**Չարլզ Ալբերտ Բրաունինգ Կրտսեր** (անգլ.՝ Charles Albert Browning, Jr. հուլիսի 12, 1880(1880-07-12), Լուիսվիլ, Կենտուկի, ԱՄՆ - հոկտեմբերի 6, 1962(1962-10-06), Սանտա Մոնիկա, Լոս Անջելես շրջան, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), հայտնի որպես **Թոդ Բրաունինգ** (անգլ.՝ Tod Browning), ամերիկացի կինոռեժիսոր, դերասան և սցենարիստ, սարսափ ֆիլմերի ժանրի հիմնադիրներից մեկը։

Կենսագրություն
--------------

Չարլզ Ալբերտ Բրաունինգ Կրտսերը ծնվել է 1880 թվականի հուլիսի 12-ին Կենտուկի նահանգի Լուիսվիլ քաղաքում ատաղձագործ և մեքենավար Չարլզ Ալբերտ Բրաունինգ Ավագի ընտանիքում ։ Նրա հորեղբայրը ՝ Լուիս Ռոջես «Փիթ» Բրոունինգը, հայտնի բեյսբոլիստ էր։ Մանկուց զբաղվել է ոչ պրոֆեսիոնալխ սիրողական թատրոնով։ 16 տարեկանում փախել է տնից՝ միանալով շրջիկ կրկեսին և վերցրել «Թոդ Բրաունինգ»կեղծանունը ։ Նա աշխատել է որպես ծաղրածու, կատարել է «կենդանի դիակ» համարը (նրան երկու օր թաղել են հողեւմ դագաղի մեջ) ։ Այնուհետև մի քանի տարի հանդես է եկել էստրադային շոուում ՝ որպես դերասան, աճպարար և պարող, հետագայում ՝ որպես ռեժիսոր ։ Այս կարգավիճակում Նա 1909 թվականին ծանոթացավ Դ. Ու. Գրիֆիթի հետ և սկսեց փոքր դերեր խաղալ Biograph ստուդիայի կարճամետրաժ կինոկատակերգություններում ։

1913 թվականին Գրիֆիթի՝ Կալիֆոռնիա տեղափոխվելուց հետո Բրաունինգը հետևեց նրան և շարունակեց երկրորդական դերեր խաղալ Reliance-Majestic ստուդիաում, այդ թվում ՝«Անհանդուրժողականություն» ֆիլմում՝ մարմնավորելով գող-վարորդի կերպարը (1916) ։ 1915 թվականին սկսել է աշխատել նաև որպես կարճամետրաժ ֆիլմերի բեմադրիչ, սակայն շուտով տրվել է հարբեցողության, 1915 թվականի հունիսին այդ պատճառով ծանր ավտովթարի է ենթարկվել և կարողացել է ռեժիսորի աշխատանքին վերադառնալ միայն 1917 թվականին։

Բրաունինգի առաջին լիամետրաժ ֆիլմը «Ջիմ Բլադսո»-ն էր(1917), որը հասարակության կողմից ջերմորեն ընդունված պատմություն էր շոգենավի անձնուրացնավապետի մասին, որը մահացավ ուղևորներին փրկելիս։ Դրան հաջորդեցին մի քանի քիչ թե շատ հաջող արտադրություններ Metro ստուդիայի համար ։ 1918 թվականին սկսել է համագործակցել Universal ստուդիայի հետ, որտեղ ծանոթացել է պրոդյուսեր Իրվինգ Թալբերգի հետ, ով էլ նրան առաջարկել է աշխատել դերասան Լոն Չեյնիի հետ ։ Նրանց առաջին համատեղ ֆիլմը «Փչացած սիրունիկը» (1919) մելոդրաման էր, որում Չեյնին խաղում էր մի գողի, որը հետնախորշից աղջկան ներքաշում էր հանցագործության մեջ ։

Բրաունինգի կարիերան վերելք է ապրում, Սակայն հոր մահից հետո նա նորից սկսում է խմել և կորցնում աշխատանքը Universal-ում։ Ալկոհոլիզմից ապաքինվելուց հետո Բրաունինգը վերադառնում է ռեժիսուրային և մի քանի ֆիլմ է բեմադրում «Metro-Goldwyn-Mayer» ստուդիայի համար ։ 1925 թվականին նա վերականգնում է կապերը «Universal» - ի հետ և Լոն Չեյնիի հետ ստեղծում է չափազանց հաջող ֆիլմ ՝ «Սուրբ Երրորդություն» (1925) ։ Նրանց համագործակցությունը շարունակվում է նաև հետագայում «Կեռնեխ»(1926), «Ճանապարհ դեպի Մանդալայ» (1926), «Անհայտը»(1927), «Զանզիբարից արևմուտք» (1928) և այլ ֆիլմերում ։ Բրաունինգի «Լոնդոնը» կեսգիշերից հետո» (1927) ֆիլմում Չեյնին խաղացել է կեղծ վամպիր, ինչը նրանց ստիպել է բեմադրել Բրեմ Սթոքերի «Դրակուլա» վեպի էկրանավորումը ։ 1929 թվականին Բրաունինգը սկսում է բեմադրել ձայնային ֆիլմեր, որոնցից առաջինը դառնում է «Տասներեքերորդ աթոռը» (1929) ։

Չեյնին պատրաստվում էր նկարահանվել «Դրակուլա» - ի գլխավոր դերում, սակայն 1930 թվականին մահացավ ։ Ֆիլմի արտադրությունը ստուդիայի կողմից վստահվեց Բրաունինգին, և նա (պրոդյուսերների ճնշման տակ) որպես գլխավոր դերակատա հրավիրեց Բելա Լուգոշիին, ով արդեն խաղում էր »Դրակուլա» թատերական արտադրության մեջ ։ Ֆիլմը, որը Էկրան բարձրացավ 1931 թվականի փետրվարին, մեծ հաջողություն ունեցավ հանդիսատեսի շրջանում։ Նրա հաջողությունըճանապարհ բացեց ֆանտաստիկ սարսափ ֆիլմերի մի ամբողջ ալիքի համար ։

«Երկաթե մարդը» (1931) սպորտային դրամայի բեմադրությունից հետո Բրաունինգը սկսում է աշխատել «Freaks»(1932) ֆիլմի վրա, որը համարվում է նրա գլխավոր գեղարեստական նվաճումը։ Դա կրկեսային թատերախմբի կյանքի մելոդրաման էր, որում տարբեր հրեշներ հանդես են գալիս «նորմալ» դերասանների կողքին ։ Գեղեցկուհի մարմնամարզուհին սիրահարվում է գաճաճին, որը մեծ կարողություն է ժառանգել ։ Հարսանիքից հետո նա փորձում է թունավորել նրան։ Այնուամենայնիվ, հրեշները բացահայտում են նրա մտադրությունը և դաժանորեն վրեժ լուծում։ Ֆիլմը, որում նկարահանվել է կինոյի ողջ պատմության ընթացքում ֆիզիկական շեղումներ ունեցող դերասանների ամենատպավորիչ խումբը, կրել է ամենաբարձր լարվածության հումանիստական և բարոյական լիցքը, սակայն հանդիսատեսը պատրաստ չի եղել Բրաունինգի առաջարկած անկեղծությանը։ Ոչինչ չփրկեց ֆիլմը ձախողումից, և այն թաղվեց ստուդիայի արխիվում երեք տասնամյակ։

«Freaks» - ից հետո Բրաունինգին հաջողվել է բեմադրել միայն մի քանի ֆիլմ, որոնց թվում պետք է նշել առեղծվածային թրիլլերը ՝ «վամպիրի նշանը» (1935), «Սատանայի տիկնիկը»(1936) և «Հրաշքներ վաճառքի համար» (1939) դետեկտիվը, որը նրա վերջին ռեժիսորական աշխատանքն էր կինոյում ։ Հետագայում Բրաունինգը զբաղվում էր միայն սցենարներ գրելով ։ 1942-ին նա թոշակի անցավ, հաստատվեց Մալիբուում և ապրեց այնքան մեկուսացված, որ 1944-ին մամուլում նույնիսկ տեղեկություններ հայտնվեցին նրա մահվան մասին։ Հայտնի է, որ 1950-ականներին նա կոկորդի քաղցկեղի պատճառով ենթարկվել է լեզվի վիրահատության և դրանից հետո չի երևացել անգամ մերձավոր ազգականների աչքերին, քանի որ վիրահատության պատճառով չի կարողացել խոսել։

Թոդ Բրաունինգը մահացել է 1962 թվականի հոկտեմբերի 5-ին ։

Քննադատ Վիվիան Սոբչակի կարծիքով ՝ «Բրաունինգին երբեմն անվանում էին Էդգար Ալան Պո կինոյում և սյուրռեալիստները շատ էին հիանում նրանով ։ Բրաունինգի ստեղծագործությունները, իհարկե, նաև կոմերցիոն կինո էին ։ Ֆիլմերը ենթադրում են հումորով և կարեկցանքով մի մարդու՝Բրաունինգ, ով մութ և մելամաղձոտ հմայք ուներ ֆիզիկական այլանդակության, էկզոտիկայի և արտասովոր լինելու համար, և դեռ դիտում էր կյանքի տարօրինակությունները անկողմնակալ օբյեկտիվությամբ և տարօրինակ հաճույքով։ Կրկեսի հետ փախած հարավցին, վոդևիլի նախկին նկարիչը և աճպարարը, ով ճանապարհորդում էր աշխարհով մեկ ՝ նախքան կինոռեժիսոր, գրական էսթետ և խմելու սիրահար դառնալը, առաջին հերթին և պատմող էր, և բանաստեղծ էր, և պրագմատիկ»։

Ֆիլմագրություն
--------------

* Անհանդուրժողականություն */ Intolerance: Love’s Struggle Throughout the Ages (как актёр)*
* Ջիմ Բլադսո */ Jim Bludso*
* Փչացած սիրունիկը */ The Wicked Darling*
* Нечестивая троица */ The Unholy Three*
* Կեռնեխ*/ The Blackbird*
* Ճանապարհ դեպի Մանդալայ */ The Road to Mandalay*
* Անհայտը */ The Unknown*
* *Լոնդոնը կեսգիշերից հետո/ London After Midnight*
* *Տասերեքերորդ աթոռը / The Thirteenth Chair*
* Դրակուլա */ Dracula*
* Երկաթե մարդը */ The Iron Man*
* *Հրեշները / Freaks*
* *Վամպիրի նշան/ Mark of the Vampire*
* Հրեշային տիկնիկ */ The Devil Doll*
* Հրաշքներ վաճառքի համար*/ Miracles for Sale*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Barson M.* Encyclopædia Britannica
2. 1 2 3 4  Babelio (ֆր.) — 2007.
3. ↑
4. ↑  также распространено написание *Тод Броунинг*

Գրականություն
-------------

* *David G. Skal* The Monster Show: A Cultural History of Horror. — Faber & Faber, 2001. — ISBN 0-571-19996-8

Արտաքին հղումներ
----------------

* С. Бережной. «Все мы вышли из гроба Дракулы: Создатели и история первого фильма ужасов»