recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Թբիլիսիի տիկնիկային թանգարան** (վրաց.՝ თბილისის თოჯინების მუზეუმი), մանկագիր և մանկավարժ Թինաթին Թումանիշվիլիի նախաձեռնությամբ 1937 թվականին հիմնադրված թանգարան։ Գտնվում է Թբիլիսիի Սոլոլակ թաղամասի Շավթելի փողոցում։

Պատմություն
-----------

Թանգարանի առաջին հավաքածուի նվիրատուն հենց ինքը Թինաթինն է՝ տիկնիկներ, խաղալիքներ, տոհմական իրեր և գրադարան։ Այժմ թանգարանը կոչվում է նրա անունով։

Նախապես թանգարանը տեղակայված է եղել մանկապարտեզի երկու սենյակներում, այնուհետև՝ պիոներական պալատի շենքում։ 1990-ական թվականներին թանգարանը թալանվել է, և գերմանական, ֆրանսիական, շվեյցարական 24 տիկնիկ անհետացել են։ Շուրջ 15 տարի թանգարանն այցելուների համար փակ է եղել։ Այն վերաբացվել է 2008 թվականին։

Հավաքածու
---------

Թանգարանի ֆոնդերում կան ավելի քան 3,000 ցուցադրություններ, որոնք ներառում են 19-20-րդ դարերի եվրոպական և ամերիկյան, հնդկական, չինական, ճապոնական տիկնիկներ և խաղալիքներ, վրացական գեղարվեստական և ժողովրդական տիկնիկներ, մեխանիկական և երաժշտական խաղալիքներ։ Հավաքածուի առանձնահատուկ մաս են կազմում գերմանացի արտիստների կողմից հատուկ թանգարանի համար պատրաստված տիկնիկները։

Միջոցառումներ
-------------

Թանգարանում կազմակերպվում են ժամանակակից վրացի արվեստագետների ժամանակավոր ցուցահանդեսներ, արտասահմանյան ցուցահանդեսներ, նկարչության և պատմության դասընթացներ։

Թանգարանում գործում է փոքրիկ տիկնիկային թատրոն և մանկապատանեկան արվեստի ստուդիա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Puppet Museum
***Deep Island*** ([diːp ’aɪlənd]), երաժշտական խումբ Օդեսսայից, առաջիններից Ուկրաինայի տրիպ-հոփ/դաունտեմպո կոլեկտիվներից։

Պատմություն
-----------

Խումբը հիմնադրվել է 2006 թվականին ուկրաինացի էլեկտրոնական երաժշտության պրոդյուսեր Եվգենի Բոյարչուկի կողմից (աշխատում է Mase Daniel կեղծանունով )։ 2007 թվականին սկսվեց Deep Island֊ի առաջին ելույթի ալբոմի ձայնագրությունը, որի վրա աշխատել են վոկալիստուհի Տատյանա Բելոխվոստը (Tanita White) և Բոյարչուկայի հին ընկեր՝ կիթառահար Յուրի Վանիկը (Yuriy Madje)։ Դիսկը, վերնագրված «Black, Red & White», թողարկվել է ուկրաինական երաժշտական Moon Records լեյբլով 2008 թվականի վերջին։
Շուտով «Emotions» (2008 մայիս) երաժշտական տեսահոլովակի նկարահանումից հետո, խմբում վոկալիստուհի Tanita֊ի և Mase Daniel֊ի միջև պառակտում է տեղի ունենում։ 2008 թվականի ամառվա կեսին Տանիտային փոխարինեց Անաստասիա Սմագլյուկովը։ Նոր վոկալիստուհին 2008 թվականի նոյեմբերին իր առաջին ելույթին ներկայացավ «Nate Mahg» կեղծանունով, Կիևում «Disappointed» երգի տեսահոլովակի ցուցադրությամբ։ Nate֊ի հետ համագործակցությունը երկար չտևեց, երկրորդ վոկալիստուհին լքեց խումբը երկու ամիս հետո, երաժշտական տարաձայնության պատճառով։ Ներկայում Deep Island խումբը արձակուրդ է գնացել անորոշ ժամանակով։

Սկավառակագրություն
------------------

**Ստուդիական ալբոմներ**

* *Black, Red & White* (Moon Records, 20 նոյեմբեր 2008)

1. Freedom
2. Emotions
3. Disappointed
4. Stay
5. Keep Away From Me
6. Just Sex
7. Freedom (Cover Version)
8. Memories
9. My World Without You
10. Day In L.A.
11. Pleasures In My Life
12. Just Sex (Cover)
13. Emotions (Cover)
14. Theme
15. The Dark Side

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Deep Island выпустили дебютный альбом Archived 2014-01-16 at the Wayback Machine. // U.A. Inter Media Group
2. ↑  Deep Island *Black, Red & White* Archived 2014-01-16 at the Wayback Machine. // U.A. Inter Media Group
3. ↑  Группа «Deep Island» устроила сладкую тусовку Archived 2014-01-16 at the Wayback Machine. // Glavred.info

Արտաքին հղումներ
----------------

* Archived 2014-12-17 at the Wayback Machine.
* 
* 
* MySpace
* 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Last.fm |

 |
**Աննա Նորդլանդեր** (շվեդ.՝ Anna Nordlander, մարտի 26, 1843(1843-03-26), Սկելլեֆտեա, Վեստերբոտեն, Շվեդիա - ապրիլի 28, 1879(1879-04-28), Jakob and Johannes parish, Շվեդիա), շվեդ նկարիչ։

Կենսագրություն
--------------

Աննա Նորդլանդերը ծնվել է 1843 թվականին Սկելեֆտեայում, քահանա Նիլս Նորդլանդերի և Աննա Մարիա Էստրինների ընտանիքում։ Նա հինգ երեխաներից ամենակրտսերն էր, սովորում էր տնային դաստիարակչուհու մոտ։ Նրա հայրը սիրում էր նկարել մասնավոր անձանց համար, մասնավորապես, պահպանվել էր նրա կատարած Նիլս Ստրյոմի դիմանկարը, որն այժմ պահվում է Շելլեֆետո եկեղեցու արխիվում։

19-րդ դարի կեսերին կանանց հիմնական զբաղմունքը ավանդաբար համարվում էր տունը և տնային տնտեսությունը, բայց Աննա Նորդլանդերը որոշեց զբաղվել արվեստով։ 1866 թվականին նա ընդունվեց Շվեդիայի գեղարվեստի թագավորական ակադեմիա, երբ ակադեմիան բաց էր կանանց համար։ Ակադեմիան ավարտելուց հետո նա ուսումը շարունակեց Բրյուսելում Ժան-Ֆրանսուա Պորտալսի մոտ և Փարիզի Ժյուլիանի ակադեմիայում։ 1875 թվականից մոր հետ միասին նա բնակվում էր Ստոկհոլմում, որտեղ բացեց իր սեփական ստուդիան։ Աննա Նորդլանդերի ոճը հիմնականում դիմանկարներն էին, բնություն, ժողովրդական և դիցաբանական մոտիվներով աշխատանքները, ներառյալ նկարներ սաամների կյանքից, որոնց նախկինում ոչ ոք չէր նկարել։

Աննան բավականին վաղ մահացավ, նա գրեթե 36 տարեկան էր։ Կենդանության ընթացքում նրա գործերը առանձնապես պահանջարկ չունեին, նրա նկարների նկատմամբ հետաքրքրություն առաջացավ նրա մահից շուրջ մեկ դար անց՝ 1990-ականներին։ Այս հետաքրքրության ալիքի վրա 1995 թվականին հիմնադրվեց Աննա Նորդլանդի թանգարանը, որպես Շելլեֆետո թանգարանի մի մաս։ Նրա աշխատանքներից շուրջ 40-ը պահվում են այստեղ։ Նրա նկարները ցուցադրվում են նաև Շվեդիայի ազգային թանգարանի պատկերասրահում։ Ի պատիվ Աննա Նորդլանդների, հիմնադրվել է մրցանակ, որը շնորհվում է երկու տարին մեկ։

Պատկերասրահ
-----------

* «Պատմական հագուստով աղջիկը»«Պատմական հագուստով աղջիկը»
* «Ծառ»«Ծառ»
* «Երկու սահորդներ»«Երկու սահորդներ»
* «Օրորոցի մոտ»«Օրորոցի մոտ»
* «Հյուսիսային բնապատկեր»«Հյուսիսային բնապատկեր»

Գրականություն
-------------

* Barbro Werkmäster (1993). Anna Nordlander och hennes samtid. Uppsala: Almqvist & Wiksell. ISBN 91-86072-18-8

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Sveriges dödbok 1860–2017 (շվեդերեն) — 7 — Sveriges Släktforskarförbund, 2018.
2. ↑  Շվեդիայի Ազգային թանգարանի նկարիչների ցանկ — 2016.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Nordlander, Anna (1843 - 1877)
* Anna Nordlander

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 99026715 · ISNI: 0000000082393805 · LCCN: nb2022016709 · LIBRIS: 399733 · VIAF: 270149106377968492964 · ULAN: 500159783 · WorldCat VIAF: 270149106377968492964 |

 |

 |
**152 mm/53 Mod. 1926/1929**  նավերի համար նախատեսված 152 մմ տրամաչափի հրետանային զենք, նախագծվել և արտադրվել է Իտալիայում։ Առկա է Իտալիայի ռազմածովային ուժերի զինանոցում։ 1926 թվականի մոդելը նախագծվել է *Ansaldo*, իսկ 1929 թվականի մոդելը՝ «Oto Melara» ընկերության կողմից։ Երկու մոդելների տարբերությունն աննշան է՝ փողի փոխվող հատվածն ու լիցքավորման մեխանիզմը։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկզբին արդեն հնացել էին, բայց լայնորեն կիրառվում էին նավատորմի կողմից։ Կիրառվել են այնպիսի թեթև հածանավերի վրա, ինչպիսիք են «Ալբերիկո դա Բարբիանո» «Լուիջի Կադորանա» «Ռայմոնդո Մոնտեկուկոլի», «Դյուկա դ'Աոստա»։ Որպես հրետանային համակարգ՝ առանձնանում էր մի շարք լուրջ թերություններով, ինչն էականորեն նվազեցնում էր իտալական թեթև հածանավերի ռազմական պոտենցիալը։

Զենքի հետագա կատարելագործված տեսակը *152 mm/55 Mod. 1934/1936* թնդանոթն է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Campbell J.* Naval weapons of World War Two. — P. 330.

Արտաքին հղումներ
----------------

152 mm/53 Models 1926 and 1929

Գրականություն
-------------

* *Campbell J.* Naval weapons of World War Two. — Annapolis, Maryland: Naval Institute Press, 1985. — ISBN 0-87021-459-4
**Էլ Ջեմի ամֆիթատրոն** (Էլ Ջեմի Կոլիզե, Մարկոս Անտոնիոս Գորդիանոսի ամֆիթատրոն), հինհռոմեական ամֆիթատրոն Թունիսում։ Կառուցվել է Աֆրիկայի պրոկոնսուլ Մարկոս Գորդիանոսի հրամանով Թունիսի Տիսդրե (այժմ` Էլ Ջեմ) քաղաքում Կոլիզեյի նմանությամբ։ Շինարարությունն ընթացել է մ. թ. ա. 232-238 թվականներին։

Ամֆիթատրոնի ասպարեզը 65 մ է, լայնությունը` 39 մ, տարողունակությունը` 30.000 մարդ։ Այն մեծությամբ երկրորդն է Կոլիզեյից հետո։

Համարվում է, որ ամֆիթատրոնի շինարարությունն սկսվել է մ. թ. ա. 230 թվականին։ Այն տևել է ութ տարի։ Եվ չնայած այն հասցրել են զարդարել բազմագույն խճանկարով, շինարարությունն ընդհատվել է։ Ամֆիթատրոնն օգատագործել են կարճ ժամանակ, իսկ նրա կառուցումը վերջնականապես չի ավարտվել։

Մինչև 7-րդ դարը հինհռոմեական ճարտարապետների կառույցը մնացել է անխաթար։ Քաղաքի արաբ բնակիչները սկսել են ոչ պիտանի ամֆիթատրոնն օգտագործել որպես անվճար շինանյութի աղբյուր։ Կառույցը պատրաստվել էր դեղնավուն ավազաքարից, որ հեշտ է մշակվում։ Քարի մեծ բեկորները օգտագործվել են Էլ Ջեմ քաղաքի և Քայրուան քաղաքի մզկիթի կառուցման համար։ 19-րդ դարի երկրորդ կեսին կառույցն օգտագործվել է խանութի, բնակարանի, ցորենի պահեստի նշանակությամբ։

20-րդ դարում պատահականորեն պահպանված հինհռոմեական խճանկարները տեղափոխվել են տեղի Հնագիտական թանգարան։ 1979 թվականին ամֆիթատրոնի մնացորդները ընդգրկվել են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում։

Կինոյում
--------

Կոլիզեյում երբեք չեն նկարահանվում գլադիատորների մասին ֆիլմեր, քանի որ այն բավականաչափ լավ չի պահպանվել նկարահանումներ իրականացնելու համար։ Այդ պատճառով Կոլիզեյի դերը շատ ֆիլմերում «կատարել» է Մարկոս Գորդիանոսի ամֆիթատրոնը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Bomgardner, David L. (2013). The Story of the Roman Amphitheatre. Routledge. pp. 150–151. ISBN 9781134707393.
2. ↑  "Amphitheatre of El Jem". UNESCO. Retrieved 5 May 2016.

Գրականություն
-------------

* Christophe Hugoniot, Rome en Afrique. De la chute de Carthage aux débuts de la conquête arabe, éd. Flammarion, Paris, 2000 (ISBN 2-08-083003-1)
* André Laronde et Jean-Claude Golvin, L’Afrique antique, éd. Taillandier, Paris, 2001 (ISBN 2-235-02313-4)
* Yann Le Bohec, Histoire de l’Afrique romaine, éd. Picard, Paris, 2005 (ISBN 2-7084-0751-1)
* Ammar Mahjoubi, Villes et structures de la province romaine d’Afrique, éd. Centre de publication universitaire, Tunis, 2000 (ISBN 9973937953)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ կատալոնական |

 |
**Հմայակ Աբրահամի Արծաթպանյան** (*Արծաթբանյան*, հունիսի 5 (17), 1876, Նոր Նախիջևան, Եկատերինոսլավի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - հունվարի 8, 1920(1920-01-08) կամ 1919, Նոր Նախիջևան, Ռոստովի շրջան, Դոնի զորքի մարզ), հայ գեղանկարիչ։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Դոնի Նախիջևանում, գյուղացու ընտանիքում։ Հայրը՝ Աբրահամ և մայրը՝ Մարիամ, երիտասարդ տարիներին եղել են սիրողական դերասաններ, մասնակցելով Դոնի Նախիջևանի հայկական թատերախմբի ներկայացումներին։ Նրանց չորս որդիներից ամենափոքրը Հմայակն էր. նա դեռ մանկությունից սիրել է պատրաստել կավե կենդանիներ, թռչունների ֆիգուրներ։ Նախնական կրթությունն ստացել է Նախիջևանի Խաչվերաց վանքի հոգևոր ուսումնարանում 1884-1891 թվականներին։ Ավարտելուց հետո աշխատել է լուսանկարչատանը, Չերեպախինի մոտ, նկարելով նաև սրբապատկերներ։ Հաջորդ երկու տարիների ինքնաշխատությունը կարելի է տեսնել «Պսակադրությունից առաջ» կամ «Աղջիկը հարս» գեղանկար էսքիզում, կատարած 1893 թվականին։ Լիրիկական տրամադրություն արտահայտող այդ նախանկարն արդեն հավաստում է ապագա նկարչի խոստումնալից ունակությունները։ Որոշ ժամանակ հաճախել է Պետերբուրգի Գեղարվեստի ակադեմիայի դասընթացները, իսկ 1904 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ուսումնարանը, աշակերտելով Վ. Սերովին։ Դոնի Ռոստովում դասավանդել է նկարչություն։ Ցուցահանդեսների մասնակցել է 1895 թվականից։ 1967 թվականին Երևանում բացվել է նրա գործերի ցուցահանդեսը։

Գլխավոր գործերից են՝ «Ամառանոցը», «Արմավիրի տեսարան», «Այգի», «Կազբեկ», «Բնանկար տնակով», «Ինքնադիմանկար», «Հիվանդ երեխայի մոտ», «Աղքատի հուղարկավորությունը», «Հրդեհ հայկական գյուղում», «Ավերակների վրա», «Թուրքերի գազանությունները», «Սարսափների աշխարհում», «Դաշնամուրի առաջ», «Չաթալբաշյանի դիմանկարը», «Վերջին ակորդը», «Ընթերցանություն», «Մ. Շահինյանի դիմանկարը», «Իմ ծաղիկները»։

Պատկերասրահ
-----------

* Հ. Արծաթպանյան, «Հիվանդ երեխայի մոտ», 1900Հ. Արծաթպանյան, «Հիվանդ երեխայի մոտ», 1900

Գրականություն
-------------

* Կատալոգ Հմայակ Արծաթպանյանի ստեղծագործությունների ցուցահանդեսի, Ե. 1967։
* Ռ. Շիշմանյան, Բնանկարն ու հայ նկարիչները, Ե. 1958։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1974. — հատոր 2. — էջ 70.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  Ով ով է. հայեր (հայ.) / Հ. Այվազյան — Երևան: Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 2005. — հատոր 1. — էջ 163.
3. ↑  Դանիել Դզնունի, Հայ կերպարվեստագետներ (համառոտ բառարան), Ե. «Լույս», 1977, էջ 72։


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ · AV Production |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | ՀԳՀԳ: 17475 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 70)։*  |
**Սերգեյ Բուրլեյ** (ռուս.՝ Сергей Иванович Бурлей, հունվարի 15, 1861(1861-01-15) - 1920, Սևաստոպոլ, Տավրիկյան նահանգ, Խորհրդային Ռուսաստան), ռուսական, հետագայում ուկրաինական նավատորմի կոնտր ադմիրալ (1913 թվականի դեկտեմբերի 6) 1917-1918 թվականներին Ուկրաինական ժողովրդական հանրապետության և Ուկրաինական պետության ռազմական գործիչ, 1918 թվականի հունիսի 18-ից Ղրիմ-Ուկրաինական նավատորմի հրամանատար։

Կենսագրություն
--------------

Սևծովյան նավատորմում է եղել 1878 թվականից։ 1881 թվականին ավարտել է Կրոնշտադի ծովային գերատեսչության տեխնիկական ուսումնարանը։ Կոնդուկտոր (1881), պրապորչիկ (1882), ենթապորուչիկ (1885), պորուչիկ (1889), շտաբս-կապիտան (1893)։ 1894 թվականին ավարտել է Նիկոլաևի Ծովային ակադեմիայի ջրագրության բաժինը։ Փոխադրվել է նավատորմ։ 1896 թվականից եղել է նավատորմի լեյտենանտ, Երկրորդ կարգի կապիտան (1903), առաջին կարգի կապիտան (1908)։ 1908-1910 թվականներին եղել է «Ասկոլդ» հածանավի հրամանատար։ 1912-1913 թվականներին կատարել է Կերչի նավահանգստի հրամանատարի պարտականությունները։ Կոնտր ադմիրալ (1913 թվականի դեկտեմբերի 6)։ 1913 թվականի դեկտեմբերի 6-ից մինչև փետրվարյան հեղափոխությունն ընկած ժամանակահատվածում եղել է Սևաստոպոլի քաղաքապետը։ 1915 թվականի հունվարի 1-ից ՍՆ հրամանատարի հատուկ հանձնարարությունների գծով ադմիրալ։ Եղել է ուղղափառ եկեղեցու ներկայացուցիչ, ամուսնացած է եղել, ունեցել է մեկ որդի (1916 թվականին)։ Փետրվարյան հեղափոխությունից հետո կանգնեց ուկրաինական ծովային շարժման դիրքերում` աջակցելով նավատորմի ուկրաինացմանը։

Ծառայություն Ուկրաինական ժողովրդական հանրապետությանը և Ուկրաինական պետությանը
-----------------------------------------------------------------------------

1917 թվականի նոյեմբերի վերջերից ՈւԺՀ ծովային գործերի գլխավոր քարտուղարության կազմում է։ Ապրիլին Ղրիմից բոլշևիկների նահանջից հետո 1918 թվականին հանդես է եկել նավատորմը Կենտրոնական Ռադայի ենթակայությանը հանձնելու օգտին։ Նավատորմը վերջնականապես ուկրաինական կողմին փոխանցելուց հետո պաշտոնի է նշանակվում Ուկրաինական Սևծովյան նավատորմի շտաբում։

Ծառայություն Ռուսաստանի հարավային զինված ուժերում և մահ
-------------------------------------------------------

Հակահետմանական հեղաշրջումից հետո նավատորմի անձնակազմի մեծ մասը անցավ ՌՀԶՈՒ-ի կողմը, այդ թվում նաև ադմիրալ Բուրլեյը։ 1920 թվականին ադմիրալը ռազմագիտություն էր դասավանդում ծովայինների տնօրինությունում։ 1920 թվականի նոյեմբերին ադմիրալը կալանավորվում է բոլշևիկների կողմից։ Մահացել է սրտի կաթվածից կալանավայրում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Судьбы адмиралов Российского Императорского Флота после 1917 года

Գրականություն
-------------

* Грибовский В. Ю. СПИСОК офицерских чинов русского императорского флота ЦАРСТВОВАНИЕ ИМПЕРАТОРА АЛЕКСАНДРА ТРЕТЬЕГО.
* Флот Української Народної Республіки (укр.)
**Վերա Իվլիանեի Անջափարիձե** (Վերիկո Անջափարիձե) (սեպտեմբերի 23 (հոկտեմբերի 5), 1897, Քութայիս, Ռուսական կայսրություն - հունվարի 31, 1987(1987-01-31), Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), վրացի խորհրդային դերասանուհի։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստուհի (1950)։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է սեպտեմբերի 23-ին (հոկտեմբերի 6), Քութայիսում։ 1920-1927 թվականներին աշխատել Է Թբիլիսիի Շոթա Ռուսթավելու անվան պետական ակադեմիական թատրոնում, 1928 թվականից եղել է Թբիլիսիի Մարջանիշվիլու անվան թատրոնի դերասանուհի։ Անջափարիձեի արվեստին բնորոշ են բեմական բարձր կալտուրան, կերպարների նուրբ մշակումը, արտիստական վառ անհատականությունը։ Լավագույն դերակատարումներից են՝ Օֆելյա, Դեզդեմոնա, Կլեոպատրա (Ուիլյամ Շեքսպիրի «Համլետ», 1925, «Օթելլո», 1932, «Անտոնիոս և Կլեոպատրա», 1951), Հուդիթ (Գուցկովի «Ուրիել Ակոստա», 1929), Գինատրե (Դադիանրի «Գուրիա Նինոշվիլի», 1934), Ջավարա (Վաժա Փշավելայի «Աքսորյալը», 1945), Տատիկ (Կասոնայի «Ծառերը կանգնած են մահանում», 1957)։ 1923 թվականից նկարահանվել է կինոյում (Ռուսուդան՝ «Գեորգի Սահակաձե» և այլն)։ ԽՍՀՄ պետական մրցանակների դափնեկիր է (1943, 1946, 1952)։

Անջափարիձեն գրավոր և բանավոր ելույթներով բարձր է գնահատել հայ բեմի վարպետներին (Ի. Ալիխանյան, Հրաչյա Ներսիսյան, Օլգա Գուլազյան, Վահրամ Փափազյան և ուրիշներ), իր գործունեությամբ ամրապնդում է հայ և վրաց թատրոնների կապը, Տատիկի դերակատարումով («Ծառերը կանգնած են մահանում») հանդես է եկել Սունդուկյանի անվան թատրոնի բեմում։

Ծանոթագրություններ
------------------



|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Երկրի հերոսներ · AllMovie · AlloCiné · ČSFD · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · Find A Grave · Rodovid |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Կրուգոսվետ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1182928897 · ISNI: 0000000370364216 · NUKAT: n2012160319 · VIAF: 347144782722534346709 · WorldCat VIAF: 347144782722534346709 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 433)։*  |
**Կարոլ Անդրե Սմիթ** (ֆր.՝ *Carole André*, մարտի 11, 1953(1953-03-11), Փարիզ), ֆրանսիացի դերասանուհի։

Կենսագրություն
--------------

Դերասանուհի Գաբի Անդրեի դուստրն է։ Կարոլը կինոյում սկսեց հանդես գալ դեռ պատանի հասակում։ Ամենահայտնի դերը՝ տիկին Մարիաննա, որտեղ իր անունը Մարգարիտե Լաբուան էր, իտալական Սանդոկան հեռուստասերիալում, բեմադրվել է նաև Սերժ Սոլլիմոյի հետ։ Մինչև 1991 թվականը նա հանդես է եկել 40 ֆիլմում, հեռուստահաղորդումներում, ինչպես կարգն է, կատարելով կնոջ դեր, բավականին գեղեցիկ, որպեսզի լինել փրկված գլխավոր հերոսից։ Դրանից հետո էկրանին այլևս չհայտնվեց։ 2007 թվականին հայտնվեց «Un medico in famiglia» սերիալի երկու դրվագներում որպես «հրավիրված աստղ»։ Հեռուստահաղորդավար Գիգի Մարզուլլոի հարցազրույցի ժամանակ, Sottovoce հաղորդումում, դերասանուհին պատմել է, որ ստացել է ճարտարապետի դիպլոմ։ Ինչպես նաև զբաղվել է միջոցառումների կազմակերպմամբ։ Զբաղվել է լողով, ցույց է տվել լավագույն արդյունքներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Internet Movie Database — 1990.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կարոլ Անդրե Սմիթի էջը Internet Movie Database կայքում

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · Դանիական ազգային ֆիլմագրություն · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNE: XX1125806 · BNF: 14149889p · ISNI: 0000000116822840 · VIAF: 86830401 · WorldCat VIAF: 86830401 |

 |
**Դայխթորհալեն** (գերմ.՝ **Deichtorhallen**, հայերեն՝ նավամատույցի մուտքի սրահներ), Եվրոպայի ժամանակակից արվեստի և լուսանկարչության արվեստի խոշորագույն կենտրոններից մեկը Գերմանիայի Համբուրգ քաղաքում։ 1911-1913 թվականներին թվագրվող երկու պատմական շենքերն իրենց բաց պողպատ-ապակի կառույցներով պատկերավոր ոճ ունեն։ 2011 թվականից Համբուրգի Kunstmeile և Hafencity երկու շենքերը համալրվել են Համբուրգի Հարբուրգ թաղամասում։

Պատմություն
-----------

Դայթոհալենը հյուսիսից և արևմուտքից
1911-1914 թվականներին «Deichtorhallen» («նավամատույցի մուտքի (դարպասի) սրահներ») կառուցվել է որպես շուկայի սրահներ, նախկին Berliner Bahnhof երկաթուղային կայարանի տեղում։ Դրանք Art Nouveau-ի և 20-րդ դարի ոճերի միջև անցումային շրջանի արդյունաբերական ճարտարապետության մի քանի օրինակներ են։ Երկու սրահները բաց պողպատե կառույցներ են, հյուսիսային դահլիճը երեք անվակունդով կառույց է, ունի 3800 քմ տարածք, հարավային դահլիճը (1800 քմ) լապտերային տանիք ունեցող շենք է։ Ռուպրեխտ Մատիսը ստեղծել է երկու «գլաններ», որոնց միջով այցելուները կարող են քայլել դեպի Դայթորպլաց, որտեղ գտնվում է Ռիչարդ Սերայի ստեղծած քանդակը։ Հյուսիսային սրահում կա Մարիո Մերցի նեոնային գրության տող և Իմի Նոեբելի «Կապույտ սկավառակը»։

Կյորբեր հիմնադրամը վերականգնված Դայթոհալենը նվիրել է Համբուրգ քաղաքին։ 1989 թվականին կառույցի պատասխանատու է նշանակվել Deichtorhallen-Ausstellungs GmbH սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերությունը։ 1989 թվականի նոյեմբերի 9-ին «Einleuchten» ցուցադրությամբ բացվել է Դայթոհալենի միջազգային արվեստի ցուցահանդեսը, համադրող՝ Հարալդ Զեեման։ Դայթոհալեն Համբուրգը ստեղծվել է որպես լուսանկարչության և ժամանակակից արվեստի ցուցահանդեսային կենտրոն` երեք սրահներով, երեք կառույց Դայթոհալենի անվան ներքո։ 2009 թվականից Դայթոհալեն Համբուրգի գեղարվեստական ղեկավարը Դիրկ Լուկովն է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  archINFORM (գերմ.) — 1994.
2. 1 2  Համբուրգի հուշարձանների ցանկ / DSH Agency

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ · ՅուԹյուբ |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 90268713 · BNC: a11918093 · CiNii: DA10241047 · GND: 2108460-9 · ISNI: 0000000123699211 · LCCN: n90717686 · NKC: kn20041006008 · NLA: 35912129 · NUKAT: n2007045646 · SUDOC: 060586648 · VIAF: 126023572 · ULAN: 500235229 · WorldCat VIAF: 126023572 |

 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ 9-րդ ալիք (այլ կիրառումներ)

**Իններորդ ալիք** (ռուս.՝ Девятый канал), ռուսական ռեգիոնալ հեռուստաալիք, հեռարձակվում է Կրասնոդար քաղաքից։ Հիմնվել է 1999 թվականի դեկտեմբերի 1-ին «Կուբան ՌՏՎ» անվանումով, 2011 թվականի սեպտեմբերի 10-ից մինչ նոյեմբերի 8-ը կոչվել է «ՆՏԿ», հետո ստացել ներկայիս անվանումը։ Վերահսկվում է Կրասնոդարի երկրամասի իշխանություններին։ Հեռուստաալիքի գլխավոր տնօրենն է Դմիտրի Նիկիֆորովը։

9-րդ ալիքը ծածկույթը սփռվում է Ռուսաստանի Կրասնոդարի երկրամասի և Ադըղեայի տարածքում։ Նաև հասանելի է Ստավրոպալի երկրամասի, Ռոստովի մարզի, Աբխազիայի և Ղրիմի որոշակի տարածքում։ Հեռուստաալիքի արբանյակային «9 Օրբիտա» տարբերակը հասանելի է Ռուսաստանի Դաշնության ողջ եվրոպական մասում՝ «Eutelsat W7» և «Intelsat 904» արբանյակից։ Նաև հասանելի է ՆՏՎ Պլյուս և Տրիկոլոր ՏՎ արբանյակային հեռուստատեսության օպերատորների բաժանորդներին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Краснодарское телевидение обрело дизайн и кнопку на пульте(ռուս.)
2. ↑  Интервью гендиректора «Девятого канала» Дмитрия Никифорова(ռուս.)
3. ↑  Журнал Теле-Спутник — Таблица частот спутниковых каналов Archived 2016-03-05 at the Wayback Machine.(ռուս.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Դավիթ II (այլ կիրառումներ)

**Դավիթ II**, հայտնի է նաև Իմամ անունով (1678, Սպահան, Իրան - նոյեմբերի 2, 1722(1722-11-02), Մաղարո, Սիղնաղի շրջան, Կախեթի մարզ, Վրաստան), Բագրատունիների արքայատոհմից, Կախեթի թագավոր (Արևելյան Վրաստան) 1709 -1722 թվականները։ Չնայած որ նա հավատարիմ վասալն էր Սեֆյան Պարսկաստանի, բայց չկարողացավ ապահովել իր թագավորության անվտանգությունը և նրա օրոք Դաղստանի լեռնային ցեղերը անընդհատ հարձակումներ էին գործում Կախեթի թագավորության վրա։

Կենսագրություն
--------------

Դավիթը Հերակլ I-ի (Կախեթի մարզի թագավոր) և թագուհի Աննայի որդին էր։ Նա մեծացել և դաստիարակվել էր շահական արքունիքում՝ Սպահանում։ Երբ հայրը՝ Հերակլ I–ը, այլևս երկիրը չի կարողանում կառավարել և 1703 թվականին մեկնում է Իրան, նա շահի կողմից նշանակվում է Կախեթի փոխարքա։ Սկզբում Դավիթը բնակվում է Արևելյան Կախեթիայում (Շիրվանի սահմանագլուխ), հետո բնակավայր է դարձնում Թելավին։ Հայրը մահանում է 1709 թվականին, բայց մինչ այդ պատվիրում է նրան, որ Շահ Հուսեինից ինվեստիտուրա ստանա եղբորը՝ Թեյմուրազ II–ին թողնելու համար, նաև թույլտվություն մոր համար՝ երկրի կառավարման գործերին միջամտել կարողանալու։ Շահական դատարանում աշխատելիս՝ երկրից բացակայելու ժամանակ(1711-1715), Դավիթին մտահոգում էր երկրում տիրող իրավիճակը։ Մի կողմից այն հարձակման էր ենթարկվում Դաղստանից, մյուս կողմից երկրում բռնկվում էին գյուղացիական ապստամբություններ։ Դավիթը, վերադառնալով Կախեթի, փորձում է իրավիճակը դնել վերահսկողության տակ։ Նա դաշինքի մեջ է մտնում Քարթլիի թագավորության (Վրաստան) հետ և շարժվում Դաղստան, սակայն պարտվում է և չի կարողանում կանխել լեզգիների հարձակումները սահմանամերձ շրջանների վրա։ 1719 թվականին նա դաշինքի մեջ է մտնում Վախթանգ VI-ի հետ՝ ընդդեմ Դաղստանի կլանների։ Վախթանգ VI-ը Պրինց Էրաստի Կափնալիշվիլու գլխավորությամբ զորաբանակ է ուղարկում Կախեթի։ Սակայն Դավիթն այդ ժամանակ բացակայում էր երկրից այլ արշավանքի մասնակցելու պատճառով, և բանակը վերադառնում է Քարթլի։ Դավիթը մահացել է 1722 թվականին իր ամառանոցային հանգստավայրում (Իրան)։

Ընտանիք
-------

Դավիթն ամուսնացել է երկու անգամ։ Նրա բոլոր երեխաները երկրորդ ամուսնությունից են։
Mikaberidze, Alexander (ed. 2007). David II (Imam Quli Khan). Archived 2007-07-28 at the Wayback Machine. *Dictionary of Georgian National Biography*. Accessed October 9, 2007.

* Կաղապար:Ge icon დავით II (კახეთის მეფე)(չաշխատող հղում)
. *People.Istoria.Ge*. Accessed October 9, 2007.
**Աշ-Մաթ, Աշոտ Բեգլարի Մաթևոսյան** (1904, դեկտեմբերի 10 (դեկտեմբերի 23), գյուղ Շուլավեր, Վրաստան - 1974, հունվարի 12, Լենինական), հայ դերասան, ռեժիսոր։ ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ։

Կենսագրություն
--------------

1940 թվականին ավարտել է Մոսկվայի հայկական դրամատիակական ստուդիան։ 1923 թվականից՝ Թիֆլիսի Պետրոս Ադամյանի անվան հայկական դրամատիկական թատրոնի դերասան։ 1922 թվականին մասնակցել է ՀԽՍՀ Քաղլուսվարի շրջիկ, 1931 թվականին՝ Կիրովականի դրամատիկական (1931-1940 թվականներին՝ ղեկավար) թատրոնների կազմակերպմանը, 1940-1961 թվականներին ղեկավարել է Արտաշատի, Կամոյի, Դիլիջանի, Ալավերդու և այլ շրջանային թատրոններ, 1961 թվականից՝ Լենինականի դրամատիկական թատրոնի ռեժիսոր։

Բեմադրություններ
----------------

* Շիրվանզադեի «Պատվի համար», «Նամուս»
* Սունդուկյանի «Քանդած օջախ»

Դերեր
-----

* Սիմոն՝ Ե. Յանովսկու «Ցասում»
* Գոդուն՝ Բ. Լավրենյովի «Բեկում»

Գրականություն
-------------

* Театральная энциклопедия. Том 1/Глав. ред. С. С. Мокульский - М.: Советская энциклопедия, 1961.- 1214 стб. с илл. 12 л. илл.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005*
2. ↑  Աշ-Մաթի մասին kino-teatr.ru կայքում
**Աուդեկերկ** (հոլ.՝ Oude Kerk, հին եկեղեցի), գոթական եկեղեցի հոլանդական Դելֆտ քաղաքում։ Կառուցված է 1246 թվականին Սուրբ Բարդուղիմեոսի փայտե եկեղեցում տեղում։ 1325-1350 թվականներին նրան կցվել է 75 մետրանոց զանգակատուն, որը ներկայումս ունի մոտ երկու մետր թեքություն։ Դելֆտի պահպանված եկեղեցիներից ամենահինն է։

Եկեղեցին կառուցված է հետևյալ բազիլիկի սկզբունքով. ունի ընդարձակ կենտրոնական նավ և երկու փոքր կողային նավեր։ Եկեղեցին ենթարկվել է բազոմաթիվ վերակառուցումների, որոնք արգելվել են Ռեֆորմացիայի դարաշրջանում (հյուսիսային տրանսեպտը մնացել է անավարտ)։ 17-19-րդ դարերում եկեղեցում դրվել են երեք երգեհոններ։ Գլխավոր երգեհոնը, պատրաստված Քրիստիան Գոտլիբ Ֆրիդրիխ Վիտտեի կողմից, թվագրվում է 1857 թվականի։ Այն ունի 41 ձայն և 2580 շեփոր։ 1570 թվականին զանգակատանը դրվել է «Բուրդոն» զանգը, 9 տոննա քաշով, որն օգտագործվում է թաղման արարողությունների ժամանակ, |արքայական ընտանիքի անդամների թաղման ժամանակ։

Հին եկեղեցում գտնվում են մոտ 400 թաղվածներ, որոնց թվում են հետևյալ անձանց գերեզմանները.

* Մարտին Տրոմպ
* Յան Վերմեեր
* Անտոնի Լևենգուկ
* Պիտ Պետերսոն Հայն

Ներկա ժամանակում կատարում է կատարում է երկրպագության շինության (երկրպագություն կատարվում է ամեն կիրակի) և թանգարանի դեր։ Այստեղ նաև պարբերաբար անցկացվում են երգեհոնային երաժշտության համերգներ։ Մասշտաբային վերականգնողական աշխատանքներ անցկացվել են 1949-1961 և 1997-2000 թվականներին։ Հատուկ վերականգնվել են Յուպ Նիկոլասի վիտրաժները, որոնք ոչնչացվել էին 1654 թվականի վառոդի պահեստի պայթյունի հետևանքով։

Եկեղեցու մուտքի առջև դրված է Գերտրուդ վան Օոստենի՝ 1358 թվականին մահացած բեգինուհու արձանը, ով պաշտեի է Դելֆտում։

* Ընկնող զանգակատունըԸնկնող զանգակատունը
* Կենտրոնական նավըԿենտրոնական նավը
* ԵրգեհոնըԵրգեհոնը

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Նիդեռլանդների հուշարձանների ցուցակ

Արտաքին հղումներ
----------------

* Oude Kerk Delft Archived 2009-02-01 at the Wayback Machine. (անգլ.)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4808659-9 |

 |
**Նիկա Տուրբինա** (դեկտեմբերի 17, 1974(1974-12-17), Յալթա, Ղրիմի մարզ, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - մայիսի 11, 2002(2002-05-11), Մոսկվա, Ռուսաստան), ռուս բանաստեղծուհի, սկսել է բանաստեղծություններ գրել 4 տարեկանից։

Նիկա Տուրբինան ծնվել է 1974 թ. Յալթայում։ 4 Տարեկանում հիվանդացել է ասթմայով ու երբ ծնողները գիշերները հերթապահել եմ իր մոտ, նկատել են, որ հանգերով է խոսում ու սկսել են գրի առնել նրա հանգավորված խոսքերը։ Ութ տարեկանից սկսել է բանաստեղծություններ գրել։ Երկու տարում բավականին բանաստեղծություններ են կուտակվել, ու մայրը դրանցից մի քանիսը տպագրել է տվել տարբեր գրական թերթերում ու ամսագրերում, որոնք մանգամից արժանացել են սովետական մտավորականության ուշադրությանը։

1984 թվականին Եվգենի Եվտուշենկոի օժանդակությամբ և նախաբանով լույս է տեսել նրա առաջին ժողովածուն՝ «Սևագրությունը», որը նրան մեծ հանրաճանաչություն է բերում։ «Սևագրություն»-ից մեկ տարի չանցած նա Վենեցիայում արժանանում է «Ոսկե Առյուծ» մրցանակին, որին մինչ այդ ռուս գրողներից միայն Աննա Ախմատովան էր արժանացել։ 12 տարեկանում նա արդեն հանդիպել, զրուցել ու բանավիճել էր աշխարհի շատ խոշոր մտավորականների հետ։

Բայց 13 տարեկանում նա դադարեցնում է գրելը։ Հետո սկսվում է դեռահասության բարդ շրջանը։ Անվերջ դեպրեսիաներ, որոնք ավարտվում են 16 տարեկանում 76-ամյա շվեյցարացի հոգեբույժի հետ ամուսնությամբ։

Նիկան տեղափոխվում է Լոզան։ Բայց այս ամուսնությունն էլ չի փրկում նրանա հավերժ մանյակության ու մոտերքում թափառող մահվան զգացողությունից։

Շուտով նա վերադառնում է Ռուսաստան ու ընդունվում թատերական ինստիտուտ (Արմեն Ջիգարխանյանի կուրսը)։ Բայց հարբեցողության ու անվերջ բացակայությունների համար նրան հեռացնում են։ Ինստիտուտի դասախոսներից մեկը՝ Աննա Գալիչը, նրան վերցնում է իր մոտ ռեժիսորական կուրսերի։

Նիկան խոստանում է վերջ տալ հարբեցողությանը, սակայն որոշ ժամանակ անց նորից ամեն ինչ սկսվում է։

1997 թվականին ինքնասպանության փորձ է անում ու փրկվում է միայն հրաշքով ու բազմաթիվ կոտրվածքներով։

Ի վերջո նա լքում է ուսումը ու վերադառնում Յալտա, որտեղ էլ հայտնվում է հոգեբուժարանում։

Բուժման կուրս անցնելուց հետո էլի Գալիչի օգնությամբ դուրս է գալիս հոգեբուժարանից ու վերադառնում է Մոսկվա։

Զբաղվում է ժուռնալիստիկայով։ Կենտրոնական հեռուստատեսության համար հեղինակային հաղորդումների շարք է պատրաստում՝ զրույցներ մահվան մասին։ Հաղորդումը կոչվում էր «Պարտքով կյանք»։ Հետո նորից խավար ու հարբեցողություն։ Հետո նորից օպտիմիզմի պոռթկումներ ու նոր ծրագրեր ու նոր գաղափարներ։ Հետո նորից խավար ու հարբեցողություն։ Ու վերջում՝ մահ (27 տարեկան)։

Դեռ փոքր տարիքում, դեռ այն ժամանակ, երբ ինքը գրում էր, ասել էր, որ ինքը մահանալու է 27 տարեկանում ու իր բոլոր գրածներում կար մահվան սպասումը։

Մահվան պաշտոնական վարկածն է՝ ինքնասպանություն, իսկ իրեն անձամբ ճանաչողների ու այդ օրերին նրա հետ շփված մարդկանց վարկածն է՝ դժբախտ պատահարը։

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Discogs · Internet Movie Database · ԿինոՊոիսկ · Find A Grave |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| GND: 108957861X · ISNI: 0000000027360031 · LCCN: n87908443 · NSK: 000007198 · NTA: 418044651 · VIAF: 60613504 · WorldCat VIAF: 60613504 |

 |

 |
**Սփյուռ («Սփյուռ» տեղեկատվական համակարգ),** 1992 թվականից Հայաստանում գործող ընկերություն, որն զբաղվում է Հայաստանի և Արցախի կազմակերպությունների մասին տեղեկությունների հավաքմամբ, մշակմամբ և տարածմամբ։

Պատմություն
-----------

Հայաստանի ձեռնարկությունների և կազմակերպությունների մասին անվճար հեռախոսային տեղեկատու ծառայությունը հիմնադրվել է 1992 թվականին, որը 1994 թվականին հրատարակել է Հայաստանի ձեռնարկությունների և կազմակերպությունների մասին տեղեկագիրք։ 1996 թվականին հրատարակվել է «Հայաստանի ձեռնարկություններ և կազմակերպություններ» տեղեկագիրքը վեց լեզվով (ռուսերեն, անգլերեն, հայերեն, ֆրանսերեն, իսպաներեն, արաբերեն)։ 1997 թվականին ստեղծվել է տեղեկագրքի էլեկտրոնային տարբերակները մագնիսական և լազերային տեղեկութակիրների համար՝ ռուսերեն լեզվով։

2010 թվականին «Հայաստանի Գործարար տեղեկատու» ապրանքանիշը գրանցվել է որպես «Սփյուռ» ՍՊԸ սեփականություն Հայաստանի մտավոր սեփականության գործակալությունում։

«Սփյուռի» կողմից մշակվել է «Հայաստանի Դեղին էջեր» տեղեկատու հավելվածը Android և iOS օպերացիոն համակարգերի համար։

Ծանոթագրություններ
------------------

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայքը Archived 2020-05-13 at the Wayback Machine.
**Ժամանակակից արվեստի թանգարան (Կրակով)** (լեհ.՝ Muzeum Sztuki Współczesnej), թանգարան Կրակովում, Լեհաստան։ Թանգարանը գտնվում է Լիպովի փողոց, 4 հասցեում, Շինդլերի գործարանի նախկին արտադրական շինություններից մեկում(լեհ.): Թանգարանի առաջին տնօրենն էր արվեստաբան Մարիա Աննա Պոտոցկայան։

Պատմություն
-----------

Հատված ցուցադրությունից
Ժամանակակից արվեստի թանգարան ստեղծելու միտքը լայնորեն քննարկվում էր կրակովյան արվեստագետների շրջանում սկսած 21-րդ դարի սկզբից։ 2005 թվականին Կրակովի քաղաքային խորհուրդը ձեռք բերեց Կրակովի էլեկտրական արտադրության "Unitra-Telpod" գործարանը, որը Երկրորդ Համաշխարհային պատերազմի ժամանակ կոչվում էր «Emailwarenfabrik (DEF)» և հայտնի էր որպես «Շինդլերի գործարան»։ 2005 թվականին Կրակովի քաղաքապետ Յացեկ Մայխրովսկին դիմում ներկայացրեց Լեհաստանի Մշակույթի նախարարությանը` թանգարան ստեղծելու համար ֆինանսավորում խնդրելով։ 2007 թվականին գործարանի տարածքը բաժանվեց երկու մասի, որոնցից մեկը տրամադրվեց կրակովյան պատմական թանգարանին. վերջինս այնտեղ կազմակերպել էր «Կրակովը 1939-1945 թվականների շրջափակման ժամանակ» մշտական ցուցադրությունը, իսկ մյուս մասը փոխանցվեց ապագա Ժամանակակից արվեստի թանգարանին։ 2007 թվականին անցկացվեց մրցույթ, որի ժամանակ ընտրվեց թանգարանի կառուցման նախագիծը։

Թանգարանի շենք
--------------

Թանգարանի շենքի շինարարական աշխատանքներն սկսվել են 2009 թվականի դեկտեմբերին և ավարտվել են 2010 թվականի նոյեմբերին։ Ժամանակակից արվեստի թանգարանի բացման արարողությունը տեղի է ունեցել 2011 թվականի մայիսի 19-ին։ Այդ օրը թանգարանում ցուցադրվել են «Պատմությունն արվեստում», «MOCAK (Museum of Contemporary Art in Kraków)-ի ցուցադրություն», «Մաուրիցիա Գոմուլիցկու ստեղծագործությունները», «Մադելայն Սանտեի լուսանկարները», «Մեչիսլավ Պորեմբսկու գրադարանը» ցուցադրությունները, որոնք դարձել են թանգարանի մշտական ցուցադրություններից։

Գործունեություն
---------------

Թանգարանը ցուցադրում է մշտական և ժամանակավոր ցուցադրություններ, որոնք հիմնական շեշտադրություն ունեն վերջին 20 տարիների ժամանակակից արվեստի աշխատանքների վրա։ Հիմնականում մեծ ուշադրություն է դարձվում հետպատերազմյան ավանգարդին ու կոնցեպտուալ արվեստին։ Նախագծերն ուղեկցվում են կրթական ծրագրերով, գիտական հետազոտություններով և տպագրված հրատարակություններով։ Ցուցահանդեսները ցուցադրվում են առաջին և երկրորդ հարկերում։ Առաջին հարկում գտնվում են հիմնական ցուցադրությունները, երկրորդ հարկը նախատեսված է ժամանակավոր ցուցադրությունների համար։ 
Թանգարանում է գտնվում արվեստաբանական գրադարան, գրախանութ, ռեստավրացիայի արվեստանոց և այցելուների համար նախատեսված տարբեր վայրեր։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  Թանգարանի պաշտոնական կայքը


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 16330065-3 · LCCN: no2012008536 · NKC: ko2015873792 · SUDOC: 203533631 · VIAF: 263271913, 29146153112205251981 · WorldCat VIAF: 263271913, 29146153112205251981 |

 |
**Կին մարտնչողները։ Մի նորահայտ կղզու պատմական ակնարկ** (ֆր.՝ Les femmes militaires: Relation historique d'une isle nouvellement découverte), Լուի Ռյուստեն դե Սեն Ժորիի ուտոպիական վեպը, որը լույս է տեսել Փարիզում, 1735 թվականին։ Վերահրատարակվել է 1739։ Հոլանդերեն է թարգմանվել 1736 թվականին (հոլ.՝ Het nieuw ontdekt Eyland der strydbaare vrouwen)։

Հեղինակ
-------

Լուի Ռյուստեն դե Սեն Ժորին ֆրանսիացի ոչ այնքան հայտնի գրող է, որը մահացել է 1752 թվականին։ Այլ կենսագրական տվյալներ հայտնի չեն։

Բովանդակություն
---------------

Վեպը Մանգալուր կղզի կատարած ֆանտաստիկ ճանապարհորդության մասին է, որտեղ, ըստ Պիեռ Վերսնեի նկարագրության, «կանայց վիճակվել է զենք վերցնել և պայքարել ազատության համար տղամարդանց դեմ։ Նրանց քաջության շնորհիվ սենատը որոշում է նրանց հավասար իրավունքներ շնորհել, այն պայմանով, որ նրանք կստանան նույն դաստիարակությունը, ինչ տղամարդիկ, ներառյալ զինվորական ծառայություն»։

Սա լուսավորչական ուտոպիաներից մեկն է, որտեղ պատկերվում են «բարեխիղճ վայրենիները», որոնք կարողացել են ստեղծել իրենց համայնքը եվրոպացիների համար խորթ գիտակցությամբ և արդար հիմքով։

Կարծիքներ
---------

Վեպը գովաբանական գրախոսականի է արժանացել գիտական «Journal des savants» (1736) հանդեսում։

Հետաքրքիր փաստ
--------------

Մանգալուր կղզին հիշատակվում է Ալան Մուրի հայտնի «Ակնառու ջենթլմենների լիգան» վեպում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Versins, Encyclopédie de l'utopie et de la science fiction, p. 314

Արտաքին հղումներ
----------------

* Վեպի տեքստը Գալլիկի գրադարանում (pdf) (ֆր.)
* Վեպի տեքստը Internet Archive-ում
**«Դեսպան Մորգենթաուի պատմությունը»** (անգլ.՝ Ambassador Morgenthau’s Story), 1918 թվականին Նյու Յորքում հրատարակված Օսմանյան կայսրությունում ԱՄՆ դեսպան Հենրի Մորգենթաուի հուշերն են։ 1919 թվականին թարգմանվել է հայերեն։

Հենրի Մորգենթաուն «Դեսպան Մորգենթաուի պատմությունը» գրքում ներկայացրել է Օսմանյան կայսրությունում և մասնավորապես Կոստանդնուպոլսում տիրող իրադրությունը, անդրադարձել է կայսրությունում Գերմանիայի դեսպան Հանս Վանգենհայմի հետ ունեցած իր հանդիպումներին՝նշելով Առաջին աշխարհամարտի տարիներին մի շարք հարցերի վերաբերյալ Գերմանիայի ունեցած դիրքորոշումը։ Մորգենթաուն նշում է, որ 1915 և 1916 թվականներին իրականացված հայերի տեղահանությունը թուրքական նոր մեթոդ էր՝ մինչ այդ երբևէ չկիրառված։ Հեղինակի կարծիքով մարդկանց զանգվածային տեղահանության գաղափարը զուտ գերմանական էր։ Մորգենթաուն ներկայացրել է նաև հայկական հարցի շուրջ երիտթուրք առաջնորդների հետ ունեցած իր զրույցները։ Նա առանձին գլխում անդրադառնում է Օսմանյան կայսրությունում հայերի նկատմամբ իրականացված ցեղասպանության քաղաքականությանը և առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնում այն փաստին, որ հայերի տեղահանությունը, ձերբակալություններն ու ջարդերը նախապես մշակված ծրագրի հետևանք էին։

Հեղինակը
--------

Հենրի Մորգենթաու (1856-1946 թթ.). Նրա ընտանիքը 1866 թ. ԱՄՆ է տեղափոխվել Գերմանիայի Մանհայմ քաղաքից և հաստատվել Նյու Յորքում, որտեղ Հենրի Մորգենթաուն ստացել է իրավաբանական կրթություն։ Վուդրո Վիլսոնի` ԱՄՆ նախագահ ընտրվելուց հետո` 1913 թվականին, Մորգենթաուն նշանակվել է Օսմանյան Կայսրությունում Միացյալ Նահանգների դեսպան՝ դիվանագիտական ծառայություն իրականացնելով մինչ 1916 թվականը։

Քաղվածքներ
----------

Մորգենթաուն Օսմանյան կայսրությունից հեռանալու նախօրեին հանդիպում է Թալեաթի հետ՝ կրկին բարձրացնելով հայերի խնդիրը, ինչին Թալեաթը պատասխանում է. 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Ի՞նչ կարիք կա խոսելու նրանց մասին։ Մենք լուծել ենք նրանց հարցը։ Ամեն ինչ ավարտված է։ |  |


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Թալեաթն ինձ վրա մի մարդու տպավորություն թողեց, ով ուզում է ոչնչացնել բոլոր հայերին։ Նա ինձ հայտնեց, որ «Միություն և առաջադիմություն» կոմիտեն հարցն ուսումնասիրել է ամենայն մանրամասնությամբ, և տարվող քաղաքականությունը պաշտոնապես ընդունված է նրանց կողմից։ Ասում էր, որ չպետք է կարծեմ, թե տեղահանության մասին որոշումը հապճեպ է ընդունվել. իրականում այն երկար և լավ մշակված ծրագրի արդյունք է։ |  |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  H.Morgenthau, "Ambassador Morgenthau’s Story", New York, 1918, 407p.
2. ↑  *Ambassador Morgenthau’s Story* Գրքի էլեկտրոնային տարբերակը

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | OCLC |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Արմենիապեդիա |

 |
**«Ազգերի ինքնորոշման իրավունքի մասին»**, Վ. Ի. Լենինի աշխատությունը՝ նվիրված ազգային հարցում կոմունիստական կուսակցության տեսությանը, ծրագրին և քաղաքականությանը։ Հրատարակվել է 1914-ին, «Պրոսվեշչենիե» («Просвещение») ամսագրում։ Վ. Ի. Լենինը բազմակողմանիորեն հիմնավորել է կուսակցության ծրագրային դիրքորոշումն ազգերի ինքնորոշման իրավունքի հարցում՝ ընդհուպ մինչև անջատումը և ինքնուրույն պետության ստեղծումը։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի նախօրյակին օպորտունիստները հարձակվում էին հատկապես կուսակցության ծրագրի § 9-ի վրա, ուր հռչակվում էր ազգերի ինքնորոշման իրավունքը։ Նրանք փորձում էին կուսակցության ծրագրին հակադրել Ռոզա Լյուքսեմբուրգի «Ազգային հարցը և ինքնավարությունը» հոդվածի մի քանի ոչ ճիշտ դրույթները։ Նշելով Ռոզա Լյուքսեմբուրգի՝ որպես հեղափոխականի տարբերությունն օպորտունիստներից, Վ. Ի. Լենինը ոչ մի զիջում չի անում սկզբունքային հարցերում և հետևողականորեն բացահայտում է նրա բոլոր սխալները։ Վերլուծելով կապիտալիզմի դարաշրջանում ազգերի զարգացման պրոցեսը՝ նա ցույց է տալիս դրա սոցիալ֊տնտեսական հիմքերը։ Վ. Ի. Լենինը նշում է, որ մարքսիստները չեն կարող աչքաթող անել ազգային պետություն ստեղծելու ձգտում ծնող տնտեսական գործոնները։ «Այս նշանակում է,– գրում է Վ. Ի. Լենինը,– որ մարքսիստների ծրագրում «ազգերի ինքնորոշումը» պատմա֊տնտեսական հայեցակետից չի կարող այլ նշանակություն ունենալ, բացի քաղաքական ինքնորոշումից, պետական ինքնուրույնությունից, ազգային պետություն կազմելուց» (Երկ. հ. 20, էջ 498)։

Ազգերի ինքնորոշման իրավունքը բխում է ոչ միայն բազմազգ պետության մեջ ճնշվող կամ գաղութային լծի տակ գտնվող ժողովուրդների, այլև իշխող ազգի պրոլետարիատի արմատական շահերից։ Ազատագրելով ճնշված ազգությանը՝ իշխող ազգի պրոլետարիատն ինքն է ազատագրվում, որովհետև, ինչպես նշում է Մարքսը, չի կարող ազատ լինել մի ժողովուրդ, որ ճնշում է այլ ժողովուրդների։ Ճնշված ազգի ազգային֊ազատագրական շարժման մեջ կա համադեմոկրատական բովանդակություն, որը պաշտպանում են մարքսիստները, սակայն նրանց նպատակն ազգերի մեկուսացումը չէ, այլ բոլոր ազգերի աշխատավորների ամենասերտ միավորումը կապիտալի դեմ մղվող պայքարում։ Վ. Ի. Լենինը ցույց տվեց, որ ազգերի ինքնորոշման իրավունքի ժխտումը, նրա նենգափոխումը նացիոնալ֊լիբերալ ֆրազներով, «կուլտուր֊ազգային ավտոնոմիայի» պահանջով, իրականում հրաժարումն է «Պրոլետարներ բոլոր երկրների, միացե՛ք» լոզունգից և զիջում վելիկոռուսական շովինիզմին ու բուրժուական նացիոնալիզմին։ «Ազգերի լիակատար իրավահավասարություն, ազգերի ինքնորոշման իրավունք, բոլոր ազգերի բանվորների միաձուլում, — ազգային այս ծրագիրն է ուսուցանում բանվորներին մարքսիզմը, ուսուցանում ամբողջ աշխարհի փորձը և Ռուսաստանի փորձը» (նույն տեղում, էջ 569)։ «Ագզերի ինքնորոշման իավունքի մասին» աշխատությունը մեծ դեր խաղաց ազգային հարցի մարքսիստական տեսության զարգացման և ազգերի ինտերնացիոնալ համերաշխության կազմակերպման գործում։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 112)։*  |
**Dua Libro de l' Lingvo Internacia** (*Միջազգային լեզվի երկրորդ գիրքը*), էսպերանտո միջազգային լեզուն, որն այն ժամանակ դեռ կոչվում էր *Lingvo Internacia*, մեկնաբանող երկրորդ գիրքը։ Այն հրատարակվել էր Լ. Լ. Զամենհոֆի կողմից էսպերանտո լեզվով 1888 թ. Վարշավայում՝ իր *Unua Libro* գրքի հրատարակությունից ոչ շատ ուշ։

*Dua Libro* գիրքը պլանավորված էր հրատարակվել հինգ կամ վեց հատորով 1988 թ. ընթացքում՝ միջինում երկու ամիսը մեկ հատոր հաճախականությամբ։ Զամենհոֆի մտադրությունն էր այս հատորներում ընդգրկել էսպերանտո ընթերցանքի օրինակներ և պատասխանել լեզվի մասին առաջացած հարցերին։ 1888 թ. ընթացքում նա պատրաստվում էր ընդունել լեզվի փոփոխությունների առաջարկներ, որպեսզի լեզուն իր վերջնական ձևով ֆիքսվեր մինչև տարվա վերջը, երբ կհրատարակվեր վերջին հատորը։

Սակայն *Dua Libro*-ի հրատարակությունից հետո, Զամենհոֆը հանգեց այն եզրակացության, որ մնացած նախատեսված հատորների կարիքն այլևս չկա և փոխարենը հրատարակեց *Aldono al la Dua Libro de l' Lingvo Internacia* (*Միջազգային Լեզվի Երկրորդ Գրքի Լրացում*) գիրքը։ Միակ փոփոխությունը, որ նա կատարեց 1988 թ. կայանում էր ժամանակ արտահայտող ցուցական և հարաբերական դերանունների՝ ժամանակի համահարաբերականների (*երբ*, *այն ժամանակ*, *երբեմն*, *միշտ*, *երբեք*) ուղղագրության ներկայում օգտագործվող ձևին բերելու մեջ։

*Dua Libro* գիրքը բաղկացած է նախերգանքից, էսպերանտո նախագծին վերաբերվող մեկնաբանությւնների երկու բաժնից և էսպերանտո նմուշ տեքստերի 20 բաժնից։ Այդ նմուշ տեքստերը ընդգրկում էին նախադասությունների նմուշներ, Հանս Քրիստիան Անդերսենի *Շողքը* հեքիաթի թարգմանությունը, որոշ թևավոր խոսքեր և երկու բանաստեղծություն։

Տես նաև
-------

* Proto-Esperanto
* Unua Libro

Արտաքին հղումներ
----------------

* *Dua Libro de l' Lingvo Internacia* գրքի ցանցային HTML տարբերակ
* *Dua Libro*-ն Գուտենբերբ նախագծում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Ստեղծագործությունների տեքստ | Գուտենբերգ նախագիծ |

 |
| Կոմպիլյատորի կառուցումը  |
| --- |
| 
Ընդհանուր թեմաներ |
| * Լեքսիկական վերլուծություն
* Շարահյուսական վերլուծություն
* Ծրագրի կատարում
* Կապերի խմբագրիչ
* Դինամիկ կապերի խմբագրիչ
* Ծրագրի բեռնիչ
* Տրանսլյատոր
* Կոմպիլյատոր
* Դեկոմպիլյատոր
* Կրոսս կոմպիլյատոր
* Դինամիկ կոմպիլյացիա
* JIT-կոմպիլյացիա
* AOT-կոմպիլյացիա
* Ինտերպրետատոր
* Run-time գրադարան
* Ծրագրի կատարման ժամանակ
* Կոմպիլյացիայի ժամանակ
* Ելակոդ
* Օբյեկտային կոդ
* Բայթկոդ
* Մեքենայական կոդ
* Միկրոկոդ
* Բացարձակ կոդ
 |
| * դ
* ք
* խ
 |

Ինֆորմատիկայում ծրագրի կատարուման ժամանակը, այն ժամանակն է, որի ընթացքում ծրագիրը կատարվում է (աշխատում),( անգլ.՝ run time, runtime, execution time)։

«run-time» սխալները (անգլ.՝ run-time error) հայտնաբերվում են ծրագրի կատարման ընթացքում կամ դրանից հետո, մինչդեռ կոմպիլյացիայի ժամանակ սխալները հայտնաբերվում են կոմպիլյատորով, նախքան ծրագրի կատարումը( անգլ.՝ run time)։ Տիպերի ստուգումը( անգլ.՝ Type checking), ռեգիսրների տեղաբաշխումը(անգլ.՝ register allocation), կոդի գեներացումը (անգլ.՝ run time) և կոդի օպտիմիզացիան( անգլ.՝ code generation), որպես կանոն արվում են կոմպիլյացիայի ժամանակ, բայց կարող են արվել նաև կատարման ժամանակ(անգլ․՝ run time), կախված լեզվի առանձնահատկությունից և կոմպիլյատորից։

Իրականացման մասերը
------------------

Երբ ծրագիրը կատարվում է և բեռնիչը( անգլ.՝ loader) սկզբում իրականացնում է անհրաժեշտ հիշողության հարմարեցումերը և ծրագիրը կապում է դինամիկ կապերի խմբագրիչի անհրաժեշտ գրադարաններին և դրանից հետո սկսվում է ծրագրի կատարման (անգլ.՝ execution) մեկնարկը, ծրագրի մուտքային կետից(անգլ.՝ entry point, այն օպերացիոն համակարգի հասցե է, որից սկսում է ծրագրի կատարումը)։ Որոշ դեպքերում, լեզուն ունենալով այդ առաջադրանքները կատարում է ՝ լեզվի կատրման ժամանակ։

Որոշ ծրագրեր կարգաբերումը(անգլ.՝ debugging ) կարող են կատարել(կամ ավելի էֆեկտիվ կամ ճշգրիտ երբ կատարվում են) միայն ծրագրի կատարաման ժամանակ։ Օրիանակ տրամաբանական սխալների կամ զանգվածի սահմանների ստուգումը։ Այս պատճառով, որոշ ծրագրային բագեր չեն հայտնաբերվում մինչև ծրագիրը չի տեստավորում։ Այդպիսի դեպքերում օգտագործողը կարող է հանդիպել «runtime error» հաղորդագրությունների։

Բացառություններ (անգլ.՝ exceptions)
-----------------------------------

Բացառությունների մշակումը լեզվի կարևոր առանձնահատկություններից է, որը նախատեսված է «runtime error»ները մշակելու համար, այն ապահովվում է համակարգված մոթոդ, որը «բռնում է» անսպասելի իրավիճակները, ինչպես նաև կանխատեսելի սխալները։

*