**Էֆիմիա «Էֆֆի» Գրեյը** (անգլ.՝ Effie Gray, մայիսի 7, 1828(1828-05-07), Փերթ, Պերթ, Փերթ և Կինրոս, Շոտլանդիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն - դեկտեմբերի 23, 1897(1897-12-23), Փերթ, Պերթ, Փերթ և Կինրոս, Շոտլանդիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն), քննադատ Ջոն Ռասկինի կինն էր, հետագայում նրանց ամուսնությունը ճանաչվում է անօրինական և նա ամուսնանում է իր ամուսնու աշակերտ՝ Ջոն Էվերեթ Միլլեի հետ։ Այս հայտնի վիկտորյանական «սիրային եռանկյունին» հիմք է հանդիսացել մի քանի պիեսների և օպերաների։

Հարաբերությունները Ռասկինի և Միլլեի հետ
---------------------------------------

Էֆֆի Գրեյ
Էֆֆի Գրեյը ծնվել է Շոտլանդիայի Փերթ քաղաքում և ապրել է Բովերսվիլում, տանը՝ որտեղ ինքնասպանություն է գործել Ռասկինի պապիկը, կտրելով իր կոկորդը 1817 թվականին։ Նրա ընտանիքը գիտեր Ռասկինի հորը՝ ով խրախուսում էր իր որդու և էֆֆիի միջև կապը։ Ռասկինը գրել է իր «Ոսկե գետի արքան» ֆանտաստիկ նովելը Էֆիի համար 1841 թվականին, երբ նա 12 տարեկան էր։ Իրենց ամուսնությունից հետո 1848 թվականին նրանք ճանապարհորդեցին Վենետիկ որտեղ Ռասկինը նյութեր էր հավաքում իր «Վենեցիայի քարեր» գրքի համար։ Բայց շուտով խառնվածքի տարբերությունների պատճառով շփվող և պչրուհի Էֆֆին իրեն ճնշված էր զգում Ռասկինի վճռականությունից և կատեգորիկությունից։ 
Երբ 5 տարի հետո Էֆֆին հանդիպեց Միլլեին նա դեռ կույս էր, քանի որ Ռասկինը միշտ հետաձգում էր ամուսնության ֆիզիկական իրականացումը։ Դրա պատճառները հայտնի չեն, բայց համարում են որ Ռասկինը նողկանք էր զգում նրա մարմնի որոշ մասերի նկատմամբ։ Հետագայում Էֆֆին գրում է իր հորը.

> *" Նա տարբեր պատճառներ էր անվանում. երեխաների նկատմամբ ատելություն, կրոնական պատճառներ, իմ գեղեցկության պահպանում։ Վերջ ի վերջո այս տարի նա ասաց ինձ իրական պատճառը. կինը՝ որին նա պատկերացնում էր, բավականաչափ տարբերվում է նրանից ում նա տեսնում է իմ մեջ և պատճառը որ նա ինձ չի դարձրել իր կինը նրա նողկանքն է իմ անձի նկատմամբ առաջին իսկ գիշերվանից"*
> 
> 

Ռասկինը հաստատեց այդ հանգամանքը իր դիմումի մեջ և փաստաբանին ամուսնալուծության ընթացքում. «Կարող է տարօրինակ թվալ, որ ես ձեռնպահ մնացի կնոջից, որին մարդկանց մեծամասնությունը համարում է գրավիչ, բայց չնայած նրա դեմքը գեղեցիկ է, նրա անձը բավականաչափ չի ձևավորվել կիրք առաջացնելու համար։ Ընդհակառակը նրա անձի մեջ կան որոշակի մանրուքներ, որոնք խոչընդոտում էին այդ զարգացմանը։» Այդպիսի նողկանքի պատճառները անհայտ չեն։ 
Ռասկինի հետ ամուսնության ընթացքում Էֆֆին բնորդուհի է հանդիսացել Միլլեի «Հրաման ազատման մասին» նկարի համար, որի վրա նա պատկերված է որպես բանտից դուրս եկող շոտլանդացի ապստամբի հավատարիմ կին։ Հետո նա մտերմացավ Միլլեի հետ, երբ նա ուղեկցում էր նրանց Շոտլանդիա, որպեսզի նկարեր Ռասկինի դիմանկարը՝ ըստ քննադատի ցանկությունների։ Այդ ժամանակի ընթացքում, որը նրանք անցկացրել են Տրոսակսում նրանք սիրեցին իրար։ Էֆֆին հեռացավ իր ամուսնուց և ստանալով իր ընտանիքի և ազդեցիկ ընկերների աջակցությունը ապահարզանի դիմեց, որը մեծ հասարակական սկանդալ առաջացրեց։ 1854 թվականին նրանց ամուսնությունը չեղյալ հայտարարվեց։ 1855 թվականին էֆֆին և Ջոնը ամուսնացան։ Իրենց ամուսնության ընթացքում նրանք ունեցան 8 երեխա, որոնցից մեկը հայտնի պարտիզպան և թռչուններ պատկերող նկարիչ Ջոն Գիլլ Միլլեն է։ Բացի դրանից նա բնորդուհի է հանդիսացել Միլլեի բազմաթիվ նկարների համար։ 
Հետագայու երբ Ռասկինը ցանկացավ նշանվել երիտասարդ Ռոզա Լա Տուշի հետ, նրա անհանգստացած ծնողները նամակով դիմեցին Էֆֆիին, որը իր պատասխան նամակում նկարագրել է Ռասկինին որպես բռնապետ ամուսին։ Չկասկածելով Էֆֆիի անկեղծությանը նրանք չեղյալ համարեցին նշանադրությունը, որն էլ ենթադրաբար հանդիսացել է Ռասկինի մտավոր խանգարման պատճառ։

Էֆֆի և Միլլե
------------

Ամուսնությունից հետո Միլլեն սկսեց նկարել ավելի հստակ ոճով՝ որը Ռասկինը դատեց որպես «աղետ»։ Ամուսնությունը բերեց նրան մեծ ընտանիք որը պետք էր պահել և ենթադրվում է որ Էֆֆին դրդում էր նրան աշխատել մի փոքր ճնշելով նրան։ Չնայած դրան ապացույցներ չկան և Էֆֆին իրոք եղել է նրա կարյերայի համար արդյունավետ կառավարիչ և հաճախ էր օգնում նրան թեմաներ ընտրել։ Էֆֆիի օրագիրը ցույց է տալիս նրա հոգատարությունը ամուսնու արվեստի նկատմամբ։ 
Վերջ ի վերջո Միլլեն թողեց պրեռաֆաելիտներին բնորոշ մանրուքների վրա կենտրոնանալու ոճը և սկսեց նկարել ավելի ազատ ոճով։ Իր նկարների մեծ մասի համար նա ոգեշնչվում էր իր Էֆֆիի ընտանեկան կյանքից հաճախ որպես բնորդ վերցնելով Էֆֆիին, երեխաներին և թոռներին։

Հետագա կյանք
------------

Ամուսնալուծությունը ազդեց Էֆֆիի շատ սոցիալական գործառույթների վրա։ Նրան չէր թույլատրվում լինել Վիկտորյա թագուհու ներկայությամբ, այդ իսկ պատճառով նրան չէին հրավիրում այնտեղ, որտեղ պետք է լիներ թագուհին։ Ամուսնալուծությունից առաջ նա ապրում էր ակտիվ սոցիալական կյանքով, որից հեռացումը նրան տանջում էր։ Վերջում, երբ Միլլեն մահամերձ էր, թագուհին փափկեց և թույլ տվեց Էֆֆիին մասնակցել պաշտոնական արարողություններին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12  *Lundy D. R.* The Peerage
2. 1 2 3 4 5  Kindred Britain
3. ↑  Robert Hewison (1979). *John Ruskin*. Ardent Media. էջեր 201–202. GGKEY:8PSQ7NGSATA.

Արտաքին հղումներ
----------------

* A movie about Effie Gray
* Portraits of Effie Gray in the National Portrait Gallery Արխիվացված 2008-03-23 Wayback Machine
* Birmingham Museums & Art Gallery's Pre-Raphaelite Online Resource Արխիվացված 2009-05-29 Wayback Machine
* An overview of the women involved in the Pre-Raphaelite circle

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Ջոն Էվերեթ Միլլե |
| --- |
|  |
| Հիմնական | 
* Կենսագրություն
* Պրեռաֆայելիտներ
* Ջ. Է. Միլլեի նկարների ցանկ

 |  |
|  |
| Աշխատանքներ | 
* Հիշողությունների Վելասկեսի մասին (1842)
* Իսպանացի ջենտլմեն (1843)
* Պիսարոն գերի է վերցնում պերուացի ինկերին (1846)
* Սիմոն և Իփիգենիա (1847—1848)
* Ռոմեոյի և Ջուլիետի մահը (1848)
* Իզաբելլա (1849)
* Ջենտլմենի դիմանկարը թոռնիկի հետ (1849)
* Քրիստոսը հայրական տանը (1850)
* Ֆերդինանդ՝ գայթակղված Արիելից (1850)
* Ուիլկի Քոլինզի դիմանկար (1850)
* Սուրբ Ագնեսի օրվա նախօրեին (1850)
* Հարսնացու (1851)
* Փայտահատի դուստրը (1851)
* Մարիանա (1851)
* Օֆելյա (1852)
* Հուգենոտ (1852)
* Ազատագրման հրաման (1853)
* Ջոն Ռասկին (1853-1854)
* Փրկություն (1855)
* Հաշտությունը կնքվեց (1856)
* Աշնանային տերևներ (1856)
* Կույր աղջիկը (1856)
* Հանգստի հովիտ (1859)
* Բրաունշվեյգյան սև հուսար (1860)
* Արքայազնները Թաուերում (1878)
* Հասած բալ (1879)
* Օճառե պղպջակներ (1886)

 |
|  |
| Ընտանիք և ընկերներ | 
* Ջոն Ռասկին
* Էֆֆի Գրեյ (կինը)
* Ուիլյամ Հոլման Հանտ
* Դանթե Գաբրիել Ռոսսետտի

 |

 |