|  |
| --- |
| **Աիքրիզոն** |
|  |
|
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Քարբեկածաղկավորներ (Saxifragales) |
| **Ընտանիք** | Թանձրատերևազգիներ (Crassulaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Գառնադմակայիններ (Sempervivoideae) |
| **Տրիբա** | *Aeonieae* |
| **Ցեղ** | **Աիքրիզոն** *(Aichryson)*Webb & Berthel. 1840 |

**Աիքրիզոն**, սուկուլենտ բույս, աճում է Կանարյան և Ազորյան կղզիներում, Մադեյրայում և Մարոկկոյում, մի տեսակ հանդիպում է Պորտուգալիայում։ Աիքրիզոնը ժողովրդական լեզվով «սիրո և երջանկության» ծառ են անվանում։

Տեսակների ընդհանուր թիվը մոտ տասնհինգ է։ Սենյակային պայմաններում աճող ամենատարածված տեսակները 5-ն են։ Տեսակի ներկայացուցիչները միամյա և բազմամյա խոտանման բույսեր են, երբեմն՝ կիսաթուփ բույսեր։
Թանձրատերևուկների ֆիլոգենետիկ ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ աիխրիզոնը սերտորեն կապված է Monanthes եւ Aeonium ցեղերի հետ (երկու տեսակերն էլ Կանարյան կղզիներում էնդեմիկ են)։

Կանարյան կղզիներում տեսակների բազմազանությունը հայտնվում է Պալմա կղզու վրա։

Տեսակներ
--------

Ըստ The Plant List-ի տեղեկատվության տվյալների բազայի ցեղը ներառում է 18 տեսակ։

### Տնային աիքրիզոն

*Տնային աիքրիզոնը* (Aichryson x domesticum) մինչև 30 սմ բարձրությամբ ցածր թփերով և գրեթե նույն հաստությամբ բույսեր են։ Տերևներն առանց բծերի և կանաչ գույնի են լինում։ Ծաղկման շրջանը բավական երկար է։ 10-20 սմ երկարությամբ ծաղկացողունը դեղին անուշահոտ ծաղիկներ ունի։

### Խիտ աիքրիզոն

*Խիտ աիքրիզոնը* (Aichryson sedifolium) ուղիղ, բարակ ճյուղերով, 15-40 սմ բարձրությամբ բավական խիտ կիսաթուփ է։ Տերևաթերթիկները կպչուն են, բաց կանաչ կամ դեղնականաչավուն` կարմրավուն եզրերով։ Այս տեսակի դեպքում աղվամազը բացակայում է։ Առանձնահատկությունը մասնակի տերևաթափն է, ինչը տեղի է ունենում բույսի հանգստի շրջանում։ Այս տեսակը չի հանդուրժում շատ խոնավացած հողը։ Ծաղկում է գարնանը` ապրիլ կամ մայիս ամիսներին։

### Փխրուն աիքրիզոն

*Փխրուն աիքրիզոնը* (Aichryson laxum) ոչ շատ խոշոր հյութալի կիսաթուփ է, որի բարձրությունը և տրամագիծը կարող են հասնել մինչև 40 սմ-ի։ Տերևները կարճ սպիտակ աղվամազով են պատված։ Ծաղկումը կարող է մինչև վեց ամիս շարունակվել։

### Ոլորուն աիքրիզոն

*Ոլորուն աիքրիզոնը* (Aichryson tortuosum) ոչ մեծ դեկորատիվ կիսաթուփ է, որի տերևների տրամագիծը 15-30 սմ է կազմում։ Բաց կանաչ երանգի, մսոտ տերևները պատված են թափանցիկ մազիկներով։ Տերևաթերթիկը կարճ կոթ ունի և 2×1 սմ չափսերի է հասնում։ Ծաղկումը կարող է մինչև վեց ամիս տևել։

### Կետավոր աիքրիզոն

*Կետավոր աիքրիզոնը* (Aichrysonpunctatum) մինչև 40 սմ բարձրություն ունեցող հյութալի կիսաթուփ է։ Ընձյուղները կանաչ-շագանակագույն են` ծածկված թափանցիկ մազիկներով։ Ընդհանուր առմամբ ցողունի աղվամազն ավելի խիտ է, քան տերևներին։

Պատկերասրահ
-----------

* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Ham and 't Hart. (1998). *American Journal of Botany*, 85: 123-134
2. ↑  Mort et al. (2001). *American Journal of Botany*, 88: 76-91
3. ↑  Mes and 't Hart. (1996). *Molecular Ecology*, 5: 351-363
4. ↑  Mort et al. (2002). *Systematic Botany*, 27: 271-288
5. ↑  Fairfield et al. (2004) [Plant Systematics and Evolution, 248: 71-83].
6. ↑  Книги по систематике и эволюции растений: Fairfield, K. N. и др. (ռուս.)
7. ↑  «*Aichryson*» (անգլերեն)։ The Plant List. Version 1.1.։ 2013։ Վերցված է 2017 թ․ հունվարի 2

Արտաքին հղումներ
----------------

* Աիքրիզոն` սիրո ծառ

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Տաքսոնոմիա | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | Microsoft: 2780829604 |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Տաքսոնինույնացուցիչներ | 
* Վիքիցեղեր: Aichryson
* APDB: 187901
* BOLD: 423041
* EoL: 5550731
* EPPO: 1AKQG
* GBIF: 7333935
* GRIN: 322
* iNaturalist: 129749
* IPNI: 12121-1
* IRMNG: 1327012
* NBN: NHMSYS0020823382
* NCBI: 35959
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:12121-1
* Tropicos: 40034766
* uBio: 4929598

 |

 |