**Կոտորած Իզբիցայում** (ալբ․՝ *Masakra e Izbicës*; սերբ.՝ *Pokolj u Izbici*), Կոսովոյի պատերազմի խոշորագույն զանգվածային սպանություններից մեկը։ Պատերազմից հետո Նախկին Հարավսլավիայի միջազգային քրեական տրիբունալը (ՆՀՄՔՏ) պարզել է, որ կոտորածի արդյունքում մահացել է շուրջ 93 Կոսովոյի ալբանացի, հիմնականում` 60-ից 70 տարեկան քաղաքացիական տղամարդիկ։

Նախապատմություն
---------------

Կոսովոյի պատերազմի ժամանակ Իզբիցան անվտանգ վայր էր համարվում հարևան շրջաններից Կոսովոյի ալբանացիների թաքնվելու համար, մասամբ` Կոսովոյի Ազատագրության Բանակի ներկայության պատճառով։ Մարտի 27-ին Կոսովոյի հազարավոր ալբանացիներ Դրենիայից հավաքվել էին Իզբիցայում։ Քաղաքացիների մեծ մասը եկել էր ՆԱՏՕ-յի ռմբակոծությունից հետո, երբ Հարավսլավական կառավարական զորքերը սկսել էին գնդակոծել շրջակայքը։

Սպանություններ
--------------

Իզբիցա գյուղի հրետակոծությունը սկսվել է մարտի 27-ի գիշերը, երբ առնվազն հիսուն հարավսլավացի զինվորներից, ոստիկաններից և ռազմականացված կազմավորումների ծառայողներից բաղկացած խումբը մտել է գյուղ։ Նրանք քողարկված էին (մուգ կապույտ կամ սև համազգեստներ) և մեծ դանակներ ունեին։ Ոմանք բալակլավա էին կրում, իսկ մյուսների դեմքերը սևացված էին տոնային քսուքով։

Մարտի 28-ին գրեթե բոլոր չափահաս տղամարդիկ գնացել են լեռները` գյուղում թողնելով հիմնականում կանանց, երեխաներին և ծերերին։ Այդ օրը Իզբիցայում հազարավոր մարդիկ կային, գրեթե բոլորը կանայք, երեխաներ ու ծերեր, ընդհանուր առմամբ` մոտ 150 մարդ։ Ազգային անվտանգության ուժերը սպառնացել են սպանել գյուղի բնակիչներին և գումար են պահանջել։ Գումար ստանալուց հետո զինյալները առանձնացրել են տղամարդկանց, կանանց և երեխաների։ Կանայք և երեխաները ուղարկվել են Ալբանիա։ Տղամարդիկ գնդակահարվել են։ Որոշ կանայք և ծերեր նույնպես մահապատժի են ենթարկվել։

Ռազմական հանցագործություններ
----------------------------

Զանգվածային գերեզմանոցների նոր վայրի արբանյակային լուսանկարները՝ Իզբիցայի մոտ։
Սպանությունը Իզբիցայում հիշատակվել է Նախկին Հարավսլավիայի միջազգային քրեական տրիբունալի (ՆՀՄՔՏ) հետաքննություններում` Սլոբոդան Միլոշևիչի և մյուս ամբաստանյալներին մեղադրանքների մեջ։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | 1999 թվականի մարտի 27-ին ՀԴՀ-ի և Սերբիայի Հանրապետության ուժերը հարձակվել են Իզբիցա գյուղի վրա։ Գյուղի մի քանի հազար բնակիչներ թաքնվել են գյուղի սահմաններից դուրս գտնվող մարգագետնում։ 1999 թվականի մարտի 28-ին ՀԴՀ-ի և Սերբիայի ուժերը շրջապատել են գյուղի բնակիչներին, իսկ հետո մոտեցել են նրանց՝ պահանջելով գումար։ Այն բանից հետո, երբ բոլոր արժեքավոր իրերը գողացվել են զինվորների և ոստիկանների կողմից, տղամարդիկ առանձնացվել են կանանցից և փոքր երեխաներից։ Այնուհետև տղամարդկանց բաժանել են երկու խմբի, որոնցից մեկն ուղարկվել է մոտակա բլուր, իսկ մյուսը ուղարկվել է մոտակա առու։ Այնուհետև երկու խումբ տղամարդիկ գնդակահարվել են։ Կոսովոյի շուրջ 130 ալբանացի տղամարդ է սպանվել։ |  |

Ըստ ԿԱԲկ-ի մարտիկ Սադիկ Ձհեմայլիի տեղեկատվության, որը գրի է առել զոհերի անունները, 142 կոսովցի ալբանացիներ սպանվել են 1999 թվականի մարտի 28-ից մինչև մայիսի 10-ը։ 2009 թվականին ՆՀՄՔՏ-ն խոստովանել է, որ շուրջ 93 մարդ է սպանվել մարտի 28-ին, հիմնականում արական սեռի 60-ից մինչև 70 տարեկան քաղաքացիական անձինք։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Human Rights Watch: Drenica Region
3. ↑  CNN: Massacre video matches mass grave evidence
4. ↑  "The Prosecutor of the Tribunal against Slobodan Milosevic, Milan Milutinovic, Nikola Sainovic, Dragoljub Ojdanic, Vlajko Stojiljkovic" para 98a. International Criminal Tribunal for the Former Yugoslavia, 22 May 1999
5. ↑  *Adam Jones; Adam Jones* Gender Inclusive: Essays on Violence, Men, and Feminist International Relations. — London: Routledge, 2008. — С. 111, note 24. — ISBN 978-1-13597-400-8
6. ↑  «Judgement: Prosecutor vs. Milan Milutinović, Nikola Šainović, Dragoljub Ojdanić, Nebojša Pavković, Vladimir Lazarević and Sreten Lukić»։ ICTY։ 2009-02-26։ Վերցված է 2016-03-28