**Տարշիեն** (մալթ.՝ It-Tempji ta' Ħal Tarxien), հնագիտական կառույց Մալթայի Տարշին քաղաքում։ Թվագրվում է մ. թ. ա. 2.800 թվականին։ Մալթայի մեգալիթ այլ կառույցների հետ ընդգրկված է ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկում։

Քարե հսկայական սալերը հայտնաբերել են տեղի գյուղացիները 1941 թվականին, երբ այրվել է դաշտը։ Ստորգետնյա սրբատեղիի պատահական բացահայտումից հետո 1913 թվականին տարածքի սեփականատերը ենթադրել է, որ մեգալիթները կարող են հնագիտական արժեք ունենալ։ Նա այդ մասին տեղեկացրել է Ազգային թանգարանի տնօրեն Թեմիստոկլես Զամիտին, որն էլ սկսել է պեղումները և հայտնաբերել տաճարային համալիրի կենտրոնական մասը։

Նկարագրություն
--------------

Տարշիենի համալիրը բաղկացած է առանձին, սակայն իրար հետ փոխկապակցված երեք շինություններից։ Գլխավոր մուտքը վերաձևավորվել է 1956 թվականին, երբ ամբողջ տաճարը վերակառուցվել է։ Այդ ժամանակ էլ Տարշինի շրջակայքի փորագիր նախշերով շատ քարեր տեղափոխվել են Լա Վալետայի հնագիտական թանգարան հնարավոր վնասումից պահպանելու համար։ Առաջին տաճարը թվագրվում է մ. թ. ա. մոտ 3.100 թվականին։ Մալթայի բոլոր տաճարներից այն ամենից շատ է զարդարված քարե շքեղ ռելիեֆներով։ Միջին տաճարը թվագրվում է մ. թ. ա. մոտ 3.000 թվականին և ի տարբերություն Մալթայի մնացած բոլոր տաճարների` երկու աբսիդի փոխարեն ունի երեք աբսիդ։ Արևելյան տաճարը թվագրվում է մ. թ. ա. մոտ 3.100 թվականին։ Ավելի հեռվում` արևելքում, կարելի է տեսնել ևս մեկ ոչ մեծ տաճարի ավերակներ, որն ավելի հին է և թվագրվում է մ. թ. ա. մոտ 3.250 թվականին։

Հատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում Տարշիենի քարե ռելիֆները, որոնք ներկայացնում են ընտանի կենդանիներ, ինչպես նաև խորաններ` զարդարված պարույրաձև կերպարներով ու տարբեր նախշերով։ Կենտրոնական ու հարավային տաճարների միջև կա սրահ, որի պատի ռելիեֆին պատկերված են ցուլ և մայր խոզ։

Նշանակություն
-------------

Ռելիեֆ Տարշիենի ռաճարում, որում պատկերված են այծեր ու ոչխարներ
Պեղումները ցույց են տվել, որ Տարշիենը կիրառվել է որպես սրբավայր, որտեղ, հնարավոր է, եղել են զոհաբերման ծիսակարգեր։ Երրորդ տաճարի խորանի սկզբնական հատվածում հայտնաբերվել է ճեղքվածք, որն ամուր փակվել է քարով։ Այն մաքրելուց հետո հնագետները գտել են մեծ թվով ոսկորներ և կենդանիների եղջյուրներ, ինչպես նաև կայծքարե դանակ զոհաբերությունների համար։ Հետաքրքիր է, որ Տարշիենով կարելի է պատկերացում կազմել մեգալիթների շարման ձևի մասին. հարավային տաճարի մոտ պահպանվել է ինքնահնար ձեռնասահնակ` նախատեսված քարերը տեղափոխելու համար։ Բացի այդ` կենտրոնական տաճարի ներսում պահպանվել են դիակիզության վկայություններ, ինչը խոսում է տաճարի երկրորդ նշանակության մասին. այն բրոնզե դարում եղել է դիակիզարան-դամբարան։

Պատմամշակութային շրջան
----------------------

Տարշիենի անունով է կոչվել Մալթայի նախապատմական շրջանի հնագիտական փուլը (*տարշիենյան շրջան* կամ *տարշիենյան փուլ*), երբ սիցիլական *կապո գրացիանո* մշակույթը զագալի նմանություններ է դրսևորել մալթական մշակույթին կամ եղել է նրա տեղայնացված տարբերակը։

Տես նաև
-------

* Մալթայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկ
* Մալթայի մեգալիթ տաճարներ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Cilia, Daniel (2004-04-08). «Tarxien». *The Megalithic temples of Malta*. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ մարտի 28-ին. Վերցված է 2007 թ․ հուլիսի 7-ին.
2. 1 2  «Tarxien Temples». The National Agency for Museums, Conservation Practice and Cultural Heritage. 2003. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ մարտի 28-ին. Վերցված է 2007 թ․ հուլիսի 7-ին.
3. ↑  *Низовский А. Ю.* Величайшие чудеса света. Энциклопедический справочник. — М.: Вече, 2007. — С. 5-8. — ISBN 5-9533-0667-9

Արտաքին հղումներ
----------------

* Listing at UNESCO World Heritage Center
* Հոդված Տարշիենի տաճարների մասին Արխիվացված 2007-09-28 Wayback Machine

Գրականություն
-------------

* *Низовский А. Ю.* Величайшие чудеса света. Энциклопедический справочник. — М.: Вече, 2007. — С. 5-8. — ISBN 5-9533-0667-9

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Տարշիեն» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 315164283 · WorldCat VIAF: 315164283 |

 |