**Կապույտ մարբլ** (անգլ.՝ The Blue Marble), Երկիր մոլորակի հայտնի լուսանկարը, որը արվել է 1972 թվականի դեկտեմբերի 7-ին «Ապոլոն 17» տիեզերանավի անձնակազմի կողմից՝ Երկրի մակերևույթից մոտավորապես 29 հազար կիլոմետր (18 հազար մղոն) հեռավորությունից։ Գտնվում է բաց տիրույթում, և, ինչպես ՆԱՍԱ-ի աշխատանքը, հանդիսանում է հանրության սեփականություն։ Պատկերում է ամբողջովին լուսավորված Երկիրը (արևը գտնվում է տիեզերագնացի հետևում)։ Լուսանկարն օգտագործվել է բազմաթիվ ստեղծագործություններում տիեզերքից Երկիրը պատկերելու համար։

Լուսանկար
---------

1972 թվականի դեկտեմբերի 7-ին՝ ժամը 5։39 EST, տիեզերագնացների կողմից արված լուսանկարը բոլոր ժամանակների ամենատարածված լուսանկարներից է։ Տիեզերագնացների համար Երկիրն ուներ երկնագույն մարբլի (ապակե գունավոր գնդակի նման խաղալիք) չափ և տեսք, որտեղից էլ առաջացել է լուսանկարի անվանումը։

### Պատմություն

Լուսանկարն արվել է «Ապոլոն 17»-ի մեկնարկից շուրջ 5 ժամ, 6 րոպե անց և շուրջ 1 ժամ 54 րոպե անց այն պահից, երբ տիեզերական սարքը լքել էր Երկրի ուղեծիրը և ուղղվել դեպի Լուսին։ Տիեզերանավը գործարկվել է 12:33 EST, ինչը նշանակում է, որ թռիչքի սկզբնական շրջանում Աֆրիկան ամբողջությամբ լուսավորված էր։ Անտարկտիդան ևս լուսավորված էր, քանի որ մոտենում էր ձմեռային արևադարձը։

Լուսանկարի վերին աջ մասում՝ Հնդկական օվկիանոսի վրա, տեսանելի է ցիկլոն։ Լուսանկարն անելու օրվանից երկու օր առաջ՝ դեկտեմբերի 5-ին, Հնդկաստանի Թամիլ Նադու նահանգում փոթորիկը դարձել է ջրհեղեղների և ուժեղ քամու պատճառ։

ՆԱՍԱ-ում լուսանկարը պաշտոնապես նշված է հետևայալ կերպ՝ «AS17-148-22727» (ՆԱՍԱ-ի «AS17-148-22726» լուսանկարն արվել է «22727»-ից անմիջապես առաջ և գրեթե նույնական է եղել, այն նաև օգտագործվել է որպես ամբողջ Երկրի լուսանկար)։ Ի սկզբանե լուսանկարը շրջված է եղել. Հարավային բևեռը վերևում էր, Մադագասկարը՝ կենտրոնից մի փոքր ձախ, իսկ Աֆրիկան՝ նկարի աջ մասում։ Այնուամենայնիվ, լուսանկարը վերադարձվել է սովորական դիրքին։

Լուսանկարիչն օգտագործել է «Hasselblad»-ի 70 միլիմետրանոց տեսախցիկը՝ «Zeiss» 80 միլիմետրանոց օբյեկտիվով։ ՆԱՍԱ-ն լուսանկարի հեղինակային իրավունքը պաշտոնապես վերագրել է «Ապոլոն-17»-ի ողջ անձնակազմին՝ Յուջին Սերնանին, Ռոնալդու Էվանսին և Հարիսոն «Ջեք» Շմիդտին՝ բոլոր նրանց, ում լուսանկարները թռիչքի ժամանակ արվել են «Hasselblad»-ի կողային տեսախցիկով։ Այնուամենայնիվ, թռիչքից հետո նյութերի ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս ենթադրել, որ լուսանկարիչը Հարիսոն Շմիդտն էր։

«Ապոլոն-17»-ը դեպի Լուսին վերջին ուղղորդված թռիչքն էր։ Այդ ժամանակվանից ի վեր՝ ոչ մի տիեզերագնաց Երկրից այնքան հեռու չի եղել, որպեսզի կարողանա այն ամբողջությամբ լուսանկարել, թեև առանց անձնակազմի բազմաթիվ թռիչքների ժամանակ արվել են Երկրի ամբողջական լուսանկարներ։

«Blue Marble»-ը ամբողջությամբ լուսավորված Երկրի առաջին հստակ լուսանկարը չէ․ 1967 թվականից ի վեր՝ նման լուսանկարներ արվել էին արբանյակների օգնությամբ։

Blue Marble 2012
----------------

2012 թվականի հունվարի 25-ին ՆԱՍԱ-ն ստեղծել է Երկրի արևմտյան կիսագնդի բաղկացուցիչ պատկերը՝ «Blue Marble 2012» անվանումով։ Նկարը բազմաթիվ դիտումներ է ունեցել. առաջին շաբաթվա ընթացքում գրանցվել է ավելի քան 3,1 միլիոն այցելություն Flickr պատկերների հոսթինգում։ 2012 թվականի փետրվարի 2-ին ՆԱՍԱ-ն թողարկել է ուղեկցող լուսանկար՝ ցույց տալով Արևելյան կիսագնդի՝ 2012 թվականի հունվարի 23-ի տվյալներից ստացված բաղկացուցիչ պատկերը։

Նկարը կազմվել է 2012 թվականի հունվարի 4-ին «Suomi NPP» արբանյակից «Visible/Infrared Imager Radiometer Suite (VIIRS)» սարքի միջոցով ստացված տվյալներից։ Տվյալները ձեռք են բերվել 8 ժամվա ընթացքում արբանյակի կատարած վեց պտույտներից։

Տես նաև
-------

* «Գունատ կապույտ կետ»՝ Երկրի լուսանկար, որն արվել է «Վոյաջեր-1» զոնդի կողմից ռեկորդային հեռավորությունից (մոտ 6 միլիարդ կիլոմետր)։
* «Երկրի ծագելը»՝ Երկրի լուսանկար, որն արվել է դեպի Լուսին «Ապոլոն 8»-ի թռիչքի ժամանակ։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3
2. ↑
3. ↑  Scientific Visualization Studio (2002 թ․ նոյեմբերի 21). "Apollo 17 30th Anniversary: Antarctica Zoom-out". NASA. Արխիվացված է the original 2012 թ․ փետրվարի 22-ին.(անգլ.)
4. ↑  "History of Past Cyclones". Indian Meteorological Department. Արխիվացված է the original 2015 թ․ հուլիսի 17-ին. Retrieved 2011 թ․ սեպտեմբերի 16.
5. ↑  "Worth a thousand worlds". *Geek Trivia*. TechRepublic. 2005 թ․ դեկտեմբերի 6. Արխիվացված է the original 2012 թ․ հունիսի 29-ին. Retrieved 2007 թ․ հունիսի 23.
6. ↑  Hasselblad
7. ↑  *NASA Mapping Sciences Branch* Apollo 17 Index: 70 mm, 35 mm, and 16 mm Photographs. — 1974. — С. 88. PDF.
8. ↑  "Apollo 17: The Blue Marble". ehartwell.com. 2007 թ․ ապրիլի 25. Արխիվացված է the original 2008 թ․ հունվարի 9-ին. Retrieved 2008 թ․ հունվարի 18.
9. ↑  "Most Amazing High Definition Image of Earth — Blue Marble … | Flickr". Արխիվացված է the original 2017 թ․ մարտի 23-ին. Retrieved 2020 թ․ ապրիլի 22. `{{cite web}}`: no-break space character in `|title=` at position 44 (help)
10. ↑  "NASA — VIIRS Eastern Hemisphere Image — Behind the Scenes". Արխիվացված է the original 2016 թ․ օգոստոսի 28-ին. Retrieved 2020 թ․ ապրիլի 22. `{{cite web}}`: no-break space character in `|title=` at position 5 (help)
11. ↑  Blue Marble, 2012 | NASA

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | The Blue Marble Վիքիպահեստում |

* NASA history Archived 2008-09-16 at the Wayback Machine. of *Blue Marble* image releases
* A short list of places in which the image has been used.
* Apollo Image Atlas Photos from magazine NN of the 70 mm Hasselblad camera used on Apollo 17 (includes the *Blue Marble* photo and similar photographs)
* Apollo 17 in Real-time — *Blue Marble* photo taken The moment the *Blue Marble* photo was taken in the context of the rest of the Apollo 17 mission.
* *Blue Marble* (2002)
* *Blue Marble* Mapserver Web interface for viewing small sections of the above
* *Blue Marble*: Next Generation Archived 2008-10-17 at the Wayback Machine. (2005; one picture per month)
* *Blue Marble* Navigator Web interface for viewing local sections of the above, incl. links to other such interfaces, download sites etc.
	+ *Blue Marble*: Next Generation in NASA World Wind
* *Wired*: New Satellite Takes Spectacular High-Res Image of Earth with link to 2012 Composite in Super High Resolution.
* «Earth at Night 2012: It’s the end of the night as you know it; you’ll see fine.» from Michael Carlowicz at December 5, 2012 NASA Earth Observatory site with various links around the 2012 *Black Marble* images