**Լեոնարդո Պիզանո** (լատին․՝ Leonardus Pisanus, իտալ.՝ Leonardo Pisano, մոտ 1170, Պիզա, Տոսկանա, Իտալիա - ոչ վաղ քան 1240, ենթդ․  Պիզա, Տոսկանա, Իտալիա), միջնադարյան Եվրոպայի առաջին խոշոր մաթեմատիկոս։ Ավելի շատ հայտնի է **Ֆիբոնաչի** (*Fibonacci*) անունով։ Այս անվան ծագման պատմության շուրջ կան տարբեր վարկածներ։ Ըստ առաջինի, նրա հայրը՝ Գիլերմոն հայտնի էր **Բոնաչի** («*անձնվեր*») անունով, իսկ ինքը՝ Լեոնարդոն կոչվեց *filius Bonacci* (բառացիորեն թարգմանած «*անձնվերի որդի*»)։ Իսկ ըստ մյուս վարկածի *Fibonacci*-ն ծագում է *Figlio Buono Nato Ci* արտահայտությունից, որը թարգմանաբար նշանակում է «ծնողին արժանի զավակ»։

Ֆիբոնաչիի արձանը Պիզայում
Ֆիբոնաչիի հայրը առևտրական հարցերով հաճախ էր լինում Ալժիրում, և Լեոնարդոն այնտեղ մաթեմատիկա էր ուսումնասիրում արաբ ուսուցիչների մոտ։ Ավելի ուշ նա եղավ Եգիպտոսում, Սիրիայում, Սիցիլիայում։ Լեոնարդոն ուսումնասիրում էր իսլամական երկրների մաթեմատիկոսների աշխատանքները։ Նա նաև ծանոթացել էր անտիկ դարաշրջանի և հնդիկ մաթեմատիկոսների ձեռքբերումներին։ Ձեռք բերված գիտելիքների հիման վրա Ֆիբոնաչին գրեց մի շարք գիտական աշխատություններ, որոնք շատ մեծ ձեռքբերումներ էին համարվում միջնադարյան Եվրոպայի գիտության մեջ։ XIX դարում Պիզայում գիտնականի պատվին տեղադրվեց արձան։

Ֆիբոնաչիի թվեր
--------------

Գիտնականի պատվին անվանվել է թվային շարք, որում ամեն հաջորդ թիվ հավասար է նախորդ երկուսի գումարին։ Այս թվային հաջորդականությունը կրում է Ֆիբոնաչիի թվեր անվանումը։

0, 1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, 34, 55, 89, 144, 233, 377, 610, 987, 1597, 2584, 4181, 6765, 10946, 17711, 28657, 46368, 75025, 121393, 196418, 317811, 514229, 832040, …

Այս շարքը հայտնի էր դեռ հին Հնդկաստանում, Ֆիբոնաչիից շատ առաջ։ Այս անվանումը շարքը ստացել է ի շնորհիվ Ֆիբոնաչիի կատարած ուսումնասիրությունների այդ թվերի շուրջ «Հաշվիչի գիրք» աշխատությունում։

Տես նաև
-------

* (6765) Ֆիբոնաչի

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Մակտյուտոր մաթեմատիկայի պատմության արխիվ — 1994.
2. 1 2 3 4 5 6  *Muccillo M.* Dizionario Biografico degli Italiani (իտալ.) — 1997. — Vol. 47.
3. 1 2 3  Չեխիայի ազգային գրադարանի կատալոգ
4. ↑  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
5. ↑  CONOR.Sl
6. ↑  *Pas L. v.* Genealogics — 2003.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Մակտյուտոր մաթեմատիկայի պատմության արխիվ · Zentralblatt MATH database · Գուտենբերգ նախագիծ · Find A Grave |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Իտալացիների կենսագրական բառարան · Լարուսի · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Մեծ սովետական (1 հրտ.) · Notable Names Database · Treccani · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BAV: ADV10243938 · BIBSYS: 90858251 · BNC: a10900500 · BNE: XX1692993 · BNF: 13092437c · CiNii: DA00899955 · CONOR: 183095395 · GND: 11868700X · ICCU: CFIV031577 · ISNI: 000000038693093X, 0000000121470704 · LCCN: n84804089 · LNB: 000251059 · NDL: 001244226 · NKC: hka20191026637 · NLA: 35550114 · NLG: 342064 · NTA: 072751827 · NUKAT: n2005116976 · LIBRIS: 186841 · SUDOC: 031851266 · VIAF: 108619361, 294050867 · ULAN: 500224282 · WorldCat VIAF: 108619361, 294050867 |

 |

 |