**Մորիս Գրին** (անգլ.՝ Maurice Greene; հուլիսի 23, 1974(1974-07-23), Կանզաս Սիթի, Կանզաս, ԱՄՆ) , ամերիկացի մարզիկ, արագավազորդ։ Մասնագիտացել է 100 և 200 մետր վազքում։ Կրկնակի օլիմպիական և աշխարհի չեմպիոն։

Նախկին համաշխարհային ռեկորդակիր 100 մ (9,79 վրկ) և 60 մ (6,39 վրկ) ներսում։ Կարիերայի տարիներին պաշտոնական մրցումներում 53 անգամ 10 վայրկյանից արագ է վազել (արդյունքը հետագայում գերազանցել է Ասաֆա Փաուելը)։

Կենսագրություն
--------------

### Սկիզբ

Ծնվել է Կանզաս Սիթիում (Կանզաս) Էռնեստի և Ջեքի Գրինի ընտանիքում, չորս երեխաներից կրտսերը։ 8 տարեկանում զբաղվել է աթլետիկայով՝ ավագ եղբոր՝ Էռնեստի հաջողությունների ազդեցության տակ։ Տարրական դպրոցում նա նույնպես հետաքրքրվեց ֆուտբոլով, բայց հետագայում, այնուամենայնիվ, ընտրություն կատարեց հօգուտ սպրինտի։

Դպրոցն ավարտելուց հետո ընդունվել է Կանզաս Սիթի համայնքային քոլեջ, որտեղ սկսել է մարզվել դաստիարակ Ալ Հոբսոնի ղեկավարությամբ։ 1995 թվականին մարզիկին են մոտենում առաջին մեծ հաղթանակները։ Ներամերիկյան մրցումներում Մորիսին հաջողվում է հաղթել Կարլ Լյուիսին։

1995 թվականին Աշխարհի առաջնությունում Գրինը տեղ է գրավել ԱՄՆ-ի թիմում։ Շատ ցածր արդյունք ցույց տալով՝ դուրս է մնում քառորդ եզրափակչից։ Վնասվածքի պատճառով ստիպված եղան բաց թողնել նաև 1996 թվականի Օլիմպիական խաղերը։ Մարզիկն այնքան է հիասթափվում, որ պատրաստվում էր ավարտել կարիերան։

1996 թվականին Գրինը տեղափոխվում է Կալիֆորնիա և տեղափոխվում նոր մարզիչ Ջոն Սմիթի մոտ։ Մորիսը մարզվում է Ջոն Դրումմոնդի և Աթո Բոլդոնի հետ նույն ընկերությունում։ Արդյունքների առաջընթացը տեղի է ունեցել 1997 թվականին։ ԱՄՆ առաջնությունում Մորիսն առաջին անգամ զբաղեցնում է առաջին տեղը՝ 9,90վրկ անձնական ռեկորդով և ընտրվում է թիմում։ Աթենքում կայացած աշխարհի առաջնությունում ֆավորիտ էր համարվում մրցաշրջանի լավագույն 100 և 200 մետր արդյունքով աշխարհի չեմպիոն Աթո Բոլդոնը։ Մորիսը, այնուամենայնիվ, վստահորեն նվաճում է առաջին ոսկին 100 մ հեռավորության վրա՝ եզրափակչում առաջ անցնելով Դոնովան Բեյլից։ 1998 թվականի մրցաշրջանում ամերիկացի մարզիկների համար մեծ մեկնարկներ չկային, բայց Գրինը լավ մարզավիճակ ցույց տվեց՝ մեկ տարվա ընթացքում 10 անգամ դուրս գալով 10 վայրկյանից։ Նրան հաջողվում է նաև դուբլ կատարել (100 և 200 մ) Պրեֆոնտեյնի հեղինակավոր հուշահամալիրում։ Նույն թվականին ամերիկացի թեթևատլետը 60 մետր տարածության վրա գերազանցում է համաշխարհային ռեկորդը։

### 1999-2000 թվականներ

Գրինի կարիերայի գագաթնակետը 1999 թվականն է։ Հունիսին Աթենքի մրցումներում նա սահմանում է 9,79 վրկ համաշխարհային նվաճում, Գրինը Դոնովան Բեյլիից վերցնում է նախկին արդյունքը՝ վերադարձնելով ռեկորդը ԱՄՆ-ում։

Աշխարհի առաջնությունում Գրինը նվաճում է սպրինտների համար բաղձալի եռակի հաղթանակը՝ 100 մ, 200 մ և 4×100 մ փոխանցումավազք, որտեղ նա որպես թիմի առաջատար վազում էր վերջին փուլում։ Առաջնության ընթացքում Գրինը ոչ մի մեկնարկ չի պարտվել։ 100 մետր հեռավորության վրա Գրինը սահմանում է աշխարհի առաջնության ռեկորդ՝ 9,80 վրկ։ Մեկ տարվա ընթացքում ամերիկացի արագավազորդը ամառային մրցաշրջանում կորցրեց ընդամենը մեկ մեկնարկ։

Սիդնեյի խաղերին Մորիս Գրինը գալիս է որպես ճանաչված ֆավորիտ։ Ի վերջո, նա անվերապահ հաղթանակ տարավ՝ եզրափակչում 1200-րդ վայրկյանով առաջ անցնելով երկրորդ մրցանակակիր Աթո Բոլդոնից՝ ընդգծելով իր առավելությունը՝ գլուխը հակառակորդ կողմը շրջելով։ Մորիսը, թիմակիցների հետ միասին, նույնպես կարողացավ հաղթել 4×100 մ փոխանցումավազքում։ 2000 թվականին Գրինին նվաճում է Ոսկե լիգան, նա 12 կիլոգրամանոց ձուլակտորը կիսում էր Հիշամ էլ-Գերրուժի և Տատյանա Կոտովայի հետ։

1998-2001 թվականներին չորս մրցաշրջան Մորիս Գրինը գլխավորում էր 100 մ վազքում աշխարհի առաջնության լավագույն արդյունքների ցուցակը։ Մարզիչի հետ միասին մարզիկը ծրագրում էր մոտ ժամանակներս հաղթահարել 9.70-ի սահմանը։

### Կարիերայի ավարտ

2001 թվականին Գրինը վերջին անգամ ոսկե մեդալ նվաճեց աշխարհի առաջնությունում։ 2002 թվականի հունվարին Գրինը վթարի է ենթարկվել։ Լոս Անջելեսից ոչ հեռու մոտոցիկլետով զբոսանքի ժամանակ մարզիկը վրաերթի է ենթարկել ավտոմեքենան, իսկ Գրինը ոտքի կոտրվածք է ստացել։ Նույն թվականին Մորիսի տունը մեծապես տուժեց Կալիֆոռնիայում մոլեգնող անտառային հրդեհներից մեկից։ 2003 թվականին մարզիկն իրականում բաց թողեց մրցաշրջանը ազդրի մկանների վնասվածքի պատճառով՝ տարին ավարտելով մրցաշրջանի լավագույն արդյունքների ցուցակի 9-րդ տեղում։

Միայն 2004 թվականի սկզբին մարզիկը վերականգնվեց տանջող վնասվածքներից և կոտրվածքի հետևանքներից։ Մայիսին Կարսոնում կայացած մրցումներում նա գրանցեց 9,78 միավոր (պոչամբարով)։ Հաղթելով ԱՄՆ-ի առաջնությունում՝ Գրինը ընտրվեց Աթենքի խաղերի համար և լի էր հաղթական ծրագրերով։ Խաղերի արդյունքում նա միայն բրոնզե մեդալ է նվաճել 100 մետրանոցի վրա։ 4×100 մ փոխանցումավազքում ԱՄՆ մարզիկները գրավել են երկրորդ տեղը՝ անսպասելիորեն պարտվելով Մեծ Բրիտանիայի քառյակին վայրկյանի մեկ հարյուրերորդում։

Խաղերից հետո վնասվածքները շարունակում էին հետապնդել մարզիկին, և նա միայն երբեմն էր հայտնվում մրցումներում։ 2007 թվականին 32-ամյա մարզիկը մասնակցել է իր վերջին խոշոր մեկնարկին՝ Միլրոուզյան խաղերին, սպորտից հեռացող Գեյլ դիվերսի հետ միասին։ 2008 թվականին Մորիսը հայտարարեց, որ ավարտում է մարզական կարիերան։ Այս հաղորդագրությունից անմիջապես հետո լրատվամիջոցներում տեղեկություններ հայտնվեցին, որ նա ներգրավված է եղել դոպինգային սկանդալի մեջ։ 2003-2004 թվականներին, ըստ New York Times-ի, Գրինը վճարել է $10,000 խթանիչ դեղամիջոցների համար, և այս փաստը հայտնի է դարձել IAAF-ի կողմից։ Երբ Գրինից պաշտոնական բացատրություն են պահանջել, նա հայտնել է, որ իր համար դեղեր չի գնել և հրաժարվել է ավելի մանրամասն մեկնաբանություններից։ Իր կարիերայի ընթացքում Գրինը ոչ մի անգամ չի ընկել դոպինգի օգտագործման վրա և բազմիցս արտահայտվել է այն մասին, որ կտրականապես դեմ է սպորտում խթանիչ դեղամիջոցների օգտագործմանը։ Միևնույն ժամանակ, նրա թիմակիցներից շատերը (Ջասթին Գեթլին, Թիմ Մոնտգոմերի, Մարիոն Ջոնս) բռնվել են դոպինգ օգտագործելու մեջ.

Կյանքը սպորտից դուրս
--------------------

Ներկայումս Մորիսը խորհուրդ է տալիս որոշ աթլետների, սակայն մարզչական գործունեությամբ չի զբաղվում։ Մի քանի անգամ կատարել է IAAF-ի բարի կամքի դեսպանի պատվավոր դերը և իր կայքում վարում է համապատասխան թեմաների բլոգ։

Մորիս Գրինը միայնակ է։ Նա մեծացնում է դստերը՝ Ռիան Ալեքսանդրիային։ Որոշ ժամանակ հանդիպել է դերասանուհի և մոդել Կլաուդիա Ջորդանի հետ։ Բնակվում է Լոս Անջելեսի արվարձաններում՝ Գրանադա Հիլզ թաղամասում։

Մարզական կարիերան ավարտելուց հետո նա դարձավ հայտնի հասարակական գործիչ՝ մասնակցելով ԱՄՆ-ում հայտնի Dancing with the Stars (Պար աստղերի հետ) և Blind Date (կույր ժամադրություն) ռեալիթի շոուներին։ «Պարեր աստղերի հետ» 7-րդ եթերաշրջանում (2008 թվական), խաղընկեր Շերիլ Բերկի հետ միասին, Մորիս Գրինը լատինաամերիկյան պարերի ծրագրում ելույթի արդյունքներով զբաղեցրել է 5-րդ տեղը։

2011 թվականին Մորիսը հանդես է եկել Eurosport հեռուստաալիքի փորձագետի դերում, նա հարցազրույց է վերցրել աթլետիկայի աշխարհի առաջնության մասնակիցներից և ուղիղ եթերում մեկնաբանել նրանց ելույթները։ 2013 թվականին Մոսկվայում կայացած աշխարհի առաջնությունից առաջ «Greene Light» ամենամսյա ծրագրի (մարտ-օգոստոս) հաղորդավարն է, որտեղ նա հանդիպել է սպորտի աստղերի հետ։

Անձնական գրառումներ
-------------------

* բացօթյա
	+ 100 մետր՝ 9,79 վրկ (Աթենք, 1999)
	+ 200 մետր՝ 19,86 վրկ (Ստոկհոլմ, 1997)
* ներսում
	+ 50 մետր՝ 5,56 վրկ (Լոս Անջելես, 1999)
	+ 60 մետր՝ 6,39 վրկ (Մադրիդ, 1999 և Ատլանտա, 2001)

Ծանոթագրություններ
------------------

* Տեսաձայնային նյութեր Վիքիպահեստում

1. 1 2  Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
2. 1 2  World Athletics database
3. ↑  100m best results list IAAF.org Արխիվացված 2011-06-09 Wayback Machine (Ստուգված է 18 հունվարի 2011)
4. 1 2 3 4 5 6  *David L. Porter* Latino and African American athletes today: a biographical dictionary. — Publisher Greenwood Publishing Group, 2004. — С. 138-139. — 448 с. — ISBN 0313320489
5. ↑  Лёгкая атлетика. Чемпионат Мира 1997 // Спорт Экспресс Արխիվացված 2014-05-21 Wayback Machine (Ստուգված է 18 հունվարի 2011)
6. 1 2  Greene and gold // Sports Illustrated Արխիվացված 2010-03-16 Wayback Machine (Ստուգված է 17 հունվարի 2011)
7. ↑  Новый мировой рекорд на стометровке // «Коммерсантъ» № 104 (1748) от 18.06.1999 (Ստուգված է 18 հունվարի 2011)
8. ↑  Leg healed, Greene looks to shed 'Slow-Mo' label // USAToday Արխիվացված 2012-06-18 Wayback Machine (Ստուգված է 18 հունվարի 2011)
9. 1 2  Before His Bid for Athens, Greene Puts His Name on Gold // by Liz Robbins July 9, 2004 Արխիվացված Հունիս 12, 2011 Wayback Machine (Ստուգված է 17 հունվարի 2011)
10. ↑  Summer 2004 Olympics — Maurice Greene/Track And Field; The Best Ever (According to Him) // By Liz Robbins August 8, 2004 Արխիվացված Մայիս 22, 2014 Wayback Machine (Ստուգված է 17 հունվարի 2011)
11. ↑  «Greene and Devers join Millrose field» // by Frank Litsky January 24, 2007 Արխիվացված Օգոստոս 11, 2016 Wayback Machine (Ստուգված է 17 հունվարի 2011)
12. ↑  Морис Грин завязал со спортом Արխիվացված 2016-08-04 Wayback Machine (Ստուգված է 18 հունվարի 2011)
13. ↑  I.A.A.F. Seeks an Explanation From Greene About Drug Allegations // by Duff Wilson April 17, 2008 New York Times (Ստուգված է 18 հունվարի 2011)
14. ↑  Maurice Greene accused of being drugs cheat Rick Broadbent April 14, 2008 // Sunday Times Արխիվացված Օգոստոս 21, 2008 Wayback Machine (Ստուգված է 18 հունվարի 2011)
15. 1 2  Maurice Greene doping allegations hit IAAF // 23 Apr 2008 / Telegraph Արխիվացված 2 Օգոստոս 2010 Wayback Machine (Ստուգված է 18 հունվարի 2011)
16. ↑  'Dancing with the Stars' eliminates Maurice Greene and Cheryl Burke // by John Bracchitta, 11/12/2008 Արխիվացված 2010-11-30 Wayback Machine (Ստուգված է 18 հունվարի 2011)
17. ↑  World Athletics Championships — Greene backs Bolt, blasts Brits (Ստուգված է 17 Սեպտեմբերի 2011)
18. ↑  «Greene Light - Athletics - Consumer Site». Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ մարտի 16-ին. Վերցված է 2013 թ․ մարտի 12-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* профиль на IAAF.org(անգլ.)
* *Frank Deford* Time Bandits // *Sports Illustrated*. — 2001. — Т. 95. — № 5. — С. 64—78. Архивировано из первоисточника 27 հունվարի 2012.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Ինստագրամ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Olympic Channel · Tilastopaja · World Athletics · ԱՄՆ օլիմպիական կոմիտե · ՄՕԿ · Internet Movie Database |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուս · Մեծ նորվեգական · Munzinger · Notable Names Database · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GTAA: 104357 |

 |