**Պետեր Զիլահի** (հունգարերեն՝ *Péter Zilahy*, նոյեմբերի 8, 1970(1970-11-08), Բուդապեշտ, Հունգարական Ժողովրդական Հանրապետություն), ժամանակակից հունգարացի բանաստեղծ, գրող, լրագրող, լուսանկարիչ, որն իր գրական ստեղծագործություներում հաճախ օգտագործում է լուսանկարներ, ինտերակտիվ մեդիա և փերֆորմանս արթ։ Նրա մի շարք գրական երկեր թարգմանվել են տասնյակ լեզուներով։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Բուդապեշտում, 1970 թվականին։ Դպրոցն ավարտելուց հետո սովորել է Բուդապեշտի համալսարանում, որտեղ ուսումնասիրել է անգլիական բանասիրություն, փիլիսոփայություն, մշակույթի մարդաբանություն։ Գրական աշխարհ մուտք է գործել բանաստեղծությունների ժողովածուով, բայց ճանաչում ու համբավ նրան բերել է «Վերջին պատուհանաընձուղտը» երգիծավեպը, որն արդեն թարգմանվել է շուրջ երեք տասնյակ լեզուներով։

Գրական աշխատանքը
----------------

*Ճերմակ սավանի տակի արձանը, որ պատրաստ էր ոստնելու* (հունգարերեն՝ *Lepel alatt ugrásra kész szobor*) բանաստեղծական ժողովածուն լույս է ընծայվել 1993 թվականին։

*Der lange Weg nach nebenan (A hosszú út közelre)* թատերգությունը բեմադրվել է Բեռլինի *Volksbühne* թատրոնում։

*Վերջին պատուհանաընձուղտը* (հունգարերեն՝ *Az utolsó ablakzsiráf*) այսպես ասած՝ «բառարանային վեպ»-ը բնագրով առաջին անգամ հրատարակվել է 1998 թվականին և արդեն թարգմանվել 27 լեզվով։

Զիլահիի լուսանկարչական աշխատանքների ցուցահանդեսներ են կազմակերպվել Բուդապեշտի *Ludwig Museum*-ում և գերմանական *Schloss Solitude* ակադեմիայում։

### «Վերջին պատուհանաընձուղտը»

Այս երգիծավեպը հուշագրություն է բռնապետության տիրապետության ներքո ապրված կյանքի անհեթեթության մասին։ Գրված է մանկական պատկերազարդ բառագրքի նմանակումով, սկսվում է «Պատուհան» (հունգարերեն՝ «*Ablak*») բառահոդվածով և ավարտվում «Ընձուղտ» (հունգարերեն՝ «*Zsiráf*») բառահոդվածով՝ ներառելով այբուբենի բոլոր տառերով հերթականությամբ սկսվող, կարգով դասավորված «բառահոդվածներ»։ «Բառագիրքը» բացատրում է ողջ աշխարհը հասարակ, պարզ բառերով ու արտահայտություններով, այնտեղ ամեն ինչ կարգավորված, դասավորված է, և բոլոր հիմնախնդիրները ունեն իրենց լուծումը։

Այդ ինքնատիպ վեպն իր ամբողջության մեջ Բալկանների և ավելի լայն ընդգրկումով՝ ողջ Արևելյան Եվրոպայի յուրօրինակ հանրագիտարան է՝ հագեցած հեգնանքով, սև հումորով, երգիծանքի այլ տեսակներով։ Երգիծանքով, բայց և սրտի ցավով հեղինակը պատկերում է 20-րդ դարավերջի թոհուբոհը մի տարածաշրջանի, որը պատմության ընթացքում արդեն որերորդ անգամ հայտնվել էր դրամատիկ իրադարձությունների խաչմերուկում։ Վեպում անդրադարձ է կատարված 1996-1997 թվականների բելգրադյան ընդվզումներին, որ իրենց անհեթեթ խիզախությամբ թերևս խորհրդանշական են այդ կարգի բոլոր ըմբոստացումների համար։ Զիլահին գիրքը հագեցրել-պատկերազարդել է իր իսկ հեղինակած լուսանկարներով՝ ավելի սրելով «երկաթե վարագույրից» այն կողմ նետած հայացքը։

«Վերջին պատուհանաընձուղտը» արժանացել է մի շարք միջազգային մրցանակների։ Վեպի մուլտիմեդիական տարբերակը ցուցադրվել է նյույորքյան Բրոդվեյում, Գերմանիայում, լոնդոնյան Քովենտ Գարդենում...

Ստեղծագործության մասին դրվատանքով լի գրախոսություններ են լույս տեսել *Frankfurter Allgemeine Zeitung*|*FAZ*-ում, *The Independent*-ում, *Neue Zürcher Zeitung*-ում, *The Daily Telegraph*-ում, *Die Welt*-ում և հանրահայտ այլ պարբերականներում։

### Ժուռնալիստական աշխատանքը

Որպես ժուռնալիստ՝ Զիլահին գրել է բազմաթիվ պարբերականների, այդ թվում՝ *The Guardian*-ի, New York Times-ի, *Frankfurter Allgemeine Zeitung*-ի համար։

Այլ գործեր
----------

Զիլահին մինչև 1999 թվականը *Link Budapest* գրական ամսագրի գլխավոր խմբագիրն էր, այդ հեղինակավոր պարբերականում, որն ուներ նաև համացանցային տարբերակ, հունգարերեն ու անգլերեն հրատարակում էր ժամանակակից գրականության ուշագրավ գործեր։ Ներկայումս նա *The World Literature Series*-ի («Համաշխարհային գրականության մատենաշար»-ի) գլխավոր խմբագիրն է։

Զիլահին իր տեսադաշտում է պահել գրական-գեղարվեստական կեցավայրերի մի ընդարձակ շարք՝ ներառյալ Կոնգրեսի գրադարանի Ջոն Կլյուգ կենտրոնի կեցավայրը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Péter Zilahy. "Lepel alatt ugrásra kész szobor". *Goodreads*.
2. ↑  "Lesezone: Péter Zilahy "Der lange Weg nach nebenan." Szenische Lesung im Rahmen der Ungarischen Akzente-Premiere". *Volksbuhne Berlin*. Արխիվացված է the original 2016 թ․ օգոստոսի 14-ին. Retrieved 2016 թ․ հունիսի 28.
3. ↑  "Péter Zilahy - Akademie Schloss Solitude". Արխիվացված է the original 2016 թ․ օգոստոսի 15-ին. Retrieved 2016 թ․ հունիսի 28.
4. ↑  Zilahy, Péter. "The Last Window-Giraffe". *The Complete Review*. Retrieved 2016 թ․ հունիսի 28.
5. ↑  "Peter Zilahy: Die letzte Fenstergiraffe. Ein Revolutions-Alphabet (Buch)". *Perlentaucher*. Retrieved 2016 թ․ հունիսի 28.
6. ↑  "Litera | Az irodalmi portál". *www.litera.hu*. Retrieved 2016 թ․ հունիսի 28.(չաշխատող հղում)
7. ↑  Zilahy, Péter (2011 թ․ դեկտեմբերի 17). "Young Hungarians are intent on writing their own future". *the Guardian*. Retrieved 2016 թ․ հունիսի 28.
8. ↑  Zilahy, Péter (2011 թ․ հունվարի 14). "Hungary media law protest shows forbidden fruit remains sweet". *The Guardian*. Retrieved 2016 թ․ հունիսի 28.
9. ↑  Zilahy, Péter (2008 թ․ հունիսի 14). "Péter Zilahy: Yes! And Tarzan scores for Hungary". *The Guardian*. Retrieved 2016 թ․ հունիսի 28.
10. ↑  Zilahy, Peter (2012 թ․ հունվարի 13). "The Aftertaste of Goulash Communism". *The New York Times*. ISSN 0362-4331. Retrieved 2016 թ․ հունիսի 28.
11. ↑  Zilahy, Péter (2011 թ․ մայիսի 5). "Ungarns neue Verfassung: Vom Leben in magischen Zeiten". *Frankfurter Allgemeine Zeitung* (in գերմաներեն). ISSN 0174-4909. Retrieved 2016 թ․ հունիսի 28.
12. ↑  "Working in Einstein's house". *Hungarian Literature Online*. Retrieved 2016 թ․ հունիսի 28.
13. ↑  "Peter Zilahy: Entführt in einer geteilten Stadt. Die Presse.com". Retrieved 2016 թ․ հունիսի 28.
14. ↑  Reker, Mary Lou (2015 թ․ օգոստոսի 5). "International Performances Here and Abroad". *Insights: Scholarly Work at the John W. Kluge Center*. Library of Congress.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք
* Biography from the International Literature Festival Berlin
* Interview with Péter Zilahy on *The Ledge* Archived 2007-09-26 at the Wayback Machine.
* Interview with Péter Zilahy, *Magyar Narancs* (in Hungarian)
* meg-772 Link to audio recordings of Zilahy's poetry

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BIBSYS: 7037719 · GND: 128351918 · ICCU: TO0V513970 · ISNI: 0000000109202512 · LCCN: n2007045561 · LNB: 000070827 · NKC: js20020722013 · NLP: a0000001821389 · NSK: 000340030 · NTA: 242357083 · NSZL: 000000021755 · NUKAT: n2004034940 · SUDOC: 158906209 · VIAF: 84213842 · ULAN: 500395768 · WorldCat VIAF: 84213842 |

 |

 |