**Ագդա Մոնտելիուս** (շվեդ.՝ Agda Montelius, լրիվ անունը՝ շվեդ.՝ Agda Georgina Dorothea Montelius, ծննդյամբ շվեդ.՝ Reuterskiöld, ապրիլի 23, 1850(1850-04-23)[…], Q58814313?, Շվեդիա[…] - հոկտեմբերի 27, 1920(1920-10-27)[…], Մարիա Մագդալենա ծխական համայնք, Շվեդիա[…]), շվեդ ֆեմինիստուհի և բարեգործ։

Կենսագրություն
--------------

Ագդա Մոնտելիուսը ծնվել է 1850 թվականի ապրիլի 23-ին, Կյոպինգում։ Նա երկրի պաշտպանության նախարար գեներալ-լեյտենանտ Ալեքսանդր Ռեյտերսկիելդի և նրա կնոջ՝ Աննա Շենստրյոմի (*Anna Schenström*) դուստրն էր։ Սովորել է Ստոկհոլմի *Hammarstedtska flickpensionen* կանանց դպրոցում։ 1900-ական թվականներին դարձել է Շվեդիայի բարեգործական ասոցիացիայի առաջատար ներկայացուցիչը՝ ղեկավարելով մի շարք կանանց ասոցիացիաներ` Maria skyddsförening, New Idun և Föreningen för välgörenhetens ordnande, 1889-1911 թվականներին ընդգրկվել է *Sällskapet för uppmuntran av öm och sedlig modersvård,Centralförbundet för socialt arbete* և *Svenska fattigvårdsförbundet* ընկերությունների վարչությունների կազմում։

1886 թվականին Ագդա Մոնտելիուսը դարձել է «Ֆրեդերիկ Բրեմերի ասոցիացիա» (*Fredrika Bremer Förbundet*, *FBF*) կանանց կազմակերպության անդամ, 1895 թվականին՝ նրա փոխնախագահը։ Մոնտելիուսը ակտիվորեն մասնակցել է կանանց ձայնի իրավունքի համար մղվող պայքարին։ 1899 թվականին *FBF*–ի պատվիրակությունը Ագդայի գլխավորությամբ Շվեդիայի վարչապետ Էրիկ Բոստրյոմին հանձնել է կանանց ընտրական իրավունք տրամադրելու վերաբերյալ առաջարկությունը։

Ագդա Մոնտելիուսը և Գերտրուդա Ադելբորգը միջնորդագիրը հանձնում են Էրիկ Բոստրյոմին
1902 թվականին հիմնադրվեց Կանանց ընտրական իրավունքի Շվեդիայի ազգային ասոցիացիան (*Landsföreningen för kvinnans politiska rösträtt*, *LKPR*): Մոնտելիուսը այդ կազմակերպության անդամ չէր, բայց ակտիվորեն օժանդակում էր այդ ասոցիացիային։ 1912 թվականին նա ամուսինների իրավունքների մասին օրենքի բարեփոխման հարցերով կառավարական հանձնաժողովի խորհրդատուն էր և վերջնական արդյունքում 1920 թվականին հասավ նրան, որ ամուսինները ստացան հավասար իրավունքներ։

Մահացել է 1920 թվականի հոկտեմբերի 27-ին, Ստոկհոլմում։

Պարգևներ
--------

Շվեդական մշակույթին, գիտությանը և հասարակությանը մատուցած ակնառու ծառայությունների համար 1910 թվականին Ագդա Մոնտելիուսն արժանացել է Իլլիս Կվորում մրցանակի։

Անձնաձնական կյանք
-----------------

Ագդա և Օսկար Մոնտելիուսների գերեզմանը
1871 թվականի սեպտեմբերի 20-ին Ագդա Մոնտելիուսը ամուսնացավ Շվեդական ակադեմիայի անդամ, պրոֆեսոր Օսկար Մոնտելիուսի հետ։ Երկուսն էլ թաղված են Ստոկհոլմի Հյուսիսային գերեզմանոցում (*Norra begravningsplatsen*): Նա աչքի հիվանդություն ուներ ինչի արդյունքում կորցրել էր մեկ աչքը։

Շվեդական *Antikvarisk-topografiska arkivet* արխիվում պահվում են ամուսինների անձնական փաստաթղթերի հավաքածուն, որն իր մեջ ընդգրկում է Ագդայի և Օսկարի նամակագրությունը, ինչպես նաև Ագդա Մոնտելիուսի ձեռագրերը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  *Hatje A.* Agda G D A Montelius — P. 684.
3. 1 2 3 4 5 6  Շվեդիայի մահվան գիրքը
4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Agda Georgina Dorothea Montelius 1850-04-23 — 1920-10-27 Rösträttskvinna, filantrop
5. 1 2 3  Köpings landsförsamlings kyrkoarkiv, Födelse- och dopböcker, SE/ULA/10691/C/4 (1842-1859), bildid: C0009636\_00022
6. ↑  Norra begravningsplatsen.se
7. ↑  Montelius, AGDA GEORGINA DOROTEA ALEXANDRA — Svenskagravar.se.
8. ↑  Till regeringen från svenska kvinnor ingifna skrifvelser i rösträttsfrågan 1905–1906 (շվեդերեն) — Björck & Börjesson, 1906. — 48 p.
9. ↑  Maria Magdalena kyrkoarkiv, Död- och begravningsböcker, huvudserie, SE/SSA/0012/F I/22 (1918-1920), bildid: 00015112\_00304, sida 267
10. ↑  Շվեդիայի 1880 թվականի մարդահամար (շվեդերեն) — Riksarkivet.
11. ↑  Reuterskiöld, släkt
12. ↑  Till regeringen från svenska kvinnor ingifna skrifvelser i rösträttsfrågan 1905-1906 — 1906.
13. ↑  Agda G D A Montelius
14. ↑  Montelius, AGDA GEORGINA DOROTEA ALEXANDRA

Գրականություն
-------------

* Österberg, Carin et al. (1990) Svenska kvinnor: föregångare, nyskapare (Lund: Signum) ISBN 91-87896-03-6
* Barbro Hedwall; Susanna Eriksson Lundqvist (2011) Vår rättmätiga plats. Om kvinnornas kamp för rösträtt (Stockholm: Förlag Bonnier) ISBN 978-91-7424-119-8

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ագդա Մոնտելիուս
* Ագդա Մոնտելիուս

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ագդա Մոնտելիուս» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Շվեդական կենսագրական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 90705301 · GND: 1067338128 · ISNI: 0000000077386643 · LCCN: n2001034469 · NTA: 239378180 · LIBRIS: 333530 · VIAF: 38718839 · WorldCat VIAF: 38718839 |

 |

 |