recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Շիրինյան Հրաչյա Համբարձումի** (1886, Ալեքսանդրապոլ (այժմ Լենինական)-1959, Երևան), Հարավային Կովկասում խորհրդային ռեժիմի հաստատման աջակից։ ԽՄԿԿ անդամ (1917)։

1899 թվականին ընդունվել է Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանը, որտեղից հեռացվել է ուսանողական հեղափոխական ելույթներին մասնակցելու, կղերի դեմ ընդհատակյա թերթ հրատարակելու համար։ 1907 թվականին ավարտել է Երևանի թեմական դպրոցը և զորակոչվել բանակ։ Ծառայել է Կարսում, որտեղ շփվել է Պետերբուրգից զորակոչված զինվորների հետ։ 1908-1912 թվականներին որպես ուսուցիչ աշխատել է Ջաջուռի, Արթիկի և Արդվինի դպրոցներում, հեղափոխական քարոզչություն իրականացրել աշակերտության և աշխատավորության շրջանում։ 1913 թվականին մեկնել է Պետերբուրգ և սովորել գյուղատնտեսական ինստիտուտում։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ծառայել է Կովկասյան ռազմաճակատում։ Փետրվարյան հեղափոխությունից հետո ընտրվել է Էրզրումի ռազմաճակատային զինվորական պատգամավորների սովետի գործադիր կոմիտեի անդամ, քարոզչություն ծավալել զինվորների շրջանում։ Ռուսական զորքերի՝ Կովկասյան ռազմաճակատից հեռանալուց հետո տեղափոխվել է Թիֆլիս, սերտ կապեր հաստատել Ստեփան Շահումյանի հետ, մասնակցել Թիֆլիսի բոլշևիկյան կազմակերպության աշխատանքներին։ 1918 թվականի սկզբներին մասնակցություն է ունեցել «Հայաստանի կոմունիստական կուսակցության» ստեղծման աշխատանքներին։ Խոսափելով մենշևիկներից, մեկնել է Սուխում, այնուհետև Թելավ, որտեղ 1920 թվականին ձերբակալվել է։ «Բրիգադային զինվորական իրավաբանի» կոչումով տարիներ շարունակ եղել է ռազմական տրիբունալի նախագահ, Անդրկովկասյան ռազմական օկրուգի զինվորական տրիբունալի կոլեգիայի անդամ։

Պարգևատրվել է Լենինի և Կարմիր դրոշի շքանշաններով։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 517)։*  |
|  |
| --- |
| **Քաջվարդ չինական** |
| Քաջվարդ չինականՔաջվարդ չինական |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ինֆրաթագավորություն** | *Streptophyta* |
| **Վերնաբաժին** | Բարձրակարգ բույսեր (Embryophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Քարբեկածաղկավորներ (Saxifragales) |
| **Ընտանիք** | Քաջվարդազգիներ (Paeoniaceae) |
| **Ցեղ** | Քաջվարդ *(Paeonia)* |
| **Տեսակ** | **Քաջվարդ չինական** *(P. suffruticosa)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Paeonia suffruticosa***Andrews, 1804 |

**Քաջվարդ չինական** (լատ.՝ Paeonia chinensis), Հրանունկազգիների ընտանիքին պատկանող բազմամյա ծաղկաբույս է։

Տարածում
--------

Հայրենիքը Չինաստան է։

Կառուցվածք
----------

Տերևները մուգ կանաչ գույն ունեն և խիստ կտրտված են։ Ծաղիկները խոշոր են, լայն պսակաթերթիկներով, մեծ մասամբ լիաթերթ (կան նաև կիսալիաթերթ և հասարակ ծաղիկներ)։ Բնության մեջ հանդիպում են ձյունասպիտակից մինչև վարդագույն, մուգ արնակարմիր, դարչնակարմիր գույներով։ Ծաղիկները լինում են վարդանման լիաթերթիկ, մեխականման, վաղ և ուշ ծաղկող։ Գեղեցիկ ծաղիկների, հաճելի բուրմունքի, առատ և վաղ ծաղկման շնորհիվ քաջվարդը լայն տարածում ունեցող և սիրված ծաղկատեսակներից մեկն է համարվում։

Բազմացում
---------

Բազմանում է թփի բաժանման միջոցով, սերմերով, անդալիսով, ցողունային կտորներով, պատվաստով։ Սերմերը ծլում են 1-2 տարվա ընթացքում։ Բույսերը ծաղկում են 3-4 տարում։ Ծաղկի ծաղկման համար շատ մեծ նշանակություն ունի վեգետատիվ բազմացման ճիշտ ժամկետների ընտրությունը։

Օգտագործում
-----------

Մեծ օգտագործում ունի ծաղկադեկորատիվ ձևավորումներում, այնպես էլ կտրած ծաղիկներ ստանալու համար։ Քաջվարդի ծաղիկներն արժեքավոր են, հնուց ի վեր օգտագործվում են ծաղկային վերադաշնակումների համար հատկապես մեծ օգտագործում ունեն Ճապոնիայում և Չինաստանում։ Մշակության մեջ տարածված են նաև քաջվարդի մի շարք այլ տեսակներ (նրբատերև, լութես, մանրատերև, ծառանման և այլն)։

Գրականություն
-------------

* Լ.Վ. Հարությունյան «Քո շրջապատի ծաղիկները»
* Об условности указания класса двудольных в качестве вышестоящего таксона для описываемой в данной статье группы растений см. раздел «Системы APG» статьи «Двудольные».
**Էյլերի նույնությունը չորս քառակուսիների մասին**, մաթեմատիկական թեորեմ այն մասին, որ.

Չորս քառակուսիների գումարի արտադրյալը համարվում է չորս քառակուսիների գումար։

Իրոք,

{\displaystyle (a\_{1}^{2}+a\_{2}^{2}+a\_{3}^{2}+a\_{4}^{2})\*(b\_{1}^{2}+b\_{2}^{2}+b\_{3}^{2}+b\_{4}^{2})\,}
{\displaystyle =(a\_{1}b\_{1}-a\_{2}b\_{2}-a\_{3}b\_{3}-a\_{4}b\_{4})^{2}+(a\_{1}b\_{2}+a\_{2}b\_{1}+a\_{3}b\_{4}-a\_{4}b\_{3})^{2}\,}
{\displaystyle +\,(a\_{1}b\_{3}-a\_{2}b\_{4}+a\_{3}b\_{1}+a\_{4}b\_{2})^{2}+(a\_{1}b\_{4}+a\_{2}b\_{3}-a\_{3}b\_{2}+a\_{4}b\_{1})^{2}\,}
Նույնությունն իրականացվում է ցանկացած կոմուտատիվ օղակի էլեմենտների համար, բայց եթե a\_i և b\_i իրական թվեր են, ապա նույնությունը կարող է վերաձևակերպվել կվատերնիոնների տերմիններով. երկու կվատերնիոնների արտադրյալի մոդուլը հավասար է արտադրիչների մոդուլների արտադրյալին.

|ab|= |a||b| ։

Անալոգ նույնություններ
----------------------

* «Մեկ քառակուսու նույնություն»

{\displaystyle a^{2}\cdot b^{2}=(ab)^{2}}
նշանակում է, որ երկու իրական թվերի արտադրյալի մոդուլը հավասար է արտադրիչների մոդուլների արտադրյալին.
{\displaystyle |ab|=|a||b|},
* «Երկու քառակուսիների նույնություն» (Բրահմագուպտայի նույնություն)

{\displaystyle (a\_{1}^{2}+a\_{2}^{2})\cdot (b\_{1}^{2}+b\_{2}^{2})=(a\_{1}b\_{1}-a\_{2}b\_{2})^{2}+(a\_{1}b\_{2}+a\_{2}b\_{1})^{2}}
նշանակում է, որ երկու կոմպլեքս թվերի արտադրյալի մոդուլը հավասար է արտադրիչների մոդուլների արտադրյալին.
{\displaystyle |ab|=|a||b|},
* «Ութ քառակուսիների նույնություն» նշանակում է, որ երկու օկտոնիոնների արտադրյալի մոդուլը հավասար է արտադրիչների մոդուլների արտադրյալին.
* ։ {\displaystyle |ab|=|a||b|}.

Այս բոլոր դեպքերում ստացված ֆունկցիաները (որի քառակուսիների գումարը հավասար է ելակետային գումարների քառակուսիների արտադրյալին) ելակետային փոփոխականների երկգծային ֆունկցիաներ են։ Սակայն համանմանորեն «տասնվեց քառակուսիների նույնություն» գոյություն չունի։ Փոխարենը կա նման, (ցանկացած բնական N -ի դեպքում 2^N քառակուսիների համար) էականորեն այլ ֆունկցիա՝ ելակետային փոփոխականների միայն ռացիոնալ ֆունկցիաների համար (ըստ Ա. Կ. Պֆիստերի թեորեմի.)

Պատմություն
-----------

Նույնությունը դուրս է բերել Լեոնարդ Էյլերը 1750 թվականին։ Դա իրականացվել է քվատերնիոնների երևան գալուց մոտ 100 տարի առաջ։

Էյլերի նույնությունն օգտագործել է Ժոզեֆ Լուի Լագրանժը իր չորս քառակուսիների գումարի մասին թեորեմի ապացուցման մեջ։

Տես նաև
-------

* Լեոնարդ Էյլերի պատվին անվանված օբյեկտների ցանկ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Տես, օրինակ. В. В. Прасолов. Многочлены Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine. Գլ.7 (պ.23.2 էջ 277 )
**Ռաֆինացում** (ֆրանս․ raffiner – մաքրել)՝ սննդի, քիմիական, մետալուրգիական և արդյունաբերության այլ ճյուղերում թողարկվող նյութերի վերջնական մաքրումը խառնուրդներից։ Ռաֆինացման միջոցով ստանում են բարձր մաքրության ձեթեր, սպիրտ, շաքար (ռաֆինադ) և այլ սննդամթերքներ։ Կարևոր նշանակություն ունի թերմաքուր մետաղների ռաֆինացում՝ մետաղները ձեռք են բերում արժեքավոր ֆիզիկաքիմիական և մեխանիկական հատկություններ։ Մետաղների ռաֆինացումը իրականացվում է հրամետալուրգիական, էլեկտրոլիտիկ և քիմիական եղանակներով։ Հրամետալուրգիական ռաֆինացումը հիմնված է տարբեր մետաղների Օ, Տ, Cl, F միացնելու ունակության տարբերության (օքսիդացնող ռաֆինացման) վրա։ Խառնուրդ մետաղների միացությունները տվյալ տարրերի հետ հալույթում շերտավորվում և բաժանվում են հիմնական մետաղից։ Լիքվացիոն ռաֆինացոման հիմքում ընկած է մետաղների հալման տարբեր ջերմաստիճաններ, խտություններ ունենալու և միմյանց մեջ սահմանափակ լուծվելու հատկությունը․ ռեկտիֆիկացիոն ռաֆինացման՝ եռման տարբեր ջերմաստիճաններ ունենալը և այլն։ Էլեկտրոլիտիկ ռաֆինացումը իրենից ներկայացնում է մետաղների աղերի ջրային լուծույթների կամ աղային հալույթների էուեկարուիդ։ Քիմիական ռաֆինացում հիմնված է թթուներում կամ հիմքերում մետաղների և խառնուրդների լուծելիության տարբերության վրա։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 611)։*  |
**Ֆրեդերիկ Կոռնվալիս Կոնիբեր** (անգլ.՝ Frederick Cornwallis Conybeare, սեպտեմբերի 14, 1856(1856-09-14), Կոլսդոն, Քրոյդոն, Մեծ Լոնդոն - հունվարի 9, 1924(1924-01-09)), անգլիացի բանասեր-հայագետ։

1881 թվականից Օքսֆորդի համալսարանի դասախոս, 1903 թվականից՝ Բրիտանական ակադեմիայի անդամ, Վենետիկի Մխիթարյան միաբանության ճեմարանի անդամ։

1888 թվականին և 1891 թվականին այցելել է Երուսաղեմ ու Էջմիածին, կատարելագործել հայերենի իմացությունը, գրել «Հայաստանը և հայերը» (1889 թվական) իր առաջին հայագիտական հոդվածը։ Էջմիածնում ուսումնասիրել է տեղի մատենադարանի գանձերը, Արիստոտելի և Պորփյուրի հայերեն ձեռագրերը համեմատել հունարեն բնագրերի հետ, ճշտել Պլատոնի գործերի հայերեն թարգմանության ժամանակը, հայերեն ձեռագրերի հիման վրա ճշտումներ կատարել Փիլոնի հունարեն տեքստերում, 1895 թվականին հրատարակել նրա «Հաղագս վարուց կենաց տեսականի» գործը։ Կոնիբերր, բանասերներ Հ. Ռենդելի և Ա. Լևիս Շմիտի հետ, ստանձնել է Խիկարի պատմության բազմալեզվյան հրատարակությունը (1898 թվական), պատրաստել հայերեն քննական տեքստը և թարգմանությունը։

Կոնիբերը անդրադարձել է Մովսես Խորենացու «Հայոց պատմության» աղբյուրներին և ժամանակին («Մովսես Խորենացվո պատմության աղբերաց խնդիրը», «ՀԱ», 1902 թվական, և «Մովսես Խորենացվո պատմության ժամանակը», «ՀԱ», 1903 թվական)։

1898 թվականին հրատարակել է Հովհաննես Երեց «Բանալի ճշմարտության» գործի անգլերեն թարգմանությունը, ներածության մեջ (196 էջ) հանգամանորեն քննել թոնդրակյան աղանդի կարևոր խնդիրները, թարգմանությանը կցել է Գրիգոր Նարեկացու, Գրիգոր Մագիստրոսի, Հովհաննես Օձնեցու և Ներսես Շնորհալու այս աղանդին վերաբերող էջերը։ Կոնիբերը գրել է նաև հայոց եկեղեցու ծեսերին նվիրված աշխատություններ։ Անդրադարձել է Եղիշեի, Անանիա Շիրակացու, Մովսես Կաղանկատվացու և այլոց գործերին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  Kindred Britain


|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Օքսֆորդի կենսագրական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| ՀԳՀԳ: 16050, 16620 · BAV: ADV10207298 · BIBSYS: 90596931 · BNF: 12329580d · CONOR: 119480163 · GND: 11866994X · ISNI: 0000 0001 0862 924X · LCCN: n80104576 · NKC: skuk0002088 · NLA: 35784305 · NLG: 174810 · NTA: 069137269 · NUKAT: n2006126654 · LIBRIS: 359180 · SUDOC: 032223471 · VIAF: 2542939 · WorldCat VIAF: 2542939 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 570)։*  |
**Ֆրեդերիկ Ստյուարտ Չեչչ** (անգլ.՝ Frederick Stuart Church, 1842[…], Գրանդ Ռապիդս, Միչիգան, ԱՄՆ - 1924[…], Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկացի նկարիչ, աշխատել է հիմնականում որպես պատկերազարդող, հատկապես հայտնի է կենդանիների իր պատկերներով։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է 1842 թվականի դեկտեմբերի մեկին Միչիգան նահանգի Գրանդ-Րապիդս քաղաքում։ Նրա հայրը հայտնի փաստաբան էր, քաղաքական կարևոր գործիչ։ 13 տարեկանում Ֆրեդերիկն ավարտել է դպրոցը և աշխատանքի անցել Չիկագոյի American Express նոր ստեղծված թղթատար կազմակերպությունում, նպատակ ունենալով զարգացնել բիզնես կարիերա։ 13 տարեկանում նա ծառայել է Միության Բանակում անգլ.՝ Union Army` Միացյալ Նահանգներում քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ։ Դեմոբլիզացիայից հետո նա վերադարձել է Չիկագո և որոշել է իր կյանքը նվիրել արվեստին, Չիկագոյի արվեստի ինստիտուտում Վոլտեր Շիրլոուի ղեկավարությամբ սկսել է ուսումնասիրել նկարչություն։ 1870 թվականին նա որոշել է շարունակել իր ուսումը Նյու Յորքում, որը դարձել է նրա տունը կյանքի հետագա տարիների համար։ Չեչչը ընդունվել է Դիզայնի ազգային ակադեմիա, որտեղ սովորել է Լեմուելա Ուիլմետրայի հետ։ Ավելի ուշ նա միացել է Նյու Յորքի արվեստի ուսանողական լիգայի դպրոցին, որը ղեկավարում իր ուսուցիչ Վոլտեր Շիրլոուն, և այնտեղ աշխատել է իր ողջ կյանքի ընթացքում։ 1870-ականներին Ֆրեդրիկ Չեչչն արդեն հայտնի էր որպես տաղանդավոր նկարիչ։ Նրա աշխատանքները տպագրվել են թերթերում և ամսագրերում, ինչպես նաև` տարբեր ալմանախներում և բացիկներում։ 1883 թվականին նա ընտրվել է Դիզայնի ազգային ակադեմիայի թղթակից անդամ, իսկ 1885 թվականին դարձել է ակադեմիայի լիիրավ անդամ։ 1924 թվականի փետրվարի 16-ին հիվանդանում է և տեղափոխվում հինգերորդ պողոտայում գտնվող հիվանդանոց։ Մահացել է նույն ամսի փետրվարի 18-ին Նյու Յորքում, նրա մարմինը դիակիզվել է, իսկ մոխիրը` ոչնչացվել։ 1924 թվականի մայիսին Գրանդ-Րապիդս քաղաքում տեղի է ունեցել նրա հիշատակի ցուցահանդեսը։

Աշխատանքներ
-----------

Նկարչի աշխատանքները գտնվում են Ֆուլթոնի դեկորատիվ արվեստի պատկերասրահի և Վաշինգտոն նահանգի գեղարվեստի թանգարանի մշտական հավաքածուներում։ Չեչչի աշխատանքներից մի քանիսը գտնվում են Սմիթսոնյան ինստիտուտում։ 1979 թվականին նրա աշխատանքները ներկայացվել են American Imagination and Symbolist Painting ցուցահանդեսում։

* Որոշ աշխատանքներ
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Union List of Artist Names
2. 1 2 3 4  *Swartz A.* Open Library — 2007.
3. 1 2 3 4  Répertoire des artistes (ֆր.)
4. 1 2  Union List of Artist Names — 2018.
5. ↑  Frederick Stuart Church’s Bio Archived 2015-03-15 at the Wayback Machine.(անգլ.)

Արտաքին հղումներ
----------------

* *Frederick Stuart Church: A Brush with Imagination* գիրքը Archived 2012-01-03 at the Wayback Machine. (անգլ.)
* Crowdsourcing the Letters of Frederick Stuart Church (անգլ.)
* Frederick Stuart Church (անգլ.)

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Speculative Fiction Database · RKDartists |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| GND: 1018734449 · ISNI: 0000 0000 8204 3290 · LCCN: n83065198 · SUDOC: 160507553 · VIAF: 18595062 · ULAN: 500027563 · WorldCat VIAF: 18595062 |

 |

 |
**Batushka**, լեհական բլեք մետալ խումբ։ Հիմանդրվել է 2015 թվականին։

Պատմություն
-----------

Խումբը հիմնադրվել է 2015 թվականին՝ թողարկելով իրենց աշխատանքները Witching Hour Productions լեյբլում։ Խմբի առաջին երգը՝ «Yekteníya VII»-ը, հանրության կողմից ոչ մի լուրջ արձագանք չի ստացել։ Իսկ 2015 թվականի դեկտեմբերին նույն լեյբլում խումբը թողարկեց իր դեբյուտային ալբոմը՝ «Litourgiya», որը մեծ իրարանցում առաջացրեց ամբողջ աշխարհի բլեք-մետալի երկրպագուների մոտ։ Խմբի անդամների անունները դեռևս հայտնի չեն, հայտնի են ուղղակի իրենց կեղծանունները։ Witching Hour լեյբլը հաստատել է, որ Batushka խմբի անդամները եղել են մի շարք հայտնի խմբերի երաժիշտներ։

### Ռուսաստանում և Բելառուսում կայանալիք համերգների չեղյալ հայտարարում

2016 թվականի ապրիլին հայտարարվել էր Batushka խմբի համերգի մասին Ռուսաստանի քաղաքներ Մոսկվայում և Սանկտ Պետերբուրգում։ Սկզբում համերգը չեղյալ հայտարարվեց Սանկտ Պետերբուրգում, իսկ ավելի ուշ Batushka-ն հայտարարեց, որ Պետերբուրգում հայտարարված համերգը կանցկացվի Մոսկվայում։ Հետագայում չեղյալ հայտրարվեցին այդ երկու համերգները։ Մի քանի ամիս անց չեղյալ հայտարարվեց նաև Մինսկում կայանալիք համերգը։ Ներկայիս դրությամբ համերգ կայացել է միայն Ուկրանիայի մայրաքաղաք Կիևում, մայիսի 28-ին։

Կազմ
----

* Քրիստափոր - կիթառ, բաս կիթառ, վոկալ
* Մարտին - թմբկահար
* Վարֆլոմեյ - վոկալ

Սկավառակագրություն
------------------

* *Yekteníya VII* (7" single) (2015 թվական)
* *Litourgiya* (2015 թվական)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «БАТЮШКА»: КАК ИНТЕРНЕТ ОТРЕАГИРОВАЛ НА «ПРАВОСЛАВНУЮ» ПЛАСТИНКУ АНОНИМНОЙ БЛЭК-МЕТАЛ-ГРУППЫ
2. ↑  Отмена концерта Batushka в Санкт-Петербурге
3. ↑  Отмена концерта Batushka в Москве
4. ↑  МЕТАЛ-КОНЦЕРТЫ В МИНСКЕ, ЗИМА-ВЕСНА 2016

Արտաքին հղումներ
----------------

* Официальный сайт Batushka
* Batushka на Facebook

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք · Ֆեյսբուք |
|  |
| Ֆոտո, վիդեո և աուդիո | Բենդքեմփ · Բենդքեմփ · Deezer · Ինստագրամ · Last.fm · Spotify · ՅուԹյուբ |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | Allmusic · Discogs · Discogs · Մետալում հանրագիտարան · MusicBrainz · Rate Your Music |

 |
Հանրահավաք Պակիստանի դեսպանատան դիմաց, որին մասնակցում էին Աֆղանական պատերազմում անհայտ կորած խորհրդային զինվորների հարազատները
**Ռուս-պակիստանյան հարաբերություններ** (ռուս.՝ *Российско-пакистанские отношения*), դիվանագիտական հարաբերությունները Ռուսաստանի Դաշնության և Պակիստանի Իսլամական Հանրապետության միջև։

Պատմություն
-----------

Դիվանագիտական հարաբերությունները հաստատվել են Խորհրդային Միության ժամանակաշրջանում՝ 1948 թվականին։ Ստորագրվել են համաձայնագրեր առևտրի (1956), Պակիստանում նավթի և գազի հայտնաբերման գործում տնտեսական և տեխնիկական աջակցություն ցույց տալու (1961), վարկ տրամադրելու, օդային հաղորդակցության (1963), մշակութային և գիտական համագործակցության (1965) վերաբերյալ։ 1966 թվականի տնտեսական և տեխնիկական համագործակցության համաձայնագիրը նախատեսում էր օգնություն Պակիստանին 1966-1972 թվականների տնտեսական ծրագրերի իրականացման և մի շարք օբյեկտների կառուցման գործում։ Հնդկա-պակիստանական ռազմական կոնֆլիկտի (1971) կապակցությամբ խորհրդա-պակիստանյան կապերը խզվեցին և վերականգնվեցին 1972 թվականին։ 1973 թվականի արձանագրությունը, նախատեսում էր օգնություն Պակիստանին մետալուրգիական գործարանի, ջերմաէլեկտրակայանի, ռադիոկայանի կառուցմանը և երկրաբանական-հետախուզական աշխատանքներում։ Ավելի ուշ ստորագրվել են նաև առևտրական նավագնացության համաձայնագիր և 1979-1981 թվականների տնտեսական և գիտական փոխանակության ծրագիր (1979)։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 10)։*  |
Vitis labrusca
**Խաղողագրություն**, ամպելոգրաֆիա (ἄμπελος` որթ + γράφος` գրել), գիտություն խաղողի տեսակների և սորտերի, դրանց հատկանիշների փոփոխման մասին՝ կապված արտաքին պայմանների և մարդու նպատակաուղղված գործունեության հետ։ Որպես կիրառական բուսաբանության ինքնուրույն բնագավառ ձևավորվել է XIX դ.։ 1873 թվականին Վիեննայում ստեղծվեց խաղողագրության միջազգային հանձնաժողով, որը սահմանեց խաղողի սորտերի նկարագրման միատեսակ համակարգ։ Տարբերում են ընդհանուր խաղողագրություն, որն ուսումնասիրում է խաղողազգիների ընտանիքի կարգաբանության, ծագման, տարածման, տեսակների և սորտերի փոփոխման հարցերը, և մասնավոր խաղողագրություն», որն զբաղվում է խաղողի սորտերի և կլոնների (մեկ անհատի գենետիկորեն միասեռ վեգետատիվ սերունդ) բուսաբանական նկարագրությամբ, դրանց կենսաբանական ու տնտեսական բնութագրով։

Խաղողագրությունը մշակում է գիտական հիմնավորումներ խաղողի սելեկցիայի և սորտաշրջանացման, նոր շրջաններում խաղողի մշակույթի տարածման, սորտերի ծագման ու դասակարգման համար։

Հայաստանում խաղողագրության աշխատանքները սկսվել են 1930-ից, 1943-ից ուսումնասիրվել են խաղողի հինավուրց, քիչ տարածված կամ մինչ այդ անհայտ մնացած սորտերն ու կլոնները, ինչպես նաև հայկական նոր սորտերը։ Հրատարակվել է «ՀԽՍՀ ամպելոգրաֆիա» (Ե. 1947 - 1962, հ. 1 - 2) աշխատությունը, ուր նկարագրված են 247 տեղական հին և նոր, մասամբ նաև բերովի սորտեր։ Հայկական խաղողի 26 սորտեր նկարագրված են նաև Միջազգային գրանցման մատյանում, իսկ հայկական խաղողի 21 հին և սելեկցիոն նոր սորտեր՝ «ԽՍՀՄ խաղողի լավագույն սորտերը» ալբոմում (Մ. 1972)։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 6)։*  |
Եղեգիս
**ԵՂԵԳԻՔ** (Եղեգիս, Եղեգյաց ավան, Եղեգս, Եղեգք, Սմբատաբերդ), ավան, բերդ, գյուղաքաղաք, բերդաքաղաք, քաղաք Մեծ Հայքի Սյունիք աշխարհի Վայոց ձոր գավառում։ Օտարների մոտ աղավաղելով` այդ անունը մեզ է հասել Ալայազ տարբերակով։ Միջին դարերում Եղեգիքը կոչվել է Եղեգյաց ձոր, որ ուղիղ իմաստով ստուգաբանում են եղեգների ձոր։ Տարբեր ժամանակներում այն եղել է տարբեր կարգերի բնակավայր` գյուղ, ավան, գյուղաքաղաք, քաղաք և նույնիսկ մայրաքաղաք, ինչպիսին այն երբեմն համարել են իշխանանիստ եղած ժամանակներում՝ 10-13-րդ դարերում։

Պատմություն
-----------

Եղեգիքի հիմնադրման ժամանակը անհայտ է։ Սակայն, նկատի ունենալով տարածքի հնությունները, կարելի է ենթադրել, որ այն Սյունյաց աշխարհի Վայոց ձորի գավառի ամենահին բնակավայրերից է։ Ըստ երևույթին, մինչև 9-րդ դարը՝ մինչև նույն աշխարհի Ծղուկք գավառի Շաղատ գյուղաքաղաքի (այժմյան Սիսիանի շրջանի Շաղատ գյուղի մոտակայքում) փոխարեն Սյունիքի իշխանների աթոռանիստ դառնալը, Եղեգիքը սովորական բնակավայր էր, իսկ դրանից հետո աստիճանաբար վերափոխվել է, բարեկարգվել, խոշորացել և դարձել գյուղաքաղաք կամ քաղաք։ Հավանաբար նույն ժամանակներում (9-րդ դարում) է կառուցվել նաև նրա միջնաբերդը, տեղացիների հորջորջմամբ` Սմբատաբերդը, որի տակ սովորաբար հասկացել են գյուղաքաղաքն ու նրա միջնաբերդը միասին վերցրած։Սակայն դրանք առանձին միավորներ էին, 1-2 կմ հեռավորությամբ իրարից անջատված (նման Կապան քաղաքին ու նրա միջնաբերդ Բաղաբերդին)։ Բուն Եղեգիք ավանը գտնվում էր Արփա գետի աջակողմյան վտակ Եղեգիսի հովտում այժմյան Եղեգնաձորի շրջանի Ալայազ գյուղի տեղում և նրա շրջակայքոում, այդ թվում և Հոստուն ավերակ բնակավայրի տարածքում։ Գյուղաքաղաքը Եղեգիս գետի աջակողմյան Հովտով ձգվել է 4-4,5 կմ երկարությամբ նեղ շերտով։ Իսկ միջնաբերդը` Սմբատաբերդը, գտնվում էր բուն ավանից հյուսիս-արևմուտք՝ երկու խոր ձորերի միջև ձգվող բարձր լեռան վրա։ Եղեգիսը իր միջնաբերդի հետ միասին 9-րդ դարից դարձել էր Սյունյաց տերերի իշխանանիստը։ 10-րդ դարի 70-ական թվականներից, երբ կազմավորվել էր Սյունյաց կամ Կապանի թագավորությունը, որտեղ իշխում էր Սյունյաց գահերեց իշխանական տան մի ճյուղը, Սյունիքի հյուսիս-արևելյան մասն ընդգրկող այդ ֆեոդալական թագավորության մայրաքաղաքը դառնում է Կապանը, իսկ մյուս (նույնպես գահերեց), ճյուղի համար շարունակում է ոստան մնալ Եղեգիսը։ Սյունյաց իշխանների այդ ճյուղը 11-րդ դարի սկզբներին ենթարկվում է Անի-Շիրակի Բագրատունի թագավորներին։ Գագիկ Ա թագավորը (989-1020) 1002 կամ 1003 թվականներին Վայոց ձոր գավառի հետ միասին Բագրատունիների կենտրոնական թագավորությանն է միացնում նաև Արցախի մեջ մտնող Խաչենն ու Փառիսոսը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, Երևանի համալսարանի հրատարակչություն, Երևան-1988
|  |
| --- |
| **Եղբայրարյուն կարմիր** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Վերնաբաժին** | Բարձրակարգ բույսեր (Embryophyta) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Խուլեղինջածաղկավորներ (Lamiales) |
| **Ընտանիք** | Ճրագախոտազգիներ (Orobanchaceae) |
| **Ցեղ** | **Phelipaea** |
| **Տեսակ** | **Եղբայրարյուն կարմիր** *(P. coccinea)* |
|
| **Միջազգային անվանում** |
| ***Phelipaea coccinea*** |

**Եղբայրարյուն կարմիր** (լատ.՝ Diphelypaea coccinea), ճրագախոտազգիների ընտանքին պատկանող դեղաբույս։

Նկարագրություն
--------------

30-50 սմ բարձրությամբ գորշակարմրավուն, մակաբույծ, արմատ չունեցող, անհրաժեշտ սննդանյութերը տեր բույսի արմատին ծծիչների օգնությամբ ամրանալու միջոցով ստացող բազմամյա բույս է։ Տերևները վերափոխված են թաղանթային սակավաթիվ թեփուկների։ Կլորավուն, սնամեջ, չճյուղավորված ցողունը ծածկված է կարճ և գեղձային մազիկներով։ Խոշոր, վառ կարմիր ծաղիկները գտնվում են ցողունի վերին մասում։ Բաժակը ծածկված է կարճ, մուգ և գեղձային մազիկներով։ Պսակի երախում գտնվում են երկու սև փափուկ թավշյա ծալքեր։ Մանր սերմերով, հասունանալիս երկու փեղկերով բացվող պտուղը տուփիկ է։

Տարածվածություն
---------------

Հանդիպում է քարքարոտ կամ խոտածածկ լանջերին։ Հանդիպում է Տավուշի, Գեղարքունիքի, Սյունիքի և Վայոց ձորի մարզերում։ Աճում է ուրցի, տարկավանի և այլ վայրի բույսերի արմատների վրա։

Նշանակություն
-------------

Բույսը թունավոր է և պարունակում է ալկալոիդներ, կարմիր գունանյութեր և ֆիտոնցիդներ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Ծատուրյան Թամարա, Գևորգյան Մարգարիտա (2014)։ Պողոսյան Ա․, Զաքարյան Ն․, eds.։ *Հայաստանի վայրի դեղաբույսեր* (հայերեն)։ Երևան: Լուսակն։ էջ 315։ ISBN 9789939834689  CS1 սպաս․ հայերենը նշված է (link)


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | GBIF |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* GBIF: 7563566

 |

 |
**Կրիվոշտայի փողոց** (ռուս.՝ Улица Кривошты), փողոց Ղրիմի Յալթա քաղաքում։ Անվանվել է Յալթայի պարտիզանական ջոկատի հրամանատար, «Կարմիր դրոշի» շքանշանակիր Նիկոլայ Պետրովիչ Կրիվոշտայի (1917 կամ 1916-1942) պատվին։ Սկիզբ է առնում Սպենդիարյան փողոցից և ավարտվում Յուժնոբերեժնոյե խճուղու հետ հատումով։ Երկարությունը 860 մետր է։

Նկարագրություն
--------------

Յալթա քաղաքի Կրիվոշտայի փողոցը սկսվում է Սպենդիարյան փողոցից և ավարտվում Յուժնոբերեժնոյե խճուղու հետ հատումով։ Փողոցում կա համարակալված 55 շինություն։ Երկարությունը 860 մետր է։

Կրիվոշտայի փողոցի փոստային դասիչն է՝ 298612։

Փողոցն անվանվել է Յալթայի պարտիզանական ջոկատի հրամանատար Նիկոլայ Պետրովիչ Կրիվոշտայի (1917 կամ 1916-1942) պատվին։ Նրա հրամանատարությամբ և անձնական մասնակցությամբ ջոկատն իրականացրել է 26 մարտական գործողություն, որոնց ընթացքում ոչնչացվել են բեռներով և զինամթերքով 18 ավտոմեքենա, 221 ֆաշիստ։ Կրիվոշտան ցուցաբերել է արիություն և խիզախություն, ինչի համար պարգևատրվել է «Կարմիր դրոշ» շքանշանով։ Զոհվել է 1942 թվականի օգոստոսի 25-ին Բասման լեռան ստորոտում, երբ նրա ջոկատը դարանակալվել է։ Նիկոլայ Պետրովիչ Կրիվոշտայի գերեզմանը գտնվում է Կերմեն բացատում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Տվյալ աշխարհագրական օբյեկտը տեղայակված է Ղրիմի թերակղզում, որի մեծ մասը տարածքային վեճի առարկա է Ռուսաստանի և Ուկրաինայի միջև։ Համաձայն Ռուսաստանի վարչատարածքային բաժանման՝ թերակղզում տեղակայված են ՌԴ Ղրիմի Հանրապետության սուբյեկտները և դաշնային նշանակություն ունեցող Սևաստոպոլ քաղաքը։ Համաձայն Ուկրաինայի վարչատարածքային բաժանման՝ Ղրիմում գտնվում են Ուկրաինայի կազմի մեջ մտնող Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետությունը և հատուկ կարգավիճակ ունեցող Սևաստոպոլ քաղաքը։
2. ↑  «Кривошта Николай Петрович»
3. ↑  «Могила Н. П. Кривошты»

Աղբյուրներ
----------

* Улица Кривошты в Ялте
* Подробная карта улица Кривошты, город Ялта со спутника с номерами домов, индекс и маршруты, Яндекс, Гугл карта

Արտաքին հղումներ
----------------

* ք. Յալթա, Կրիվոշտայի փողոց Archived 2019-04-17 at the Wayback Machine.
**Սիմոն (Սոլիկո) Բագրատի Վիրսալաձե** (վրաց.՝ სოლომონ (სოლიკო) ვირსალაძე, հունվարի 13, 1908(1908-01-13), Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն - փետրվարի 7, 1989(1989-02-07), Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), վրացի խորհրդային բեմանկարիչ։ ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչ (1976)։ ԽՍՀՄ գեղարվեստի ակադեմիայի իսկական անդամ (1975)։

Կենսագրություն
--------------

Սովորել է Մոսկվայի Վխուտեինում (1927—1928) և Լենինգրադի Գեղարվեստի ակադեմիայում (1928-1931)։ 1932—1936 թթ.-ին եղել է Թբիլիսիի Զ․ Փալիաշվիլու անվան (ձևավորել է Փալիաշվիլու «Դաիսի» օպերան, 1936 թ. Մաճավարիանիի «Օթելլո» բալետը, 1957 թ.), 1940—1941 թվականներին և 1945—1962 թթ.-ին՝ Լենինգրադի Ս․ Մ․ Կիրովի անվան (Պ․ Չայկովսկու «Քնած գեղեցկուհին» բալետի (1952 թ. Լենինգրադի Ս․ Մ․ Կիրովի անվան օպերայի և բալետի թատրոն) ձևավորման էսքիզ, գուաշ (Ա․ Ա․ Բախրուշինի անվան կենտրոնական թատերական թանգարան, Մոսկվա) «Տարասի ընտանիքը», 1950 թ. ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, 1951 թ. Մոցարտի «Դոն Ժուան», 1956 թ. Վագների «Լոենգրին», 1962 թ. օպերաները, Գլազունովի «Ռայմոնդա», 1948 թ. ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, 1949 թ. Պրոկոֆևի «Քարե ծաղիկ», 1957 թ. բալետները և այլն) օպերայի և բալետի թատրոնների գլխավոր նկարիչը։

Վիրսալաձեն ԽՍՀՄ Մեծ թատրոնում ձևավորել է Չայկովսկու «Մարդուկ-Ջարդուկը» (1966 թ.), Արամ Խաչատրյանի «Սպարտակ» (1968 թ. լենինյան մրցանակ, 1970 թ.), Էշպայի «Անգարա» (1976 թ. ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, 1977 թ.) բալետները և այլն։

Վիրսալաձեի բեմանկարչական աշխատանքներում կարևոր դեր է խաղում երաժշտության հուզականությանը և ներկայացման գաղափարական իմաստին համապատասխանող գույնը։

Պարգևատրվել է Լենինի և 2 այլ շքանշաններով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Вирсаладзе Симон Багратович // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
2. 1 2  Czech National Authority Database


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Internet Broadway Database · Find A Grave |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Կրուգոսվետ · Մեծ ռուսական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX5630295 · BNF: 139861595 · CiNii: DA14261239 · GND: 13618927X · ISNI: 0000 0001 2279 3871 · LCCN: n97859249 · NKC: xx0257578 · NUKAT: n2010034917 · SUDOC: 158938410 · VIAF: 46062913 · ULAN: 500327720 · WorldCat VIAF: 46062913 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 472)։*  |
| **՞**Թեղի մարատերև |
| --- |
|   |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
| 

|
|  |
| Թագավորություն | Բույսեր |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Կարգ | Կաթնուկածաղկավորներ |
|
|
|
| Ընտանիք | Կաթնուկազգիներ |
|
|
|
| Ցեղ | Սեկուրինեգա |
|
|
| Տեսակ | Սեկուրինեգա կիսաթփային |
|
|

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Տecurinega suffruticosa

 |
| 

| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} ԴասակարգումըՎիքիցեղերում] | uselang=hy}}[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնումՎիքիպահեստում] | 

 |
| --- | --- | --- |

 |


**Սեկուրինեգա կիսաթփային** (լատ.՝ Տecurinega suffruticosa), կաթնուկազգիների ընտանիքի սեկուրինեգա ցեղի բույս։

Նկարագրություն
--------------

Տերևաթափ թուփ է 1,5-2 մ բարձրությամբ, բարակ, երկար, ուղիղ, բաց դեղնավուն կամ կանաչ, ճիպոտանման ճյուղերով։ Համեմատաբար ծեր ճյուղերի կեղևը մոխրագույն է։ Բողբոջները ծածկված են մի քանի արտաքին թեփուկներով։

Տերևները ամբողջական են, էլիպսաձև կամ ձվաձև, ձվաձև-նշտարաձև, հազվադեպ հակառակձվաձև, 1,5-7 սմ երկարությամբ և 0,6-3,5 սմ լայնությամբ, կլորավուն կամ սուր գագաթով և սեպաձև հիմքով, ամբողջաեզր են, կամ վերին հատվածում անկանոն ատամնաեզր, թեթևակի կաշվենման, մերկ, վառ կամ դեղնականաչ, փոքր, կաշվենման տերևակիցներով։ Կոթունների երկարությունը հասնում է 2-4 միլիմետրի։ Երկտուն բույս է։

Ծաղիկները կանաչ են կամ կանաչադեղնավուն, առանց պսակաթերթիկների, առէջայինները մոտ 3 մմ տրամագծով, 3-12 հատ հավաքված են տերևածոցերում գտնվող փնջերում, 5 օվալաձև, ուռուցիկ բաժակաթերթիկներով, որոնք ունեն 2 մմ երկարություն։ Առէջները 5-6 հատ են, դուրս են գալիս բաժակից և ամրացած են ներառէջային սկավառակին։ Սերմնարանի ռուդիմենտը սովորաբար եռաբլթակ է։
Վարսանդային ծաղիկները մեկական են կամ 3-8 հատ միասին, ունեն սերմնարանի տակ լայնացած ծաղկակիրներ մինչև 1 սմ երկարությամբ։ Սերմնարանը գնդաձև է, եռաբուն, յուրաքանչյուր բնում՝ 2 սերմնաբողբոջ։ Սռնակները 3-ն են, վերևի մասում լայնացած և մինչև կեսը ճեղքված երկու մասի։ Տուփիկը կլորավուն է, եռաբլթակ, 5 մմ տրամագծով, վերևից սեղմված, եռաբուն, յուրաքանչյուր բնում՝ 2 սերմ։ Սերմերը
եռանիստ են, հարթ, բարակ կեղևով։ Ծաղկում է հունիս-օգոստոս ամիսներին, պտուղները հասունանում են սեպտեմբեր-հոկտեմբերին։

Տարածվածություն
---------------

Բնական պայմաններում տարածված է Արևելյան Սիբիրում (Դահուրիա), Հեռավոր Արևելքում, Կորեայում, Հյուսիսարևելյան Չինաստանում (Մանջուրիա)։ Հայաստանում մշակվում է միայն Երևանի բուսաբանական այգում և նրա լեռնային
բաժանմունքներում։ Ամենուրեք աչքի է ընկնում որպես միանգամայն դիմացկուն թփատեսակ, որն էկոլոգիական ճնշվածության նշաններ հանդես չի բերում։ Առատորեն ծաղկում և պտղաբերում է։ Սևանի բուսաբանական այգու պայմաններում միայն թեթևակի ցրտահարվում է։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. 1, Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ (300-301)։
**Միխայլովսկի պալատ** (ռուս.՝ Михайловский дворец), նախկին մեծ իշխանական պալատ, որը գտնվում է Սանկտ Պետերբուրգի կենտրոնում՝ արվեստի հրապարակում, ճարտարապետության ամպիրի հուշարձան։ 
Շենքում գտնվում է Ռուսական պետական թանգարանը։

Ստեղծման պատմություն
--------------------

Հիմնականում իշխան Միխայիլ Պավլովիչի նոր նստավայրի կառուցման գաղափարը պատկանում էր նրա հորը՝ Պավել I: 1798 թվականին կրտսեր որդուն՝ Միխայիլին հրամայեց խնայել գումարը պալատի կառուցման համար։ Պավել I չկարողացավ տեսնել իր գաղափարների իրականացումը, քանի որ պալատական հեղաշրջման արդյունքում նա մահացավ։ Չնայած դրան, կայսեր հրամանը կատարվեց։ Երբ լրացավ Միխայիլի 21 տարին, կայսր Ալեքսանդր I որոշեց սկսել պալատի շինարարությունը։

Կառուցվող պալատի ճարտարապետը Կարլ Ռոսսին էր։ Պալատի նախագծի վրա ճարտարապետը սկսեց աշխատել 1817 թվականից, ուզում էին Վորոնցովի պալատի տեղում ստեղծել մեծ իշխանի նոր նստավայրը, իսկ այնուհետև որոշեցին Չերնիշովի տան տեղում (այնտեղ արդյունում կառուցվեց Սանկտ Պետերբուրգի Մարինոյի պալատը)։ Այդ ամայի վայրում պալատը կառուցելու որոշումից հետո ճարտարապետը սկսեց ստեղծել նախագիծ ոչ թե գոյություն ունեցող շենքերի վերակառուցման՝ այլ նոր քաղաքային անսամբլի համար։ Այստեղ ճարտարապետի կողմից ծրագրված էր կառուցել ոչ միայն պալատը, այլ նաև հրապարակ և երկու նոր փողոցներ (Ինժեներական և Միխայլովսկի)։

1819 թվականի ապրիլի սկզբին ստեղծվեց «Մեծ իշխան Միխայիլ Պավլովիչի կառուցման հանձնաժողովը»։ Շենքի հանդիսավոր հիմքը դրվեց հուլիսի 14-ին, իսկ բուն շինարարությունը սկսվեց հուլիսի 26-ին։ Մարսավայի դաշտի կողմից ստեղծվեց այգի, որը նույնպես կրում էր այդ նույն անվանումը։ 1825 թվականի օգոստոսի 30-ին (սեպտեմբերի 11) պալատը օծվեց։

1895 թվականին Միխայիլ Պավլովիչի թոռները վաճառեցին գանձարանին։ 1825 թվականի ապրիլի 13-ին (25) Նիկոլայ երկրորդի հրամանով դարձավ կայսր Ալեքսանդր III անվան թանգարան։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  ↑ Мариинский дворец - история и фотографии
2. ↑  ↑ Иван Пушкарёв. Описание Санкт Петербурга и уездных городов С. Петербургской губернии. - СПб. 1839. - С. 363-364.

Գրականություն
-------------

* Пилявский В. И. Зодчий Росси. - М.-Л.: ГИАиГ, 1951:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | LNB: 000185098 |

 |
**«Հալեպի արձանագրությունները»** (անգլ.՝ The inscriptions of Aleppo, ռուս.՝ Надписи Алеппо), Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հիմնադրամի կողմից 2013 թվականին հրատարակված «ՀՃՈՒ գիտական ուսումնասիրություններ» շարքի թվով 16-րդ գիրքը (ԺԶ)։ Այն հեղինակել է Րաֆֆի Քորթոշյանը։ Տպագրվել է հայերեն։ Գիրքը ներկայացնում է Սիրիայի Հալեպի մարզի համանուն քաղաքի հայության համառոտ պատմությունը (այդ թվում՝ դարերի ընթացքում նրանց թվաքանակի, զբաղմունքների, քաղաքում հիմնած դպրոցների, կառուցված եկեղեցիների և գերեզմանատների մասին), ինչպես նաև 2006-2008 թվականներին հավաքագրած շուրջ 2500 հայկական վիմագրերի և եկեղեցական իրերի արձանագրությունները։ Ներկայացված են նաև պատմական և ժամանակակից լուսանկարներ, ինչպես նաև գծապատկերներ։ Աշխատությունը հրատարակվել է Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հիմնադրամի գիտական խորհրդի երաշխավորությամբ։ Գրքի նախահրատարակչական աշխատանքները հովանավորել է Հայաստանի Հանրապետության մշակույթի նախարարությունը, իսկ տպագրությունը՝ Գալուստ Գյուլբենկյան հիմնադրամը։

Աշխատության հեղինակ Րաֆֆի Քորթոշյանի մոտ գիրքը գրելու գաղափարը ծնվել է դեռևս 2004 թվականին, երբ Հալեպում էր։ Նա ասել է, որ երբ գերեզմանոց էր այցելելում, իրեն հետաքրքրում էին տապանագրերի վրա գրված ազգանունները, հանգուցյալների ծննդավայրերը, որոնք ներկայացնում են Արևմտյան Հայաստանը։ Գրքում տեղ են գտել Արևմտյան Հայաստանի տարբեր անկյուններից` Խարբերդից, Վանից, Էրզրումից, Կիլիկիայից Մեծ եղեռնի արհավիրքներն վերապրելով Հալեպում հանգրվանածների տապանաքարերի արձանագրությունները։ Հեղինակը տարվա ընթացքում մեկ ամիս անցկացնում էր Հալեպ քաղաքում, որպեսզի իրականացնի տեղեկությունների հավաքագրման աշխատանքները։ Նրա խոսքով Հալեպի հայկական գերեզմանոցները պատկանում են տարբեր համայնքների` առաքելական, կաթողիկե և ավետարանական, որտեղ ամփոփված են Հայոց ցեղասպանությունը վերապրածները։

«Հալեպի արձանագրությունները» գրքի մասին խոսելիս Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հիմնադրամի նախագահ հուշարձանագետ, բանահավաք Սամվել Կարապետյանը ասել է, որ Հալեպի հայկական գերեզմանատան տապանաքարերի գրառումները վկայում են այն մասին, որ տեղի հայ բնակչությունը ժամանակին գաղթել է Արեւմտյան Հայաստանից՝ փրկվելով թուրքական հալածանքներից։ Նրա խոսքով այդ տապանաքարերը կարող են ծառայել որպես Արևմտյան Հայաստանի տեղանունների բառարան և հանդիսանում են Հայոց ցեղասպանության վկայություններ։

Տես նաև
-------

* Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հիմնադրամ
* Հայերը Սիրիայում

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Հալեպի արձանագրությունները» գրքի մասին տեղեկություններ Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հիմնադրամի կայքում Archived 2020-01-25 at the Wayback Machine. *(արխիվացված)*։
2. 1 2  «Ներկայացվել է «Հալեպի արձանագրությունները» գիրքը» *(արխիվացված)*։
3. 1 2  ««Հալեպի արձանագրությունները» գրքում տեղ են գտել 2500 հայկական արձանագրություններ» Archived 2020-01-25 at the Wayback Machine. *(արխիվացված)*։
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գոգոլի փողոց (այլ կիրառումներ)

**Գոգոլի փողոց** (ռուս.՝ Улица Гоголя), փողոց Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Շախտի քաղաքում։ Անվանվել է ռուս արձակագիր, դրամատուրգ, բանաստեղծ, գրաքննադատ Նիկոլայ Վասիլևիչ Գոգոլի (1809-1852) պատվին։ Սկիզբ է առնում Բազարնայա փողոցից և ավարտվում Սուվորովի փողոցի հետ հատումով։ Երկարությունը 500 մետր է։

Նկարագրություն
--------------

Շախտի քաղաքի Գոգոլի փողոցը սկսվում է Բազարնայա փողոցից և ավարտվում Սուվորովի փողոցի հետ հատումով։ Փողոցում կա համարակալված 53 շինություն։ Փողոցի երկարությունը 500 մետր է։

Գոգոլի փողոցի փոստային դասիչներն են՝ 346510 և 346535։

Փողոցն անվանվել է ռուս արձակագիր, դրամատուրգ, բանաստեղծ, գրաքննադատ Նիկոլայ Վասիլևիչ Գոգոլի (1809-1852) պատվին։ Գոգոլի լավագույն ստեղծագործություններն են «Տարաս Բուլբա», «Մեռած հոգիներ» վեպերը, «Ռևիզորը», «Ամուսնություն» թատերգությունները, «Ցնորվածի հուշատետրը», «Պատմություն այն մասին, թե ինչպես Իվան Իվանովիչը գժտվեց Իվան Նիկիֆորովիչի հետ», «Դիմանկարը» և այլ պատմվածքներ։ Որպես քննադատական ռեալիզմի հիմնադիր, երգիծաբան, Գոգոլը ստեղծել է իր անկրկնելի ոճը, որտեղ ձուլվել են քնարականությունը, ռոմանտիկ ոգեշնչվածությունը և սուր երգիծանքը։ Նա հսկայական ազդեցություն է գործել ոչ միայն ռուսական, այլև համաշխարհային գրականության զարգացման վրա։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Հայկական Սովետական Հանրագիտարան, հ. 3, էջեր 142-143»

Աղբյուրներ
----------

* Улица Гоголя в Шахтах
* Подробная карта Улица Гоголя, город Шахты со спутника с номерами домов, индекс и маршруты, Яндекс, Гугл карты

Արտաքին հղումներ
----------------

* Почтовый индекс улица Гоголя, г. Шахты
**Հալթգրիմսկիրկյա** (իսլ.՝ Hallgrímskirkja ― *Հաթլգրիմյուրի եկեղեցի*), լյութերական եկեղեցի Իսլանդիայի մայրաքաղաք Ռեյկյավիկում։ Սա չորրորդ ամենաբարձր շենքն է Իսլանդիայում՝ Հելլիսանդուր երկարալիքային ռադիոաշտարակից, Էյլարի ռադիոհաղորդիչից և Սամարտի աշտարակից հետո։ Եկեղեցին անվանվել է ի պատիվ պոետ և հոգևոր առաջնորդ Հաթլգրիմյուր Պետուրսոնի, ով «Կրքի հիմներ» գրքի հեղինակն է։

Պատմություն
-----------

Եկեղեցու նախագիծը մշակվել է 1937 թվականին ճարտարապետ Գուդյոուն Սամուելսոնի կողմից։ Կառուցումը տևել է 38 տարի։ Շինարարական աշխատանքները սկսվել են 1945 թվականին և ավարտվել 1986 թվականին։ Կրիպտեի կառուցումն ավարտվել է 1948 թվականին, աշտարակների և թևերինը՝ 1974 թվականին։ Նավը օծվել է 1986 թվականին։

Եկեղեցին տեղակայված է Ռեյկյավիկի կենտրոնում, և տեսանելի է քաղաքի ցանկացած վայրից։ Այն քաղաքի տեսարժան վայրերից մեկն է։

Նկարագրություն
--------------

Եկեղեցում կա մի մեծ երգեհոն, որը կառուցվել է գերմանացի վարպետ Յոհաննես Քլայսի կողմից։ Երգեհոնը մեխանիկական է, ունի 5275 խողովակ, ունի 15 մ բարձրություն, կշռում է 25 տոննա։

Եկեղեցին նաև օգտագործվում է որպես դիտարկվող աշտարակ, որտեղից բացվում է հիանալի տեսարան դեպի Ռեյկյավիկը և շրջակա լեռները։ Եկեղեցու դիմաց կենգնեցված է Լեյֆ Երջանիկի արձանը, որը նվիրվել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների կողմից 1930 թվականին՝ ի պատիվ Իսլանդիայի խորհրդարանի հազարամյակի հոբելյանի։ Տաճարը բաց է 09։00-20։30։

Պատկերասրահ
-----------

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. 1 2 3  Noyes David (March–April 2009)։ «Iceland – Europe's coolest little hot spot»։ *Going Places* (American Automobile Association):  28
3. ↑  *Organ Fireworks VII – Christopher Herrick at the organ of the Hallgrimskirkja* (CD)։ Hyperion։ 1997

Արտաքին հղումներ
----------------

* Հալթգրիմսկիրկյայի պաշտոնական էջ (իսլանդ.)
* Հալթգրիմսկիրկյան իսլանդական եկեղեցիների քարտեզում Archived 2011-05-06 at the Wayback Machine.
* Հալթգրիմսկիրկյա եկեղեցու օդային լուսանկարները Google Maps-ում

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
| Վիիքպահեստ | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Հալթգրիմսկիրկյա** կատեգորիայում։ |
**Քրիստոսի համբարձման կաթոլիկ եկեղեցի** (ռուս.՝ Кирха Вознесения Христа), ծխական եկեղեցի Սովետսկում, քաղաքի տեսարժան վայրերից մեկը։

Պատմություն
-----------

Քրիստոսի համբարձման կաթոլիկ եկեղեցու ներկայիս տեղում նախկինում եղել է Մարիամի համբարձման վանքը, որը կառուցվել է Տիլզիտում գոթական ոճով, կարմիր աղյուսով, Ֆաբրիկշտրասսեի վրա (Իսկրայի փողոց) 1843-1851 թվականներին։

1888 թվականին կառուցվեց բարձր աշտարակ, 1926 թվականին եկեղեցին վերակառուցվեց։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո եկեղեցու շենքը մասնակիորեն ավերվեց, բայց աշտարակը պահպանվեց։ Եկեղեցու հիմնական շենքը զգալիորեն տուժել է 1944 թվականի ռմբակոծության ժամանակ։ Մինչև 1950-ական թվականների վերջը եկեղեցու շենքում տեղակայված էր երկրորդական հումքի ընդունման կետ։ Եկեղեցու երկաթյա պարիսպը օգտագործվել է որպես ցանկապատ № 1 դպրոցի համար։

1960-1970-ական թվականներին եկեղեցին ակտիվորեն ապամոնտաժվեց, կանգուն մնաց միայն աշտարակը, մինչև 1983 թվականը, որն էլ հետագայում պայթեցվեց։ 

Կաթոլիկ եկեղեցի
1992 թվականին եկեղեցու տարածքը հատկացվեց Սովետսկի կաթոլիկ համայնքին, 1993 թվականին լիտվացի ճարտարապետներ Գեդեմինոս Յուրյավիչուսի և Ստասիս Յուշկայի նախագծով և վանական Անուպրաս Գաուրոնսկասի և տեղացի կաթոլիկների նախաձեռնությամբ հին հիմքի վրա սկսվեց կառուցվել կաթոլիկ եկեղեցու նոր շենքը։ Քրիստոսի Համբարձման եկեղեցին հանդիսավորապես օծվեց 2000 թվականի օգոստոսի 20-ին։

Նկարագրություն
--------------

Եկեղեցին իրենից ներկայացնում է բաց դեղնավուն շինություն, որը կառուցվել է կարմիր աղյուսից պատրաստված բարձր աշտարակի շուրջը։ Ներսում կա ընդարձակ դահլիճ աղոթքի համար, նստարաններին դրված էին փափուկ բարձիկներ և աղոթագրքեր։ Հարուստ զարդարված զոհասեղանին փոխարինում է նկարազարդված պատը և բեմը, որտեղից էլ ծխականների համար կարդում են Սուրբ գրությունները և աղոթքները։ Եկեղեցում ծիսակատարությունները և ծառայությունները իրականացվում են ռուսերեն և լիտվերեն։ Ծխական վանահայրն է քահանա Անուպրաս Գաուրոնսկասը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Традиции и инновации: кирха вознесения Христа в Советске, возрожденная после Второй мировой
Եվրոպայի մակերևույթն այնքան էլ բարձր չէ (միջին բարձրությունը 300 մ. է)։ Նրա տարածքի ⅔-ից ավելին կազմում են դաշտավայրերը և ոչ մեծ բարձրությունները։

Բնութագիր
---------

Ալպերը տրեզերքից
Հարթ մակերևույթով աչքի է ընկնում Արևելյան Եվրոպան, որտեղ ընկած է Արևելաեվրոպական (Ռուսական) թույլ ալիքավոր հարթավայրը։ Նա ընդգրկում է մի շարք դաշտավայրեր (Դվինա-Պեչորայի, Օկա-Դոնի, Մերձդնեպրյան, Մերձսևծովյան, Մերձկասպյան) և բարձրություններ (Տիմանի և Դոնեցկի բլրաշարերը, Վալդյան, Միջին Ռուսական, Մերձոլգյան և Վոլինա-Պոդոլյան բարձրությունները)։ Ռուսական հարթավայրի հյուսիսում ընկած են Խիբինի, արևելքում՝ Ուրալյան, հարավում՝ Ղրիմի, իսկ հարավ-արևմուտքում՝ Կարպատյան լեռները։

Արևմտյան Եվրոպան աչքի է ընկնում մակերևույթի առավել մեծ բազմազանությամբ։ Նրա հյուսիսում գտնվում են հին քայքայված լեռներ, այն է՝ Սկանդինավյան թերակղզում` Սկանդինավյան լեռները, իսկ Մեծ Բրիտանիա կղզում` Փենինյան լեռները և Շոտլանդական լեռնաստանը։ Կղզու հարավում Թեմզայի (Լոնդոնի) դաշտավայրն է։

Բալթիկ և Հյուսիսային ծովերից հարավ գտնվում է Արևմտյան Եվրոպայի դաշտավայրային գոտին։ Այստեղ է գտնվում Հյուսիսեվրոպական (Գերմանալեհական) ընդարձակ դաշտավայրը, որը հաճախ բաժանում են երեք մասի՝ Լեհական Մեծ հարթավայրի և Հյուսիսգերմանական և Հյուսիսֆրանսիական դաշտավայրերի։

Դաշտավայրային այդ գոտուց հարավ մակերևույթն աստիճանաբար բարձրանում և դառնում է լեռնային։ Այստեղ են գտնվում Կենտրոնական Եվրոպայի միջին բարձրության մի շարք հին, պալեոզոյան և մեզոզոյան հասակի լեռները՝ Ֆրանսիական Կենտրոնական զանգվածը, Միջինգերմանական լեռները, Չեխական զանգվածը, Սուդետները, Բոհեմական անտառը, Շվարցվալդը և այլն։

Դրանից հարավ ընկած է Հարավային Եվրոպայի երիտասարդ (ալպյան ծալքավորության) լեռնային գոտին։ Այստեղ են գտնվում Եվրոպայի ամենաբարձր լեռները՝ Ալպերը, որտեղ գտնվում է Եվրոպայի ամենաբարձր լեռնագագաթը՝ Մոնբլանը (4807 մ.)։ Այդ գոտում են գտնվում Կարպատները, Պիրենեյան, Ապենինյան, Դինարյան (Բալկանյան թերակղզում) և Ստարա-Պլանինա (Բալկանյան) լեռները։ Սրանք առաջացել են տասնյակ միլիոնավոր տարիներ առաջ՝ խորը գեոսինկլինալի տեղում, որը Եվրոպայի հին լեռները բաժանում էր հարավում ընկած Գոնդվանա հին ցամաքից։ Երիտասարդ լեռների այս գոտում կան գործող հրաբուխներ (Էթնա, Վեզուվ)։

Հարավային Եվրոպայի երիտասարդ լեռների միջև ընկած են Միջինդանուբյան (Հունգարական), Ստորինդանուբյան (Վալախիայի) և Պադանի (Պո գետի հովտում) դաշտավայրերը։

### Բարձր լեռներ

* Պիրինեյներ
* Ալպեր
* Ապենիններ
* Կարպատներ
* Դինարյան
* Ստարա-Պլանինա
* Շոտլանդական
* Փենինյան

### Միջին բարձրության լեռներ

* Սկանդինավյան
* Ուրալյան
* Սուդետներ
* Բոհեմական անտառ
* Շվարցվալդ
* Ֆրանսիական Կենտրոնական զանգված
* Միջին գերմանական
* Չոխական զանգված

### Բարձրավանդակներ

* Կենտրոնական զանգված
* Միջին ռուսական
* Մերձոլգյան
* Վոլինապոդոլյան
* Մերձմոսկովյան
* Տիմանի բլրաշար
* Ստավրոպոլյան

### Դաշտավայրեր և հարթավայրեր

* Արևելաեվրոպական (Ռուսական)
* Միջինդանուբյան (Հունգարական)
* Ստորինդանուբյան (Վալախիայի)
* Պադանի
* Թեմզայի (Լոնդոնի)
* Դվինա-Պեչորյան
* Օկա-Դոնի
* Մերձդնեպրյան
* Մերձսևծովյան
* Մերձկասպյան
* Հյուսիսե8;luվրոպական
Ռուսաստանի Դաշնության և Վրաստանի ցամաքային սահմանը
**Ռուս-վրացական միջպետական սահման** (ռուս.՝ России-грузинской границы, վրաց.՝ რუსეთ-საქართველოს საზღვარზე), Ռուսաստանի Դաշնության և Վրաստանի ցամաքային, միջպետական սահմանն է։

Պատմության տարբեր ժամանակաշրջաններում այստեղ իրադրությունը եղել է լարված։ Այն իր լարվածության գագաթնակետին է հասել 2008 թվականին՝ ռուս-վրացական պատերազմից հետո։

Պատմություն
-----------

Ռուսական կայսրության և Վրաց թագավորության (Քարթլի, Կախեթ) սահմանը կապվել է 18-րդ դարում, այն բանից հետո, երբ Հյուսիսային Օսիան միացավ Ռուսաստանին։ Ռուսաստանի մաս դարձան նաև 1801 թվականին Քարթլի-Կախեթը, իսկ 1818 թվականին՝ Իմերեթը։

1918 թվականի հունիսի 8-ին հռչակվեց Վրաստանի Դեմոկրատական Հանրապետության անկախությունը (1920 թվականի մայիսի 7-ին պետությունը պաշտոնապես ճանաչվել է)։ ՌԽՖՍՀ-ի և Վրաստանի սահմանը գծվեց Կովկասյան լեռներով։ Վրաստանի խորհրդայնացումից հետո վերջինս հայտնվեց Խորհրդային Միության ԱԽՖՍՀ-ի և ապա Վրացական ԽՍՀ-ի կազմի մեջ։ Այս տարիներին Վրացական ԽՍՀ-ի սահմանը ՌԽՖՍՀ-ի հետ համարվում էր չեչենների և կարաչայների պատմական հայրենիքը, որը քաղաքական նկատառումներով գտնվում էր խորհրդային պետության տիրապետության տակ։

Վրաստանի ներկայիս սահմանը սահմանագծվեց խորհրդային Վրաստանի օրինակով։ Ռուս-վրացական պատերազմից հետո բռնազավթված Աբխազիան և Հարավային Օսիան տապալեցին տեղի վրացական կառավարիչներին՝ ստեղծելով ռուսամետ կառավարություն։

Ռուսական աղբյուրներում ընդունված է ռուս-վրացական սահման համարել նաև վրաց-աբխազական և վրաց-հարավօսական սահմանները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ռուսաստանի և Վրաստանի միջպետական սահման՝ Ստեփանծմինդա-Լարս ավտոճանապարհ
2. ↑  Ռուսաստանի և Վրաստանի միջպետական սահմանը
**Ռուս-սիրական հարաբերություններ** (ռուս.՝ *Российско-сирийские отношения*), դիվանագիտական հարաբերությունները Ռուսաստանի Դաշնության և Սիրիայի Արաբական Հանրապետության միջև։

Պատմություն
-----------

Դիվանագիտական հարաբերությունները հաստատվել են Խորհրդային Միության ժամանակաշրջանում՝ 1944 թվականին։ Կնքվել է առևտրական և վճարային համաձայնագիր (1955)։ 1956-ի և 1957-ի կոմյունիկեում կողմերը արտահայտվել են հօգուտ այսպես կոչված՝ կայուն բարեկամության, տնտեսական և մշակութային համագործակցության զարգացման՝ հավասարության և փոխշահավետության, միմյանց ներքին գործերին չմիջամտելու, ազգային արժանապատվության ու ինքնավարության հարգման հիման վրա։ Ստորագրվել են համաձայնագրեր տնտեսական և տեխնիկական (1957, որը նախատեսում էր ԽՍՀՄ-ի մասնակցությունը Սիրիայում երկաթուղու, էլեկտրակայանների, ոռոգման համակարգերի կառուցմանը), մշակութային համագործակցության, օդային հաղորդակցության (1962), Եփրատ գետի վրա հիդրոհանգույցի կառուցման (1966), տրոպոսֆերային ռադիոկապի (1970) և այլնի վերաբերյալ։ 1970-ական թթ․ շարունակվել է սովետա-սիրիական բազմակողմանի համագործակցությունը․ համաձայնագրեր ու արձանագրություններ են ստորագրվել Սիրիային երկարաժամկետ վարկ տրամադրելու, նավթարդյունաբերությանը նըպաստելու, Լաթաքիայի ծովային նավահանգիստը ընդլայնելու (1972) մասին։ 1974-ի համատեղ հայտարարության մեջ նշվել է կողմերի ընդհանուր դիրքորոշումը միջազգային հարցերում, ընդգծվել է բազմակողմանի համագործակցության (ներառյալ պաշտպանությունը) անհրաժեշտությունը Սիրիայի և ԽՍՀՄ-ի միջև։ Ստորագրվել են նոր համաձայնագրեր տնտեսական և տեխնիկական, առողջապահության և բժշկագիտության ասպարեզում (1975), գիտատեխնիկական (1979) համագործակցության վերաբերյալ։ 1980 թվականին կնքվել են բարեկամության և համագործակցության պայմանագիր, 1981—85-ի տնտեսական և տեխնիկական համագործակցության և այլ համաձայնագրեր։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |