**Ագնես Հազբենդ** (անգլ.՝ Agnes Husband, մայիսի 20, 1852(1852-05-20), Tayport, Ferry Port on Craig, Ֆայֆ, Շոտլանդիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն - ապրիլի 30, 1929(1929-04-30)), սուֆրաժիստուհի, Դանդիի առաջին կին խորհրդատուներից։ 74 տարեկան հասակում Դանդի քաղաքի կողմից նրան շնորհվել է *Freedom of the City*: Նրա հուշատախտակը փակցված է Դանդիի քաղաքային պալատի պատին։ Ալեք Գրիվի ստեղծած Հազբենդի դիմանկարը գտնվում է Դանդիի ՄաքՄանուս պատկերասրահում։

Վաղ կյանք
---------

Ագնես Հազբենդը ծնվել է 1852 թվականին, Շոտլանդիայի Թայփորթ գյուղաքաղաքում, նավապետ Ջոն Հասբենդի և Ագնես ԼԱմոնդի կամ Լոմանդի ընտանիքում։ Ագնեսն ու քույրը Դանդիում աշխատել են որպես դերձակ։

Արշավ՝ հանուն սոցիալիզմի և կանանց ընտրական իրավունքի
----------------------------------------------------

40 տարեկան հասակում Ագնես Հազբենդը ներգրավվել է սոցիալիստական շարժման մեջ և Լեյբորիստական կուսակցության շարքերում՝ տանուլ տալով 1897 թվականին դպրոցական խորհրդի ընտրություններում։ Սակայն 1901 թվականին ընտրվել է որպես ծխական դպրոցի խորհրդի առաջին երկու կանանցից մեկը։ Մեկ տարվա ընթացքում մասնակցել է ավելի քան 80 հանդիպումներին, ընդգրկվել է չորս հանձնաժողովների կազմում։ 1905 թվականին Հազբենդը հաղթել է դպրոցական խորհդրի ընտրություններում և աշխատել քաղաքի աղքատ երեխաներին ապահովել սննդով, գրքերով և նախնական կրթությամբ։

Ագնեսն իր կրթությունը շարունակել է Դանդիի համալսարանի քոլեջի երեկոյան դասընթացներում և դարձել է Դանդիում բացված Կանանց ազատության լիգայի (WFL) մասնաճյուղի նախագահը։ 1909 թվականին նա ազգային դերակատարում է ունեցել կանանց ընտրական իրավունքի շարժման մեջ։ Ագնես Հազբենդը ներկա է գտնվել և կարողացել է զեկույցով հանդես գալ Վեսթմինսթերում կայացած ցույցի ժամանակ, սակայն դա տեղական մամուլում չի արծարծվել։

Ազդեցություն է ունեցել Աննո Ռոբինսոնի վրա։ 1913 թվականի հոկտեմբերին, երբ Ագնեսը նախագահում էր Կանանց ազատության լիգան, մասնաճյուղը միացավ տեղական Կանանց սոցիալական և քաղաքական միությանը (WSPU) հետ` բողոքելու Դանդիի բանտում բռնի կերակրման դեմ։ 1926 թվականին՝ 74 տարեկան հասակում, Ագնեսը դարձել է 5-րդ կինը, որին *Freedom of the City* է շնորհվել Դանդի քաղաքի կողմից։ Հազբենդի պարգևը Քաղաքի արխիվներում ցուցադրվել է կանանց ընտրական իրավունքի համար պայքարի 100-րդ տարելիցին։ Այնտեղ նշված է.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Գործունեության ընթացքում, որպես ծխական համայնքի անդամ և կրթության բարեփոխիչ, համայնքին մատուցած արժեքավոր ծառայությունների համար։ |  |

Ագնես Հազբենդը մահացել է 1929 թվականին։

Ագնեսի ազդեցությունն ու լայնածավալ սուֆրաժիստական գործունեությունը նկարագրվում են որպես.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Նա երկար և բարեխղճորեն աշխատել է աղքատներին ապահովելու ավելի լավ կրթությամբ։ Որպես սուֆրաժիստական շարժման անդամ՝ նա մեծ եռանդով խոսել, գրել ու քարոզել է։ Նա նաև աջակցել և խրախուսել է իր կրտսեր քույրերին՝ ներգրավվելու շարժամն մեջ։ |  |

Մահ և հիշատակ
-------------

Ագնես Հազբենդի մահախոսականի ժամանակ նա ներկայացվել է որպես կանանց պահանջները պաշտպանող, կանանց ունակությունները հանրային կյանքում կիրառող ռահվիրա, ով հոգում է աղքատ երեխաների կրթության մասին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  *The biographical dictionary of Scottish women : from the earliest times to 2004*. Ewan, Elizabeth. Innes, Sue. Reynolds, Sian. Edinburgh: Edinburgh University Press. 2006. էջ 175. ISBN 0748626603. OCLC 367680960.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ այլ (link)
2. 1 2 3 4  «Agnes Husband | Mapping Memorials to Women in Scotland». *womenofscotland.org.uk* (անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ փետրվարի 24-ին. Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 22-ին.
3. 1 2  «Agnes Husband | Dundee Women's Trail». *www.dundeewomenstrail.org.uk* (անգլերեն). Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 22-ին.
4. 1 2  Elizabeth. Crawford, (2006). *The women's suffrage movement in Britain and Ireland : a regional survey*. London: Routledge. էջ 39. ISBN 9780415383325. OCLC 59149398.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link) CS1 սպաս․ հավելյալ կետադրություն (link)
5. 1 2  Leah. Leneman, (2000). *The Scottish suffragettes*. Edinburgh: NMS Pub. էջ 63. ISBN 190166340X. OCLC 46650355.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link) CS1 սպաս․ հավելյալ կետադրություն (link)
6. ↑  Black, Sue. «Dundee suffrage movement : 50th anniversary». *University of Dundee* (անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ ապրիլի 2-ին. Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 22-ին.
7. ↑  Sarah, Pedersen,. *The Scottish suffragettes and the press*. London, United Kingdom. էջ 78. ISBN 9781137538338. OCLC 992988822.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link) CS1 սպաս․ հավելյալ կետադրություն (link)
8. ↑  «Dundee Women». *Dundee City Archives Blog* (անգլերեն). 2018 թ․ փետրվարի 8. Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 26-ին.
9. ↑  «Agnes Husband (1852-1929)». *The Courier and Advertiser*. 2016 թ․ հունիսի 9. Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 22-ին – via www.pressreader.com.