recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Պատմական քերականություն**, լեզվաբանական գիտակարգ, քերականագիտության ճյուղերից մեկը, դիտարկում է պատմականորեն շարժման մեջ, բացահայտում է լեզվի զարգացման օրինաչափությունները գրավոր զարգացման տարբեր փուլերում և միջփուլային անցումներում։ Այն հիմնվում է գլխավոր աղբյուրների ընձեռած տվյալների վրա։

Պատմական քերականությունը որպես ընդհանուր գիտակարգ
-------------------------------------------------

Հայերենում կատարված տեղաշարժերը ամբողջ գրավոր շրջանում՝ սկսած 5-րդ դարից մինչև մեր օրերը, ուսումնասիրում է հայերեն պատմական քերականությունը։ Նրա ձեռքի տակ են հարուստ մատեագրություն և գիտական-գեղարվեստական ճոխ գրականություն։ Հայերենի պատմական քերականությունը իբրև ինքնուրույն գիտակարգ ձևավորվել է 19-րդ դարի կեսերին մեծանուն հայերենագետ Ա.Այտնյանի ջանքերով։ Այս բնագավառում իրենց մեծ ներդրումն ունեն Անտուան Մեյեն ու Հ. Աճառյանը։ Այս մոտեցումներում հիմնականում քերականության սկզբունքներով շարադրված են Հ. Աճառյանի քերականությունը։ Պատմական քերականության առանձին հարցեր են մշակել Գ. Ջահուկյանը, Է. Աղայանը, Է. Թումանյանը և այլ հայերենագետներ։ Այս գիտակարգն ընդգրկում է հայերենի հորինվածքի բոլոր կողմերը՝ հնչյունաբանությունը, նաև ուղղագրությունը, բառակազմությունը, ձևաբանությունը, շարահյուսությունը։ Ըստ այդմ էլ զանազանում են պատմական հնչյունաբանություն, պատմական ձևաբանություն, պատմական շարահյուսություն։ Հանգամանորեն մշակված են պատմական հնչյունաբանության և ձևաբանության հարցերը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հ.Զ. Պետրոսյան, Հայերենագիտական բառարան, Երևան, 1984
**Զդենեկ Նեգոդա** (չեխ․՝ Zdeněk Nehoda, ), չեխոսլովակացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող: Հանդես է եկել երկրի ազգային հավաքականում։ Չեխոսլովակիայի ռեկորդակիր է հավաքականում անցկացրած հանդիպումների քանակով (90): 1976 թվականի Եվրոպայի չեմպիոն, Եվրո 1980-ի բրոնզե մեդալակիր։

Կարերիա
-------

Կարիերան սկսել է «Սպարտակի» և «Գոթվալդների» երիտասարդական թիմերում։ 1969 թվականին դարձել է «Գոթվալդների» հիմնական թիմի խաղացող։ 1970 թվականին դարձել է Չեխոսլովակիայի գավաթակիր։1971 թվականին տեղափոխվել է Պրահայի «Դուկլա»։ Ակումբում նա խաղացել է 12 տարի, երեք անգամ նվաճել է երկրի առաջնությունը, երկու անգամ՝ գավաթը, երկու անգամ ճանաչվել է երկրի լավագույն խաղացող։ 1971 թվականին Յոզեֆ Ադամցի հետ դարձել է առաջնության լավագույն ռմբարկու, իսկ 1979 թվականին տիտղոսը կիսել է Կարել Քրոուպի հետ։ Ազգային հավաքականում Նեգոդան հանդես է եկել 1971-1987 թվականներին և անցկացրել է 90 հանդիպում՝ դառնալով 31 գոլի հեղինակ։ 1976 թվականին դարձել Է Եվրոպայի չեմպիոն, 1980 թվականին՝ բրոնզե մեդալակիր: 1983 թվականին տեղափոխվել է գերմանական «Դարմշտադտ»։ Մեկ տարի անց բելգիական «Ստանդարտ»։ Նույն 1984 թվականին մեկնել է Ֆրանսիա և դարձել «Գրենոբլի» խաղացող։ Ֆրանսիացիների կազմում հանդես է եկել երկու տարի, որից հետո մեկնել է Ավստրիա կարիերան ավարտելու։

Կարիերան ավարտելուց հետո աշխատել է որպես սպորտային գործակալ Զդենեկ Գրիգերաայիև Թոմաշ Նեցիդի մոտ։

Ձեռքբերումներ
-------------

### Թիմային

* Չեխոսլովակիայի չեմպիոն **(3)՝** 1976/77, 1978/79, 1981/82
* Չեխոսլովակիայի գավաթի գավաթակիր **(3)՝** 1969/70, 1980/81, 1982/83
* ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի առաջնության չեմպիոն՝ 1976

### Անձնական

* Չեխոսլովակիայի տարվա ֆուտբոլիստ **(2)՝** 1978, 1979
* Չեխոսլովակիայի առաջնության լավագույն ռմբարկու **(2)՝** 1971, 1979

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «FK Dukla Praha». *www.fkdukla.cz* (չեխերեն). Վերցված է 2024-04-08-ին.
2. ↑  «Czechoslovakia - Player of the Year». *www.rsssf.org*. Վերցված է 2024-04-08-ին.
3. ↑  Profil hráče na stránkách Fotbalové asociace ČR
4. ↑  «Zdenek Nehoda - Career stats». *www.transfermarkt.co.uk* (անգլերեն). Վերցված է 2024-04-08-ին.
5. ↑  UEFA.com. «Season 2020 | UEFA EURO 2020». *UEFA.com* (անգլերեն). Վերցված է 2024-04-08-ին.
6. ↑  Грыгера подписал пятилетний контракт с «Ювентусом» Արխիվացված է Մարտ 4, 2016 Wayback Machine-ի միջոցով:(ռուս.)
7. ↑  Агент Нецида: «От предложений ЦСКА не принято отказываться» Արխիվացված է Հունվար 3, 2021 Wayback Machine-ի միջոցով:(ռուս.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Статистика матчей за сборную(չեխ.)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մանասերյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Հասմիկ Ոստանիկի Մանասերյան** (ծնվ. փետրվարի 15, 1941, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ բանաստեղծուհի, երգահան, նկարիչ։ ՀՀ անկախության հռչակման 18-րդ տարեդարձի առթիվ, մշակույթի և արվեստի բնագավառում ներդրած նշանակալի ավանդի համար, Հասմիկ Մանասերյանը 2009 թվականին արժանացել է Մովսես Խորենացու մեդալին։

Կենսագրություն
--------------

Հասմիկ Մանասերյանը ծնվել է Երևանում, տոհմիկ վանեցիների ընտանիքում, հայրը ինժեներ էր, իսկ մայրը բժշկուհի։ Սովորել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետում և շուրջ 30 տարի աշխատել Երևանի Սուրեն Սպանդարյանի անվան թիվ 24 դպրոցում, որպես հայոց լեզվի և գրականության ուսուցչուհի։ Ստեղծագործել է 20 տարեկանից։ Սկզբնական շրջանում գրել է միայն բանաստեղծություններ, իսկ հետագայում նաև հորինել է երաժշտություն, արդյունքում ստեղծելով երգեր, չնայած այն հանգամանքին, որ երաժշտական կրթություն չի ունեցել։ Նրա երգերը անմիջապես տարածում են գտել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքում և սիրված են ժողովրդի կողմից։

Ի սկզբանե Հասմիկ Մանասերյանի երգերը գործիքավորում էր Արամ Մերանգուլյանը, իսկ երգերի առաջին կատարողներն էին Ռուբեն Մաթևոսյանը, Լիանա Սահակյանը, Ադիս Հարմանդյանը, Լևոն Գաթրճյանը և այլք։ Հասմիկ Մանասերյանի երգերը բարձր է գնահատել Առնո Բաբաջանյանը։ Առավել հայտնի երգերից են «Ծփում է Սևանը» («Ծաղիկներ, ծաղիկներ»), «Օրս քեզ հետ անցավ», «Մթնշաղ», «Ծաղիկներս ում նվիրեմ», «Պետք չէ, սիրելիս, պետք չէ», «Էլ քեզ չեմ սիրում», «Այն գիշեր», «Կյանքի խաչվող ուղիներում», «Քո նվիրած վարդերը» և այլն։

Հասմիկ Մանասերյանի ստեղծագործությունները հրատարակվել են երկու գրքերով։ Ունի երկու զավակ՝ տղա և աղջիկ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Մովսես Խորենացու մեդալով պարգևատրելու մասին
«**Ծխել/Չծխել**» (ֆր.՝ Smoking/No Smoking), 1993 թվականին ռեժիսոր Ալեն Ռենեի կողմից նկարահանված ֆրանսիական կինոկատակերգություն է ֆիլմի հիմքում ընկած են անգլիացի դրամատուրգ Ալան Էյկբորնի ութ յուրօրինակ և իրար փոխկապակցված պիեսները «Սիրային փոխանակություններ» ընդհանուր անվանումով (անգլ.՝ Intimate Exchanges),առաջնելույթը տեղի է ունեցել Սկարբորոյում՝ հեղինակի հարազատ քաղաքում՝ 1982 թվականին։ Ֆիլմում գլխավոր դերերը խաղացել են Սաբինա Ազեման և Պիեռ Արդիտին։

1994 թվականին ժապավենը 5 «Սեզար» կինոմրցանակ է ստացել, այդ թվում՝ որպես լավագույն ֆիլմ և լավագույն ռեժիսորական աշխատանք։ Ֆիլմը նաև Լուի Դելյուկ մրցանակի մրցանակակիր է։

Սյուժե
------

Ֆիլմի սյուժեն կազմված է երկու մասից՝ «Ծխել» և «Չծխել», սկսվում է նույն տեսարանով․ ամեն ինչ սկսվում է ամռանը՝ անգլիական փոքրիկ գյուղում՝ Յորքշիրում, որտեղ դպրոցի տնօրենի կինը՝ Սելիա Տիսդեյլը դուրս է գալիս այգի և սեղանին տեսնում մի տուփ ծխախոտ։ Հերոսուհին սեղանից վերցնում է ծխախոտը և սկսում է ծխել («Ծխել»), կամ՝ չծխել («Չծխել»)։ Հետագա իրադարձությունները զարգանում են տարբեր ֆիլմերի նույն հերոսների հետ՝ տարբեր կերպ։ Նրանց բնավորությունն ու վարքագիծը հակասական դրսևորումներ են ստանում և ուժեղ կերպով հակադրվում են միմյանց։ Բացի այդ գրեթե յուրաքանչյուր ֆիլմ սկսելուց մեկ ժամ անց սկսում է փոփոխվել հետևյալ սկզբունքով՝ կամ նա՝ (աղջիկը), կամ նա՝ (տղան) այսպես կասեր…։

Դերերում
--------

| Դերասան | Դեր |
| --- | --- |
| Սաբինա Ազեմա | Սելիա Տիսդեյլ/Ռեվենա/Սիլվիի սպասուհին/Սելիի մայրը |
| Պիեռ Արդիտի | Տոբի Տիսդեյլ/Մայքլ Կոմբս/Օլիվեր Հեպլիվիկ/բանաստեղծ Ջո |
|

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
2. ↑  Lexicon of international films (գերմ.) — Zweitausendeins.
3. ↑  ČSFD (չեխերեն) — 2001.
4. ↑  «Berlinale: 1994 Prize Winners». *berlinale.de*. Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ մայիսի 1-ին. Վերցված է 2011 թ․ դեկտեմբերի 29-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Ծխել/Չծխել (ֆիլմ)»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · FilmAffinity · Internet Movie Database · Rotten Tomatoes |

 |
**Կոչանի հովիտ** () գտնվում է Բրեգալնիցա գետի երկայնքով Հյուսիսային Մակեդոնիայի արևելյան մասում, 41° և 55' լայնության և 22° և 25'երկայնության վրա ։ Այն զբաղեցնում է 1020 կմ² տարածք և տարածվում է Բրեգալնիցայի երկու կողմերում ՝ տարածվելով հարավ-արևմուտքից դեպի հյուսիս-արևելք ՝ 26 կմ երկարությամբ ։ Հովտի հատակը, այսինքն ՝ նրա հարթ հատվածը, զբաղեցնում է 115 կմ² տարածք ։ Ամենացածր կետը գտնվում է արևմտյան մասում, որտեղ Զլետովսկայա գետը թափվում է Բրեգալնիցա ՝ 290 մետր բարձրության վրա ։ Դեպի արևելք շարժվելուն պես բարձրությունը աստիճանաբար բարձրանում է մինչև 330 մետր: Հովտի ամենացածր և ամենաբարձր կետերի միջև տարբերությունը 40 մետր է:

Հովտի որոշ հատվածների համար կան հատուկ անուններ։ Այսպիսով, միջին մասը հայտնի է որպես Կոչանի (կամ Կոչանսկո) դաշտեր, հարավ-արևելյանը ՝ Վինիչկո, իսկ Արևմուտքը ՝ Զլետովսկո ։ Խոշոր գյուղերից են՝ Օրիզարսկո, Իստիբանսկո, Զռնովսկո, Օբլեշևսկո և այլ գյուղեր ։

Հովտի բերրի հողը և ջրի առատությունը իդեալական են բնական այս գեղեցիկ պայմաններում հացահատիկային մշակաբույսեր, հատկապես բրինձ աճեցնելու համար:

Պատմություն
-----------

Նախորդ ուսումնասիրությունների համաձայն ՝ գիտնականները եկել են այն եզրակացության, որ հովիտը առաջացել է տեկտոնական ազդեցություններից ։ Ռելիեֆի այսօրվա ձևի և կառուցվածքի ձևավորման համար որոշիչ նշանակություն ունեցան տեկտոնական շարժումները, որոնք տեղի ունեցան մինչև օլիգոցենի կեսը ։ Այդ ժամանակաշրջանում երկիրը հայտնվեց երկու բաժանարար գծերի միջև ՝ հյուսիսից Օսոգովո և մյուսը հարավից Պլաչկովիցա։ Ուշ միոցենում և վաղ պլիոցենում հովիտը ողողվել է քաղցրահամ լճով, որը հարևան մյուս լճերի հետ միասին կազմել է միջին Վարդարի լիճը ։ Այս լճի խորությունը պլիոցենի դարաշրջանում գերազանցում էր 500 մետրը. ։

Կլիմա
-----

Տարեկան միջին ջերմաստիճանը 13° C է, ինչը այս հովիտը դարձնում է երկրի ամենատաք հովիտներից մեկը: Այն նման է Վելես կամ Ստրումիցա հովտում օդի ջերմաստիճանին ։ Կոչանի հովիտը հարուստ է ջերմային աղբյուրներով, հատկապես Իստիբանիա, Դոլնի-կեղծիք, Բանյա և Կրուպիշտե գյուղերում ։ Կոչանիից ոչ հեռու գտնվող Դոլնի-Զաբոգ գյուղում իրականացվել է 35 մետր և 460 մետր խորությամբ երկու հորատում, արդյունքում՝ բնական աղ վայրկյանում 300 լիտր արտադրողականությամբ բնական աղբյուրի ջրի ջերմաստիճանը տատանվում է 70-80°C միջակայքում: Կոչանի հովտի ջերմային ջրի բուժիչ հատկությունները, ըստ Ռիստո Չանևի, նույնական են Գևգելիայի մոտակայքում գտնվող Նեգորչիի լոգարանների ջրին:

Հղումներ
--------

1. ↑  Kočani and the region from prehistory to the present days, Kočani Municipality, December 2003
2. ↑  Kocani Geothermal District Heating System(չաշխատող հղում)
**Գազիաբաթ** (հինդի՝ ग़ाज़ियाबाद, անգլ.՝ Ghaziabad), քաղաք Հնդկաստանի Ուտար Պրադեշ նահանգի արևմուտքում՝ համանուն շրջանի վարչական կենտրոնը։

Աշխարհագրություն
----------------

Գտնվում է Դելիից 19 կմ արևելք, Միրաթ քաղաքից 46 կմ հարավ-արևմուտք։ Բացարձակ բարձրությունը՝ ծովի մակարդակից 209 մետր։ Քաղաքը գտնվում է Հինդոն գետից (Ջամնա գետի վտակ) 2,5 կմ հեռավորության վրա։

Բնակչություն
------------

Բնակչությունը 2013 թվականի տվյալներով կազմում է 1 784 166 մարդ։

*Քաղաքի բնակչության դինամիկան ըստ տարիների՝*

| 1991 | 2001 | 2013 |
| --- | --- | --- |
| 542 992 | 968 256 | 1 784 166 |

Խնայողություն
-------------

Սա Հյուսիսային Հնդկաստանի խոշոր արդյունաբերական քաղաքներից մեկն է, որը հիմնականում զարգացած է մետաղամշակման և էլեկտրոնիկայի արդյունաբերությամբ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Ghaziabad, India Page» (անգլերեն). Fallingrain Global Gazetteer. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ մայիսի 11-ին. Վերցված է 2013 թ․ մայիսի 5-ին.
2. ↑  «Ghāziābād» (անգլերեն). World Gazetteer. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ մայիսի 11-ին. Վերցված է 2013 թ․ մայիսի 5-ին.
**Բարբարա Ջեին Բեննեթ** (անգլ.՝ Barbara Bennett; օգոստոսի 13, 1906(1906-08-13), Palisades Park, Բերգեն շրջան, Նյու Ջերսի, ԱՄՆ - օգոստոսի 8, 1958(1958-08-08), Մոնրեալ), համր կինոյի ամերիկացի դերասանուհի։

Կենսագրություն
--------------

Դերասաններ Ռիչարդ Բեննեթի և Էդրիեն Մորրիսոնի դուստրն է, ում հայրը թատերական դերասան Լուիս Մորրիսոնն է։ Նրա քույրերը դերասաններ են եղել՝ Կոնստանս և Ջոան Բեննեթներ։

Բեննեթը ամուսնացել է երեք անգամ։ Նրա առաջին ամուսինն է եղել տենոր Մորտոն Դաունին։ Նրանք ամուսնացել են 1929 թվականի հունվարի 28-ին, ամուսնությունից հինգ երեխա է ունեցել՝ խորթ որդի Մայքլը, աղջիկ «Lorelle»-ն, և որդիները՝ կրտսեր Մորտոն Դաունին, որը որպես հեռուստահաղորդավար ձեռք է բերել հայտնիություն, Էնտոնին և Քևինը։ Նրանք ամուսնալուծվել են 1941 թվականի հունիսին։ Բեննեթը հետագայում ամուսնացել է դերասան Էդդիսոն Ռենդալլայի հետ, այդ ժամանակների կինոյի հայտնի դերասան և երգիչ։ 1945 թվականի հուլիսի 16-ին, «The Royal Mounted Rides Again» ֆիլմի նկարահանումների ժամանակ, ընկել է ձիուց և մահացել սրտի կաթվածից։ Բեննեթը 1954 թվականին ամուսնացել է «Laurent Suprenant»-ի հետ։ Նրանք միասին են եղել մինչև նրա մահը՝ չորս տարի անց։

Բարբարա Բեննեթին պետք չէ շփոթել «Redbook» գրողի հերոսուհու հետ, նույն անվանումով ֆիլմում՝ «Mommie Dearest» (1981), այն դերը որում նկարահանվել է դերասանուհի Ջոսելին Բրանդոն (դերասան Մառլոն Բրանդոյի ավագ քույրը)։ Բեննեթը երբեք ամսագրի հեղինակ չի եղել, թեև նա մի ժամանակ գրական ներկայացուցիչ Վալտեր Վագների պրոդյուսերն է եղել։ Այդ պաշտոնում Բեննեթը չի ուսումնասիրել բեստսելերներ և այլն որպես ֆիլմի կարողունակ հատկություններ, հատկապես Վագների կնոջ համար, նրա քույր Ջոանի։

Բարբարա Բեննեթը ինքնասպան է եղել իր 52-րդ տարեդարձից հինգ օր առաջ՝ Մոնրեալում՝ Կանադայում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Internet Movie Database — 1990.
2. 1 2 3 4  Internet Broadway Database — 2000.
3. 1 2 3 4 5 6 7 8  *Lundy D. R.* The Peerage
4. ↑  Find A Grave — 1996. — P. .
5. ↑  *Louise Brooks* Kansas to New York // Lulu in Hollywood. — 1989 Limelight. — New York: Limelight Editions[en], 1989. — С. 13. — ISBN 0-87910-125-3

Արտաքին հղումներ
----------------

* **Barbara Bennett** portrait by Nickolas Muray

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Բարբարա Բեննեթ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · ČSFD · Internet Broadway Database · Internet Movie Database · The Peerage · Find A Grave · WikiTree |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 129660752 · ISNI: 0000000050516188 · LCCN: n2004044365 · VIAF: 8471155 · WorldCat VIAF: 8471155 |

 |
**Մարդ-նվագախումբ**, ֆրանսիական երաժշտական կինոկատակերգություն։ Գլխավոր դերում՝ Լուի դը Ֆյունեսը։

Սյուժե
------

Խորեոգրաֆ և բալետի իմպրեսարիո (արտիստների ելույթների մասնավոր կազմակերպիչ կապիտալիստական երկրներում) Էվան Էվանսը (Լուի դը Ֆյունես) ղեկավարում է պարային խմբին և ուշադիր հետևում է, որ իր պարուհիները տղամարդկանց հետ չշփվեն և կենտրոնանան միայն աշխատանքի վրա։ Դրա համար նա ստիպված է լինում լինել շատ հայտնագործող և նույնիսկ մանիպուլյացիայի ենթարկել իր զարմիկի՝ Ֆիլիպի զգացմունքները։ Իր պարուհիներից մեկը՝ Էվանսը, թաքցնում է նրանից, որ երեխա ունի, որը իր դայակի հետ գտնվում է Իտալիայում։ Բայց Իտալիայում՝ գործուղման ժամանակ, նա իմանում է, որ խնամակալը էլ չի կարող երեխային խնամել և շտապ պետք է նրան փոխարինող գտնել։ Քանի որ դրա համար ժամանակ է անհրաժեշտ, թատերախմբի մասնակիցները որոշում են երեխային տալ Էվանսին և ասում են, որ նա Ֆիլիպի ապօրինի երեխան է։ Էվանսը խնամում է երեխային և սկսում է հարցաքննել Ֆիլիպին։ Ֆիլիպը խոստովանում է, որ 1 տարի առաջ Հռոմում մի աղջկա հետ էր ծանոթացել և նրա հետ մտերիմ հարաբերությունների մեջ էր։ Էվանսը և զարմիկը ուղևորվում են երեխայի մորը գտնելու։ Աղջիկը, որը պարզվեց սիցիլյացի էր, իրոք Ֆիլիպից երեխա էր ունեցել։ Հայտնվելով նրա տանը, Էվանսը և Ֆիլիպը ստանում են երկրորդ երեխային և հազիվ են հասցնում փախչել զայրացած սիցիլիացիներից։ Այդ դեպքում ո՞վ է առաջին երեխայի մայրը։ Ֆիլիպը մանրամասն սկսում է հիշել 1 տարի առաջ հռոմում կատարվածը։

Հետաքրքիր փաստեր
----------------

Էվանսի և Ֆիլիպի դերակատարները իրական կյանքում հայր և որդի են։

Դերերում
--------

* **Լուի դը Ֆյունես** — *Էվան Էվանս*
* **Օլիվիե դը Ֆյունես** — *Ֆիլիպ*
* **Նոել Ադամ** — *Ֆրանսուազա*
* **Պակ Ադամս** — *Լինա*
* **Պոլ Պրեբուա** — *հյուրանոցի տնօրեն*
* **Ֆրանկո Ֆաբրիցի** — *Ֆրանսուազի ամուսինը*
* **Միշլին Լյուսսոնի** — *զբոսանավի հարբած կինը*
* **Մարտինա Կելլի** — *պարուհի, որը ամուսնանում է*
* **Տիբերիո Մուրդջա** — *սիցիլիացի աղջկա հայրը*
* **Մարկո Տուլլի** —  *կոմիսար*
* **Ֆրանկո Վոլպի** — *մարկիզ*

Աղբյուրներ
----------

* Инфо и фотогалерея на web-yan.com Արխիվացված 2016-03-04 Wayback Machine Доп. фотогалерея Արխիվացված 2009-09-07 Wayback Machine
* Обзор фильма на LouisDeFunes.ru Արխիվացված 2016-09-10 Wayback Machine Смотреть фильм Արխիվացված 2016-09-10 Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Մարդ-նվագախումբ» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · FilmAffinity · Internet Movie Database |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Նավակ (այլ կիրառումներ)
Նավակ

|  |  |
| --- | --- |
| Ենթակատեգորիա | ծանր խաղաքար, long-range pieceԽմբագրել Wikidata |
| Մասն է | շախմատային տերմինաբանությունԽմբագրել Wikidata |
| Մարզաձև | շախմատԽմբագրել Wikidata |
| Կոչվել է ի պատիվ | աշտարակ, ամրոցԽմբագրել Wikidata |
| Շախմատային նոտագրություն | RԽմբագրել Wikidata |
| Կազմված է | black rook, white rookԽմբագրել Wikidata |

 Նավակի հնարավոր քայլերը

**Նավակ** (յունիկոդ` ♖♜), շախմատի խաղաքար։ Համարվում է, որ նավակի նյութական արժեքը հավասար է մոտավորապես 5 զինվորի։ Ուժով գերազանցում է թեթև խաղաքարերին` փղին և ձիուն։ Սկզբնախաղում նավակները զբաղեցնում են a1 և h1 (սպիտակ նավակները), a8 և h8 (սև նավակները) դաշտերը։

Նավակի քայլերը
--------------

Նավակը կարող է տեղափոխվել ցանկացած դաշտ՝ հորիզոնական և ուղղահայաց ուղղություններով (պայմանով, որ ճանապարհին չկա այլ խաղաքար)։ Նավակը, որ դաշտում էլ գտնվի, եթե ճանապարհին չկան այլ խաղաքարեր, միշտ վերահսկում է 14 դաշտ։

Նավակը շախմատի պարտիայում
-------------------------

Նավակի դերը պարտիայում չափազանց մեծ է։ Թեև սկզբնախաղում նավակները զարգացած չեն, նրանք կարող են մասնակցել փոխատեղմանը, որից հետո միջնախաղում դիրքային պայքարում գրոհում են ուղղահայաց գծերը։ Վերջնախաղում նավակները հաճախ օգնում են անցունակ զինվորներին և մասնակցում են մրցակցի արքան խաղատախտակի որոշակի հատվածից «կտրելուն»։ Արքայով և նավակով հնարավոր է մատ հայտարարել, բայց, դրանով հանդերձ, նավակային վերջանախաղերը համարվում են ամենաբարդը և պահանջում են տեսական խոր գիտելիքներ։

Փոխատեղում
----------

Հիմնական հոդված՝ Փոխատեղում
**Փոխատեղումը** քայլ է, երբ կատարվում է արքայի և նավակի միաժամանակյա տեղաշարժ. արքան տեղափոխվում է նավակներից մեկի ուղղությամբ երկու դաշտ, իսկ նավակը տեղադրվում է այն դաշտում, որի վրայով անցել է արքան։ Դեպի արքայական թև կատարվող փոխատեղումը կոչվում է կարճ փոխատեղում (կրճատ նշանակվում է 0-0), իսկ դեպի թագուհու թևը՝ երկար փոխատեղում (0-0-0)։

Փոխատեղումը թույլատրելի է հետևյալ պայմաններին բավարելու դեպքում.

* արքան և նավակը մինչ այդ չեն կատարել ոչ մի քայլ,
* արքայի ու նավակի միջև չկա ուրիշ խաղաքար,
* արքան չի գտնվում շախի տակ, չի անցնում գրոհված դաշտի վրայով և չի հայտնվում գրոհված դաշտում (շախի տակ)։

Աղբյուրներ
----------

* Շախմատի կանոններ Արխիվացված 2015-01-28 Wayback Machine
* Շախմատի կանոններ

| Շախմատ |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Արքա | Թագուհի | Նավակ | Փիղ | Ձի | Զինվոր |

 |
**Ծառի վրա**, Լուի դը Ֆյունեսի ֆրանսիական կինոկատակերգությունը։

Սյուժե
------

Անրի Ռուբյեի ճանապարհաշինական ընկերությունը հրապարակորեն հրաժարվում է ֆրանս֊իտալական ավտոստրադայի կառուցման պայմանագրից հօգուտ իր մրցակիցների և գաղտնի ուղևորվում է Իտալիա, որպեսզի երաշխիք ստանա իտալական կողմից, որ պայմանագիրը կստանա հենց իր կազմակերպությունը։ Իտալիայից վերադառնալով բարձր տրամադրությամբ՝ Ռուբյեն ինքը չուզենալով ճանապարհին վերցնում է երկու ուղևոր՝ երիտասարդ մարդուն (Օլիվիե դը Ֆյունես), ով ճանապարհորդում էր ավտոստոպով և աղջկան (Ջերալդինա Չապլին)՝ ում մեքենան փչացել էր։ Գիշերը Ռուբյեն կորցնում է ինքնակառավարումը և մեքենան հայտնվում է ճանապարհից դուրս։ Արթնանալով՝ ուղևորներն ու վարորդը չեն կարողանում հասկանալ թե ինչ է պատահել։ Հաջորդ առավոտ պարզվում է, որ մեքենան, ընկնելով զառիթափից, ընկել է ծառի վրա։

Մի քանի օրից Ռուբյեի գլխին միտք է ծագում գետնին գցել շիշ պատահածի մասին տեղեկությամբ։ Հաղորդագրությունը հայտնվում է ոստիկանության ձեռքում։ Պատահածի վայրում տարածվում են ասեկոսեներ Ռուբյեի և իր ուղևորուհու սիրային կապի մասին, ում հետ նա իբր գաղտնի ժամանակ է անցկացրել Իտալիայում։ Այդ ասեկոսեները չէին կարող չհասնել Ռուբյեի կնոջը և աղջկա ամուսնուն, ովքեր նույնպես գնում են դեպքի վայր՝ տեսնելու իրենց սիրահարների մահը։

Այդ ժամանակ Ռուբյեի մրցակիցներն իմանում են, որ իտալական կողմը կարող է ստորագրել նրանց հետ պայմանագիրը, միայն Ռուբյեի հրաժարականի կամ մահվան ժամանակ։ Այդ ձևով Ռուբյեի մահով հետաքրքվածներն ու նրան այդ հարցով օգնողներն ավելի շատ են դառնում։

Դերերում
--------

* Լուի դը Ֆյունես֊ Անրի Ռուբյե
* Օլիվիե դը Ֆյունես ֊ ավտոստոպով ճանապարհորդող
* Ջերալդինա Չապլին ֊ Մադամ Մյուլեր
* Ալիս Սապրիտչ ֊ Լյուսյեն Ռուբյե, Անրի Ռուբյեի կին
* Հանս Մեյեր ֊ Մյուլերի խանդող ամուսին
* Փոլ Պրեբրուա ֊ ռադիոռեպորտյոր

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15
2. 1 2 3
3. 1 2  ČSFD (չեխերեն) — 2001.

Արտաքին հղումներ
----------------

* տեղեկություն web-yan.com֊ից Արխիվացված 2016-03-04 Wayback Machine  Արխիվացված 2009-03-12 Wayback Machine

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · FilmAffinity · Internet Movie Database · Rotten Tomatoes |

 |
**Նեֆերտիտի** (հին եգիպտերեն՝ «գեղեցկուհին եկավ», լրիվ անունը՝ **Նեֆեր-Նեֆերու-Ատոն Նեֆերտիտի**, հին եգիպտերեն *Nfr-nfr.w-Jtn-Nfr.t-jty*, «Ատոնի գեղեցկուհիներից ամենագեղեցիկը, գեղեցկուհին եկավ», մոտ մ. թ. ա. 1370, Թեբե - մոտ մ. թ. ա. 1330, Էլ–Ամառնա, Էլ Մինյա, Եգիպտոս), հին եգիպտական XVIII հարստության փարավոն Էխնաթոնի (կամ Ամենհոթեփ IV, մոտ մ.թ.ա. 1351—1334 թթ.) գլխավոր կինը (հին եգիպտերեն՝ հեմետ-ուրտ (hmt-wr.t)), որի կառավարման ժամանակաշրջանը նշանավորվել է արմատական կրոնական բարեփոխումներով։

Ծագում
------

Նեֆերտիտիի ծագումը պարզ չէ։ Ըստ մի կարծիքի Ամենհոթեփ III-ի դուստրն էր և իր ամուսնու խորթ քույրը։ Մի շարք եգիպտաբաններ գտնում են, որ Նեֆերտիտին իր ամուսնու քեռու աղջիկն էր։ Մեկ այլ վարկածով Նեֆերտիտին ուներ օտար ծագում՝ Միտանի պետության թագավոր Թուշրատայի դուստրն էր։

Գործունեությունը
----------------

Նեֆերտիտին մոլեռանդորեն աջակցել է ամուսնուն կրոնական բարեփոխման անցկացման և միաստվածության հաստատման գործում։ Նրա հետ երկրպագել է Աթոն աստծուն, որի խորհրդանիշն էր արևի սկավառակը։ Հետևելով ամուսնուն՝ թողել է Թեբե քաղաքը՝ տեղափոխվելով Ախեթաթոն նորակառույց մայրաքաղաքը (ներկայումս՝ Թել-էլ-Ամարն)։

Ամուսնու մահից հետո ապարդյուն փորձել է Աթոնի հավատի բերել նոր փարավոն Թութանհամոնին (որը հավաբար նրա խորթ եղբայրն էր)։

Կենսագրություն
--------------

Ամուսնուց ունեցել է 6 դուստր։ Հռչակված էր իր գեղեցկությամբ և հաճախ պատկերվել է ամուսնու հետ՝ երեխաներով շրջապատված։   

Նեֆերտիտին մահացել է մոտ մ.թ.ա. 1354 թ. նրա թաղման տեղը հայտնի չէ։

Կիսանդրին
---------

Նեֆերտիտին պատկերված է Եգիպտոսի Էլ-Մինյա քաղաքի զինանշանի վրա։
1912 թ. գերմանացի հնագետ Լյուդվիգ Բորխարդտը էլ-Ամարնայում հայտնաբերել է Նեֆերտիտիի ունիկալ կիսանդրին, որը դրանից հետո դարձել է հին եգիպտական մշակույթի գեղեցկության և նրբաճաշակության խորհրդանիշներից մեկը։  

1913 թ. տարվել է Գերմանիա և մինչև հիմա պահվում է Բեռլինի եգիպտական թանգարանում։

1933 թվականից Եգիպտոսը Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետությունից պաշտոնապես պահանջում է վերադարձնել այնտեղ գտնվող Նեֆերտիտիի կիսանդրին։

Աստղագիտության մեջ
------------------

Նեֆերտիտիի անունով կա միանգամից երկու աստերոիդ։ Այդ առումով նա մարդկության պատմության մեջ եզակի անձնավորություն է։ Այդ երկու աստերոիդներից մեկի անունը Նեֆերտիտիի անվան անգլերեն գրելաձևով է՝ (3199) Նեֆերտիտի, մյուսը՝ գերմաներեն (1068) Նոֆրետետե։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Նեֆերտիտիի՝ Բեռլինում գտնվելու հարյուրամյակը կնշեն ցուցադրությամբ

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 268)։*  |
**«Երկնային ամպրոպ»** (ֆր.՝ Le Tonnerre de Dieu ), Ֆրանսիա-Իտալիա-Գերմանիա համատեղ արտադրության գեղարվեստական կինոնկար՝ նկարահանված 1965 թվականին։ «Երկնային ամպրոպի» ռեժիսոր Դենի Դենի դը Լա Պատելիերը ֆիլմը ստեղծել է ըստ Բեռնար Կլավելի «Ով է ինձ հաղթում» վեպի մոտիվների։ Կատակերգության երաժշտության հեղինակը հայազգի Ժորժ Կառվարենցն է։

Սյուժե
------

Ծերունի Լեանդր Բրասակը նախկին իրավաբան է, իսկ այսօր գյուղական արտասովոր անասնաբույժ է, հարբեցող և մարդատյաց։ Նա իր կնոջ՝ Մարիի հետ բնակվում է քաղաքից դուրս գտնվող առանձնատանը։ Մարին դեռ վաղուց է համակերպվել ամուսնու տարօրինակություններին։ Նա զբաղվում է ձիաբուծությամբ և ապաստան  է տալիս թափառող շներին։

Մի անգամ Բրասակը նավահանգստային գինետանը հանդիպում է Սիմոնա Լեբուշեին, երիտասարդ թեթևաբարո մի աղջկա։ Լեանդրը, չհասկանալով, թե ինչ է անում, աղջկան տանում է իր տուն։

Չնայած այն հանգամանքին, որ Սիմոնան և Բրասակի անզավակ կինը արագորեն մտերմանում են միմյանց հետ, այդ խաղաղ մթնոլորտը արագորեն փոխվում է ու առանձնատանը շուտով սկսում է տիրել բարդ իրավիճակ։ Սիմոնայի պոռնկապահ Մարսելը փորձում է բռնի ուժով վերադարձնել նրան։ Անասնաբույժի հարևանները հայտնում են ոստիկանությանը այն մասին, որ Բրասակը տանը մարմնավաճառուհու է պահում։ Արդյունքում վերջինս կարողանում է դուրս գալ բոլոր դժվարություններից` օգտվելով սեփական շներից և նախկին ուսումնակից ընկերոջից, որը դարձել է նախարար։

Միաժամանակ գեղեցկուհի Սիմոնայի հետ ծանոթանում է Ռոժեն` Բրասակի հարևանը։ Վերջիններիս միջև սիրավեպ է ծավալվում, որը, ըստ նրանց, ծածուկ են պահում Բրասակից ու նրա կնոջից։ Ի վերջո Ռոժեն որոշում է հայտնել Բրասակին իր ու Սիմոնեի սիրո պատմության և այն մասին, որ երեխա են սպասում։ Այդ նորությունը Բրասակին դուրս է հանում միզանտրոպից` մարդատյացության թմբիրից և նա ուրախանում է, որ շուտով «պապիկ» է դառնալու։ Ուրախությամբ գլխավոր հերոսը մի ամբողջ խանութ իրեր է գնում նորածնի համար։

Դերերում
--------

| Դերասան | Դեր |
| --- | --- |
| Ժան Գաբեն | Լեանդր Բրասակ |
| Միշել Մերսյե | Սիմոնա Լեբուշե |
| Լիլի Փալմեր | Մարի Բրասակ |
| Ռոբեր Հոսեյն | Մարսել |
| Ժորժ Ժորժ | Ռոժե |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  filmportal.de — 2005.
3. ↑  ČSFD (չեխերեն) — 2001.

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Երկնային ամպրոպ» ֆիլմը Afisha.ru կայքում
* «Երկնային ամպրոպ» ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
* «Երկնային ամպրոպ» ֆիլմը Cinémathèque de Bretagne կայքում

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · AlloCiné · ČSFD · FilmAffinity · Filmportal · Internet Movie Database |

 |
**Բարբարա Պրամմեր** (գերմ.՝ Barbara Prammer, հունվարի 11, 1954(1954-01-11), Ottnang am Hausruck, Ֆյոկլաբրուք, Վերին Ավստրիա, Ավստրիա - օգոստոսի 2, 2014(2014-08-02), Վիեննա, Ավստրիա), ավստրիացի պետական և քաղաքական գործիչ, 2006- 2014 թվականներին եղել է Ավստրիայի ազգային խորհրդի նախագահ։

Կենսագրություն
--------------

Բարբարա Պրամմերը 1973 թվականին ավարտել է Ֆլյոկրաբրուքի կոմերցիոն քոլեջը։ Այնուհետև աշխատել է Օտնանգի համայնքապետարանում։ 1986 թվականին ավարտել է Լինցի Յոհաննես Կեպլերի համալսարանի սոցիոլոգիայի ֆակուլտետը՝ ստանալով սոցիոլոգիական և տնտեսագիտական գիտությունների մագիստրոսի կոչում։ Մինչև 1989 թվականը եղել է Լինցի վերականգնման կենտրոնի սոցիալական մանկավարժ և Վերին Ավստրիայի զբաղվածության դաշնային ծառայության ռեֆերենտ։ 1995 թվականին նշանակվել է Ավստրիայի սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության Վերին Ավստրիայի կանանց խորհրդի նախագահ։ Այդ պաշտոնը նա զբաղեցրել է ընդհուպ մինչև 2005 թվականը։ 1991- 1995 թվականներին եղել է Վերին Ավստրիայի պատգամավոր և փոխնախագահ։ 1995 թվականին ընտրվել է կուսակցության դաշնային խորհրդի անդամ։ 1995- 1997 թվականներին եղել է Վերին Ավստրիայի բնակարանաշինության և բնության պահպանության հարցերի նախարար։ 1997- 2000 թվականներին եղել է Ավստրիայի կանանց և սպառողների իրավունքների պաշտպանության հարցերով նախարար։ Նրա իշխանության օրոք կանայք ստացել են զինվորական ծառայության անցնելու իրավունք, ինչպես նաև գիշերային ժամերին աշխատելու իրավունք։ 1999 թվականին ընտրվել է Ավստրիայի ազգային խորհրդի պատգամավոր։ 2000 թվականին ընտրվել է ՍԴԿ ֆրակցիայի նախագահ։ 2004- 2006 թվականներին եղել է խորհրդի փոխնախագահ։ 2006 թվականից մինչև 2014 թվականը եղել է Ավստրիայի ազգային խորհրդի նախագահ։ Նրա ամուսինը՝ Վոլֆգանգ Պրամմերը մեղադրվել է սեռական գործողությունների մեջ՝ խորհրդի քարտուղարուհիներից մեկի նկատմամբ։ Այդ ժամանակ Բարբարա Պրամմերը պաշտպանել է քարտուղարուհուն։ 2001 թվականին նրանք բաժանվել են։ Բարբարան մահացել է 2014 թվականի օգոստոսի 2-ին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Politische Pionierin: Von der Standesbeamtin zur Präsidentin (գերմ.) // *Kurier* / Hrsg.: H. Brandstätter — 2013. — S. 6.
2. 1 2  Wer ist Wer
3. ↑  Cemeteries in Vienna
4. ↑  *Seidl C.* Barbara Prammer 1954–2014 (գերմ.) // *Der Standard* / Hrsg.: O. Bronner — 2014. — S. 5.
5. ↑  Anfragebeantwortung 10542/AB XXIV. GP (գերմ.) / Hrsg.: Österreichisches Parlament — 2012. — S. 1354. — 2038 p.

Աղբյուրներ
----------

* 
* 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Բարբարա Պրամմեր» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | ČSFD · Internet Movie Database · Find A Grave · gravsted.dk |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1017808120 · ISNI: 0000000360844304 · LCCN: n2013013288 · NLP: a0000002881599 · VIAF: 220836581 · WorldCat VIAF: 220836581 |

 |
Դիլարամի մատ

շախի ալգորիթմԽմբագրել Wikidata| Մարզաձև | շախմատԽմբագրել Wikidata |

 Դիլարամի մատ
Սպիտակները սկսում են և հաղթում
**Դիլարամի մատ**, անհայտ հեղինակի միջնադարյան մանսուբ (շախմատային դիրք Ստամբուլի թանգարանում պահվող 1140 թվականի մագաղաթից), որում մատը ստացվում է երկու նավակների զոհաբերությամբ։ Որոշ հրատարակություններում որպես հեղինակ նշվում է շատրանջի արաբ վարպետ աս-Սուլին.

Պատմություն
-----------

Անվանումը ծագում է պարսիկ բանաստեղծ Ֆիրդուսի ալ-Թահիթալի 1503 թվականի շախմատային մի ձեռագրում ներկայացվող սիրային պատմությունից։ Դիլարամը (պարսկերեն՝ «հանգիստ սիրտ») շախմատի մոլի սիրահար վեզիրի կինն էր։ Մի օր նա խաղում է ուժեղ մրցակցի հետ։ Նրա բախտը չի բերում, և նա տանուլ է տալիս ողջ ունեցվածքը։ Այդժամ, տարվելով խաղով, նա անում է վերջին խաղադրույքը՝ գեղեցկուհի Դիլարամին։ Վճռորոշ այդ պարտիայում նրա գործերը կրկին վատ են դասավորվում։ Սպիտակ արքային վտանգ է սպառնում բոլոր կողմերից։ Բայց խաղին հետևող Դիլարամն այդ դիրքում նկատում է հրաշագեղ փրկություն և բացականչում է. «Զոհաբերի՜ր երկու ռուխը (արաբերեն՝ «նավակ») և փրկի՜ր ինձ»։ Այդ հուշումից հետո վեզիրը գտնում է գեղեցիկ կոմբիանցիան և հաղթում.

**1.Նh8+ Ա։h8**   

**2.Аf5+ Աg8**   

**3.Նh8+ Ա։h8**   

**4.g7+ Աg8**   

**5.Ձh6×**

h3 դաշտում ալֆիլ (А) է («ալֆիլ»՝ արաբերեն «փիղ»), որը փղի «նախնին» է և կարող էր անկյունագծով ցատկել միայն մեկ դաշտի վրայով, ձիու պես ցատկելով նաև այլ խաղաքարերի վրայով։

Տես նաև
-------

* Մատ (շախմատ)
* Մանսուբ
* Անաստասիայի մատ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ֆ. Ս. Բոնդարենկո, Շախմատային էտյուդի կազմավորումը։ Կիև, 1980, էջեր 13—14
2. ↑  Շախմատ։ Հանրագիտարանային բառարան, էջ 113
3. ↑  *A History of Chess*, bottom of p.311, by H.J.R. Murray, publ. Oxford at the Clarendon Press
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մեժլումյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Արշավիր Արամայիսի Մեժլումյան** (հոկտեմբերի 27, 1928(1928-10-27), Ծաղկաշատ, Հայաստան - դեկտեմբերի 14, 2002(2002-12-14), Երևան, Հայաստան), հայ անասնաբույժ, կենսաբանական գիտությունների դոկտոր (1981), պրոֆեսոր (1984)։

Կենսագրություն
--------------

Արշավիր Մեժլումյանը ծնվել է 1928 թվականի հոկտեմբերի 27-ին Լոռու մարզի Ծաղկաշատ գյուղում։ 1961 թվականին ավարտել է Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանը։ 1982-1985 թվականներին եղել է Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի գյուղատնտեսական կենդանիների վարակիչ հիվանդությունների ամբիոնի վարիչ, իսկ 1985-1989 թվականներին՝ Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության գյուղատնտեսության նախարարության անասնաբուժության գիտահետազոտական ինստիտուտի տնօրեն։ 1990–1997 թվականներին եղել է Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի համաճարակաբանության ամբիոնի պրոֆեսոր, իսկ 1997-2002 թվականներինին՝ «Մանես-Վալեքս» ձեռնարկության գլխավոր տնօրենի տեղակալ։

Արշավիր Մեժլումյանի աշխատանքները վերաբերում են գյուղատնտեսական կենդանիների վարակիչ հիվանդությունների բուժման և կանխարգելման միջոցառումների մշակման խնդիրներին։

2000 թվականին եղել է բնապահպանության և կենսագործունեության անվտանգության միջազգային գիտությունների ակադեմիայի անդամ։

Մահացել է 2002 թվականի դեկտեմբերի 14-ին Երևանում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Արշավիր Մեժլումյան Արամայիսի». *hush.am*. 05.08.2023.

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Մեժլումյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Շահանե Մեժլումյան** (հոկտեմբերի 7, 1979(1979-10-07), Գորիս, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ) հաղորդավարուհի, լրագրող, «Հայլուր» («Առաջին» լրատվական, «Օրակարգ») ծրագրի մեկնաբան։

Կենսագրություն
--------------

Շահանե Մեժլումյանը ծնվել է 1979 թվականի հոկտեմբերի 7-ին, Գորիս քաղաքում։ 1997 թվականին ավարտել է Գորիսի Սերո Խանզադյանի անվան թիվ 6 միջնակարգ դպրոցը։ Ուսանողական տարիներին թղթակցել է հանրապետական մամուլին, ինչպես նաև տպագրել քաղաքական, սոցիալ-տնտեսական և մշակութային նյութեր։ 2000-2002 թվականներին թղթակցել է՝ Ռադիո իմպուլս FM-106.5 ռադիոկայանին՝ պատրաստել ռադիոռեպորտաժներ, Զարկերակե լրատվական ծրագրի, Ուսանողական միջօրեկանե լրատվական-ժամանցային ծրագրի համար, որտեղ ծավալել է հաղորդավարի գործունեություն։ Նույն թվականին ավարտել է Սուսաննա Ալեքսանյանի ղեկավարած հեռուստառադիոհաղորդավարների դպրոցը՝ ձեռք բերել հաղորդավարի մասնագիտություն։ 2003 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետը՝ ստանալով մագիստրոսի աստիճան։ 2003-2018 թվականներին աշխատել է Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերությունում, եղել է լրատվական ծառայության մեկնաբան։

Ընտանիք
-------

Ամուսնացած է՝ ունի երեք դուստր՝ Լիլին, Նենսին և Լյուսին։ Ամուսինը՝ Արթուր Շեգունցը աշխատում է առողջապահության համակարգում, որպես ֆինանսիստ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Մեր մեջ ասած - Շահանե Մեժլումյան». *www.1tv.am*. Վերցված է 2019 թ․ մարտի 22-ին.(չաշխատող հղում)

Աղբյուրներ
----------

* ՇԱՀԱՆԵ ՄԵԺԼՈՒՄՅԱՆ Արխիվացված 2023-02-06 Wayback Machine
* Մեր մեջ ասած - Շահանե Մեժլումյան
* TV ալիք 2014 թվական, հունվարի 13-19
**Լիկոսի ճակատամարտ** ( մ․ թ․ ա․ 66թ.), ճակատամարտ Միհրդատյան Երրորդ պատերազմի ընթացքում Հռոմեական և Պոնտական զորքերի միջև։

Մ․ թ․ ա․ 66 թվականի գարնանը Պոմպեոսը ստանձնել է հռոմեական զորքերի հրամանատարությունը և սկսել է նախապատրաստվել հարձակման։ Զորք հավաքելու ժամանակ ստանալու համար նա դեսպաններ է ուղարկել Միհրդատ VI-ի և պարթև արքա Հրահատ III-ի մոտ։ Այդ ժամանակ պարթև թագավորի արքունիքում էր Մեծ Հայքի թագավոր Տիգրան II-ի որդին՝ Տիգրան Կրտսերը, ով փորձել է զավթել իշխանությունը Հայաստանում, բայց պարտվել և փախել է Պարթևաստան։ Այն փաստը, որ նա՝ Տիգրանի որդին, Կլեոպատրայից էր, ով Միհրդատ VI Եվպատորի դուստրն էր, վատթարացրեց հարաբերությունները հայ և պոնտացի արքայազնների միջև։ Հաշվի առնելով դա՝ Հրահատը որոշեց դաշինք կնքել հռոմեացիների հետ և հարձակվել Հայաստանի վրա։

Ստանալով Միհրդատի հրաժարականը անվերապահ կապիտուլյացիայից, Պոմպեոսը նրա դեմ դուրս է եկել 40-50 հազարանոց բանակով։ Միհրդատի զորքերը բաղկացած էին 30000 հետևակներից և 3000 հեծելազորից։ Պոմպեոսի և Միհրդատի հեծյալների միջև առաջին բախումն ավարտվել է հօգուտ հռոմեացիների։ Պոնտոսի թագավորը ստիպված էր հետ նահանջել։ Դաստեյրա լեռան մոտ Միհրդատը կանգ է առել և ամրապնդել իր ճամբարը։ Պոմպեոսը պաշարել է նրա ճամբարը, պոնտական ​​ճամբարում սով է սկսվել, բայց 45 օր անց պոնտացիներին հաջողվել է խորամանկության օգնությամբ փախչել։ Հռոմեացիները երրորդ օրը հասան Միհրդատին և կտրեցին նրա նահանջի ճանապարհը։ Հաջորդ օրը Պոմպեոսն անցել է հարձակման։ Անկազմակերպվածության և կարգապահության բացակայության պատճառով պոնտացիները ջախջախիչ պարտություն են կրել։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Шамбаров, Валерий Евгеньевич* Великие империи Древней Руси. — М.: Эксмо, 2007. — С. 164. — 576 с. — (Древнейшая история Руси). — ISBN 978-5-9265-0423-8
2. ↑  Молев, 1995, էջ 127
3. ↑  Молев, 1995, էջ 128

Գրականություն
-------------

* Аппиан. Митридатовы войны
* Плутарх. Сравнительные жизнеописания. Лукулл

* *Елисеев М. Б.* Митридат против римских легионов. Это наша война!. — М.: Эксмо, 2013. — 320 с. — (Предыстория Руси). — ISBN 978-5-699-62993-0
* *Молев Е. А.* Властитель Понта. — Н. Новгород: Изд-во Нижегородского ун-тa, 1995. — 145 с. — ISBN 5-230-04333-4(չաշխատող հղում)
* *Наумов Л. А.* Митридатовы войны. — М.: Волшебный фонарь, 2010. — 512 с. — ISBN 978-5-903505-38-8
**«Առաջին դասարանցին»** (ռուս.՝ «Первоклассница»),խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանվել է 1948 թվականին ռեժիսոր Իլյա Ֆրեզի կողմից Եվգենի Շվարցի համանուն վեպի հիման վրա։

Սյուժե
------

Ֆիլմի գլխավոր հերոսուհին՝ առաջին դասարանցի Մարուսյան (Նատալյա Զաշչիպինա), քմահաճ, բայց բարի աղջիկ է։ Եկել է ժամանակը, երբ նա պետք է գնա դպրոց։ Մարուսյուն ընդունվել է Մոսկվայի Ստալինի շրջանի № 156 միջնակարգ իգական դպրոց։ Շատ դժվար է աղջկա համար սովորել դպրոցական կարգերը։ Բայց իմաստուն ուսուցչի և ուշադիր ընկերների օգնությունը շատ է օգնում նրան այդ հարցում։

Ստեղծման պատմություն
--------------------

Ֆիլմը նկարահանել է ռեժիսոր Իլյա Ֆրեզը 1947 թվականին Մոսկվայի Զոյա և Ալեքսանդր Կոսմոդեմյանսկիների անվան № 201 դպրոցում Եվգենի Շվարցի համանուն վիպակի հիման վրա, որից մի հատված տպագրվել է «Մուրզիլկա» ամսագրում՝ ֆիլմի թողարկումից առաջ։

Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 1948 թվականի մարտին։

Ֆիլմը վերականգնվել է 1964 թվականին Գորկու անվան կինոստուդիայում։

2009 թվականի օգոստոսի 18-ին ֆիլմը թողարկվել է DVD-ով «RUSCICO» ընկերության կողմից։

Դերերում
--------

* Նատալյա Զաշչիպինա – *Մարուսյա Օռլովա*
* Տամարա Մակարովա – *Աննա Իվանովնա, ուսուցչուհի*
* Կիրա Գոլովկո – *Նինա Վասիլևնա, Մարուսյայի մայրը*
* Տատյանա Բարիշևա – *Մարուսյայի տատը*

Նկարահանող խումբ
----------------

* Սցենարիստ` Եվգենի Շվարց
* Ռեժիսոր` Իլյա Ֆրեզ
* Օպերատոր՝ Գաբրիել Եղիազարով
* Երաժշտություն` Դմիտրի Կաբալևսկի, Միխայիլ Զիվ

Երգ և երաժշտություն ֆիլմի համար
-------------------------------

Ֆիլմում հնչում են երգեր Դմիտրի Կաբալևսկու և Միխայիլ Զիվի երաժշտությամբ, Եվգենի Շվարցի տեքստով՝ «Песенка дежурной» («Հերթապահի երգը)» ֆիլմի գլխավոր հերոսուհու կատարմամբ և «Прощание с первым классом» («Հրաժեշտ առաջին դասարանին»)։

Ֆիլմի երգերը թողարկվում են գրամոֆոնի սկավառակներով Մոսկովյան, Ապրիլյան և այլ գործարաններում, 1960-ականների կեսերից՝ «Մելոդիա» ֆիրմայի ձայնապնակներով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Лучшие фильмы, которые нужно бы показать российским детям (список)
2. ↑  В школах и библиотеках Татарстана пройдёт Единый урок культуры
3. ↑  Письма из Голливуда. Как советская девушка переписывалась со звездами кино
4. ↑  Первоклассница (1948) Full Cast & Crew
5. ↑  Первоклассница

Արտաքին հղումներ
----------------

* Аркус Л. «Первоклассница» (ռուսերեն). Проект журнала «Сеанс». Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ մայիսի 7-ին. Վերցված է 2020 թ․ մայիսի 2-ին.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Առաջին դասարանցին» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · ČSFD · Internet Movie Database |

 |
**Ստեֆան Հայրապետյան** (ստեղծագործական անունը Ստեֆան, դեկտեմբերի 24, 1997, Վիլյանդի, Էստոնիա), էստոնահայ երգիչ։ Նա ներկայացնելու է Էստոնիան Եվրատեսիլ 2022 երգի մրցույթում «Hope» երգով։

Կենսագրություն
--------------

Հայկական արմատներով Ստեֆանը ծնվել է 1997 թվականի Դեկտեմբերի 24-ին Էստոնիայի Վիլյանդի քաղաքում։ Ստեֆանն ունի քույր՝ Ստեֆանիա անունով։

Երաժշտական կարիերա
------------------

Ստեֆանը երգել է վաղ մանկությունից իր վոկալի ուսուցչուհու՝ Հեդի-Կայ Պայի հետ և հաղթել մի շարք մրցույթներում։ 2010 թվականին նա մասնակցել է Էստոնական հեռուստատեսության կողմից կազմակերպված «Լաուլկարուսել» երգի մրցույթին և հասել եզրափակիչ։

Նա չորս անգամ մասնակցել է Էստոնայի ազգային ընտրությանը` հաղթելով մեկ անգամ։ Նա առաջին անգամ մասնակցել է 2018 թվականին «Vaje» կոչվող դուետի կազմում՝ «Laura (Walk with Me)» երգով, որը գերեզրափակչում զբաղեցրել է երրորդ տեղը։ Նրա առաջին մենակատարումը եղել է 2019 թվականին՝ «Without You» երգով, որը հաղթեց ժյուրիի քվեարկությանը եզրափակչում և որակավորվեց գերեզրափակիչ՝ զբաղեցնելով երրորդ տեղը։ Այնուհետև նա մասնակցեց 2020 թվականին «By My Side» երգով, որը զբաղեցրեց յոթերորդ տեղը եզրափակիչում։

Նա հաղթեց Էստոնայի ազգային ընտրությանը 2022 թվականին՝ «Hope» երգով, որը թույլ տվեց նրան ներկայացնել Էստոնիան Եվրատեսիլ 2022 երգի մրցույթում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Rozell / Stefan / Vajé». *Allstarz.ee* (Estonian). Վերցված է 2022 թ․ փետրվարի 12-ին.`{{cite web}}`: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
2. ↑  «Eesti Laul draws to its conclusion with Stefan taking the victory 🇪🇪». *Eurovision.tv* (բրիտանական անգլերեն). 2022 թ․ փետրվարի 12. Վերցված է 2022 թ․ փետրվարի 12-ին.
3. ↑  World, Estonian (2022 թ․ փետրվարի 12). «Video: Estonia will be represented by Stefan Airapetjan at Eurovision 2022». *Estonian World* (բրիտանական անգլերեն). Վերցված է 2022 թ․ փետրվարի 12-ին.
4. ↑  Spiteri, Steven (2022 թ․ փետրվարի 12). «There is hope for Estonia: Stefan wins Eesti Laul 2022». *Eurovisionworld* (բրիտանական անգլերեն). Վերցված է 2022 թ․ փետրվարի 12-ին.
**Ֆրեդրիկ Բայեր** (դան․՝ Fredrik Bajer, ապրիլի 21, 1837(1837-04-21)[…], Վեստեր Էգեդե, Ֆաքսե, Դանիա - հունվարի 22, 1922(1922-01-22)[…], Կոպենհագեն, Դանիա), դանիացի գրող և քաղաքական գործիչ։ Նա պացիֆիստական շարժման կազմակերպիչներից մեկն է։ 1891-1907-ական թվականներին Կլաս Պոնտուս Արնոլդսոնի հետ Խաղաղության միջազգային բյուրոյի նախագահն էր։

Կենսագրություն
--------------

Ֆրեդրիկ Բայերը ծնվել է 1837 թվականին։ Քահանայի որդի է։ Երիտասարդ տարիներին ծառայել է Դանիայի բանակում։ 1864 թվականին մասնակցել է Դանիական պատերազմին։ Նա արժանացել է պորուչիկի աստիճանի։ Զինվորական ծառայությունից գեռանալուց հետո, աշխատել է որպես ուսուցիչ, թարգմանիչ և լրագրող։ Մասնակցեել է կանանց իրավահավասարության շարժմանը, 1871 թվականին դարձել է Դանիայի կանանց ասոցիացիայի համահիմնադիրը։ 1872 թվականից ձախ լիբերալների կողմից ընտրվել է խորհրդարանի պատգամավոր։ Բայերը կողմ էր Սկանդինավյան երկրների և Դանիայի համագործակցությանը։ Չեզոքության գաղափարների ակտիվիստ էր։

1882 թվականին հիմնադրել է Դանիայի չեզոքության ասոցիացիան (1885 թվականին ձևափոխվել է Դանիայի խաղաղության ասոցիացիայի)։ Նա պատվիրակվել էր Սկանդինավիայի առաջին խաղաղության համագումարի, իսկ 1889 թվականից համաշխարյաին համագումարներին։

1891 թվականին Բայերը Խաղաղության միջազգային բյուրոյի համահիմնադիրներից էր, որի կենտրոնակայանը գտնվում էր Բեռլինում։ 1891-1907-ական թվականների ընթացքում` բյուրոյի պատվարժան նախագահն էր։

Նորվեգա-շվեդական միության խնդրի խաղաղ կարգավորմանն ուղղված ջանքերի համար, Շվեդիայի հայտնի հասարակական գործիչ Կլաս Պոնտուս Արնոլդսոնի հետ 1908 թվականին արժանացել են խաղաղության Նոբելյան մրցանակի։

Մահացել է 1922 թվականի հունվարի 22-ին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Encyclopædia Britannica
2. 1 2 3 4  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.)
3. 1 2 3 4  Gran Enciclopèdia Catalana (կատ.) — Grup Enciclopèdia, 1968.
4. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #140729089 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
5. ↑  The Nobel Peace Prize 1908 — Nobel Foundation.
6. ↑  Table showing prize amounts — Nobel Foundation, 2019.

Արտաքին հղունմներ
-----------------

* Ֆրեդրիկ Բայեր (անգլ.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ֆրեդրիկ Բայեր» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Find A Grave · gravsted.dk · WikiTree |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Notable Names Database |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 90696447 · GND: 140729089 · ISNI: 0000000084593675 · LCCN: n90691906 · NLG: 236667 · NTA: 070248303 · NUKAT: n2019013331 · LIBRIS: 401800 · SUDOC: 225788519 · VIAF: 107637271 · WorldCat VIAF: 107637271 |

 |

 |
**Սլավին,** հուշահամալիր Բրատիսլավայում, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Բրատիսլավայի ազատագրման համար զոհված խորհրդային զինվորներին նվիրված հուշակոթող։ Պետրժալկայում Առաջին համաշխարհային պատերազմում զոհվածների գերեզմանատան հետ միասին Սլավինը Բրատիսլավայի միակ զինվորական գերեզմանոցն է։

Հուշարձանը կառուցվել է 1957-1960 թվականներին և հանդիսավոր բացումը տեղի է ունեցել 1960 թվականի ապրիլի 4-ին Խորհրդային բանակի կողմից քաղաքի ազատագրման 15-րդ տարեդարձի կապակցությամբ: Հուշարձանի գեղարվեստական ձևավորման հեղինակը սլովակ քանդակագործ և ճարտարապետ Յան Սվետլիկն է։ 1962 թվականին «Սլավինը» հռչակվել է ազգային մշակութային հուշարձան: Այստեղ վեց եղբայրական և 317 անհատական գերեզմաններում Կարմիր բանակի 845 զինվոր է հանգչում, ովքեր ընկել են քաղաքի գրավման ժամանակ 1945 թվականի ապրիլին Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մարտերում։

Սլավինի կառուցման պատճառով *Սնեժնի Աստվածամոր եկեղեցու* աշտարակը քանդվել է, որպեսզի տեսադաշտը չխանգարի։ Հուշարձանի վերևում գտնվող խորհրդային զինվորի արձանի հեղինակ Ալեքսանդր Տրիզուլյակը, ի թիվս այլոց, նույնպես բողոքել է աշտարակի հեռացման դեմ, սակայն ապարդյուն։ Պաշտոնապես աշտարակի ապամոնտաժումն արդարացվել է նրա վատ վիճակով և եկեղեցու փրկությամբ։ Ի սկզբանե նախատեսվել է, որ աշտարակը պետք է կիսով չափ կրճատվեր, սակայն ի վերջո այն ամբողջությամբ է քանդվել:

Տեղադրություն
-------------

Սլավինը գտնվում է Փոքր Կարպատների ստորոտին և հանդիսանում է Բրատիսլավայի զբոսաշրջային վայրերից մեկը։ Այն պահանջված վայր է հիմնականում իր դիրքի պատճառով, նրա տեռասներից բացվում է գեղեցիկ տեսարան դեպի ամբողջ Բրատիսլավան։

Մրցույթի երեք փուլերից հաղթող է ճանաչվել Յան Սվետլիկի դիզայնը (համատեղ արվեստագետներ` Թիբոր Բարտֆայի, Յոզեֆ Կոստկայի, Ռուդոլֆ Պրիբիշի, Յան Կուլիչի, Լադիսլավ Սնոպեկի, Ալեքսանդր Տրիզուլյակի, Յուրայ Կրենի և Դեզիդեր Կաստիլիոնեի):

Ամբողջ հայեցակարգը համապատասխանւմ է արդեն իսկ գոյություն ունեցող զոհված զինվորների գերեզմանների ոճին։ Գլխավոր հուշարձանով տարածքի մուտքը մոնումենտալ սանդուղքով է, իսկ հիմնական կոմպոզիցիոն առանցքն ավարտված է տարածությունների համալիրով, որոնցից յուրաքանչյուրը հարստացված է քանդակագործական հարդարանքով։ Շրջակա միջավայրի քանդակային ամբողջականությունն ուժեղացնում է ընկալման էֆեկտը մինչև բուն հուշարձանի օբելիսկը։ Երկրորդական կոմպոզիցիոն առանցքն ուղղված է դեպի Բրատիսլավայի բաց համայնապատկերային տեսարան։

Հուշարձան
---------

Հուշարձանի կենտրոնական մասը բաղկացած է հանդիսությունների սենյակից, որն իր մեջ ներառում է նաև 39,5 մետր բարձրությամբ կոթող՝ օբելիսկի տեսքով։ Նրա վերևում տեղադրված է դրոշը բարձրացնող խորհրդային զինվորի 7 մետրանոց արձանը, որի հեղինակն է սլովակ քանդակագործ Ալեքսանդր Տրիզուլյակը:

Հանդիսությունների սրահի մուտքի դուռը՝ մարմարապատ է, դրսից զարդարված Ռուդոլֆ Պրիբիշի բրոնզաձույլ ռելիեֆային հավաքածուով, որը հիշեցնում է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի դժվարությունները: Հանդիսավոր սենյակի պատերին մարմարով փորագրված են Սլովակիայի քաղաքների անունները և Կարմիր բանակի կողմից դրանց ազատագրման տարեթիվը, ինչպես նաև տապանագրություն.

1. ↑  «Farnosť Panny Márie Snežnej». kalvaria.sk.(չաշխատող հղում)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Թորգոմյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Արամ Թորգոմյան** (ծնվել է ), Արցախյան պատերազմների մասնակից, գեներալ։ Հայտնի է Արամո, «քայլող պատերազմ» անվամբ։ ՀԱԲ (Հայոց Ազգային Բանակ) կամավորական ջոկատի հրամանատար, ՀԱԲ (Հայոց Ազգային Բանակ) ռազմահայրենասիրական կազմակերպության նախագահ։

Կրթություն
----------

Կենսագրություն
--------------

Զինվորական ծառայությունը
------------------------

1988 թ. Արամոն ծրագրում էր ազգային-ազատագրական պայքար։ Նա ցանկանում էր ծնկի բերել Ադրբեջանին պայթեցնելով Ադրբեջանի նավթային համակարգը։

1989 թ. մայիսի 12-14-ին Արամո-ն ստեղծում է«Արամո» ջոկատը, որտեղ 500-ից ավելի կամավորական կար։ 

1989 թ. դեկտեմբերի 8-ին սկսել է ինքնապաշտպանության մարտական գործողությունը Վայքի Խնձորուտի հատվածում։

1990 թ. հունվարի 2-ին, երբ ռուսական ուժերը փակել էին Գորիսի Կոռնիձոր գյուղը կատարում է ամենախոշոր հարձակումը։

1992 թ. ազատագրել է Կիչան-Սրխավենդ, Ղարադաղլու հատվածը և բացել Մարտունի-Ստեփանակերտ ճանապարհը։ Փետրվարի 25-26-ին մասնակցել է Խոջալուի դեպքերին և վիրավորվել է ոտքից։ Հուլիսի 4-ին վիրահատել են ոտքը Ֆրանսիայում։

Պարգևներ և կոչումներ
--------------------

Ծանոթագրություններ
------------------

Արտաքին հղումներ
----------------

  


|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ (1988—1994) հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո ։*  |