recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Հենրի Ջոն Հ****այնց** (անգլ.՝ Henry John Heinz, հոկտեմբերի 11, 1844(1844-10-11), Birmingham, Ալեգինի շրջան, Փենսիլվանիա, ԱՄՆ - մայիսի 14, 1919(1919-05-14), Փիթսբուրգ, Փենսիլվանիա, ԱՄՆ), գերմանա-ամերիկյան գործարար, գյուտարար։

Կենսագրություն
--------------

Հենրի Ջոն Հայնցը ծնվել է 1844 թ. հոկտեմբերի 11-ին Փիթսբուրգում (Փենսիլվանիա նահանգ), գերմանացի ներգաղթյալներ Ջոն Հենրի Հայնցի և Աննա Մարգարիտա Շմիդտի ընտանիքում։ Նրա հայրը արտագաղթել է Բավարիայից ԱՄՆ, որտեղ հիմնել է աղյուսի արտադրություն, իսկ հետո հաջող ամուսնացել գերմանացի գաղթականի հետ։ Տաս տարի անց Հենրիի հայրը տեղափոխվել է հարևան Շարպսբուրգ քաղաք՝ այնտեղ տեղափոխելով նաև իր աղյուսի փոքր գործարանը։

Հենրին մեծացել է ընդարձակ առանձնատանը, որին կից եղել է հսկայական հողամաս և այգի։ 6 տարեկանից սկսած նա օգնել է իր մայրիկին, իսկ 8 տարեկանում վաճառում էր ընտանեկան հողամասից ստացված բանջարեղենը։ 9 տարեկանում երիտասարդ Հայնցը սկսել է վաճառել բանկաներով փաթեթավորված մանրացված ծովաբողկ, 10 տարեկանում ստացել է ¾ ակր (3000 մ²)՝ իր տնօրինության տակ։ 12 տարեկանում նա արդեն ստացել է 3 ½ ակր (14 000 մ²)։

Նա 1861 թ. ընթացքում մանրացված ծովաբողկի և իր բանջարանոցի այլ բանջարեղենի վաճառքից ստացել է 2400 դոլլար։

Այսպեսով նա կարողացավ ինքնուրույն վճարել քոլեջում (*Duff’s Business College*) իր ուսման համար, որն ավարտելուց հետո դեռ մի քանի տարի էլ աշխատել է հայրիկի աղյուսի գործարանում։

1869 թ. նա իր հարևան Կլարենս Նոուբլի հետ համատեղ հիմնել են «Heinz & Noble» ընկերությունը։ 1875 թ. ընկերությունը սնանկացել է և Հարին «F.& J. Heinz» ընկերությունը գրանցել է իր եղբայրներ Ջոնի և ֆրեդերիկի անուններով։

1888 թ. Հենրին իր բարեկամներից հետ է գնել ընկերությունը և վերանվանել «H.J. Heinz»: 1905 թ. բաժնետիրական ընկերություն դառնալուց հետո և մինչև կյանքի վերջը զբաղեցրել է ընկերության ղեկավարի պաշտոնը։ Մահացել է թոքաբորբից 1919 թ. մայիսի 14-ին իր հայրենիքում՝ Պիտտսբուրգում։

Ընտանիք
-------

* Հայրը։ Ջոն Հենրի Հայնց
* Մայրը։ Աննա Մարգարիտա Շմիդտ Հայնց
	+ Քույրը։ Էլիզաբեթ Հայնց Մյուլլեր
	+ Քույրը։ Հենրիետա Դ. Հայնց
	+ Եղբայրը։ Ջոն Հայնց
	+ Քույրը։ Մերի Ա. Հայնց
	+ Եղբայրը։ Պի. Ջեյ. Հայնց
* Կինը։ Սառա Սլոան Կրտսեր Հայենց
	+ Որդին։ Կլարենս Հայնց
	+ Որդին։ Կլիֆֆորդ Հայնց
	+ Որդին:Հավորդ Հայնց
	+ Դուստրը։ Իռեն Հայնց Գիվենս

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Encyclopædia Britannica
2. 1 2 3 4  GeneaStar
3. 1 2 3 4  Roglo — 1997. — ed. size: 9000000
4. 1 2  Geni(բազմ․) — 2006.
5. ↑  Skrabec, Quentin R. (2009). *H.J. Heinz: A Biography*. McFarland & Company. էջեր 27, 28, 83. ISBN 978-0-7864-4178-5.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Հենրի Ջոն Հայնց» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Find A Grave · WikiTree · Rodovid |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · American National Biography · Notable Names Database |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| GND: 14050771X · ISNI: 0000000076942185 · LCCN: no91021353 · NKC: js20090526006 · NTA: 071782516 · SUDOC: 118897462 · VIAF: 26628452 · WorldCat VIAF: 26628452 |

 |

 |
**Էլխաս** (իսպ.՝ Eljas), բնակավայր և համայնք Իսպանիայի արևմուտքում՝ Էստրեմադուրայի մաս հանդիսացող Կասերես ինքնավար պրովինցիայի Սիեռա դե Գատա շրջանում (կոմարկայում)։ Զբաղեցնում է 33 կմ² տարածք։ Բնակչության թվաքանակը 2010 թվականի տվյալներով եղել է 1013։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից՝ Կասերես քաղաքից հեռավորությունը 129 կիլոմետր է։  
Բնակավայրին լայն ճանաչում է բերել 14-րդ դարում կառուցված ամրոցը։

Պատմություն
-----------

Ներկայիս Էլխասի տարածքում մարդիկ բնակություն են հաստատել դեռ հախապատմական ժամանակներից; Առաջին կայուն բնակավայրն այստեղ հիմնվել է մեր թվականությունից 3000 տարի առաջ։ Մ. թ. ա. 900-600 թթ. հաստատվել են կելտական ցեղերը, ապա հաջորդաբար տիրապետել են հին հռոմեացիները, իբերական ցեղերը, մավրերը, որոնցից բնակավայրն ազատագրվել է ռեկոնկիստայի ժամանակներում։

Հին վարչակարգի անկման ժամանակ բնակավայրը դարձել է սահմանադրական մունիցիպալիտետ Էստրեմադուրայի տարածաշրջանի սահմաններում։ 1834 թվականից ընդգրկվել է Գատայի դատական տարածաբաժնի կազմում։ 1842 թվականին անցկացված մարդահամարի տվյալներով ունեցել է 500 տուն և 2740 բնակիչ։

### Կրթություն

Էլխասում գործում է տարրական դպրոց՝ CEIP Divina Pastora: Միջնակարգ կրթություն ստանալ ցանկացողները ուսումը շարունակում են հարևան Վալվերդե դել Ֆրեզնո քաղաքում։

### Առողջապահություն

Բնակավայրում կա առողջության առաջնային պահպանման հիմնարկություն։ Մինչև օրս այստեղ որևէ մասնավոր բուժհիմնարկ չի հիմնվել։

### Պատկերասրահ

* Էլխաս գետըԷլխաս գետը
* Էլխասի ամրոցըԷլխասի ամրոցը
* 
* 

### Ժողովրդագրություն

1900 թվականից ի վեր՝ Էլխասի բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները ըստ տասնամյակների եղել են հետևյալը.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Relación de Municipios y sus Códigos por Provincias — National Statistics Institute, 2019.
2. ↑  *National Statistics Institute* Իսպանիայի մունիցիպալ ռեգիստր 2023 — 2023.
3. ↑  Cervantes Virtual
4. ↑  Municipio Código INE -10.072
5. ↑  Web archivada del CEIP Divina Pastora
6. ↑  El Centro Արխիվացված 2016-05-27 Wayback Machine *IESO Val de Xálima*
7. ↑  Registro de Centros Establecimientos y Servicios Sanitarios de Extremadura. Orden 3 de febrero de 2009
8. ↑   de hecho desde 1900 hasta 1991. Cifras oficiales de los Censos respectivos.|editorial=INE|fechaacceso=21 de junio de 2011}}
9. ↑   de población desde 1996. Cifras oficiales de la Revisión anual del Padrón municipal a 1 de enero de cada año.|editorial=INE|fechaacceso=21 de junio de 2011}}

Արտաքին հղումներ
----------------

* Էլխասի համայնքապետարան Արխիվացված 2018-11-19 Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Էլխաս» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNE: XX454836 · LCCN: n94010693 · VIAF: 136195729 · WorldCat VIAF: 136195729 |

 |
**Կազանի հաղթանակի զբոսայգի** (ռուս.՝ Парк Победы), զբոսայգի Կազանի Նովո-Սավինովսկի շրջանում, գտնվում է Բոնդարենկո փողոցի և Հուսեյն Յամաշևի պողոտայի խաչմերուկում։

Այգին զբաղեցնում է մոտ 50 հեկտար տարածք։

Պատմություն
-----------

Այգու զարգացումը սկսվել է 1970-ական թվականներին։ Ճահճոտ վայրերում Հայրենական մեծ պատերազմի օրերի և գիշերների քանակով տնկվել է 1418 ծառ և թուփ։

Հուշահամալիրի կառուցումը սկսվել և ավարտվել է 1995 թվականին՝ Հայրենական մեծ պատերազմում հաղթանակի 50-ամյակի կապակցությամբ։

Այգու օբյեկտներ
---------------



Կազանի հաղթանակի զբոսայգու համայնապատկեր
Կազանի հաղթանակի զբոսայգու համայնապատկեր

Հուշահամալիր
------------

Մեծ Հայրենական պատերազմի հերոսների հիշատակին նվիրված հուշահամալիր-պանթեոնի կենտրոնում հավերժական կրակն է, որի շուրջ Խորհրդային Միության հերոսների, Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսների և Փառքի շքանշանակիրների անունները հավերժացնող մարմարե հուշատախտակներ։

* Վլադիմիր Պուտինը ծաղիկներ է դնում Հավերժական կրակի մոտՎլադիմիր Պուտինը ծաղիկներ է դնում Հավերժական կրակի մոտ
* Բրեստի ամրոցի պաշտպանության հերոս մայոր Պյոտր Միխայլովիչ Գավրիլովի անվամբ հուշատախտակԲրեստի ամրոցի պաշտպանության հերոս մայոր Պյոտր Միխայլովիչ Գավրիլովի անվամբ հուշատախտակ
* Միխայիլ Դևյատաևի անվան հուշատախտակՄիխայիլ Դևյատաևի անվան հուշատախտակ

### Ազատության ստելա

42 մետր բարձրությամբ հաղթանակի ստելան գտնվում է այգու մուտքի մոտ Յամաշևի պողոտայի ուղղությամբ, որտեղ տեղադրված է սրով զինվորի և մանկան հետ կնոջ հուշարձանը։ Ստելայի վրա դափնեպսակ կա։

### Ռազմական տեխնիկայի ցուցահանդես

Այգում բաց երկնքի տակ կա ժամանակակից և Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակների ռազմական տեխնիկայի ցուցահանդես՝ Т-34-85-ից մինչև Т-80, БРДМ, БТР-1, БТР-2, БМД, հակատանկային հրետանային հրանոթներ, ПТ-САУ СУ-152 «Զվերոբոյ», «Կատյուշա», «Պոլուտորկա», ինքնաթիռներ՝ Пе-2, МиГ-17, Aero L-29 Delfin, По-2, Су-7, МиГ-27, ուղղաթիռներ՝ Ми-8П, Ми-2, «Луна-М» տակտիկական հրթիռային համակարգ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Мемориальный парк Победы в городе Казани

Արտաքին հղումներ
----------------

* Парк Победы Казань Արխիվացված 2013-04-26 Wayback Machine
* Парк Победы в г. Казани глазами Виталия Кузьмина Արխիվացված 2016-03-14 Wayback Machine
* Мемориальный парк Победы в городе Казани

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Հաղթանակի զբոսայգի (Կազան)» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
**Կոնիլ դե լա Ֆրոնտերա** (իսպ.՝ **Conil de la Frontera**), բնակավայր և համայնք Իսպանիայի հարավում՝ Անդալուսիայի մաս հանդիսացող Կադիսի պրովինցիայի Լա Խանդա շրջանում (կոմարկայում)։ Զբաղեցնում է 87 կմ² տարածք։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից՝ Կադիս քաղաքից հեռավորությունը 43 կիլոմետր է։ 2016 թվականի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 22 427։ Ամռան ամիսներին բնակչության թիվը հասնում է 110 հազարի. մանրավազ, հիանալի լողափերի շնորհիվ ամառային հանգստի լավ վայր լինելով՝ Կոնիլ դե լա Ֆրանտերան հրապուրում - գրավում է հազարավոր մարդկանց ինչպես Իսպանիայի տարբեր մասերից, այնպես էլ արտասահմանյան երկրներից (հիմնականում Գերմանիայից)։ Վեց լողափերը՝ Պլայա լա Ֆոնտանիլիան (*Playa La Fontanilla*), Պլայա Էլ Ռոկեոն (*Playa El Roqueo*)՝ 1936 թվականի իսպանական քաղաքացիական պատերազմի ժամանակներից մնացած բունկերով, Պլայա Ֆուենտե դել Գալիոն (*Playa Fuente del Gallo*), Պլայա Պունտա Լեխոսը (*Playa Punta Lejos*), Պլայա Կալա դել Ասեիտեն (*Playa Cala del Aceite*) և Պլայա լոս Բատելեսը (*Playa los Bateles*) ընկած են Ատլանտյան օվկիանոսի ափին։ Դրանցից ամենաերկարը և ամենամարդաշատը Պլայա լոս Բատելեսն է։

Այսպիսով՝ քաղաքի եկամտի գլխավոր աղբյուրը զբոսաշրջությունն է։ Երկրորդ և երրորդ տեղերը գրավում են գյուղատնտեսությունն ու ձկնարդյունաբերությունը։

Յուրաքանչյուր ուրբաթ կարելի է այցելել Ավիդա դե լա Մուզիկա (*Avda. de la Música*) փողոցի վրա գտնվող շուկան, որ պատմամշակութային հուշարձան է, և գնել հուշանվերներ, հագուստ, մրգեղեն, ձկնեղեն...

Պատկերասրահ
-----------

* Նավահանգիստն ու փարոսըՆավահանգիստն ու փարոսը
* Սբ. Կատալինա եկեղեցինՍբ. Կատալինա եկեղեցին
* Դուքս Գուսմանի աշտարակըԴուքս Գուսմանի աշտարակը
* Վիկտորյա կուսանոցըՎիկտորյա կուսանոցը

Քաղաքի համայնապատկերը

Անվանի բնակիչներ
----------------

* Խոսե Վելարդե Յուստի - բանաստեղծ
* Ֆրանսիսկո Խոսե Մարիա դել Սագրադո Կորասոն դե Խեսուս Ալբա Մեդինա (Պակո Ալբա) - կառնավալի հեղինակ
* Մարկոս Ռամիրես - մոտոարշավորդ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Andalusian Notaries Association*  — 2020.
2. ↑  Register of Local Entities — Ministry of Finance and Public Administration.
3. ↑  ORDEN de 14 de marzo de 2003, por la que se aprueba el mapa de comarcas de Andalucía a efectos de la planificación de la oferta turística y deportiva. // Boletín Oficial de la Junta de Andalucía, Boletín oficial (իսպ.) — Junta de Andalucía, 2003. — Iss. 59. — ISSN 2253-802X; 0212-5803
4. ↑  Fuente: Instituto Nacional de Estadística.
5. ↑   localidades costeras multiplican hasta por diez su población en verano|autor=La Voz Digital de Cádiz}}
6. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

* Համայնքապետարանի կայքէջը
* Patrimonio cultural de Conil de la Frontera. Guía Digital del Patrimonio Cultural de Andalucía. Instituto Andaluz del Patrimonio Histórico
* Պաշտոնական կայքէջը

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Կոնիլ դե լա Ֆրոնտերա» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ կատալոնական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNE: XX454474 · GND: 4847765-5 · NKC: ge663839 · VIAF: 240568070 · WorldCat VIAF: 240568070 |

 |
**Գլեդիս Ադդա** (անգլ.՝ Gladys Adda, հունիսի 2, 1921(1921-06-02), Գաբես, Թունիս - 1995), թունիսցի կոմունիստ և անկախության ու կանանց իրավունքների համար պայքարող ակտիվիստ։

Կյանք
-----

Գլեդիս Ադդան ծնվել է Գաբեսում 1921 թվականի հունիսի 2-ին հրեական ընտանիքում։ Անսովոր կերպով նա նախ կրթություն է ստացել աղջիկների հետ, այնուհետև՝ համակրթականորեն։ Չնայած տարրական դպրոց է հաճախել մուսուլման, հրեա և եվրոպացի աղջիկների հետ, բոլոր ուսուցչուհիները ֆրանսիացի կամ եվրոպացի են եղել․ եվրոպացի ուսուցիչների անթաքույց ռասիզմն արթնացրել է Ադդայի տեղեկացվածությունը եվրոպական գաղութատիրության մասին։ Նրա հրեական համայնքը որոշակի ռասիզմի է ենթարկվել հակահրեական ֆաշիստների կողմից, բայց մուսուլմանական մեծամասնությունը պաշտպանել է նրանց։ Տասնհինգ տարեկանում նրան ամուսնացրել են իրենից յոթ տարով մեծ տղամարդու հետ և այդ ամուսնությունը տևել է յոթ տարի, որից հետո ամուսնալուծվել է։ Այն ժամանակ Թունիսը Ֆրանսիական կայսրության մաս էր կազմում, բացառությամբ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակահատվածի, երբ նացիստական Գերմանիան է այն նվաճել։ Զբաղվել է քաղաքական ակտիվությամբ՝ թաքուն բաժանելով հակաացիստական և հակագաղութային թռուցիկներ Վիշի Թունիսում գերմանական օկուպացիոն ուժերի դեմ։

1944 թվականին հանդիպել և ամուսնացել է երկրորդ ամուսնու՝ Ժորժես Ադդայի հետ ու երկվորյակ ունեցել նրանից։ Նրանց որդին՝ Սերժ Ադդան, հաջողակ ֆրանսիացի գործարար է դարձել։ Նույն տարում Նեյլա Հադադի և Գիլդա Խիարիի հետ համահիմնադրել են Թունիսի կանանց միությունը (UFT)։ Սա մի կազմակերպություն էր, որը կապված էր տեղական կոմունիստական կուսակցության հետ և որը ղեկավարում էր մուսուլման Նաբիհա Բեն Միլդը։ Գլեդիսն սկսել է զբաղվել կանանց համար անվճար կլինիկաների և երեխաների ու մեծահասակների համար այլընտրանքային կրթության կազմակերպմամբ․ այն ժամանակ գաղութային դպրոցներում կրթության հասանելիությունը մերժվում էր Թունիսի անկախության պահանջների պատճառով։ Ադդաներին վտանգավոր են համարել ու 1950-ական թվականներին Ժորժեսին բանտարկել են։

Գլեդիսը և Թունիսի կանանց միությունը մասնակցել են դատապարտված թունիսցի բանտարկյալների անունից Ֆրանսիայի իշխանություններին խնդրագրեր ներկայացնելուն։ 1956 թվականին Թունիսն անկախություն է ստացել և ի տարբերություն շատերի՝ Գլեդիսն ու իր ամուսինը որոշել են մնալ այնտեղ։ Գլեդիսը մնացել է Թունիսի կանանց միությունում, որը չի լուծարվել և նրանք իրենց աջակցությունն են ցույց են տվել Ալժիրի ակտիվիստներին, ովքեր դեռ փորձում էին անկախություն ձեռք բերել Ֆրանսիայից։ Մի գործընկերոջ հետ ներգրավվել է Թունիսի թերթերի տարածման մեջ, և արդյունքում դասախոսություններ կարդացել Թունիսում։

Ամուսինը մահացել է 2009 թվականին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2 3 4  Dictionary of African Biography / E. K. Akyeampong, Henry Louis Gates, Jr. — NYC: OUP, 2012. — P. 88—90. — ISBN 978-0-19-538207-5
3. 1 2
4. ↑
5. 1 2 3  Tunisian Women Yesterday and Today. Women of Tunisia, Weebly.com, Retrieved 26 March 2016
6. 1 2 3  Professor Henry Louis Gates Jr.; Professor Emmanuel Akyeampong; Mr. Steven J. Niven (2012 թ․ փետրվարի 2). *Dictionary of African Biography*. OUP USA. էջեր 89–90. ISBN 978-0-19-538207-5.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Rodovid |

 |
**Օնո** (ճապ.՝ 大野市 *Օնո-սի*), Ֆուկուի պրեֆեկտուրայում գտնվող ճապոնական քաղաք։ Քաղաքի մակերեսը կազմում է 872,39 կմ², բնակչությունը՝ 33 358 մարդ (2014 թվականի հուլիսի 1-ի տվյալների համաձայն), բնակչության խտությունը՝ 38,24 մարդ/կմ ²։

Աշխարհագրական դիրք
------------------

Քաղաքը տեղակայված է Հոնսյու կղզու Տյուբու տարածաշրջանի Ֆուկուի պրեֆեկտուրայում։ Այս քաղաքի հետ սահմանակցում են Կացույամա, Հակուսան, Տակայամա Գուձյո, Սեկի, Մոտոսու քաղաքները և Իբիգավա ավանը։

Կլիմա
-----

Օնոյի կլիման մերձարևադարձային մուսսոնային է, բնորոշվում է տաք, խոնավ ամառներով և սառն ու ձնառատ ձմեռներով։ Օնոյի տարեկան միջին ջերմաստիճանը կազմում է 13.1 °C: Տեղումների տարեկան միջին քանակը կազմում է 2 385 մմ, իսկ սեպտեմբերն ամենախոնավ ամիսն է։ Ամենաբարձր ջերմաստիճանը գրանցվում է օգոստոսի կեսին՝ մոտ 26,0 °C, իսկ ամենացածր ջերմաստիճանը գրանցվում է հունվարին՝ մոտ 1,0 °C:

Բնակչություն
------------

Քաղաքի բնակչությունը կազմում է 33 358 մարդ (2014 թվականի հուլիսի 1-ի տվյալների համաձայն), իսկ խտությունը՝ 38,24 մարդ/կմ²։ Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունը՝ 1980-2005 թվականներին.

| Տարեթիվ | Բնակչության թվաքանակ |
| --- | --- |
| 1980 | 43 379 մարդ |
| 1985 | 43 113 մարդ |
| 1990 | 41 837 մարդ |
| 1995 | 41 069 մարդ |
| 2000 | 39 632 մարդ |
| 2005 | 37 843 մարդ |
|

Սիմվոլիկա
---------

Քաղաքը խորհրդանշող ծառ է համարվում *Fagus crenata*-ն, ծաղիկ՝ մագնոլիա կոբուսը, թռչուն՝ *Cettia diphone*-ը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  福井県の推計人口 | 福井県ホームページ (яп.)
2. ↑  平成30年全国都道府県市区町村別面積調（平成30年10月1日時点）
3. ↑  福井県の推計人口
4. ↑  データのダウンロード（2.各データ詳細
5. ↑  Օնո քաղաքի կլիման
6. ↑  Բնակչության թվաքանակը՝ ըստ Ճապոնիայի մարդահամարի տվյալների
7. ↑  «大野市の概要» (ճապոներեն). Администрация города Оно. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ մայիսի 7-ին. Վերցված է 2010 թ․ օգոստոսի 17-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* \* Օնո քաղաքի պաշտոնական վեբկայք(ճապոներեն)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Օնո» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Ֆեյսբուք |
|  |
| Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | CiNii: DA00900577 · LCCN: n83199381 · NDL: 00296880 · VIAF: 141935985 · WorldCat VIAF: 141935985 |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Զուռնա (այլ կիրառումներ)

**Զուռնա** (պարս.՝ سرنای), փողային երաժշտական գործիք։ Հայաստանում լայնորեն տարածված հնագույն նվագարան է։ Սասունցիների շրջանում նվագարանն ունի փող անվանումը։ Իրենից ներկայացնում է փայտե փող, որը ծայրում ավելի լայն է։ Ուղիղ, աստիճանաբար լայնացող փողը մի կողմից ունի ութ, հակառակ կողմից՝ մեկ ձայնանցք։ Վերևի մասում հագցվում է ձայնի օղակաձև կարգավորիչը, որը ներառում է ձայնավերարտադրման վերադիր սարքավորումը՝ մետաղե կամ այլ նյութից շրջանակը, որի կենտրոնում գտնվող բարակ գլանի վրա տեղադրված է փչելու երկլեզվակ հարմարանքը՝ պիպիչը։ Պատրաստվում է հիմնականում ծիրանենու, թթենու կամ ընկուզենու փայտից, իսկ պիպիչը՝ եղեգից։

Զուռնայի հայրենիքը համարվում է Հայկական լեռնաշխարհը, տարածված է նաև Միջին Ասիայում, Մերձավոր Արևելքում, Իրանում, Թուրքիայում։

Իր զիլ ու սուր, ճչացող ձայնով փոքր-ինչ մոտ է պարկապզուկին, բայց ավելի «ծակող» երանգով՝ այն, ինչով առանձնանում է մյուս բոլոր փողային նվագարաններից։ Զուռնան օգտագործվում է բացօթյա վայրերում, ժողովրդական տոնակատարություններում, հարսանիքներում ու այլ արարողություններում։ Համույթային նվագարան է, ավանդաբար ստեղծվել են զուռնաչիների «դաստաներ»՝ 2 զուռնա (մենակատար ու դամ պահող) և դհոլ։ Կենցաղավարում են մեծ, միջին և փոքր չափի զուռնաներ։ Սովորականից ավելի թավ ձայնով զուռնայի տեսակը կոչվում է բոռոզա։ Կան վարպետ կատարողներ, ովքեր նվագում են երկու զուռնայով միաժամանակ՝ մեկով հնչեցնելով մեղեդին, իսկ մյուսով՝ դամը։ Երգացանկը բազմազան է, հարուստ է ամենատարբեր՝ մեծ ու փոքր ծավալով ստեղծագործություններով՝ սահարիից մինչև պարեղանակ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Հայ ժողովրդական նվագարաններ*. Երևան: «Կոմիտաս». 2008. ISBN 978-99941-853-2-0.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
Հայկական երաժշտական գործիքներ |
| --- |
|  |
| Հարվածային | Դհոլ  • Դավուլ  • Դափ  • Ծնծղա  • Թմբուկ  • Դարբուկ |
|  |
| Փողային | Զուռնա  • Դուդուկ  • Նեի  • Շվի  • Սուլիչ  • Բլուլ  • Սրինգ  • Շեփոր  • Փող  • Ավագփող  • Եղջերափող  • Գալարափող  • Պկու  • Պարկապզուկ |
|  |
| Լարային | Քանոն  • Քամանչա  • Թառ  • Բամբիր  • Բարբետ  • Չագան  • Չոգուր  • Չանգ  • Սանթուր  • Տավիղ  • Սազ  • Ջութակ  • Վին  • Փանդիռ  • Ջնար  • Գանուն |

 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Զուռնա» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Արմենիապեդիա · Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր · Ռիմանի երաժշտական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1024712036 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 716)։*  |
**Զեուդի Արայա** (իտալ.՝ Zeudi Araya, փետրվարի 10, 1951(1951-02-10), Dekemhare, Dekemhare Subregion, Debub Region, Էրիթրեա), եթովպացի դերասանուհի, պրոդյուսեր և երգչուհի, որը ներկայացնում է Էրիթրեան և Իտալիան։

Կենսագրություն
--------------

Զեուդի Արայան ծնվել է 1951 թվականին Եթովպիայի և Էրիթրեայի դաշնությունում՝ եթովպացի քաղաքական գործչի ընտանիքում։ Դպրոցն ավարտել է Ադիս Աբեբայում 1969 թվականին։ Նույն թվականին Արայան հաղթել է «Միսս Եթովպիա» գեղեցկության մրցույթում։ 1970-ական թվականների սկզբներին տեղափոխվել է Հռոմ։ Այստեղ, իտալական հեռուստատեսությունում, սուրճ է գովազդել։

1971 թվականից աշխատել է «Չինեչիտտա» հեռուստաընկերությունում։ 1971-ից 1974 թվականներին նկարահանվել է Լուիջի Սկատինիի էրոտիկ կինոկատակերգություններում։ 1976 թվականին դերասանուհին իտալացի կատակերգակ դերասան Պաոլո Վիլաջիոյի հետ նկարահանվել է ռեժիսոր Սերջիո Կորբուչիի «Սինյոր Ռոբինզոն» ֆիլմում՝ մարմնավորելով Ուրբաթի դերը։

Էլիզաբեթի դերով խաղացել է «Նեապոլիտանական դետեկտիվ» (1978 թվական) սուրսյուժետային ֆիլմում։

Մի շարք դերերով է հանդես եկել պրոդյուսեր Ֆրանկո Կրիստալդիի ֆիլմերում. վերջինս 1983 թվականից մինչև 1992 թվականը Զեուդիի ամուսինն էր։ 1990-ականների սկզբին կինոյում չի նկարահանվել։ Ամուսնու մահից հետո ակտիվորեն զբաղվել է կինոյով և հեռուստատեսային պրոդյուսերությամբ։

1995 թվականին դերասանուհին «Marciando nel buio» ֆիլմի պրոդյուսերն էր, որի ռեժիսորը Մասիմո Սպանոն է. վերջինից դերասանուհին ունի մեկ որդի՝ Միքելանջելո Սպանոն՝ ծնված 1995 թվականին։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Internet Movie Database — 1990.
2. 1 2  ČSFD (չեխերեն) — 2001.
3. ↑  «Зеуди Арая Кристальди (Zeudi Araya Cristaldi)». *КиноПоиск* (ռուսերեն). Վերցված է 2019 թ․ նոյեմբերի 25-ին.
4. ↑  «Зеуди Арайя». *Кино-Театр.РУ*. Վերցված է 2019 թ․ նոյեմբերի 25-ին.
5. ↑  «Zeudi Araya Cristaldi». *IMDb*. Վերցված է 2019 թ․ նոյեմբերի 25-ին.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Զեուդի Արայա» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | AllMovie · ČSFD · Discogs · Internet Movie Database · MusicBrainz |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNE: XX4993292 · BNF: 16927127z · ICCU: RMLV056516 · ISNI: 0000000442454895 · VIAF: 312567906 · WorldCat VIAF: 312567906 |

 |
**Զագրեբ քաղաքի թանգարան** (խորվ.՝ **M**uzej **g**rada **Z**agreba; հայտնի է նաև **MGZ** հապավումով), քաղաքային թանգարան Խորվաթիայի մայրաքաղաք Զագրեբում` նվիրված քաղաքի հետ կապված անցյալ և ներկա պատմական, քաղաքական, մշակութային իրադարձություններին և անհատներին։

Գտնվելու վայր և աշխատանքային ռեժիմ
----------------------------------

Թանգարանը գտնվում է 1650 թվականին կառուցված և մանրակրկիտ վերականգնված նախկին վանական հուշահամալիրում (Պոպովի աշտարակ, աստղադիտարան և ալրաղաց) և տեղակայված է Օպատիչկայի (խորվ.՝ Opatička) փողոցի թիվ 20 շենքում։ 
Աշխատանքային ռեժիմ (այցելուների համար)`

* երեքշաբթիից մինչև ուրբաթ` 10:00 մինչև 18:00
* շաբաթ` 11.00 մինչև 19:00
* կիրակի`10.00 մինչև 14:00
* երկուշաբթի` փակ է

Պատմություն
-----------

Զագրեբ քաղաքի թանգարանը ստեղծվել է 1907 թվականին «Խորվաթական վիշապի եղբայրություն» (խորվ.՝ Braća hrvatskoga zmaja) մշակութային ընկերության կողմից։ Թանգարանային հաստատությունն իր բավականին մեծաքանակ ցուցադրություններով լուսաբանում է Զագրեբի մշակութային, գեղարվեստական, տնտեսական և քաղաքական պատմության ժամանակահատվածները` ընդգրկելով մեծ ժամանակաշրջան, քաղաքի տարածքում հայտնաբերված հռոմեական գտածոներից մինչև մեր ժամանակները։ Թանգարանի հավաքածուն կազմում է շուրջ 75000 պահպանվող միավոր, որոնք դասավորված են հաջորդական համակարգված կարգով և արտացոլում են ինչպես քաղաքի պատմական զարգացումը, այնպես էլ զագրեբցիների կենցաղը տարբեր պատմական ժամանակաշրջաններում, ինչպես նաև քաղաքի պատմության և մշակույթի հետ կապված վառ անհատականությունների կյանքն ու ստեղծագործությունները։

Պատկերասրահ
-----------


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |
| *Կատպոլի մանրակերտը թանգարանում* | *Զագրեբի գերբը* | *Հին տպագրությամբ գրքեր թանգարանում* | *Գրող և սենատոր Ավգուստ Շենոային սեղանը և նրան նվիրված ցուցադրության մի մասը* |

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑
2. ↑  «Muzej grada Zagreba - Osnovne informacije». Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ հուլիսի 15-ին. Վերցված է 2019 թ․ ապրիլի 5-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Թանգարանի կայքէջ
* Զագրեբի թանգարանի մասին Զագրեբի տուրիստական-տեղեկատվական հարթակում

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Զագրեբ քաղաքի թանգարան» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | ISNI: 0000000122856238 · LCCN: n85251986 · NKC: xx0135197 · VIAF: 128464605 · WorldCat VIAF: 128464605 |

 |
**Զավեն Անդրանիկի Սարգսյան** (հունիսի 2, 1947(1947-06-02), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - նոյեմբերի 24, 2020(2020-11-24), Երևան, Հայաստան), հայ լուսանկարիչ, Սերգեյ Փարաջանովի թանգարանի տնօրեն (1992-2020), եղել է Սերգեյ Փարաջանովի անձնական լուսանկարիչը։ Հայաստանի ժուռնալիստների միության անդամ (1984):

Կենսագրություն
--------------

Զավեն Սարգսյանը ծնվել է Երևանում, 1947 թվականին։ 1972 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ Սովորելուն զուգահեռ` 1969-1972 թվականներին որպես ավագ տեխնիկ աշխատել է Երևանի մաթեմատիկական մեքենաների գիտահետազոտական ինստիտուտում։

Մինչև 1974 թվականը եղել է Աբովյանի «Սիրիուս» գործարանի ավագ ինժեներ։ 1974-1986 թվականներին՝ ՀԽՍՀ նախարարների խորհրդի գործերի կառավարչության արտաքին կապերի բաժնի ավագ ռեֆերենտ։

1986 թվականին նշանակվել է Հայաստանի ժողովրդական արվեստի պետական թանգարանի տնօրեն։ Այդ պաշտոնում աշխատել է մինչև 1992 թվականը։

1992 թվականից մինչև կյանքի վերջին օրերը ղեկավարել է Սերգեյ Փարաջանովի թանգարանը։

Ստեղծագործական ուղի
-------------------

Լուսանկարչությամբ զբաղվել է վաղ հասակից, եղել է կինոռեժիսոր Սերգեյ Փարաջանովի անձնական լուսանկարիչը։

Անհատական ցուցահանդեսներ է ունեցել Հայաստանում, ԱՄՆ-ում, Ֆրանսիայում, Գերմանիայում, Չինաստանում, Ռուսաստանում, Վրաստանում, Սերբիայում և այլ երկրներում։

Պարգևատրվել է ՀՀ վարչապետի հուշամեդալով (2011)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Մահացել է Զավեն Սարգսյանը
2. ↑  *Bibliothèque nationale de France* Record #15532880h // BnF catalogue général (ֆր.) — Paris: BnF.
3. ↑  «Ըստ ԿԸՀ-ի ընտրողների ռեգիստրի». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ նոյեմբերի 25-ին. Վերցված է 2014 թ․ նոյեմբերի 6-ին.
4. 1 2 3  «Զավեն Սարգսյանն avproduction-ի կայքում». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 5-ին. Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 17-ին.
5. ↑  Բելգրադում բացվել է Զավեն Սարգսյանի ցուցահանդեսը

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Զավեն Սարգսյան» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ⛭  | 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 15532880h · GND: 140513760 · ISNI: 0000000076923558 · LCCN: n2002152869 · NTA: 339149965 · SUDOC: 114657831 · VIAF: 64316414 · WorldCat VIAF: 64316414 |

 |

 |
**Գիլուխիպա** (անգլ.՝ Gilukhipa, խուռիերեն՝ Կիլու- Հեպա, եգիպտերեն՝ Կիրգիպա, Մ.թ.ա. 1390-ականներ, Միտաննի - մ.թ.ա. 14-րդ դար, Եգիպտոս), Միտաննիի արքա Շուտառնա II-ի դուստր, որը հանդիսացել է հաջորդ արքա Տուշրատտայի քույրը։

Կենսագրություն
--------------

Քաղաքական նպատակներով Գիլուխիպային ուղարկել են Եգիպտոս՝ փարավոն Ամենհոտեպ III-ի հետ ամուսնանալու։ Ամուսնությունը տեղի է ունեցել փարավոնի գահակալության տասներորդ տարում, մ․թ․ա․ մոտավորապես 1378–1376 թվականներին, որի առիթով փարավոնը պատվիրել է հուշաքարերի շարք թողարկել։ 200-ից ավելի հուշաքարերը հայտնաբերվել են մեծ աշխարհագրական տարածքում՝ սկսած Սիրիայից (Ռաս Շամրա) մինչև Նուբիայի Սոլեբ քաղաքը։ Հինգ հուշաքարեր վկայում են, որ արքայադուստր Գիլուխեպան Միտաննից ժամանել է Եգիպտոս 317 կանանցից բաղկացած շքախմբի հետ։ Նա առաջինն էր օտարերկրացի բազմաթիվ արքայադուստրերից, ովքեր հայտնվել են փարավոնի կանանոցում։

Գիլուխիպան հայտնի է եղել որպես «փարավոնի երկրորդական կին», քանի որ Տիյան զբաղեցնում էր Ամենհոտեպ III-ի մեծ թագուհու տիտղոսը։

Քսանվեց տարի անց Գիլուխիպայի եղբոր տասնհինգամյա դուստրը՝ Տադուխիպան նույնպես ամուսնացել է Ամենհոտեպ III-ի հետ։ Ամուսնությունից կարճ ժամանակ անց փարավոնը վախճանվել է և Տադուխիպան հավանաբար ի վերջո ամուսնացել է հաջորդ փարավոն Էխնաթոնի հետ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *Dodson A.* The Complete Royal Families of Ancient Egypt — High Holborn: Thames & Hudson, 2004. — P. 154. — 320 p. — ISBN 978-0-500-05128-3
2. ↑  Wolfgang Helck, Urkunden der 18. Dynastie 1957, p. 1738
3. ↑  O'Connor, Cline, էջեր 11–12
4. ↑  O'Connor, Cline, էջ 13

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Rodovid |

 |
**Երաժշտության տուն** (գերմ.՝ Haus der Musik), ինտերակտիվ թանգարան Վիեննայի կենտրոնում։ Բացվել է 2000 թվականին, համարվում է հնչյունի ու երաժշտության լավագույն թանգարաններից մեկը Ավստրիայում։ Մակերեսը 5.020 մ² է։

Շենք
----

Երաժշտության տունը գտնվում է Վիեննայի պատմական շենքերից մեկում, որ պատկանել է էրցհերցոգ Կառլ Թեշենցին։ Այստեղ է ապրել կոմպոզիտոր Օտտո Նիկոլային, որ հիմնադրել է Վիեննայի ֆիլհարմոնիկ նվագախումբը։

Կառուցվածք
----------

### Բակ

Թանգարանի բակում սովորաբար կազմակերպվում են ժամանակավոր ցուցադրություններ։

### Առաջին հարկ

Առաջին հարկը զբաղեցնում է Վիեննայի ֆիլհարմոնիկ նվագախումբը։ Այնտեղ ներկայացված են կոլեկտիվի ստեղծման պատմությունը, նվագախմբի հիմնադրման հրամանը, նրա պարգևները։ Հատուկ ձևավորված սրահում, որն ունի պրոեկցիոն էկրան, ներկայացված են Վիեննայի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի համերգների ձայնագրությունները։

Երկրորդ հարկ
------------

Երկրորդ հարկում գտնվում է այսպես կոչված «Երազոլորտը», որտեղ ցուցադրված են ինտերակտիվ նմուշներ. դրանք թույլ են տալիս հնչյունային փարձարկումներ անել։

### Երրորդ հարկ

Երրորդ հարկը նվիրված է այն կոմպոզիտորներին, ում անունները կապվում են Վիեննայի հետ։ Ներկայացված են Յոզեֆ Հայդնը, Վոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտը, Լյուդվիգ վան Բեթհովենը, Ֆրանց Շուբերտը, Յոհան Շտրաուսը, Գուստավ Մալերը, ինչպես նաև Վիեննայի նոր դպրոցի հիմնադիրները` Առնոլդ Շյոնբերգը, Ալբան Բերգը և Անտոն Վեբերնը։

### Չորրորդ հարկ

Չորրորդ հարկում սրահ է` նվիրված ապագայի հնչյուններին։ Գաղափարը, որ մարմնավորված է տեխնոլոգիաներում, կոչված է մարդկանց օգնելու դրսևորվելու հնչյունների շնորհիվ։ Այստեղ կարելի է տեսնել գործիքներ, որոնց հնչել կարող է ստիպել ձեր մարմինը։ Այսպես, «Գիտակցության անտառ» («Mind Forest») սրահում գտնվում են հնչող պատեր, որոնք արձագանքում են ձեռքերի շարժումներին։

Չորրորդ հարկում գործում է նաև հուշանվերների խանութ։

Մրցանակներ
----------

Իր ցուցանմուշների հավաքածուի համար Երաժշտության տունն արժանացել է Ավստրիայի թանգարանների մրցանակին։

Պատկերասրահ
-----------

* Լյուդվիգ վան Բեթհովենի կիսանդրինԼյուդվիգ վան Բեթհովենի կիսանդրին
* Ֆրանց Շուբերտի կիսանդրինՖրանց Շուբերտի կիսանդրին
* ՆվագարաններՆվագարաններ
* Ֆոգել և որդիներՖոգել և որդիներ
* Յոզեֆ Հայդնի մոխրագույն թութակըՅոզեֆ Հայդնի մոխրագույն թութակը
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.
2. ↑  bm: ukk — Österreichischer Museumspreis: Gewinner seit 2000
3. ↑  Дом Музыки в Вене (Haus der Musik) — уникальный музыкальный музей | Поездки с детьми самостоятельно

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք (գերմաներեն)
* Պաշտոնական կայք (անգլերեն)
* Զբոսաշրջության ավստրիական ներկայացուցչության պետական ուղեցույց

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Երաժշտության տուն (Վիեննա)» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 10024423-3 · LCCN: n87141466 · VIAF: 122955314 · WorldCat VIAF: 122955314 |

 |
**Կորոնավիրուսներ** (լատին․՝ Coronaviridae), 2020 թվականի հունվարի տվյալներով 43 տեսակ ներառող վիրուսների ընտանիք, որոնք ախտահարում են մարդուն, կատուներին, թռչուններին, շներին, խոշոր եղջերավորներին, խոզերին և նապաստակներին։

Առաջին անգամ հայտնաբերվել է 1965 թվականին սուր քթաբորբով (ռինիտ) հիվանդի մոտ։

Կառուցվածք
----------

Կորոնավիրուսի վիրիոն
Գենոմը իրենից ներկայացնում է միաշղթա (+)ՌՆԹ։ Նուկլեոկապսիդը շրջապատված է սպիտակուցային թաղանթով և լիպիդային արտաքին թաղանթով, որից հեռանում են քորոցանման փշաձև ելուստներ, որոնք նմանվում են թագի․ այստեղից էլ ծագել է կորոնավիրուս անվանումը (corona-թագ)։

Աճեցվում է մարդու սաղմի կուլտուրայի հիման վրա։

Կլինիկա
-------

Կորոնավիրուսը կարող է ախտահարել

* շնչառական համակարգը
* աղեստամոքսային համակարգը
* նյարդային համակարգը

Առաջնային վերարտադրությունը տեղի է ունենում քթի խոռոչի և շնչառական համակարգի լորձաթաղանթում, որի արդյունքում առաջանում է առատ քթարտադրություն, իսկ երեխաների մոտ՝ բրոնխիտ և թոքաբորբ։

Շնչառական կորոնավիրուսը ներկայացված է OC38, OC43 շտամմներով, իսկ էնտերիտի պատճառ է հանդիսանում 229 E շտամը։

Տեսակներից մեկը հանդիսանում է ոչ տիպիկ թոքաբորբի (ատիպիկ թոքաբորբ) հարուցիչ։

COVID-19
--------

Նոր կորոնավիրուս COVID-19-ն առաջին անգամ հայտնաբերվել է 2019 թվականին Ուհանում բռնկված թոքաբորբի համաճարակի ընթացքում՝ հիվանդներից մեկի մոտ։ Ուհանում նոր վիրուսը լաբորատոր թեստերով հայտնաբերվել է 59 թոքաբորբով հիվանդներից 15-ի մոտ։ 2020 թվականի հունիսի 15-ի տվյալներով ներկայումս աշխարհում մոտ 8 միլիոն մարդ համարվում է վարակակիր։ Այն տարածված է աշխարհի գրեթե բոլոր երկրներում։

Տես նաև
-------

* Մրսածություն
* Սուր շնչառական վարակներ
* 2019-nCoV (Կորոնավիրուս)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  
Surveillance case definitions for human infection with novel coronavirus (nCoV) : Interim guidance v2 : 
[անգլ.]. — World Health Organization, 2020. — 15 January. — 1 p. — WHO/2019-nCoV/Surveillance/v2020.2.
2. ↑  
«Novel coronavirus (2019-nCoV), Wuhan, China» (անգլերեն). CDC USA. 2020 թ․ հունվարի 23. Վերցված է 2020 թ․ հունվարի 23-ին.
3. ↑  «New-type coronavirus causes pneumonia in Wuhan». *News* (անգլերեն). Xinhua. Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ հունվարի 9-ին. Վերցված է 2020 թ․ հունվարի 9-ին.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիցեղերն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Կորոնավիրուսներ» հոդվածին։ |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Կորոնավիրուսներ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Բրոքհաուս · Լարուսի · MESH ID |
|  |
| Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · NCBI · IRMNG · WoRMS |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4276392-7 · Microsoft: 2776844884, 2910910103 · NKC: ph335983 |

 |
Երկրի կտրվածքի վրա արտաքին միջուկը նշված է 6 թվանշանով: 
**Երկրի արտաքին միջուկ,**հեղուկ շերտը ունի 2266 կիլոմետր հաստություն։ Այն կազմված է երկաթից և նիկելից։ Միջուկը գտնվում է երկրագնդի պինդ ներքին միջուկի վերևում և նրա վերին մանթիայից ներքև։ Նրա արտաքին սահմանը գտնվում է Երկրի մակերևույթից 2890 կմ ներքև։ Ներքին միջուկից արտաքին միջուկի անցումը գտնվում է Երկրի մակերևույթից մոտ 5150 կմ խորության վրա։

Արտաքին միջուկի ջերմաստիճանի միջակայքը արտաքին շրջաններում կազմում է 4400 °C-ից մինչև ներքին միջուկից ոչ հեռու 6100 °C։ Արտաքին միջուկը բավարար ճնշման տակ չի գտնվում, որպեսզի պինդ լինի, ուստի հեղուկը, նույնիսկ եթե այն ներքին միջուկի նման կազմ ունի, մնում է հեղուկ։ Երկրի արտաքին միջուկում երբեմն հանդիպում են նաև ծծումբ և թթվածին։

Նշանակություն
-------------

Արտաքին միջուկի հեղուկում գտնվող մրրկային հոսանքները, ենթադրվում է, որ ազդում են Երկրի մագնիսական դաշտի վրա։ Մագնիսական դաշտի միջին լարվածությունը երկրի ներքին միջուկում 25 Գաուս է, այն 50 անգամ ավելի ուժեղ է, քան մակերևույթի մագնիսական դաշտը։ Կյանքը Երկրի վրա առանց արտաքին միջուկի բոլորովին այլ կլիներ։ Արտաքին միջուկում հեղուկ մետաղների կոնվեկցիան ստեղծում է Երկրի մագնիսական դաշտը։ Այն տարածվում է Երկրից մի քանի հազար կիլոմետր հեռավորության վրա և մոլորակի շուրջ ստեղծում մի տեսակ պաշտպանիչ պղպջակ, որը պաշտպանում է նրան արեգակնային քամուց։ Առանց այդ դաշտի արեգակնային քամին կթափանցեր ուղիղ Երկրի մթնոլորտ, որը կհանգեցներ ջրի անկայունացման և բոլոր օվկիանոսների ոչնչացման։ Արդյունքում, Երկրի մթնոլորտը այնքան կտաքանար, որ մոլորակը գրեթե անկենդան կլիներ։ Գիտնականները գտնում են, որ նման իրավիճակ պատահել է Վեներայի հետ։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
*

Տես նաև
-------

* Երկրաբանական կտրվածք

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Earth's Interior». *Science & Innovation*. National Geographic. 2017 թ․ հունվարի 18. Վերցված է 2018 թ․ նոյեմբերի 14-ին.
2. ↑  *Gutenberg, Beno* Physics of the Earth's interior. — Academic Press, 2016. — С. 101—118. — ISBN 978-1-4832-8212-1
3. ↑  First Measurement Of Magnetic Field Inside Earth’s Core
4. ↑  Home : Nature Status
5. ↑  «Dot5Hosting» (PDF). Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2011 թ․ հուլիսի 18-ին. Վերցված է 2021 թ․ օգոստոսի 14-ին.
6. ↑  Structure of the Earth Արխիվացված 2013-03-15 Wayback Machine

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 92354476 |

 |

Արտաքին հղումներ
----------------

* Earth’s Outer Core FRASER CAIN, MARCH 9, 2009
**Վենսենյան ամրոց** (ֆր.՝ Château de Vincennes), ամրոց Փարիզի հարավարևելյան արվարձանում։ Կառուցվել է Ֆրանսիայի թագավորների համար 14-17-րդ դարերում, Վենսենյան անտառում, 12-րդ դարի որսորդական կալվածքում։ Հետագայում ամրոցի շրջակայքում ձևավորվել է Վենսեն քաղաքը։

Պատմություն
-----------

### 12-13-րդ դարեր

1150-ական թվականներին ամրոցի տեղում կառուցվել է որսորդական տնակ Լուի VII Երիտասարդի համար։ 13-րդ դարում կալվածքն ընդլայնվել է Ֆիլիպ II Օգոստոսի, ապա Լուի IX Սուրբ արքայի կողմից։ Վերջինս իր համար ճակատագրական Խաչակրաց յոթերորդ արշավանքին Թունիս է մեկնել Վենսենյան ամրոցից։

13-րդ դարի երկրորդ կեսին Վենսենյան ամրոցում ամուսնացել են Ֆիլիպ III-ն ու Ֆիլիպ IV-ը, և մահացել են Լյուդովիկոս X, Ֆիլիպ V և Կառլ IV ֆրանսիացի արքաները։

### 14-16-րդ դարեր

14-րդ դարում, Ֆիլիպ VI-ի օրոք, ամրոցը զգալիորեն ընդլայնվել է։ Կառուցվել է 52 մետր երկարությամբ դոնժոն, որում տեղակայվել են արքայական ննջարաններն ու գրադարանը։ Մոտավորապես 1410 թվականին, Շառլ Խելագարի օրոք, ավարտվել է ներքին պարսպի կառուցումը։

16-րդ դարում ֆրանսիական Հուգենոտյան պատերազմների ժամանակ ամրոցը դարձավ բանտ, այդ թվում նաև ապագա արքա Հենրի IV-ի համար։

### 17-րդ դար

17-րդ դարում ճարտարապետ Լուի Լևոն Լյուդովիկոս XIV արքայի պատվերով կառուցեց երկու տաղավար։ Մեկը նախատեսված էր թագուհու համար, մյուսը՝ Ջուլիո Մազարինիի համար։ Սակայն այն բանից հետո, երբ արքայի ուշադրությունը գրավեց մի այլ նախագիծ՝ Վերսալի պալատը, նոր պալատների կառուցողական աշխատանքները հետաձգվեցին։ Շինարարները 1860 թվականին կրկին այցելեցին Վենսեն՝ Էժեն Էմանուել Վիոլե լը Դյուկի ղեկավարությամբ։

### 18-19-րդ դարեր

18-րդ դարում թագավորները ընդմիշտ հեռացան ամրոցից։ Այստեղ տեղադրվեց վենսենյան ճենապակու արտադրամասը և կրկին՝ բանտը։ Վենսենի բանտում իրենց օրերն են անցկացրել դե Բոֆոր կոմսը, Նիկոլա Ֆուկեն, Ջոն Վանբրուն, Մարկիզ դը Սադը, Դենի Դիդրոն և Օնորե Միրաբոն։

1804 թվականին ամրոցում, Նապոլեոն Բոնապարտի հրամանով, գնդակահարել են Էգիենյան կոմսին։

### 20-րդ դար

20-րդ դարում ամրոցում ֆրանսիացիների կողմից մահապատժի է ենթարկվել Մատա Հարին՝ 1917 թվականին, իսկ գերմանացիների կողմից` 30 խաղաղ գերիներ 1944 թվականին։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք Արխիվացված 2016-04-04 Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Վենսենյան ամրոց» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Mérimée: PA00079920, PA00086567, PA00125475, IA00075818 |

 |
Դյումորտյերիտ
**Դյումորտյերիտ**, կապույտ գունաքար է, որը բնության մեջ հանդիպում է հազվադեպ և շատ քիչ քանակով։ Անունը ստացել է ֆրանսիացի Է․ Դյումոտյեի (19-րդ դար) պատվին։ Դյումորտյերիտ հայտնաբերվել է մի շարք երկրներում՝ ԱՄՆ-ում , Բրազիլիայում, Ֆրանսիայում, Հնդկաստանում, ինչպես նաև Ռուսաստանում, (Ուրալում, Կիշտիմի շրջան), Ուզբեկստանում (Տաշքենդի մոտ) և Տաջիկստանում (Պամիրում)։ Դյումորտյերիտի տարատեսակներից յուրահատուկ է բրազիլականը, որը թափանցիկ է և, ի տարբերություն անթափանց` սովորականի, ավելի կարծր է։

Դյումորտյերիտ Կալիֆորնիայում ԱՄՆ 5,7 х 2,7 х 1,1 սմ

Նկարագրություն
--------------

Միներալը կարող է հանդես գալ ձվաձև գոյացությունների տեսքով, գույնը կապույտ է, երբեմն` մանուշակագույն։ Մանրադիտակով երևում է, որ գունաքարի գնդիկներն ունեն ճաճանչաճառագայթային կազմություն։ Այս քարի հետ հանդիպում են նաև անդալուիզաքար սիլիմանիտ, ֆոսֆորաքար և այլն։ Կապտաերկնագույն գնդերն ապարին զարդարուն տեսք են տալիս։

Դյումորտյերիտը Հայաստանում
--------------------------

Հայաստանում Դյումորտյերիտը հանդիպում է Լալվարի արևելյան լեռնաճյուղերում, կարծր ապառաժային ապարներում, որոնք ունեն ձգված, շեշտակի իջնող, վեց մետր հզորությամբ քարե պատի տեսք։ Կան տվյալներ, որ Դյումորտյերիտ հանդիպում է նաև Երևանի մերձակայքում՝ համեմատաբար երիտասարդ նստվածքային ապարներում։

Կիրառություն
------------

Կապտաերկնագույն գնդերից կարելի է պատրաստել սկահակներ, զարդատուփեր, ինչպես նաև մատանիներ, կրծքազարդերի ագույցներ և այլն։ Հմուտ ձեռքերում այն շահեկան նյութ է, և նրա մշակման ժամանակ հնարավոր են անսպասելի լուծումներ։

Տես նաև
-------

* Միներալներ
* Հանքանյութ
* Սոդալիտ
* Սկապոլիթ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  rruff — International Mineralogical Association, University of Arizona.
2. ↑  mineralienatlas
3. ↑  *Back M. E. Mandarino J. A. Fleischer M.* Fleischer’s Glossary of Mineral Species 2014 — 11 — Tucson: The Mineralogical Record, 2014.
4. ↑  *Ma C. Rossman G. R.* The dumortierite supergroup. I. A new nomenclature for the dumortierite and holtite groups // *Mineralogical Magazine* — Cambridge University Press, 2013. — Vol. 77, Iss. 06. — P. 2825—2839. — ISSN 0026-461X; 1471-8022 — doi:10.1180/MINMAG.2013.077.6.09
5. ↑  Վալերի Սեյրանյան, Հայաստանի գունաքարերը, Երևան, 2007

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Դյումորտյերիտ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2778552925 |

 |
**Գալինա Նիկոլաևնա Այվազյան** (ռուս.՝ Гали́на Никола́евна Айвазя́н, օգոստոսի 17, 1930(1930-08-17)), ռուս բանաստեղծուհի։

Կենսագրություն
--------------

Գալինա Այվազյանը ավարտել է Մոսկվայի քիմիա-դեղագործական տեխնիկումը։ 1951 թվականից ապրել է Պրիմորիեի երկրամասի Չեռնիգովկա գյուղում, որտեղ աշխատել է որպես պիոներական ջոկատավար, ինչպես նաև քիմիայի և կենսաբանության ուսուցչուհի։ Ուսուցչական ինտիստուտն ավարտել է Վլադիվոստոկում։ Հետո ապրել է Չինաստանում, որտեղ ծառայում էր ամուսինը։

Վերադառնալով Մոսկվա՝ ավարտել է Մոսկվայի համալսարանի բանթղթակցական ֆակուլտետը։ Հետո զբաղվել է լրագրողական գործունեությամբ։

1963 թվականից 2013 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում աշխատել է որպես դեղագործ։ Զբաղվել է նաև երգարվեստով։

### Ընտանիք

Հայրը՝ Նիկոլայ Յակովլևիչ Գալկովսկի (1905-1937), խորհրդային բևեռային օդաչու։ Մայրը՝ Լիդիա Գալկովսկայա։

Ամուսինը՝ Զավեն Թադևոսի Այվազյան (1924-2008), ռազմական օդաչու։ Որդին՝ Սերգեյ (Տիգրան)։

Ստեղծագործություններ
--------------------

Երգերի համար բանաստեղծություններ գրել սկսել է 1988 թվականից։ Ընդհանուր առմամբ գրել է շուրջ երեք հարյուր երգ։ Նրա գրած բառերով երգերը կատարել են՝ Օլգա Զարուբինան, Ֆիլիպ Կիրկորովը, Իոսիֆ Կոբզոնը, Վյաչեսլավ Դոբրինինը և այլք։

Պարգևներ
--------

Մայր Թերեզայի ոսկե շքանշան՝ 1989 թվական։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  Media, Noev Kovcheg. «Айвазян Галина Николаевна – интервью газете НК». *noev-kovcheg.ru* (ռուսերեն). Վերցված է 2020 թ․ հունվարի 4-ին.
2. 1 2 3  «Московская «принцесса»». *www.ug.ru*. Վերցված է 2020 թ․ հունվարի 4-ին.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | MusicBrainz |

 |
**Եվա Ադոլֆսոն** (շվեդ.՝ Eva Adolfsson, դեկտեմբերի 28, 1942(1942-12-28), Malmö S:t Pauli församling, Մալմյո շրջան, Մալմյոհուս համայնք, Շվեդիա - ապրիլի 20, 2010(2010-04-20), Hägerstens församling, Ստոկհոլմ, Ստոկհոլմի լեն, Շվեդիա), շվեդ գրող, գրաքննադատ։

Կենսագրություն
--------------

Եվա Ադոլֆսոնը գրող, կոմունիստ Գունար Ադոլֆսոնի (Gunnar Adolfsson) դուստրն է։ Ծնվել է 1942 թվականի դեկտեմբերի 28-ի Շվեդիայի Մալմյո քաղաքում։ Սովորել է Ստոկհոլմի համալսարանում։ 1966 թվականին դարձել է փիլիսոփայության մագիստրոս։ 1971 թվականին ավարտել է Ստոկհոլմի՝ կիրառական գիտությունների դպրոցը։

Աշխատել է *Ord & Bild* (1976-1982) թերթում որպես խմբագիր, շվեդական թերթերում գրել է գրական ակնարկներ։ 1975 թվականից զբաղվել է գրական գործունեությամբ, եղել է արտահաստիքային գրաքննադատ։ Որպես քննադատ վերլուծել է ժամանակակից գրականությունը և կին գրողների ստեղծագործությունները։

Եվա Ադոլֆսոնի գրական առաջին գործը լույս է տեսել 1980 թվականին (*Livstycken* վերնագրով էսսե)։ Իր վերջին վեպերից մեկի համար (*Förvandling*, 2005) Եվա Ադոլֆսոնը պարգևատրվել է շվեդական ռադիոյի մրցանակով։ 2009 թվականին հրատարակվել է նրա վերջին վեպը՝ «Փոքրիկ պատմությունը»։

Ադոլֆսոնն ամուսնացած է եղել գրաքննադատ Ուլֆ Օլսոնի հետ (Ulf Olsson), նրանք ունեցել են երկու որդի՝ Մոն և Լինուս անուններով։ Գրողը մահացել է 2010 թվականի ապրիլի 10-ին։

Հիմնական ստեղծագործություններ
-----------------------------

* 1980 - «Կյանքի ուղիներ»
* 1989 - «Նրա բացակայությամբ»
* 1991 - «Սահմանային երկրում»
* 1995 - «Դեպի Մոսկվա»
* 1998 - «Տարբեր տեղերում»
* 2003 - «Լսի՛ր, ես խոսում եմ»
* 2005 - «Տրանսֆորմացիա»
* 2009 - «Փոքրիկ պատմություն»

Մրցանակներ
----------

* Ալբերտ Բոնիերի թոշակ երիտասարդ գրողների համար, 1990
* Լոտեն Կրամերսի մրցանակ, 1991
* Մոա մրցանակ, 2000
* Ցիբեցկա մրցանակ, 2003
* Էրիկ և Ինգրիդ Լիլիեոկների թոշակ, 2009
* Նիոսի մրցանակ, 2010

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Eva Adolfsson 1942-12-28 — 2010-04-20 Litteraturkritiker, författare, essäist
2. ↑   — Svenskagravar.se.
3. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

* Եվա Ադոլֆսոն
* Եվա Ադոլֆսոն
* Եվա Ադոլֆսոն

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Մեծ նորվեգական |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNF: 13500157p · GND: 116008725 · ISNI: 0000000081892194 · LCCN: n92036546 · NTA: 131733060 · NUKAT: n2007149034 · LIBRIS: 203462 · SUDOC: 05762660X · VIAF: 120202872 · WorldCat VIAF: 120202872 |

 |

 |
**Ենյո Ֆուքս** (հունգարերեն՝ **Jenő Fuchs**, հոկտեմբերի 29, 1882(1882-10-29), Բուդապեշտ, Ավստրո-Հունգարիա - մարտի 14, 1955(1955-03-14), Բուդապեշտ, Հունգարական Ժողովրդական Հանրապետություն), հրեական ծագումով հունգարացի մարզիկ, սուսերամարտիկ։ Մասնակցել է 1908 և 1912 թվականների օլիմպիական խաղերին և հաղթող ճանաչվելով թե՛ անհատական և թե՛ թիմային հաշվարկներով՝ արժանացել ոսկե մեդալների։ Հաղթահարելով որակավորման փուլը՝ իրավունք է նվաճել մասնակցելու նաև 1920 թվականի օլիմպիական խաղերին, բայց քանի որ Հունգարիային թույլ չի տրվել մասնակցելու խաղերին, հարկադրված է եղել բաց թողնելու այդ օլիմպիադան։ Հաղթահարել է նաև 1924 թվականի օլիմպիադայի ընտրական փուլը, սակայն Հունգարիայի ազգային հավաքականի կազմում իր տեղը զիջել է ավելի երիտասարդ մարզիկի։ 1982 թվականին միջազգային սպորտի հրեական փառքի սրահում բացվել է Ենյո Ֆուքսին նվիրված անկյուն։

Սպորտով զբաղվելուն զուգահեռ՝ նա Բուդապեշտի համալսարանում իրավունք է ուսումնասիրել, 1911 թվականին հաջողությամբ պաշտպանել դոկտորական ատենախոսությունը և ստացել իրավաբանական գիտությունների դոկտորի աստիճան։ Զբաղվել է փաստաբանական, իրավաբանական աշխատանքներով, աշխատել է նաև Բուդապեշտի ֆոնդային բորսայում։ Գերազանց սուսերամարտիկ լինելով հանդերձ՝ եղել է նաև բարձրակարգ թիավարող ու բոբսլեյիստ (սահնակորդ)։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին հունգարական երկրորդ բանակի կազմում կռվել է ֆաշիստական Գերմանիայի կողմից, պարգևատրվել երկրորդ աստիճանի երկաթե խաչով։ Երկրորդ աշխարհամարտի ավարտին կալանավորվել է՝ Գերմանիային մարտական ծառայություններ մատուցած լինելու պատճառով և կյանքի վերջին տարիներն անցկացրել բուդապեշտյան բանտում։

Արտաքին հղումներ
----------------

* Досьє на sport.references.com Արխիվացված 2012-01-30 Wayback Machine
* Joseph Siegman (2000). *Jewish Sports Legends*. Brassey's. էջեր 1–72. ISBN 1-57488-284-8. Վերցված է 2015 թ․ հունվարի 6-ին.
* "From the Ghetto to the Games: Jewish Athletes in Hungary"; 1985 Wayback Machine (արխիվացված 29 Մայիս 2008)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  International Jewish Sports Hall of Fame. Jewishsports.net. Retrieved on 2018-06-06.
2. ↑  Jenő Fuchs. International Jewish Sports Hall of Fame
3. ↑  Dénes Bernád; Charles K. Kliment (2015 թ․ փետրվարի 19). *Magyar Warriors. Volume 1: The History of the Royal Hungarian Armed Forces 1919-1945*. Helion and Company. էջեր 101–. ISBN 978-1-912174-49-2.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ենյո Ֆուքս» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Find A Grave |

 |