**Աբեդի Այու** (անգլ.՝ Abedi Ayew, առավել հայտնի է Աբեդի Պելե անունով, անգլ.՝ Abedi Pele, նոյեմբերի 5, 1964(1964-11-05), Kibi, Ghana, East Akim Municipal District, Արևելյան մարզ, Գանա), գանացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։ Աֆրիկացի լավագույն ֆուտբոլիստներից մեկն է, մտնում է ՖԻՖԱ 100 ցանկի մեջ։ Հայտնի է որպես Գանայի հավաքականի խաղացող և թիմի ավագ։ 1991, 1992, 1993 թվականներին ճանաչվել է Աֆրիկայի տարվա ֆուտբոլիստ։

Կենսագրություն
--------------

Աբեդի Պելեն Եվրոպայում աֆրիկյան ֆուտբոլի առաջին ներկայացուցիչներից մեն էր, կարերիայի մեծ մասը խաղացել է Ֆրանսիայում, որտեղ օգնել է «Մարսել» ակումբին 1990-ական թվականների վերջին հաջողության հասնել եվրոպական առաջնություններում։

1982 թվականին Լիբիայում կայացած Աֆրիկայի ազգերի գավաթից հետո հեռացել է Գանայից, որպեսզի պայմանագիր կնքի շվեյցարական «Ցյուրիխ» ակումբի հետ, սակայն երիտասարդ Աբեդին այնտեղ չի հարմարվել և ստիպված է եղել վերադառնալ Աֆրիկա։ Միայն չորս տարի հետո նա իր առաջին պրոֆեսիոնալական պայմանագիրն է կնքել եվրոպական «Նյոր» ակումբի հետ։ Մեկուկես տարի հետո Աբեդի Պելեն վայր է հայտնվել է Մարսելի «Օլիմպիկ» ակումբում։ Դրան հաջորդել են «Լիոն», իտալական «Տորինո» ակումբները, որտեղ Աբեդին արժանացել է «Տարվա լավագույն օտարերկրացի» կոչմանը։ Այնուհետև խաղացել է «Մյունխեն 1860» ակումբում, որը դարձել է գանացի ֆուտբոլիստի եվրոպական կարերիայի պսակը։ Պելեն հեռացել է, որպեսզի 2-ամյա պայմանագիր ստորագրի Արաբական Միացյալ Էմիրությունների «Ալ-Այն» ակումբի հետ։ Այստեղ նա ճանաչվել է արտասահմանցի լավագույն խաղացողներից մեկը, որը մասնակցել է այս արաբական երկրի առաջնությանը։

Ձեռքբերումներ
-------------

**Ալ-Սադդ**

* Քաթարի գավաթակիր։ 1983

*Ռեալ Տամալե Յունայթեդ'*

* Բենինի չեմպիոն։ 1985

**Լիլլ**

* Ֆրանսիայի չեմպիոն։ 1989, 1990
* Ֆրանսիայի գավաթակիր 1989

**Մարսել**

* Ֆրանսիայի չեմպիոն։ 1991, 1992
* Չեմպիոնների լիգայի գավաթակիր։ 1993
* Չեմպիոնների գավաթի եզրափակիչի մասնակից։ 1991

**Ալ-Այն**

* Արաբական Միացյալ Էմիրությունների գավաթակիր։ 1999

**Գանայի հավաքական**

* Աֆրիկայի գավաթակիր 1982
* Աֆրիկայի փոխչեմպիոն 1992

**Անձնական**

* 1992 թվականի Աֆրիկայի լավագույն ֆուտբոլիստ (ըստ CAF-ի)
* 1991, 1992 թվականների Աֆրիկայի լավագույն ֆուտբոլիստ (ըստ «Afrique Football’s»-ի)
* 1991, 1992, 1993 թվականների Աֆրիկայի լավագույն ֆուտբոլիստ (ըստ «France-Football»-ի)
* Ըստ IFFHS-ի երրորդ տեղն է գրավում 20-րդ դարի Աֆրիկայի լավագույն ֆուտբոլիստներ տասնյակում
* Ըստ BBC-ի` Աֆրիկայի տարվա մարզիկ (1)։ 1992

Անձնական կյանք
--------------

Նրա եղբայրները` Կվամե Այուն և Տրատա Այուն, նույնպես պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստներ են։ Որդիները` Անդրե Այուն (Վեստ Հեմ Յունայթեդ), Ջորդան Այուն (Սուոնսի Սիթի) և Աբդուլ Ռահիմ Այուն («Եվրոպա») ևս զբաղվում են պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլով։

Վիճակագրություն
---------------

| Ակումբ | Խաղաշրջան |
| --- | --- |
| Խաղեր | Գոլ |
| Ռեալ Տամալե Յունայթեդ | 1980 | 11 | 0 |
| 1981 | 12 | 7 |
| 1982 | 23 | 14 |
| Ալ-Սադ | 1982-83 | 8 | 7 |
| Ցյուրիխ | 1983-84 | 18 | 9 |
| Դրագոնս դե լ'Ուեմե | 1984 | 8 | 11 |
| Ռեալ Տամալե Յունայտեդ | 1985 | 19 | 7 |
| Նյոր | 1986-87 | 32 | 14 |
| Մյուլուզ | 1987-88 | 16 | 5 |
| Մարսել | 1987-88 | 5 | 0 |
| 1988-89 | 4 | 0 |
| Լիլ | 1988-89 | 24 | 7 |
| 1989-90 | 37 | 9 |
| Մարսել | 1990-91 | 32 | 5 |
| 1991-92 | 36 | 12 |
| 1992-93 | 35 | 6 |
| Լիոն | 1993-94 | 29 | 3 |
| Տորինո | 1994-95 | 32 | 10 |
| 1995-96 | 17 | 1 |
| Մյունխեն 1860 | 1996-97 | 25 | 1 |
| 1997-98 | 25 | 1 |
| Ալ-Այն | 1998-99 | 20 | 17 |
| 1999-00 | 11 | 11 |
| Կարիերայի վերջնական արդյունք | 479 | 157 |

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. ↑
2. 1 2  Transfermarkt.com(բազմ․) — 2000.
3. 1 2  Encyclopædia Britannica
4. 1 2  FBref.com(բազմ․)
5. 1 2  National-Football-Teams.com