**Լուիջի Պուլչի** (իտալ.՝ Luigi Pulci, օգոստոսի 15, 1432, Ֆլորենցիա, Ֆլորենցիայի Հանրապետություն - նոյեմբերի 11, 1484, Պադովա, Վենետիկի հանրապետություն), իտալացի բանաստեղծ-հումանիստ։ 15-րդ դարի հումանիզմի ամենադեմոկրատական հոսանքի ներկայացուցիչ, մատերիալիստ և սկեպտիկ։ Եկեղեցին նրան հայտարարել է հերետիկոս։

Կենսագրություն
--------------

Ֆլորենցիայում ժամանակին մեծ համբավ վայելած Պուլչի տոհմը Լուիջիի հոր՝ Յակոպոյի օրոք նյութական տեսակետից կտրուկ անկում է ապրել՝ զրկվելով քաղաքի ղեկավար մարմիններում որևէ պաշտոն զբաղեցնելու իրավունքից։ Լուիջին իր աշխատանքային գործունեությունն սկսել է Ֆրանչեսկո Կաստելանիի տանը կլիենտի պաշտոն վարելուց. հաշվետարություն էր անում, առտնին գործեր կատարում, զանազան հանձնարարություններով այս ու այնտեղ ուղարկվում, տանտիրոջ երեխաներին դպրոց ուղեկցում...
1461 թվականից նա ծառայության է անցել Մեդիչիների տանը։ Մինչև 1469 թվականը վերջիններս, և հատկապես Լորենցո Մեդիչին, հովանավորել են նրան, դիվանագիտական բնույթի մանր-մունր հանձնարարություններով զբաղեցրել։ Հենց Լորենցոյի մայրը՝ Լուկրեցիան է Պուլչիին պատվիրել «Մորգանտե» պոեմը։

1470 թվականին Լուիջին ծառայության է անցել կոնդոտիեր Ռոբերտո Սանսևերինոյի մոտ։ Նրա եղբայրը՝ Լուկան (1431—1470 թթ.), որ նույնպես գրական գործեր է հեղինակել, ձգտել է դառնալ բանկիր, սակայն մահացել է ծայր աղքատության մեջ։

Պուլչին աստվածամերժի համարում ուներ, այդ պատճառով էլ թաղվել է չօրհնված հողում։

Ստեղծագործություններ
--------------------

Պուլչիի հիմնական ստեղծագործությունը «Մորգանտե» էպիկական պոեմն է, որի առաջին հրատարակությունը (1478-1480-ի միջև) ամփոփել է 23 երգ, երկրորդը՝ այսպես կոչված «Մեծ Մորգանտեն» (1482)՝ 28 երգ։ Երկի հիմքում ընկած է 14-րդ դարի ժողովրդական պոեմը, պատմվում է ասպետ Օռլանդոյի (Ռոլանդ) և նրա զինակիր, բարեհոգի հսկա Մորգանտեի արկածների մասին։ Պոեմում կոմիզմն ու բուֆոնադը միաձուլվում են ժողովրդական միամիտ խանդավառությանը։ «Մորգանտեն» ազդեցություն է գործել Վերածննդի հեգնակատակերգական պոեմի, ինչպես նաև Ռաբլեի ստեղծագործության վրա։

Հեղինակը պոեմի նյութը քաղել է կարոլինգյան ժամանակների էպիկական պատումներից, բայց բավականին ազատորեն է վարվել այդ նյութի հետ; Գլխավոր հերոսները ֆրանկների նշանավոր արքա Կառլոս Մեծի ասպետ Ռոլանդն ու վերջինիս զինակիր, հսկայամարմին Մորգանտեն են։ Պուլչին ներմուծել է բազում այլ կերպարներ ու մոտիվներ, որոնք նրան ծանոթ էին Ֆլորենցիայի հրապարակնորում ասացողների պատումներից ու ժողովրդական երգերից, միաժամանակ ողջ դիպաշարը հարստացրել է երգիծական, ծաղրական, կատակային բազում դրվագներով։ Դեռ գրելու ընթացքում Պուլչին պոեմը հատված առ հատված ընթերցել է Մեդիչիների պալատում, ջերմ ընդունելության արժանացել երգիծական կերպարների, առատորեն տեղ գտած հումորի, վառ երևակայության, նոր ապրելակերպի ու նոր մտածելակերպի, ինչպես նաև լեզվի համար. պոեմի լեզուն բավականին հեռացած է վաղ վերածնության շրջանի դասական մոդելից, որ առաջարկել էր այդ նույն տարիներին Մեդիչիների պալատում ծառայության անցած Անջելո Պոլիցիանոն, և ներառում է գողական ժարգոնից մինչև գիտական լատիներենին հատուկ արտահայտչաձևեր։

Պուլչին գրել է նաև փոքրածավալ երգիծական ստեղծագործություններ, այսպես ասած՝ պոչավոր սոնետներ, որոնք աչքի են ընկնում բանաստեղծական արվեստով, վարպետությամբ, համարձակ այլաբանություններով, անպարկեշտ արտահայտությունների առատությամբ։

Գրականություն
-------------

* Franca Ageno (a cura di), *Pulci, Morgante*, Milano, Mondadori, 1955.
* Paolo Orvieto, *Pulci medievale*, Roma, Salerno, 1977.
* G. Getto, *Studio sul Morgante*, Como, Marzorati, 1944.
* Pio Rajna, *Le fonti dell'Orlando furioso*, Firenze, Sansoni, 1900.
* Ruggero Ruggieri, *L'Umanesimo cavalleresco italiano da Dante al Pulci*, Roma, Ateneo, 1962.Neil Harris, *Sopravvivenze e scomparse delle testimonianze del Morgante di Luigi Pulci*, Firenze, Olschki, 2006.
* Stefano Carrai, "Luigi Pulci nella storia del poema cavalleresco" in *Paladini di carta, il modello cavalleresco fiorentino*, a cura di M. Villoresi, Roma, Bulzoni, 2006.
* Vittorio Bagnasco, *L'epopea cavalleresca del Quattrocento*, Palermo, 1946.
* Francesco Foffano, *I precursori del Boiardo*, Rivista d'Italia, 1905.
* L. Caretti et C. Segre (a cura di), *Ludovico Ariosto, lingua, stile e tradizione*, Atti del Congresso organizzato dai comuni di Reggio Emilia e Ferrara, 12-16 octobre 1974, p. 137-175.
* *Андреев М. Л.* Рыцарский роман в эпоху Возрождения / Российская академия наук ; Институт мировой литературы им. А. М. Горького. — М. : Наука : Наследие, 1993. — С. 69—83. — 256 с. — ISBN 5-02-011505-3.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #118742949 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
3. 1 2  (իտալերեն) Baldi, Giusso, Razetti, Zaccaria, *Dal testo alla storia. Dalla storia al testo*, vol. 1b, Paravia, Torino, 1999

Արտաքին հղումներ
----------------

* Luigi Pulciի գործերը Գուտենբերգ նախագծում
* Luigi Pulci / Liens et quelques notes

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Discogs · Գուտենբերգ նախագիծ |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Իտալացիների կենսագրական բառարան · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Catholic (1907—13) · Catholic (1997—…) · Treccani · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BAV: ADV10080671, ADV11101353 · BIBSYS: 90252634 · BNC: a12244478 · BNE: XX1079086 · BNF: 122836882 · CiNii: DA03201508 · CONOR: 71785827 · GND: 118742949 · ICCU: BVEV039091 · ISNI: 0000000121387919, 0000000062163770 · LCCN: n85208425 · NKC: mzk2009511547 · NLA: 35742162 · NLG: 169580 · NSK: 000052510 · NTA: 06876409X · NUKAT: n2003099129 · PTBNP: 166129 · SUDOC: 031664423 · VIAF: 71453100, 89371518 · WorldCat VIAF: 71453100, 89371518 |

 |

 |