**Պոտոսի** (կեչուա՝ P’utuqsi «դղրդյուն», իսպ.՝ Potosí), քաղաք Բոլիվիայում, համանուն դեպարտամենտի վարչական կենտրոնը։ Գտնվում է երկրի հարավում՝ Անդերի Պոտոսի լեռան («հարուստ լեռ») լանջին, 4200 մ բարձրության վրա (աշխարհի ամենաբարձրադիր քաղաքներից մեկն է)։ Հենց այդ լեռն է Պոտոսին պատմության մեջ կարևոր դարձրել, քանի որ արծաթի ամենամեծ հանքավայրն էր Իսպանական տիրապետության ժամանակ։

Արդեն 1625 թվականին այն եղել է Նոր Աշխարհի խոշորագույն քաղաքներից մեկը բնակչության թվաքանակով (160,000 բնակիչ) և ամենամեծ արդյունաբերական կենտրոնը (16-17-րդ դարերում արծաթի հանքերի արդյունահանման ժամանակ)։

2012 թվականի տվյալներով քաղաքն ուներ 240966 բնակիչ։ Ունի երկաթուղային կայարան, որը հիմնադրվել է 1546 թվականին, արծաթի հանքավայրի տեղում։ 17-րդ դարի և 18-րդ դարի 1-ին կեսին Պոտոսին տալիս էր աշխարհի արծաթի արդյունահանվող հանքանյութի մոտ 1/2-ը։ 18-րդ դարի 2-րդ կեսին հանքավայրերի անխնա օգտագործման պատճառով պաշարները սպառվեցին, սկսվեց Պոտոսիի անկումը, և 1825 թվականին քաղաքի բնակչության թիվը նվազեց մինչև 8 հազար։ 20-րդ դարում Պոտոսին դարձավ անագի, վոլֆրամի, ծարիրի արդյունահանման կենտրոն։ Կան մետաղե, կաշվե իրերի, ոչ ալկոհոլային խմիչքների, կահույքի արտադրության ձեռնարկություններ։ Աննշան քանակով մշակում են արծաթ։

Պատմություն
-----------

1553 թվականին Պեդրո Սիեսա դե Լեոնի «Պերուի տարեգրություն» գիրքը տեղեկություններ են տրվել քաղաքի հիմնադրման մասին.

> «Հանքավայրերի մեծ մասը, Պորկոյի հանքաքարերը և ուրիշները նույնպես, բացահայտվել և հայտնաբերվել են Ինկերի ժամանակ․ դրանց բոլորից արդյունահանվել է մետաղ, բայց այն, ինչ հայտնաբերվել է այս Պոտոսի լեռան վրա (որի մասին հիմա ուզում եմ գրել), չի նկատվել [նախկինում] և այստեղ մետաղական հանքարդյունաբերություն չի եղել, քանի դեռ 1547 թվականին չէր եկել իսպանացի Վիլարոելը որոշ [ուղեկիցներով] մետաղի որոնման համար։ Նա այս հիասքանչ տեղը, որը ձևավորվել է բլրի գագաթին, հայտարարել է ամենագեղեցիկը և գերազանց դիրք ունեցողը այդ շրջանում։ Եվ քանի որ հնդկացիները եռները և բարձունքները կոչում են Պոտոսի, այն ստացել է Պոտոսի անունը, ինչպես այն կոչում են հիմա»։
> 
> 

### Արծաթի արդյունահանում

Պոտոսիում, որտեղ գտնվում է արծաթի ամենամեծ պաշարը Հարավային Ամերիկաում, 1556 թվականից մինչև 1783 թվականն ընկած ժամանակահատվածում արդյունահանվել է 820 513 893 պեսոյի և 6 «ուժեղ ռեալների» արծաթ (վերջինս 1732 թվականին հավասար էր 85 [[մարավեդիի։

Ի պատիվ Պոտոսի կոչվել է Մեքսիկայի Սան Լուիս Պոտոսի հանքարդյունաբերական քաղաքը, ինչպես նաև երբևէ կառուցված ամենամեծ առագաստանավերից մեկը` «Պոտոսին»։

Հայտնի բնիկներ
--------------

* Խուան Ուալպարրիմաչի Մայտա (1793-1814), բոլիվիացի բանաստեղծ և գրող։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  City of Potosí — UNESCO World Heritage Centre
2. ↑  El mundo desde Potosí : vida y reflexiones de Bartolomé Arzans de Orsúa y Vela
3. ↑  "Сьеса де Леон, Педро. Хроника Перу. Часть Первая. Глава CIX. — Киев, 2008 (пер. А. Скромницкий)". Արխիվացված from the original on 2012 թ․ հուլիսի 9. Retrieved 2020 թ․ հունիսի 18.
4. ↑  Письмо казначея Потоси дона Ламберто де Сьерра императору Карлу III от 16 июня 1784 года. // Colleccion de documentos ineditos para la historia de Espana. Tomo V. — Madrid, 1844.

Գրականություն
-------------

* Angola Maconde, Juan. "Raíces de un pueblo: cultura afroboliviana." La Paz: Producciones CIMA, 1999.
* Arzáns de Orsúa y Vela, Bartolomé. *Historia de la Villa Imperial de Potosí.* Edición de Lewis Hanke y Gunnar Mendoza. Providence, R.I.: Brown University Press, 1965.
* Bakewell, Peter. "Miners of the Red Mountain: Indian Labor in Potosi, 1545-1650". University of New Mexico Press 2010.
* Bakewell, Peter. "Silver and Entrepreneurship in Seventeenth-Century Potosí: The Life and Times of Antonio López de Quiroga". Southern Methodist University Press 1995.
* Cobb, Gwendolin Ballantine. "Potosí, a South American Mining Frontier." *Greater America: Essays in Honor of Herbert Eugene Bolton.* Freeport, N.Y.: Books for Libraries Press, 1968, © 1945, pp. 39–58. 1999. 978-1580930284
* Gil Montero, Raquel. "Ciudades efimeras. El ciclo minero de la plata en Lipez (Bolivia), siglos XVI - XIX". Instituto Frances de Estudios Andinos - IFEA- Plural Editores, 2014.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Universalis |
|  |
| 

|  Չափորոշչային վերահսկողություն |
| --- |
|  |
| BNE: XX452137 · GND: 4103247-0 · LCCN: n80070847 · LNB: 000320852 · NKC: ge1051882 · VIAF: 157738981 · WorldCat VIAF: 157738981 |

 |

 |