Ժանսեմ. 2010 թ.
Ժանսեմի ինքնանկարը 2020 թ. Հայաստանում թողարկված դրոշմանիշին
Ժանսեմի գործերից մեկի (*Man, woman and child*) արտատպությունը 2020 թ. Հայաստանում թողարկված դրոշմանիշին
**Ժանսեմ** (Հովհաննես Միրիջանի Սեմերջյան), (մարտի 9, 1920(1920-03-09)[…], Բուրսա, Հյուդավենդիգար, Օսմանյան կայսրություն - օգոստոսի 27, 2013(2013-08-27)[…], Սեն Էնյան), Ֆրանսիա), հայազգի նկարիչ, ՀՀ ԳԱԱ արտասահմանյան անդամ (2002)։

Կենսագրություն
--------------

1922 թվականին ընտանիքով հաստատվել է Սալոնիկում, որտեղ էլ անց է կացրել մանկությունը, այնուհետև ամուսնու վախճանվելուց հետո, Ժանսեմի մայրը՝ 1931 թվականին, որդու կոտրված ոտքը բուժելու նպատակով մեկնում է Ֆրանսիա, հաստատվում է Փարիզի Իսի լե Մուլինո արվարձանում։ Սովորել է Մոնպառնասի «ազատ ակադեմիաներ»-ում (1934-1936), ավարտել Փարիզի Դեկորատիվ արվեստի բարձրագույն դպրոցը (1939), ապա մեկ տարի կատարելագործվում է Սաբաթիեի արվեստանոցում։ Փարիզի զարդարվեստի բարձրագույն դպրոցի շրջանավարտ Ժանսեմը 1944 թվականից սկսել է ցուցադրվել Անկախների սալոնում ՝ «Ջութակահարը» նկարով, իսկ 50-ականներին արդեն արժանացել է մի շարք մրցանակների՝ Ֆրանսիայում, եվրոպական մի քանի այլ երկրներում, Մեքսիկայում։ 1956 թվականին Ժանսեմը ընտրվում է երիտասարդ նկարիչների սալոնի նախագահ, իսկ 1958 թվականին Մեքսիկայում շահում է Կոմպարեզոն։ Ժանսեմի կտավներից շատերը հանգրվան են գտել Եվրոպայի ու ԱՄՆ-ի մի շարք թանգարաններում ու անհատական հավաքածուներում։ Ժանսեմը այն բացառիկ նկարիչներից է, ում կենդանության օրոք բացվել է իր անվան երկու թանգարան՝ երկուսն էլ Ճապոնիայում։

Ստեղծագործական ուղի
-------------------

Ստեղծագործության առաջին շրջանում հանդես է եկել զուտ ազգային թեմաներ շոշափող գործերով՝ 

* «Հայուհին» (1946)
* «Հայկական հարսանիք» (1947)
* «Թաղում» (1951, ԺԱԹ, Երևան)

Ժանսեմի ինքնատիպ ռեալիստական կոմպոզիցիաները տոգորված են խոր մարդասիրությամբ՝

* «Ընտանիք» (1953)
* «Շուկայում» (1954)
* «Ձկնավաճառներ» (1957)
* «Թափոր ջահերով» (1962)

նկարաշարերից են՝
* «Վենետիկ» (1966)
* «Պար» (1970)
* «Ցլամարտ» (1972)
* «Դիմակահանդես» (1978)
* «Դիմակներ» (1982)
* «Թափոր» (1987)

դիմանկարներից՝
* «Դերասան Ա. Քուին» (1955)
* «Շառլ Ազնավուր» (1956)

Ստեղծել է գունավոր ու միագույն վիմագրություններ, նկարազարդումներ (Սերվանտեսի, Բոդլերի և այլոց գրքերի)։ Ժանսեմի կտավներին բնորոշ դեղնականաչ գունաշարը հաճախ զուգորդվում է կարմիր, զուտ կանաչ և նարնջագույն գունագծերով։ Այդ գործերի մի մասը այժմ ցուցադրվում է Փարիզի հայկական արվեստի թանգարանում։ Ժանսեմի ստեղծագործության թեման սկիզբ է առնում իր մանկության հիշատակներից՝ մայր ժողովրդի մեծ արհավիրքից։ Ֆրանսիական տեսաբանությունը Ժանսեմին բնութագրել է իբրև միզերաբլիստ՝ թշվառների նկարիչ։

Ցուցահանդեսներ
--------------

Ժանսեմը ունեցել է տասնյակ անհատական ցուցահանդեսներ՝ Փարիզում, Նյու Յորքում, Չիկագոյում, Լոնդոնում, Տոկիոյում, Հռոմում, Բրյուսելում, Լոզանում, Բեյրութում և այլուր։ Ֆրանսիական արվեստի ցուցահանդեսի հետ նրա գործերը ներկայացվել են նաև Մոսկվայում։

Ժանսեմը Հայաստանում
-------------------

Ժանսեմն առաջին անգամ Հայաստան է այցելել 1973 թվականին։ 2001 թվականին Հայաստանի Հանրապետության նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի հրավերով Ժանսեմը կրկին այցելեց Հայաստան և 2000-2001 թթ. ընթացքում իր վրձնած «Եղեռն» շարքը՝ բաղկացած 34 կտավներից նվիրեց Հայոց ցեղասպանության թանգարանին։ Ցեղասպանության թանգարան ինստիտուտում գործում է Ժանսեմի սալոնը, որտեղ ցուցադրվում է նրա «Ցեղասպանություն» շարքը։

Պարգևներ, մրցանակներ
--------------------

* «Կոմպարեզոն» (1958, Մեքսիկա) մրցանակ
* Բիենալեի (1962, Բրյուգե) մրցանակ
* «Վահագն» համահայկական (2002) մրցանակ
* ՀՀ Սուրբ Մեսրոպ Սաշտոցի (2002) շքանշան
* Ֆրանսիայի Պատվո լեգեոնի (2003) շքանշան
* Հայաստան (2010)

Գրականություն
-------------

* Zahar М. Jansem, Geneve, P. 1964;
* Marars P. Jansem, Monte Carlo, 1974;
* Jansem. Dessins, P. 1982.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
2. 1 2 3 4  Benezit Dictionary of Artists — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
3. 1 2  *Delarge J.* Le Delarge (ֆր.) — Paris: Gründ, Jean-Pierre Delarge, 2001. — ISBN 978-2-7000-3055-6
4. 1 2 3 4  Fichier des personnes décédées
5. 1 2  Jean Jansem dies aged 93
6. ↑  *Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005*.
7. ↑  Հ. Մ. Սեմերջյանին (Ժանսեմ) Պատվո շքանշանով պարգևատրելու մասին

Արտաքին հղումներ
----------------

* Ժամսեմի պաշտոնական կայքը Արխիվացված 2014-10-12 Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ժանսեմ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | RKDartists |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| ՀԳՀԳ: 17975 · BNF: 11943683k · CONOR: 197803619 · GND: 135667461 · ISNI: 0000000084100922 · LCCN: n82106945 · NTA: 168349116 · SUDOC: 027382982 · VIAF: 112747245 · ULAN: 500042811 · WorldCat VIAF: 112747245 |

 |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 279)։*  |