recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Մեդելյինի ամրոց** (իսպ.՝ Castillo de Medellín), միջնադարյան ամրոց, որը գտնվում է Իսպանիայի Էստրեմադուրա ինքնավար համայնքի Բադախոս պրովինցիայի Մեդելին բնակավայրի մոտ։

1931 թվականի հունիսի 3-ին Իսպանիայի մշակույթի նախարարության կողմից Մեդելյինի ամրոցն ընդգրկվել է Իսպանիայի պատմական արժեք ունեցող հուշարձանների ցանկի մեջ՝ RI-51-0000400 գրանցման համարի տակ։

Պատմություն
-----------

Կառուցվել է 10-րդ դարում։ Ավերվել է Պեդրո 1-ին Դաժանի կողմից 14-րդ դարում։ Կաստիլիայի արքա Էնրիկե 2-րդի (իսպ.՝ Enrique II de Castilla) հրամանով Ինֆանտե Դոն Սանչո Կաստիլացու (իսպ.՝ Infante Don Sancho de Castilla) կողմից վերականգնվել է ավերված ամրոցը։ 15-րդ և 16-րդ դարում ամրոցը մեծացվել է։

Ճարտարապետություն
-----------------

Մեդելյինի ամրոցն անկանոն հատակագծով կառույց է։ Տեղադրված է բլրի գագաթին՝ Գվադիանա գետի ափին։

Ամրոցի և Գվադինա գետի հովտի ամբողջական տեսքը
Պարիսպների ներսում պահպանվել է արհեստական ուղղանկյուն հատակագծով ջրամբարը, որը վերանվաճվել էր քրիստոնյանների կողմից։ Պարսպաշարը ատամնավոր է՝ երկշերտ։ Երկրորդ շերտը ունի չորս աշտարակներ, որոնցից երկուսը շրջանաձև, իսկ մյուս երկուսը քառակուսի հատակագծով են։ Աշտարակները ատամնավոր են։ Երկու քառակուսի հատակագծով աշտարակները իրար միացած են ատամնավոր պարսպաշարով, որը բակը կիսում է երկու մասի, որոնցից մեկում պահպանվել է 12-րդ դարի շինության հետքեր։ Ունեցել է մի քանի դուռ։

Գրականություն
-------------

* Gutiérrez Ayuso, Alonso (2000-2001). «Contribución al conocimiento de los aljibes hispanomusulmanes extremeños: tipología de un ejemplo de arquitectura del agua». NORBA: Revista de arte (20-21): 7-27. ISSN 0213-2214.
* Gurriarán Daza, Pedro; Márquez Bueno, Samuel (2005). «Sobre nuevas fábricas omeyas en el castillo de Medellín (Badajoz) y otras similares de la arquitectura andalusí». Arqueología y territorio medieval (12): 51-68. ISSN 1134-3184.

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.
2. ↑  Ministerio de Educación, Cultura y Deporte (ed.).. `{{cite web}}`: Missing or empty `|title=` (օգնություն); Unknown parameter `|título=` ignored (`|title=` suggested) (օգնություն)
3. ↑

Արտաքին հղումներ
----------------

* 
* Արխիվացված 2016-10-24 Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Մեդելյինի ամրոց» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 316428638 · WorldCat VIAF: 316428638 |

 |
**Թուինսբերգ** (անգլ.՝ Twinsburg), քաղաք ԱՄՆ-ի Օհայո նահանգի Սամմիթ շրջանում։

Պատմություն
-----------

Ապագա Թուինսբուրգի առաջին վերաբնակիչն է եղել 16-ամյա Իթան Օլինգը, որն այնտեղ է ժամանել 1817 թվականին՝ ուսումնասիրելու 400 ակր հողատարածքը, որը *Connecticut Land Company* ընկերությունից գնել էր իր ընտանիքը։ 1819 թվականին Կոնեկտիկուտ նահանգի Քիլինգսվորթ քաղաքից Ուիլքոքս անունով երկվորյակները նույն տարածքում գնել են 4000 ակր հող և այն բաժանելով փոքր հողատարածքների՝ սկսել են վաճառել ցածր գներով՝ փորձելով գրավել նոր բնակիչների։ Հետագայում Ուիլքոքսներն առաջարկել են վեց ակր անվճար առանձնացնել հրապարակ ստեղծելու համար և 20 դոլար նվիրաբերել դպրոց կառուցելու համար, եթե տեղի բնակիչները համաձայնեն գյուղը Միլսվիլից վերանվանել Թուինսբերգի (*twins*՝ անգլերենից թարգմանաբար՝ *երկվորյակներ*)։ 1957 թվականին Թուինսբերգը ստացել է քաղաքի կարգավիճակ։

2013 թվականին «Թայմ» ամսագրի՝ ապրելու համար լավագույն քաղաքների ցանկում Թուինսբերգը զբաղեցրել է 38-րդ տեղը։

Քաղաքը հայտնի է նաև 1976 թվականից երկվորյակների ամենամյա համագումարը հյուրընկալելով։ 2015 թվականին համագումարին մասնակցել են ավելի քան 4000 երկվորյակներ ամբողջ աշխարհից։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  archINFORM (գերմ.) — 1994.
2. ↑  *United States. Bureau of the Census* 2016 U.S. Gazetteer Files — Washington, D.C.: U.S. Census Bureau, 2016.
3. ↑  *United States. Bureau of the Census* 2010 U.S. Gazetteer Files — Washington, D.C.: U.S. Census Bureau, 2010.
4. ↑  «About Twinsburg». Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ հոկտեմբերի 1-ին. Վերցված է 2015 թ․ օգոստոսի 13-ին.
5. ↑  «Best Places To Live 2013». Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ օգոստոսի 29-ին. Վերցված է 2015 թ․ օգոստոսի 13-ին.
6. ↑  «Твинсбург - город двойняшек». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 13-ին. Վերցված է 2015 թ․ օգոստոսի 13-ին.
7. ↑  «History Twins Day». Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ հուլիսի 8-ին. Վերցված է 2015 թ․ օգոստոսի 13-ին.
8. ↑  «Welcome To The Twins Festival». 2015 թ․ օգոստոսի 11. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ օգոստոսի 14-ին. Վերցված է 2015 թ․ օգոստոսի 13-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք (անգլերեն)
* Թուինսբերգ քաղաքի դպրոցներ
* Թուինսբերգի հանրային գրադարան
* Թուինսբերգի պատմական ընկերություն
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Աշոտ Բաբայան (այլ կիրառումներ)
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Բաբայան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Աշոտ Էդիկի Բաբայան** (ապրիլի 30, 1969(1969-04-30) - հունվարի 4, 1994(1994-01-04)), Ակնա, 1994, հունվարի 4), հայ ազատամարտիկ։

Կենսագրություն
--------------

Աշոտ Բաբայանը ծնվել է 1969 թվականի ապրիլի 30-ին, Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության Ասկերանի շրջանի Ավետարանոց գյուղում։

Միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո ընդունվել է Ստեփանակերտի գյուղատնտեսական տեխնիկում։

1987-1989 թվականներին ծառայել է Խորհրդային բանակում՝ Օրենբուրգում։ Ուսումը շարունակել է տեխնիկումում, սակայն, կեսից թողնելով այն, մտել է գյուղի ինքնապաշտպանական ջոկատի կազմ, որտեղ ծառայում էին նրա երկու եղբայրները։

Զոհվել է 1994 թվականի հունվարի 4-ին, ԼՂՀ-ի Ակնա քաղաքում։ Թաղված է Ավետարանոց գյուղի գերեզմանոցում։

Տես նաև
-------

* Արցախյան պատերազմում զոհված ազատամարտիկների ցանկ (Բ)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Արցախյան պատերազմում զոհված ազատամարտիկների ցանկ(չաշխատող հղում)

Աղբյուրներ
----------

* Աշոտ Էդիկի Բաբայանը ru.hayazg.info կայքում
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Բաբայան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Սեմյոն Հմայակի Բաբայան** (հուլիսի 21, 1932(1932-07-21), Բաքու, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - սեպտեմբերի 15, 2023(2023-09-15)), պետական գործիչ։ Տեխնիկական գիտությունների թեկնածու (1960)։ ԼՂԻՄ ժողպատգամավոր (1985-1988 ) և մարզգործկոմի անդամ։

Գործունեությունը
----------------

Ավարտել է Բաքվի թիվ 160 միջնակարգ դպրոցը, այնուհետև՝ նավթի և քիմիայի ինստիտուտը (1954)։ 1960-1984 թվականներին աշխատել է Բաքվի նավթամեքենաշինական և Երևանի հաստոցաշինական գործարաններում (1973 թվականին տեղափոխվել է Երևան)։ 1984 թվականին հրավիրվել է Ստեփանակերտ և 
1984-1988 թվականներին եղել Ստեփանակերտի գյուղատնտեսական մեքենաշինական գածարանի տնօրեն, 1988-1989 թվականներին՝ ԼՂ մարզգործկոմի նախագահ, 1989-1990 թվականներին՝ Կառավարման հատուկ կոմիտեի անդամ, 1992-1994 թվականներին՝ ԼՂՊՊԿ Շուշիի լիազոր ներկայացուցիչը։ 1991 թվականի հուլիսից եղել է ՀՀ արդյունաբերության փոխնախարար, կապիտալ շինարարության վարչության պետ՝ համակարգելով երկրաշարժի գոտու վերականգնման աշխատանքները և մինչև 1993 թվականը միաժամանակ հանդիսանալով այդ կառույցի ներկայացուցիչը ԱՀ-ում։ 1997 թվականից բնակվում է ՌԴ Կալուգա քաղաքում և աշխատում Ռուսաստանի Դաշնությունում ԱՀ մշտական ներկայացուցչության աշխատակազմում։

1988 թվականի սեպտեմբերի 9-29-ին մասնակցել է Մոսկովյան հացադուլին՝ բողոքելով «ԼՂ-ում տեղի ունեցող անօրինականությունների ու Միխայիլ Գորբաչովի անգործության դեմ» և պահանջել, որ վերականգնվեն ԼՂԻՄ-ի իրավական-վարչավան մարմինները, նրա սահմանադրական իրավունքները։

2008-2012 թվականներին եղել է Արցախի գիտական կենտրոնի հիմնադիր տնօրեն։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2
2. 1 2
3. ↑  «Արցախի գիտական կենտրոնում նշվել է կենտրոնի հիմնադիր-տնօրենի հոբելյանը». *artsakhpress.am*. Վերցված է 2019 թ․ հուլիսի 10-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Մեր տուն ու տեղ / Սեմյոն Բաբայան/ 27.07.2017

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ (1988—1994) հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո ։*  |
**Մոնցայի թագավորական վիլլա** (իտալ.՝ **Villa Reale di Monza**), պատմական կառույց Իտալիայի հյուսիսում՝ Մոնցա քաղաքում։ Գտնվում է Լամբրո գետի ափին, շրջապատված է Մոնցա զբոսայգով, որը Եվրոպայի ամենամեծ ցանկապատված զբոսայգիներից մեկն է։

Պատմություն
-----------

Պալատը 1777-1780 թվականներին կառուցել է Ջուզեպպե Պիերմարինին Ֆերդինանտ Ավստրիացու համար, երբ Լոմբարդիան համարվում էր Ավստրիական կայսրության մաս։

Իտալիայում նապոլեոնյան թագավորության հաստատումից հետո, շենքն օգտագործվել է որպես թագավորական պալատ և դարձել Իտալիայի փոխարքա Էժեն դե Բոհարնեի տունը։ Առաջին կայսրության անկումից հետո (1815) Ավստրիան իտալական տարածքները միացրել է Լոմբարդիա-Վենետիկյան թագավորությանը։ Մոնցան ներառվել է Միլանի մարզի մեջ։

1861 թվականին Իտալիայի թագավորության հաստատումից հետո կառույցը դարձել է Իտալիայի թագավորական Սավոյ ընտանիքի պալատը։ Թագավորական ընտանիքը պալատը լքել է 1900 թվականին՝ պալատի մուտքի մոտ Ումբերտո I թագավորի սպանությունից հետո։

Պալատական համալիրը ներառում է Cappella Reale (թագավորական կապելլա), Cavallerizza (ձիանոց), Rotonda dell'Appiani, Teatrino di Corte (Արքունական փոքրիկ թատրոն), ջերմոց։ Առաջին հարկում բացի սենյակներից կան նաև ընդարձակ սրահներ, Ումբերտո I արքայի և թագուհի Մարգարիտ Սավոյի սենյակները։ Պալատի դիմաց արքայական այգիներն են, որոնք Պիերմարինին նախագծել է որպես բնանկարային զբոսայգիներ։

Կառույցում կազմակերպվում են ժամանակավոր ցուցահանդեսներ, սակայն 2011 թվականի հուլիսի 23-ից հետո իրավիճակը փոխվել է, երբ այստեղ են տեղափոխվել Իտալիայի 4 նախարարություններ (Էկոնոմիկայի և ֆինանսների, Բարեփոխումների, Սոցիալական և Տուրիզմի)։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  (իտալերեն)Monza Royal Villa - The History (http://www.villarealedimonza.it/la-storia/) Արխիվացված 2016-07-30 Wayback Machine

Արտաքին հղումներ
----------------

* Պաշտոնական կայք

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Թագավորական վիլլա (Մոնցա)» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | NKC: pna20201068832 |

 |
**Մոնտեքրիստո կղզի** (իտալ.՝ Isola di Montecristo, իտալերենից թարգմանաբար՝ «Քրիստի լեռ»), կղզի Միջերկրական ծովում, մտնում է Տոսկանյան կղզեխմբի կազմի մեջ։ Վարչականորեն պատկանում է Տոսկանա տարածաշրջանի Լիվորնո նահանգի Պորտոֆերայրո համայնքի։

Աշխարհագրություն
----------------

Կղզու տեղադրությունը Միջերկրական ծովում
Տարածքը 10,39 կմ² է։ Ալեքսանդր Դյումայի «Կոմս Մոնտե-Քրիստո» վեպի շնորհիվ Միջերկրական ծովի ամենահայտնի կղզներից մեկն է։

Կղզում պահպանվել է եզակի բուսական և կենդանական աշխարհ, ինչպես նաև մի շարք էնդեմիկ բույսեր։

2012 թվականի կղզում ապրել են շատ առնետներ․ 1 առնետ 1 քմ-ում։ Կառավարությունը տարբեր մեթոդներ է ծրագրել առնետների դեմ պայքարելու համար։

Պատմություն
-----------

Մոնտեքրիստոն հայտնի էր դեռևս փյունիկեցիներիի ճամփորդությունների ժամանակ, սակայն բնակեցումը սկսվել է 11-րդ դարում, երբ կղզու վրա վանք կառուցվեց։ 16-րդ դարում ծովահենների հարձակմանը ենթարկվեց, և մինչ 19-րդ դարի ավարտը ծառայել է որպես մաքսանենգների և ծովահենների ապաստարան։

Հնագույն ժամանակներից սկսած պահպանվել է կղզում թաքցված առասպելական հարստության մասին ավանդույթը։

Բնակչություն
------------

Ներկայումս կղզին արգելանոց է, մուտքը կղզի խիստ սահմանափակված է։ Միայն փոքրաթիվ զբոսաշրջիկների խմբեր և գիտնականներ են այցելում կղզի։ Կղզում բնակվում է միայն կղզու հսկիչի ընտանիքը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Island of Montecristo to be bombed with poison after rat infestation — Telegraph». Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ փետրվարի 15-ին. Վերցված է 2015 թ․ մարտի 28-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Կոմս Մոնտե Քրիստոյի կղզում Արխիվացված 2009-05-27 Wayback Machine (ռուս.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Մոնտեքրիստո» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ նորվեգական · Նոր |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 242332519 · WorldCat VIAF: 242332519 |

 |
**Սուզան Քահրամաներ** (թուրքերեն՝ Suzan Kahramaner, մայիսի 21, 1913(1913-05-21), Ստամբուլ, Օսմանյան կայսրություն և Սկյուտար, Ստամբուլի վիլայեթ, Օսմանյան կայսրություն - փետրվարի 22, 2006(2006-02-22), Ստամբուլ, Թուրքիա), թուրք մաթեմատիկոս, Թուրքիայի առաջին կին-մաթեմատիկոսներից մեկը։

Կենսագրություն
--------------

Սուզան Քահրամաները ծնվել է Ստամբուլի Սկյութար թաղամասում 1913 թվականի մայիսի 21-ին։ Հայրը՝ Ռիֆկի Օսմանը, վիրաբույժ էր։

Մաթեմատիկոսի որդին՝ Ռիֆկի Քահրամաները և վերջինիս կինը՝ Յասեմին Քահրամաները դարձան մաթեմատիկայի պրոֆեսոր, իսկ նրանց որդին՝ Դենիզ Քահրամաները Սթենֆորդի համալսարանում դարձավ էլեկտրոտեխնիկայի բակալավր։

Կրթություն
----------

Քահրամաները սովորել է Մոդա Նումյունե Ինաս տարրական դպրոցում։ Միջնակարգ կրթությունը ստացել է Նոտր Դամ Դե Սիոնում՝ 1924 թվականին։ 1934 թվականին բակալավրի որակավորում է ստանում։ Սուզանը հետո ընդունվում է Դարուլֆունյուն՝ Օսմանյան կայսրության բարձրագույն ուսումնական հաստատություն, որը հետո միավորվեց Ստամբուլի համալսարանին։ 1939 թվականին ավարտում է Ստամբուլի համալսարանի ասպիրանտուրան՝ մաթեմատիկաաստղագիտական ֆակուլտետը։ Արդյունքում գրում է դոկտորական ատենախոսություն՝ Քերիմ Էրիմի ղեկավարությամբ, որը Թուրքիայի առաջին մաթեմատիկն էր և դոկտորի աստիճան ուներ։

Կարիերա
-------

1943 թվականին Չամլըջիի աղջիկների դպրոցի ուսուցչի ասիստենտ էր։ Նույն թվականին սկսում է աշխատել Ստամբուլի համալսարանում՝ երկրորդ կուրսի մաթանալիզի հետազոտության օգնականի պաշտոնով։ 1943 թվականին Էդինբուրգում մասնակցում է Մաթեմատիկոսների միջացգային կոնգրեսին։ 1959-1960 թվականներին աշխատում է Ցյուրիխի համալսարանում։ 1966 թվականին Մոսկվայում Մաթեմատիկոսների միջացգային կոնգրեսին հանդես է գալիս ելույթներով։ Աշխատել է նաև Հելսինկիի համալսարանում։ Գիտական հետազոտություններ է անցկացրել Հելսինկիում, Սթենֆորդում, Ցյուրիխում, Լոնդոնում, Փարիզում։

2006 թվականի փետրվարի 2-ին Սուզան Քահրամաները կնքում է իր մահկանացուն Ստամբուլում։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Mathematics Genealogy Project — 1997.
2. ↑  *Türkiye'nin İlk Kadın Matematikçisi Suzan Kahramener'in 100.yaş Günü*, Haberler.com, 26. August 2013
3. ↑  «https://www.genealogy.math.ndsu.nodak.edu/id.php?id=81415». `{{cite web}}`: External link in ``|title=`` (օգնություն)

Գրականություն
-------------

* Aygündüz, Filiz (Ağustos 2013). «Suzan Hoca». Milliyet. 21 Mayıs 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mayîs 2017.
* 9th International Symposium on Geometric Function Theory and Applications Symposium, GFTA2013 (Dedicated to Suzan Kahramaner) Abstract Book.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Suzan Kahramaner im Mathematics Genealogy Project

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սուզան Քահրամաներ» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Mathematics Genealogy Project · Zentralblatt MATH database |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1081842679 · VIAF: 37145424475886830752 · WorldCat VIAF: 37145424475886830752 |

 |
**Մամուկա Բախտաձե** (վրաց.՝ მამუკა ბახტაძე, հունիսի 9, 1982(1982-06-09), Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ), վրացի պետական և քաղաքական գործիչ, 2018 թվականի հունիսի 20-ից՝ Վրաստանի վարչապետ։

2017 թվականի նոյեմբերից զբաղեցրել է Վրաստանի ֆինանսների նախարարի պաշտոնը։ Վարչապետի պաշտոնում ընտրվել է Թբիլիսիում սկսված զանգվածային բողոքի ակցիաների արդյունքում գործող կառավարության ղեկավար Գիորգի Կվիրիկաշվիլիի հրաժարականից հետո։ Անդամակցում է իշխող «Վրացական երազանք՝ ժողովրդավարական Վրաստան» կուսակցությանը։

Վարչապետի պաշտոնում ընտրվելուց հետո Բախտաձեն ասել է․ 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Ինձ համար այս պաշտոնի ստանձնումը մեծ պատիվ է։ Իմ գործունեության ընթացքում հիմնական առաջնահերությունները լինելու են վրաց ժողովրդի աշխարհքաղաքական ընտրության` Եվրատլանտյան ինտեգրման գործընթացի հետագա ծավալումը, ինչպես նաև նորարարական, համապարփակ բարեփոխումների անցկացումը- Մամուկա Բախտաձե |  |

Կենսագրություն
--------------

Մամուկա Բախտաձեն ծնվել է 1982 թվականի հունիսի 9-ին Վրաստանի մայրաքաղաք Թբիլիսիում։ Նախնական կրթությունը ստանալուց հետո ավարտել է Մոսկվայի և Թբիլիսիի պետական համալսարանները։ Չորս տարի շարունակ ղեկավարել է «Վրացական երկաթուղիներ» ՍՊԸ-ն։

2017 թվականի նոյեմբերի 13-ից զբաղեցրել է Վրաստանի ֆինանսների նախարարի պաշտոնը։

2018 թվականի հունիսի 13-ին Վրաստանի վարչապետ Գեորգի Կվիրիկաշվիլին հրաժարական տվեց։ 2018 թվականի հունիսի 14-ին իշխող «Վրացական երազանք» կուսակցությունն առաջադրեց Բախտաձեի թեկնածությունը։ 2018 թվականի հունիսի 20-ին Քութաիսիում գումարված արտահերթ նիստի ժամանակ Վրաստանի խորհրդարանի պատգամավորները հաստատեցին Բախտաձեի թեկնածությունը և կառավարության կազմը։ Հաստատված կառավարության անդամների մեծամասնությունը նախկին Նախարարների կաբինետի անդամներ էին։

2019 թվականի սեպտեմբերի 2-ին Բախտաձեն հայատարարել է իր հրաժարականի մասին։ Հաջորդ օրն իշխող կուսակցությունն առաջադրել է Ներքին գործերի նախարարաության ղեկավար Գեորգի Գախարիայի թեկնածությունը։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Վրաստանի ֆինանսների նախարարը առաջադրվել է վարչապետի պաշտոնում». *mof.ge* (վրացերեն). Վերցված է 2018 թ․ հունիսի 21-ին.
2. 1 2  «Մամուկա Բախտաձեն առաջադրվել է Վրաստանի վարչապետի պաշտոնում». *«Ազատ Եվրոպա/Ազատություն» ռադիոկայան*. Վերցված է 2018 թ․ հունիսի 21-ին.
3. ↑  ««Принципиально ситуация не изменилась»: премьер-министр Грузии объявил об отставке» (ռուսերեն). RT на русском. Վերցված է 2019 թ․ սեպտեմբերի 5-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Վրաստանի վարչապետի պաշտոնական կայքը Արխիվացված 2019-03-31 Wayback Machine

|  |
| --- |
| 
  **Վրաստան**   **Կենսագրություն**
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Մամուկա Բախտաձե» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Սոցիալական ցանցերում | Թվիթթեր |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Treccani |

 |
**Տրակոշչանի ամրոց** (խորվ.՝ Trakošćan), ամրոց Խորվաթիայի Հանրապետության հյուսիսարևմտյան հատվածում՝ Սլովենիայի սահմանի շրջակայքում։

Համարվում է զբոսաշրջային և պատմամշակութային կարևոր օբյեկտ Խորվաթիայի տարածքում։ Այն կառուցվել է միջնադարյան խորվաթական ճարտարապետական ոճով։

Պատմություն
-----------

Տրակոշչանի ամրոցի մասին առաջին գրավոր հիշատակումները թվագրվում են զարգացած միջնադարին՝ 14-րդ դարի 1334 թվականին։ 14-րդ դարի վերջում այս ամրոցի տարածքը պատկանում էր Ցելիեի կոմսերին։ Փոքր ամրոցը ծառայել է, որպես ռազմավարական դիտակետ։

16-րդ դարում ամրոցն ունեցել է երկու կալվածատերեր։ Ներկայիս ամրոցը կառուցվել է 19-րդ դարում՝ նեոգոթական ճարտարապետական ոճով։ Այստեղ պահպանված են խորվաթական միջնադարյան ճարտարապետական տարրերը։

Ներկայումս ամրոցում գործում է նաև թանգարանային համալիր, որտեղ ներկայացվում են ռազմական ցուցանմուշներ։ Բացի այդ Տրակոշչանի թանգարանում ներկայացվում են նաև ամրոցի հայտնի կալվածատերերի, ինչպես նաև նրանց ընտանիքների անդամների լուսանկարները։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  «Տրակոշչանի վաղ միջնադարյան ամրոցի և ներկայումս այստեղ գործող թանգարանային համալիրի մասին». Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հոկտեմբերի 20-ին. Վերցված է 2017 թ․ մարտի 20-ին.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Տրակոշչան» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 7864475-6 · NKC: ko2015859925 · VIAF: 243929655 · WorldCat VIAF: 243929655 |

 |

|  |
| --- |
| 
  **Խորվաթիա**   **Եվրոպա**   **Ճարտարապետություն**
 |
**Սկորբա** (անգլ.՝ Skorba), մեգալիթ համալիրի ավերակներ Մալթայում` Զեբիե շրջանի ծայրամասում։ Համալիրը պատկերացում է տալիս նեոլիթի ժամանակաշրջանի վաղ փուլում տեղի մշակույթի մասին։ Սկորբայի պեղումները սկսվել են Մալթայի մեգալիթ այլ համալիրների պեղումների համեմատությամբ բավական ուշ` 1960-ական թվականների սկզբին. մյուս համալիրներն ուսումնասիրվել են արդեն 19-րդ դարի սկզբին։

Ընդգրկված է ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում։ Տաճարը վատ է պահպանվել` հատկապես Հաջար Քիմի և Տարշիենի համեմատությամբ, սակայն մյուս կողմից, առավել կարևոր նշանակության հայտնաբերումներ կատարվել են հենց Սկորբայում։

Նկարագրություն
--------------

Տաճարի կառուցումից մոտավորապես 12 դար առաջ նրա տեղում բնակավայր է եղել։ Առավել հին շրջանին վերաբերող կառույցներից է տաճարի առաջին մուտքից արևմուտք ընկած պատը, որն ունի 11 մ երկարություն։ Այս պատի մոտ են հայտնաբերվել գտածոներ, որոնք վերաբերում են կղզու ամենահին ժամանակների բնակիչներին՝ Գհար Դալամի շրջանին։ Դրանցից են ածուխի մնացորդները, որոնք թվագրվում են մ. թ. ա. 4.850 թվականին։

Երբ մալթացի հայտնի հնագետ Թեմի Զամիտը Թա Հաջրաթ տաճարի մոտ պեղումներ է անցկացրել, Սկորբայի տեղում հողից դուրս է եկել միակ ուղղահայաց քարը։ Հնագետներն անտեսել են այն, մինչև 1960-1963 թվականները, երբ բրիտանացի հնագետ Դևիդ Թրամփը այստեղ նոր պեղումներ է կատարել։

Սկորբայում հայտնաբերված մայր աստվածուհու արձան, Լա Վալետայի հնագիտական թանգարան
Սկորբայի ավերակները, որոնք բացահայտել են հնագետները, ուղղահայց մեգալիթների շարք է (բարձրությունը՝ 3-4 մ), որոնք ձևավորել են տաճարի ստորին շերտը։ Կամրջող սալերն ունեն ճեղքեր, տաճարը՝ երեք աբսիդ։ Այսպիսի եռաբսիդ ձևը հատուկ է մալթական ժամանակագրոթյան Ջգանտիայի շրջանին։ Առաջին երկու աբսիդների մեծ մասը և ճակատային ամբողջ հատվածը ոչնչացվել են մինչև հիմքերը։

Հյուսիսային պատն ավելի լավ վիճակում է գտնվում։ Սկզբնական շրջանում տաճարի մուտքը սկսվել է բակից, սակայն ավելի ուշ՝ Տարշիենի շրջանում, տաճարի դարպասները փակվել են, իսկ խորանները ձևավորել են անկյուններում։ Տաճարից արևելք մալթական Տարշիենի շրջանի ևս մեկ հուշարձան է հայտնաբերվել՝ չորս աբսիդներով, կենտրոնական որմնախորշով։

Կերամիկա
--------

Սկորբայի շրջանում հայտնաբերված կերամիկան բաժանվում է երկու կարգի՝ «գորշ Սկորբայի» շրջան (մ. թ. ա. 4.500-4.400 թվականներ. համապատասխանում է սիցիլական Սերա դ'Ալտո փուլի կերամիկային) և «կարմիր Սորբայի շրջան» (մ. թ. ա. 4.400-4.100 թվականներ. համապատասխանում է սիցիլական Դիանա շրջանի կերամիկային)։ Այստեղ հայտնաբերված կերամիկայի տեսակով անվանվել են նախապատմական Մալթայի ժամանակագրական երկու փուլեր։

Տես նաև
-------

* Մալթայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկ
* Մալթայի մեգալիթ տաճարներ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2  Trump, Cilia, *Malta Prehistory and Temples*, էջ 156
2. ↑  Trump, *Malta: An archaeological guide*, էջ 137
3. 1 2  Trump, *Malta: An archaeological guide*, էջ 138
4. ↑  Żammit, Mayrhofer, *The Prehistoric Temples of Malta and Gozo*, էջ 144
5. ↑  Trump, Cilia, *Malta Prehistory and Temples*, էջ 159

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սկորբա» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 12037715q |

 |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Տիչինո (այլ կիրառումներ)

**Տիչինո** (գերմ.՝ Tessin, լատին․՝ Ticinus, իտալ.՝ Ticino), գետ Շվեյցարիայում և Իտալիայում՝ Պո գետի ձախ վտակը։ Անվանումն ստացել է շվեյցարական Տիչինո կանտոնի անունից։

Ընթացք
------

Գետն սկզիբ է առնում Շվեյցարիայի Բեդրետտո հովտից՝ Վալե և Տիչինո կանտոնների սահմանագծին, անցնում է Ալպյան սառցադաշտով, նախքան Իտալիա հասնելը հոսում է Լագո Մաջորեով։ Պո գետ է թափվում Պավիայից մի քանի կիլոմետր հեռավորության վրա։ Գետն ունի մոտ 248 կմ երկարություն։ Գետի ավազանի ամենաբարձր կետը Գրենցգիֆել գագաթն է (Մոնտե Ռոզայի ենթագագաթներից) 4,618 բարձրության վրա, որի ստորոտով հոսում է Անցա գետը՝ Տիչինոյի աջ վտակը։

Շվեյցարական հատվածում հիդրոէներգետիկայի ստեղծման նպատակով գետի վրա ամբարտակ է կառուցված, իսկ իտալական հատվածում գետն օգտագործվում է ոռոգման նպատակով։

Պատմություն
-----------

Գալլերի լեգենդար առաջնորդ Բելովեսուսը մ.թ.ա. 600 թվականին այստեղ պարտության է մատնել Էտրուսկներին։ Տիչինո գետի հովտում է տեղի ունեցել Տիցինյան ճակատամարտը, Հաննիբալի կարթագենյան ուժերի և Պուբիլիուս Կոռնելիուս Սցիպիոնի հռոմեական ենթակաների միջև մ. թ. ա. 218 թվականի առաջին ճակատամարտը։ Ուշ միջնադարում և վաղ նորագույն շրջանում Տիչինո գետը եղել է Միլանի դքսության տարածքում, չնայած Բելինցոնայի մոտ գտնվող նրա վերին հատվածը (1500) և Լագո Մաջորեի ափերը (1513) իտալական պատերազմների ժամանակ արշավների արդյունքում գտնվել են շվեյցարական ենթակայության ներքո։

Գետի մի հատվածը Միլանի Մալպենսա օդանավակայանից հարավ

Քաղաքներ
--------

Գետը Սեստո Կալենդե քաղաքում
### Շվեյցարիայում

* Աիռոլո
* Բելլինցոնա
* Լոկառնո (Լագո Մաջորեի վրա)

### Իտալիայում

* Ստրեզա (Լագո Մաջորեի վրա)
* Վիջևանո
* Պավիա

Աղբյուրներ
----------

* Reynolds, Kev (1992). "Val Bedretto". Walking in Ticino, Switzerland: A Walking Guide (illustrated ed.). Milnthorpe: Cicerone Press Limited. pp. 32–43. ISBN 1852840986, ISBN 978-1-85284-098-3.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Photo gallery about the Ticino Valley Natural Park made by a UNESCO photographer.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Տիչինո (գետ)» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա (11-րդ) · Բրիտանիկա · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Դասական հնությունների իրական բառարան · Մեծ կատալոնական · Մեծ նորվեգական · Շվեյցարական կենսագրական |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4059548-1 · LCCN: sh85135246 · NKC: ge780389 · VIAF: 86144647641199173339 · WorldCat VIAF: 86144647641199173339 |

 |
**Պարտիզանական փառքի հուշահամալիր** (ռուս.՝ Мемориа́л «Партиза́нская сла́ва»), Լենինգրադի մարզի Լուգայի շրջանում (135 կմ, Կիևյան մայրուղի) գտնվող հուշահամալիր, որը նվիրված է երեք մարզերի` Լենինգրադի, Նովգորոդի և Պսկովի պարտիզանների մարտական եղբայրությանը։ Կառուցվել է 1973-1975 թվականներին (ճարտարապետ՝ Վյաչեսլավ Բուխաև, քանդակագործներ՝ Վիկտոր Բաժինով, Վլադիմիր Գորևոյ, Սերգեյ Կուբասով, Վլադիմիր Նեյմարկ)։ Բացվել է Հաղթանակի 30-ամյակի կապակցությամբ՝ 1975 թվականի մայիսի 10-ին։

Ճարտարապետություն
-----------------

Պարտիզանական փառքի հուշահամալիրը տեղակայված է բլրի գագաթին, որն իրենից ներկայացնում է ավելի քան 20 մետր բարձրությամբ քանդակագործական կոմպոզիցիա։ Բարձր գրանիտե պատվանդանի վրա տեղադրված է պարտիզան աղջկա արձանը` ավտոմատով և ձեռքում ծածանվող դրոշով, որով կարծես կոչ է անում ժողովրդին ելնել սուրբ պատերազմի զավթիչների դեմ։ Հուշարձանի բոլոր մանրամասները միավորող կոմպոզիցիոն տարրը համարվում է ճանապարհը, որը սկիզբ է առնում երկաթբետոնե ամրակառույց կրակակետի մոտակայքից և պահպանվել է Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակներից։ Այն անցնում է դաշտով, որտեղ տեղադրված են 13 գրանիտե կոթող-գլաքարեր՝ Լենինգրադի մարզում մարտնչած 13 պարտիզանական բրիգադներին նվիրված գրություններով։ Բլրի ստորոտում ճանապարհը դառնում է լայն սանդուղք, որի երկու կողմերում կան երեք ամրոցապաշտպանական աշտարակներ, որոնք խորհրդանշում են երեք մարզերը։

Իրադարձություններ
-----------------

Ռուսաստանի Դաշնության նախագահի 1997 թվականի մայիսի 5-ի թիվ 452 հրամանագրով հուշահամալիրը հանվել է դաշնային նշանակության պատմամշակութային ժառանգության օբյեկտների ցանկից և դասվել տեղական (տարածաշրջանային) նշանակության պատմամշակութային հուշարձանների շարքին։

Հաղթանակի 60-ամյակի առթիվ հուշահամալիրի տարածքը բարեկարգվել է։ 2004 թվականին սկսված վերականգնման աշխատանքների ընթացքում նորոգվել են հուշարձանի աստիճանները, փոխվել են մայթերի սալաքարերը, իրականացվել են այլ կապիտալ և կոսմետիկ բնույթի աշխատանքներ։

Պատկերասրահ
-----------

* Գլաքար-ստելաներԳլաքար-ստելաներ
* Հուշասրահի ճակատային հատվածՀուշասրահի ճակատային հատված

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Мемориальный комплекс "Партизанская Слава"». *www.lentravel.ru*. Արխիվացված է օրիգինալից 2020-09-22-ին. Վերցված է 2020 թ․ սեպտեմբերի 30-ին.
2. ↑  Подвиг народа: Памятники Великой Отечественной войны, 1941—1945 / Сост. и общ. ред. В. А. Голикова. — 2-е изд. доп. — М.: Политиздат, 1984. — 341 с. ил.
**Տարասոնայի տաճար,** կաթոլիկական տաճար, որը գտնվում է Իսպանիայի Արագոն ինքնավար համայնքի Սարագոսա գավառի Տարասոնա քաղաքում։ Տաճարը կառուցվել է գոթական և մուդեխարյան ոճերով, և այն քիչ պահպանված տաճարներից է, որ նմանատիպ ճարտարապետությամբ է կառուցվել։ Ճարտարապետական նույն ոճով է կառուցվել նաև Տերուելի տաճարը։

Պատմություն
-----------

Տաճարի շինարարությունը սկսվել է 12-րդ դարում ֆրանսական գոթիկայի ոճով։ Տաճարն օծվել է 1232 թվականին։

Տաճարը տեղակայված էր քաղաքի պարիսպներից դուրս, ինչն անսովոր է։ Դրա պատճառը կարող է լինել այն, որ այդ վայրում` նախկին մավրական քաղաքից դուրս եղել է մոսարաբիկ ոճի հին եկեղեցի։

14-րդ դարում, լինելով քաղաքի պարիսպներից դուրս, այն ավերվել է Կաստիլիայի և Արագոնի թագավորությունների միջև մղվող պատերազմում։ Հետագայում դրա նավերը, կողային կապելլաները, արտաքին պատերը, ներքին գմբեթը և աշտարակը վերականգնվել են մուդեխար զարդաքանդակներով։ Աշտարակը վերակառուցվել է 15-րդ դարում։

Վերուելայում գտնվող մոտակա վանքը կառուցվել է գոթական ճարտարապետական ոճով։

1984 թվականին սկսվել է տաճարի լայնածավալ վերականգնումը։ 2012 թվականի փետրվարին արքայազն Ֆիլիպ VI-ը, արքայադուստր Լետիսիայի, Արագոնի նախագահ Լուիսա Ֆերնանդա Ռուդիի և Տարասոնայի եպիսկոպոսի հետ նշանավորեցին տաճարի վերակառուցման ավարտը։

Պատկերներ
---------

* Portico and atrium of the cathedralPortico and atrium of the cathedral
* 
* 
* 
* 
* New steps of the Plaza de la SeoNew steps of the Plaza de la Seo

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  News from Casa Real

Արտաքին հղումներ
----------------

* Turiaso website(Իսպաներեն)
* Arteguias website(Իսպաներեն)
* La fiche de la cathédrale sur gcatholic.org
* 
* Visita virtual 360º de la Catedral de Tarazona
* 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Տարասոնայի տաճար» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNE: XX5019201 · LCCN: n85342458 · SUDOC: 061103438 · VIAF: 137282641 · WorldCat VIAF: 137282641 |

 |
**Վորոնցովի պալատ** (ռուս.՝ Воронцовский дворец), շինություն Ռուսաստանի Դաշնության Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքում՝ կենտրոնական Սադովայա փողոցում՝ Գոստինի դվորի դեմ դիմաց։ Պալատի հեղինակն է ճարտարապետ Ֆրանչեսկո Բարտոլոմեո Ռաստրելլին, ում գլխավորությամբ պալատը կառուցվել է 1749-1757 թվականներին։ Այն կառուցվել է կանցլեր Միխայիլ Իլարիոնովիչ Վորոնցովի (1714-1767) համար։ Պալատը աչքի է ընկնում հարուստ, զարդանախշված դիմային պատով, ինտերյերային հարուստ լուծումներով։ Այնտեղ հաշվվում են ավելի քան 50 հանդիսասրահներ և դահլիճներ։ Պալատը կառուցվել է բարոկկո ոճով։

Սադովայա փողոցի կողմից Վորոնցովի պալատի դիմաց հանդիսավոր բակն է և թուջե ցանկապատը։ Գլխավոր կորպուսի ետևի մասում այգի էր, որը ձգվում էր մինչև Ֆոնտանկա։

Պալատի շինարարությունը այնքան մեծ ներդրում է պահանջել, որ 1763 թվականին կոմս Վորոնցովը պարտք է վերցնում ռուսական պետական գանձարանից։ Պավել I–ի գահ բարձրանալուց հետո՝ 1790–ական թվականների վերջին, պալատը հանձնվել է Մալթայի միաբանությանը, ինչպես նաև այստեղ է տեղավորվում ռուսական միաբանությունների ղեկավար մարմինը։

1798-1800 թվականներին ճարտարապետ Ջակոմո Կվարենգիի նախագծով պալատում կառուցվում է *Սուրբ Հովհաննես Մկրտչի ծննդյան եկեղեցին*, իսկ այգու կողմից իր իսկ նախագծով կառուցվում է Մալթայի կապելլան։

1810-1918 թվականներին պալատում հաստատվում է Պաժերի կորպուսը։ Հոկտեմբերյան հեղափոխության հաղթանակից հետո այստեղ է հաստատվում *Պետրոգրադի առաջին հետևակային դպրոցը*։ 1937 թվականին այդ դպրոցի հիման վրա ձևավորվում է *Սերգեյ Կիրովի անվան Լենինգրադի առաջին հետևակային ուսումնարանը*. 1955 թվականին նույն պալատը սկսում է ծառայել որպես Սանկտ Պետերբուրգի Սուվորովի ռազմական ուսումնարան։

Տես նաև
-------

* Ռունդալի պալատ
* Ելիզավետա Պետրովնայի ամառային պալատ
* Սմոլնի մենաստան
* Պետերգոֆի պալատ
* Ձմեռային պալատ

Գրականություն
-------------

* Витязева В.А. Кириков Б.М.։ Ленинград։ Путеводитель,1988

Արտաքին հղումներ
----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Վորոնցովի պալատ (Սանկտ Պետերբուրգ)» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 7721053-0 |

 |

Պալատի տեսքը ձմռանը
**Հերովդես Ատտիկացու օդեոն**, հայտնի է նաև կրճատ՝ **Հրոդեոն** անվանումով (հին հունարեն՝ Ωδείο Ηρώδου του Αττικού), քարակերտ հին հունական թատրոն, որը գտնվում է Աթենական Ակրոպոլիսի հնագիտական համալիրում և վերջինիս կազմում ներառված է ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկում։

Հերովդես Ատտիկացու օդեոնը դասական ժամանակաշրջանի շինություն է։ Ըստ հնագիտական ուսումնասիրությունների և պատմական հիշատակումների՝ այն կառուցվել է դեռևս մ․թ․ա․ 161 թվականին։ Նորագույն շրջանի աշխարհաքաղաքական զարգացումների և շարունակական պատերազմների արդյունքում պատմամշակութային շինությունը վնասվել է և վերակառուցվել միայն 1950 թվականին։

Պատմություն
-----------

Անտիկ այս շինությունը կառուցվել է դասական ժամանակաշրջանի Հունաստանում՝ մ․թ․ա․ 165 թվականին։ Հեղինակը եղել է հին հույն ճարտասան, պետական և մշակութային գործիչ, փիլիսոփա, «երկրորդ սոփեստության» ուղղության հայտնի ներկայացուցիչ, դասական Հին Հունաստանի մշակույթի ջատագով Հերովդես Ատտիկացին, ով այն կառուցել է մահացած կնոջ՝ Ասպասիայի հիշատակին։

Օդեոնն ունի հնագույն թատրոնի դասական տեսք, որը միաժամանակ կարողացել է տեղավորել 5000 հանդիսականի։ Մինչ օրս բավականին լավ պահպանվել է օդեոնի ամֆիթատրոնը, իսկ շատ ու շատ այլ ենթակառուցվածքներ վերակառուցվել են։ Անհետացել են միայն վերնահարկի մարմարե արձանները։

Հնագույն պատմիչները վկայում են այն մասին, որ Հերովդես Ատտիկացու օդեոնը ժամանակին ծառայել է թատերական ներկայացումների, համերգների և այլ հանդիսությունների համար։

Մերօրյա նշանակություն
---------------------

Հունաստանի իշխանությունների կողմից օդեոնը վերակառուցվել է 1950 թվականին։ Շինարարական աշխատանքների շրջանակներում վերականգնվել է ավերված հանդիսատեսի նստարաններն ու մարմարե պատերը։ Ներկայումս օդեոնը համարվում է Աթենքի այցեքարտը համարվող Ակրոպոլիսի համալիրի մարգարիտներից մեկը։

Հերովդես Ատտիկացու օդեոնը հունիս-սեպտեմբեր ամիսներին հյուրընկալում է ամենամյա Աթենքի փառատոնը, որը քաղաքի ամենահայտնի ժամանցային միջոցառումներից է։

Տես նաև
-------

* Աթենքի Ակրոպոլիս
* Դիոնիսոսի թատրոն

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  «Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού, Ωδείο Ηρώδου Αττικού». *odysseus.culture.gr*. Արխիվացված է օրիգինալից 2007 թ․ հոկտեմբերի 10-ին. Վերցված է 2018 թ․ օգոստոսի 11-ին.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Φεστιβάλ Αθηνών - Ιστορία του Ωδείου Ηρώδου Αττικού Արխիվացված 2018-05-12 Wayback Machine *greekfestival.gr*
* 360° Virtual tour Ηρώδειο *360orasis.gr*

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Հերովդես Ատտիկացու օդեոն» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1054939373 · LCCN: sh2009008376 · NLG: 282542 · VIAF: 309661387, 316597884 · WorldCat VIAF: 309661387, 316597884 |

 |

|  |
| --- |
| 
  **Հունաստան**   **Ճարտարապետություն**   **Մշակույթ**
 |
**Դիմիտրիոս Մակրիս** (հին հունարեն՝ Δημήτριος Μακρής, 1772, Եվրիտանիա, Օսմանյան Հունաստան - 1841, Եվրիտանիա, Հունաստանի թագավորություն), Հունաստանի ազգային-ազատագրական պայքարի գործիչ, կլեֆտոսների և արմատոլոյների շարժման համահիմնադիր։

Եղել է Հունաստանի ազատագրության համար պայքարող «Ֆիլիկի էթերիայի» կազմակերպության անդամ և ակտիվորեն մասնակցել է Կենտրոնական Հունաստանի արևմտյան հատվածի ազատագրությանը։

Կենսագրություն
--------------

Դիմիտրիոս Մակրիսը ծնվել է 1772 թվականին օսմանահպատակ Հունաստանի Եվրիտանիա շրջանի Գավալու փոքրիկ բնակավայրում։ Նրա հայրը՝ Եվանգելոս Մակրիսը, եղել է 1770 թվականների ապստամբության կազմակերպիչներից և իրագործողներից մեկը։ Հոր մահից հետո դարձել է Զիղոսի համայնքապետը։

Դիմիտրիոսի կյանքն ու կենսագրությունը մեծապես կապված է Հունաստանի ազգային-ազատագրական հեղափոխության հետ, քանի որ վերջինս եղել է այդ պայքարի առաջամարտիկներից մեկը։ Ի սկզբանե Դիմիտրիոսը կապիտան Գեորգիոս Սֆալտոսի ենթակայության ներքո ծառայել է որպես կլեֆտոս, իսկ Սֆալտոսի մահվանից հետո անձամբ ստանձնել է ռազմական ստորաբաժանման ղեկավարությունը։

Ցկյանս եղել է Զիղոսի արմատոլոյը, սակայն երբեք չի համագործակցել Յանինայի Ալի փաշայի հետ։ Հայրենիքին նվիրված անշահախնդիր գործունեության համար վերջինս նախքան համազգային պայքարի մեկնարկը հրավիրվել է «Ֆիլիկի էթերիա» և անդամակցել որպես արևմտյան մայրցամաքային Հունաստանի ներկայացուցիչ։

Հունաստանի ազգային-ազատագրական պատերազմի տարիներին Դիմիտրիոսը մասնակցել է բազմաթիվ ռազմական առճակատումների, այդ թվում՝ Մեսոլոնգիոնի ազատագրմանը։ Քաղաքի պաշարման ընթացքում Դիմիտրիոսը ծանոթացել է քաղաքի ամենանշանավոր դեմքերից մեկի՝ Սամոս Ռազի-Կոտսիկասի դստեր՝ Եփրաքսիայի հետ և շուտով ամուսնանում նրա հետ։ Հաջորդիվ Մակրիսը Ագրինիոնում և Այտորիկոյում կռվում է թուրքերին զինակցող ալբանական խաժամուժի դեմ՝ համագործակցելով Ալեքսանդրոս Մավրոկիրդատոսի հետ։ 1823 թվականին Դիմիտրիոսը ստանում է գեներալի աստիճան։ Ազգային-ազատագրական շարժման հաղթանակից և Հունաստանի թագավորության հռչակումից հետո Դիմիտրիոսը ստանում է բազմաթիվ քաղաքական և ռազմական շքանշաններ ու մեդալներ։ Ռազմական գործողությունների դադարելուց հետո 1841 թվականին Մակրիսը վերադառնում է ծննդավայր Գավալու, որտեղ էլ 1841 թվականին կնքում է իր մահկանացուն։

Տես նաև
-------

* Ալեքսանդրոս Մավրոկորդատոս
* Հունաստանի անկախության պատերազմ

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  *The United service magazine, Part 1*. H. Colburn. 1857. էջ 254. OCLC 297320642.
2. ↑  Dontas, Domna N. (1990). *The last phase of the War of Independence in Western Greece: December 1827 to May 1829, Volume 1966*. Adolf M. Hakkert. էջ 24. ISBN 90-256-0987-2. «in 1800, Demetrios Makris, a kleftis, had succeeded his father to the kapetaniliki in the district of Zyghos. A simple yet very stubborn man,»
3. ↑  Dakin, Douglas (1973). *The Greek struggle for independence, 1821-1833*. University of California Press. էջ 232. ISBN 0-520-02342-0.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Դիմիտրիոս Մակրիս» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Չափորոշչային վերահսկողություն | VIAF: 7253156858493549780000 · WorldCat VIAF: 7253156858493549780000 |

 |

|  |
| --- |
| 
  **Հունաստան**   **Կենսագրություն**   **Պատմություն**
 |
**Սեմյուել Սաքս** (անգլ.՝ Samuel Sachs, հուլիսի 28, 1851(1851-07-28), Մերիլենդ, ԱՄՆ - մարտի 2, 1935(1935-03-02), Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), հրեական ծագում ունեցող ամերիկացի բանկիր, «Goldman Sachs» ֆինանսական խոշոր ընկերության համահիմնադիր։

Կենսագրություն
--------------

Ծնվել է Մերիլենդում՝ Բավարիայից այստեղ վերաբնակեցված հրեաների ընտանիքում։ Հայրը՝ Ջոզեֆ Սաքսը, թամբագործ վարպետի որդի է եղել, զբաղվել է ուսուցչությամբ։ Ամուսնանալով իր աշակերտուհիներից մեկի հետ, որը ունևոր ոսկերիչ Բայերի դուստրն էր՝ Ջոզեֆ Սաքսը փախել է Ամերիկա։ Նրանք ունեցել են հինգ զավակ։ Ծնողների մահից հետո Սեմյուել Սաքսը ստիպված է եղել 15 տարեկանից աշխատել։

Նրա ավագ եղբայրը՝ Ջուլիուսը, ամուսնացել է Մարկուս Գոլդմանի դստրերից մեկի հետ։ Պայմանագրի հիման վրա կնքված ամուսնությունը հաջողություն է բերել, և Գոլդմանները որոշել են իրենց կրտսեր դստերը՝ Լուիզային, ևս ամուսնացնել Սաքսերի ընտանիքի մյուս ներկայացուցչի՝ Սեմյուելի հետ։

1882 թվականին Մարկուս Գոլդմանը փեսային իր հիմնած ընկերությունում գործընկերներ դառնալու առաջարկ է արել։ Սեմյուել Սաքսը ընդունել է աներոջ առաջարկությունը, վաճառել է իր հագուստի խանութը և 15000 $ ներդրումային ֆոնդով դարձել ընկերության բաժնետեր։ Ընկերությունը վերանվանվել է «M. Goldman & Sachs»:

1904 թվականին Մարկուս Գոլդմանի մահից հետո մինչև Մեծ ճգնաժամը ընկերության ղեկավարությունը ստանձնել է Սաքսը։ Նա ընկերության ֆոնդերի համալրման համար ակտիվորեն արժեթղթեր է թողարկել։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Уильям Коэн, 2013, էջ 37

Գրականություն
-------------

* *Уильям Коэн* Деньги и власть: Как Goldman Sachs захватил власть в финансовом мире = Money and Power How Goldman Sachs Came to Rule the World. — М.: Альпина Паблишер, 2013. — 680 с. — ISBN 978-5-9614-1709-8

Արտաքին հղումներ
----------------

* Сэмюэл Сакс

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | Find A Grave · Rodovid |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Notable Names Database |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 1272290670 · VIAF: 2055166838906236200007 · WorldCat VIAF: 2055166838906236200007 |

 |
**«Սարդանապալի մահը»** (ֆր.՝ La Mort de Sardanapale), ֆրանսիացի նկարիչ Էժեն Դելակրուայի պատմական նկարներից։

Պատմություն
-----------

Նկարն առաջին անգամ ցուցադրվել է 1827-1828 թվականներին՝ Լուվրի Սրահում և անմիջապես արժանացել է քննադատների բացասական արձագանքին։ Նրան քննադատել են հեռանկարչության մեջ հեղինակային սխալների և առաջին պլանում տիրող քաոսային վիճակի համար։ Դելակրուան մեղադրվել է նաև վավաշամոլության և դաժանության ըմբոշխման մեջ։ Սակայն նկարչին հաջողվել է փոխանցել տեղի ունեցող երևույթները կենդանի և վառ երանգներով, Դելակրուայի նպատակը հանդիսատեսին ցնցելն ու հուզելն է։

Էտյուդ

Նկարի սյուժե
------------

Դելակրուան նկարի սյուժեն վերցրել է Ջորջ Գորդոն Բայրոնի «Սարդանապալ» դրամայից, բայց որոշակի փոփոխություններով։ Նկարչի վրա ազդել է նաև Իսպանիայում և Մարոկկոյում երկարատև մնալը։

Ասորեստանի թագավորի մասին առասպելը հետևյալն է․ նա հայտնի անառակ է եղել, երկրի նկատմամբ նրա անտարբերությունը հանգեցրել է ապստամբության։ Խռովությունը կանխելու անհաջող փորձից հետո Սարդանապալը որոշել է ինքնասպան լինել։ Նկարում պատկերված է այն պահը, երբ թագավորը հրամայում է սպանել նաև իր սիրելի ձիուն, շանն ու կանանց, ոչնչացնել իր բոլոր գանձերը։ Դելակրուան գրել է, որ Սարդանապալի կերպարը դաժան նախազգուշացում է նրանց համար, ով իր կյանքում առաքինության չի ձգտում։

Չնայած թագավորի հուսահատ որոշմանը՝ նկարում նա պատկերված է թուլացած և վայելում է իր կողմից կազմակերպած գինարբուքը։ Հետևի պլանում պատկերված այրվող աշտարակը խորհրդանշում է Սարդանապալի անտարբերությունն իր մեռնող թագավորության նկատմամբ, իսկ կոտրված ժանիքներով փիղը՝ կորցրած իշխանությունը։

Էտյուդ

Թեմա
----

Դելակրուան ինքն էլ ոգեշնչվել էր լորդ Բայրոնի «Սարդանապալ» (1821) պիեսով, նրա կտավն, իր հերթին, ոգեշնչել է Հեկտոր Բերլիոզին՝ ստեղծելու («Սարդանապալ», 1830) կանտատը, իսկ Ֆերենց Լիստը ստեղծել է («Սարդանապալ», 1845—1852, ավարտված չէ) օպերան։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Կազմեք ցանկեր, ոչ թե պատերազմ — 2013.
2. 1 2  Joconde (ֆր.) — 1975.
3. ↑  Կազմեք ցանկեր, ոչ թե պատերազմ — 2013.
4. 1 2
5. ↑  Например, заменил трон, на котором совершил самоубийство Сарданапал, роскошным ложем.

Գրականություն
-------------

* *Rose-Marie Hagen, Rainer Hagen* Bildbefragungen – Meisterwerke im Detail. — Köln: Taschen, 1994.
* *Maneyre-Dagen, N.* Leer la pintura. — Spes Editorial, S.L. 2005. — ISBN 84-8332-598-5

Արտաքին հղումներ
----------------

* «Սարդանապալի մահը» Արխիվացված 2011-12-24 Wayback Machine delakrua.ru կայքում
* «Սարդանապալի մահը» parismuseum.ru կայքում
* տվյալների բազայում|22747

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սարդանապալի մահը» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Լարուսի · Լարուսի · Universalis |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | BNF: 12539823z · LCCN: n98091421 · SUDOC: 034667253 · VIAF: 184806330 · WorldCat VIAF: 184806330 |

 |
**Սան Ֆելիպեի ամրոց** (իսպ.՝ Castillo de San Felipe), ամուր ափամերձ բաստիոն՝ տեղակայված Իսպանիայի Անդալուզիա նահանգի Ալմերիայի մարզի Նիխար մունիցիպալիտետի Լոս Էսկուլյոս քաղաքի Էսպարտո բարձունքում (ծածկագիր՝ AL-CAS-153)՝ Կաբո դե Գատա ազգային զբոսայգու ներսում (Parque Natural de Cabo de Gata), ծովի մակարդակից 8 մետր բարձրության վրա։

Պատմություն
-----------

Ամրոցը կառուցվել է 1771 թվականին, Իսպանիայի թագավոր Կարլ III-ի օրոք՝ որպես ափամերձ պաշտպանական համակարգ։ Վերականգնվել է 1991 թվականին, մուտքն ազատ է, գտնվում է բարեկարգ վիճակում։ Գտնվում է Անդալուզիայի տարածաշրջանային կառավարման ենթակայության ներքո։

Սան Ֆելիպեի ամրոցի բակը

Պահպանում
---------

1993 թվականի հունիսի 22-ից կառույցն ընդգրկվել է Իսպանիայի մշակութային ժառանգությունների ցանկում (իսպ.՝ Bien de Interés Cultural): Համաձայն 1949 թվականի ապրիլի 22-ի պաշտպանության ընդհանուր հռչակագրի և 1985 թվականի հունիսի 25-ի/Օրենք 16-ի՝ (BOE N 155, հունիսի 29, 1985) ընդգրկված է Իսպանիայի պատմական ժառանգությունների ցանկում։ Անդալուզիայի տարածաշրջանային կառավարումը հատուկ ճանաչում է շնորհել Անդալուզիայի տարածաշրջանի ամրոցներին 1993 թվականին։

Պատկերասրահ
-----------

* 
* 
* 
*

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3  Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.
2. 1 2  Անդալուսիայի մշակութային ժառանգության թվային ուղեցույց (իսպ.)
3. ↑  «Castillo de San Felipe o de Los Escullos - Web oficial de turismo de Andalucía». *www.andalucia.org*. Վերցված է 2016 թ․ սեպտեմբերի 21-ին.
4. ↑  Castillo de San Felipe o de Los Escullos (Níjar)
5. ↑  Junta de Andalucía (ed.). «Instituto andaluz de Patrimonio Histórico. Castillo de San Felipe»
6. ↑  Ley 16/1985 de 25 de junio (BOE número 155 de 29 de junio de 1985)

Գրականություն
-------------

* Varios autores. "Castillos de España (volumen I)", Editorial Everest, S.A. León, 1997, pág. 63.

Արտաքին հղումներ
----------------

* Castillosnet(չաշխատող հղում)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սան Ֆելիպեի ամրոց (Լոս Էսկուլյոս)» հոդվածին։ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames |

 |
*Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Բեգլարյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։*

**Սանասար Խաչատուրի Բեգլարյան**, Սանո (սեպտեմբերի 24, 1959(1959-09-24), Խնձորեսկ, Գորիսի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - սեպտեմբերի 9, 1993(1993-09-09)), Կուբաթլուի ազատամարտիկ-հրամանատար։ ՀՀ բանակի կապիտան (1993)։

Մարտական ուղի
-------------

1978-1980 թվականներին ծառայել է ԽՍՀՄ ԶՈՒ-ում։ 1993 թվականին՝ Խնձորեսկի կամավորական ջոկատի, 1993 թվականին՝ Գորիսի մոտոհրաձգային վաշտի հրամանատար։ Ջոկատի և վաշտի կազմերում մասնակցել է ՀՀ Գորիսի (Խնձորեսկ, Շուռնուխ, Տեղ և այլն), Կապանի և ԼՂՀ Կուբաթլուի շրջանների ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ Մարտադաշտում ցուցաբերել է հնարամտություն և խիզախություն։ Թշնամին մեծ գլխագին է սահմանել Բեգլարյանի համար։

Թաղված է Խնձորեսկում։

Պարգևներ
--------

Պարգևատրվել է ՀՀ 2-րդ աստիճանի «Մարտական խաչ» շքանշանով։

Ծանոթագրություններ
------------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ հանրագիտարան (հայ.) — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 2004. — էջ 115. — 865 p.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Հայազգ |

 |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ (1988—1994) հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո ։*  |
**Գրան Պլաս** (ֆր.՝ Grand-Place, հոլ.՝ Grote markt), պատմական հրապարակ Բրյուսելի կենտրոնում, քաղաքի զբոսաշրջային կարևորագույն վայրերից մեկը։ Այստեղ են տեղավորված երկու հիմնական տեսարժան վայրերը՝ Ռատուշան և Հացի կամ Արքայի տունը (հոլ.՝ Broodhuis, ֆր.՝ Maison du Roi)։ Բրյուսելի շուկայական անսամբլը ընդգրկված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում։

Պատմություն
-----------

Առևտրական հրապարակը առաջացել է 12-րդ դարում չորացած ճահճուտների տեղում։ 13-րդ դարում կառուցվել է Հացի տունը, որը, ինչպես հետևում է անվանումից, օգտագործվել է հացի պահպանման համար։ Հետագայում այս շինությունը սկսել է կոչվել Արքայի տուն։ Հետաքրքիր է, որ նիդերլանդերեն լեզվում մինչև այժմ էլ օգտագործվում է անվան ավելի հին տարբերակը (Հացի տուն), միևնույն ժամանակ ֆրանսերենով այդ շինությունը կոչվում է «Արքայի տուն»։ 1402-1455 թվականներին կառուցվել է մինչև այժմ պահպանված գոթական ռատուշան։

1695 թվականի օգոստոսի 13-ին սկսվել է ֆրանսիական բանակի կողմից մի քանի օր շարունակված Բրյուսելի գնդակոծումը։ Արդյունքում քաղաքի ամբողջ կենտրոնը ավերվել է։ Շուկայի հրապարակում կանգուն մնաց միայն ռատուշան, և, մասամբ Հացի/Արքայի տունը։

Սակայն պատերազմի ավարտից հետո հրապարակը շատ արագ (ընդամենը 4 տարվա ընթացքում) վերակառուցվել է հարուստ գիլդիաների կողմից։ Գիլդիական տները կառուցվել են Լյուդովիկոս XIV-ի և բարոկկո ոճերով։

Ծաղկային գորգ
-------------

Յուրաքանչյուր երկու տարին մեկ, սկսած 1986 թվականից, Գրան Պլասում, օգոստոսի 15-ին, մի քանի օրվա ընթացքում ստեղծվում է հսկայական գորգ ծաղիկներից։ Միլիոնավոր բազմագույն բեգոնիաներ ստեղծում են 24x77 մ պատկեր, ընդհանուր 1800 մ2 մակերեսով։

Պատկերասրահ
-----------



Հրապարակի համայնապատկեր
Հրապարակի համայնապատկեր

* ՌատուշաՌատուշա
* Հացի տուն/Արքայի տունՀացի տուն/Արքայի տուն
* Գիլդիական տներԳիլդիական տներ
* Ծաղկային գորգ (2004)Ծաղկային գորգ (2004)

Ծանոթագրություններ
------------------

1. ↑  Centre, UNESCO World Heritage. «La Grand-Place, Brussels - UNESCO World Heritage Centre». *whc.unesco.org* (անգլերեն). Վերցված է 2016 թ․ հունիսի 15-ին.
2. ↑  Uit in eigen land. Reader’s Digest, Brussel, ISBN 9 70818 000
3. ↑  GRAND PLACE

Արտաքին հղումներ
----------------

* 360°-համայնապատկեր
* Հրապարակի մասին
* Ինֆորմացիա, վեբ-տեսախցիկ և լուսանկարներ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Գրան Պլաս» հոդվածին։ |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   Թեմատիկ կայքեր | GeoNames · Wikimapia |
|  |
| Բառարաններ և հանրագիտարաններ | Բրիտանիկա · Լարուսի |
|  |
| Չափորոշչային վերահսկողություն | GND: 4729203-9 · LCCN: sh93001957 · VIAF: 315529997 · WorldCat VIAF: 315529997 |

 |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * դ
* ք
* խ
ՅՈւՆԵՍԿՕ Համաշխարհային ժառանգությունը Բելգիայում Բելգիա |
| --- |
|  |
| Բեգինաժ • Գրան Պլաս • Բելգիայի վերելակային ջրանցքներ • Բելգիայի և Ֆրանսիայի աշտարակներ • Բռյուգեի պատմական կենտրոն • Ճարտարապետ Վիկտոր Օրտայի նախագծած քաղաքային տներ՝ Հոտել Տասել, Հոտել Սոլվայ, Հոտել վան Էտվելդե և և Օտայի թանգարան • Սպիեն • Տուրնեի տաճար • Պլանտեն Մորետուսի թանգարան • Ստոկլեի պալատ • Վալոնիայի հանքահորեր |

 |