**Ահմոս** (անգլ.՝ Ahmose, մ. թ. ա. 1505 - մ. թ. ա. 1493), հին եգիպտական թագուհի, որը հանդիսացել է տասնութերորդ արքայատոհմի երրորդ փարավոն Թութմոս I-ի մեծ թագուհին ու կին-փարավոն Հատշեպսուտի մայրը։ Ահմոսի անունը նշանակում է «Լուսնից ծնված»։

Ընտանիք
-------

Արքայազն Սիփաիր, անհայտ թագավորական տիկին, թագուհի Ահմոս, թագուհի Տուրես և թագուհ Հենուտամեհու
Հայտնի չէ, թե ովքեր են եղել Ահմոսի հայրն ու մայրը։ Ենթադրվել է, որ նա եղել է կա՛մ փարավոն Ամենհոտեպ I-ի, կա՛մ Ահմոս I-ի դուստրը, հետևաբար նաև Ահմոս I-ի քույր-կինը՝ Ահմոս-Նեֆերտարին։ Նրան երբեք չեն անվանել «Թագավորի դուստր», և այս փաստն Ահմոսի արքայական ընտանիքի հետ կապերի վերաբերյալ տեսությունների մասին որոշակի կասկածներ է առաջացրել։ Սակայն նա կրել է «Թագավորի քույր» տիտղոսը, որից կարելի է ենթադրել, որ նա եղել է փարավոն Թութմոս I-ի քույրը։

Ահմոսը կրել է մի շարք տպավորիչ տիտղոսներ, այդ թվում՝ «Ժառանգական արքայադուստր» (iryt-p`t), «Գերաշնորհ» (wrt-hzwt), «Մեծ քաղցրության սիրված տիրուհի» (nebt-bnrt-‘3(t)-mrwt), «Մեծ արքայի սիրելի կին» (hmt-niswt-wrt meryt.f), «Ուրախության տիրուհի» (hnwt-ndjm-ib), «Բոլոր կանանց տիրուհի» (hnwt-hmwt-nbwt), «Երկու երկրի տիրուհի» (hnwt-t3wy), «Հորուսի ուղեկից» (zm3yt-hrw), «Հորուսի սիրելի ուղեկից» (zm3yt-hrw-mryt.f), «Թագավորի քույր» (snt-niswt)։

Ահմոսը եղել է Թութմոս I-ի մեծ թագուհին։ Նրան պատկերել են Դեյր էլ-Բահարիի հուշադամբան-տաճարում Նեֆրուբիթի անունով դստեր հետ։ Նա նաև Հատշեպսուտ թագուհու մայրն էր, սակայն հաստատված չէ, արդյոք արքայազններ Ամենմոսն ու Վաջմոսը նրա որդիներն են եղել․ վերջիններս սովորաբար համարվել են Թութմոս I-ի մեկ այլ կնոջ՝ Մուտնոֆրետ թագուհու որդիները։

Հուշարձաններ և փորագրություններ
-------------------------------

Յուֆ անունով մի պաշտոնյա ծառայել է որպես զոհասեղանի երկրորդ մարգարե (*S'w*), տաճարի դռնապան ու քահանա։ Նա նաև ծառայել է մի շարք արքայական կանանց, նախ՝ փարավոն Ահմոս I-ի մորը՝ Ահհոտեպ թագուհուն, ապա պատասխանատու է եղել թագուհի Սոբեկեմսաֆի գերեզմանի վերանորոգման համար, ի վերջո ծառայել է նաև Ահմոս թագուհուն։ Յուֆի գրառումների համաձայն՝ վերջինս նրան նշանակել է գանձապահի օգնական և նրան վստահել նորին մեծության արձանի ծառայությունը։

Ահմոսը հայտնի է աստվածային բեղմնավորման տեսարաններից։ Հատշեպսուտը տեսարաններ է քանդակել տվել, որտեղ պատկերված է, թե ինչպես է Ամոն աստվածը մերձենում իր մորը՝ Ահմոսին, և թե ինչպես ինքը՝ Հատշեպսուտը, աստվածային ծագում ունի։ Փորագրությունները ցույց են տալիս, թե ինչպես է Թրոթ աստվածն առաջին անգամ Ամոնի մոտ հիշատակում թագուհւ Ահմոսին․ «Ահմոս է անունը նրա, բարերար և սիրուհի։ Նա կինն է թագավոր Աախեպերկարեի (Թութմոս I), հավերժ կենդանություն նրան» (Բրեստեդի «Հնագույն գրառումներից»)։ Ամոն աստվածը դրանից հետո այցելում է պալատ ու ներկայանում թագուհուն։ Նրանք երեխա են բեղմնավորում, ու Ամոնը հայտարարում է, որ նրան պետք է անվանակոչել Խնեմետ-Ամոն-Հատշեպսուտ, որից հետո նա գնում է Խնում աստծո մոտ ու նրան հրամայում մարմնավորել Հատշեպսուտին։ Այնուհետև տեսարանները պատկերում են թագուհու կալանքն ու նրա աստվածային դստեր ծնունդը։

Շատ տարիներ անց Ամենհոտեպ III փարավոնը համարյա նույնությամբ կրկնել է այս տեսարանները՝ ցույց տալու համար, թե ինչպես է Ամոնն այցելել իր մորը՝ թագուհի Մուտեմույային ու բեղմնավորել աստվածային արքայազնին՝ իրեն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Dodson, Hilton, The Complete Royal Families of Ancient Egypt, 2004
2. ↑  Tyldesley, J, Chronicles of the Queens of Egypt, 2006
3. ↑  W. Grajetzki: Ancient Egyptian Queens: a hieroglyphic dictionary.
4. ↑  James Henry Breasted: *Ancient Records of Egypt. Vol II*, Chicago 1906, S. 44–46
5. ↑  J. H. Breasted, Ancient Records: The Eighteenth Dynasty

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ահմոս (թագուհի)» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Rodovid · Rodovid |

 |