**Կրուշևաց** (սերբ.՝ Крушевац [krûʃeʋat͡s]), քաղաք Սերբիայում։ Միջնադարում եղել է Սերբիայի մայրաքաղաքը։ Բնակչությունը 2002 թվականի մարդահամարի տվյալներով 75.256 մարդ է, իսկ Կրուշևաց համայնքի բնակչությունը՝ 130.000:

Կրուշևաց համայնքը ներառում է 101 բնակավայր։ Կրուշևաց քաղաքը համայնքի տնտեսական, քաղաքական, արդյունաբերական, վարչական, մշակութային, կրթական, մարզական կենտրոնն է։ Կրուշևաց համայնքը զբաղենում է 854 կմ² մակերես։

Քաղաքը գտնվում է Կրուշևիցյան գոգահովտում, որ փռված է Արևմտյան Մորավիայում։ Այն հյուսիսում հարում է Լևչային ու Տեմնիչային, հյուսիսում` Ժուպեին, Կոպաոնիկին, հարավում` Յաստրեբացին, իսկ արևմուտքում` Կրալևի և Իբարսկի գոգահովիտներին։

Պատմություն
-----------

Կրուշևացը որպես մայրաքաղաք 1371 թվականին հիմնադրել է իշխան Լազար Խլեբելյանովիչը։ Առաջին անգամ հիշատակվել է 1387 թվականին։ Ավանդության համաձայն` Կրուշևացն իր անունը ստացել է *կրուշցա* քարի անունից, որից էլ հիմնականում կառուցվել են քաղաքի շինությունները։

Կոսովոյի ճակատամարտից հետո Կրուշևացը դարձել է Սերբիայի մայրաքաղաքը։ Այդ ժամանակ երկիրը կառավարում էր Միլիցան, իսկ նրանից հետո` Լազարի որդին` Ստեֆանը, ով հետագայում մայրաքաղաք է հռչակում Բելգրադը։ Թուրքերը բազմիցս հարձակվել են Կրուշևացի վրա, սակայն այն նվաճել են միայն 1427 թվականին՝ Ստեֆանի մահից հետո։

1444 թվականից Կրուշևացն անցնում է Գեորգի Բրանկովիչի ձեռքը, սակայն թուրքերն այն վերջնականապես նվաճում են 1454 թվականին։ Այն ժամանակ քաղաքը կրում էր «Ալաջ Հիսար» թուրքական անունը։ Ավստրիա-թուրքական պատերազմի ժամանակ` 1689 թվականին, քաղաքն ազաագրվել է թուրքերից։ Հետագայում քաղաքը կրկին հետ է վերադարձվել թուրքերին 1791 թվականի Սվիստովի համաձայնագրով։ Կրուշևացը թուրքերից վերջնակապես ազատագրվել է 1833 թվականին։ Ազատագրումից հետո քաղաքն սկսել է արագ զարգանալ` դառնալով ժամանակի Սերբիայի կարևոր կենտրոններից մեկը։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ գերմանացիները Բագդալա լեռան վրա գնդակահարել են Կրուշևացի 1692 պարտիզանի` իրենց վրեժը լուծելով Կրուշևացի ճակատամարտում ունեցած կորուստների համար։ Պատերազմից հետո այդ տեղը վերածվել է հուշահամալիր-այգու` «Սլոբոդիշտե» (Ազատագրում) անվանումով։

Արդյունաբերություն
------------------

Կրուշևացը արդյունաբերական կենտրոն է` զարգացած մետաղամշակման և քիմիական արդյունաբերությամբ։ Այստեղ գործում են ալկոհոլային և ոչ ալկոհոլային խմիչքների «Ռուբին» ֆաբրիկան, մոտ 1200 այլ ընկերություններ։

Ժողովրդագրություն
-----------------

Կրուշևացում ապրում է 46.395 չափահաս բնակիչ, բնակչության միջին տարիքը 39.2 է։ Քաղաքում հաշվվում են 19.342 ընտանիք, ընտանիքի անդամների միջին քանակը` 2.95:

Բնակիչները հիմնականում սերբեր են։

Պատկերասրահ
-----------

* Լազարիցա եկեղեցինԼազարիցա եկեղեցին
* ԶանգակատունԶանգակատուն
* Կրուշևացի ամրոցի ավերակներըԿրուշևացի ամրոցի ավերակները
* Իշխան Լազարին նվիրված հուշարձանԻշխան Լազարին նվիրված հուշարձան
* Քաղաքի տեսքը հարավիցՔաղաքի տեսքը հարավից
* Քաղաքի արևելյան տեսարանՔաղաքի արևելյան տեսարան
* Կրուշևացի ճակատամարտին նվիրված հուշարձանի հատված` Ֆիլիպ ՎիշնիչԿրուշևացի ճակատամարտին նվիրված հուշարձանի հատված` Ֆիլիպ Վիշնիչ

Նշանավոր բնակիչներ
------------------

* Միոդրագ Չկալյա
* Բոյան Միլանդինովիչ
* Ռադմիլա Սավիչևիչ
* Վլաստիմիր Ստոիլկովիչ
* Ռադմիլա Ժիվկովիչ
* Տաշկո Նաչիչ
* Ռադոշ Բայիչ
* Լյուբինկա Բոբիչ
* Միլիյա Վուկովիչ
* Վոյին Չետկովիչ
* Նատաշա Շոլակ
* Նեբոյշա Բրադիչ
* Դոբրիցա Չոսիչ
* Ստանիսլավ Բինիչկի
* Լիլյանա Ջյուրովիչ
* Միլան Միլովանովիչ
* Գորան Ռաիչևիչ

Քույր քաղաքներ
--------------

* Իտալիա Պիստոյա
* Խորվաթիա Տրոգիր
* Բոսնիա և Հերցեգովինա Տրավնիկ
* Հունաստան Կորֆու
* Հունգարիա Սենտ Անդրեա
* Իսրայել Կիրյատ Գատ
* Ռումինիա Ռիմնիկու Վիլչա
* Ռուսաստան Լիպեցկ

Կրուշևացը համագործակցում է հետևյալ քաղաքների հետ.

* Բուլղարիա Ստարա Զագորա (2000)
* Ռուսաստան Ռյազան (2000)
* Սլովենիա Ժալեց (2006)
* Ռուսաստան Վոլգոգրադ (1999)

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք Արխիվացված 2008-07-09 Wayback Machine
* *Կրուշևաց* պորտալ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Կրուշևաց» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրոքհաուս · Մեծ նորվեգական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 120098197 · NKC: ge259808 |

 |