերանունով)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հ․ Զաքարյան, Յու․ Ավետիսյան, Շարահյուսություն, Երևան, 2009, էջ 129
Գալլերի առաջնորդ Բրենոսի արձանը, որին են վերագրում «Vae victis» արտահայտությունը
**Vae victis** (հայերեն՝ **Վայ պարտվածներին** կամ **վայ հաղթվածներին**) - լատինական հայտնի արտահայտություն։ Այն նշանակում է, որ պայմանները միշտ թելադրում է հաղթողը և պարտվողը պետք է սպասի ամենավատին։

Այն ծագել է մ.թ.ա. 390 թ. երբ հռոմեացիները ջախջախիչ պարտություն կրեցին գալլական (ֆրանսիացիների նախնիները) ցեղերից, որոնց առաջնորդն էր Բրենոսը։ Նրանք (Գալերը) Ալպերով ներթափանցել էին Ապենինյան թերակղզի։ Այնուհետև նրանք մտան Հռոմ և տակնուվրա արեցին այնտեղ՝ թալանելով և այրելով քաղաքի մեծ մասը։ Ապա նրանք պաշարեցին Կապիտոլիումը (Հռոմին շրջապատող 7 բլուրներից մեկը), որտեղի ամրոցում դիմադրում էին հռոմեական ընտիր բանակը և մագիստրոսները (լատ.՝ magistratus - մեծատոհմիկ, ազնվական)։ Եվ այս պաշարումը ձգձգվեց։ Սա հանգեցրեց ամրոցում պաշարվածների սովին։ Եվ այս իրավիճակից դուրս գալու համար կոնսուլները որոշեցին կաշառել Բրենոսին՝ նրան տալով 327 կգ ոսկի։

Ինչպես վկայում է Տիտոս Լիվիոսը (հռոմեացի ամենահայտնի պատմիչներից մեկը, գրել է Հռոմի պատմությունը՝ քաղաքի ստեղծմանից), ոսկին կշռում էին հակառակորդի կեղծ կշռաքարերով։ Երբ կոնսուլները փորձեցին առարկել՝ Բրենոսն ի պատասխան նրանց ասաց. «Վայ պարտվածներին» և ծանր սուրը դրեց կշեռքի վրա։

Այդ պահին քաղաքի դարպասների մոտ է հայտնվում հռոմեացի զորավար Կամիլլոսի բանակը։ Կամիլլոսը, որպես իսկական բռնապետ, չեղյալ հայտարարեց կոնսուլների որոշումը։ Նա իր սուրը հանեց և դրեց կշեռքի մյուս նժարին և պատասխանելով Բրենոսին՝ ասաց. «Ոչ թե ոսկով, այլ երկաթով, հայրենիքը կազատագրվի՛»

Հռոմեացիները նետվեցին պայքարի, բարբարոսների բանակը ջախջախվեց։ Ազատագրվեց Հռոմը։ 

Տոլենտինյան պայմանագրի ստորագրումը (1797)
«Vae victis» արտահայտությունը հնչեցրել է նաև Նապոլեոն Բոնապարտը՝ Տոլենտինյան պայմանագրի ժամանակ։ Նա այն ասել է ի պատասխան աբբահայր Լորենցո Կալեպպիի մեղադրանքին, որը անարդարացի էր համարում այդ պայմանագիրը։

Ծանոթագրությունների ցանկ
------------------------

1. ↑  Ա․ Ս․ Ղարիբյան (1958)։ *Ռուս-հայերեն բառարան, Օտարազգի բառեր ու դարձվածքներ, 4-րդ հատոր*։ Երևան: ՀՍՍՌ ակադԱմիայի հրատարակչություն։ էջ 808
2. ↑  *Тьер Л.-А.* История Французской революции. — М.: «Захаров», 2016. — Т. 3. — 800 с.. — ISBN ISBN 978-5-8159-1339-4.

Գրականություն
-------------

* *Ю. С. Цыбульник* Крылатые латинские выражения. — М.:: ООО "Издательство АСТ", 2003. — С. 99—100. — 830 с. — 5000 экз. — ISBN 5-17-016376-2
Փոքր Ասիան և խաչակիրների պետության տարածքները 1140 թ.-ին
**Խաչակիրների պետություններ**, խաչակրաց արշավանքների ժամանակ եվրոպացիների հիմնած պետություններն Արևելքում։ 1098 թվականին հիմնվել են Եդեսիայի կոմսությունը և Անտիոքի դքսությունը, 1099 թվականին՝ Երուսաղեմի թագավորությունը, 1109 թվականին՝ Տրիպոլիի կոմսությունը, 1192 թվականին՝ Կիպրոսի Լուսինյան թագավորությունը։ Եդեսիայի կոմսությունը, Անտիոքի դքսությունը և Տրիպոլիի կոմսությունը անվանական կախման մեջ էին Երուսաղեմի թագավորությունից։ Խաչակիրների պետություններում ընդօրինակվել է Արևմտյան Եվրոպայում, հատկապես Ֆրանսիայում տիրող ֆեոդալական համակարգը։

Իսլամադավան երկրների ճնշման և ներքին հակասությունների հետևանքով խաչակիրների պետությունները կործանվել են։ 1144 թվականին Մոսուլի ամիրան գրավել է Եդեսիան, 1187 թվականին Եգիպտոսի սուլթան Սալահեդդինը՝ Երուսաղեմը։ Մամլուքները 1268 թվականին կործանել են Անտիոքի դքսությունը, 1289 թվականին՝ Տրիպոլիի կոմսությունը։ 1489 թվականին Կիպրոսի թագավորությունը միացվել է Վենետիկի հանրապետությանը։ Խաչակիրների պետությունների հասարակական և տնտեսական կյանքի ուսումնասիրության կարևոր աղբյուրներ են «Անտիոքի ասիզները» և «Երուսաղեմի ասիզները»։

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Լարուսի · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 11951507x · GND: 4033077-1 · LCCN: sh85074970 · Microsoft: 2780638030 · SUDOC: 027485625 · VIAF: 248958693 · WorldCat VIAF: 248958693 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 16)։*  |
**Գրիգորի Կրավչենկո** (ռուս.՝ Григо́рий Пантеле́евич Кра́вченко, սեպտեմբերի 29 (հոկտեմբերի 12), 1912, Holubivka, Նովոմոսկովյան ուեզդ, Եկատերինոսլավի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - փետրվարի 23, 1943(1943-02-23), Putilovskoye rural settlement, Mginsky District, Լենինգրադի մարզ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), կործանիչ ավիադիվիզիայի հրամանատար, ավիացիայի գեներալ-լեյտենանտ, ԽՍՀՄ կրկնակի հերոս։

Ծնվել է Դնեպրոպետրովսկի մարզի Գոլուբովկա գյուղում։ Դեռ պատանի հասակում Ուրալի գյուղական երիտասարդության դպրոցում հրապուրվում է ավիացիայով, ընտրվում Պաջըավիաքիմիայի կոմիտեի նախագահ և կազմակերպել է ավիախմբակ։ 1931 թվականի ՀամԼԿԵՄ IX համագումարից հետո Գրիգորին ուղարկվեց Կաչինսկի օդաչուական ռազմական դպրոցը։ Եռամյա ծրագիրը անցնում է 11 ամսում։ Քսան տարեկանում ավարտում է օդաչուների դպրոցը և, որպես թռիչքի գերազանց վարպետ, թողնվում դպրոցում որպես հրահանգիչ։ 1933 թվականից Կրավչենկոն օղակի հրամանատար էր հատուկ նշանակության ավիաբրիգադում։ Նա կատարում է նոր տեխնիկայի բազմակողմանի փորձարկում և պատրաստում է փորձարկող օդաչուների կադրեր։

1937 թվականին մասնակցում է չին-ճապոնական պատերազմին։ Հենց առաջին մարտում նա կործանում է հակառակորդի երկու ինքնաթիռ։ Այդ պատերազմում նա պաշտպանում է Կանտոնի, Խանկոուի և մյուս քաղաքների օդային մատույցները։ Չինացիները նրա ջոկատը անվանում էին «Արդարության սուր»։ 1939 թվականի փետրվարի 22-ին Կրավչենկոն արժանանում է Խորհրդային Միության հերոսի կոչման «Խորհրդային Միության պաշտպանական հզորության ամրապնդման վերաբերյալ կառավարության հատուկ առաջադրանքները օրինակելիորեն կատարելու և հերոսություն ցուցաբերելու համար»։ Նույն տարվա ամռանը նա կրկին մարտնչում է ճապոնացիների դեմ՝ ետ մղելով նրանց հարձակումը Մոնղոլիայի Ժողովրդական Հանրապետության վրա։ Միայն վճռական մարտերի 8 օրվա ընթացքում մայոր Կրավչենկոյի գունդը ոչնչացնում է թշնամու 75 ինքնաթիռ, որոնցից ավելի քան տասը խփում է հրամանատարը։ 1939 թվականի օգոստոսի 29-ին «մարտական առաջադրանքները օրինակելիորեն կատարելու և աչքի ընկնող հերոսության համար» Կրավչենկոն և Գրիցևեցը պարգևատրվում են «Ոսկե մեդալով» և դառնում Խորհրդային Միության առաջին կրկնակի հերոսները։ Կրավչենկոյի գունդը արժանանում է Կարմիր դրոշի շքանշանի։

Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին Կրավչենկոն կործանիչ ավիացիոն դիվիզիայի հրամանատար էր, որը մարտնչում էր Լենինգրադի, Կալինինի, Արևմտյան, Բրյանսկի, Վոլխովի ռազմաճակատներում, այնուհետև հատուկ խմբավոր հրամանատար էր։ Զոհվել է մարտի ժամանակ։ Նրա աճյունասափորը Կրեմլի որմնախորշում է դրել ճակատայինների պատվիրակ գնդապետ Լոբանը։

Գրիգորի Կրավչենկոյին նվիրված ԽՍՀՄ փոստային նամականիշ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Кравченко Григорий Пантелеевич (ռուս.) / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
2. 1 2  TracesOfWar
3. ↑  Ալեքսեյ Աբրամով, Կրեմլի պատի մոտ, Ե. «Հայաստան», 1982, էջ 289-291։


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Երկրի հերոսներ · Find A Grave |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Ժամանակակից Ուկրաինայի |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000 0000 5165 8372 · LCCN: no89001407 · VIAF: 48781862 · WorldCat VIAF: 48781862 |

 |
**Վեդի քաղաքի գրադարան**, գտնվում է Արարատի մարզի Վեդի քաղաքում։ Հիմնադրվել է 1935 թվականի նոյեմբերի 29-ին։ Գրադարանը կրում է հայ ականավոր բանաստեղծ, գրող, գրականագետ Պարույր Սևակի անունը։

Պատմություն
-----------

Հիմնադրման պահին գրադարանը եղել է խրճիթ ընթերացարան և ունեցել է 300 կտոր ոչ հայերեն գրականություն։ Ետպատերազմյան տարիներին գրադարանը տեղավորված է եղել մեկ սենյակում, ունեցել է երեք պահարան, երեք սեղան և մեկ նստարան։ Գրականությունը կազմել է 821 կտոր, որից 314-ը եղել է ադրբեջաներեն, 293-ը՝ հայերեն, 144-ը՝ ռուսերեն։  

1950 թվականին գրադարանն ունեցել է 104 ընթերցող, 972 գրքատածք։  

1974 թվականին Արարատի տարածաշրջանի բոլոր գրադարանները միավորվել են, և ստեղծվել է Արարատի գրադարանների կենտրոնացված համակարգ, որի կենտրոնն է դարձել Վեդու կենտրոնական գրադարանը։  

1997 թվականի ապրիլից՝ գրադարանների կենտրոնացված համակարգի դադարումից հետո, գրադարանն անցել է Վեդու քաղաքապետարանի ենթակայության ներքո։  

Գրքային ֆոնդը 57999 միավոր է, ընթերցողների քանակը՝ 3457, գրքատածքը՝ 56785, հաճախումները՝ 24330։ Գրադարանն ունի ընթերցասրահ, աբոնեմենտի, մանկական բաժիններ։ Գրադարանը հյուրընկալել է Պարույր Սևակին, Հովհաննես Շիրազին, Նաիրի Զարյանին, Սիլվա Կապուտիկյանին, Սերո Խանզադյանին, Սարմենին, Ռազմիկ Դավոյանին, Պերճ Զեյթունցյանին և այլոց։

Գրականության քանակը 2009-2013 թթ.
---------------------------------

ԱբոնեմենտԱբոնեմենտ

| Տարեթիվ | Քանակ |
| --- | --- |
| 2009 | 57298 |
| 2010 | 57308 |
| 2011 | 57434 |
| 2012 | 57650 |
| 2013 | 57999 |

Ընթերցողների թիվը 2009-2013 թթ.
-------------------------------

ԸնթերցասրահԸնթերցասրահ

| Տարեթիվ | Քանակ |
| --- | --- |
| 2009 | 3543 |
| 2010 | 3567 |
| 2011 | 3580 |
| 2012 | 3565 |
| 2013 | 3457 |

Գրքատածքը 2009-2013 թթ.
-----------------------

| Տարեթիվ | Քանակ |
| --- | --- |
| 2009 | 60435 |
| 2010 | 58709 |
| 2011 | 59145 |
| 2012 | 57291 |
| 2013 | 56785 |

Տնօրեններ
---------

* 1935-1949 թթ.` Ազնիվ Ումրիկյան
* 1949-1997 թթ.` ՀՀ վաստակավոր գրադարանավարուհի Սեդա Հարությունյան
* 1997 թվականից՝ Նինա Հարությունյան

Հասցե
-----

1973 թվականից գրադարանը գտնվում է Վեդի քաղաքի Պուշկինի 14-1 հասցեում, հեռախոս՝ (0234) 2-33-90։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
* 
* 

### Մանկական բաժին

* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Սովետական Արվեստ, 1970, #9*
2. ↑  *«Նորից քեզ հետ», Է. Ա. Մեհրաբյան, «Պարբերական», Երևան-1990*
3. ↑  *Կուլտուր-լուսավորական աշխատանք, 1965, #2*
**Դաունինգ**, փողոց Վեստմինստերում, Ուայտհոլլի մոտ, Խորհրդարանի շենքից ոտքով մի քանի րոպեի ճանապարհ և այքան էլ հեռու չէ Բուքինգեմյան պալատից։

Փողոցը հայտնի է նրանով, որ նրա վրա արդեն 200 տարի հանդես են գալիս Մեծ Բրիտանիայի կարևոր կառույցներ.

* № 10 տանը ավանդաբար ապրում է գանձարանի առաջին լորդը, որի պատասխանատվությունը կրում է վարչապետը,
* № 11 տունը զբաղեցրել է գանձարանի երկրորդ լորդը.

Այդ կերպ, Դաունինգ փողոցի № 10 տունը Մեծ Բրիտանիայի վարչապետի պաշտոնական նստավայրն է։ Այդ իսկ պատճառով, **Դաունինգ, 10** հասցեն, հաճախ օգտագործվում է ինչպես վարչապետի ադմինիստրացիան, իսկ համար 11-ը՝ ինչպես կանցլերի գանձարանի ընկերությունը։

Փողոցը կառուցապատվել է 1680-ական թվականներին բարոնետ Ջորջ Դաունինգի կողմից, բարոնական ընտանիքի շատ լինելու վայրում։

Ջորջ Դաունինգը, ում անունով էլ կոչվում է փողոցը, Օլիվեր Կրոմվելի և Չարլզ II թագավորի զինվորական բանակի կազմում էր։ 1654 թվականին նա վերցրեց վարձակալական հողակտոր Սենտ-Ջեյմս-զբոսայգու հարվում, պարլամենտից ոչ հեռու։

Պատկերասրահ
-----------

* Դաունինգ փողոցը գտնվում է Վեստմինստերի Լոնդոն քաղաքում Միացյալ ԹագավորությունԴաունինգ փողոցը գտնվում է Վեստմինստերի Լոնդոն քաղաքում Միացյալ Թագավորություն
* Կառավարության գրասենյակը և Դաունինգ փողոցի հետնամասը. Տեսարան Horse Guards-իցԿառավարության գրասենյակը և Դաունինգ փողոցի հետնամասը. Տեսարան Horse Guards-ից
* Վարչապետ Գորդոն Բրաունի տունը Դաունինգ փողոցի վրաՎարչապետ Գորդոն Բրաունի տունը Դաունինգ փողոցի վրա

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Bolitho, pages 16-21.
2. ↑  Jones, pages 24-32.
3. ↑  Feely, pages 17-31.


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1049969316 · VIAF: 308191005 · WorldCat VIAF: 308191005 |

 |
**Znaikak.ru** (ռուս.՝ ЗнайКак), ռուսալեզու ամենօրյա էլեկտրոնային պարբերական։

Ամեն օր կայքում հրապարակվում են նոր հոդվածներ՝ այնպիսի հարցերի պատասխաններ, որոնք սկսվում են «Ինչպե՞ս...» բառով (օրինակ՝ *Ինչպե՞ս ընտրել... Ինչպե՞ս անել...*): 2008 թվականի հունվարի 19-ին կայքը պարունակում էր 2965 հոդված՝ «Ինչպե՞ս ընտրել», «Տուն և ընտանիք», «Ավտո-մոտո», «Բիզնես և աշխատանք», «Ժամանց», «Սեր», «Ինչպես անել», «Համակարգիչ», «Ինտերնետ», «Տարբեր», «Սպորտ», «Երեխաներ» թեմաներով։ Կայքում հնարավոր է ներկայացնել հարց այն դեպքում, եթե դրա պատասխանը չկա գոյություն ունեցող հոդվածներում (հարց ու պատասխանի համակարգ)։

Գրանցումը պարտադիր չէ, բայց գրանցված օգտատերը կարող է ավելացնել մեկնաբանություններ գոյություն ունեցող հոդվածներին և առաջարկել հոդվածներ հրապարակելու համար։

Պատմություն
-----------

* 17 մայիսի, 2004 թվական – բացում,
* 2005 թվականի հունվար – հաղթահարվել է 1000 հոսթի սահմանը,
* 17 հունիսի, 2007 թվական – հրապարակվել է ավելի քան 1500 հոդված,
* 2007 թվականին նախագիծն ստացել է «Նոր իրականություն-2007 փառատոնի դիպլոմ «Ժամանց» անվանակարգում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  1000 ответов на разные вопросы — internet.ru
2. ↑  «ЗНАЙ КАК» объявил весеннее обновление

Արտաքին հղումներ
----------------

* www.znaikak.ru Znaikak.ru. պաշտոնական կայք

Նախագծի մասին մամուլում
* «ЗНАЙ КАК» объявил весеннее обновление — internet.ru
* Закладки Компьютерры-Онлайн, Компьютерра
* «Страна Игр» ամսագիր, #184
* «ELLE girl» ամսագիր, #27
«**ԱԲՍ**» (պորտ.՝ *ABC Futebol Clube*) - բրազիլական ֆուտբոլային ակումբ։ Ակումբը անվանել են ԱԲՍ, վերցնելով Հյուսիսային Ամերիկայի երեք քաղաքների առաջին տառերը՝ Արգենտինան (*Argentina*), Բրազիլիան (*Brazil*) և Չիլին (*Chile*)։ Բացի այդ ԱԲՍ-ը լատինական այբուբենի առաջին տառերն են։

Պատմություն
-----------

ԱԲՍ-ը տարածաշրջանի հնագույն ակումբն է՝ ստեղծվել է 1915 թվականի հունիսի 29-ին։ Ակումբի նվաճումները՝ անընդմեջ 10 հաղթանակ այդ շրջանի մրցաշարերում 1932-1941 թվականներին։ Ակումբը տեղ է գտել Գինեսի ռեկորդների գրքում՝ նմանատիպ նվաճումներով Մինաս Ժեյրաս նահանգի «Ամերիկա Մինեյրո» ակումբի կողքին։ Ակումբը Բրազիլիայում հայտնի է նրանով, որ համարվում է ռեկորդակիր այդ նահանգի նվաճված մրցաշարերի քանակով։ Այն ունի 50 տիտղոս։ Ակումբի պատմության մեջ նաշանակալից դեր ունի ընկերական խաղը ԽՍՀՄ-ի հավաքականի հետ, 1973 թվականի, դեկտեմբերի 18-ին՝ խաղը ավարտվեց 2-2։ Բրազիլացիների կողմից գոլի հեղինակ դարձան Ալբերին և Դեմոլիդորը իսկ ԽՍՀՄ-ի կազմից Գենայդի Օնիշչեկոն և Վլադիմիր Ֆեդոտովը։ Ինչպես նաև ակումբը 1979 թվականի դեկտեմբերին խաղացել է Բրազիլիայի օլիմպիական հավաքականի դեմ և պարտվել է խաղը 0-1 հաշվով։ Սերիա Ա-ին ակումբը հասնում է 8 շրջանի ընթացքում (1972, 1976-1979, 1984, 1985, հարկ է նշել, որ 2000 թվականին Ժոաո Ավելանժայի գավաթը փաստացիորեն համարվեց Բրազիլիայի մրցաշար։ Ներկա պահին ակումբը խաղում է Բրազիլական լիգայի Բ սերիայում, ակումբը Բ սերիա է վերադարձել 2007 թվականին, երբ սիրողական լիգայից 2005 թվականի դուրս թռչելուց հետո։ Ըստ 2012 թվականի տվյալների ԱԲՍ-ի գլխավոր հակառակորդն է համարվում «Ամերիկա Նատալ» ակումբը, որը հանդես է գալիս Բրազիլական մրցաշարի Բ սերիայում։

Նվաճումներ
----------

* Բրազիլիայի մրցաշարի Ս սերիա (1)։ Բրազիլիայի ֆուտբոլային մրցաշար 2010
* Ռիու Գրանդի դու Նորտի նահանգի մրցաշար (52)։ 1920, 1921, 1923, 1925, 1926, 1928, 1929, **1932—1941**, 1944, 1945, 1947, 1950, 1953—1955, 1958—1962, 1965, 1966, 1970—1973, 1976, 1978, 1983, 1984, 1990, 1993—1995, 1997—2000, 2005, 2007, 2008, 2010, 2011
* Ռիու Գրանդի դու Նորտի նահանգի գավաթ (3)։ 2005, 2008, 2011

Հայտնի խաղացողներ
-----------------

* Ալբերի
* Վալիսոն
* Դեկինյա
* Ժոսե Ռոբսոն
* Մարինյո Շագաս
* Նոնատո
* Ռոբգոլ

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք
* Ակումբի պատմությունը
**Կարապետ Ա Եվդոկացի** (ծն. թ. անհտ.- 1477, Սիս), կաթողիկոս Մեծի Տանն Կիլիկիո՝ 1446 թվականից։

Կիլիկիայի կաթողիկոսության հիմնադիրը։ Սովորել է Սսի կաթողիկոսարանում և այնտեղ էլ ձեռնադրվել վարդապետ։ Այնուհետև Կիրակոս Ա Վիրապեցուց ձեռնադրվել է եպիսկոպոս և նշանակվել Թոքատի (Եվդոկիա) թեմակալ։ Կիրակոս Ա Վիրապեցու գահընկեց լինելուց հետո մեկնել է Սիս. կաթողիկոսի նկատմամբ կատարված բռնությունը դարձնելով պատրվակ՝ ձգտել է հայոց կաթողիկոսական աթոռը վերստին փոխադրել Սիս։ Այդ նպատակով ստանալով Կիլիկիո ամիրայի հաճությունը՝ Կարապետ Ա Եվդոկացին մեկնել է Եգիպտոս (Կիլիկիան ենթական էր Եգիպտոսի սուլթանությանը), սուլթան Աբուսայիդ Չաքմաքից ստացել հրովարտակ, անցել Երուսաղեմ, տեղի հայոց եպիսկոպոսությունն ու Սբ. Հակոբա վանքն ազատել պարտքերից, վերադարձել Սիս և կաթողիկոսական աթոռ հիմնել Սբ. Աննայի վանքում։ Փորձել է հասնել հայոց եկեղեցու իշխանապետության՝ աշխատելով ընդարձակել Սսի նորահաստատ կաթողիկոսության տարածա-իրավասության սահմանները։ Կյանքի վերջին տարիներին աթոռակից և հաջորդ է նշանակել Ստեփանոս Ա Սարաձորեցուն (Շուղրեցի, 1477-1488)։ Թաղվել է Սսում։

Տես նաև
-------

* Կիլիկիո Կաթողիկոսների ցանկ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — հատոր 5. — էջ 304—305.


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 304)։*  |